10 Предисловие I. Выбор пути: геополитические ориентиры О Олег Манаев Беларусь и «большая Европа»: выбор пути Сергей Калякин Будущее Беларуси в рамках или за пределами «большой Европы»\nСутыкнуўшыся зь неабходнасьцю ўвайсьці ў геапалітычную праблематыку, мы рызыкуем апынуцца ў гушчы шэрагу розных канцэпцый, тэорыяў і тэарэм, якія цягам апошніх двух стагодзьдзяў зьявіліся ў эўрапейскай філязафічнай і культуралягічнай думцы. Каб не апынацца ў гэтай гушчы і не расьцягваць празьмерна гэтае дасьледаваньне, нам прыйдзецца ўчыніць іншы, ня менш рызыкоўны, але прадыктаваны эканоміяй месца і часу ход: мы папросту абмінем усю гэту гушчу геапалітычных тэорый і канцэпцыяў і абмяжуемся да вельмі агульнай і схематычнае характарыстыкі таго, што будзем разумець пад паняткам «Усход» і «Захад» у працэсе далейшых разважаньняў.\nПачнем ад характарыстыкі Ўсходу і Захаду, запрапанаванай Ю. Лотманам, вядомым культуролягам маскоўска-тартускае школы. На думку Ю. Лотмана, усходняй (тут маецца наўвеце перадусім расейская) мэнтальнасьці характэрна бінарнае мысьленьне: жорсткае проціпастаўленьне на сусьвет дабра і зла, прыяцеляў і ворагаў, носьбітаў сьвятла і носьбітаў цемры. У палітычнай сфэры гэта выяўляецца ў практыцы перасьледу і элімінацыі ўсякіх дысыдэнтаў, іншадумцаў, апазыцыянэраў як дэструктыўных, адназначна шкодных для гра\nРэлiгiя як фактар геапалiтычнага самавызначэньня\nмадзтва элемэнтаў. У такой сытуацыі зьмена грамадзкага парадку ня можа адбывацца інакш, як толькі праз рэвалюцыю, у выніку якой ролі прыгнятальнікаў і прыгнечаных мяняюцца, але сама схема застаецца такой жа самай. Заходнеэўрапейская мэнтальнасьць, на думку расейскага навукоўца, набыла здольнасьць да тэрнарнага мысьленьня, якое дапускае суіснаваньне ўлады і апазыцыі, прыхільнікаў «старога» і «новага» ладу і, такім чынам, чыніць магчымым эвалюцыйную трансфармацыю грамадзкага ладу4.\nХарактарыстыку Ю. Лотмана ўсходняй і заходняй мэнтальнасьці варта дапоўніць некалькімі дадатковымі рэфлексіямі. Не сакрэт, што канцэпцыя дзяржаўнага ладу ў Расеі фармавалася водле двух патэрнаў: бізантыйскага, з уласьцівай для яго сакралізацыяй дзяржаўнае ўлады, і татара-ардынскага, зь яго дэспатызмам і культам сілы. У выніку замацаваньня такой – бізантыйскаардынскай, сакральна-дэспатычнай – канцэпцыі ўлады ў Расеі паўстаў адпаведны мэнтальны эквівалент у выглядзе грамадзкае этыкі, якую з пэўнаю дозай умоўнасьці можна назваць спартанскай. «Спартанскі ідэал сацыяльнага жыцьця палягае ў безумоўным падпарадкаваньні ўсіх вымярэньняў жыцьця моцнай дзяржаве, гарантам і асновай якой ёсьць асоба Лідэра. Грамадзтва павінна быць герархізаванае і дысцыплінаванае, а такія абшары свабоды, як рэлігія, мастацтва, літаратура, навука і наагул культура, мусяць быць абмежаваныя і ўзяты пад шчыльны кантроль»5. Спартанскай» этыцы проціпастаўляецца афінская этыка, уласьцівая грамадзтвам Заходняй Эўропы. Афінская этыка\n– гэта «сукупнасьць пазыцыяў і перакананьняў, якія характарыхуюцца ўстанокай на грамадзянскую супольнасьць, ім уласьціва этыка філянтропіі, салідарнасьць зь іншымі і адчувальнасьць да супольных каштоўнасьцяў»6.\nЧарговая рыса, якая можа прэтэндаваць на ролю дэмаркатара між усходнім і заходнім геакультурнымі масівамі, - гэта стасунак да этнакультурных і нацыянальных супольнасьцяў, наяўных у абсязе дадзеных масіваў. На Ўсходзе ўсьцяж дамінуе ў гэтым пляне імпэрска-каляніяльная ўстаноўка: паасобныя культуры, якія (рэальна або ўмоўна) прыналежаць да расейскага геакультурнага масіву, успрымаюцца «цэнтрам» як сутнасна несамастойныя, арганічна залежныя ад культурнага цэнтру фармацыі, а ўсякія эмансыпацыйныя (палітычныя або хаця б культурныя) тэндэнцыі разглядаюцца як свайго роду анамаліі-паталёгіі, зь якімі трэба змагацца і як мага хутчэй выкараняць. У Заходняй Эўропе пануе зусім іншая ўстаноўка, згодна зь якой этнакультурныя і нацыянальныя супольнасьці ўспрымаюцца як фактар узбагачэньня заходнеэўрапейскага геакультурнага масіву, у сувязі з чым прыналежныя да гэтага масіву этнічныя і нацыянальныя культуры ня толькі не рэпрэсуюцца, а наадварот, падтрымліваюцца, а іх разьвіцьцё стымулюецца.\nЗыходзячы з гэтых агульных канстатацыяў, можам сканструяваць дзьве мадэлі памежнай і архіпэлягічнай Беларусі. Што будзе, калі вызначальнікамі\nарганізацыі грамадзка-палітычнага жыцьця ў Беларусі станецца лёгіка бінарнага мысьленьня, «спартанская этыка» і імпэрска-каляніяльная ўстаноўка?\nБеручы пад увагу, што сытуацыя «памежжа» – гэта сьвядомасьць пастаяннай наяўнасьці побач «іншага» і «іншасьці», то бінарная лёгіка будзе патрабаваць мабілізацыю энэргіі для дыскрымінацыі або нават ліквідацыі гэтае «іншасьці» як чагосьці дэструктыўнага і небясьпечнага. У імя спартанскае этыкі паасобныя субкультуры ў Беларусі будуць імкнуцца навязаць астатнім уласную візію грамадзкага жыцьця ў якасьці тэрапэўтычнага праекту, які можна толькі прыняць, але нельга крытыкаваць ці аспрэчваць. А калі гэтыя субкультуры выступяць яшчэ ў якасьці рэпрэзэнтантаў імпэрскага цэнтру, то гэта спародзіць дадатковы і небясьпечны падзел насельніцтва на «ляяльных» і «неляяльных»\nгэтаму цэнтру. Такі стан рэчаў можа мець адзін з двух зыходаў: альбо bellum omnium contra omnes (вайна усіх з усімі), альбо ўсталяваньне ўлады «моцнае рукі», якая мэтадам рэпрэсій і татальнага кантролю ўсталюе стабільнасьць і парадак. І ў навейшай гісторыі Беларусі адбыліся абодва варыянты – пэрыяд «бескаралеўя» (1991-1994 гг.) сапраўды ў многім нагадваў bellum omnium, а лукашэнкаўсі пэрыяд (ад 1994 г. да сёньня) ёсьць выдатным прыкладам замацаваньня этыкі аўтарыратырнага парадку. Фонам абедзьвюх вэрсіяў арганізацыі грамадзка-палітычнага жыцьця ў Беларусі ёсьць адна і тая ж прэфілязофія, заснаваная на лёгіцы бінарнага мысьленьня, спартанскай этыцы і рэліктах каляніяльнай устаноўкі.\nПрыняцьце тэрнарнае лёгікі, афінскае этыкі і ўстаноўка на эмансыпацыю нацыянальнай культуры (незалежнасьць ад імпэрскага цэнтру) азначае ўсталяваньне этасу «творчай канкурэнцыі» паасобных культурных формаў і грамадзка-палітычных дыскурсаў, у выніку чаго можа эвалюцыйным чынам паўстаць якаясь форма ўсеагульнага кансэнсусу, які і пакладзе канец працэсу фармаваньня беларускай нацыі і станецца базай для трывалай мэтапалітычнай аксіялёгіі.\nПры ўсім гэтым трэба яшчэ раз нагадаць, што, гаворачы пра «Ўсход» ці «Захад» маем на ўвазе «ідэальныя тыпы» ў вэбэраўскім сэнсе гэтага слова. У рэальным жыцьці можа быць так, што, скажам, кантакты некаторых беларускіх апазыцыянэраў з расейскай лібэральнай правіцай будуць бясспрэчным элемэнтам рэалізацыі «праэўрапейскай опцыі», у той час, як сяброўства некаторых беларусаў з заходнеўрапейскімі манархістамі або нацыяналістамі-радыкаламі будзе кваліфікавацца як праява «эўразійскай опцыі». Ідэальныя тыпы маюць мэтадалягічны (а не апісальны!) характар, хоць і будуюцца шляхам генэралізацыі зьяў і працэсаў, рэальна наяўных на дадзеным грамадзка-палітычным абшары.\nУсе гэтыя прэлімінарныя геапалітычныя зацемкі будуць вызначаць мэтадалягічную структуру нашых далейшых дасьледаваньняў. Прымаючы, што\nгалоўнымі складовымі эўрапеізацыі зьяўляюцца: 1) нацыянальна-культурная эмансыпацыя плюс 2) пашырэньне лібэральна-дэмакратычных каштоўнасьцяў («афінізацыя»), будзем дасьледаваць уплыў рэлігіі на беларускае грамадзтва праз прызму двух пытаньняў: a) наколькі рэлігія спрыяе або не спрыяе нацыянальнаму адраджэньню? і б) наколькі рэлігія спрыяе або не спрыяе дэмакратызацыі?\nРэлігія як чыньнік апасродкаванага ўплыву на грамадзка-палітычнае жыцьцё Перад тым, аднак, як пяройдзем непасрэдна да пастаўленых напрыканцы папярэдняй часткі пытаньняў, нам трэба будзе заняцца больш цяжкім і фундамэнтальным пытаньнем: якога тыпу ўплыву мы можам рацыянальна спадзявацца ад рэлігіі? што маем на ўвазе, кажучы, што рэлігія спрыяе / не спрыяе на тыя ці іншыя працэсы? Такім чынам, першым нашым заданьнем будзе падрыхтаваць аналітычна-ацэнкавы інструмэнтар для таго, каб магчы пазьней кампэтэнтна канстатаваць наяўнасьць ці адсутнасьць уплыву з боку рэлігіі. Другой задачай будзе высьветліць, зыходзячы са статыстычных дадзеных, рэальную сацыяльную вагу рэлігіі ў беларускім грамадзтве. І толькі выканаўшы гэтыя дзьве задачы, зможам прыступіць да пытаньняў (а) і (б).\nЧасы, калі Царква ўплывала на палітычныя працэсы непасрэдна, здаецца, мінулі. Доўгавяковы канфлікт паміж царкоўнай і сьвецкай уладай закончыўся двухбаковым кансэнсусам наконт таго, што Царква павінна быць аддзелена ад дзяржавы і дзяржава ад Царквы. Абмежаваньне ўплыву Царквы на палітыку парадаксальным чынам паспрыяла аднаўленьню яе першапачатковай тоеснасьці: узрасла сьвядомасьць быцьця зачаткам Божага Валадарства, якое мае «нетутэйшае» паходжаньне.\nТым ня менш, прынцып разьдзелу Царквы і дзяржавы – гэта вельмі расплывісты прынцып, які дапускае мноства розных інтэрпрэтацыяў. Гэтая расплывістасьць спараджае шэраг канфліктных сытуацыяў, тыпу: ці навучаньне рэлігіі ў школах ёсьць парушэньнем гэтага прынцыпу, ці не? ці гэты прынцып парушыўся б ў выпадку выступу царкоўных герархаў у абарону правоў чалавека, ці не? ці прысутнасьць патрыяршага экзарха Філарэта і беларускіх каталіцкіх біскупаў на інаўгурацыі прэзыдэнта, абранага ў выніку відавочных фальсыфікацыяў – гэта палітычны акт, ці не? i г.д.\nг На гэтым месцы я б хацеў запрэзэнтаваць канцэпцыю суіснаваньня Царквы і дзяржавы ва ўмовах «разьдзелу», запрапанаваную вядомым польскім дамініканцам, філёзафам М. Зембам. М. Земба зыходзіць з таго, што структура грамадзкага жыцьця выглядае наступным чынам:\nканстытуцыя, праўная сыстэма грамадзкі кансэнсус маральныя перакананьні прэфілязофія7 Грамадзкае жыцьцё – гэта складаная структура ўзаемадзеяньняў паміж людзьмі на розных узроўнях. Можна выдзеліць дзьве найбольш агульныя сфэры чалавечых узаемадзеяньняў – палітычную і «мэтапалітычную». Палітычнае жыцьцё разыгрываецца на двух узроўнях – на ўзроўні распрацоўкі і прыняцьця законаў, інакш кажучы, фармаваньня праўнага поля грамадзкага жыцьця і ўзроўні прыняцьця канкрэтных палітычных рашэньняў. «Мэтапалітычная сфэра» ўключае ў сябе таксама два ўзроўні: маральныя перакананьні, якімі абумоўлены грамадзкія стасункі і «прэфілязофію», інакш кажучы, «жыцьцёвую мудрасьць», «folkphilosophy»: сукупнасьць устойлівых уяўленьняў пра сьвет, грамадзтва і месца ў ім дадзенага чалавека, уяўленьняў не аформленых у дыскурс і не асэнсаваных крытычна.\nПалітычная і мэтапалітычная сфэра – гэта дзьве ўзаемазьвязаныя і ўзаемапранікальныя сфэры. «Злучальнаю тканкай» паміж першай і другой зьяўляецца «грамадзкі кансэнсус», які фармуецца на базе прэфілязофіі і маральных перакананьняў і аказвае фармавальны ўплыў на законатворчы працэс і палітычныя рашэньні.\nСтрэлкі з правага боку абазначаюць структурную ўзаемазалежнасьць «зьнізу ўверх»: прэфілязофія ўплывае на маральныя перакананьні, а гэтыя ў сваю чаргу формуюць больш або менш устойлівы грамадзкі кансэнсус. Грамадзкі кансэнсус у сваю чаргу абумоўлівае фармаваньне праўнай сыстэмы, а гэтая ў сваю чаргу вызначае рамкі для канкрэтных палітычных рашэньняў. Стрэлкі зь левага боку маюць на мэце паказаць, што існуе таксама «зваротнае спражэньне»: тое, што дзеецца ў палітычнай сфэры, аказвае свой уплыў на мараль\nныя перакананьні і прэфілязофію. Дзеля прыкладу: дапусьцім, што ў краіне Х гомасэксуальныя сужэнствы гатова маральна апраўдаць толькі меншасьць грамадзянаў. Але парлямэнт гэтай краіны рашаецца на рызыкоўны ход: легалізуе такога тыпу сужэнствы. Такі ход можа спрычыніцца да таго, што ў пэўнай часткі насельніцтва спрацуе такое разумаваньне: калі гэта дазволена юрыдычна, значыць, этычна таксама дапушчальна. А можа адбыцца і адваротнае: рашэньне парлямэнту можа яшчэ больш насьцярожыць і радыкалізаваць у сваіх маральных перакананьнях насельніцтва. У выніку колькасьць праціўнікаў гомасэксуальных сужэнстваў можа нават павялічыцца. Але ў абодвух выпадках спрацоўвае прынцып структурнай залежнасьці «зьверху ўніз»: тое, што дзеецца ў палітыцы, уплывае на маральныя перакананьні і прэфілязофію.\n«Царква – кажа М. Земба – (...) можа прысутнічаць у любой з гэтых сфэраў: палітычнай і мэтапалітычный». І адразу ж дадае: «Але ня можа прысутнічаць у дзьвюх сфэрах адначасова»8 (курсіў мой – П.Р.). Сэнс тут такі: калі Царква прэтэндуе на быцьцё маральным і духоўным аўтарытэтам у грамадзве і хоча рэалізаваць сваё звышнатуральнае пакліканьне, то павінна адмовіцца ад непасрэднага ўдзелу ў палітычным жыцьці. На практыцы гэта азначае, што прадстаўнікі царкоўнай улады не павінны займаць дзяржаўныя пасады, ня могуць быць чальцамі палітычных партыяў і не павінны выкарыстоўваць свой аўтарытэт у грамадзтве для прасоўваньня той ці іншай палітычнай сілы.\nТэарэтычна магчымы таксама і іншы варыянт: Царква пачынае выстаўляць сваіх кандытатаў у парлямэнт ці на прэзыдэнта, актыўна падтрымлівае іх падчас выбарчых кампаніяў і гэткім чынам пачынае аказваць непасрэдны ўплыў на палітыку. Што тады атрымліваецца? У такім выпадку Царква становіцца адной з палітычных сілаў. А калі так, то яна павінна прыняць і заакцэптаваць правілы гульні, якія абавязваюць у палітычнай сфэры: прыняць прынцып кадэнцыйнасьці і ратацыі ўлады і пагадзіцца з тым, што яе ўплыў на грамадзтва будзе залежны ад выйгрышаў/пройгрышаў у палітычнай барацьбе. У такой сытуацыі Царква перастае быць духоўным, панадпалітычным аўтарытэтам, а становіцца спэцыфічнай квазі-партыяй.\nТакім чынам, запрэзэнтаваная вышэй схема сучаснага грамадзкага жыцьця, дазваляе нам усьвядоміць дзьве рэчы. Па-першае, разьдзел Царквы і дзяржавы – гэта нешта большае, чым звыклы кампраміс паміж канфліктуючымі бакамі. Для Царквы гэта азначае – як было ўжо сказана – умацаваньне сваёй тоеснасьці як духоўнай, панадпалітычнае сілы9, а для дзяржавы – гарантыю дастатковай аўтаноміі (незалежнасьці ад кантролю з боку Царквы) у вядзеньні сацыяльнай, эканамічнай, міжнароднай палітыкі ігд. Па-другое, Царква, будучы выключанай з палітычнае сфэры, усё ж такі застаецца ўнутры грамадзтва, таго ж самага грамадзтва, чальцы якой уплываюць на палітыку ці то праз удзел у выбарах, ці праз СМІ, ці празь непасрэдны ўдзел у палітычным жыць\nці. Царква, дабраахвотна адмовіўшыся ад прабываньня ў палітычнай сфэры, мусова застаецца ў сфэры мэтапалітычнай. А паміж гэтымі дзьвюма сфэрамі\n– палітыкай і мэтапалітыкай – як вельмі добра паказвае схема – праходзіць пэрманэнтная і вельмі шчыльная інтэракцыя: адно ўвесь час аказвае ўплыў на другое і наадварот. Вось чаму ў таталітарных дзяржавах пад прэтэкстам «разьдзелу Царквы і дзяржавы» Царква ня толькі элімінавалася з палітыкі (пра такое нават і падумаць было немагчыма), але таксама і са сфэры культуры, адукацыі і якой-кольвечы сфэры, якое мела публічнае значэньне. Таму няма нічога дзінага, што многія дысыдэнты ў таталітарных краінах (маю наўвеце перадусім краіны былога сацыялістычнага блёку) падтрымлівалі эмансыпацыю Царквы і набыцьцё ёю грамадзкай важнасьці незалежна ад таго, ці самі яны былі веруючымі, ці не. Эмансыпацыя Царквы ў таталітарных умовах аўтаматычна азначала пашырэньне сфэры свабоды ад умяшальніцтва з боку дзяржавы.\nПа-трэцяе, як вынік усяго гэтага, Царква можа ўплываць на палітыку таксама ва ўмовах разьдзелу ад дзяржавы і дэ факта ўплывае. Але гэты ўплыў\n– апасродкаваны. Кіруючы да вернікаў адпаведны духоўна-рэлігійны мэсыдж, яна выхоўвае ў іх пэўныя маральныя паставы, уплывае на іх сьветапогляд і, такім чынам, зьяўляецца фактарам фармаваньня такога ці іншага грамадзкага кансэнсусу, які абумоўлівае (падкрэсьліваю: абумоўлівае, не: «дэтэрмінуе») законатворчыя і ўласна палітычныя працэсы. І такога тыпу ўплыў на палітыку, думаю, цалкам апраўданы. Удзьдзеяньне на чалавека пры дапамозе слова, прычым слова этычна-рэлігійнага характару – гэта тып непрымусовага ўзьдзеяньня. Чалавек застаецца свабодным перад сілаю слова. Калі ён ня прыме кіраванага да яго слова з маральна-рэлігійным пасылам, то аніякіх наступстваў для яго кар’еры, жыцьця, дзейнасьці ня будзе. Усё залежыць сумленьня і добрае волі канкрэтнага чалавека. І калі пад уплывам слова чалавек нешта мяняе ў сваім жыцьці, калі ў яго мысьленьні і паводзінах адбываецца зьмена, то гэта вынік яго ўласнага, свабоднага выбару.\nМэтадалягічная вартасьць схемы айца Зембы, якая адлюстроўвае структуру і дынаміку грамадзкага жыцьця ў сучасным сьвеце, думаю, несумнеўная. Што праўда, трэба ўзяць праўку на тое, што кніга, у якой гэтая схема была прэзэнтавана, напісаная супольна з амэрыканскімі аўтарамі, адрасавана польскай і амэрыканскай аўдыторыі, таму можна паставіць цалкам слушнае пытаньне: а як гэтая схема суадносіцца зь беларускай рэчаіснасьцю? Вось жа я перакананы, што няма аніякіх падставаў, каб адмаўляцца ад выкарыстоўваньня гэтай схемы для аналізу беларускай рэчаіснасьці.\nЁсьць толькі два моманты, якія тут патрабуюць мадыфікацыі. Па-першае, у выніку канстытуцыйнага перавароту 1996 г. адбылася атрофія суадносінаў паміж праўнаю сыстэмай і палітычнымі рашэньнямі. Заканадаўчая сыстэма пазбаўлена інстытуцыйнай аўтаноміі і амаль цалкам «паглынута» структурамі, якія ажыцьцяўляюць зададзены прэ\nзыдэнтам палітычны курс (маецца наўвеце перадусім Адміністрацыяй прэзыдэнта і сілавыя ведамствы). Па-другое, у выніку крайняй несвабоды СМІ адбылася атрофія камунікацыйнай прасторы, якая ў нармальных умовах павінна ажыцьцяўляць узаемадзеяньне паміж палітычнай і мэтапалітычнай сфэрамі.\nНа Беларусі ў гэтым пляне можам назіраць фэномэн «скрыўленай прасторы»:\nінфармацыя, якая паступае «зьверху ўніз», праходзіць праз шматлікія фільтры і трапляе да шараговага абывацеля ў крайне дэфармаванай і ўбогай форме; няма таксама свабоднага волевыяўленьня (камунікацыі «зьнізу ўверх») пры дапамозе дзяржаўных СМІ, а ўсё гэта чыніць вельмі спэцыфічным узаемадзеяньне паміж палітычнай і мэтапалітычнай сфэрай.\nГэтыя дзьве праўкі насамрэч малаістотныя. Нягледзячы на атрофію заканадаўчай сыстэмы і адсутнасьць свабоднай камунікацыйнай прасторы, падзел на палітыку і мэтапалітыку захоўвае сваю мэтадалягічную прыдатнасьць таксама для аналізу беларускай сацыясфэры. Тут трэба памятаць, што беларускі аўтарытарызм – гэта, пры ўсёй яго адыёзнасьці і скандальнасьці, мадэрная зьява.\nДзяржаўны лад у Беларусі – гэта прыклад сучаснага «замкнёнага грамадзтва», а сучаснае замкнёнае грамадзтва – гэта дэ факта пэўная форма дэмакратыі, дзе ўлада летымізуецца пры дапамозе рэгулярных выйгрышных плебісцытаў і кантраляваных (часьцяком фальсыфікаваных) выбараў і заручаецца падтрымкай грамадзкай думкі, якая фармуецца шляхам маніпуляцыі і стараннага кантролю за інфармацыяй і мэтадычнай індактрынацыі, якая ажыцьцяўляецца пры дапамозе масмэдыяў і выхаваўчых інстытутаў.\nКанфэсійная дыфэрэнцыяцыя рэлігійнае сфэры ў Беларусі:\nКультуролягі ўказваюць на наяўнасьць трох культурна-рэлігійных слаёў у Беларусі: славянска-паганскага, хрысьціянскага і заходне-рацыяналістычнага. Хрысьціянства ў сваю чаргу існуе прынамсі ў пяці варыянтах: праваслаўе (найстарэйшы слой хрысьціянскай культуры ў Беларусі), рыма-каталіцызм, грэка-каталіцызм, пратэстантызм і стараверы10. Да гэтага трэба дадаць яшчэ прынамсі дзьве традыцыйныя нехрысьціянскія рэлігіі: артадаксальны юдаізм і іслам і некалькі нетрадыцыйных: крышнаіты, сьведкі Яговы, прагрэсіўныя юдэі.\nПаводле дадзеных Савета Рэспублікі Нацынальнага Сходу РБ, на 1 студзеня 2005 г. налічвалася 25 рэлігійных напрамкаў (у 1989 г. было толькі 9), дзейнічалі 142 рэлігійныя арганізацыі агульнаканфэсійнага значэньня (гзн.\nрэлігійныя аб’яднаньні, манастыры, місіі, брацтвы, сястрыцтвы, духоўныя навучальныя установы)11 і 2 829 рэлігійных арганізацыяў (парафіяў, грамадаў, супольнасьцяў).\nКолькасныя прапорцыі рэлігійных супольнасьцяў (парафіяў) паасобных рэлігіяў і канфэсій выглядаюць наступным чынам:\nКалі зыходзіць з вышэй прыведзеных дадзеных, прыходзіцца зрабіць выснову, што ў рэлігійнай сфэры назіраецца невялікая, але ўстойлівая дынаміка ў накірунку колькаснага прагрэсу. Амаль кожная, за пэўнымі выключэньнямі, хрысьціянская канфэсія вырасла на некалькі, некалькідзясят, а то і на сотню (як праваслаўная) супольнасьцяў на працягу шасьці гадоў (1999-2005 гг.). На\nзіраецца таксама рост і юдэйскіх супольнасьцяў, прычым як артадаксальнага (амаль у тры разы), так і прагрэсіўнага (на дзьве супольнасьці) накірунку. У выпадку іншай традыцыйнай нехрысьціянскай рэлігіі, ісламу, можна гаварыць пра адносную стабільнасьць: цягам 1999-2005 гг. ісламскіх супольнасьцяў паменела толькі на адну.\nТым ня менш, трэба заўважыць, што статыстычная інфармацыя наконт колькаснага складу супольнасьцяў паасобных канфэсіяў ня ёсьць добрай базай для аналізу рэлігійнай сытуацыі. Такая інфармацыя досыць лёгка здабываецца (бо адпаведныя камітэты, якія займаюцца рэгістрацыяй рэлігійных суполак, неадкладна дасылаюць дадзеныя ў Міністэрства статыстыкі і аналізу), але можа даваць памылковае ўяўленьне пра грамадзкую вагу тых ці іншых канфэсіяў.\nПа-першае, «рэйтынг» па колькасьці супольнасьцяў дадзенай канфэсіі не абавязкова перакладаецца на «рэйтынг» па колькасьці вернікаў, якія належаць да гэтай канфэсіі. Інакш кажучы, нельга блытаць мноства юрыдычных асобаў з мноствам фізычных асобаў. Як вядома, пратэстанцкія супольнасьці пераважна нешматлікія і складаюцца зазвычай зь некалькіх дзясяткаў, рэдчас сотняў чалавек, у той час, як колькасьць каталіцкіх і праваслаўных парафіянаў найчасьцей вымяраецца тысячамі (дастаткова згадаць колькасьць парафіянаў вядомага кс. А. Шэмета з Горадні, які ў сьежні 2006 г. ладзіў зь вернікамі галадоўку. Яго парафія налічвае 8 000 чалавек).\nПа-другое, нават калі б мы і ведалі дакладна, колькі вернікаў налічвае паасобная канфэсія, дык і так не атрымалі б дастаковай базы для ацэнкі грамадзкай вагі паасобных канфэсіяў. Бо, як вядома, існуе фэномэн «намінальнага»\nверніка, калі прыналежнасьць дадзенага чалавека да пэўнай канфэсіі аніяк не ўплывае на яго жыцьцё. Інакш кажучы, для больш адэкватнай ацэнкі грамадзкай вагі той ці іншай канфэсіі патрэбны якіясь паказьнікі ўзроўню актыўнасьці/пасіўнасьці чальцоў паасобных канфэсіяў.\nШто тычыцца колькаснага складу трох хрысьціянскіх канфэсіяў – праваслаўных, каталікоў і пратэстантаў – дык, водле дасьледаваньняў НІСЭПД за 2004 г., карціна такая: звыш 70% беларускага насельніцтва вызнае праваслаўе, каля 15% – да каталіцтва і 2% – да якой-небудзь з пратэстанцкіх дэнамінацыяў14.\nТакім чынам, калі верыць вышэй прыведзеным дадзеным, на Беларусі водле стану на 2004 г. павінна было налічвацца 87% хрысьціянаў. Тым часам удзельнікі «круглага стала», які адбыўся пад канец сьнежня мінулага году ў Прэзыдыюме НАН Беларусі і быў прысьвечаны тэме «Навука і рэлігія», чамусьці зыходзілі (магчыма, абапіраючыся на нейкія свае крыніцы) з таго, што колькасьць усіх веруючых (у тым ліку і нехрысьціянаў) – «амаль 50%»15. Гэтае разыходжаньне (блізу 40%!) выклікае зразумелае зьдзіўленьне і паняверку: ці мэтадалёгіі, прымененыя да атрыманьня дадзеных у абодвух выпадках, былі\nдастаткова добра распрацаванымі? Тут трэба паставіць яшчэ адно, больш фундамэнтальнае пытаньне: а ці магчымая наогул якая-кольвечы мэтадалёгія, якая гарантавала б выяўленьне рэальнай колькасьці веруючых у грамадзтве? Што трэба лічыць крытэрам «быцьця праваслаўным», «быцьця каталіком» «эвангелікам» і г.д.? Факт быцьця ахрышчаным у дадзенай Царкве? Наяўнасьць адг паведнай колькасьці пратакольных сказаў, тыпу: «Чалавек Х сказаў (напісаў):\nнапісаў «Я – праваслаўны (каталік, лютаранін ігд.)»? Дадзеныя ксяндзоў, бацюшкаў, (каталік, каталік пастараў? Але хрышчэньне нярэдка бывае звыклым рытуальным актам, які ня мае аніякага ўплыву на далейшае жыцьця чалавека, пад самаарэсьленьнем тыпу «Я – праваслаўны (каталік, лютаранін ігд.)» можна разумець многае: гэта можа азначаць быцьцё сьвядомым і актыўным вернікам дадзенай канфэсіі, можна азначаць даніну сямейнай традыцыі і нічога болей, а можа азначаць проста сымпатыю ці культурную опцыю (напр. пра-заходнюю ў выпадку каталіцтва і пратэстантызму і пра-ўсходнюю ў выпадку праваслаўя).\nКалі няма дакладных інфармацыяў, то гэта яшчэ ня значыць, што няма аніякай інфармацыі. Недакладная інфармацыя, якую нам удалося здабыць на базе прыведзеных статыстык, – гэта таксама інфармацыя. Думаю, што можам цалкам бясьпечна канстатаваць, што колькасьць усіх веруючых у Беларусі месьціцца дзесь у калідоры 50-80%. Прапорцыі, пададзеныя НІСЭПД: 70% – 15%\n– 2% (адпаведна для праваслаўных, каталікоў16 і пратэстантаў), прапаную лічыць прыблізна арыентацыйнымі, а што тычыцца самога панятку «веруючы», маем магчымасьць выкарыстаць дадатковыя дасьледаваньні, як напр. частасьці наведваньня рэлігійных богаслужэньняў, якія значна ўзбагацяць і, магчыма, скарыгуюць нашы ўяўленьні наконт грамадзкай вагі паасобных канфэсіяў.\nПрапаную на самым пачатку зьвярнуць увагу на дзьве апошнія калёны Рэлiгiя як фактар геапалiтычнага самавызначэньня табліцы з правага боку, дзе месьцяцца варыянты адказу «Наведваю богаслужэньні некалькі разоў у год» і «Ніколі не наведваю богаслужэньняў». Гэтыя варыянты адказу вызначаюць для паасобных канфэсіяў вялікасьць катэгорыяў тзв. «сьвяточных вернікаў» (якія ўдзельнічаюць у богаслужэньнях толькі па вялікіх сьвятах) і «намінальных вернікаў» (якіх, апрача назвы, нічога з дадзенай канфэсіяй ня зьвязвае). Думаю, што «сьвяточных» і «намінальных» вернікаў можна аб’яднаць у адну катэгорыю і выкарыстаць для яе ўжываную ў пастаральнай тэалёгіі назву «расцаркоўленых».\nРасцаркоўленыя – гэта рознага роду «праваслаўныя атэісты», «каталіцкія атэісты», людзі індыфэрэнтныя да веры сваёй канфэсіі, у выпадку якіх рэлігія рэальна ня ўплывае на жыцьцё. Часьцяком гэтыя людзі вызнаюць якуюсь прыватную рэлігію (астралёгія, экстрасэнсорыка, магія), і некаторыя элемэнты рэлігіі, да якой яны намінальна прыналежаць, бываюць дапаўненьнем да гэтай прыватнай рэлігіі. Такім «дапаўненьнем» могуць быць аказіянальныя абрады (хрышчэньне, шлюб, паховіны) альбо ўдзел у богаслужэньнях па вялікіх сьвятах (можна часам пачуць ад некаторых, што яны зрэдку заходзяць у касьцёл/царкву, каб пачэрпнуць пазытыўнай энэргіі, якая акумулюецца ў гэтых храмах).\nРэспандэнты, чые адказы месьцяцца ў адной з астатніх чатырох калёнаў, рэпрэзэнтуюць унутрана дыфэрэнцыяваную групу «рэлігійна актыўных».\nМожна зь вялікай дозай імавернасьці лічыць, што для тых, хто ўдзельнічае ў богаслужэньнях раз у месяц, раз у тыдзень, а то і кожны дзень, рэлігія іграе досыць істотную (хоць неаднолькава істотную) ролю ў жыцьці. Таму пры ацэнцы рэальнае грамадзкай вагі паасобных канфэсіяў больш апраўданым будзе браць пад увагу сілу і шматлікасьць перадусім гэтай катэгоры – рэлігійна актыўных.\nДавайце цяпер, зыходзячы з табл. 2, паглядзім, як разьмяркоўваюцца колькасныя паказьнікі «рэлігійна актыўных – расцаркоўленых» паводле канфэсіяў.\nПётра Рудкоўскі Як бачым, максымальна актыўнымі ў рэлігійным пляне аказваюцца прадстаўнікі тых канфэсіяў, якія ўтвараюць мінімільную долю беларускага грамадзтва: мусульмане і юдэі, якія налічваюць адпаведна па 23 і 33 супольнасьці і пратэстанты, колькасьць якіх НІСЭПД ацэньвае ў 2% беларускага насельніцтва.\nІ наадварот, найбольш шматлікая канфэсія – праваслаўе – мае ў сваіх шэрагах толькі 17.1% рэлігійна актыўных вернікаў. Адпаведна, праваслаўе зьяўляецца лідэрам паводле колькасьці расцаркоўленых («сьвяточных» і «намінальных») вернікаў, апярэджвае яе толькі катэгорыя дэкляратыўных атэістаў, якія, зрэшты, па лёгіцы іхняга сьветапогляду мусяць быць расцаркоўленымі18.\nУ выпадку каталікоў колькасьць рэлігійна актыўных і колькасьць расцаркоўленых каталікоў амаль роўная зь невялікай перавагай апошніх, якія складаюць 51.4%. Тут трэба яшчэ ўзяць пад увагу тое, што колькасная рознасьць паміж «сьвяточнымі» і «намінальнымі» намнога большая, чым у выпадку праваслаўных: у той час, як праваслаўных «сьвяточнікаў» больш за «намінальных»\nтолькі ў 2.34 разы, у выпадку каталікоў колькасьць «сьвяточных» перавышае колькасьць «намінальных» ажно ў 7.3 разы, а гэта азначае, што катэгорыя «расцаркоўленых» крыху інакш прэзэнтуецца ў выпадку праваслаўных і ў выпадку каталікоў. Але гэта ўсё ж малаістотныя нюансы.\nДля нашых дасьледаваньняў больш цікавым будзе паглядзець, што атрымаецца, калі вылічым адсоткавыя долі канфэсіяў у маштабе ўсяго беларускага насельніцтва зыходзячы не з агульнай колькасьці чальцоў дадзеных канфэсіяў, а зыходзячы з колькасьці «рэальных», гзн. рэлігійна актыўных вернікаў. Прымаючы, што прапорцыі агульнай колькасьці паасобных хрысьціянскіх канфэсіяў маюць прыкладна такі выгляд:\nПраваслаўныя – 70%;\nКаталікі – 15%;\nПратэстанты – 2%, пры рэдукцыі гэтых колькасьцяў да долі «рэлігійна актыўных», атрымліваем такую карціну:\nПраваслаўныя – 12%;\nКаталікі – 7.3%;\nПратэстанты – 1.4%;\n(іншыя канфэсіі, чальцы якіх агулам налічваюць дзясятыя або сотавыя долі насельніцтва, апусьцім).\nТакім чынам, з пэўнаю дозай асьцярожнасьці можам сказаць, што актыўна веруючых на Беларусі – ня больш 22%, зь іх прыкладна 20.5% – рэлігійна актыўных хрысьціянаў. Ва ўнівэрсуме рэлігійна актыўных хрысьціянаў доля праваслаўных складае 58%, доля каталікоў – 35% і доля пратэстантаў – 7%.\nЗыходзячы з гэтых канстатацыяў, канфэсійную сытуацыю ў Беларусі можна прадставіць наступным чынам (абмінаем тут малалікія нехрысьціянскія канРэлiгiя як фактар геапалiтычнага самавызначэньня фэсіі):\nНа Беларусі дамінуе тып не-рэлігійных грамадзянаў. Сярод гэтых «не-рэлігійных» ёсьць і агрэсіўна-ваяўнічыя атэісты, і людзі, якія з сымпатыяй ставяцца да рэлігіі, але не зьяўляюцца веруючымі ў поўным сэнсе слова; тое, што ёсьць сутнасьцю рэлігіі – асабовая повязь з Богам і вера ў Яго Валадарства – ёсьць чымсьці чужым і нават непрымальным для іх дзеля пэўных інтэлектуальных або проста і эмацыянальных прычын. Большасьць з «расцаркоўленых» можна трактаваць як «практычных атэістаў», якія, хоць дэкляратыўна і зьяўляюцца вернікамі якойсьці канфэсіі, то на практыцы застаюцца атэістамі. Як было ўжо сказана, расцаркоўленыя вернікі, застаючыся далёка ад рэлігійнага жыцьця «мацярынскай» канфэсіі, нярэдка культывуюць тыя ці іншыя прыватныя вераваньні, як напр. астралёгію, магію, акультызм і інш. Таму катэгорыя «расцарколеных» больш роднасная з катэгорыяй «агностыкі, паганцы, атэісты», чым з катэгорыяў актыўных вернікаў якой-небудзь канфэсіі. Тут будзе дарэчным згадаць словы П. Севярынца, які на базе шматлікіх размоваў з жыхарамі Малога Сітна сьцьвердзіў, што «найлягчэй пераканаць людзей да беларускасьці, цяжэй\n– да дэмакратыі, але найцяжэй – да хрысьціянскіх каштоўнасьцяў».\nЗапрэзэнтаваная вышэй дыяграма парушае, магчыма, наша ўяўленьне наконт колькасных прапорцыяў хрысьціянскіх канфэсій у Беларусі. Зазвычай лічыцца, што Праваслаўная Царква колькасна перавышае Каталіцкую ў некалькі (шэсьць, сем, а то і восем), а пратэстанцкія цэрквы – у некалькі дзясяткаў разоў. Але зыходзячы з запрапанаванай тут мэтадалёгіі, якая пастулюе дыфэрэнцыяваны падыход да катэгорыі «вернікаў», можам пабачыць, што рэальна праваслаўныя хоць і дамінуюць, то ўсё ж толькі менш, чым у два разы пераважаюць над каталікамі і прыкладна ў дзесяць разоў (але не некалькідзясят!)\n– над пратэстантамі.\nНашы высновы наконт рэальных прапорцыяў хрысьціянскіх канфэсіяў пацьвярджаюць назіраньні праваслаўнага сьвятара А. Шрамка, які ў сваім артыкуле «Религиозная ситуация в Беларуси. Общие выводы»19 прыкмячае, што «пратэстанты характарызуюцца значна большай [у параўнаньні з праваслаўнымі і каталікамі – П.Р.] актыўнасьцю і актуалізацыяй вызнаваньня сваР.\nР ёй веры, гэта значыць, гаворачы прасьцей, «уцаркоўлены». Такімі зьяўляюцца калі не 90 адсоткаў, то ніяк ня менш паловы ад агульнай колькасьці тых, хто залічвае сябе да гэтай хрысьціянскй скіраванасьці». Такім чынам, айцец А. Шрамко ацэньвае колькасьць актыўна рэлігійных пратэстантаў у калідоры 50-90%, у якім месьціцца і нашая ацэнка ў памеры блізу 70%.\nШто тычыцца праваслаўя, дык тут ацэнкі А.\nШрамка намнога больш суровыя і пэсымістычныя ў параўнаньні з нашымі. «Аналягічны паказьнік у праваслаўным асяродзьдзі не перавышае 1%» – кажа праваслаўны сьвятар, што яскрава кантрастуе з парпанаванай намі лічбай 17%. Думаю ўсё ж, што ня варта тут занадта пераймацца гэтым разыходжаньнем, бо галоўнаю мэтай нашага цяпершняга аналізу было паказаць, што канфэсійная прыпіска і рэлігійная актыўнасьць у рамках дадзенай канфэсіі – гэта розныя рэчы і гэту адрознасьць трэба браць пад увагу. Але паколькі нам усё ж патрэбна якаясь арыентацыйная квантыфікацыя, дык прапаную ўсё ж больш трымацца нашых вылічэньняў, абапертых на статыстыцы, бо вельмі праўдападобна, што А. Шрамко вывеў лічбу 1% інтуітыўна.\nХоць празьмерны аптымізм наконт праваслаўя не зусім апраўданы, то ўсё ж не апраўданы таксама празьмерны пэсымізм. Водле дадзеных Незалежнага інстытуту сацыяльна-палітычных і эканамічных дасьледаваньняў за 2003 г., Праваслаўная Царква знаходзіцца на першым месцы сярод усіх дзяржаўных і недзяржаўных інстытутаў паводле паказьніку даверу з боку беларускай грамадзкасьці. Давер Праваслаўнай Царкве выказала 64.7% рэспандэнтаў, недавер\n– толькі 21.1% (Каталіцкай Царкве давяраюць 32.5%, не давяраюць – 42.0%, пратэстанцкім цэрквам адпаведна 14.6% і 55.5% рэспандэнтаў)20.\nРэлігійная сфэра ў беларускім грамадзтве – гэта не такая ўжо і вялікая сфэра, як можа падацца са статыстык. Але гэта хіба якраз той выпадак, калі будзе\nцалкам дарэчы нагадаць, што «справа ня ў колькасьці». Рэлігія – гэта спэцыфічная прастора. Як казаў Заснавальнік хрысьціянства, Божае Валадарства – гэта «фэрмэнт», свайго роду «дрожджы, пакладзеныя ў цеста». Гэтых дрожджаў можа быць няшмат, але яны ўплываюць на тыя працэсы, якія адбываюцца ў цесьце. Добрым гістырычным доказам такога ўплыву ёсьць Рымская імпэрыя, якая ў 313 г. перажыла даволі сур’ёзную палітычную і грамадзка-культурную трансфармацыю пад уплывам хрысьціянства, хоць гэтая рэлігія яшчэ ў палове ІІІ ст. лічылася superstitio externa – «шкодным забабонам» вонкавага паходжаньня і жорстка перасьледавалася.\nХрысьціянскія цэрквы і нацыянальнае адраджэньне\nЯшчэ ў 1988 г. С. Яновіч зь непрыхаваным папрокам на адрас Праваслаўнай і Каталіцкай цэркваў пісаў: «Дакладна, як і паўтысячу гадоў таму, зьвяртаюцца да беларусаў толькі сьвятары пратэстанцкіх канфэсіяў, на прыклад, баптысты.\nАні ў касьцёле, ані ў царкве Пан Бог не разумее па-беларуску! – рэч сапраўды шакіруючая, якую немагчыма растлумачыць у сьвятле ўсіх навук, а перадусім хрысьціянскай»21.\nАле неўзабаве тое-сёе памянялася. Пачатак 90-х г. пазначаны паралельным (а лепш – спалучаным адно з другім) адраджэньнем беларускай культуры і рэлігійнага жыцьця. У літургію пачала ўводзіцца беларуская мова. У той час, як для Грэка-каталіцкай і Праваслаўнай Аўтакефальнай цэркваў (вельмі малых паводле ліку вернікаў) беларуская мова ў літургіі была чымсьці здавён звычным і натуральным, для рымскіх каталікоў і «маскоўскіх» праваслаўных гэта было пэўным novum.\nНайбольш багатая ў гэтым пляне гісторыя Каталіцкай Царквы. Сюды беларуская мова ўваходзіла найбольш імкліва, але пры гэтым выклікала шматлікія канфлікты ўнутры самой гэтай Царквы. Біскуп Т. Кандрусевіч, які на пачатку 90-х г. быў ардынарам Гарадзенскай дыяцэзіі, добра валодаў беларускаю мовай і вельмі дбаў пра тое, каб мову набажэнстваў, а асабліва мову казаняў, дапасоўваць да патрэбаў вернікаў. Трэба, аднак, тут зацеміць, што ў Беларусі ніколі не было якой-кольвек інстытуцыйна зададзенай устаноўкі на беларусізацыю. Беларусь у гэтым пляне вельмі адрозьнівалася ад Літвы, дзе каталіцкае духавенства было амаль авангардам літуанізацыі. Пазыцыю біскупа Т. Кандрусевіча можна назваць «культурнай дыспазыцыйнасьцю», якая азначае прынцыповую адкрытасьць на якія-кольвечы дагэтуль існавалыя рэлігійна-культурныя формы. Не было перадузятасьці ані да беларускай, ані да польскай, ані да расейскай культуры. Можна сказаць, на пачатку 90-х г. у Каталіцкай Царкве не было афіцыйнай моўнай ідэалёгіі.\nПасьля таго, як у 1992 г. Т. Кандрусевіч быў прызначаны апостальскім адмі\nністратарам Расеі, сытуацыя ў гэтым пляне памянялася. Дзесьці ад 1993 г. усё больш яскрава прасочваецца дысананс у культурна-рэлігійным і душпастырскім пляне паміж Гарадзенскай дыяцэзіяй і астатнімі дыяцэзіямі ў Беларусі.\nУ трох дыяцэзіях – Менска-Магілеўскай архідыяцэзіі і Пінскай ды Віцебскай дыяцэзіях замацаваўся даволі ўстойлівы кансэнсус наконт ужываньня беларускае мовы ў літургіі і набажэнствах. Трэба пры гэтым прыкмеціць, што ён ніколі не суправаджаўся гвалтоўным выцясьненьнем польскае мовы з касьцёлаў.\nБеларускамоўе выйграла ў выпадку альтэрнатывы «беларуская ці расейская», але што датычыць польскае мовы, то заўсёды там, дзе ёсьць ахвотнікі маліцца па-польску, ёсьць польскамоўныя імшы і набажэнствы.\nІнакш моўнае пытаньне вырашана на Гарадзеншчыне. Тут узяў верх польскі традыцыяналізм. На практыцы ён праяўляецца ў блякаваньні ўсякіх спробаў увядзеньня беларускае мовы ў касьцёлы. Больш таго, польскія традыцыяналісты з упадабаньнем апэруюць рыторыкай ворага і вонкавай пагрозы, што бачна, напрыклад, з прамоваў былога старшыні Саюзу палякаў у Беларусі Тадэвуша Кручкоўскага і некаторых польскіх сьвятароў. Польскі традыцыяналізм на Гарадзеншчыне корміцца ваяўнічай і скрайне правай ідэалёгіяй «Радыя Марыя»\nі пераважна знаходзіцца пад яго ўплывам у сьветапоглядным пляне22.\nГарадзенскія духоўныя ўлады цьвёрда настроеныя на захаваньне status quo, а якія-кольвечы спробы ўвядзеньня беларускай мовы ў касьцёлы трактуюць амаль як ерась. «Што, паганскую мову хочаце ўводзіць?» — гэта рэакцыя аднаго з колішніх выхавацеляў у Гарадзенскай сэмінарыі на прапанову ўвесьці хоць раз у тыдзень беларускамоўную імшу. Бяздумна раскідваючыся абвінавачаньнямі ў паганскасьці ці ерасі, гарадзенскія духоўныя ўлады самі не заважаюць, што знаходзяцца ў небясьпечнай блізкасьці з партыкулярызмам і адасабленьнем. Дастаткова тут указаць на тэндэнцыю проціпастаўляць «Нашую Маці Божую» (мясцовы санктуар у Тракелях) і «ня-нашую Маці Божую»\n(нацыянальны санктуар у Будславе). Яшчэ больш сымптаматычным у гэтым пляне фактам ёсьць няўдзел Гарадзенскай дыяцэзіі ў Сынодзе Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі і Пінскай і Віцебскай дыяцэзіяў, які адбываўся ў 1996\n-2000 гг. Зь неафіцыйных крыніц вядома, што Гарадзенская дыяцэзія была запрошана далучыцца да гэтага Сыноду, што, зрэшты, цалкам лягічна, бо пактыка адбываньня Сынодаў зазвычай такая: альбо Сынод аднае дыяцэзіі, альбо Сынод усіх дыяцэзіяў дадзенай краіны. У Беларусі, у выніку партыкулярысцкай пазыцыі Гарадзенскай каталіцкай царквы, адбылося нешта дзіўнае: Сынод 1996-2000 гг. ня быў ані дыяцэзіяльным, ані краёвым, у ім узялі ўдзел тры з чатырох дыяцэзіяў.\nУ Праваслаўнай Царкве не назіраецца яскравага «моўнага канфлікту», а гэта перадусім таму, што існуе даволі трывалы кансэнсус наконт таго, што мовай літургіі павінна быць не беларуская і не расейская, а царкоўнаславян\nская. Вернасьць царкоўнаславянскай моўнай традыцыі нельга разглядаць як нэгатыўны для беларускага адраджэньня фактар. Кансэрватызм у гэтым пляне апраўданы ўстойлівай патрэбаю людзей у сакральнай мове, якая адпавядае аналягічным патрэбам у сакральных будынках, у неабходнасьці літургічнага адзеньня і адмыслова выбраных і пасьвечаных асобаў, якія выконваюць літургічныя дзеяньні. Для многіх увядзеньне «прафаннай» мовы, гзн. мовы, якою карыстаемся на штодзень, зьяўляецца такім жа непрымальным, як непрымальнай была б сытуацыя, калі б сьвятар выйшаў бы спраўляць пасхальную літургію ў звыклым касьцюме і гальштуку. Наяўнасьць царкоўнаславянскай мовы дае пачуцьцё містэрыйнасьці і глыбіні спраўлянай літургіі.\nЦаркоўнаславянскі традыцыяналізм мае, такім чынам, іншы характар, чым польскі традыцыяналізм у Каталіцкай Царкве.\nУ прынцыпе, палянізацыйная стратэгія многіх польскіх ксяндзоў абапіраецца на вышэйназваную патрэбу людзей у сакральнай мове. Але калі функцыю «сакральнай» пачынае выконваць жывая мова суседняга народу, то гэта папросту кампрамэтуе саму ідэю сакральнасьці. Сакральнаю ня можа быць мова, якая адначасова ёсьць «прафаннаю», гзн. мовай штодзённага ўжытку пэўнага народу. Такі стан можа весьці да сакралізацыі суседняга народу ў вачах абарыгэнаў. І гэткім чынам ствараецца вельмі дзейсны мэханізм своеасаблівай палянізацыі «тутэйшых», своеасаблівасьць якой палягае ў тым, што «польскасьць» набывае для іх рэлігійны, амаль містычны посмак. І, будучы палянізаванымі ў рэлігійным сэнсе, яны застаюцца «тутэйшымі» ў моўна-культурным сэнсе з тым самым комплексам непаўнавартасьці і да-нацыянальнай сьвядомасьці.\nТакім чынам, лічу памылковым успрыманьне царкоўнаславянскага традыцыяналізму ў Праваслаўнай Царкве як фактару дэбеларусізацыі беларускага грамадзтва. На гэтым узроўні няма праблемы. Ёсьць, аднак, праблема, на іншым узроўні. Ёсьць вялізная сфэра царкоўнага служэньня, якая не абслугоўваецца і ня можа абслугоўвацца старацаркоўнаю мовай. Напрыклад, пропаведзі, справаводзтва, афіцыйныя інфармацыйныя органы – усё гэта сфэры, у якой ужываецца жывая мова. І якая мова займае абслугоўвае гэтыя сфэры? Вядома ж, расейская. Афіцыйная інтэрнэт-старонка беларускага Экзархату23 стварае ўражаньне якогась моўнага радыкалізму, там ня толькі няма беларускамоўнай вэрсіі, але нават і якой-кольвечы іншамоўнай, хоць было б лягічным афіцыйную старонку весьці яшчэ хаця б на ангельскай мове. Афіцыйная старонка Каталіцкай Царквы24 ў Беларусі вядзецца ажно на пяці мовах (беларуская, расейская, польская, ангельская, нямецкая), прычым беларуская тут дамінуючая.\nІнтэрнэт-старонкі пратэстанцкіх цэркваў пераважна дзьвюхмоўныя (беларуска-расейскія), з пэўнаю дамінацыяй той ці другой мовы ў залежнасьці ад канфэсійнай скіраванасьці.\nТым ня менш, праваслаўе не зьяўляецца нейкім маналітам у моўным пля\nне. Калі мы, вандруючы на Сеціве, памяняем http://church.by на http://churchby.info і ўвойдзем на Партал Праваслаўнай Царквы «Царква», які ствараецца маладзёвымі актывістамі пры асыстэнцыі праваслаўных сьвятароў (перадусім цытаванага вышэй айца А. Шрамка), дык пабачым іншую карціну. Попыт на беларускамоўе сярод праваслаўных вельмі жывы і яскравы. Праваслаўная моладзь імкліва і настойліва шукае такой формулы, якая дазволіла б спалучыць праваслаўную веру і нацыянальныя каштоўнасьці, а многія духоўныя асобы сымпатызуюць і спрыяюць гэтаму працэсу.\nЯк вядома, у Петрапаўлаўскай царкве ў Менску праводзіцца беларускамоўная літургія, што, улічваючы моцны царкоўнаславянскі кансэрватызм, ёсьць даволі сымптаматычным фактам. А нядаўна ў Віцебску ў царкве на Ўсьпенскай горцы пачалі штотыдзень ладзіцца беларускамоўныя набажэнствы «За беларускі народ». Нягледзячы на халодную пазыцыю праваслаўных вярхоў, тэндэнцыя сярод праваслаўных да спалучэньня беларускага культурнага адраджэньня з праваслаўнай верай незваротная. Думаю, што яна будзе прагрэсаваць.\nВарта ў гэтым месцы зацытаваць словы адной праваслаўнай актывісткі, вядомай у Сеціве пад нікам «burbalka». На адным з форумаў25 «Нашай Нівы»\nТое, што Праваслаўная Царква – вораг беларушчыны, то гэта няпраўда. Але зь яе робяць ворага беларушчыны. Чым больш умешваецца «разумнікаў» ува ўнутраныя справы Царквы, тым больш Царква замыкаецца ў сабе, і тым менш прыслухоўваецца да «голасу грамадзкасьці», якая чамусьці дазваляе сабе абвінавачваць кіраўніцтва Царквы ў цемрашальстве, а сама не знаёмая нават з элемэнтарнымі падмуркамі праваслаўя, прычым вядзе сябе агрэсіўна.\nХоць выказваньне можа падацца і занадта эмацыйным, але вельмі добра ўказвае на наяўнасьць пэўнае праблемы, а менавіта, успрыманьне БПЦ МП скрозь прызму пэўнага міту, створанага ў свой час З. Пазьняком, што гэтая Царква ёсьць інструмэнтам расейскага імпэрыялізму і нічым болей. Крыху пазьней гэтая ж спадарыня заўважае, што наяўнасьць такога тыпу мітаў не спрыяе зьяўленьню праваслаўных пра-беларускіх сілаў у беларускамоўнай камунікацыйнай прасторы.\nНяма сумневу, што ва ўлоньні праваслаўя дасьпяваюць сілы, якія незадоўга перахіляць шалю ў бок салідарызацыі з адраджэнскім рухам у Беларусі. Але на сёньняшні дзень такога тыпу памкненьні ня дужа заўважныя на фоне моцнае пра-расійскай (ва ўмеранай і крайняй вэрсіях) традыцыі, якая ўсталявалася на нашых землях пасьля скасаваньня Берасьцейскае вуніі царскім урадам у 1839 г. Такім чынам, як прыкмячае цытаваны раней Ю. Туронак, галоўную ролю ў справе беларусізацыі беларускага грамадзтва іграе Рыма-каталіцкая Царква, якая дастаткова моцная (у параўнаньні з максымальна пра-беларускі\nмі, як уніяцкая і праваслаўная аўтакефальная цэрквы), каб уплываць на грамадзка-культурныя працэсы.\nТрэба таксама адзначыць, што беларускамоўны каталіцызм мае намнога большую і багацейшую, чым праваслаўе, традыцыю. Калі, напрыклад, паўстала на пачатку 90-ых «Беларуская каталіцкая грамада» і пачала выдаваць даволі сур’ёзны часопіс «Хрысьціянская думка», дык яна магла натхняцца дзейнасьцю аналягічных грамадаў у дарэвалюцыйныя часы, якія былі тады і ў Вільні, і ў Коўне, і ў Пецярбурзе.\nПрыгожае пісьменства ў каталіцызьме, якое імкліва пачало разьвівацца ў Беларусі ад пачатку 90-ых, таксама ня мусіла зьяўляцца на пустым месцы, бо час нараджэньня каталіцкай паэзіі і прозы сягае першае паловы ХХ ст. (згадайма ксяндзоў К. Сваяка (паэта), Петру Простага (драматурга), Язэпа Германовіча (празаіка)). Пасьля падзеньня савецкай імпэрыі і паўстаньня незалежнай Беларусі рэлігійная літаратура на ўлоньні каталіцызму папросту «выйшла зь ценю», «расьцьвіла», паколькі ўжо мела карані і выдала новую плеяду рэлігійных пісьменьнікаў і паэтаў. Спачатку на старонках «Літаратуры і мастацтва», а потым «Нашай Веры» і «Ave Maria» рэгулярна пачалі зьяўляцца рэлігійныя творы высокага ўзроўню В. Аксак, Д. Бічэль-Загнетавай, К. Лялько, І. Жарнасек, М. Дуксы, Ф. Сіўко і інш.\nПраваслаўная Царква вымушана такую традыцыю «ствараць», а пратэстанцкая – «прыпамінаць» (прыпамінаць з далёкіх часоў Рэнэсансу, калі яшчэ толькі-толькі распаўсюджвалася рэформа М. Лютэра і калі беларускія лютэраны пачалі пісаць і прапаведаваць па-русінску (старабеларуску). Тым ня менш, на праваслаўным крыле беларускай рэлігійнай літаратуры асабліва ясна засьвяціла зорка А. Бембеля, паэта, філёзафа, артыста, манаха, дысыдэнта савецкай эпохі. Вялікую ролю ў адраджэньні беларускай культуры іграе вядомы праваслаўны дысыдэнт лукашэнкаўскай эпохі, палітык і рэлігійны публіцыст Павал Севярынец. Сярод пратэстантаў значны ўклад у беларускую культуру ўнесьлі (і ўносяць) гісторык і публіцыст С. Акінчыц і палітоляг М. Пачкаеў.\nУ першай палове 90-х зьявіўся шэраг іншых выдатных праектаў, многія зь якіх, у адрозьненьні ад БКГ і «Хрысьціянскай думкі», пасьпяхова функцыянуюць і да сёньняшняга дня. Маюцца наўвеце беларускамоўныя часопісы «Ave « Maria» (больш душпастырскі), «Наша Вера» (больш элітарны), расейска-беларускі душпастырскі часопіс «Дыялог», што выдаецца вэрбістамі, і гарадзенскі трохмоўны (беларуска-расейска-польскі) тыднёвік «Sowo ycia – Слова S Sowo Жыцьця». Пад патранатам Каталіцкае Царквы ладзяцца шматлікія культурна-мастацкія мерапрыемствы, прыкладам, экумэнічны фэстываль «Магутны Божа» (Магілёў), «Музычная майстроўня» (розныя парафіі Меншчыны і Віцебшчыны), а сумесна з праваслаўнымі – Дні хрысьціянскай культуры ў Віцебску. У Горадні дзейнічае Катэхетычны інстытут, а ў Баранавічах, наколькі мне\nвядома, плянуецца ўзнаўленьне дзейнасьці такога інстытуту.\nМабыць, сымбалічна, што менавіта рэлігійны часопіс «Вунія», які выдаваўся ў першай палове 90-х гг., стаўся першым незалежным часопісам сувэрэннай Беларусі; ня менш сымбалічна і тое, што гэты часопіс быў панадканфэсійны і ўтвараў месца сустрэчы розных хрысьціянскіх канфэсіяў. Беларускі філёзаф В. Акудовіч, хоць сам атэіст, у сваіх лекцыях па «Новай Культурнай Сытуацыі»\nў Беларускім Калегіюме адмыслова падкрэсьлівае станоўчую ролю гэтага часопіса ў фармаваньні новай культурнай і літаратурнай сытуацыі ў Беларусі.\nТаму, падагульняючы разважаньні над роляй рэлігіі ў фармаваньні адраджэнскай культуры, можна сказаць так: уплыў рэлігіі на беларускую сацыясфэру пачаўся ў той момант, калі распачаўся ўнутрырэлігійны дыялёг. Ня столькі рэлігія сама па сабе, колькі этас дыялёгу, які зьявіўся ўнутры рэлігійнае сфэры, аказаў досыць важкі ўплыў на паўставаньне новай Беларусі. І далейшы ўплыў рэлігіі на беларускую культуру вельмі залежыць ад таго, які посьпех будзе мець гэты этас у далейшым.\nХрысьціянскія цэрквы і працэс дэмакратызацыі


