désillusion: Αυγούστου 2014\nμια κηδεία με όλα τα λαογραφικά στοιχεία που φαντάζεστε ή δε φαντάζεστε\nπρώτ'απ'όλα ο πιτσιρικάς ο άγγελος.\n5-6 χρόνων. λυσασμένος να δει τι έγινε, όταν πήγαν τον παππού στο νεκροταφείο, η μαμά του έκρινε ως αυστηρά ακατάλληλες τις σκηνές και του έκλεισε τα μάτια. ο χαριτωμένος μικρός λύσσαξε βέβαια, και ρώταγε: τι του κάνανε; τι του κάνανε και δεν ήθελες να δω;\nτον συνάντησα να ρωτά εναγωνίως, ο μπαμπάς να θέλει να τον βάλει στο αυτοκίνητο και η μαμά να του λέει ότι αυτά δεν είναι για παιδιά.\nλέω στον άγγελο:\nτι του κάνανε; θες να σου πω εγώ τι του έκαναν;\nναι, λέει ο άγγελος, και γατζώνει τα μάτια του ορθάνοιχτα πάνω μου και περιμένει.\nε να, ο παππούς γέρασε και πέθανε. αφού κάναμε όλοι την προσευχή μας για να ξεκουραστεί καλά τώρα, τον βάλαμε μέσα σ'ένα ωραίο κουτί, του βάλαμε και πολλά λουλούδια μαζί του, και την ώρα που χώνανε το κουτί στον τάφο του, ένας άγγελος που δεν τον βλέπουμε εμείς, ήρθε ακριβώς εκείνη την ώρα, πήρε στα χέρια του την ψυχή του παππού και την ανέβασε στον ουρανό. αυτό είναι όλο!\nκαι να δεις που σε λίγο καιρό θα φυτρώνουνε λουλούδια στον τάφο του παππού. βέβαια, το κακό είναι ότι τώρα δεν θα τον βλέπουμε, αλλά τι να γίνει! έτσι γίνεται με όλους τους ανθρώπους.\nο μικρός αγαλλίασε.\nτώρα εντάξει, κατάλαβα! τώρα κατάλαβα! και μπήκε στο αυτοκίνητο ενώ πριν γινόταν της μουρλής.\nαγγελούδι μου!... κατάλαβε, είχε ανάγκη κάτι να καταλάβει...\nη μαμά του όμως είχε κι αυτή ανάγκη να μου εξηγήσει γιατί είχε τόσο φρικάρει και δεν ήθελε τέτοιες μνήμες στα παιδάκια της:\nόταν ήταν η ίδια 11 χρόνων, μια κοπελίτσα 19χρονη, γειτονοπούλα, που της έκανε μάθημα αγγλικά, χτυπήθηκε από καλπάζοντα καρκίνο, πώς να το πω δεν ξέρω, και πέθανε σε διάστημα μικρότερο του χρόνου. η οδύνη των γονιών ήταν τέτοια που κατά τις λαϊκές συνήθειες έντυσαν νυφούλα τη νεκρή κόρη, κι έβαλαν παράνυμφο στο θάνατο την 11χρονη τότε μαμά του αγγέλου. καταλαβαίνετε τι βιασμό υπέστη η παιδική ψυχή της! ένιωσε κι αυτή πιο ήσυχα όταν είδε πλήρως ικανοποιημένο (δεν μπορούσε ο δόλιος να κανει κι αλλιώς!) τον μικρό της άγγελο.\nη κηδεία που πήγα με έκανε να χύσω πολλά δάκρυα, για πολλούς και διάφορους λόγους, αλλά ήταν πραγματικά μια υπέροχη κηδεία.\nένας άνθρωπος πάνω από 80, πέθανε στο βέλγιο. μετανάστης εκεί πάνω από 50 χρόνια, γύρισε πια μονίμως στην πατρίδα του.\nη γυναίκα του φρόντισε να έχει μαζί του όλα όσα είχε στην καθημερινότητά του. έτσι κι εγώ γνώριζα το καλό του κουστούμι, την καλή του γραβάτα, το στυλό που είχε στο τσεπάκι του σακακιού, τα γυαλιά του.\nέστειλε το γιο της στην τράπεζα να φέρει χρήματα κατακαίνουρια, να του τα δώσει να έχει μαζί του για το πέρασμα στην άλλη ζωή.\nέκαναν τη μεταφορά από το βέλγιο, και τον έφεραν στο σπίτι του στο χωριό θεολόγος ευβοίας.\nέξω στην αυλή είχαν στηθεί καρέκλες ανάμεσα στις γλάστρες, για τους άντρες και τους γέρους...\nσ'ένα τραπέζι υπήρχαν κεριά, κι ένα μπολάκι.\nρώτησα γιατί πράγμα είναι, μου είπαν: αυτοί που θα 'ρχονται θα παίρνουν ένα κερί ν'ανάψουν στον πεθαμένο. στο μπολάκι θα βάζουν τα λεφτά που θα πάνε στην εκκλησία την ώρα της κηδείας.\nο νεκρός έφτασε εκεί γύρω στις 9 το βράδυ. μαζί ήλθαν και οι παππάδες του χωριού, ήταν 2, δεν ξέρω αν ήταν κι από κάπου αλλού, εν πάση περιπτώσει, άνοιξαν το φέρετρο (μπρ...) και εκαναν ένα τρισάγιο γι'αυτόν. πάνω στο πρόσωπό του είχαν ένα μαντήλι με τον εσταυρωμένο, κι όταν η γυναίκα του απευθυνόμενη σ'αυτόν ήθελε να τον δει, οι γυναίκες του χωριού της έλεγαν:\n-μη, έχει νυχτώσει, δεν πρέπει.\nοι γυναίκες του χωριού είχαν πάρει θέση μέσα στο δωμάτιο του νεκρού.\nη αδελφή του ήταν εκεί και εκτελούσε χρέη μοιρολογίστρας, μαζί με τη γυναίκα του, αλλά η αδελφή το είχε δηλώσει, είχε έρθει εκεί για να τον κλάψει, έτσι έλεγε. πήρε λοιπόν ένα συρτό συρικτικό μόνοτονο ψαλμικό δημοτικό τόνο κι άρχισε τα διάφορα.\nένιωθα να πνίγομαι, ήμουν δίπλα της. χρειάστηκε να πάρω λεξοτανίλ πάντως, ήταν πολύ έντονη δοκιμασία, πρώτη φορά μου συνέβαινε, παρόλο που έχω θάψει μάνα και πατέρα. γύρω οι γυναίκες του χωριού, συγγενείς, φίλες, είχε έρθει να ξενυχτήσουν το νεκρό.\nπάνω του έβαζαν κεριά που τα είχαν πλάσει σαν κουλούρες, κι όρθωναν το κομμάτι του κεριού που καιγόταν.\nσε κάποια φάση εγώ αποσύρθηκα με τα παιδιά μου και κοιμήθηκα.\nξύπνησα γύρω στις 4 και πήγα να δω τι γίνεται. το μοιρολόι είχε σωπάσει, η κουβέντα είχε ανάψει ανάμεσα στις γυναίκες, η χήρα καθόταν στο προσκεφάλι του άντρα της, τον κοίταζε, κάποιος βρισκόταν κάτι να πει. η μοιρολογίστρα αδελφή είχε στεγνώσει συναισθηματικά. καθόταν ακίνητη και κοιτούσε στο πουθενά.\nόταν ήρθε η ώρα της κηδείας, πρωί μετά τη λειτουργία, μου εξήγησαν ότι 3 γυναίκες δεν πάνε στην κηδεία, μένουν, καθαρίζουν το σπίτι, βάζουν το τραπέζι (που είχε αποσυρθεί για να χωρά ο νεκρός) στη θέση του, γιατί, αμέσως μετά τη κηδεία, θα έρθει ο παπάς με τη χήρα να κάνουν αγιασμό στο σπίτι.\nβρήκα πολύ οργανωμένες και καθάριες και συναδελφικές τις συνήθειες του χωριού.\nόταν ήρθε η ώρα της κηδείας, ήρθαν, πήρε η νεκροφόρα τον νεκρό, κι από πίσω όλοι, παπάδες και συγγενείς κλπ.\nέγινε η κηδεία, τον πήραν τον έβαλαν στον τάφο αφού του έλυσαν τα χέρια και τα πόδια,\nκαι μετά υπήρχε ψωμί, τυρί, ελιές και χυμός για όλους.\nστη συνέχεια, στην πλατεία του χωριού ένα καφενείο είχε αναλάβει πίτες, τυρί ψωμί νερό και κρασί.\nόταν εγώ γύρισα σπίτι, όλα είχαν ταχτοποιηθεί.\nπέσαμε να κοιμηθούμε γιατί πράγματι και ποδαρόδρομος, και συγκίνηση, και ένταση.\nστο απογευματινό καφεδάκι, άρχισε να 'ρχεται ένας, δυο, κλπ.\nόχι η πληθώρα η χτεσινή, προφανώς φίλοι και συγγενείς, κι αυτοί σχετικά λίγοι.\nόμως όλες οι γυναίκες έρχονταν με σκεπασμένα: βαστούσαν άλλη ταψί με τυρόπιττα, άλλη μακαρόνια με δεν ξέρω τι, κλπ κλπ.\nέβαλαν στην αυλή τα τραπέζια μόνες τους, τα τραπεζομάντηλα του σπιτιού, τα μαχαιροπήρουνα.\nκι έγινε ένα χαρούμενο, απλό, ξεκούραστο τραπέζι, που το λένε 'της παρηγοριάς'...\nπραγματικά, των ελλήνων οι κοινότητες κάνουν άλλο γαλαξία.\nζωή σ'εμάς, όλα πολύ όμορφα, πολύ σοφά μελετημένα.\nκαλό απόγευμα, όλα σε κάποια φάση τελειώνουν.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 5:49 μ.μ.\n1971. Βέλγιο V. Andre et Helene Luyckx, ...\nσιγά σιγά γνωριστήκαμε με έλληνες φοιτητές, χάρη στον αδελφό μου, φοιτητή ήδη.\nψάχναμε και για ορθόδοξη εκκλησία. η Μαρία Πετρίδου, που μόνο με κεφαλαία της καρδιάς μου θα μπορούσα να γράψω, είχε πει στη μάνα μου, πριν φύγουμε από την Ελλάδα: "και στην ορθοδοξη εκκλησία! και ψωμί να μην έχετε, να πηγαίνετε!". η μάνα μου δεν το πίστευε αυτό, ναι, φτωχοί είμαστε, αλλά είχαμε πάντα φαγητό και πολλά άλλα. κάπως άρχιζε να επαληθεύεται αυτό το ψωμί, καθότι η εκκλησία ήταν στις βρυξέλλες, σε άλλη πόλη, και τα κόμιστρα αρκετά. όμως, θεός σχωρέστην η μάνα μου, είχε αρχές. βρήκαμε όμως και μια ρωσική ορθόδοξη εκκλησία στη λουβαίν, σ'ένα διαμέρισμα στον τοίχο της μεγάλης φυλακής της λουβαίν\nη εκκλησία λειτουργούσε μια φορά το μήνα, οπότε πηγαίναμε εκεί και γλυτώναμε τα εισητήρια. οι ρώσοι κατενθουσιάστηκαν που υπήρχαν έλληνες στη λουβαίν. πολύ ωραία παρέα κάναμε! ανάμεσά τους ήταν κι ένα γλυκούλικο μωρό, ο λιόσα!!! χοντρούλικο ρωσάκι με μεγάλα μάτια και στρογγυλό κεφάλι, η μαμά του τον κρατούσε πάντα αγκαλίτσα, ο μπαμπάς του ο σέργιος ήταν καθηγητής φλαμανδικών, δλδ φιλόλογος, σε σχολείο, και συγχρόνως διάκονος.\nχμ! πάντα ο πατήρ σέργιος έστελνε ένα καρτολίνο με την ημερομηνία της λειτουργίας, με τα ωραία πλαγιαστά καλλιγραφικά του γράμματα....\nμεγάλη ιστορία ο πατήρ σέργιος, θα γράψω κάποτε γι'αυτόν τον αγιασμένο άνθρωπο, που πέθανε μητροπολίτης παρισιού...\nμια μέρα, μάθαμε ότι ο κύριος Λόυξ, πρόξενος των ελλήνων φοιτητών της λουβαίν, προσκαλούσε όλους τους έλληνες φοιτητές για να μας γνωρίσει στο εσθιατόριο απέναντι από το σατό ντ'αραμπέργκ, ένα μαγευτικό μέρος. πήγαμε. ο κύριος Λόυξ ήταν καθηγητής στερεάς φυσικής ή κάτι τέτοιο στο πανεπιστήμιο της λουβαίν. η μητέρα του ήταν ελληνίδα, ήξερε άπταιστα ελληνικά, ήταν ένας ασπρομάλλης εξαιρετικά ευγενικός, καλοσυνάτος, σοφός...\nστεκόταν με ευγένεια και μάθαινε ότι ήθελε να του πει ο καθένας: τι σπούδαζε, από πού ερχόταν, πώς τα πάει...\nστο μοναχικό μας σπίτι την άλλη μέρα, δευτέρα απόγευμα, χτύπησε το κουδούνι της εξώπορτας!!!\nη φωνή έλεγε:\nείμαι ο Ανδρέας Luycx, πρόξενος της λουβαίν. ήρθα να βοηθήσω τον αδελφό σας.\nκαι να σου ο κύριος Λόυξ, όπως τον λέγαμε εμείς, αυτός πρόφερε Luyckx, καθηγητής Πανεπιστημίου, ερχόταν σπίτι κρατώντας το τεράστιο βιβλίο χημείας του Μόρτιμερ, που είχαν οι πρωτοετείς της ιατρικής.\nο κύριος Λόυξ μας είπε: οι έλληνες φοιτητές στην ιατρική αποτυγχάνουν εξαιτίας του μαθήματος της χημείας. ήλθα λοιπόν να βοηθήσω τον αδελφό σας!!!\nκαι όντως, έκανε μαθήματα χημείας στον αντρέα, χωρίς να του το ζητήσουμε, χωρίς να πάρει ποτέ του χρήματα!\nΠΟΤΈ ΔΕΝ ΈΧΩ ΦΕΡΘΕΙ ΕΓΏ ΜΕ ΤΟΣΗ ΚΑΛΟΣΥΝΗ.\nκι ούτε έχω δει ποτέ άλλοτε κάποιο φίλο ή συνάδελφο να φερθεί με τέτοια καλοσύνη, όπως ο αείμνηστος αυτός άνθρωπος.\nμόνο κάποτε, τη δεκαετία του ενενήντα, είχα βοηθήσει μια κυρία στο πανεπιστήμιο. αυτή είχε συγκινηθεί, και μου είπε:\nξέρετε, τέτοια συμπεριφορά δεν μου έχει ξανατύχει εδω.\nδάκρυσε, κι έψαξε στην τσάντα της λέγοντας:\nξέρετε τι μου θυμήσατε τώρα; έναν άνθρωπο, που κάποτε είχα μελετήσει εκεί που ήταν αυτός πρόξενος, και κουβαλώ μια φοιτητική βεβαίωση που έχει υπογράψει -και βέβαια σωστά καταλάβατε, η κυρία έβγαλε από την τσάντα της ένα έγγραφο με συγκινησιακή αξία, ήταν υπογραγραμμένο από τον κύριο Λόυξ...\nτι να πεις τώρα, τι άλλο παρά μόνο ότι είσαι φτωχός μα στο καπελάκι της ζωής που έχεις μπροστά σου πέφτει η ελεημοσύνη του Θεού και των ανθρώπων τόσο πολύ, τόσο όμορφα, τόσο διδακτικά.\nμετά από τέτοια, όλα είναι λίγα.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 12:44 μ.μ.\n1971. Βέλγιο, IV\nνα λοιπόν, που βρέθηκα σε γαλλόφωνο σχολείο, σε τάξη που θεωρούσα ότι έπρεπε να πάω. οι δυσκολίες ήταν αρκετές, και παντός τύπου: τα βιβλία δεν είναι δωρεάν στο βέλγιο. οι μαθητές εκεί εξασφαλίζουν αγορά σε τιμή εξευτελιστική τα βιβλία των μαθητών που τελείωσαν την τάξη όπου θα πάνε αυτοί. εγώ όμως, που είχα φτάσει ένα-ενάμισυ μήνα αργότερα στο σχολείο, δεν είχα, ούτε ήξερα αυτή τη δυνατότητα. τα βιβλία της δευτεροβάθμιας μας φάνηκαν πανάκριβα. αφού δεν μπορούσαμε να τα αγοράσουμε όλα, κι αφού εγώ είχα την πρακτική του 'βιβλιοθήκη' (η πρακτική του 'βιβλιοθήκη' είναι, πχ, η συνήθεια που είχα αποκτήσει ήδη στο ατίνα, από τα 14, να μπαίνω σε δημόσιες βιβλιοθήκες και να βρίσκω ό,τι πέσει μπροστά μου, έτσι έχω ακόμη ένα αγαπημένο τετράδιο με αντιγραμμένο όλο τον εθνικό ύμνο στις πρώτες είκοσι σελίδες, και δε θυμάμαι ποια συλλογή του σαχτούρη, στις υπόλοιπες -ο συνδυασμός φανέρωνε ότι οι επιλογές ήταν τυχαίες και γι' αυτό σπουδαίες-). η λουβαίν, φοιτητούπολη, ήταν γεμάτη βιβλιοθήκες. έτσι, στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών που κάναμε σοφοκλή και όμηρο, δεν αγόρασα βιβλία, σκόπευα να αντιγράψω τα κείμενα από βιβλιοθήκες, φτωχοί γαρ ήμασταν όντως, και μάλιστα για τρία άτομα που δεν εργάζονταν στο βέλγιο, και περίμεναν ο συχωρεμένος ο πατέρας μου να κάνει 2 και 3 δουλειές για να μας στέλνει από την ελλάδα χρήματα.\nοι βιβλιοθήκες είχαν κάτι μαγικό παντού για μένα.\nκι έτσι αποφάσισα πως θα πάω πανεπιστήμιο για να έχω ευκολότερη πρόσβαση στο μαγικό κόσμο τους, πιο νωρίς από τα 18 μου. κι αφού, ένα μήνα πριν, είχα καταφέρει εντελώς μόνη μου, να πάρω ένα 'μαγικό' χαρτάκι από δεν ξέρω ποιον από το υπουργείο παιδείας του βελγίου που έλεγε 'η δεσποινίς κονδύλη μπορεί να πάει σε όποια τάξη του σχολείου επιλέξει η ίδια', σκέφτηκα ότι θα πάω να γραφτώ στο πανεπ, στα 16 μου, και θα τελειώνω και το σχολείο, και θα κάνω και τον κόκκορα στο πανεπ. χα χα χα, για ποια περνιόμουνα ή περνιέμαι...\nείχε όμως απόλυτη σχέση με την πραγματικότητα αυτό που ζητούσα: με είχαν ξεριζώσει από τον κόσμο μου, τις συμμαθήτριές μου, την πόλη μου, τη γλώσσα μου, κι είχα βρεθεί σ' ένα σχολείο όπου δεν είχα καμιά επαφή με συμμαθητές, βαριόντουσαν ν'ασχοληθούν μ΄ένα κομπλεξικό περίεργο άτομο που πρέπει να του πεις δυο και τρεις φορές κάτι για να καταλάβει (γιατί είπαμε, και μέχρι τώρα, η σχέση μου με προφορικό λόγο σε οποιαδήποτε γλώσσα είναι περίεργη έως αδύνατη). τώρα βέβαια τα γαλλικά είναι η δεύτερη γλώσσα μου, μη σας πω και η πρώτη μερικές φορές. τότε όμως; μπορεί να είχα διαβάσει σχεδόν ολόκληρη μια επιτομή γαλλικής λογοτεχνίας από το πρωτότυπο, όμως δεν μπορούσα να μιλήσω σχεδόν καθόλου, γιατί δεν μου ήταν δυνατόν να ακούσω καθαρά τι μου έλεγαν. αφού λοιπόν ήμουν περιθώριο στο σχολείο, ήταν ασυνείδητα πολύ λογικό να επιδιώξω να βρω ένα άλλο περιβάλλον, που ενδεχομένως, να με κάλυπτε σε κάτι.