Міліцыя сваю віну прызнала\nhttp://spring96.org/be/news/23901 2008 2008-08-19T13:49:08+0300 2008-08-19T13:49:08+0300 1970-01-01T03:00:00+0300 be Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nАдвакат праваабронцы, выконваючага абавязкі старшыні Моладзі БНФ Ільлі Богдана атрымаў адказ з Галоўнага упраўленьня унутраных справаў Менгарвыканкаму на сваю скаргу, у якой прасіў правесьці праверку і прыцягнуць да адказнасьці віноўных у незаконным утрыманьні актывіста ў пастарунку.\nУ лісьце за подпісам начальніка аддзела аператыўна-дзяжурнай службы ГУУС Менгарвыканкаму А.Л. Іоскіна паведамляецца, што “скарга аб парушэньні правоў затрыманага уважліва разгледжана”. За дапушчаныя парушэньні тэрмінаў утрыманьня ў органах унутраных справаў старэйшыя інсьпектары-дзяжурныя Пац і Пынцікаў прыцягнутыя да дысцыплінарнай адказнасьці. Згодна са службовай дакументацыяй ІЧУ ГУУС Богдан был дастаўлены ў ізалятар у 2 гадзіны 25 хвілінаў 12 ліпеня.\nНагадаем, Ільля Богдан быў затрыманы па дарозе дадому ўвечары 10 ліпеня, на ягонай кватэры супрацоўнікі КДБ правялі ператрус, у выніку якога канфіскавалі скоч, алюмінівую фальгу, налепкі, улёткі, вадкасьць для мыцьця пліткі, а таксама сістэмны блок кампутара. Пасьля Ільлю даставілі ў Маскоўскі РУУС, дзе ён больш за суткі правёў у так званым “стакане”. Пры гэтым сваякі і сябры безвынікова цэлы дзень шукалі хлопца на Акрэсьціна, на Сапёраў, у ізалятары КДБ, і ніхто ня ведаў, дзе дзеўся затрыманы. Толькі ўвечары, абзваніўшы ўсе менскія пастарункі, Ільлю Богдана адшукалі ў Маскоўскім РУУС. Зразумела, што ўвесь гэты час ён знаходзіўся без ежы. 10 сутак актывіст правёў за кратамі як падазраваны ў крымінальнай справе аб выбуху на канцэрце да Дня незалежнасьці 4 ліпеня. Ільля Богдан быў выкліканы на допыт толькі адзін раз, абвінавачаньняў яму вылучана не было, аднак да гэтага часу ён, як і ўсё затрыманыя ў тыя ліпеньскія дні, застаецца падазраваным і абмежаваным у сваіх правах і свабодах.\n19.08.2008 Тэгі: адміністратыўны перасьлед, праваабаронцы, перасьлед


Catholic.by - У Мінску прадстаўнікі розных веравызнанняў і рэлігій маліліся за ахвяраў Катыні\n06.03.2020 15:38 Catholic.by\nШматлікія ўдзельнікі Эўхарыстыі маліліся аб вечным жыцці для ахвяраў, забітых у лесе каля Катыні.\nСёння гэтая вёска пад Смаленскам вядомая ва ўсім свеце. 80 гадоў таму савецкія каты расстрэльвалі тут ваеннапалонных Войска польскага, захопленых у верасні 1939 года.\nСярод забітых былі людзі розных нацыянальнасцяў і веравызнанняў, таму ўшанаваць іх памяць у галоўнай каталіцкай святыні Мінска сабраліся Пасол Польшчы ў Беларусі Артур Міхальскі, дыпламаты з розных краін, а таксама прадстаўнікі Беларускай Праваслаўнай Царквы, юдэйскай і мусульманскай супольнасцяў.\nПадчас супольнай малітвы Генеральны вікарый Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі біскуп Юрый Касабуцкі благаславіў абраз Маці Божай Катынскай, які з гэтага часу будзе захоўвацца ў мінскай катэдры.\n«Няхай гэтая ікона будзе для нас бачным знакам прысутнасці Бога ў нашым жыцці. Найсвяцейшая Маці заўсёды з намі, заўсёды туліць нас да свайго сэрца, калі нам кепска і складана», — адзначыў пры гэтым іерарх.\n#Масавыя рэпрэсіі (6)