\nνα μαι λοιπόν, μόνη μου τετάρτη μεσημέρι, στο πανεπ.\n(τετάρτη μεσημέρι, γιατί όπως γνωρίζετε τις τετάρτες το σχολείο τελείωνε κάπου στις 12.)\nγραμματεία ξένων φοιτητών, διευθυντής, ντ'υντεκέμ, φαντάζομαι έχει πεθάνει τώρα, ένας ευγενέστατος άνθρωπος.\nτο πρώτο πράγμα που του είπα ήταν η ...συστατική μου παρουσία: ο αδελφός μου ήταν φοιτητής της ιατρικής εκεί!\nχαμογελούσε πάντα -ας δικιολογήσω ίσως έτσι τον τρόπο που με κοίταζε, ως ένα πολύ περίεργο μυρμήγκι και τι να θέλει αυτό-\nτου είπα εν ολίγοις ότι θέλω να γραφτώ στο πανεπιστήμιο, θα παρακολουθώ τα σχολικά μαθήματα για να τελειώσω το λύκειο, αλλά, αν γραφόμουν στο πανεπ,\nα' θα είχα φοιτητικό εισητήριο για να πηγαίνω στην πατρίδα μου\nβ' θα είχα πρόσβαση στις βιβλιοθήκες του πανεπιστημίου\nγ' κατόπιν συνεννόησης με καθηγητές που θα με δέχονταν στο μάθημά τους εάν αυτό ήταν δυνατόν από άποψη ωρών (δλδ μετά τις 4 το απόγευμα που τελείωνε στο σχολείο), θα μπορούσα να μάθω πράγματα που μου λείπουν και με ενδιαφέρουν.\nμη σας τα πολυλογώ, δεν τα θυμάμαι και καλά όλα, θυμάμαι μόνο ότι έλεγε 'γουελ γουελ γουέλ' ενώ δε μιλούσαμε αγγλικά, δεν αποκλείεται να με κορόϊδευε για το θράσος μου...\nόμως μετά τη συνομιλία μας, εγώ περίμενα και προσευχόμουν μόνη μου στις τεράστιες 'αλ' του μεσαιωνικού πανεπιστημίου, με τις κολόνες και τα σκαλοπάτια.\nεπέστρεψα σπίτι μου ευτυχισμένη. ίσως έχω ακόμη αυτή την πανέμορφη φοιτητική ταυτότητα με μια παιδική φατσούλα από τις φωτο που είχαμε από ελλάδα...\nτι να καταλάβει κι η δόλια η μάνα μου... τα γεγονότα φαίνονταν να την ξεπερνούν, καθόλου άσχημα όμως!\nέτσι έγινα ερμής! φτερά στα πόδια! το πρωί σχολείο, το μεσημέρι σουλάτσο στα δάση, παλάτια, νεκροταφεία, ό,τι φανταζόσαστε γύρω από τη μικρή μεσαιωνική πόλη, μιας και το φαγάκι μου δεν το έτρωγα σχολείο, το σχολείο νόμιζε ότι πήγαινα στη μαμά μου, η μαμά μου πίστευε ότι έμενα σχολείο :) πήγαινα λοιπόν όπου μου άρεσε, σουλάτσαρα και πάντα με γρήγορο βήμα για να προλαβαίνω να κάνω πιο πολλά πράγματα σε λίγο χρόνο, έτρωγα τις 'ταρτίνες' που μου έβαζε η μαμά για το σχολείο όπου ήθελα, γυρνούσα σχολείο για τα απογευματινά μαθήματα, και μετά, γύρω στις 4 και κάτι, βουρ για το σπίτι: φαγητό και φευγιό στο πανεπιστήμιο. θαύμαζα και κάτι περίεργα άσπρα χαρτιά Α3 για 'κονφεράνς'. τι ενδιαφέροντα θέματα!\nένα από το πρώτα ήταν για ένα θέμα που μου άρεσε πολύ πολύ και που λεγόταν 'φιλοσοφία', κι εγώ που περνιόμουνα για σπουδαία επειδή δεν ήμουν τίποτα, θεωρούσα ότι έπρεπε να μου αρέσει.\nνα λοιπόν που έμπαινα στον ωραίο κήπο με τα χαλίκια στις αλλέες, ανέβαινα στα σκαλάκια που βλέπετε στο βάθος, η πόρτα έτριζε, κι εγώ έμπαινα σ' ένα κόσμο όπου κανείς δεν μπορούσε να με πει παρείσακτη, αλλά σίγουρα κανείς δεν είχε και σχέση μαζί μου, αν αυτή δεν χτιζόταν έτσι, και για το γούστο των δυο μας!\nέτσι άρχισα να έχω επαφή με ανθρώπους που δεν σνόμπαραν.\nμε ανθρώπους που βοηθούσαν.\nσ'ένα λοιπόν από τα Α3 χαρτάκια στον τοίχο, έλεγε Levinas. σιγά μη και τον ήξερα! όμως έλεγε κάτι για μια σειρά μαθημάτων. κι εγώ βρέθηκα εντελώς ψαρωτικά, να παρακολουθώ μαθήματα αυτού του μεγάλου φιλοσόφου, που ερχόταν από το παρίσι κάθε βδομάδα. αυτός έκανε μια διάλεξη, οι περισσότεροι ακροατές ήταν καθηγητές, υπήρχαν και λίγοι φοιτητές, υπήρχα κι εγώ που δε με γνώριζε φυσικά ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας μου!\nφυσικά και δεν καταλάβαινα όλα όσα έλεγε ο λεβινάς!\nόμως συλλάμβανα κάτι ομορφιές! πράματα που με θάμπωναν, και μπορούσα να καταλάβω. έτσι, και μέσα από τις κουβέντες που ακολουθούσαν, άκουγα φυσικά για διάφορα ρεύματα, ανθρώπους, κλπ, κι έβλεπα και κάτι άλλο: πόσο ζωντανοί ήταν οι πρόγονοί μου. οι γονείς μου στη γλώσσα. ο σωκράτης, ο πλάτωνας, οι νεοπλατωνικοί, κλπ κλπ κλπ.\nήμουνα πια δεκτή σε οποιαδήποτε πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη. περνούσα ώρες χαζεύοντας!\nαυτές οι 'ώρες χαζεύοντας' ήταν η καλύτερη παιδαγωγική μέθοδος που γνωρίζω.\nγιατί, όταν στα 18 βρέθηκα στη φιλολογία, δεν είχα πρόβλημα να ξέρω πώς έγραφαν γαλλικά τον 17ο αιώνα. οι γαλλόφωνοι συμφοιτητές μου τα μάθαιναν με απέχθεια, εγώ τα είχα μάθει γιατί άνοιγα ό,τι βιβλίο μου έπεφτε στο χέρι από το χάζεμα (σκεφτείτε βέβαια και δώστε στη λέξη χάζεμα μια άλλη έννοια), ήξερα μέσες άκρες τι είναι 'πηγές', τί είναι 'αννάλ', τι είναι 'εντισιόν αλμπίν', τι είναι 'πατρολογία γρέκα, πατρολογία λατίνα, πατρολογία οριεντάλις', βλέπεις αυτά, οι λεγόμενες πηγές και ανάλ, τα είχαν στα μπαλκόνια της μεγάλης αίθουσας της κεντρικής βιβλιοθήκης, κι εγώ ανέβαινα εκεί και χάζευα τους κάτω, αλλά και άνοιγα ό,τι βιβλίο μου έπεφτε στο χέρι...\nαπό το χάζεμα προέκυπταν και κάποιες συνδέσεις. έτσι έμαθα, 'εντισιόν αλμπίν', αίθουσα πολυτίμων εκδόσεων, συζητήσεις με τους ελάχιστους καθηγητές που βρίσκονταν εκεί και θεωρούσαν πολυ περίεργη την παρουσία μου.\nέτσι γνώρισα τον πουγιάρ, αιωνία του η μνήμη, μπαμπά της ιζαμπέλ της συμμαθήτριάς μου, καθηγητή γαλλικής λογοτεχνίας ειδικευμένο στον ρομαντισμό, και δυο χρόνια αργότερα καθηγητή μου. αυτός καθόταν με τις ώρες να μου μιλάει. μου είχε δώσει το ελεύθερο να χτυπώ την πόρτα του γραφείου του, και με κράταγε να μου μιλά για βιβλία. ομολογουμένως τον είχα εντυπωσιάσει από ό,τι τολμώ να καταλάβω τώρα, γιατί είχα διαβάσει, ανοίξει, φυλλομετρήσει, ακούσει, πολλά και διάφορα.\nτι ωραίο που είναι αυτό το 'πολλά και διάφορα'!\nσου επιτρέπει να ξέρεις ότι δεν ξέρεις τι σου γίνεται, αλλά δεν πειράζει! αφού αυτά είναι τόσο πολλά, φυσικό είναι εσύ να μην ξέρεις τίποτα.\nείναι μια μορφή ευτυχίας.\nκι εγώ είχα πολλές ώρες ευτυχίας.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 9:07 π.μ.\nΣου βγάζω έξω πάλι\nΤον έρωτα στα χιόνια\nΘυμάμαι γραμματεία στο δρόμο του δάσους\nΠαράθυρο στο χιόνι.\nΘυμάμαι χρόνια παιδικά που είχαν ξεχαστεί στην άδολη ζωή, όντως μεγάλη.\nΠαιδικό πανσέληνο ανεπιτήδευτο ξένο πρόσωπο πλέον.\nΤώρα η ανησυχία του θανάτου γυροφέρνει.\nΚάθε τι τελειώνει\nβρίσκει χόβολη ζεστή για ν’ ακουμπά\nΜια ζεστή, γοητευτική οπή ανάμεσα στον πόνο και την πραγματικότητα όπου όλα γλυστρούν.\nΗ πιο ωραία ώρα είναι τώρα\nΠου είναι το τέλος σφηνωμένο στο μυαλό\nΈνας οδηγός σε έρημο τρένο με πεθυμιές που σκαλώνουν στις ράγιες του ουρανού\nΜόνος, πάνω μας\nΚι αυτός σιγοψιθυρίζει στις σκάλες\nΚατεβαίνοντας στον τάφο\nΌπου όλοι θα πάρουμε μια στάλα δροσιά μέσα στο κλειστό στόμα\nΚαι θάνατος ό,τι δεν πραλάβαμε να πούμε.\nΧόρτασε χρυσό το αχόρταγό μου μάτι\nΣτο δάχτυλο περασμένη η περιουσία του λαού μου\nΚαι μια σκανδάλη.\nΣτα χέρια η λάσπη, το μιστρί και μια παγόδα\nΜ’ αστραφτερή τη στέγη.\nΤα πόδια μου δεμένα, στη μουσκεμένη κλίνη\nΤα χέρια μου δεμένα στην πλάτη του χρυσού,\nχάδι στην πλούσια σοδειά μου\nΣτα γόνατα νερά έχουν φτάσει οι πόνοι βρίσκουν ρίζες\nΜια χούφτα με διαμάντια από τις μνήμες\nΚαι ροζιασμένα κούτελα που έχουν χτυπήσει πόρτες και παραθύρια σιωπής, διαμάντια και ζαφείρια σε μάτια των περαστικών μέσα σε όνειρα στα κέντρα της αθήνας\nΟμόνοια, συμπόνοια, ζαχαροπλαστείον πίκολον\nΤόσο μικρό όσο η αναμονή του φτωχού στη στάση\nαπέξω λεωφορείον ο πόθος «τρείς γέφυρες-ομόνοια», με τις ίδιες υγρές φωνές που δε μιλούσαν, κραύγαζαν της εφηβείας την καταπίεση, της νιότης τα δεσμά τα ντροπιασμένα, και του μεσόκοπου τα υγρά στο βρωμερό το παντελόνι κολλημένο στ’ άγουρα χρόνια ενός εφήβου\nμεταλλικές οι στάσεις όπου κατέβαινες της ηδονής τα δέντρα.\nΜου θες στα δάχτυλα να κροταλίζει χρήμα\nΣτα ξώθυρα των στάσιμων αναπαμένους θανάτους\nΠόσους έζησες, πόσους πόθησες, και πόσοι θάνατοι ήρθαν έτσι, δωρεάν.\nΣτάζει όντως θανάτους και φεγγοβολά μικρά διαμαντάκια\nΚινέζα με δεμένα πόδια\nΜ’ αλυσοδεμένα χέρια\nΑς είναι σκύβαλα. Άλλο το χρήμα,\nκι άλλο η ελευθερία.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 9:16 π.μ.\nτότε βέβαια δεν είναι τώρα. θυμηθείτε αυτή την κουβέντα.\nτο απολυτήριο του σχολείου μου ήταν ένα χαρτάκι κατά κυριολεξία. εγώ που είχα μάθει στο ελλάντα ότι κάθε απολυτήριο το κόλλαγες στον τοίχο, μου φαινόταν πολύ περίεργο.\nμε ταρακούνησε για να μη δίνω σημασία σε κανένα έγγραφο αναλόγως μεγέθους, και σε καμιά προσωπικότητα αναλόγως ύφους. μεγάλο δίδαγμα αυτό.\nγια τη διαφορά και μάλιστα την αντίθεση μεταξύ ύφους και ήθους διδάχτηκα και μέσα στο σχολείο και εκτός.\nη γραμμή που τα ξεχωρίζει αυτά τα δυο είναι η ευγένεια. ο απαράβατος αυτός κανόνας που λέγεται 'πολιτές' στα γαλλικά, και που είναι ο μοχλός: αν έχεις ευγένεια και φέρεσαι πάντα ευγενικά, δεν έχεις ύφος. όταν έχεις ύφος, όποιος και να είσαι, είσαι ένας μαλάκας ψεύτης, ένας φτωχός και κακομοίρης μαλάκας που κάτι προσπαθείς που δεν είναι αληθινό. για το λόγο αυτό βέβαια, δεν έχεις ήθος. απλό, έτσι δεν είναι;\nαργότερα, όταν έβλεπα να ανεβαίνουν στο βήμα σοφοί άνθρωποι, και να μη τους ενδιαφέρει η διαφορά ανάμεσα στον έναν που φόραγε παπιόν και το διπλανό του που φόραγε τι-σορτ κοντομάνικο απέξω και μακρυμάνικο από μέσα, και που μιλούσαν και μας διαφώτιζαν για χίλια δυο, καταλάβαινα ότι αυτό είναι μια προσωπική διαφορετική ματιά στα πράγματα.\nη ευγένεια δεν καλλιεργούσε μόνο το ήθος, αλλά έκανε τη διαφορά και με τη βαρβαρότητα. υπήρχε βαρβαρότητα, και προφανώς υπάρχει και ακόμη βαρβαρότητα στη βελγική κοινωνία, να σας φέρω κάποια παραδείγματα:\n1. συμμαθήτρια στο σχολείο ρωτάει τη διπλανή της ποιο χρώμα της αρέσει. κάποια άλλη συμμαθήτρια λέει 'εμένα μου αρέσει το τάδε'. η πρώτη γυρνά προς αυτήν και λέει: 'μα, πώς ανακατεύεσαι;'\n2. νοσοκομειακό αυτοκίνητο περνά από έναν δρόμο όπου ένας μαροκινός χτυπά ανηλεώς τη γυναίκα του, που προσπαθεί να ξεφύγει, και πέφτει στη μέση του δρόμου. το νοσοκομειακό σταματά να μην την πατήσει, ο άντρας της την πιάνει, συνεχίζει να τη δέρνει αγριεμένος, και το νοσοκομειακό προσπερνά!!!\nστην ευγένεια, υπήρχε μια σαφής διαφορά: μάθαινες να έχεις τρόπους που είχαν πραγματικό αντίκτυπο μέσα σου.\nμάθαινα κι εγώ τρόπους.\nόταν βλέπαμε κάποιον στο διάδρομο -που ήταν το νυφοπάζαρο του σχολείου- πάντα χαιρετούσαμε.\nποτέ σκέτο 'μπονζούρ', πάντα 'μαντάμ, μεσιέ' σκέτο, ή 'μπονζούρ μαντάμ', 'μπονζούρ μεσιέ'.\nσε κάποια φάση, δε θυμάμαι ποια τάξη ήμουν, περνούσε η μαντάμ κλού, καθηγήτρια ιστορίας από το διάδρομο. με κοιτά, την κοιτώ, και της λέω: 'μπονζούρ μαντάμ'. μου απαντά: 'μπονζούρ ελενά' (γελάω ακόμη που το σκέφτομαι, τώρα στα πενήντα φεύγα). αυτό επαναλήφθηκε τουλάχιστον 6-7 φορές σε διάστημα εικοσάλεπτου διαλείμματος! η αντίδραση ήταν πάντα η ίδια και από μεριάς μου και από μεριάς της. στο ίδιο διάλειμμα 2-3 φορές πέρασε και η αγγλικού. στο τέλος ήρθαν και οι δυο γελώντας και μου είπαν πως είχαν βάλει στοίχημα για τους κανόνες ευγένειας. η μαντάμ καλού κέρδισε το στοίχημα, γιατί χαιρετούσα πάντα με τον ίδιο τρόπο, κλπ κλπ. χα χα χα...\nη μαντάμ κλού είχε πολύ πλάκα, ήταν ευγενέστατη, ήταν η καθηγήτρια σύγχρονης ιστορίας, δίδασκε τους παγκόσμιους πολέμους και εξηγούσε στο καθολικό σχολείο που είμαστε και όπου πολλοί έφριτταν, τι σήμαινε και πώς γινόντουσαν οι βιασμοί!!! μερικά παιδιά τύπου 'γκαρίτ', δεν άντεχαν. τότε η μαντάμ καλού ρωτούσε με αφέλεια: 'πώς, νταμιέν, δεν τα έχετε φανταστεί αυτά; κι όμως, συμβαίνουν, δεν καταλαβαίνω πώς σας σοκάρουν τόσο!'\nγιατί άραγε ήταν τόσο προκλητική η μαντάμ καλού;\nτο έμαθα χρόνια αργότερα, όταν είχα φύγει από το σχολείο.\nη μαντάμ κλού και η μαντάμ μανέ, καθηγήτριες στο σχολείο μας, ήταν παντρεμένες με δυο καθηγητές του καθολικού πανεπιστημίου. κι όταν είσαι καθολικός, και μάλιστα τότε και μάλιστα στο βέλγιο, διαζύγιο γιοκ! ε λοιπόν, και οι δυο πανεπιστημιακοί βρήκαν δύο ωραίες φοιτήτριες, τις πήραν και πήγαν να συνεχίσουν καριέρα σε πανεπιστήμια του καναδά.\nοι καθηγήτριες έμειναν στο σχολικό και πανεπιστημιακό περιβάλλον. η πρώτη αντιμετώπιζε πολύ έξω καρδιά την κατάσταση.\nη δεύτερη, η μαντάμ μανέ, ήταν καθηγήτρια κλασικών, δλδ ελληνικά και λατινικά. η ευγένειά της ήταν όντως υπέροχη.\nαυτή, βλέποντας τη μοναξιά μου, και με την μεγάλη αγάπη που είχε για την ελληνική λογοτεχνία -σοφοκλής και όμηρος κυρίως- αγαπούσε κι εμένα που ήμουν ελληνίδα.