ЗША: арганізатар кампаніі Клінтан падазрае Расею ў выкраданьні перапіскі Дэмакратычнай партыі\n25 ліпень 2016, 08:29\nАрганізатар кампаніі Гілары Клінтан у барацьбе за вылучэньне кандыдатам ад Дэмакратычнай партыі на пасаду прэзыдэнта заявіў, што дапускае ролю расейскай дзяржавы ў выкраданьні электроннай перапіскі апарата партыі, публікацыя якога выклікала скандал.\nЯк сказаў Робі Мук у тэлеінтэрвію каналу CNN, ён таксама лічыць не выпадковым, што гэтую публікацыю зрабілі якраз напярэдадні зьезду Дэмакратычнай партыі, які пачынаецца ў панядзелак і павінен вылучыць Гілары Клінтан кандыдатам на прэзыдэнцкія выбары.\nУ кампаніі Дональда Трампа, якога Рэспубліканская партыя ўжо вылучыла сваім кандыдатам, адрынулі здагадку, што Расея магла паўплываць на сытуацыю на яго карысьць.\nЯк заявіў галоўны дарадца Дональда Трампа па сувязях з грамадзкасьцю Джэйсан Мілер выданьню The Washington Post, заява Робі Мука — гэта «жарт».\nСкандал у Дэмакратычнай партыі, які ідзе на шкоду Клінтан і на карысьць Трампу, успыхнуў пасьля таго, як сайт «Вікілікс» апублікаваў на днях больш за 19 000 лістоў з унутранай перапіскі супрацоўнікаў Дэмакратычнага нацыянальнага камітэту. З гэтых лістоў вынікае, што партыйныя апаратчыкі аддавалі перавагу Гілары Клінтан перад Бэрні Сандэрсам, які быў яе галоўным супернікам у барацьбе за вылучэньне ад партыі кандыдатам на пасаду прэзыдэнта, хоць тэарэтычна павінны быць бесстароньнімі ў гэтым. Сярод лістоў былі абмеркаваньні таго, як можна было лепш раскрытыкаваць кампанію Сандэрса — напрыклад, высьветліць, ці ён не атэіст, і выкарыстаць гэта супраць яго.\nWikileaks апублікаваў 20 тысяч лістоў па справе Гілары Клінтан


Цяпер зразумела, чаму захварэў і знік Пуцін - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 13 снежня 2018, Чацвер, 10:24\nЦяпер зразумела, чаму захварэў і знік Пуцін\nКіраўнік Крамля не хоча адказваць за страты сярод яго наймітаў у Сірыі\nРасея панесла сур'ёзныя страты ў Сірыі - агенцтва Reuters пацвердзіла гібель і раненні мінімум 300 чалавек з ПВК «Вагнер» у выніку ўдару сіл міжнароднай кааліцыі з удзелам ЗША. Пры гэтым РФ афіцыйна прызнае гібель усяго толькі пяцярых людзей.\nЧаму гэта падзея будзе мець наступствы для расейскай улады і як з ёй звязана знікненне Уладзіміра Пуціна з публічнай прасторы пад выглядам хваробы, "Апострофу" распавёў расейскі фінансіст і блогер Слава Рабіновіч.\n- Прыватная вайсковая кампанія «Вагнера» выконвае ў Сірыі падвойную місію. Першая частка гэтай місіі - падтрыманне на паверхні сірыйскага дыктатара Башара Асада і прадухіленне змены рэжыму, з многіх прычын, у тым ліку таму, што Пуцін спрабуе дапамагаць усім людаедам свету, каб прадухіліць распаўсюд такіх прыкладаў (іх звяржэння, - «Апостраф») па іншых краінах, асабліва прыкладу лёсу Муамара Кадафі.\nДругая частка гэтай місіі - грошы, якія, на думку расейскіх дзяржаўных злачынцаў, могуць быць заробленыя шляхам кантрактаў з Асадам у якасці платы за падтрымку ягонага рэжыму, дзякуючы толінгавым схемах (толінгам называюць перапрацоўку замежнага сыравіны з наступным вывазам гатовай прадукцыі, - «Апостраф»), нафтавым і газавым радовішчам, дзе ёсць рэальныя грошы, за якімі, наколькі гэта бачна са шматлікіх матэрыялаў расследавання, палюе спадар Прыгожын, так званы асабісты кухар Пуціна, рэстаратар і арганізатар ПВК «Вагнер».\nНайміцтва - гэта прамое крымінальнае злачынства згодна з Крымінальным кодэксам РФ. Артыкулы пра найміцтва - гэта цяжкія артыкулы Крымінальнага кодэкса. Таму я спадзяюся, што пры змене рэжыму ўсе гэтыя людзі апынуцца на лаве падсудных і панясуць заслужанае пакаранне.\nНаступствы, вядома, ёсць і цяпер. Проста мы не ведаем пакуль, дзе і як яны выявяцца. Пуцін стварыў такую сітуацыю ў краіне, калі немагчыма займацца прагнозамі з нагоды таго, што дзе трэсне, зламаецца і пойдзе ў разнос. Ён знішчыў расейскую дзяржаву, усе галіны ўлады, усе механізмы дэмакратычных інстытутаў...\nЯ ўпэўнены, што АЗГ на чале з Пуціным не збіраецца ні перад кім даваць справаздачу. Гэтак жа, як яны не давалі справаздачу ў 2014-2015 гадах, падчас гарачай фазы вайны супраць Украіны. Яны звярталіся не проста да замоўчвання - яны звярнуліся да самага гучнага палітычнага забойства XXI стагоддзя ў Расеі: даслоўна напярэдадні публікацыі дакладу «Пуцін. Вайна», аўтарам якога з'яўляўся Барыс Нямцоў, Нямцова забілі. Тады шырокім народным масам было ўсё адно, што адбываецца з трупамі, «грузам 200» з Украіны. Яны на той момант былі зазамбаваныя прапагандай.\nАле справа ў тым, што кропля камень точыць. Усё больш і больш людзі даведаюцца пра пуцінскія злачынствы. Падзеі сумуюцца - адбываецца кумулятыўны эфект. Думаю, Пуцін нездарма знік з радараў, таму што ён ведае, што калі «груз 200» - гэта некалькі сотняў трупаў, гэта так проста не растварыць у паветры. Гэта тая сітуацыя, на якую грамадскасць запатрабуе адказу. А Пуцін адказ трымаць не проста не любіць, ён адмаўляецца гэта рабіць.\n7.12 «Коммерсантъ»: Лукашэнка прамаўляў перад Пуціным неймаверныя рэчы 65,006\n10.12 Лукашэнка падпісаў яшчэ адзін указ, скіраваны супраць «дармаедаў» 42,157\n6.12 З якімі тварамі Лукашэнка і Пуцін спрачаліся ў Санкт-Пецярбургу 39,847\n9.12 «Лукашэнка завыў ад адчаю» 35,838\n11.12 Bild: Выяўленае сакрэтнае пасведчанне супрацоўніка «Штазі» Пуціна 29,734


Міністэрства культуры паабяцала правесці даследаванне, каб выявіць гістарычную каштоўнасць бел-чырвона-белага сцяга\nЗміцер Дашкевіч атрымаў адказ Міністэрства культуры на зварот дзесяці з паловай тысяч беларусаў з патрабаваннем надаць бел-чырвона-беламу сцягу статус гісторыка-культурнай каштоўнасці.\nУ сваім Facebook Дашкевіч адзначыў, што яго здзіўляе дурасць фармулёвак адказу, які падпісаны намеснікам культуры Алесем Яцко.\n«З аднаго боку, здзіўляе дурасць фармулёвак. Так Мінкульт піша: «У прадстаўленай у міністэрства культуры прапанове не ўтрымліваецца дакументальнага абгрунтавання і поўнай, дакладнай і якаснай фіксацыі графічнымі сродкамі элемента, якому прапануецца надаць статус гісторыка-культурнай каштоўнасці». Гэта выходзіць што, я павінен падняць з архіваў дакументальную фіксацыю сцяга, які з 91-га па 95-ты гады быў дзяржаўным, ці гэта павінен зрабіць Мінкульт? Бо інакш для чаго мы з падаткаў фінансуем гэту структуру дармаедаў?», – задаецца пытаннем актывіст.\nУ адказе таксама прыведзена цытата з ліста Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, згодна з якім «для падрыхтоўкі навуковага абгрунтавання адзначанай калектыўнай прапановы грамадзянаў неабходна правесці грунтоўнае навуковае даследаванне з мэтай выяўлення арыгінальных архіўных дакументаў і матэрыялаў, што патрабуе працяглай працы вучоных і адпаведных фінансавых выдаткаў».\n«Цікава, ім самім ня смешна? Для таго, каб знайсці фотку Лукашэнкі, дзе ён прысягаў пад бел-чырвона-белым сцягам, акадэмікам трэба правесці «грунтоўнае навуковае даследванне»! Што ж, мы ім дапаможам, вышлю ім тую самую фотку – няхай збіраюць вучоных і даследуюць».\nАднак ёсць і станоўчы момант, адзначае Дашкевіч. Даследаванне плануюць правесці ў 2017-ым годзе.\n«Прапанова аб наданні бел-чырвона-беламу сцягу статуса нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці накіравана ў Нацыянальную акадэмію навук, дзе будзе вывучацца з улікам выдаткавання сродкаў на навуковыя даследаванні ў новым фінансавым годзе».\nЗміцер Дашкевіч прапануе дапамагчы акадэмікам і вучоным зрабіць 2017 год – год 500-годдзя беларускай Бібліі Скарыны, таксама і годам бел-чырвона-белага сцяга. Актывіст заклікаў у навагоднюю ноч сабрацца на плошчы Кастуся Каліноўскага (Кастрычніцкая) з бел-чырвона-белым сцягам.\nАкцыя па зборы распачалася 19 верасня (у Дзень Сцяга – 19 верасня 1991 года гістарычная сімволіка была прызнана дзяржаўнай), і доўжылася месяц.\nТэгі: бел-чырвона-белы сцяг, Зміцер Дашкевіч


КДК падлічыў шкоду ад карупцыянера, пра якога «Белсат» рабіў журналісцкае расследаванне\nКіраўнік і працаўнікі камунальнага прадпрыемства ў Слоніме незаконна атрымлівалі прэміі.\nСума незаконных прэміяў перакрочыла 350 млн недэнамінаваных рублёў (больш за $ 17,5 тыс.).\nЛічбу агучыў Слонімскі міжраённы аддзел фінансавых расследаванняў, які распачаў супраць былога кіраўніка крымінальную справу паводле ч.3 арт. 424 Крымінальнага кодэксу Беларусі («злоўжыванне ўладай або службовымі паўнамоцтвамі»).\nУвагу фінансавай міліцыі прыцягнулі выплаты дырэктару і ягоным працаўнікам вельмі значных прэміяў, якія, згодна з дзеючымі правіламі аплаты, залежаць ад прыбытку прадпрыемства.\nПадчас праверкі выявілі, што ў 2013-2014 гадах прадпрыемства незаконна ўключала ў спіс выдаткаў, якія выплачваліся за кошт бюджэту, выдаткі па ўтрыманні пэўнай катэгорыі працаўнікоў і выкананні працаў у памеры 2 млрд недэнамінаваных рублёў. Такія маніпуляцыі дазволілі атрымліваць кампенсацыі выдаткаў з бюджэту, а не пакрываць іх за кошт уласных прыбыткаў, як патрабуе закон.\nУ выніку на паперах прадпрыемства аказалася прыбытковым, а яго кіраўніку і падначаленым налічваліся прэміі, сума якіх за два года перавысіла 350 млн недэнамінаваных рублёў. Пры гэтым значная частка гэтых сродкаў была выплачаная «паспяховаму» кіраўніку.\nРаней экс-дырэктар ужо выклікаў цікавасць праваахоўнікаў з-за выкарыстання падначаленых для выканання будаўнічых працаў у доме свайго сына.\nПасля апісання ўсіх дэталяў становіцца зразумела, што гаворка вядзецца пра былога кіраўніка Слоніскага ЖРЭА Мікалая Сыантовіча. Ён быў «героем» праграмы «Белсату» «Людзскія справы», аўтарам і вядоўцам якой з’яўляецца Алесь Залеўскі. У сваім рэпартажы журналіст распавёў пра жыхароў вуліцы Танкістаў у Слоніме. Ім падчас прыватызацыі выставілі кошты капітальнага рамонту, які па сутнасці ў іх і не праводзіўся.\nНМ, belsat.eu, паводле kgk.gov.by