\nστο τέλος της χρονιάς με ρώτησε αν θα πάμε στην ελλάδα, πότε, κλπ. όταν έμαθε πως θα είναι η πρώτη φορά που θα ταξιδέψουμε με αεροπλάνο η μαμά, ο αδελφός μου κι εγώ, μου είπε:\nπείτε στη μαμά σας, και δε θέλω αντιρρήσεις, ότι θα έρθω την τάδε ώρα με το αυτοκίνητό μου και θα πάμε μαζί στο αεροδρόμιο...\nήρθε στο σπίτι μας, δεν ανέβηκε επάνω, περίμενε, φορτώσαμε, μας πήγε στο αεροδρόμιο κι έμεινε μέχρι να τελειώσουν όλες οι διαδικασίες. γυρνώντας σε κάποια φάση να τη δω, τη βλέπω να μας περιμένει σε ένα πάγκο. πιο σκοτεινά, πιο λυπημένα, πιο θλιμμένα μάτια δεν είχα ξαναδεί ποτέ!!!\nαπόρησα, γιατί δεν ήξερα τίποτε από τη ζωή της.\nχρόνια μετά έμαθα την εγκατάλειψη, και πως αυτή, για να μην πληγώσει τα παιδιά της, κράτησε το επίθετο του συζύγου της, κι αυτό την πλήγωνε καθημερινά...\nέτσι γνώρισα και ήρωες!\n-όλοι μας γνωρίζουμε ήρωες, αλλά μερικές φορές δεν το ξέρουμε. η ευγένεια βοηθά στην αναγνώριση, γιατί σε κάνει πιο υπομονετικό.\nέτσι όταν ανέχτηκα το βρισίδι από μια φοιτήτρια, έμαθα τι σημαίνει ηρωίδα και τι σημαίνει ευγένεια...\nκι αργότερα, αυτή τη δεκαετία, η αείμνηστη μαργαρίτα δαλμάτη, κορυφαία προσωπικότητα, είπε στον αγαπημένο της ταρζάν, τον θωμά τον καραχάλιο τον τσεμπαλίστα: 'άμα γνωρίζεις την ελένη, τότε και ο πιο ευγενικός άνθρωπος του κόσμου σου φαίνεται γαϊδούρι'... αχ, αχ... πού να είναι η αλήθεια και πού το ψέμμα... μπορεί εγώ μεν να λέω αλήθεια, αλλά η αλήθεια πού να βρίσκεται; στην πραγματικότητα ή στην επιείκεια μιας μεγαλειώδους ψυχής όπως η μαργαρίτα δαλμάτη;\nέχω κι άλλα να γράψω, αλλά τώρα θα παω στη λαϊκή. καλημέρα σας.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 9:32 π.μ.\n1971. βέλγιο, ΙΙΙ.\nνα λοιπόν που βρήκα σχολείο.\nτο πρόβλημα όμως παρουσιάστηκε ήδη τη δεύτερη μέρα.\nεπειδή πάντα είχα πρόβλημα με τις γλώσσες, κι έχω ακόμη, διάβαζα μεν γαλλικά, αλλά ομιλία γιοκ -περίπου! δύσκολα. κυρίως δεν καταλάβαινα εύκολα τα προφορικά.\nέτσι, εντελώς απόλυτα, η διεύθυνση του σχολείου αποφάσισε να με κατεβάσει μία τάξη, ώστε, σύμφωνα με αυτούς, να τα καταφέρω πρώτα με τη γλώσσα και μετά με τα υπόλοιπα. η μητέρα μου που της το μετέφρασα, συμφώνησε απολύτως μαζί τους. η σκέψη της ήταν να με προφυλάξει από την πολλή κούραση.\nμια ζωή άκουγα ότι έπρεπε να με κρατήσουν από το σχολείο 'γιατί κουραζόμουν', να με πάνε μια τάξη κάτω, πάνω, δεξιά, αριστερά, δεν ξέρω τι, κάτι δεν έστρωνε μαζί μου. έτσι και στην ελλάδα άκουγα το τροπάριο αυτό. πάντα γινόμουν έξαλλη όταν το άκουγα.\nκαι τώρα αποφάσισα ότι όχι, αυτό είναι άδικο. αρκετά! με είχαν πάρει από τις φίλες μου, το σχολειάκι μου (στο αρσάκειο πήγαινα στην αθήνα), τις εκθέσεις μου, την πόλη μου, και θα με κατέβαζαν και μια τάξη! ε, όχι!\n(τα έχω ξαναγράψει βέβαια αυτά, αλλά δε με νοιάζει, τα ξαναγράφω, τι σόι απελευθέρωση θα ήταν το γράψιμο αν δε γράφεις ό,τι θες;)\nκι επειδή δεν έβρισκα το δίκιο μου πουθενά, τώρα, αποφάσισα να πάω στον υπουργό παιδείας του βελγίου να του πω: δε μαθαίνουν περισσότερα γαλλικά σε μια τάξη λιγότερο, το ίδιο θεωρούνται ότι τα ξέρεις. ας μείνω λοιπόν στην τάξη που μου ταιριάζει, δηλαδή τη β' λυκείου, κι αν δεν τα καταφέρω, τότε θα επαναλάβω την τάξη, και θα γίνει αυτό που έχουν προτείνει. άδικο είναι όμως, ντε φάκτο να πάω μια τάξη λιγότερο...\nδεν πήγα λοιπόν σχολείο την επομένη.\nπήρα τη μαμά μου από τη λουβαίν, και φτάσαμε στο σταθμό του βορρά, στις βρυξέλλες. εκεί ρωτήσαμε πού είναι το υπουργείο παιδείας.\nήταν οδός τάδε, σταθμός 'λουξεμπούρ'. εντυπωσιάστηκα τρομερά, γιατί για μένα το 'λουξεμβούργο' ήταν άλλο κράτος!!! πώς ήταν δυνατόν το υπουργείο παιδείας του βελγίου να βρίσκεται στο λουξεμβούργο; τι τρέχει μ' αυτούς τους βέλγους; (χα χαχα). τότε δεν ήξερα ότι 'λουξεμπούργκ' ήταν μια στάση του μετρό σε κεντρικό σημείο, τόσο στις βρυξέλλες, όσο και στο παρίσι...\nη καημένη, τόσα ήξερα.\nτέλος πάντων, βρεθήκαμε στο υπουργείο παιδείας.\nτο τροπάριό μου, το επιχειρηματολόγιό μου, το είπα σε χίλιους δυο: από το θυρωρό που δεν ήθελε να μας αφήσει να περάσουμε, μέχρι ενδιάμεσες κυρίες. μέχρις ότου, από ένα γραφείο κλειστό, ξεπρόβαλε κατόπιν πρότερων συνεννοήσεων ένας κύριος, πολύ χαμογελαστός, ο οποίος μου έσφιξε το χέρι και μου έδωσε ένα μπιλιετάκι για το σχολείο μου, όπου έλεγε: "η δεσποινίς ελένη κονδύλη μπορεί να εγγραφεί σε όποια τάξη θέλει η ίδια!' και διάφορα άλλα μπλα μπλα.\nαυτό ήταν ένα πραγματικό τρόπαιο που δεν περίμενε κανείς άλλος εκτός από μένα.\nπήγα την άλλη μέρα σχολείο, έδωσα το χαρτάκι, εκνεύρισα λίγο την σερ ανιές τη διευθύντρια, με ρώτησε λίγο ειρωνικά σε ποια τάξη θέλω να μπω, κι εγώ της είπα τα ίδια επιχειρήματα, κι ακόμη της είπα ότι δε ζητάω τίποτε άλλο εκτός από αυτό που πρέπει να κάνω...\nκατέληξα στην τάξη μου και δεν άλλαξα τάξη, ούτε 'έμεινα'....\nμερικούς μήνες μετά, πυρετός! σαράντα ακατέβατο! και στο κεφάλι μου, που πήγαινε να σπάσει από τους πόνους, ένα ρήμα που δεν ήθελε να βγεί, και επαναλαμβανόταν διαρκώς: ιχ μπιν, ντου μπιστ, ερ ιστ, και πάλι από την αρχή...\nόντως, εκτός από τα γαλλικά στο σχολείο, είχα να κάνω και 'τεμ' στα λατινικά, δλδ ένα γαλλικό απόσπασμα να το μεταφράζω λατινικά, είχα και τα φλαμανδικά, από τα οποία ευτυχώς με είχαν απαλλάξει, είχα τα αγγλικά, είχα και τα γερμανικά, που έβλεπα για πρώτη φορά περίπου, κι έπρεπε μόνη μου να αναπληρώσω τα κενά. υπερκόπωση.\nδε βαριέσαι, όλα περνάνε...\nτην καημένη τη μάνα μου όμως, όσο το σκέπτομαι...\nκαι κάτι άλλο: έγραφα στις φίλες μου γράμματα στα ελληνικά. χωνόμουν κάτω από το τραπέζι, στο μοναδικό δωμάτιο όπου κατοικούσαμε, και προσπαθούσα να θυμηθώ πώς να γράψω το θ ή το φ, το τζ ή το τς, το ψ ή το χ, αυτά θυμάμαι τώρα. τη λέξη δυσλεξία βέβαια ούτε που την ήξερα. το πώς διορθώνω ακόμη και μέχρι σήμερα τις συλλαβές και τη σειρά των γραμμάτων σε μια λέξη, αφήστε, όλα μια τεχνική είναι...\nτα πράγματα ήταν δύσκολα, αλλά είχα πάρει το πιο συναρπαστικό μάθημα της ζωής μου: ότι μια ζωή δεν φτάνει ποτέ και για τίποτε...\nπώς ΌΛΑ μπορεί να αλλάζουν.\nόλα φαίνονταν τελικώς εύκολα και συναρπαστικά.\nέτσι σκαρφίστηκα κάτι: ας είμαι στην κανονική μου τάξη στο σχολείο, οκ. μήπως θα μπορούσα να πάω και πουθενά αλλού, αν το ζητούσα;\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 11:13 μ.μ.\n1971. άφιξη στο βέλγιο, ΙΙ.\nσιγά σιγά καταλάβαμε.\n2 γλώσσες το βέλγιο. και τρεις βάλε με τα γερμανικά εκεί στην άκρη της μεγάλης βελγίας, αλλά, άσε, πες 2. γαλλικά ήξερα μόνο, σε γαλλικό σχολείο έπρεπε να πάω.\nη λουβαίν, φευ, δεν ήταν στη γαλλόφωνη πλευρά του βελγίου, το πανεπιστήμιο του αδελφού μου ήταν εκεί, τι θα κάναμε με το εκόλ σαν μισέλ, το σχολείο της μικρής;\nδοκιμάσαμε να μεταγράψουμε τον αδελφό μου στις βρυξέλλες, στο ελεύθερο πανεπιστήμιο βρυξελλών -σιγά σιγά μάθαμε τι σημαίνουν απλά επίθετα όπως 'λίμπρ', 'κρετιέν', 'ντεμοκράτ', 'σοσιαλίστ', 'αλτερνατίφ', και άλλα εντυπωσιακά και στην ουσία παράλογα.\nέπρεπε τέλος, αφού το πανεπιστήμιο δεν άλλαζε, και ο αδελφός μου εκεί θα σπούδαζε, στη λουβαίν, να φύγουμε από το καλούλι ξενοδοχειάκι 'ωραία ιταλία' στις βρυξέλλες, το οποίο λίγους μήνες αργότερα κάηκε με πολλά θύματα,\nκαι να ψάξουμε για σπίτι και σχολείο στη λουβαίν.\nβρήκαμε ένα σχετικά μ'εμάς πανάκριβο επιπλωμένο στούντιο: ένα χωλάκι με μια πόρτα βε σε μπάνιο, κι ένα δωμάτιο με μια εντοιχισμένη πλήρη κουζίνα, ένα τραπέζι, 2 καρέκλες, 2 πολυθρόνες κι ένα κρεβάτι.\nη συχωρεμένη η μάνα μου ήταν πολύ νοικοκυρά. τη μέρα αυτό λειτουργούσε ως εξής: τραπεζαρία και γραφείο ήταν το τραπέζι. λίγο μακρόστενο, η μια μεριά του αντρέα, και η άλλη της ελένης. η μαμά, που είχε κι αυτή τη μανία του διαβάσματος, στην πολυθρόνα.\nτη νύχτα, όλα κόλλαγαν στον τοίχο, απλωνόνταν κάτω ό,τι κουβέρτες, σλίπινμπαγκ κλπ είχαμε, και το μικρό στούντιο γινόταν κοιτώνας... όμορφα ήταν.\nεπιχείρηση σχολείο. ανεύρεση...\nαδύνατον να σκεφτώ ότι θα μπορούσα να μάθω φλαμανδικά και να γραφτώ σ'ένα από τα σχολεία της λουβαίν, αδύνατον να πηγαίνω σε άλλη πόλη για σχολείο.\nμε χίλια ζόρια, κάποιος μας είπε:\nυπάρχει ένα και μοναδικό γαλλόφωνο σχολείο στη λουβαίν, το σχολείο για τα παιδιά των καθηγητών του γαλλόφωνου πανεπιστημίου. αλλά, εσάς, πώς να σας δεχτούν; δεν γίνεται...\nτο δε γίνεται για τους ξένους κι έρημους είναι 'ευ' ή μάλλον 'δυσ' φημισμός.\nτο τρίο 'μαμά-αδελφός-αδελφή' έφτασε στο εβερλέ, το χωριό-προάστειο της λουβαίν. μέσα σε ένα μεγάλο συγκρότημα, στην άκρη, βρισκόταν το 'λυσέ βίργκο σάπιενς'. γαλλόφωνο σχολείο.\nεκεί, επίσης, δεν είχαν καμιά αντίρρηση να με εγγράψουν. δεν είχα μπαμπά στο βέλγιο, ούτε καθηγητή πανεπιστημίου. ε, η πατέντα ήταν απλή: ο 18χρονος αδελφός μου, φοιτητής, θα γινόταν ο κηδεμόνας μου, κι έτσι θα γραφόμουν στο σχολείο του πανεπιστημίου.\nαπλό και βελγικό, και έγινε αμέσως.\nτο σχολείο ήταν πρότυπο 'εκόλ ντ'απλικασιόν', αν το κατάλαβα καλά.\nοι τάξεις είχαν το πολύ 18 παιδιά.\nοι καθηγήτριες και οι καθηγητές ήταν μάλλον από τους πιο καλούς, αφού τα παιδιά που φοιτούσαν εκεί, εκτός από περιπτώσεις αρκετές αλλά λίγες, που ήταν παιδιά σαν κι εμένα, τα υπόλοιπα, οι γονείς τους ήταν καθηγητές σε ένα από τα πιο παραδοσιακά και αρχαία πανεπιστήμια της δυτικής ευρώπης.\nη σνομπαρία βέβαια, σε μερικές περιπτώσεις, ήταν οικογενειακή υπόθεση. όταν η μαρί ντε μονπελιέ έλεγε: θα πάω σαββατοκύριακο στο παλάτι της γιαγιάς, εγώ γούρλωνα τα φτωχά μου μάτια.\nυπήρχαν όμως και τα παιδιά των παιδιών του μάη του 68: έτσι η ιζαμπέλ, κόρη καθηγητή ιατρικής, γιατρός κι αυτή στη συνέχεια, ντυνόταν με τόσο φτωχό και περίεργο τρόπο που οι νέοι καθηγητές που έμπαιναν στην τάξη την έλεγαν 'μεσιέ'.\nπαρεπιπτόντως, το σχολείο είχε δημοτικό και δευτεροβάθμια. μόλις έμπαινες στην περίπου 'α' γυμνασίου, οι καθηγητές σου μιλούσαν πάντα στον πληθυντικό (καταλαβαίνετε τι τύψεις νιώθω τώρα που εγώ συνήθισα μετά από χρόνια και μιλάω ενικό στους φοιτητές μου).\nυπήρχαν στο σχολείο και οι αριστοκράτες, οι πραγματικοί νόμπλ. τα παιδιά τους δε μιλούσαν ποτέ για παλάτια, έστω κι αν κατοικούσαν σε κάτι τέτοιο. ένα παράδειγμα, τα 5 ή 6 παιδιά του ρεκμάνς, κόμη, καθηγητή ισλαμικών νομικών δομών, αργότερα καθηγητή μου. ήμουν συμμαθήτρια με την κόρη του σοφί. η ευγένεια, η διακριτικότητα όλων των αδελφών ήταν αξιοθαύμαστη. και ο ρεκμάνς δεν ήταν καμιά αξία του πεταματού. θα γράψω άλλοτε γι' αυτόν.\nυπήρχαν και τα καταπιεσμένα παιδιά ευγενών, όπως του γκαρίτ. παιδιά με αρχές, αλλά τόσο δύσκαμπτα... καλά παιδιά αλλά νόμιζες ότι κάποτε θα γίνουν σέριαλ κίλερ. τελικά μια χαρά οικογενειάρχες έγιναν, έτυχε και τους έβλεπα μετά.\nη διευθύντρια του σχολείου ήταν η σερ ανιές, μοναχή ανονσιάντ, δλδ του ευαγγελισμού της θεοτόκου.\nη μαμά μου σοκαρίστηκε που για πρώτη φορά θα πήγαινα σε 'μεικτό' σχολείο! η καλόγια όμως την καθησύχασε και της έδειξε το σταυρό που φορούσε.\n1971. άφιξη στο βέλγιο...\nέτος 1971. σεπτέμβριος 1971. βαλίτσες, τρένο, γύφτοι, μπανάνες, ελεγκτές, μετανάστες.\nξενοδοχείο 'νέα ιταλία', σταθμός βορρά, βρυξέλλες.\nεκείνη είχε γεννηθεί το 1918.\nήταν 53 ετών, οικοκυρά. είχε τελειώσει το 'ελληνικό', δλδ είχε μια μέτρια μόρφωση των φτωχών της εποχής της.\nμαζί της δυο παιδιά. ο ένας πρωτοετής της ιατρικής στο πανεπιστήμιο της λουβαίν, όλα κανονισμένα.\nη άλλη, ούτε 16, αναγκαστικά εκεί, μαζί.\nη εικόνα και η διαταγή ήταν σαφής, μήνες πριν, μπροστά στο νεροχύτη της κουζίνας: θα πας μαζί. δε θα αφήσεις το παιδί μόνο του βέβαια!\n-ναι, αλλά τι θα κάνουμε με τη μικρή;\n-μαζί θα την πάρετε.\nη σύμπνοια ήταν απόλυτη μεταξύ τους.\nποιο; τι; πού;\nστην πλατεία μπροστά στο σταθμό περνούν χίλιοι δυο. η πενηντάχρονη που δεν ξέρει γαλλικά εκτός από αυτά που είχε κάνει στο σχολείο της, επιλέγει στο δρόμο μια κυρία.\nόντως κυρία. είχε δίκιο.\nτη σταματά, και διατάζει εμένα: θα της τα πεις όπως ακριβώς στα λέω εγώ:\nσας σταμάτησα γιατί θέλω εσείς να μου πείτε. εσείς, γιατί εσάς έκρινα ότι μπορείτε να μας βοηθήσετε. αυτή η μικρή πρέπει να πάει σχολείο. θέλω να τη βάλλουμε σ'ένα καλό σχολείο, και στην αθήνα σε καλό σχολείο την είχαμε. τι λέτε;\nη κυρία με το φουλάρι και το ξύπνιο βλέμμα έγραψε μια διεύθυνση και μας είπε:\nέτσι όπως καταλαβαίνω, η μικρή θα πάει σε καθολικό σχολείο. τα καθολικά σχολεία είναι καλύτερα. το εκόλ σαίν μισέλ, αν την πάρουν, θα είναι πολύ καλα.\nτο ίδιο βράδυ μάθαμε πώς να πηγαίνουμε, και πού ήταν αυτό το σχολείο.\nμόνο η θυρωρός ήταν εκεί, και μας είπε πως το σχολείο έχει αρχίσει εδώ κι ένα μήνα και, πως είναι δύσκολο, κλπ.\nγυρνώντας με το τραμ, εγώ, με τη σιγουριά του ξένου, τα έψελνα στη μητέρα μου: πού με φέρατε; τι είναι αυτά; τι θα γίνει με μένα; κλπ κλπ\nμια κυρία που ήταν ελληνίδα, παρακολουθούσε.\nστο τέλος παίρνει το λόγο και λέει.\nμην απογοητεύεσαι τόσο, αν κι η απογοήτευσή σου αυτή δείχνει ότι η μητέρα σου σε έχει μεγαλώσει πολύ σωστά. κλπ κλπ\nαργότερα, την γνωρίσαμε για τα καλά αυτή την ελληνίδα. ήταν η καλοκάγαθη όλγα, που είχε την ελληνική εκπομπή στο ραδιόφωνο.\nτην άλλη μέρα το πρωί, είμαστε και πάλι στο σχολείο.\nελληνίδα; μα τι λετε! πολύ χαιρόμαστε που το σχολείο μας θα έχει μια ελληνίδα.\nμπήκα στην τάξη.\nόλος ο πίνακας έγραψε μια τεράστια λέξη: Bienvenue!\nκαι τα παιδιά με ρωτούσαν: ελληνίδα! από την αθήνα; και μιλάς ελληνικά; τι ευτυχία! να μπορούσαμε...\nη αυλή του σχολείου ήταν ένα δάσος.\nτο σχολείο ένα αριστουργηματικό μέρος. έμεινα εκεί 2 βδομάδες περίπου. μετά αλλάξαμε πόλη.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 1:18 π.μ.\nστην κόψη του ξυραφιού. ευγνωμοσύνη και καλοσύνη.\nέχω ένα φάκελλο. στην απίστευτη ακαταστασία του γραφείου και του μυαλού μου, ανάμεσα σε ντάνες βιβλία, χαρτιά και υποχρεώσεις, ο φάκελλος, άδειος, δεν έχει χαθεί, κι ας φέρει ημερομηνία 15/4/2014. ο φάκελλος μου είναι καρφωμένος στο μυαλό μου και σκεφτόμουν τόσο καιρό τι να γράψω, πώς να το γράψω, και δούλευε μέσα μου η σκέψη σαν σαράκι σε ξύλο.\nξύλινο το κεφάλι μου.\nο φάκελλος γράφει διάφορα.\nδε γράφει όμως όλα! μερικά τα ρούφηξα έτσι.\nτο ΦΙΛΊ, ας πούμε, σε κάποιον άνθρωπο που φοβάται το θάνατο, και ίσως είναι κοντά...\nτο φιλί, που δεν είναι υπηρεσιακό, που δεν είναι απαραίτητο, που ίσως δεν ενδείκνυται.\nΚΙ ΌΜΩΣ. ΑΥΤΌ ΤΟ ΦΙΛΊ ΕΊΝΑΙ ΟΜΑΔΙΚΟ.\nείναι το φιλί της ζωής που πήρε η ξαδελφούλα μου από μια άλλη γυναίκα, που ανήκει στην ομάδα των γιατρών, του νοσηλευτικού και διοικητικού προσωπικού του Ναυτικού Νοσοκομείου.\nτι χρειάζεται αλήθεια κάποιος που μπαίνει στο νοσοκομείο γιατί έχει καρκίνο και προσπαθώντας να τον αντιμετωπίσουν, βρίσκουν και μερικά ανευρύσματα στον εγκέφαλο;\nακούγοντάς το έτσι, φαίνεται μοιραίο.\nόπως και να είναι, ό,τι και να είναι, για ελάτε λίγο στη θέση του ανθρώπου που έχει λουστεί τη βρόχα του θανάτου και την αδιαφορία των γιατρών.\nέτσι η ξαδελφούλα μου, σε πρώτη φάση, άκουσε τη γιατρό που έκανε τη βιοψία να της λέει στο τηλέφωνο:\n-χαίρετε, η κυρία τάδε;\n-ναι, ό,τι απώσωνα, λέει χαμογελαστή εκείνη στο τηλέφωνο.\nκαι η γιατρός, τότε, της λέει:\n-α, τότε δε γίνεται τώρα η εξέταση που πρέπει να κάνουμε ακόμη. διαπιστώθηκε κακοήθεια κλπ κλπ. σας περιμένω λοιπόν αύριο.\nκι έτσι η ξαδελφούλα έγινε ένας εμβρόντητος άνθρωπος.\nάραγε, αυτή η γιατρός, έτσι θα το έλεγε σε κάποιον άνθρωπο δικό της;\nη ξαδελφούλα είναι ένας άνθρωπος σαν όλους εμάς: έχει έγνοιες και παιδιά. περιορισμένα λεφτά που προορίζονται για κάπου πριν ακόμη τα κερδίσουμε.\nσκεφτείτε πώς να ένιωσε εκείνη τη στιγμή...\nάρχισε ένα πέλαγο κινήσεων, διαβουλεύσεων, σκέψεων, ανησυχιών, δυσκολιών....\nκαι μέσα σ' αυτές τις στιγμές όπου ο τρόμος δουλεύει το υφάδι του και μεταβάλλει τον άνθρωπο σιγά σιγά σε τρομαγμένο άνθρωπο,\nτότε, εμφανίστηκε το μεγαλείο της ζωής.\nβρέθηκε σε ένα επιτελείο-σανίδα σωτηρίας.ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ, από το διοικητή και το διοικητικό προσωπικό, τις νοσοκόμες τους γιατρούς με τον κύριο Στεφανίδη. Ανθρωποι, άνθρωποι, για μια φορά ο Διογένης θα έσβηνε το φαναράκι του. ΆΝΘΡΩΠΟΙ.\nγια πολλούς λόγους είναι δύσκολο που και που να στέκεσαι άνθρωπος.\nεκεί, όταν η ξαδέλφη μου μπήκε για νοσηλεία, όλοι της στάθηκαν με τέτοιο τρόπο, που έκαναν ανθρώπινη κάθε κίνηση μέσα στο φόβο του θανάτου, προσηνή, ανεκτή, θετική!\nπήραν το φόβο της ξαδέλφης μου και τον έκαναν ελπίδα, με τις πράξεις τους, τα λόγια τους, στη συμπαράστασή τους, την αυτοθυσία τους.\nτο ευχαριστώ κυκλοφορεί στο αίμα της ξαδέλφης μου. κι αυτό το ευχαριστώ στους γιατρούς, στους νοσοκόμους/ες, στο διοικητικό προσωπικό, κάνει το αίμαι της ξαδελφούλας μου πιο δυνατό.\nκι επειδή εγώ είμαι ένα γαϊδούρι και μισό, μόνο εδώ, γράφω για εκείνους....\nκαι πρέπει να γράψω και για άλλους, γιατί\nόταν λέγεται, αυγαταίνει.\nκι όταν το καλό αυγαταίνει, γυρίζει πάντα πρώτα σ' αυτούς που το έπραξαν. ας είναι ευλογημένοι.\nτώρα η ξαδελφούλα θα ξαναμπεί στο νοσοκομείο. σε άλλο νοσοκομείο αυτή τη φορά. ελπίζω και\nπροσεύχομαι οι άνθρωποι. να είναι τόσο παρόντες, τόσο δυναμικοί, τόσο σωστοί, όσο μας έδειξαν σε όλη την οικογένεια.κι έχει ο θεός για τη συνέχεια.\nΑναρτήθηκε από jean dagher στις 11:03 μ.μ.\nμια κηδεία με όλα τα λαογραφικά στοιχεία που φαντά...


Θεραπειό Έβρου - Βικιπαίδεια\nΣυντεταγμένες: 41°34′37″N 26°11′25″E / 41.57694°N 26.19028°E / 41.57694; 26.19028\nΤο Θεραπειό είναι μικρός οικισμός του νομού Έβρου, χτισμένο κοντά στο ποταμό Άρδα.\n3 Προέλευση Ονόματος\nTo Θεραπειό είναι ένα χωριό στο βόρειο τμήμα του Έβρου περιφερειακής μονάδας στην Ελλάδα. Βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία, στην αριστερή όχθη του ποταμού Άρδα, ανάμεσα στα χωριά Μηλιά προς τα δυτικά, και Κόμαρα στα ανατολικά. Ανήκει στη δημοτική μονάδα του Τριγώνου (πρώην κοινότητα Κυπρίνου).\nΕίναι ένα από τα παλιά χωριά των ντόπιων κατοίκων της περιοχής του βορείου Έβρου. Γνωστό ως Σαριγιάρ, συναντιέται για πρώτη φορά σε ένα βακουφικό έγγραφο του σουλτάνου Μουράτ Β', του Α' μισού του 15ου αιώνα, η ύπαρξή του όμως είναι πολύ πρωιμότερη.\nΗ ονομασία του χωριού προέρχεται από το γεγονός ότι πολύ παλιότερα, οι χριστιανοί έκαιγαν τα ξύλα, ξάπλωναν επάνω στην στάχτη και θεραπεύονταν.  Ακόμη , κοντά στο Θεραπειό, μέσα στο ποτάμι, υπήρχε μια πηγή που κάθε χρόνο το δεκαπενταύγουστο ανάβλυζε θερμό ιαματικό νερό.\n↑ Θεραπειό Έβρου\n↑ Απογραφή 2011-Ο ΠΛηθυσμός των Δήμων & Κοινοτήτων Ν.Έβρου\nΑνακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Θεραπειό_Έβρου&oldid=8076012"\nΤελευταία επεξεργασία στις 16 Φεβρουαρίου 2020, στις 11:02\nΤελευταία τροποποίηση 11:02, 16 Φεβρουαρίου 2020.


Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ - PDF\nΌμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\nDownload "Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ"\n1 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ Βίοι Παράλληλοι δύο Μεγάλων Διοικητών Συνδυασμένων Στρατιωτικών Δυνάμεων KEIMENO: Ανχης (ΔΕ) Όθων Κ. Κυπριωτάκης Διευθυντής, ΓΕΣ/ΓΓ/3 ου Γραφείου (Μεταφραστικού) Οι νεότεροι οφείλουμε να τιμούμε την απερχόμενη γενιά των πολεμιστών της τιτάνιας σύγκρουσης του Β Παγκοσμίου Πολέμου, που θεμελίωσαν την ασυμβίβαστη επιθυμία της ειρήνης για τους ίδιους και τις νεότερες γενιές. Ο τελευταίος μεγάλος πόλεμος ήταν η θλιβερότερη κορωνίδα σε μια τραγική σειρά μεγάλων ενδο-ευρωπαϊκών συγκρούσεων, που είχαν διαρκέσει περισσότερο από 900 έτη. Για παράδειγμα, μόνο σε περίοδο 80 ετών ( ), υπήρξαν ένας αυστρο-γαλλικός, ένας πρωσ 34 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n2 σο-αυστριακός και δυο παγκόσμιοι (σε τοπικό επίπεδο γαλλογερμανικοί) πόλεμοι, καθένας των οποίων στοίχισε την απώλεια δυο παραγωγικών γενεών ανδρών. Οι ευρωπαϊκοί λαοί διδάχθηκαν ότι η ειρήνη είναι το πολυτιμότερο αγαθό και η διαφύλαξή της μέσω της προόδου και της μη-απειλής προσφυγής στη βία συνιστά πρωταρχική υποχρέωση των κυβερνήσεων. Η ειρηνική λήξη του Ψυχρού Πολέμου, παρά τις τοπικές αντιπαραθέσεις σε σημεία των Βαλκανίων και του Καυκάσου, είναι άμεσο αποτέλεσμα των θλιβερών εμπειριών από τη φρίκη της μεγαλύτερης σύρραξης σε μέγεθος και έκταση στην παγκόσμια ιστορία. Σαρλ Ντε Γκωλ Ο Σαρλ Ντε Γκωλ το 1917 μιλά γερμανικά για να δραπετεύσει από το στρατόπεδο αιχμαλώτων - το 1940 μιλά γερμανικά για να αντιληφθεί τις διαθέσεις των εχθρών του στο πεδίο της μάχης, αλλά το 1960 μιλά γερμανικά για να έλθει σε άμεση επαφή με τον ηγέτη του μεγαλύτερου κράτουςεταίρου της Γαλλίας. Το παράδειγμα αυτό αποτελεί το ισχυρότερο προοίμιο ότι η διδαχή από το Β ΠΠ και τα 60 χρόνια της επακολουθήσασας ειρήνης είναι το άσειστο υπόβαθρο της σημερινής Ευρώπης. Η στρατιωτική κοινότητα είναι αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής κοινωνίας και οι δημιουργοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης προτάσσουν τη σημασία του πυλώνα της ασφάλειας και άμυνας. Αν και σήμερα δεν υπάρχει πραγματική γενικευμένη στρατιωτική απειλή για την Ευρώπη, η στρατιωτική ισχύς της Ευρώπης αποτελεί θεμέλιο της πραγματικότητας για την Ελλάδα, πλαίσιο ενός μεγάλου μέρους της δράσης της (Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κοσσυφοπέδιο, Αφγανιστάν) και προοπτική του μέλλοντός της (ενιαίες ευρωπαϊκές δυνάμεις). Έτσι, οι θετικές και αρνητικές εμπειρίες της Ευρώπης περισσότερο από ποτέ μπορούν να φωτίσουν τις επιλογές της χώρας μας σε μια φάση αναδιοργάνωσης και μεγάλων μεταβολών. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 35 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n3 Ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος διήρκεσε περισσότερο από κάθε πόλεμο του μεγέθους του (6 έτη) και κάλυψε, με εξαίρεση την αμερικανική ήπειρο, το μεγαλύτερο μέρος των χερσαίων εκτάσεων του πλανήτη μας, όλες τις θάλασσές του και το πλείστο του εναέριου χώρου του. Δεν είναι, βέβαια, πρακτικά εφικτό η παρούσα μονογραφία και το ειδικό της αντικείμενο να καλύψει το σύνολο των επιχειρήσεων σε όλα τα θέατρα. Κρίθηκε σκόπιμο να επιλεγεί ένα θέμα άμεσου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας, όπως επιχειρήσεις στο Δυτικό-Ευρωπαϊκό και Μεσογειακό Θέατρο. Ακόμη και το μείζον εθνικό αμυντικό πρόβλημα έναντι της ιστορικά διαρκούς απειλής από την Ανατολή, δυνατό να διδαχθεί από όσα οι σημερινοί Σύμμαχοί μας (μερικοί τότε ήσαν αντίπαλοι) έπραξαν στα μέτωπα εκείνα: αμυντική διάταξη και άμυνα ακτών, αγώνας για υπεροχή στις πληροφορίες, και άλλα. Μεταξύ άλλων, δυο πρόσωπα δεσπόζουν στο στρατιωτικό πεδίο: δυο ανόμοιες και όμως παράλληλες προσωπικότητες. Ο ένας έμεινε στη σκιά του διοικητή του, ο οποίος όμως τον αποκάλεσε «ευφυΐα στην τακτική»: ο Στρατηγός Όμαρ Μπράντλεϋ, με τελευταία θέση του διοικητή της 12 Ομάδας Στρατιών, της δύναμης ελιγμού του Αϊζεγχάουερ, Αρχιστρατήγου των Συμμάχων στο Δυτικό Μέτωπο. Ο άλλος, χάρις στην ιδιοφυΐα και τον ανθρωπισμό του, αν και ανήκε στο στρατόπεδο του Άξονα, διακρίθηκε περισσότερο από τους ανωτέρους του και αποτέλεσε την τελευταία ελπίδα της Γερμανίας σε στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο: ο Στρατάρχης Έρβιν Ρόμμελ. Επιλέγοντας τα δυο αυτά πρόσωπα, ως τα πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα επιτυχημένων διοικητών, θα αντιμετώπιζα τη μήνη του αείμνηστου πατέρα μου, που θαύμαζε το Βρετανό Στρατηγό Αλεξάντερ, ή την αντίθεση μεγάλων μελετητών, που στα έργα τους επαινούν άλλους ηγέτες όπως τον Αϊζεγχάουερ ή το Ρώσο Επιτελάρχη Ζούκωφ. Επιλέχθηκαν δυο άνδρες που αντιπαρατέθηκαν στη Βόρεια Αφρική και τη Νορμανδία, πράγμα που επιτρέπει να έχουμε άμεσο υλικό για σύγκριση: το χώρο, το χρόνο, και τις πολλές μελέτες όσων έζησαν από κοντά τις επιχειρήσεις στο Δυτικό Μέτωπο. Παρουσιάζονται δυο διαφορετικά κείμενα: 1) τα βιογραφικά των δυο ανδρών σε ξεχωριστά άρθρα, με έμφαση στις προσπάθειές τους για αξιοποίηση των γνώσεων και εμπειριών τους με σκοπό την επιτυχή διεξαγωγή συνδυασμένων επιχειρήσεων, που αποτελούν τον πρόδρομο των σημερινών διακλαδικών, και 2) ένα συγκριτικό των προσπαθειών του καθενός σε 14 ειδικές επιτελικές λειτουργίες, που ενδιαφέρουν εξαιρετικά και σήμερα τους διοικητές στο πεδίο της μάχης. ΣτρατηγΟς 5* (ΗΠΑ) Ομαρ ΝΕλσον ΜπρΑντλεϋ (Omar Nelson Bradley) Ο ΚαθηγητΗς της ΤακτικΗς Διακριτικός και σιωπηλός, ο Μπράντλεϋ έμεινε γνωστός κατά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο ως ο «Στρατηγός του Στρατιώτη» λόγω της εξαιρετικής μέριμνας για όλο το προσωπικό του. Με απέριττο προσωπικό ύφος διοίκησης, δεν απολάμβανε προβολής από τους δημοσιογράφους, όπως άλλοι φανταχτεροί Σύμμαχοι διοικητές. Η φήμη του ως μαχητή ήταν όμως γνωστή στους προϊσταμένους του, ειδικά στο συμμαθητή του Στρατηγό Ντουάιτ Ντ. Αϊζεγχάουερ, Ανώτατο Σύμμαχο Διοικητή, 36 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n4 Όμαρ Νέλσον Μπράντλεϋ που τον θεωρούσε ως τον άριστο τακτικό διοικητή. Αποτέλεσε για διαδοχικές γενεές το ιδανικό παράδειγμα επαγγελματία στρατιωτικού. Δημοσίευσε τα απομνημονεύματά του με τον τίτλο «Ημερολόγιο ενός Στρατιώτη» (1 η έκδοση 1951). Το ξεκίνημα Ο Μπράντλεϋ γεννήθηκε την 12 Φεβ 