Мелодыя свят - Шосты дзеньШосты дзень\nНавагодняя музыка — дзейсны спосаб стварыць сабе святочны настрой. Што вы любіце? Frank Sinatra — “Jingle Bells”? “Полымя” — “Снег кружыцца”? “Дыскатэка Аварыя” — “Навагодняя”? Кіраўнікі чатырох вакальных калектываў расказалі, як яны ўздымаюць настрой сваім слухачам перад святамі.\nМіні-капуснік і паўрэп\nСтудыі эстраднага вакала “Элегія” Шчучынскага палаца творчасці дзяцей і моладзі 19 гадоў. Ірына Краўчук — яе нязменны кіраўнік. У калектыве займаюцца вучні ад 5 да 17 гадоў, але бываюць выпадкі, калі пачынаюць і ў 4, а працягваюць нават пасля заканчэння школы. Кожнае дзіця наведвае індывідуальныя заняткі і заняткі ў групе. Выхаванцы аб’ядноўваюцца ў дуэты, трыа, квартэты і квінтэты, якія Ірына Анатольеўна падбірае па ўзросце і галасавых характарыстыках.\n“Канцэртная дзейнасць да апошняга часу была актыўнай, мы выступалі практычна кожны тыдзень, — кажа педагог. — Нагод для гэтага знаходзіцца шмат: каляндарныя святы, спаборніцтвы, інтэлектуальныя гульні. Конкурсаў у нас не менш, чым канцэртаў. У 2019 годзе мы ездзілі ў Польшчу, вельмі далёка, на востраў Волін, гэта ўжо пад самай Германіяй. У нас была цікавая паездка: бацькі адной з маіх удзельніц арандавалі бус, і мы ўсе на ім ехалі. У 2018 годзе мая выхаванка адправілася з нашай групай танцораў у міжнародны дзіцячы лагер у Балгарыю. У песенным конкурсе яна атрымала дыплом. Гэта што тычыцца нашых выездаў за мяжу. Большасць жа міжнародных конкурсаў, у якіх мы бяром удзел, праходзяць у Беларусі”.\nРэпертуар у студыі разнастайны. Гэта беларускія песні, стылізаваныя беларускія, рускія і ўкраінскія народныя песні, сусветныя хіты і каверы. Дыяпазон замежных моў таксама шырокі: дзеці спяваюць на французскай, італьянскай і англійскай.\n“Для выхаванцаў сапраўднае шчасце выконваць навагоднія песні. Нягледзячы на эпідэміялагічную сітуацыю, мы ўсё роўна рыхтуемся да навагодняга спектакля, — расказвае Ірына Краўчук. — У ім задзейнічаны пераважна дарослыя палаца, а мае дзеці выканаюць навагоднюю песню. Сёлета мы падрыхтавалі твор сучаснага расійскага кампазітара Аляксея Альшанскага “Добры Новы год”. Каб надаць песні большай сучаснасці, мы паскорылі тэмп мелодыі. Рэчытатыўная частка стала паўрэпавай, думаю, гэта будзе цікава дзецям”. Таксама выхаванцы студыі спяваюць пра зіму, пра святочную казку, пра навагодніх персанажаў: Снягурку і Дзеда Мароза. Ірына Анатольеўна больш за 15 гадоў выступала ў ролі Снягуркі, удзельнічала ў конкурсе “Ёлка-фэст”, таму для яе гэта тэма блізкая.\nЁсць у калектыва і свая святочная традыцыя. Бліжэй да Новага года ўсе разам збіраемся ў кабінеце, бацькі прыносяць выпечку і пачынаецца міні-канцэрт. “Мне хочацца ўбачыць уласную творчасць дзяцей, тое, што яны самі дома падрыхтавалі. Мы робім гэта ў выглядзе міні-капусніка, унутранага конкурсу”. Калі дазваляе надвор’е, педагог з выхаванцамі гуляе ў снежкі, лепіць снегавіка. Але такога задавальнення яны не атрымлівалі ўжо даўно, бо вялікі снег на зімніх канікулах стаў рэдкасцю.\nПесні ў кафэ і конкурс на лепшую ёлачную цацку\nДзіцячы ўзорны вакальны ансамбль “Песенька” Палаца дзяцей і моладзі “Золак” Мінска таксама ўжо дарослы — яму больш за 20 гадоў. Сёння ў ім займаюцца 40 выхаванцаў школьнага ўзросту. “Гэта вельмі незвычайныя дзеці, — кажа педагог Алена Кавалёва. — Яны таленавітыя, цікавыя, кемлівыя, творчыя, яны заўсёды хочуць выступаць, тварыць. Мне як кіраўніку яны даюць шмат станоўчых эмоцый і энергіі, таму нават у гэты няпросты час хочацца ствараць штосьці новае і радавацца нашай агульнай справе”.\nДля любога калектыву вельмі важна, каб дзеці гастралявалі, выступалі. Ансамбль стараецца хаця б два разы на год куды-небудзь выехаць, паглядзець свет, чамусьці навучыцца. Алена Сяргееўна адзначыла некалькі запамінальных для яе калектыву конкурсаў. Па-першае, гэта “Сонца. Лета. Прыгажосць”, што праводзіцца ў Балгарыі. Туды прыязджае шмат дзіцячых калектываў з розных краін, таму гэта выдатная магчымасць паглядзець на танцавальную культуру іншых народаў. Па-другое, гэта конкурс “Юныя таленты Беларусі”, які праходзіць на базе НДЦ “Зубраня”. Ён ладзіцца акурат перад Новым годам, там збіраюцца лепшыя дзіцячыя вакальныя калектывы краіны. З плюсоў не толькі новы вопыт і магчымасць атрымаць дыплом, але і неверагодная нарачанская прырода. Па-трэцяе, гэта радыёконкурс “Маладыя таленты Беларусі”. Да яго Алена Кавалёва раіць сур’ёзна рыхтавацца загадзя, уважліва чытаць палажэнне і падбіраць адпаведны рэпертуар. Гэты конкурс паказальны для калектыву любога ўзроўню. Проста паўдзельнічаць у ім і прайсці адборачныя туры — гэта ўжо перамога. Па-чацвёртае, запомніўся конкурс “Арт-парад” у Віцебску, які праходзіць у перыяд зімовых канікул. Віцебск са сваімі традыцыямі і высокім узроўнем падрыхтоўкі фестываляў вельмі спрыяе развіццю дзіцячай творчасці.\n“Мы выконваем песні беларускіх і расійскіх кампазітараў, сучасныя апрацоўкі беларускіх народных песень, англійскія песні. Нашы дзеці адрозніваюцца ад нас, яны выхоўваюцца на іншай музыцы, таму мы ў сваім калектыве знаёмім слухачоў з розным рэпертуарам. І, вядома, не адыходзім ад традыцый”, — кажа Алена Кавалёва.\nЗараз ансамбль рыхтуецца да навагодніх праграм і спектакляў у палацы. На жаль, сёлета прыйшлося адмовіцца ад некаторых унутраных традыцый. Асноўнай была праграма “У Новы год з “Песенькай”, якая ішла напярэдадні ці адразу пасля свята. “Мы збіраліся ў кафэ з бацькамі і дзецьмі, кожны канцэртны склад рыхтаваў новую навагоднюю песню, бацькі шылі касцюмы і нават самі рыхтаваліся да выступлення. Былі такія нумары, у якіх бацькі спявалі, а дзеці сядзелі ў журы. Яшчэ ў нас была традыцыя ўпрыгожваць навагоднюю ёлку. Кожнае дзіця рабіла для яе сваю цацку. Мы вешалі на ёлку і пажаданні, і нашы фатаграфіі, і сэрцайкі, ромбікі, зорачкі з розных матэрыялаў. Потым дружна хадзілі вакол святочнай ёлкі, з цікавасцю яе разглядалі і за самую незвычайную цацку прысуджалі прыз”.\nЧаяванне і падвядзенне вынікаў\nУзорная вакальная студыя “ДаМіСолька” Чашніцкага раённага цэнтра дзяцей і моладзі існуе 17 гадоў. Зараз у ёй займаецца 5 груп: падрыхтоўчая, дзве малодшыя, сярэдняя і старшая. Гэта вучні ад 6 да 15 гадоў. Пад кіраўніцтвам Юліі Зінкевіч выхаванцы развучваюць песні пра сяброўства, мір, радзіму, любоў, а потым выконваюць іх на гарадскіх і раённых канцэртах.\n“Нашы звычайныя заняткі выглядаюць так: дзеці збіраюцца, вітаюць адно аднаго, далей пачынаем распявацца, — кажа Юлія Аляксандраўна. — Калі гэта старшая група, то ўспамінаем нашы галасы, свае партыі. Потым пачынаем рэпетыцыю: спачатку паасобку, а потым усе разам, з мікрафонам, з музыкай, з рухамі. І так паступова даводзім наш рэпертуар да дасканаласці. Гэта доўгая праца, мы можам паўгода рыхтаваць адну песню. Я атрымліваю задавальненне на занятках ад моманту, калі дзеці заходзяць і мне ўсміхаюцца, да іх заканчэння, калі бачу вынік агульных намаганняў”.\nСёлета калектыву, як і многім іншым, прыйшлося падпарадкавацца новым патрабаванням і вочныя конкурсы замяніць на дыстанцыйныя. Аднак нядаўні конкурс “Творчасць без меж” усё ж прайшоў афлайн. “Пасля выступлення і да абвяшчэння вынікаў мы вельмі перажывалі. Калі сказалі, што ў нас дыплом лаўрэатаў 1-й ступені, то мы ўсе разам плакалі ад шчасця. Кожная перамога як першая, мы радуемся ёй з такой жа сілай”.\nЗімой выхаванцы студыі звычайна вучаць адну фінальную песню пра Новы год і адну-дзве песні на агульную тэматыку, напрыклад, пра зіму, сняжынкі і г.д. Летась удзельнікі старшай групы паехалі на навагоднюю змену ў НДЦ “Зубраня”, дзе іх запрасілі паўдзельнічаць у святочным мюзікле і выканаць некалькі песень — пра чараўніцтва, зіму, здзяйсненне жаданняў і г.д. Юліі Аляксандраўне загадзя даслалі тэксты, педагог прапрацавала іх з дзецьмі, і яны некалькі разоў выступілі з новым рэпертуарам перад усімі, хто адпачываў у лагеры.\n“Калі праходзіць наш фінальны навагодні канцэрт, мы збіраемся ўсёй групай, купляем прысмакі, арганізоўваем чаяванне і глядзім канцэрт. Аналізуем, радуемся, робім заўвагі і вызначаем, над чым прыйдзецца працаваць у новым годзе”.\nРаспланаваныя святы і навагодняя казка\nУ заслужаным аматарскім калектыве ўзорнай эстраднай студыі “РОСЫ” Цэнтра дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі “Росквіт” Бабруйска ў асноўным займаюцца навучэнцы школ. Ёсць маленькія групы па 2—3 чалавекі з ліку студэнтаў вучылішчаў і каледжаў. Выхаванцы часта ездзяць на дзяржаўныя і прыватныя конкурсы, спяваюць на розных гарадскіх пляцоўках. “У нас ужо запланавана 19 снежня выступленне на шэсці Дзядоў Марозаў, 25 снежня — на Калядным свяце, у Навагоднюю ноч, 7 студзеня мы таксама працуем, — кажа кіраўнік Святлана Аўрамчык. — Рэпертуар залежыць ад аўдыторыі. Калі гэта навагодняя ноч, выступае дарослы склад і спявае песні, якія могуць завесці публіку. Напрыклад, “Гутарка са шчасцем”, “Столь ледзяны”, “Белая зіма” Сафіі Ратару, песні Веркі Сярдзючкі, групы “Дыскатэка Аварыя”. Публіка можа падпяваць і танцаваць пад іх. Калі нас запрашаюць на навагоднюю казку для дзяцей, рэпертуар падбіраем адпаведны. Можна праспяваць “Белы снег” Алега Газманава, “Гэты Новы год” Ксеніі Сітнік, “Снег” Наталлі Фіронавай. Я стараюся падбіраць вясёлыя песні, каб слухачы не думалі пра свае праблемы, клопаты, а проста расслабіліся, весяліліся і спявалі разам з намі. Гэта своеасаблівы абмен: дзеці спяваюць, дораць свой запал і адчуваюць аддачу. Цяжка перадаць, з якім захапленнем яны спускаюцца са сцэны і кажуць: “Як было крута, як нас сустракала публіка!”\nШтогод старэйшы склад студыі паказвае малодшым дзецям навагоднюю казку. Гэта тэатралізаваны паказ — сюжэт яны прыдумляюць самі, самі рэпеціруюць і самі паказваюць. Кожны год казкі розныя, таму малодшыя вельмі чакаюць гэтага моманту. Ужо пытаюцца ў Святланы Рыгораўны: “А сёлета будзе казка?” А яна адказвае: “Вядома, мы традыцыі не мяняем”.\nПапярэдняя: З калядным настроем, з зімовым запалам\nНаступная: Ператвару кару ў карункі


15 маладых сужэнстваў прынялі ўдзел у “маёўцы” сем’яў у Глыбокім | Каталіцкі Веснік\n15 маладых сужэнстваў прынялі ўдзел у “маёўцы” сем’яў у Глыбокім\n20 мая ў Глыбокім адбылося спатканне сем’яў, арганізатарам якога быў пробашч парафіі кс. Мікалай Ціхановіч. Акрамя глыбачан, якіх сабралася 12 сужэнстваў разам з дзецьмі, па запрашэнні святара далучыліся і сем’і з Мінска, Смаргоні і Гродна.\nРаспачалося спатканне канферэнцыяй на тэму “Бацькі і дзеці”, якую правёў кс. Мікалай. У гэты час з дзецьмі займаліся сёстры францішканкі Сям’і Марыі, які працуюць у парафіі. Затым адбылася святая Імша, падчас якой бацькі разам з дзецьмі маліліся за сваю сям’ю, але таксама і за ўсе сем’і. Працягам спаткання стаў пікнік, дзе кожны ў супольнай дзейнасці бліжэй мог пазнаёміцца адно з адным, дзеці мелі магчымасць пагуляць на свежым паветры. Час праляцеў хутка, і не заўважылі, як надышоў час развітвацца.\nСваімі ўражаннямі падзяліліся ўдзельнікі сустрэчы.\nНаталля і Дзмітрый Вавінскія: «Як жа цудоўна, калі сем’і аб’ядноўваюцца на сумесную малітву і проста зносіны. Дзеці былі вельмі рады ўсяму, што адбывалася, весела і дружна праводзілі час. Будзем спадзявацца, што з Божай дапамогай, у нашых сустрэч будзе працяг».\nАлёна і Дзмітрый Шаршунс: «Мы вельмі ўдзячны кс. Мікалаю за такую магчымасць прыблізіцца да Езуса Хрыста ўсёй сваёй сям’ёй праз святую Імшу, навуку і сумесны адпачынак з іншымі сем’ямі. Вельмі шмат эмоцый і ўражанняў, якімі хочацца дзяліцца з іншымі».\nДзякуем усім сем’ям, якія знайшлі магчымасць, каб разам спаткацца, паглыбіць свае веды і ўзрасці духоўна.\nВольга Бельчанкова, тэкст\nЛеанід Юрык і Дзмітрый Шаршунс, фота\nГлыбокае кс. Мікалай Ціхановіч спатканне сем'яў сям'я\t2017-05-23


Праўда пра экалагічную ўспышку і вытворчасць\nЗа апошнія некалькі гадоў у галіне зялёнай прыгажосці адбыліся значныя новаўвядзенні. Мы не толькі маем доступ да шматлікіх варыянтаў чыстага і нетоксичного догляду за скурай, догляду за валасамі і касметыкі, але мы таксама бачым, што брэнды перамяшчаюць сваю ўвагу на стварэнне сапраўды ўстойлівых прадуктаў і ўпакоўкі ...\nСцэнарыі імпарту і экспарту глабальнага рынку слюдзяных лістоў на 2020-2026 гг\nАпошняя справаздача аб даследаваннях, апублікаваная MarketsandResearch.biz, прадказвае глабальны рынак слюды па вытворцах, рэгіёнах, тыпах і ўжыванні ў 2020 годзе. Гэта апошнія даследаванні да 2026 года і забяспечваюць патэнцыял для ўсёй існуючай рыначнай інфармацыі і магчымасцей на сусветным рынку. Напрамак ...\nРаспрацоўка і прымяненне сінтэтычнай слюды\nСлюда - агульная назва слаістых сілікатных мінералаў, якая характарызуецца ізаляцыяй, празрыстасцю, тэрмаўстойлівасцю, устойлівасцю да карозіі, простым аддзяленнем і зачысткай і поўнай эластычнасцю. Ён шырока выкарыстоўваецца ў касметыцы, пластмасах, гуме, пакрыццях, карозіі ...\nМадыфікаваны LCP-кампазітны парашок з лушчака з'яўляецца важным матэрыялам у галіне 5G\nВадкакрысталічны палімер (LCP) з мадыфікаванай кампазітнай слюдай з'яўляецца важным матэрыялам для сувязі 5G. яго выдатная цепла- і вогнеўстойлівасць заменіць электронны цыгарэтны матэрыял PEEK. У ChinaPlas 2019 кампанія Polyplastic прадэманстравала матэрыял для электронных цыгарэт - LCP. Гэты КАНЕЦ ...\nХуа Цзін прамысловага класа слюды паспяхова абнаўляецца\n19 студзеня тэхнічныя работнікі Хуацзіна адладжвалі абсталяванне. Слюда Хуацзін, размешчаная ў горадзе Сюцзятуань горада Цыюй, акруга Ліншоў, з'яўляецца высокатэхналагічным прадпрыемствам, заснаваным на тэхналагічным парашку высоказялёнай слюды. Кампанія інвестуе ў Германію 16 мільёнаў прасунуты мікрафон ...