1893 στο Μισούρι. Δούλεψε στο Σιδηρόδρομο για να ενισχύσει το εισόδημά του, πριν γίνει δεκτός στη Στρατιωτική Ακαδημία, από όπου αποφοίτησε το 1915 ως Ανθυπολοχαγός Πεζικού. Πρώτη του τοποθέτηση, παρά τις προσπάθειές του να μεταβεί στο ευρωπαϊκό μέτωπο του Α ΠΠ, ήταν σε μονάδα Πεζικού της Εθνοφρουράς στα νότια σύνορα των ΗΠΑ, καθώς η Διοίκηση φοβόταν εμπλοκή του Μεξικού υπέρ της Γερμανίας. Στο μεσοπόλεμο διατέλεσε εκπαιδευτής σε μονάδες και καθηγητής Μαθηματικών στη Στρατιωτική Ακαδημία, με προϊστάμενο τον μετέπειτα Αρχιστράτηγο του Ειρηνικού, Ντάγκλας Μακ Άρθουρ. Εκπαιδεύθηκε στη Σχολή Πεζικού και μελέτησε στρατιωτική ιστορία. Μετά από ένα κύκλο υπηρεσίας στη Χαβάη, φοίτησε στη Σχολή Διοίκησης και Επιτελών (Fort Leavenworth, Kansas), όπου γνωρίσθηκε στο Τζωρτζ Σ. Μάρσαλ, Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου 1 κατά το Β ΠΠ και σε μια πλειάδα μελλοντικών ηγετών. Συνέχισε τη σταδιοδρομία του ως εκπαιδευτής του Πεζικού. Αποφοίτησε από τη Σχολή Πολέμου του Στρατού το 1934 και επέστρεψε στη Στρατιωτική Ακαδημία ως καθηγητής Τακτικής. Από τα χέρια του πέρασε σχεδόν το σύνολο της στρατιωτικής ηγεσίας των ΗΠΑ των δεκαετιών 1960 και 70. Ακολούθησε μια λαμπρή θητεία του στο G-1 (Δνση Ανθρωπίνου Δυναμικού και Προσωπικού) του Επιτελείου του Υπουργείου Στρατιωτικών και στο Γραφείο του Επιτελάρχη (ΕΓΑ/ΓΕΣ). Προάχθηκε κατ ευθείαν κατ απονομή από Αντισυνταγματάρχης σε Ταξίαρχο και επέστρεψε στο Fort Benning ως Διοικητής. Προώθησε τα θέματα μηχανοκίνησης και θωράκισης και την εκπαίδευση διοικητών μονάδων, η οποία βοήθησε στην προετοιμασία περίπου εφέδρων Αξκών, που χρειάσθηκαν κατά την εξέλιξη του πολέμου. Β Παγκόσμιος Πόλεμος Αμέσως μετά το Περλ Χάρμπορ, ο Μπράντλεϋ ανέλαβε ως Υποστράτηγος τη διοίκηση της 82 Μεραρχίας Πεζικού. Φρόντισε για το ηθικό του προσωπικού και επέβλεπε προσωπικά την εκπαίδευση μάχης. Με διαταγή του Αρχηγού του Γενι 1 Πολεμική συγκρότηση. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 37 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n5 κού Επιτελείου Μάρσαλ, μετατέθηκε στην 28 Μεραρχία Πεζικού, που έπασχε από πλευράς οργάνωσης και προσωπικού. Το Φεβρουάριο 1943 με την προαγωγή του σε Αντιστράτηγο, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Μάρσαλ τον όρισε Διοικητή του Χ ΣΣ. Αντί γι αυτό, αναχώρησε άμεσα για την Αφρική υπό το Στρατηγό Αϊζεγχάουερ, ως στρατιωτικός σύμβουλος για την εξέλιξη της κατάστασης. Έφθασε εκεί κατά τη συντριβή των Αμερικανών από τους Γερμανούς του Ρόμμελ στη Διάβαση Κάσσεριν. Ακολουθώντας τη γνώμη του, ο Αϊζεγχάουερ αντικατέστησε το Διοικητή του ΙΙ ΣΣ με τον Πάττον, και στη συνέχεια τον όρισε Υποδιοικητή του. Ο Μπράντλεϋ διαδέχθηκε τον Πάττον, στον οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία της απόβασης στη Σικελία. Στην πρώτη του πολεμική αποστολή, την άνοιξη 1943, ο Μπράντλεϋ γνώρισε το θρίαμβο στη Μπιζέρτα της Τυνησίας. Ακολούθησε η παράδοση του Άξονα στην Αφρική. Υπό τη διοίκηση πλέον της 7 ης Στρατιάς του Πάττον, το ΙΙ ΣΣ του Μπράντλεϋ αποβιβάσθηκε και διακρίθηκε κατά τον αγώνα στη Σικελία, που διάρκεσε 38 ημέρες. Ο πολεμικός ανταποκριτής Έρνι Πάιλ αποκάλυψε την προσωπικότητα του Μπράντλεϋ στην κοινή γνώμη και του απένειμε τον τίτλο του «Στρατηγού του Στρατιώτη». Ο Ανώτατος Σύμμαχος Διοικητής Αϊζεγχάουερ (δίπλα του στη φωτογραφία), του ανέθεσε τα διπλά καθήκοντα του Διοικητή Η απόβασης της Νορμανδίας της 1 ης Στρατιάς και του διοικητή του πυρήνα της 1 ης Ομάδας Στρατιών (αργότερα μετονομάσθηκε σε «12 Ο-Σ») για την επικείμενη απόβαση στη Δυτική Ευρώπη, και εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο τον Ιαν Στη διάρκεια της απόβασης στη Νορμανδία [επιχείρηση «Κυρίαρχος» (Overlord)], οι χερσαίες δυνάμεις των ΗΠΑ (3 Σώματα Στρατού υπό την 1 η Στρατιά) τέθηκαν προσωρινά υπό τη διοίκηση του Βρετανού Στρατηγού Σερ Μπέρναρντ Λ. Μοντγκόμερι, Διοικητή επίσης των Βρετανικών και 38 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n6 Καναδικών Χερσαίων Δυνάμεων. Το πρωί της απόβασης (6 Ιουν 1944), ο Μπράντλεϋ παρακολούθησε την απόβαση των στρατευμάτων από το στρατηγείο του στο αντιτορπιλικό «Αουγκούστα». Μετά την εγκατάσταση στην ξηρά, την 9 Ιουν 1944, οι δυνάμεις του υπεράσπισαν το προγεφύρωμα κατά των γερμανικών αντεπιθέσεων, που διεύθυνε ο Ρόμμελ. Χάρις στο προγραμματισμένο κύμα εισόδου νέων μονάδων, ο Μπράντλεϋ επέτυχε τους αντικειμενικούς σκοπούς της σταθεροποίησης της κατάστασης και της κατάληψης του Χερβούργου. Χρειάσθηκαν αγώνες 50 ημερών για να αρχίσει η καταιγιστική επίθεση, που έφερε την απελευθέρωση σχεδόν όλης της Γαλλίας. Ο Μπράντλεϋ χρησιμοποίησε την αεροπορική ισχύ. Μετά την κατάληψη της Αβράνς, εισήλθε στο θέατρο η 3 η Στρατιά του Πάττον (που πλέον ήταν υφιστάμενός του 2 ) και ενεργοποιήθηκε το Στρατηγείο της 12 Ομάδας Στρατιών. Οδήγησε τις δυνάμεις του στην περικύκλωση των Γερμανών από το Νότο. Ατυχώς λόγω κακής συνεννόησης με το Μοντγκόμερι, μεγάλο μέρος των Γερμανών διέφυγαν την κύκλωση. Η απομάκρυνση από τις ακτές ανάγκασε στις αρχές του χειμώνα τους Συμμάχους να σταματήσουν στη γραμμή άμυνας «Ζήγκρφριντ» των Γερμανών. Αιφνιδιάσθηκε από τη γερμανική αντεπίθεση στις Αρδέννες, που άρχισε την 16 Δεκ Κατόρθωσε όμως να ξεπεράσει την έλλειψη αεροπορικής υποστήριξης και αναδιάταξε επιτυχώς τις δυνάμεις του. Με τις 1 η και 9 η Στρατιά σε μετωπική παράταξη και με μοχλό στο πλευρό την 3 η Στρατιά του Πάττον, συνέτριψε τους Γερμανούς και εισήλθε στη Ρηνανία. Χάρις σε μια εύνοια της τύχης, αξιοποίησε την άθικτη σιδηροδρομική γέφυρα «Λούντεντορφ» στο Ρεμάγκεν και την 7 Μαρ. 1945, η 9 Τεθωρακισμένη Μεραρχία των ΗΠΑ διήλθε το Ρήνο. Με επιτυχείς ελιγμούς, οι δυνάμεις του κινήθηκαν ανατολικά μέχρι τον ποταμό 2 Στο σύστημα των ΗΠΑ είναι δυνατή η εναλλαγή αρχαιότητας σε όλους τους βαθμούς, ανεξάρτητα της προέλευσης των Αξκών. Ο Μπράντλεϋ έγινε Ταξχος κατ απονομή το 1940 και μετά από τακτική κρίση το Αντίθετα, ο Πάττον έχασε τη θέση του στην επετηρίδα, μετά από ένα ατυχές συμβάν στη Σικελία. Έτσι, ο Μπράντλεϋ από Υποδιοικητής του Πάττον στο ΙΙ ΣΣ, έγινε προϊστάμενός του, στα πλαίσια της 12 Ο-Σ. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 39 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n7 Έλβα όπου συναντήθηκαν με τις προελαύνουσες σοβιετικές δυνάμεις. Για εξάλειψη κάθε κινδύνου από τις οπισθοχωρούσες γερμανικές δυνάμεις, η 3 η Στρατιά του Πάττον προέλασε στη Βαυαρία, την Αυστρία και έως τη δυτική Τσεχοσλοβακία. Όταν την 12 Απρ 1945 τερματίσθηκαν οι επιχειρήσεις για την 12 Ο-Σ, ο Στρατηγός Μπράντλεϋ διοικούσε 4 Στρατιές, με 12 Σώματα Στρατού, 48 Μεραρχίες και 1,3 εκατομμύρια άνδρες. Ο ίδιος ο Αρχιστράτηγος Αϊζεγχάουερ του έδωσε τον τίτλο του «μεγάλου καθηγητή της τακτικής». Στην ειρήνη Παρ ότι ο Μπράντλεϋ επιθυμούσε να συνεχίσει τη σταδιοδρομία του στον Ειρηνικό, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Μάρσαλ προτίμησε να τον αφήσει να αναδιοργανώσει τις δυνάμεις κατοχής στη Γερμανία. Εκεί τον βρήκε η παράδοση της Ιαπωνίας. Η αξιοποίησή του στη συνέχεια υπήρξε άμεση: ανέλαβε Διευθυντής Υποθέσεων Αποστράτων/Απομάχων. Την 7 Φεβ 1948, ο Μπράντλεϋ ονομάσθηκε Επιτελάρχης του Υπουργείου Στρατιωτικών σε αντικατάσταση του Αϊζεγχάουερ, με ένα βαρύ πρόγραμμα: αποστράτευση των εφέδρων, αναδιοργάνωση της μόνιμης δύναμης, προϋπολογισμό επενδύσεων, εκσυγχρονισμό μέσων και υλικών, αντιπαράθεση προς τους Σοβιετικούς. Παρ ότι δεν κατάφερε να επιτύχει την υπαγωγή της Εθνοφρουράς στο Στρατό, που πολεμήθηκε για πολιτικούς λόγους, μετέβαλε το Στρατό του Β ΠΠ στο Στρατό του Ψυχρού Πολέμου. Την 16 Αυγ 1949, ονομάσθηκε πρώτος Πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχηγών Επιτελείων (JCS) και την 22 Σεπ 1950 η Εθνοσυνέλευση των ΗΠΑ τον προήγαγε σε Στρατηγό (5 αστέρων). Η διπλή θητεία του αποτέλεσε το όχημα της προόδου των διακλαδικών θεσμών, και συνδυασμού των συμβατικών δυνάμεων. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η επίδρασή του στις επιχειρήσεις στην Κορέα ( ), όπου υποστήριξε ένθερμα την ειρήνευση, ερχόμενος και σε αντίθεση με το Στρατηγό Μακ Άρθουρ. Συμμετείχε ενεργά στην ίδρυση του ΝΑΤΟ και διατέλεσε 1 ος Πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ ( ) και στη συνέχεια Στρατιωτικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ σε αυτή μέχρι την αποστρατεία του την 15 Αυγ Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n8 Ο Στρατηγός Μπράντλεϋ άφησε την τελευταία του πνοή στη Νέα Υόρκη την 8 Απρ 1981, σε βαθύ γήρας, 16 έτη μετά το θάνατο της αγαπημένης του γυναίκας, και μόλις λίγα λεπτά της ώρας μετά την απονομή σε αυτόν του βραβείου του Εθνικού Ιδρύματος Κοινωνικών Επιστημών. Του απονεμήθηκαν πλήρεις τιμές. Έχει ενταφιασθεί στο Εθνικό Κοιμητήριο του Άρλιγκτον στην Ουάσιγκτον. Η κυριότερη βιογραφία του δημοσιεύθηκε το 1983 με τίτλο «Η ζωή ενός Στρατηγού» από τον Κλέη Μπλαιρ. Στραταρχης (Γερμανια) ερβιν Γιοχανες οϋγκεν Ρομμελ (Erwin Johannes Eugen Rommel) Η Αλεπου των Ελιγμων ( ) Ο ευγενής αριστοκράτης πολεμιστής άφησε φήμη δίκαιου ανθρώπου και χάθηκε μέσα στα συντρίμμια μιας κοινωνίας, που ο ίδιος δεν συμπάθησε ποτέ, αλλά την οποία ο πατριωτισμός του δεν του επέτρεπε να προδώσει. Κατά διαστήματα, οι επιτυχίες του προκάλεσαν διθυραμβικά δημοσιεύματα φιλικού και εχθρικού τύπου. Το προσωνύμιο της «Αλεπούς της Ερήμου» (από το όνομα ενός μικρού καταστήματος ειδών κυνηγίου στο Σαλούμ) δεν ήταν πάντως το επιτυχέστερο για ένα φιλόσοφο της πολεμικής τέχνης. Η Γερμανία ήλπιζε πριν από την ολική καταστροφή να βρει στο πρόσωπό του τον ήρωα, που θα την επανέφερε στο δρόμο της τιμής. Ο Ρόμμελ κλήθηκε να διαλέξει ανάμεσα στο θάνατο και την ατίμωση. Προτίμησε το δρόμο της αρετής. Ο Επιστήμονας της Στρατιωτικής Τέχνης Γεννήθηκε την 15 Νοε 1891 στην Ουλμ (Βυρτεμβέργη) από μεγαλοαστική οικογένεια. Αποφοίτησε το 1912 ως Ανθυπολοχαγός από τη Στρατιωτική Ακαδημία του Νταντσίχ 3 και τοποθετήθηκε σε Σύνταγμά Πεζικού. Ως σπουδαστής, γνώρισε τη Λουσί Μαρία Μόλλιν, που νυμφεύθηκε το Στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο διακρίθηκε και του απονεμήθηκαν παράσημα, που προοριζόταν μόνο για ανώτατους αξιωματικούς. Στο Μεσοπόλεμο, υπηρέτησε ως Αξκός και Διοικητής στο Σύνταγμα της Στουτγάρδης, έστω κι αν ήταν μόνο Λοχαγός. Με την άνοδο των Ναζί, παλαιοί αριστοκράτες τον προώθησαν αντί για άπειρα στελέχη του καθεστώτος. Διατέλεσε Καθηγητής της Σχολής Πολέμου στο Πότσνταμ και Διοικητής της Σχολής Πολέμου στη Έρβιν Γιοχάνες Όϋγκεν Ρόμμελ Βήνερ Νόϋσταντ (Βιέννη). Μαθητές του διοίκησαν το Γερμανικό Στρατό μέχρι τη δεκαετία του Διορίσθηκε εκπαιδευτής της Τακτικής στη Σχολή Πεζικού στη 3 Σημερινού Γκντανσκ της Πολωνίας. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 41 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n9 Δρέσδη και εξέδωσε το βιβλίο «Το Πεζικό Επιτίθεται» («Infanterie greift an») για το μελλοντικό δόγμα ενεργείας των Γερμανών. Το βιβλίο του αποτέλεσε βάση μελετών του (τότε) Συνταγματάρχη Ντε Γκολ. Ο Χίτλερ, εκτιμώντας τα προσόντα του, τον όρισε Διοικητή της Προσωπικής του Φρουράς κατά τις επιχειρήσεις στην Πολωνία. Όμως, το περιβάλλον του δικτάτορα κατάφερε να τον απομακρύνει. Το Φεβ 1940, ανέλαβε Διοικητής της 7 ης ΤΘ Μεραρχίας (Panzer) παρ ότι δεν είχε ποτέ διοικήσει άρματα. Την 10 Μαΐ 1940, προσέβαλε τις Βελγικές Δυνάμεις στις Αρδέννες, και πρόλαβε την ανάπτυξη των Γαλλικών και Βρετανικών Δυνάμεων. Όταν Βρετανικά Συγκροτήματα Αρμάτων θέρισαν το Γερμανικό ελαφρό Πεζικό, ο Ρόμμελ τους απώθησε με τα Α/Α των 88 χλστ Φλακ (Flak) για πρώτη φορά στο έδαφος. Πέρασε τον ποταμό Σηκουάνα, έφθασε στη Μάγχη, και την 19 Ιουνίου 4 κατέλαβε το Χερβούργο στη δυτική άκρη της Νορμανδίας (κάπου 300 χλμ. μακριά). ιστορία της Γερμανίας. Χωρίς επαρκείς δυνάμεις και με το Τομπρούκ ανέπαφο σε βρετανικά χέρια, ο Ρόμμελ μετέπεσε στην άμυνα, χρησιμοποιώντας τακτικά και πάλι με μεγάλη επιτυχία το Φλακ των 88 χλστ. Σχημάτιζε οβάλ διατάξεις στην άμμο και παρέσυρε μέσα σε αυτές τα εχθρικά άρματα, καθώς το βρετανικό πείσμα έστελνε βρετανικές δυνάμεις μέσα στα «δόντια της Αλεπούς». Οι Βρετανοί αντεπιτέθηκαν και την 29 Νοε 1941 απεγκλώβισαν το Τομπρούκ. Η OKW δεν παρείχε αεροπορική υποστήριξη και εφόδια. Ο Ρόμμελ αναγκάσθηκε να οπισθοχωρήσει τον Ιαν 1942 στις αρχικές του θέσεις. Τότε κατέφερε στους Βρετανούς μια απίστευτη ήττα: απέσπασε την προσοχή τους στην παραλία της Σύρτης, Η Αλεπού της Ερήμου Ο Χίτλερ ανέθεσε στο Ρόμμελ να σώσει τις δυνάμεις του Μουσολίνι στη Δυτική Έρημο. Τον Ιαν 1941, τον προήγαγε σε Αντιστράτηγο και του ανέθεσε τη διοίκηση του Γερμανικού Σώματος Αφρικής (Afrika Korps), που στην πραγματικότητα ήταν δυο ελαφρές Μεραρχίες Πεζικού με στοιχεία Τεθωρακισμένων. Από το τέλος Φεβ μέχρι την 15 Απρ, απώθησε τους Βρετανούς από τη Λιβύη και έφθασε στα σύνορα της Αιγύπτου. Τότε, ο Χίτλερ επωφελήθηκε από τη λάμψη του και τον προήγαγε στο νεότερο ποτέ Στρατάρχη στην 4 Η ιστορική σύμπτωση θέλει 4 χρόνια μετά την 19 Ιουν 1944, ο Ρόμμελ να τραυματισθεί και να απομακρυνθεί οριστικά από το μέτωπο. 42 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n10 ενώ επιτέθηκε από το Νότο με τις γερμανικές μηχανοκίνητες μονάδες. Όταν ο Χίτλερ αναδιέταξε την Αεροπορία περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα του Συμμαχικού Ναυτικού, ο Ρόμμελ επιτέθηκε. Διέσπασε τη γραμμή άμυνας, την ηρωική αντίσταση των Ελευθέρων Γάλλων στο Μερς Ελ Κεμπίρ και κατέλαβε το Τομπρούκ. Την 30 Ιουν, οι δυνάμείς του ήρθαν σε επαφή με τη γραμμή άμυνας του Ελ Αλαμέιν. Δεν διέθεταν, όμως πλέον, παρά 50 άρματα. Η μήκους 110 χλμ. εδαφική κατάπτωση της Μπαμπ Ελ Κατάρα νότια του Ελ Αλαμέιν, δεν επέτρεπε κανένα πλευρικό ελιγμό, παρά μόνο κατά μέτωπο επίθεση. Η τελευταία επίθεση, την 30 Αυγ 1942, απέτυχε λόγω έλλειψης αρμάτων και καυσίμων. Οι Σύμμαχοι άρχισαν να ευημερούν σε εξοπλισμό, μέσα και καύσιμα, και ατέλειωτες στρατιές αποικιακών στρατευμάτων. Την 23 Οκτ 1942, ενώ οι Σοβιετικοί περνούσαν στην αντεπίθεση στο Στάλιγκραντ, οι Βρετανοί και οι Σύμμαχοι (και η ΙΙΙ Ελληνική Ταξιαρχία), υπό το Βρετανό Στρατηγό Σερ Χάρολντ Αλεξάντερ και τη διοίκηση του Βρετανού Στρατηγού Σερ Μπέρναρντ Λ. Μοντγκόμερι, εκτόξευσαν επίθεση κατά των δυνάμεων του Άξονα στο Ελ Αλαμέιν. Ο Ρόμμελ ανακλήθηκε από τη Γερμανία, όπου ανέρρωνε, αλλά δεν μπόρεσε να κλείσει το κενό της διάταξης. Το Τομπρούκ ανακαταλήφθηκε οριστικά την 12 Νοε. Η κατάσταση για τον Άξονα επιδεινώθηκε όταν Συμμαχικές Δυνάμεις δημιούργησαν 2 ο μέτωπο στα μετόπισθεν του Άξονα στην Αλγερία. Ο Ρόμμελ υποχώρησε στην οχυρωμένη ζώνη της Τύνιδας χωρίς επαρκείς δυνάμεις και εξοπλισμό. Την 22 Φεβ 1943, για πρώτη φορά αντιμετώπισε δυνάμεις των ΗΠΑ, στις οποίες ανήκε ο τότε Υποστράτηγος Όμαρ Μπράντλεϋ, και τις αναχαίτισε στο πέρασμα Κάσεριν. Όταν ο Χίτλερ αρνήθηκε εκκένωση των εμπειροπόλεμων στρατευμάτων, παρέδωσε τη διοίκηση στο Στρατηγό Φον Άρνιμ. Επιστρέφοντας στη Γερμανία, τέθηκε σε υποχρεωτική άδεια και αρνήθηκε να παραλάβει το παράσημο του «Σταυρού των Ιπποτών», που του απένειμε ο Χίτλερ για να «γλυκάνει» τη δυσφορία του. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 43 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n11 Το Λυκόφως του «Λέοντα» Στα τέλη Νοε 1943, ο Ρόμμελ τοποθετήθηκε ως Γενικός Επιθεωρητής Αμυντικής Οργάνωσης των Δυνάμεων στη Δύση κατά ενδεχόμενης απόβασης. Ήδη, ο πολιτικός-στρατιωτικός «Οργανισμός Τοντ» κατασκεύαζε με αργούς ρυθμούς το «Τείχος στον Ατλαντικό». Μόνο οι ναυτικές βάσεις στον Ατλαντικό είχαν ολοκληρωθεί. Ξεκίνησε ακούραστα περιοδεία των ακτών, δίνοντας λεπτομερείς οδηγίες για τα μέτρα οχύρωσης. Όπου έλειπαν υλικά, αναπληρώνονταν με τεχνάσματά του, όπως τα κωλύματα «Σπαράγγια» κατά των αεραποβάσεων. Διαπίστωνε, όμως, ένα κενό στις σχέσεις μεταξύ του Στρατού στο μέτωπο και της OKW και των άλλων δυνάμεων (λοιπών Κλάδων των ΕΔ, Ες-Ες και πολιτικών οργανισμών). Τα περισσότερα μέσα είχαν διατεθεί στο Ανατολικό Μέτωπο, ενώ η στρατιωτική διοίκηση διασκέδαζε στο Παρίσι. Την 31 Δεκ 1943, του ανατέθηκε παράλληλα η Διοίκηση της 2 ης Ομάδας Στρατιών, υπό τις διαταγές του Στρατάρχη Φον Ρούνστεντ. Μάταια παρακαλούσε το Χίτλερ και την OKW να του εκχωρήσουν τις αρμοδιότητες που έπρεπε να διαθέτει ο διοικητής του θεάτρου. Οι Ναζιστικές Υπηρεσίες Πληροφοριών απέτυχαν να προσδιορίσουν το χώρο της συμμαχικής απόβασης. Όταν αυτή εκδηλώθηκε την 6 Ιουν 1944, δεν θέλησαν να αποδεχθούν ότι η Νορμανδία αποτελούσε την κύρια - και μοναδική όπως αποδείχθηκε - προσπάθεια. Ο Γκαίριγκ (Αρχηγός της Luftwaffe) βρίσκονταν μαζί με το Χίτλερ 3000 χλμ. ανατολικά, στη «Φωλιά του Λύκου» στην Ανατολική Πρωσία. Ο Αρχηγός του Ναυτικού, Ραίντερ έδρευε στο Βερολίνο με αντιπρόσωπο στο Παρίσι. Διατηρούσαν ζηλότυπα για τους εαυτούς τους την απόλυτη εξουσία επί των δυνάμεών τους στη ζώνη ευθύνης του Ρόμμελ. Η OKW δεν επέτρεψε τη μετακίνηση των δυνάμεων από το Καλαί, από φόβο εισβολής από την ανύπαρκτη 3 η Στρατιά του Πάττον. Ο Χίμλερ δεν εκχώρησε τη διοίκηση των Τεθωρακισμένων των Ες-Ες. Το Ναυτικό δεν μπόρεσε να χρησιμοποιήσει τα νέα υποβρύχιά του, ενώ η Αεροπορία ήταν ανύπαρκτη αφήνοντας στους Συμμάχους την απόλυτη υπεροχή. Από ιστορική σύμπτωση, όπως και στο Ελ Αλαμέιν, ο Ρόμμελ βρισκόταν με άδεια στη Γερμανία τη στιγμή της επίθεσης. Όταν έφθασε στο μέτωπο, διαπίστωσε ότι η κατάσταση ήταν δυσμενής, το προγεφύρωμα των Συμμάχων είχε σταθεροποιηθεί και οι οχυρώσεις του «Τείχους του Ατλαντικού» δεν άντεξαν ούτε μια ημέρα, λόγω υπέρβασης από αεροκίνητες δυνάμεις. Έτσι, προσπάθησε να φράξει το δρόμο με μόνες τις δυνάμεις της 2 ης Ομάδας Στρατιών. Η μοίρα, όμως, έμελλε να είναι αυτή που θα σφράγιζε το τέλος. Επιστρέφοντας από το μέτωπο την 17 Ιουλ 1944, ο Ρόμμελ τραυματίσθηκε στη βάση του κρανίου, όταν το όχημα, όπου επέβαινε, βλήθηκε από καταδιωκτικό των ΗΠΑ, ανατράπηκε σε ένα χαντάκι και ο οδηγός του σκοτώθηκε. Ο ίδιος ο Ρόμμελ διακομίστηκε στο Χέρλιγκεν μετά τη ραγδαία προέλαση των Συμμάχων. Εν τω μεταξύ, εκδηλώθηκε η απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ (20 Ιουλ 1944), στην οποία φαίνεται ότι ο Ρόμμελ είχε κρυφή εμπλοκή. Την 8 Αυγ τέθηκε σε κατ οίκο περιορισμό. Το καθεστώς φοβόταν ότι μια δίκη, έστω και στημένη όπως έγινε για τους άλλους συνωμότες, ίσως να αποσάθρωνε περισσότερο τον ετοιμόρροπο Ναζισμό. «Φίλοι» του Ρόμμελ του πρότειναν να αυτοκτονήσει με αντάλλαγμα ασυλία 44 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n12 της οικογένειας και των συνεργατών του. Σταθμίζοντας την κατάσταση, προτίμησε το «δρόμο του Σωκράτους» την 14 Οκτ Κηδεύτηκε με πλήρεις τιμές, αλλά στην τελετή δεν παρέστη κανένας διακεκριμένος Ναζιστής. Οι Διάδοχοι Ο μονάκριβος γιος του, Μάνφρεντ Ρόμμελ, γεννήθηκε το 1928 και, μετά τον πόλεμο, έγινε πολιτικός της Δυτικής Γερμανίας και διατέλεσε Δήμαρχος της Στουτγάρδης. Από τους συνεργάτες του, ο Επιτελάρχης του, Στρατηγός Γκάουζε, έγινε Γενικός Επιθεωρητής των Ενόπλων Δυνάμεων 5 και ο Ναυτικός Σύμβουλός του, Ναύαρχος Ρούγκε, Επιθεωρητής του Ναυτικού 6 της Δυτικής Γερμανίας. Ο τελευταίος έγραψε και βιβλίο για το «Ρόμμελ στη Νορμανδία». Οι σκέψεις του Ρόμμελ δημοσιεύθηκαν το 1950 από τη γυναίκα του και τον Φριτς Μπάγερλεϊν με τον τίτλο «Krieg ohne Hass (Πόλεμος χωρίς Μίσος)». Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ Θεμέλιο και βάση της επιτυχίας ενός διοικητή είναι η αποτελεσματική άσκηση της διοίκησης και η ορθή εφαρμογή της θεωρίας του ηγήτορα. Στη θεμελιώδη αυτή λειτουργία, τόσο ο Μπράντλεϋ όσο και ο Ρόμμελ, αντέδρασαν με ένα κοινό τρόπο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του προσωπικού, αλλά έτυχαν διαφορετικής τύχης από τους προϊσταμένους τους. Οι δυο Στρατηγοί έδιδαν τρομακτική σημασία στην επιλογή των υφισταμένων τους. Επεδίωκαν να διατηρούν κατά το δυνατό υπό τις διαταγές τους πρόσωπα ικανά με εκπαίδευση, ει δυνατό και πολεμική εμπειρία, κατάλληλη για το είδος των μελλοντικών επιχειρήσεων. Διαφορετική ήταν η τύχη που τους επιφύλασσαν όμως οι προϊστάμενοί τους. Ο Μπράντλεϋ μπόρεσε να μεταβεί στην Ουάσιγκτον και να ζητήσει από τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Μάρσαλ ως διοικητές του, πρόσωπα εγνωσμένης αξίας. Ως έμπειρος από τη θητεία του στη Διεύθυνση G-1 (Προσωπικού) του Επιτελείου, ήταν σε θέση να προωθεί ικανούς σε ζωτικές διοικήσεις, πράγμα που εντάθηκε κατά την κρίσιμη απόβαση στη Νορμανδία. Η τύχη στέρησε αυτό το προνόμιο από το Ρόμμελ. Συχνές αλλαγές διασπούσαν τη συνοχή της γερμανικής διοίκησης. Στις δύσκολες ώρες που οι Σύμμαχοι σφυροκοπούσαν το Γερμανικό Στρατό, δεν μπορούσε να διατηρήσει ενότητα διοίκησης, αφού ο Χίτλερ με άμεσες επεμβάσεις μετέθετε διοικητές και άλλαζε την υπαγωγή των δυνάμεων. Απέναντι στο υφιστάμενό τους προσωπικό, οι δυο Στρατηγοί έδειξαν παρόμοια αν όχι ταυτόσημη συμπεριφορά. Τηρώντας την απόσταση που επέβαλε η μακρά εκπαιδευτική πείρα του Μπράντλεϋ και η αριστοκρατική αγωγή του Ρόμμελ, δεν έπαυαν να εξετάζουν και τα μικρότερα προβλήματα του προσωπικού και προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του. Το γεγονός αυτό δικαιολογεί τόσο τον τίτλο του «Στρατηγού του Στρατιώτη» που δόθηκε στον Μπράντλεϋ, όσο και τη λατρεία με την οποία περιέβαλαν το Ρόμμελ. Ήπιοι στη συμπεριφορά, χωρίς εκρήξεις και άσκοπη χρήση βαθμού, γνώριζαν να επιβάλουν τη θέλησή τους, έκαναν κατανοητές τις διαταγές τους και αποτελού 5 Θέση ισότιμη προς του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ στην Ελλάδα. 6 Θέση ισότιμη προς του Αρχηγού ΓΕΝ στην Ελλάδα. Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 45 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n13 σαν το στήριγμα του προσωπικού τους. Δεν δίσταζαν να κατεβαίνουν στο πεδίο της μάχης, όπου και όταν το απαιτούσε η περίσταση. Βασιζόμενοι στις ικανότητες των Επιτελείων τους, μπορούσαν να απομακρύνονται και να μεταβαίνουν στους πρόσω σχηματισμούς για εξέταση επί τόπου της τρέχουσας κατάστασης και ανάλογη προσαρμογή των ελιγμών. Η ορθή άσκηση της διοίκησης και η κατάλληλη επιλογή διοικητών εξασφαλίζει σταθερότητα, και η μέριμνα για το προσωπικό σφυρηλατεί στενές σχέσεις μεταξύ διοίκησης και υφισταμένων. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Κατά το Β ΠΠ, δοκιμάσθηκαν στην πράξη τα περισσότερα συστήματα και μέσα Πληροφοριών, που εξελιγμένα βρίσκονται σε χρήση σήμερα στις Ένοπλες Δυνάμεις παγκοσμίως. Ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισαν τα ασύρματα μέσα, για εξασφάλιση της πληροφοριακής υπεροχής στο πεδίο μάχης, κυρίως το ραντάρ. Προπολεμικά σύμφωνα με όλες τις αναλύσεις, οι Γερμανοί είχαν επιτύχει συντριπτική υπεροχή. Ειδικά επιτελεία, όπως το Κέντρο Ανθρωπίνων Μελετών του Μονάχου είχαν αποτυπώσει με εξαιρετική λεπτομέρεια κάθε πτυχή των αντιπάλων, πολιτική, στρατιωτική, οικονομική, πολιτιστική, κοινωνική. Παράδειγμα, το βελγικό φρούριο του Εμπαίν-Εμάλ, για το οποίο οι Γερμανοί όχι μόνο γνώριζαν τα πάντα, αλλά και το είχαν απεικονίσει σε φυσικό μέγεθος για δοκιμή της εξουδετέρωσής του. Κατά την προσβολή, το φρούριο σίγησε σε 15 λεπτά και παραδόθηκε σε 10 ώρες. Σταδιακά, οι Σύμμαχοι ανέκτησαν το χαμένο έδαφος. Κυρίως κατά τις επιχειρήσεις στη Βόρεια Αφρική, δοκιμάσθηκε η συγκέντρωση των Πληροφοριών για Η μάχη του Ελ Αλαμέιν πληρέστερη εκμετάλλευση κατά κλιμάκιο διοίκησης. Επιδιώχθηκε, αντίθετα από όσα συνέβαιναν στον Άξονα, να καταργηθούν τα διαχωριστικά μεταξύ των Κλάδων των ΕΔ και των λοιπών Υπηρεσιών, ώστε κάθε ειδική πληροφορία να συνθέσει το ανάγλυφο για τον αντίπαλο. Σύμφωνα με τον Μπράντλεϋ, όταν απαιτήθηκε να εξετασθεί η σταθερότητα του εδάφους σε μια περιοχή της ακτής απόβασης στη Νορμανδία, το Βρετανικό Ναυτικό έστειλε υποβρύχιο κάτω από τη μύτη των Γερμανών και συνέλεξε δείγματα της ακτής. Κατά τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων οι Γερμανοί, αντίθετα, άρχισαν να ασχολούνται ολοένα λιγότερο με την ακρίβεια των Πληροφοριών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν, στη διάρκεια της εκστρατείας κατά των Σοβιετικών, ο Χίτλερ αποφάσισε να ανα 46 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n14 Τελευταία λάμψη της γερμανικής πολεμικής μηχανής στον τομέα των Πληροφοριών υπήρξε η αντεπίθεση των Αρδεννών. Εκμεταλλευόμενοι μετεωρολογικές πληροφορίες, προετοιμάσθηκαν και εκτόξευσαν την επίθεση στον κατάλληλο χώρο και χρόνο, άσχετα αν οι δυνάμεις τους αποκρούσθηκαν λόγω έλλειψης καυσίμων και εφεδρειών. Το επιτελείο του Μπράντλεϋ, αλλά και ολόκληρη η συμμαχική διοίκηση, αιφνιδιάσθηκαν πλήρως. Μόνο η ανωτερότητα σε προσωπικό και μέσα έκλινε την πλάστιγγα υπέρ των Συμμάχων. Διαπιστώνεται ότι, όποτε οι αντίπαλοι περιφρόνησαν τον κύκλο των Πληροφοριών, κυρίως παρέβλεψαν ένα μέσο συλλογής (όπως π.