Аўтаўладальнік: ДАІ хоча парадку на дарогах, а не можа арганізаваць нават сваю працу - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 5 красавiка 2020, Нядзеля, 10:14\nАўтаўладальнік: ДАІ хоча парадку на дарогах, а не можа арганізаваць нават сваю працу\nБеларускі кіроўца сутыкнуўся з сітуацыяй, больш падобнай на квэст.\nБясконцыя чэргі, блытаніна, збоі ў працы кампутараў і страчаны дзень. Аўтаўладальнік Дзмітрый Ганчароў прыйшоў ставіць на ўлік у ДАІ свой новы аўтамабіль, а сутыкнуўся з сітуацыяй, больш падобнай на квэст.\nНовы аўтамабіль Дзмітрый набыў тыдзень таму і тут жа заклапаціўся аб пастаноўцы яго на ўлік. Прайшоўшы зверку нумароў, ён тут жа адправіўся афармляць дакументы.\n- Сябры параілі прыходзіць у чацвер, сказалі, што ў гэты дзень менш за ўсё людзей, - распавядае суразмоўца «Салідарнасці». - Але калі я ўвайшоў у будынак ДАІ на Лебядзіным, то ўбачыў нейкі сусветны гармідар. Чалавек трыста, калі не больш, стаялі ў розных чэргах. І гэта пры тым, што ўсе аперацыі ажыццяўляліся паводле электроннай чаргі. Гучыць смешна, але нават да тэрмінала, які выдае нумар чаргі, стаяла чарга.\nПазней Дзмітрыю патлумачылі, што ў гэты дзень было сапраўды нешматлюдна.\nНяпроста выявілася разабрацца і з самой сістэмай.\n- Аўтамабілі я мяняю нячаста, да гэтага купляў сем гадоў таму. Тады ўсё было інакш. Але тым не менш, нават маючы дзьве вышэйшыя адукацыі, я з цяжкасцю разабраўся, што трэба рабіць. А там былі і людзі сталага веку, якія прыйшлі зняць з уліку свой старэнькі «Жыгуль». Добра, дапамаглі хлопцы, якія рэгулярна займаюцца купляй-продажам аўто.\nАдстаяўшы жывую чаргу да тэрмінала электроннай чаргі, і ўзяўшы талончыкі адразу ў два вакны - адзін у касу для аплаты паслуг, другі - для прыёму дакументаў, Дзмітрый пачаў чакаць.\n- У касу перада мной стаяла 80 чалавек, у другое акно - 185! Давялося змірыцца. Патэлефанаваў на працу, сказаў, што да абеду мяне не будзе. Але я недаацаніў нашу ДАІ. А 13 гадзіне яны ўсе дружна закрыліся і...сышлі на абед. Гэта значыць, разумееце, пабудаваць сваю працу так, каб усе пяць чалавек не елі адначасова, там не могуць!\nДа таго моманту ў чарзе для падачы дакументаў перад Дзмітрыем заставалася блізу 70 чалавек. Каб не стаяць без справы, мужчына наважыў таксама схадзіць перакусіць.\n- Прыкінуў, што ў мяне ёсць як мінімум дзве гадзіны вольнага часу. Аднак праз гадзіну ўсё ж наважыў вярнуцца: ці мала што? Раптам пасля абеду ДАІ пачне працаваць з падвоенай сілай? - узгадвае суразмоўца.\nЯкое ж было яго здзіўленне, калі, вярнуўшыся, выявіў, што электроннай чаргі ўжо больш няма і цяпер усіх прымаюць па жывой.\n- Сказалі, што зламаліся кампутары, і цяпер трэба станавіцца ў чаргу зноўку! - абураецца суразмоўца. - Датуль да кожнага акна ўжо стаялі даўжэзныя чэргі людзей. Хлопцы, якія займаюцца продажам аўто, распавялі, што такое адбываецца рэгулярна: маўляў, электронную чаргу выключаюць, бо жывая ідзе хутчэй. Больш за ўсё крыўдна было тым, перад кім да абеду заставалася даслоўна некалькі чалавек, а цяпер ім зноў даводзілася станавіцца ў чаргу нанова.\nНатуральна, ні на якую працу Дзмітрый у гэты дзень не трапіў:\n- Выдаткаваў цэлы дзень на тое, каб проста аддаць дакументы. IT-краіна! А на наступны трэба было зноў ехаць у ДАІ ўжо да прызначанага часу, каб атрымліваць транзітныя нумары на стары аўтамабіль, а яшчэ праз дзень - па новыя нумары на новае аўто. І зноў у чаргу!\nІ нікога там не хвалюе, ці заняты ты, ці працуеш - гэта ўсё твае праблемы. Мне часта па абавязку службы даводзіцца мець справу з дзяржарганізацыямі, але з такім сутыкаюся ўпершыню. ДАІ хоча парадку на дарогах, а не можа арганізаваць нават уласную працу!\n31.03 Лекарка з Віцебска: У Беларусі можа паўтарыцца італьянскі сцэнар 430,313\n31.03 NEXTA: У Віцебску ад пнеўманіі памерлі 22 чалавекі 124,124\n30.03 Лукашэнка - беларусам: Спадзяюся, вы ўжо ўсе перахварэлі на гэты вірус 110,231\n1.04 Лекарка з Віцебска расказала ўсю праўду пра тое, што цяпер робіцца ў лякарнях 106,826\n29.03 «Баста»: Лякарні ў Віцебску перапоўненыя праз вялікую колькасць пацыентаў з пнеўманіяй 102,532\n1.04 Лекарка Наталля Ларыёнава: Калі я знікну, то не маўчыце! Мы перад тварам смерці! 95,635\n4.04 Сын памерлага ў Віцебску пенсіянера з COVID-19 адказаў на хамства Лукашэнкі 85,293


24.11.2020 / 21:31\nАбноўлена: уначы Ігар Ільяш знайшоўся на Акрэсціна. У якім ён статусе — невядома.\n24 лістапада перастаў выходзіць на сувязь журналіст Ігар Ільяш, муж затрыманай па крымінальнай справе журналісткі Кацярыны Андрэевай. У кватэры Ігара брат знайшоў пратакол вымання камп'ютара, тэлефона і іншых рэчаў, паведамляе Белсат.\nТэлефоны журналіста недасяжныя. Таксама ён не прыйшоў на сустрэчу з калегамі. У кватэры Ігара Ільяша брат знайшоў пратакол вымання камп'ютара, тэлефона і гд. На копіі пратакола не бачна ні імёнаў, ні з якой прычыны забралі асабістыя рэчы журналіста.\nБольш за дзве гадзіны таму Ігар мусіў прыйсці на сустрэчу, але не з’явіўся. Яго тэлефоны выключаныя. Калегі прыехалі да яго дому — там нікога няма, святло не гарыць.\nНа копіі пратакола не бачна ні імёнаў, ні прычыны ператрусу.\n15 лістапада па месцы рэгістрацыі Ільяша сілавікі таксама правялі ператрус.\nЖонку Ігара Ільяша, Кацярыну Андрэеву, затрымалі 15 лістапада за стрым на плошчы Перамен. Ёй выставілі абвінавачанне ў арганізацыі дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (арт. 342 КК).\n24 лістапада Кацярыну Андрэеву праваабаронцы прызналі палітзняволенай.


Іна Студзінская: Незалежныя СМІ запалохваюць, каб мы замаўчалі | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\n64-гадовая журналістка, якую 10 дзён трымалі ў ІЧУ на Акрэсціна, выходзіць з працяглай галадоўкі. 16-га ліпеня яе змясціі пад варту ў менскі ІЧУ на Акрэсціна, і на наступны дзень яна адмовілася прымаць ежу на знак пратэсту супраць несправядлівага затрымання і знаходжання за кратамі без прад’яўлення абвінавачання.\nІна Студзінская адзначае таксама, што да яе некалькі дзён не дапускалі адваката і не праводзілі аніякіх следчых дзеянняў, утрымліваючы ў нялюдскіх умовах турмы – без пасцельных прыналежнасцяў, з начнымі пад’ёмамі ды вобшукамі, не выключаючы святло круглыя суткі. Такое стаўленне Іна Студзінская тлумачыць толькі адным – ціскам на незалежныя СМІ:\n– Думаю, што гэта запалохванне. Яны хацелі заткнуць нам раты. Перад намі ж журналістаў “Нашай Нівы” затрымлівалі, і “Белсат”, і “Тут.бай”… Я чытала ім вершы Канстанціна Сіманава, што “выйдут, как всегда, “Известия” и “Правда”, и “Красная звезда” – што навіны ўсё адно будуць выходзіць, і раты вы нам не заткнеце!”\n26-га ліпеня Іна Студзінская выйшла на волю, але яна застаецца падазраванай у крымінальнай справе, хаця канкрэтных абвінавачанняў супраць яе не выстаўлена. У той самы дзень, калі яе затрымалі, за кратамі апынуліся і калегі незалежнай журналісткі – Алег Груздзіловіч і Алесь Дашчынскі, тады ж сілавікі гвалтам уварваліся ў менскі офіс “Радыё Свабода”, зладзіўшы там ператрус. Ператрусы прайшлі і ў кватэрах затрыманых журналістаў.\nЖурналістаў “Радыё Свабода” затрымалі да 10 дзён\nПяць журналістаў не выйшлі з ізалятара праз трое сутак пасля затрымання\nЖурналіст „Радыё Свабода” Дашчынскі вызвалены\nПра тое, хто больш за ўсіх прайграе ад “зачысткі” прэсы


Каталіцкі Веснік » Папа Францішак блаславіў новы санктуарый у АсізіКаталіцкі Веснік » Print\nПапа Францішак блаславіў новы санктуарый у Асізі\nPosted By catholic_admin On 18.04.2017 @ 11:02 In Ватыкан | Comments Disabled\nЖамчужынай у рэлігійным ландшафце Асізі назваў Папа новы санктуарый Адрачэння св. Францішка ад людскіх дабротаў. Ён будзе ўрачыста адкрыты 20 мая ў родным горадзе святога. З гэтай нагоды Пантыфік скіраваў ліст на імя біскупа Асізі Даменіка Сарэнціна.\nСвяты Айцец блаславіў новы санктуарый і ўсіх пілігрымаў, якія будуць маліцца там, дзе “малады Францішак, скінуўшы з сябе ўсё, адмовіўся ад людскіх дабротаў, каб цалкам аддаць сябе Богу і братам”. Праз гэты жэст “ён вызваліўся ад чараў залатога цяляці, пад якія трапіла яго сям’я, асабліва яго бацька, Пьетра Бернандонэ”, напісаў Папа.\n“Канешне, юнак, які пакаяўся, не збіраўся адносіцца да свайго бацькі з меншай павагай, але ён памятаў, што ахрышчаны чалавек павінен ставіць любоў да Хрыста вышэй за самыя дарагія прывязанасці”, дадаў ён.\nПаводле Францішка, “нажаль праз дзве тысячы гадоў пасля абвяшчэння Евангелля і праз восемсот гадоў пасля сведчання св. Францішка мы знаходзімся перад абліччам феномену “глабальнай няроўнасці” і “эканомікі, што забівае”, што ўдараюць па самых слабых, якімі сёння з’яўляюцца мігранты.\nПапа выказаў спадзяванне, што новы санктуарый паспрыяе станаўленню больш справядлівага і згуртаванага грамадства. Ён пажадаў, каб Касцёл таксама скінуў з сябе марнасць і ўбраўся ў евангельскія каштоўнасці.\nНовы санктуарый будзе ўключаць у сябе асізскую катэдру Санта-Марыя-Маджорэ і месцы ў будынку мясцовага епіскапату, звязаныя з адрачэннем св. Францішка ад спадчыны свайго бацькі і зняццем адзення, на знак поўнага аддання Богу. Гэты выпадак меў месца на самым пачатку яго навяртання, у 1207 годзе.\nURL to article: http://catholicnews.by/papa-frantsishak-blaslaviu-novy-sanktuary-j-u-asizi/\n Ватыканскае радыё: http://be.radiovaticana.va/news/2017/04/17/%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%88%D0%B0%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%9E_%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D1%83%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B9_%D1%83_%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%B7%D1%96/1306246