χ. τις HUMINT), τα αποτελέσματα ήσαν καταστρεπτικά, αφού στερεί όλα τα κλιμάκια από ουσιαστικά στοιχεία για τη σχεδίαση και εκτέλεση των επιχειρήσεων. λάβει προσωπικά την αρχιστρατηγία στην Ανατολή. Ενώ οι Σύμμαχοι συνέλεγαν εντυπωσιακές λεπτομέρειες για την αμυντική διάταξη, οι Γερμανοί είχαν «τυφλωθεί» από ένα αδιαπέραστο τείχος σιωπής και εκλάμβαναν τα ελαστικά άρματα του Πάττον στην ΝΑ Αγγλία ως τον αληθινό στρατό της εισβολής. Εγκληματική για τις Ένοπλες Δυνάμεις των Ναζί υπήρξε την ίδια εποχή η διάλυση της ABWER, της Υπηρεσίας Πληροφοριών της OKW (κυρίως από ανθρώπινες πηγές - HUMINT), υπό τη διεύθυνση του Ναυάρχου Κανάρης, τον οποίο δικαίως ο Χίτλερ υποπτευόταν για υπόγειες διασυνδέσεις με τους Συμμάχους. Όμως, η απομόνωση των Υπηρεσιών Πληροφοριών από τη στρατιωτική ιεραρχία και η διήθηση της ροής των πληροφοριών δια της κομματικής ηγεσίας επιβράδυνε την εκμετάλλευσή τους. ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Η διαφορά των δυο μεγάλων στρατηγών, Μπράντλεϋ και Ρόμμελ, έγκειται στο ότι ο πρώτος, όπως όλοι οι ανώτατοι στρατιωτικοί των ΗΠΑ, είχε μεγάλη επιτελική εμπειρία και ήταν σε θέση να προσεγγίζει, μέσα από το δημοκρατικό σύστημα της χώρας του, στα ανώτατα κλιμάκια και να επιδιώκει την ικανοποίηση των απαιτήσεων των δυνάμεών του. Το Συμμαχικό Συμβούλιο των Επιτελαρχών άφηνε πολλά περιθώρια για λήψη αποφάσεων από κατώτερα κλιμάκια, όπως συνέβη στη διάβαση του Ρήνου. Στις κρίσιμες ημέρες της Νορμανδίας, τα συμμαχικά επιτελεία κλιμακώνονταν, με ανάπτυξη εγγύς των μαχόμενων μονάδων. Οργανωμένα πλήρως, ανταποκρίνονταν γενικά στις απαιτήσεις, όπως φάνηκε στις δυο μεγαλύτερες κρίσεις, τον ανεφοδιασμό και τη Μάχη των Αρδεννών. Διέθεταν, εκτός του κλάδου επιχειρήσεων και όλα εκείνα Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 47 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n15 τα στοιχεία (γραφεία, κέντρα συντονισμού και συμβούλους από τους άλλους Κλάδους των ΕΔ), που ήσαν απαραίτητα για τη λήψη αποφάσεων από κάθε διοικητή. Ο Μπράντλεϋ διέθετε το σύνολο των στοιχείων για ανάπτυξη δυο επιτελείων, ενός κυρίου και ενός προωθημένου, που του φάνηκαν αναγκαία κατά την ανάπτυξη μετά την απόβαση. Αντίθετα, ο Ρόμμελ, παραμένοντας εκτός του δικτατορικού συστήματος της ναζιστικής Γερμανίας, δεν είχε καμία επιρροή στην OKW. Από τη στιγμή που ο Χίτλερ συνένωσε στο πρόσωπό του το ύπατο πολιτειακό με το στρατιωτικό αξίωμα, η επιτελική λειτουργία κατέρρευσε οριστικά. Όντας ο ίδιος επιφυλακτικός απέναντι στους επιβεβλημένους από το καθεστώς επιτελείς, προσπαθούσε «εκ των ενόντων» να καλύψει την επιτελική λειτουργία της διοίκησής του, στερούμενος ενίοτε και ουσιαστικών επιτελικών στοιχείων. Χαρακτηριστικό υπήρξε το γεγονός ότι, την παραμονή της Μάχης της Νορμανδίας, καταργήθηκε η Διεύθυνση ΔΜ Μάχης της Ομάδας Στρατιών του, με αποτέλεσμα να πρέπει να απευθύνεται σε γεωγραφικές στρατιωτικές διοικήσεις για ικανοποίηση των στοιχειωδέστερων αναγκών ευκινησίας των δυνάμεών του. Ίσως αυτό να οφείλεται στην περίεργη δήλωση του Χίτλερ ότι «οι δυνάμεις του έπρεπε να προσκολλώνται στα σημεία άμυνας, χωρίς να εκχωρούν ούτε σπιθαμή εδάφους, και κατά συνέπεια δεν χρειάζονταν μέσα κίνησης». Στη διάρκεια της αμυντικής προπαρασκευής, ο Ρόμμελ διέτρεξε όλη την ακτογραμμή από τη Δανία έως τη Νορμανδία, τις ακτές του Ατλαντικού και τη Μεσόγειο. Είδε τα συνεργεία, που έχτιζαν το «Τείχος του Ατλαντικού», και επεξήγησε τις σκέψεις και τα σχέδιά του. Κατά τη Μάχη των Αρδεννών (Δεκέμβριος 1944), παρά την κακοκαιρία που εμπόδιζε τη δράση της Συμμαχικής Αεροπορίας, ο Μπράντλεϋ επέλεξε ένα ελαφρό αεροσκάφος με το οποίο διέσχισε διαγώνια το πεδίο της μάχης για να φθάσει εκεί που η παρουσία του ήταν απαραίτητη για λήψη των αναγκαίων αποφάσεων για την εξέλιξη του αγώνα. Οι επιχειρήσεις του Β ΠΠ δίδαξαν την ανάγκη ενότητας στη διοίκηση όλων των μορφών των επιχειρήσεων και κυρίως των λεγομένων συνδυασμένων (combined), και την ορθότητα του η διοίκηση να διαθέτει όλες τις απαραίτητες επιτελικές λειτουργίες και να βρίσκεται όσο το δυνατό πλησιέστερα στις πρόσω δυνάμεις για σχηματισμό ακριβούς εικόνας για τις επιχειρήσεις. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι στο μεσογειακό και δυτικο-ευρωπαϊκό θέατρο διεξήχθη το σύνολο των ειδών των δυνατών επιχειρήσεων: στατικών, δυναμικών, 48 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n16 αεροκίνητων, αμφιβίων, ελιγμού των πυρών, κ.τ.λ. Η ανάλυση των επιχειρήσεων αυτών καλύπτει εκατοντάδες χιλιάδες σελίδες μελετών όλων των στρατιωτικών επιτελείων στον κόσμο. Δεν είναι δυνατό παρά να προσθέσουμε μόνο μια διάσταση: τη σύγκριση των ενεργειών των δυο μεγάλων διοικητών του πεδίου μάχης. Ο Όμαρ Μπράντλεϋ είχε ελάχιστη εμπειρία διοίκησης επιχειρησιακών δυνάμεων στον πόλεμο, όταν ανέλαβε τη διοίκηση Σώματος Στρατού. Βασίσθηκε, όμως, στην εκπαίδευση που είχε αποκτήσει μέχρι την έναρξη των επιχειρήσεων από τη φοίτηση στις διάφορες σχολές, και στη γνώση που μοιράσθηκε με άλλους ήδη πολύ έμπειρους διοικητές, όπως ο Βρετανός Σερ Χάρολντ Αλεξάντερ. Μάλιστα, δεν διστάζει στο βιβλίο του να επαινεί το Βρετανό στρατηγό και παραδέχεται ότι όχι μόνο διδάχθηκε από αυτόν, αλλά εν πολλοίς μιμήθηκε και αντέγραψε επιτυχημένες ενέργειές του. Η δυναμική αυτή προέρχεται από τη λεγόμενη επιτελική σχολή των ΗΠΑ, όπου η επιτυχημένη «αντιγραφή» θεωρείται προσόν του ηγήτορα, εφ όσον επί αυτής κτίζεται μια δυναμική και καινοτομική πρόοδος της στρατιωτικής επιστήμης. Αυτό ακριβώς συνέβη και με τον Μπράντλεϋ. Ο Έρβιν Ρόμμελ ακολούθησε διαφορετική πορεία. Ήδη από τον Α ΠΠ είχε διατελέσει διοικητής μονάδας, ορισμένες φορές πολύ μεγαλυτέρου μεγέθους από την συνήθως προβλεπόμενη για το βαθμό που έφερε. Στο μέτωπο των Άλπεων του απονεμήθηκε παράσημο ανώτατου αξιωματικού. Κατά την κρίση των προϊσταμένων του, επέδειξε πρωτοβουλία και ευστροφία που συνετέλεσε αποφασιστικά στο θρίαμβο των γερμανικών δυνάμεων. Στο μεσοπόλεμο, δεν απομακρύνθηκε από τη διοίκηση μονάδων που διατηρήθηκαν σε υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα, λόγω των τρομακτικών εσωτερικών προβλημάτων της Γερμανίας ευθύς μετά τον πόλεμο και ύστερα από την οικονομική κρίση του Ήταν, δηλαδή, ο Ρόμμελ ένας έτοιμος ηγέτης για τον πόλεμο, που ξέσπασε το Δεν παρέμεινε, παρά ταύτα, αμετακίνητος στις ιδέες και αρνητικός στις εξελίξεις. «Έκτισε επάνω στην ιστορία του το οικοδόμημα των θριάμβων του». Η θεωρητική και πρακτική κατάρτιση, λοιπόν, έχει αξία για τον ηγέτη στις επιχειρήσεις, μόνο εφ όσον αυτό το παρελθόν προσφέρει τις γνώσεις για αντιμετώπιση των θεμάτων του παρόντος και προετοιμάζει τις νίκες του μέλλοντος. Οι αμετάπειστοι, όπως ο Στρατάρχης Πεταίν κατά το Β ΠΠ, αποτελούν την προσω Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 49 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n17 ποποίηση της βέβαιης αποτυχίας, αφού τα γεγονότα ξεπερνούν πάντοτε αυτούς που απλώς μιμούνται ατελώς τους άλλους ή «κολλούν», αρνούμενοι να προσπεράσουν την προσωπική τους ιστορία. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ Κατά τη διάρκεια του Β ΠΠ πριν την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, η θεωρία ήθελε τους επιχειρησιακούς διοικητές να μην ασχολούνται με τη διοικητική μέριμνα (ΔΜ), την οποία διατηρούσαν οι ανώτατες διοικήσεις, με γραμμές επικοινωνιών που εύκολα επιμηκύνονταν, με αποτέλεσμα να προκαλούν ακόμη και παύση των επιχειρήσεων μάχης. Από την άλλη πλευρά, αιώνων πρακτική είχε επιβάλει κατάτμηση της ΔΜ σε επί μέρους δραστηριότητες, καθεμία των οποίων υποστηριζόταν με διαφορετικό τρόπο και όχι πάντοτε μέσω της συνδυασμένης στρατιωτικής οδού «εφοδιασμού/ανεφοδιασμού/συντήρησης». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας, που εφάρμοσε συστηματικά μέχρι το τέλος του πολέμου η ναζιστική Γερμανία, υπήρξε η λειτουργία της επί τόπου αγοράς τροφίμων, με εγγενείς δυσχέρειες στη διατροφή ξένων στρατευμάτων αλλά και στερήσεις στον τοπικό πληθυσμό που συνήθως κατέληγαν σε λιμό. Την πικρή αυτή εμπειρία δοκίμασε ο ελληνικός λαός στη διάρκεια κυρίως του 1 ου έτους της τριπλής κατοχής, όταν μαίνονταν ταυτόχρονα οι επιχειρήσεις του Άξονα στην τέως ΕΣΣΔ και στη Βόρεια Αφρική, και οι πενιχροί πόροι της ελληνικής γεωργίας κατασχέθηκαν για τις δυνάμεις του Ρόμμελ και τα κατοχικά στρατεύματα. Με τη γνωστή ευχέρεια στη διακίνηση μεγάλων ποσοτήτων δια του Ατλαντικού, μετά την εξάλειψη του γερμανικού υποβρυχιακού κινδύνου, οι δυνάμεις των ΗΠΑ ανεφοδιάζονταν σε μέσα, υλικά και εφόδια σχεδόν κατ ευθείαν από τις πηγές, παραγωγικές και βιομηχανικές των ηπειρωτικών ΗΠΑ. Η προέλευση αυτή εξασφάλιζε ουσιαστικά και την τυποποίηση, γεγονός ανύπαρκτο για τον Άξονα. Η κλιμάκωση σε βάθος του συστήματος ΔΜ παρείχε γενικά επαρκή υποστήριξη σε θέματα αποθεμάτων, ανταλλακτικών και συντήρησης. Παρά ταύτα, ούτε οι δυνάμεις του Μπράντλεϋ απέφυγαν τις δυσχέρειες από την επιμήκυνση των γραμμών επικοινωνιών, κυρίως το πρόβλημα των καυσίμων που εκφορτώνονταν στις ακτές της Νορμανδίας, πράγμα που οδήγησε στην πρακτική ακινητοποίηση των μονάδων μάχης το φθινόπωρο του 1944, λίγο πριν εισέλθουν στο γερμανικό έδαφος. Ο Ρόμμελ κατά τις επιχειρήσεις και στη Βόρεια Αφρική και στη Δυτική Ευρώπη στερήθηκε κάθε κανονικού ανεφοδιασμού. Οι μακρές θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών από την Ιταλία και την Ελλάδα προς την Αφρική ήταν εκτεθειμένες στην υπεροχή του Βρετανικού Ναυτικού. Η έλλειψη μέσων διύλισης του πετρελαίου καθιστούσε άχρηστες τις πετρελαιοπηγές της Βόρειας Αφρικής και επέβαλε τη διακίνηση καυσίμων από τη θάλασσα. Κατά την περίοδο των μαχών μετά το Ελ Αλαμέιν, έναντι απαιτήσεων 2000 τόνων, έφθασαν και διατέθηκαν μόνο 45! Κατά την εποχή της Νορμανδίας, η OKW έδινε προτεραιότητα στο Ανατολικό Μέτωπο, με αποτέλεσμα οι δυνάμεις του Δυτικού να λαμβάνουν ψιχία. Έναντι απώλειας χιλιάδων αρμάτων, στις τεθωρακισμένες δυνάμεις στη Δύση, το Γερμανικό Επιτελείο διέθεσε μόνο 70 μέσα άρματα. Για τους Συμμάχους, η ενότητα 50 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n18 διοίκησης και ο σωστός καθορισμός των προτεραιοτήτων εξασφάλισε αποτελεσματική και αποδοτική ΔΜ. ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ Συναφές είναι το ειδικό αντικείμενο των αναγκαίων υλικών μάχης και υποστήριξης, για τα οποία υπήρχε επίσης διαφορετική προοπτική των δυο εξεταζόμενων πλευρών. Οι Γερμανοί προσέβλεπαν στην αλματώδη εισαγωγή νέων «υπερόπλων», που επανειλημμένα υποσχόταν ο Χίτλερ. Έτσι καθυστερούσε η κανονική παραγωγή των υλικών και μέσων, που ήταν επιτακτικά για τις τρέχουσες επιχειρήσεις. Η άκαιρη έκρηξη του πολέμου προηγήθηκε της διάθεσης τεχνολογικά εξελιγμένων υλικών που θα ανέτρεπαν την αρνητική αναλογία σε βάρος των Γερμανών, σε όρους προσωπικού και εξοπλισμού. Τα αυτάρκη υποβρύχια, τα αεριωθούμενα αεροσκάφη και οι πύραυλοι Φάου (V) 1 και 2, οι ευαίσθητες νάρκες και η συνθετική βενζίνη, μαζί με το καταστροφικότερο όλων των όπλων, την ατομική βόμβα, είτε έμειναν στα σχέδια για τους Γερμανούς ή, όταν διατέθηκαν, ήσαν κατώτερα σε αριθμό και αποτελεσματικότητα για να κρίνουν την εξέλιξη του πολέμου. Μόνο τα κύρια άρματα μάχης, όπως ο διαβόητος «Τίγρης», παρήχθησαν σε επαρκή αριθμό και στον κατάλληλο χρόνο, αλλά η μαζική τους διάθεση στο Ανατολικό Μέτωπο έναντι των εξελισσόμενων σοβιετικών σειράς «Τ» ήταν άστοχη. Μόνο στη Δύση, επεκράτησαν έναντι των υποδεέστερων των ΗΠΑ, όπως τα «Σέρμαν», αλλά ο περιορισμένος αριθμός τους οδήγησε σε πραγματικό κατακλυσμό τους από τις υπέρτερες συμμαχικές δυνατότητες. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν το Β ΠΠ με σοβαρά μειονεκτήματα σε σύγχρονο πολεμικό υλικό, που γρήγορα ξεπεράσθηκε από το τεχνολογικό πλεονέκτημα και τους ανεξάντλητους πόρους. Τα εμπορικά πλοία «Λίμπερτυ», τα θωρακισμένα και μεγάλης ακτίνας αεροσκάφη μάχης (καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά) και μεταφορών, τα στοιχεία Πυροβολικού, κ.τ.λ., παρήχθησαν σε επαρκή αριθμό και κατάλληλο χρόνο. Είναι, βέβαια, γνωστή η πληθώρα μέσων των δυνάμεων των ΗΠΑ, που μόνο αντίπαλο είχε την απαίτηση για σωστή υποστήριξη και ανεφοδιασμό, πράγμα που επιβάρυνε υπέρμετρα τις γραμμές ανεφοδιασμού και συντήρησης. Τα μετόπισθεν αποδεικνύονται το ίδιο, αν όχι πιο ουσιαστικά, με τα πρόσω όσον Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 51 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ\n19 αφορά στους εξοπλισμούς. Η σχεδίαση πρέπει να μπορεί να προβλέπει, να αποκτά και να διαθέτει τον εξοπλισμό, τα μέσα και τα υλικά που είναι απαραίτητα για την έγκαιρη και αποτελεσματική διεξαγωγή των επιχειρήσεων. Στην εξεταζόμενη περίπτωση έχει αποδειχθεί ότι, αν ο Ρόμμελ διέθετε κατά την προέλαση προς Αλεξάνδρεια ή κατά την άμυνα στις ακτές του Ατλαντικού τα υλικά, που με διορατικότητα και προβλεπτικότητα είχε απαιτήσει από τους προϊσταμένους του, πιθανόν η εξέλιξη να ήταν διαφορετική. Μια μεγαλύτερη ευκινησία στην επίθεση στις μεσογειακές ακτές ή μια αποτελεσματικότερη άμυνα στις γαλλικές ακτές στα χέρια του στρατηγικά ώριμου Ρόμμελ θα έφερναν σε δεινή θέση τη συμμαχική ηγεσία. Αλλά, για ακόμη μια φορά, η παράνοια του Χίτλερ ευνόησε τον ελεύθερο κόσμο. ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΜΑΧΗΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κατά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο σχηματοποιήθηκε η πολεμική οργάνωση των χερσαίων δυνάμεων, που μέσω του Ψυχρού Πολέμου έφθασε στις ημέρες μας. Οι Ρόμμελ και Μπράντλεϋ είναι από τους πρώτους διοικητές στο πεδίο μάχης, που διέθεταν υπό τις διαταγές τους δυνάμεις υποστήριξης μάχης και ειδικών επιχειρήσεων. Οι ελλείψεις στην πληρότητα των δυνάμεων αυτών οφείλονταν στο ότι το δόγμα και η εκπαίδευση για το αντικείμενο αυτό δεν είχαν αναπτυχθεί μέχρι την έκρηξη του πολέμου. Από τη λογική της μαζικής χρησιμοποίησης μέσων του Α ΠΠ, υπήρξε μια δραματική εξέλιξη στην επιλεκτική εφαρμογή του κατάλληλου μέσου στο σωστό χρόνο. Ειδικότερα, οι σημαντικότεροι τομείς σύγκρισης των δυο μεγάλων στρατηγών, στους οποίους αναφερόμαστε, είναι οι εξής: Υποστήριξη Πυρός Κατά τον πόλεμο αυτό, η χρησιμοποίηση των μέσων της υποστήριξης πυρός (Πυροβολικό μάχης, αντιαεροπορική άμυνα, όλμοι, αντι-αρματικά) δοκιμάσθηκε για πρώτη φορά υπό συνθήκες ανάπτυξης μεγάλων αποστάσεων σε μικρό χρόνο (αμφίβιες αποβάσεις, κίνηση προς τα πρόσω επί πολλά χλ.μ.) και τα συμπεράσματά της κάλυψαν και την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Δυο θέματα απασχόλησαν τόσο τον Μπράντλεϋ όσο και το Ρόμμελ: το πρώτο αφορούσε στη διαθεσιμότητα του κατάλληλου όπλου σε τόπο και χρόνο, το δεύτερο στον έλεγχο της 3 ης διάστασης, καθώς το αεροπορικό όπλο αναπτυσσόταν ταχύτατα. Ο Ρόμμελ απλά εκμεταλλεύθηκε τις υπάρχουσες δυνατότητες των γερμανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Για παράδειγμα ανέπτυξε φορητά Α-Τ (τους περίφημους «κυνηγούς αρμάτων») πλευρικά στις προελαύνουσες τεθωρακισμένες δυνάμεις του και τα Α/Α «Φλακ» των 88 χλστ σε διπλό ρόλο, Α-Τ και Πυροβολικού Μάχης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως προαναφέρθηκε, η υποστήριξη από το ΠΒ των άλλων Κλάδων ή των Ες-Ες ήταν ανύπαρκτη. Αντίθετα, ο Μπράντλεϋ διέθετε αφθονία οπλικών συστημάτων, στη σχεδίαση πολλών από τα οποία είχε συμβάλει και ο ίδιος προσωπικά, και μέσω του συστήματος διοίκησής του είχε άμεση επαφή με τα μέσα, που χρειαζόταν για να υποστηρίξει αποτελεσματικά τις επιχειρήσεις των δυνάμεων ελιγμού. Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να τονισθεί το πρόβλημα της ασυμβατότητας (αυτού που τώρα καλούμε διαλειτουργικότητας) των μέσων επικοινωνιών των Συμμαχικών Δυνάμεων. Η αδυναμία να κλείσει έγκαιρα ο θύλακας της Φαλαίζ, λόγω ασυνεννοησίας με τους Βρετανούς, επέτρεψε τη διαφυγή μεγάλου όγκου γερμανικών δυνάμεων, γεγο 52 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΙΑΝ. - ΦΕΒ. 2009\n20 νός που επιμήκυνε το χρόνο καταστροφής του εχθρού. Πάντως, ακρίβεια των πυρών δεν επιτεύχθηκε ποτέ. Σε εκατοντάδες περιπτώσεις, παρά τις προσεγμένες ενέργειες των δυο, υπό εξέταση, διοικητών, μεγάλες απώλειες σε προσωπικό και καταστροφές σε υλικό και υποδομή προκλήθηκαν από αδελφοκτόνα πυρά, με χαρακτηριστικότερη ιστορία, εκείνη του «τάπητα βομβαρδισμού» στη δυτική Γαλλία το Η σχεδίαση προέβλεπε ισοπέδωση των γερμανικών θέσεων, ανατολικά μιας αναλυτικά καθορισμένης γραμμής. Αντί αυτού, εκατοντάδες Συμμάχων εξοντώθηκαν, καθώς τα πυρά της Αεροπορίας και του Πυροβολικού ισοπέδωσαν τις θέσεις «ιππαστί» (και από τις δυο πλευρές) της γραμμής, λόγω κακής αντιγραφής του διαφανούς από κάποιο επιτελή. Ευκινησία και Αμυντική Οργάνωση Το Μηχανικό Μάχης εξασφάλισε μια θέση στην εξέλιξη της παγκόσμιας ιστορίας, αφού προσπέρασε τη στατικότητα του αγώνα του Α ΠΠ, και αποδείχθηκε ο οδηγός των δυνάμεων μάχης και από τους πιο αποφασιστικούς παράγοντες στην εξέλιξη των επιχειρήσεων. Ο Ρόμμελ δοκιμάσθηκε επιτυχώς και στις δυο μορφές: και στη Γαλλία και στη βόρεια Αφρική αξιοποίησε τις δυνατότητες ευκινησίας για την ταχεία προώθηση, με τη χρησιμοποίηση τόσο μέσων γεφυροποιίας όσο και εκκαθάρισης των ερειπίων (που είχε προκαλέσει η Luftwaffe) εμπρός από τις προελαύνουσες δυνάμεις. Στον ίδιο ανατέθηκε και το δυσχερές καθήκον της αμυντικής οργάνωσης του «Τείχους του Ατλαντικού». Δόθηκε ήδη, με τη βιογραφία του, η περιγραφή των προσπαθειών του και η συστηματική δολιοφθορά, που του προκαλούσαν οι ασυντόνιστες αποφάσεις της OKW και του ίδιου του Χίτλερ. Σε μια εποχή που εκλιπαρούσε για μερικά κυβικά τσιμέντου για τα οχυρωματικά της Αρρομάνς (όπου τελικά αποβιβάσθηκαν οι Σύμμαχοι), ο «Οργανισμός Τοντ» το χρησιμοποιούσε για την κατασκευή προαυλίων σε βίλες ηγετών του ναζιστικού καθεστώτος. Τα συστηματικά ναυτικά έργα, όπως στο Σαιν Ναζαίρ, υπήρξαν πιο αποτελεσματικά και αυτό φάνηκε από την πολύμηνη αντίστασή τους και μετά την υπέρβασή τους από τα συμμαχικά στρατεύματα. Ο Ρόμμελ πρέσβευε την προστασία των ακτών με κατάλληλες οχυρώσεις, σε συνδυασμό με προστασία των χώρων πιθανής αεραπόβασης στο εσωτερικό, εγγύς αεροπορική και ναυτική υποστήριξη, και ευκίνητες εφεδρείες στην ξηρά, ικανές να εκδηλώνουν άμεσα και αποτελεσματικά αντεπιθέσεις, με προσβολή του επιτιθεμένου στη θάλασσα. Ο Μπράντλεϋ, αντίθετα, βρέθηκε κατ ευθείαν στη φάση των επιθετικών επιχειρήσεων των Συμμάχων. Έτσι δεν έχουμε στοιχεία ισότιμης σύγκρισης σε θέματα αμυντικής οργάνωσης. Στον τομέα της ευκινησίας δεν φάνηκε να διαθέτει την ευφυΐα του αντιπάλου του. Ήταν εξαιρετικά συντηρητικός και προσεκτικός. Η προώθηση του Μηχανικού υπήρξε αργή κατά την απόβαση, στερώντας τους επιτιθέμενους από την επιθυμητή ασφάλεια στην ακτή. Η χρησιμοποίηση «μπακαλο-τορπιλών» (εκρηκτικών εξουδετέρωσης οχυρωματικών και συρματοπλεγμάτων) είχε αφεθεί κατά κύριο λόγο στο Πεζικό. Πολλά έργα προστασίας δεν υλοποιήθηκαν κατά την προέλαση, με αποτέλεσμα πολύτιμα στοιχεία να είναι εκτεθειμένα. Κατά τη μάχη των Αρδεννών (εικόνα), οι Γερμανοί λίγο έλειψε να καταλάβουν αφύλακτες αποθήκες καυσίμων των ΗΠΑ στα όρια του μετώπου, ενώ η γεφύρωση του Ρήνου υπήρξε προϊόν καθα Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η 53 Όμαρ Μπράντλεϋ & Έρβιν Ρόμμελ


Αρχική Σελίδα » Μαθηματικά (ΠΕ) » Μηχανολογία (Ε.Ε.) » Ανθρωπογενές περιβάλλον » Τεχνολογία » Πολύ δύσκολο » Ηλεκτρολογία (Ε.Ε.) » Μουσική » Φυσική (ΔΕ) » Γυμνάσιο » Εύκολο


ioanna's world: Καλή εβδομάδα! Καλή Πρωτομαγιά!\nΑναρτήθηκε από ioanna's world στις 3:14 μ.μ.\nDIMI 29 Απριλίου 2014 - 9:14 μ.μ.\nΚαλησπέρα Ιωάννα μου!!!Τί υπέροχη ανάρτηση!!Ημουν στό μπεμπουλίνι μας!Τώρα γύρισα!!Μού αρέση πολύ η μανιταρόπιτα!Θά τήν δοκιμάσω τήν συνταγή σου!!Τό γατάκι σου,σκέτη γλύκα!!Αλλά καί οι φωτό σου,απίστευτες!!ΤΕΛΕΙΕς!!Είδα τό βοτσαλάκι καί τό κασπώ!!!Είμαι σίγουρη πώς σού άρεσαν!!!Καλή εβδομάδα!!Καλή Πρωτομαγιά!!Πολλά φιλάκια!! <3\nvanesa's world! 2 Μαΐου 2014 - 12:01 μ.μ.\nΚαλημερα κυρια Δημητρα!!! Ευχαριστω παρα πολυ για τα καλα σας λογια!!Καλο μηνα να εχουμε!! Φιλακια πολλα!!!\nDIMI 2 Μαΐου 2014 - 3:11 μ.μ.\nΚαλημέρα κουκλίτσα μου!!Καλό μήνα!!Νά περάσης πολύ όμορφα τό Σ/Κ!!Φιλάκια!!\nvanesa's world! 2 Μαΐου 2014 - 6:29 μ.μ.\nMarie-Anne 3 Μαΐου 2014 - 2:21 π.μ.\nvanesa's world! 3 Μαΐου 2014 - 5:37 μ.μ.\nΚαλο μηνα!!! :))


Sunkissed Crystal-Eyes Eyeshadow Palette - BeautyInc.Gr\nL’Oreal Infallible 2 Steps 24H Lip Colour 213 Toujours Teaberry\nΧαρίστε το πανέμορφο χρώμα των κρυστάλλων στα μάτια σας με την παλέτα Sunkissed Crystal-Eyes Eyeshadow Palette.\nΗ παλέτα είναι εμπνευσμένη από τα χρώματα των κρυστάλλων και περιλαμβάνει 18 αποχρώσεις σκιών σε ματ και shimmery φινίρισμα σε φυσικούς γήινους τόνους ενώ παράλληλα, διαθέτει αποχρώσεις του γαλάζιου, του μωβ και του χρυσού.\nΤα χρώματα της παλέτας Sunkissed Crystal-Eyes Eyeshadow Palette είναι ιδανικά για να δημιουργήσετε τα αγαπημένα σας look και εμπλουτισμένα με φυσικά μεταλλικά στοιχεία για την μέγιστη δυνατή απόδοση και διάρκεια στα μάτια σας.\nΗ holographic συσκευασία της θα κοσμήσει όμορφα την συλλογή των καλλυντικών σας και θα σας εξυπηρετεί να την έχετε μαζί σας σε κάθε ταξίδι καθώς στο εσωτερικό της διαθέτει ένα μεγάλο καθρέπτη.\nΕμπνευστείτε από την παλέτα Sunkissed Crystal-Eyes Eyeshadow Palette και απολαύστε την πολυτέλεια στο μακιγιάζ σας.\nΗ παλέτα Sunkissed Crystal-Eyes Eyeshadow Palette είναι Cruelty-free, Against Animal Testing καθώς και Vegan Friendly.\nΠεριεκτικότητα: 18x 1,2g\nΚωδικός Προϊόντος: SKPS032\nΠροσδώστε ξεχωριστή λάμψη στο μακιγιάζ των ματιών σας με την MUA Eyeshadow Palette Glitter Ball, μία παλέτα 12 σκιών ικανή να σας προσφέρ..\nΤο L’Oreal Infallible Paint Eye Primer είναι μία βάση ματιών που σταθεροποιεί τις αγ..\nΠροσφέρετε αίσθηση φρεσκάδας στο σώμα σας με το Elizabeth Arden Sunflowers Fine Fragrance Mis..


Αύξηση επιθέσεων σε χώρους λατρείας στην Ελλάδα – Αυτά είναι τα κρούσματα βίας - CreteDoc - Ειδήσεις, Νέα, Επικαιρότητα - Κρήτη, Ηράκλειο, Χανιά, Ρέθυμνο, Λασίθι, Ελλάδα, Κόσμος\nΑρχική/ΕΙΔΗΣΕΙΣ/ΕΛΛΑΔΑ/Αύξηση επιθέσεων σε χώρους λατρείας στην Ελλάδα – Αυτά είναι τα κρούσματα βίας\nΙωάννα Καψάλη 20/12/2019 ΕΛΛΑΔΑ, ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ Αφήστε Σχόλιο\nΚατά 6% αυξήθηκαν σε σχέση με το 2017 οι βανδαλισμοί, οι διαρρήξεις, οι ιεροσυλίες και οι τοποθετήσεις εκρηκτικών μηχανισμών στην Ελλάδα.\nΤα 564 περιστατικά αφορούν στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τη στιγμή που παρουσίασαν αύξηση και τα περιστατικά ρατσιστικού/αντισημιτικού χαρακτήρα.\nΣύμφωνα με την «Έκθεση για τα Περιστατικά εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα» που έλαβαν χώρα κατά το έτος 2018 και δημοσιοποίησε το Τμήμα Θρησκευτικών Ελευθεριών και Διαθρησκευτικών Σχέσεων της Διεύθυνσης Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και Διαθρησκευτικών Σχέσεων της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων συνολικά, για το έτος 2018 κατεγράφησαν πεντακόσια ενενήντα ένα (591) περιστατικά (αύξηση σε σχέση με τα περιστατικά που κατεγράφησαν το 2017 κατά 6%) εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας.\nΤα περιστατικά κατανέμονται ως εξής:\nΧριστιανισμός: Πεντακόσια εξήντα εννέα (569) περιστατικά πάσης φύσεως (βανδαλισμοί, διαρρήξεις, κλοπές, ιεροσυλίες, τοποθετήσεις εκρηκτικών μηχανισμών και λοιπές βεβηλώσεις).\nΣτην Ορθόδοξη Εκκλησία αφορούν πεντακόσια εξήντα τέσσερα (564) περιστατικά (δηλαδή το 95% επί των συνολικών περιστατικών), αρκετά από τα οποία, πέραν του κατά περίπτωση ειδικότερου ποινικού τους χαρακτηρισμού, φέρουν χαρακτηριστικά θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, συμπεριλαμβανομένου του απροειδοποίητου τρομοκρατικού χτυπήματος της 27ης Δεκεμβρίου στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου στην Αθήνα, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό δύο ατόμων -παρά το ότι οι τρομοκράτες επιδίωκαν -σύμφωνα με την σχετική ανάληψη ευθύνης- μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων.\nΙουδαϊσμός: Είκοσι (20) περιστατικά ρατσιστικού/αντισημιτικού χαρακτήρα (το 2017 είχαν καταγραφεί 11 περιστατικά, δηλαδή υπάρχει αύξηση κατά 81% σε σχέση με το 2017).\nΜουσουλμανισμός: Δύο (2) περιστατικά.\nΣτο τρίτο μέρος ακολουθεί γεωγραφική και στατιστική απεικόνιση των δεδομένων υπό μορφή χαρτών και γραφημάτων, με αποτύπωση:\nα) της γεωγραφικής κατανομής των περιστατικών στην Επικράτεια ανά Θρήσκευμα,\nβ) της γεωγραφικής κατανομής του συνόλου των καταγεγραμμένων περιστατικών ανά Περιφέρεια,\nγ) της χρονολογικής κατανομής των περιστατικών ανά μήνα,\nδ) των εξιχνιασθέντων (38%) και μη εξιχνιασθέντων (62%) περιστατικών.\n«Η θρησκευτική ελευθερία και γενικότερα η ελευθερία είναι ένας διαρκής αγώνας ενάντια στην ανασφάλεια, στη βία, στα fake news και στον φανατισμό»\nTags ΑΥΞΗΣΗ ΒΑΝΔΑΛΙΣΜΟΙ ΒΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