Супраць вас увесь свет? – Узрадуйцеся ды ўзвесяліцеся! | Малады Фронт\nНеяк пачаў я з адным сваім сябрам спрэчку на тэму ганарліва маршыруючага па свеце гомасэксуалізму і таго, наколькі гэта адпавядае Біблійным нормам. Сябар мой здзівіў мяне заявай, што Біблія гамасэксуалістаў не асуджае. Я спачатку ўспыліў, але потым падумаў, што асуджаць майго таварыша нельга, бо ўся бяда яго — як і многіх мільёнаў, хто называе сябе «вернікам» — толькі ў тым, што ён не чытае Біблію.\nІ таму я прапанаваў самы просты і лагічны спосаб вырашэння спрэчкі — я прапанаваў перачытаць Новы Запавет і выпісаць усе месцы, якія тычацца тэмы гомасэксуалізму.\nПрызнацца, я думаў хуценька, за месяцок які з задачай гэтай справіцца — і разабрацца з сябрам. Але мітусня свету мяне поднакрыла і Новы Запавет я перачытваў цэлых паўгода. Гэтым разам я даследаваў рускую версію “Габрэйскага Новага Запавету” ў перакладзе Дэвіда Стэрна.\nУлічваючы ж, што дзякуючы Вярхоўнаму Суду ЗША ў гэтыя дзікунскія дні тэма гомасэксуалізму атрымала гучнае абмеркаванне, я вырашыў азнаёміць з вынікамі свайго вывучэння Новага Запавету на тэму гомасэксуалізму не толькі сябра, але і ўсіх жадаючых. Экскурсія будзе як мага лаканічная, каб ніхто не стаміўся, і гэтак жа збаўлю я вас ад якіх бы там ні было дадатковых каментароў.\nІ так, паехалі.\n1 Пасланне Пётры, 4:3\n1 Пасланне Паўла да Карыцянаў, 6:9-10\nНе заблуждайтесь, ни те люди, которые вступают в половую жизнь до брака, ни те, кто поклоняются идолам, нарушают супружескую верность, имеют активные или пасивные гомосексуальные связи /…/ – никто из таких не будет иметь долю в Божьем царстве (Еврейвский Новый Завет в переводе Девида Стерна).\n1 Пасланне Паўла да Цімафея, 1:8-10\nЯк вы разумееце, Біблія ў цэлым і Новы Запавет гэтак жа недвусэнсоўна асуджаюць грэх гомасэксуалізму і педэрастыі. І гэта я выбіраў толькі тыя цытаты, якія наўпрост гавораць пра мужаложніцтва, гомасэксуалізм альбо педэрастыю, пакінуўшы пры гэтым усе згадкі пра Садом і садамітаў, якіх у Новым Запавеце не менш за дзесяць.\nІ хоць у Бібліі Садом і Гамора заўсёды з’яўляюцца сінонімам сэксуальнай разбэшчанасці і гомасэксуалізму у прыватнасці, але з гэтымі паняццямі могуць спрачацца тыя, хто па-блюзнерску змешвае Біблію і гомасэксуалістаў. Калі ж чорным па белым гаворыцца пра мужаложнікаў, гомасэксуалістаў альбо педэрастаў (у залежнасці ад перакладу) паспрачацца ўжо цяжэй.\nХоць я ведаю, што ўсё роўна знойдуцца і тут прададзеныя Сатане душы, якія будуць даказваць, што Біблія не асуджае гомасэксуалізм і іншыя грахі сэксуальнай разбэшчанасці. Але гэтыя цытаты не для іх, а тых, хто верыць у праведнасць Бібліі, тых, для каго Ісус Хрыстос з’яўляецца Богам.\nСкончыць хацелася б яшчэ адной Біблійнай цытатаю, якая тлумачыць, чаму грэх садаміі мае такое вялікае месца ў нашым свеце.\n«Але як што яны, спазнаўшы Бога, не праславілі Яго як Бога, і не падзякавалі, а змарнаваліся ў развагах розуму свайго, і запамрочылася неразумнае іхняе сэрца: называючы сябе мудрымі, здурнелі,\n/ … / Таму аддаў іх Бог ганебным пажадам: жанчыны іхнія замянілі прыроднае паяднаньне на супрацьпрыроднае; гэтак сама і мужчыны, занядбаўшы прыроднае паяднаньне з жаночым полам, распальваліся пахацінствам сваім адзін да аднаго, мужчыны на мужчынах чынілі сорам і атрымлівалі самі ў сабе расплату за сваю аблуду. І як што яны не стараліся мець Бога ў розуме, дык аддаў іх Бог розуму перавернутаму – чыніць непатрэбшчыну,\n/…/ Яны ведаюць праведны [суд] Божы, што тыя, якія чыняць такія [справы] вартыя сьмерці; аднак не толькі [іх] робяць, але і сабе падобных падахвочваюць» (Сінадальны пераклад, Пасланне Паўла Рымлянаў, 1: 21-32).\nГэты свет не захацеў праславіць Бога і ашалеў, таму нам не варта дзівіцца таму, што з ім адбываецца. Усё, што ад нас хоча Бог, каб мы цвёрда стаялі ў сваёй веры. І калі сёння вы зненавіджаныя за праўду і гэтае Божае слова, то радуйцеся, бо Сам Сын Божы падбадзёрвае нас:\n«Дабрашчасныя вы, калі зьненавідзяць вас людзі і калі адлучаць вас, і будуць зьневажаць і зьняславяць імя вашае, як ганебнае, за Сына Чалавечага. Радуйцеся ў той дзень і весялцеся, бо вялікая вам узнагарода на нябёсах. Так рабілі з прарокамі бацькі іхнія» (Евангелле ад Лукі 6: 22-23).\nСябры, супраць вас ўвесь свет на чале з Вярхоўным Судом ЗША? Узрадуйцеся ды ўзвесяліцеся – вялікая ваша ўзнагарода на нябёсах!\nСустаршыня Маладога Фронту,\nЗавітушка Батон (Jun 29, 2015:19:55)Адказаць\nТам жа далёка не ўвесь свет. Сацыёлагі падлічылі, што толькі 1-2% людзей памянялі аватаркі (а гэта іх група падтрымкі).\nІншая справа, што піяр зроблены граматна і вось ужо колькі дзён абмяркоўваюць гэта ўсе.\nМаксім (Jun 29, 2015:22:02)Адказаць\nДзякуй! Здзівіў толькі выбар выдання НЗ, далёкі ад арыгінальнай мовы.\nЯн (Jul 06, 2015:16:08)Адказаць\nВялікі дзякуй! Здаровыя разважанні на хворую тэму. І асобны “дзякуй” за прыведзеныя выняткі з Бібліі – рукі не даходзяць так паглыбляцца ў вывучэнне тэкстаў, ды і розных перакладаў, а гэтая “навуковая праца” прыводзіць гатовыя звесткі, якія можна ўжываць у далейшых уласных разважаннях на тэму г.


Домашний “зоопарк” Галины Бойко | "Нарачанская зара" (пасведчанне аб рэгістрацыі №765 ад 4.11.2009)\n«Тут мы сустрэнем кенгуру, кракадзіла, страуса, жырафаў» — не, гэта апісанне не заапарка, а падворка жыхаркі Мядзела Галіны Байко. Упрыгожаны ён мноствам фігурак звяроў ды птушак і безліччу раслін. А яшчэ тут размясціліся альтанка для адпачынку, мангал, летні душ, лазня і басейн. Недарэмна сядзіба стала пераможцам у прысвечаным Году малой радзімы раённым аглядзе-конкурсе на лепшы ветэранскі падворак.\nЗ гэтае прычыны Галіна Георгіеўна прымала гасцей. Да яе завіталі прадстаўнікі раённай арганізацыі Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў: старшыня Юрый Мяркулаў і адказны сакратар Вольга Тункевіч. Павіншавалі і ўручылі гаспадыні дыплом за перамогу ў раённым аглядзе-конкурсе.\n— Вельмі нечакана. Адчуваеш сябе чалавекам, які патрэбны грамадству. Прыемна, што ацанілі маю працу, да слёз кранулі, — дзеліцца Галіна Георгіеўна.\nДом № 34 па вуліцы Нарачанскай сям’я Байко атрымала год 25 таму, і Галіна з мужам Тадэвушам сталі наводзіць тут парадак.\n— Адразу пачалі кветкі вырошчваць?\n— Так. Для мяне гэта адно задавальненне. І бабуля, і мама кветкамі займаліся — яны на Глыбоччыне жылі. Такія аматары кветак былі — вяргіні, флёксы вырошчвалі. І мне гэта перадалося.\n— У вас тут літаральна не прайсці за раслінамі…\n— Яны дужа радуюць душу. Асабліва раніцай і вечарам: выходзіш, удыхаеш водары — так цудоўна!\n— Не лічылі, колькі тут відаў?\n— Некалі было 58 відаў толькі руж. Раней у батанічным садзе працавалі сяброўкі. Я купляла, мяняла, саджала кветкі… Зараз у мяне пераважна шматгадовыя расліны і дэкаратыўныя кусты.\n— Якія самыя любімыя кветкі?\n— Гэта штамбавыя ружы, маю іх пяць штук. Яны падабаюцца за тое, што цвітуць 2-3 разы за сезон. І такі водар ад іх, асабліва раніцай і вечарам! Цудоўная расліна. Ёй шмат увагі трэба (укрываць, уцяпляць), але яна так радуе душу.\n— Столькі кветак, яны ж і догляду патрабуюць…\n— А гэта адно задавальненне. Цяпер на пенсіі, час ёсць. Паглядзіш і радуешся, што гэта вырашчана і дагледжана сваімі рукамі. А раніцай прачынаешся — бачыш, якая кветачка зацвіла, якая асыпалася, дзе трэба падрэзаць, падкарміць.\n— Як ідэя прыйшла ператварыць участак у маленькі заапарк?\n— Неяк была ў касцёле ў Мосары. Убачыла прывезеныя з Літвы, Польшчы статуэткі — і мяне гэта дужа захапіла. Працавала на рынку, там і мастакі, майстры былі. У той час пачала рабіць з пластыкавых бутэлек фігуркі птушак. Паказала іх. Адзін мастак кажа: «А я вось такія раблю, прыедзь, паглядзі». Пабачыла. «Хочаш — і табе зраблю», — кажа. Так адразу кенгуру з’явіліся, потым казулі, жырафы, кракадзіл.\n— А жывёлы вашы клічкі ці атрымалі?\n— Ой, па-рознаму заву: яны і «міленькія», і «харошанькія». Калі паліваю кветкі побач ці праціраю, па-рознаму называю, але ласкава.\n— А самі вы што вырабляеце?\n— Розных птушак: глушца, фламінга, страуса, варону. А зімовы варыянт у мяне — снегіры.\n— Дзе іх вучыліся рабіць?\n— Часопісы розныя выпісвала, чытала. Бачыла ў людзей — і ў самой з’яўлялася жаданне нешта зрабіць.\nА цяпер, калі пачала падарожнічаць, то стараюся і там падгледзець. Птушак доўга рабіць. Цэлую зіму займаюся, а вясной збіраю, рассаджваю па участку.\n— А якая рэакцыя ў людзей на ваш падворак?\n— Шмат хто прыходзіць, фатаграфуе. Прыязджалі і з Санкт-Пецярбурга, і з Карэліі — заходзілі, здзіўляліся. І дабра жадалі, каб працягвала, бо гэта цікава, ім спадабалася.\n— А што хочацца яшчэ зрабіць?\n— Задум было шмат, але як мужа не стала, адна засталася, пакуль збольшага толькі падтрымліваю парадак.\n— Тут у вас раздолле для ўнукаў…\n— Так. У мяне іх чацвёра: Мацвей, Ванечка, Мірон і Платон. Любяць прыязджаць да мяне. Тут і басейн ёсць. Раніцай прачынаюцца — купаюцца, вечарам — таксама. Ім гэта вялікае задавальненне.\n— Яны свае ідэі прапануюць?\n— Спрабавалі. Як меншыя былі, хоць з кардону якіх звяроў імкнуліся зрабіць, каб нейкі іх удзел быў.\n— І якія ў іх самыя любімыя садовыя фігуркі?\n— Як прыязджаюць, ля ўсіх фатаграфуюцца. І кажуць: «Бабуля, як у цябе прыгожа!» Дзеля іх і стараюся.\nНа здымках: Галіна Байко, Юрый Мяркулаў і Вольга Тункевіч; на падворку.\n17 жнiўня 2018. Каментарыі: Comments Off. Размешчана ў Людзі нашага краю


Навучальныя курсы Apache Ignite\nLocal instructor-led live Apache Ignite training courses in Беларусь.\nУ гэтым інструктар-праведзены, жывы трэнінг, удзельнікі будуць даведацца пра правілы за працягваным і чыстым памяць, як яны праходзяць па стварэнні праекта выпрабавання ў памяць.\nВыкарыстоўвайце Ignite для in-memory, on-disk perseverance, а таксама чыста распаўсюджанай in-memory базы дадзеных. Далучайцеся да настаўніцтва без сінфігурацыі дадзеных назад да рэлацыйнай базы. Здаровая касметыка вы можаце зрабіць самі Дадатковыя функцыі ўключаюць у сябе джакузі для поўнай рэлаксацыі і камінам, каб трымаць вас у цяпле. Дадатковыя функцыі ўключаюць у сябе джакузі для поўнай рэлаксацыі і камінам. Інтэграваць Ignite з RDBMS, NoSQL, Hadoop і працэсарамі машиннага навучання.


«Дзённікі і запісы» Рыгора Барадуліна — вечарына-прэзентацыя 1 сакавіка\nГалоўная » Навіны » «Дзённікі і запісы» Рыгора Барадуліна — вечарына-прэзентацыя 1 сакавіка\nДата публікацыі: 21.02.2019\n1 сакавіка 2019 года ў Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры адбудзецца прэзентацыя пяцітомнага збору “Дзённікаў і запісаў” народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна.\nПяць год таму адышоў ад нас народны паэт Беларусі Рыгор Іванавіч Барадулін. Не так і шмат выйшла кніг за гэты час, прысвечаных яго памяці. Асноўнае з выданняў — пяць тамоў “Дзённікаў і запісаў” (1951-1991), здзейсненых у межах выдавецкай серыі “Людзі Беларусі”, заснаванай Саюзам беларускіх пісьменнікаў і Згуртаваннем беларусаў свету “Бацькаўшчына”. Падрыхтоўку да друку, расчытванне рукапісаў і каментаванне гэтага ўнікальнага выдання ўзяла на сябе Наталля Давыдзенка.\nУ першы выпуск дзённікаў і запісаў (1951—1969) народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна ўвайшлі вершы, якія не друкаваліся ў ранейшых зборніках, сяброўскія эпіграмы, віншаванні, дарчыя надпісы, а таксама малюнкі і аўтографы яго сяброў і знаёмых. Упершыню была надрукаваная самая першая невядомая раней паэма “Зацвітаюць купавы” (1958—1959), прысвечаная лёсу бацькоў паэта. Асобныя спасылкі на творы аўтара дапамогуць асабліва ўважлівым да яго жыцця, асобы і творчасці чытачам арыентавацца ў вялікай творчай спадчыне паэта. У другім выпуску (нататнікі за 1970—1978 гг.) сабраныя рабочыя штодзённікі, запісы шматлікіх паездак па гарадах і вёсках Беларусі, па рэспубліках Савецкага Саюза, а таксама зацемкі аб пабачаным ў падарожжы ў Фінляндыю, Швецыю і Данію. Трэці выпуск “Дзённікаў і запісаў. 1979—1982” змяшчае тэксты аб працяглых паездках паэта на Кубу, у Балгарыю, Італію, Чэхаславакію, у многія рэспублікі Савецкага Саюза, а таксама па Беларусі. Чацвёрты выпуск “Дзённікаў і запісаў” ахоплівае 1983–1988 гады і адметны нататкамі народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна адметны нататкамі пра яго ўдзел у працы ХХХІХ сесіі Генеральнай Асамблеі ААН у складзе дэлегацыі БССР і пра паездку ў далёкія і загадкавыя Індыю і Непал, а таксама не менш цікавыя — у Францыю, Балгарыю, Польшчу і пра больш звыклыя — у рэспублікі Савецкага Саюза і дарагія сэрцу родныя мясціны. Пяты выпуск “Дзённікаў і запісаў. 1989–1991” яскрава адлюстраваў новы час нашай гісторыі — перабудова, дэмакратыя, галоснасць, а за імі нечаканае знікненне СССР і нарэшце — незалежнасць Беларусі і іншых рэспублік былога Савецкага Саюза. Адбыліся паездкі паэта ва Украіну, Узбекістан, Таджыкістан і Туркменію, а таксама ў Кітай і Францыю. Таксама ў гэтую кнігу, выдадзеную ў серыі “Людзі Беларусі”, як і ў чатыры папярэднія, увайшлі вершы, раней не друкаваныя ў зборніках паэта, а таксама вясёлыя сяброўскія віншаванні, невядомыя фатаздымкі, прысвячэнні і малюнкі.\n1 сакавіка 2019 года арганізацыі-заснавальнікі серыі “Людзі Беларусі” запрашаюць усіх прыхільнікаў таленту дзядзькі Рыгора на прэзентацыю пяцітомніка “Дзённікі і запісы”, якая адбудзецца ў Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры.\nНа вечарыне выступяць: складальніца пяці тамоў “Дзённікаў і запісаў” Наталля Давыдзенка, старшыня ГА “Саюз беларускіх пісьменнікаў” Барыс Пятровіч, намеснік старшыні Рады Згуртавання беларусаў свету “Бацькаўшчына” кнігазнаўца Валер Герасімаў; кіраўнік Беларускага Саюза мастакоў, паэт, мастак Рыгор Сітніца; паэт, эсэіст, былы калега Рыгора Барадуліна па працы ў выдавецтве “Мастацкая літаратура” Леанід Дранько-Майсюк; найбліжэйшы сябра апошніх гадоў жыцця Рыгора Барадуліна музыка Алесь Камоцкі.\nПадчас прэзентацыі можна будзе набыць кнігі “Дзённікаў і запісаў” са зніжкай.\nМесца правядзення: Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры (Мінск, Траецкае прадмесце, вул. М. Багдановіча, д. 13)\nТэгі: імпрэзы, прэзентацыі, Рыгор Барадулін, партнёры