Daşkəsəndə Şəhid Orxan Bəxtiyarovun doğum günü məzarı yanında qeyd olunub » BakuXeber.info Informasiya Agentliyi\nSentyabrın 13-də Vətən müharibəsi şəhidi Bəxtiyarov Orxan Sərvər oğlunun doğum günü Daşkəsən rayon Şəhidlər xiyabanında şəhidin məzarı yanında qeyd olunub.\nAnım günüdə Daşkəsən rayon İcra hakimiyyətinin başçısı Əhəd Abıyev, SHXÇDX-nin rayon bölməsinin rəisi Mirqasım Abbasov, DTX-nın rayon şöbəsinin rəisi Natiq Musayev, rayon Polis Şöbəsinin rəisi Seymur Əfəndiyev, şəhidin ailə üzvləri, rayonun şəhid anaları və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.\nƏvvəlcə şəhidin məzarına gül dəstələri düzülüb, torpaqlarımızın azadlığı uğurunda şəhid olanların xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.\nRayon İcra hakimiyyətinin başçısı Əhəd Abıyev şəhidin ailəsinə baş sağlığı verərək nitq söyləyib.\n- Möhtərəm Prezident, Müzəffər Ali Baş komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin əsas istiqamətlərindən birini müharibə veteranlarının, əlillərinin, şəhid ailələrinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, problemlərinin vaxtında həllinə nail olunması təşkil edir. Daşkəsəndə də şəhid ailələri və qazilərə diqqət və qayğı göstərilməsi yüksək səviyyədə təşkil olunur.\nHəmin ənənənin davamı olaraq bu gün daşkəsənli şəhid əsgər Bəxtiyarov Orxan Sərvət oğlunun doğum günü münasibətilə onun məzarı başına toplaşmışıq.\nBildiyiniz kimi ötən il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-dək davam edən 44 günlük Vətən müharibəsində möhtərəm Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında yenilməz Ordumuz torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdi, qalib Azərbaycan xalqı öz vətənpərvərliyini, əzmini bütün dünyaya tam aydınlığı ilə göstərdi.\nBu gün Daşksəndə 30 yaşını qeyd etdiyimiz Orxan Bəxtiyarov 1991-ci il sentyabrın 13-də Daşkəsən şəhərində anadan olub. Onun iki azyaşlı övladı yadigar qalıb.\nAzərbaycan Ordusunun əsgəri Orxan Bəxtiyarov Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. O, noyabrın 7-də Şuşa döyüşləri zamanı qəhrəmancasına şəhid olub.\nŞəhidimiz Orxan Bəxtiyarov göstərdiyi igidliyə və vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyinə görə Prezident cənab İlham Əliyevin sərəncamları ilə “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü”, “Şuşanın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif olunub.\nDaha sonra şəhidimizin təhsil aldığı Daşkəsən şəhər 1 saylı İ. Nəsimi adına tam orta məktəbin şagirdləri şəhidlərə həsr edilmiş vətənpərvər şeirlər oxuyublar.\nŞəhidin anası Bəxtiyarova Gülbəs Həsənqulu qızı ailəsinə göstərilən diqqət və qayğıya görə ölkə başçısı cənab İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevaya minnətdarlığını bildirib.\nOrxan Bəxtiyarovun əziz xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşayacaqdır.\nDaha doqquz naməlum şəhidin məzarı açılacaq\nGöyçay rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Mehdi Səlimzadə vəzifəsini şərəflə yerinə yetirir\nDaşkəsənin İcra Başçısı Əhəd Abıyev videobağlantı vasitəsilə konfrans keçirib


Rektor Rektorluq Elmi şura Fakültələr Kafedralar Şöbələr\nTərəfdaşlarımız Beynəlxalq əlaqələr\nTəhsil hər bir insanın gələcək həyatını dəyişməyə qadir olan, onun cəmiyyətdə layiqli mövqe tutmasını təmin edən, eldə edilmiş bilikləri elmə çevirən, qarşıya qoyulmuş hədəf və məqsədlərə çatmağa kömək edən bir vasitədir. Təhsil hər bir fərdin həyatının əsas istiqamətvericisidir. Onun sayəsində insanlar uğura aparan yolda doğru düşüncə tərzi, doğru davranış, elmi yanaşma nümayiş etdirməklə, yalnız özlərinin deyil, həm də cəmiyyətin inkişafına nail olurlar.\nSon illərdə qeyri-neft sektorunun, xüsusilə turizm sektorunun inkişaf etdirilməsi dövlətimizin həyata keçirdiyi siyasətin əsas prioritetlərindəndir. Turizm sadəcə ölkəmizə gələn turistlərin rəqəmlərlə ifadəsi deyil, həmçinin güclü infrastrukturun yaradılması, inkişaf etmiş otel və mehmanxana sisteminin mövcud olması, müasir standartlara cavab verən nəqliyyat sisteminin təmin edilməsi, o cümlədən bu sahədə yüksək ixtisaslı kadrların yetişdirilməsidir.\nAli təhsil müəssisəsi olaraq ATMU beynəlxalq standartlara cavab verən yüksək keyfiyyətli təhsil sistemini təmin etmək və bu sahədə peşəkar kadrların yetişdirilməsi kimi çox mühüm və ciddi vəzifənin öhdəsindən gəlir. Universitetimiz Azərbaycan Respublikasının gənc, dinamik və sürətlə inkişaf edən ali təhsil müəssisələrindən biri olmasına baxmayaraq turizm və menecment sahəsində böyük uğurlara imza atmışdır. Bu gün qururla qeyd edə bilərəm ki, ATMU Cənubi Qafqaz regionunda Ümumdünya Turizm Təşkilatının “UNWTO.TedQual” beynəlxalq keyfiyyət sertifikatına layiq görülən yeganə ali təhsil müəssisəsidir. Bundan əvvəl isə Universitetimiz başa çatmaqda olan tədris ilində “ISO 9001:2015 Keyfiyyət İdarəetmə Sistemi” beynəlxalq keyfiyyət sertifikatını da əldə edib.\nCəmiyyətimizin və dövlətimizin inkişafı yüksək ixtisaslı, peşəkar biliklərə malik olan gənclərdən asılıdır. Məhz buna görədir ki, ATMU-nun əsas hədəfi ixtisaslaşdıqları sahələrdə dayanıqlı inkişafı təşviq edən və fəaliyyət göstərdikləri müəssisələrdə xidmət səviyyəsini yüksəltməyə töhfə verəcək yeni nəsil liderlər yetişdirməkdir. Müasir dünya ilə ayaqlaşmaq, dəyişkən tələblərə cavab vermək gənclərdən dünyagörüşlü, bilikli və bacarıqlı olmağı tələb etdiyi kimi, fərdi keyfiyyətlərini artırmağı və kollektiv ruhda çalışmağı da labüd edir. Ənənəvi təhsildən müasir, beynəlxalq standartlara cavab verən təhsil sisteminə keçid etməklə universitetimizdə yaradılan təhsil mühiti, təklif etdiyimiz ixtisaslar, çoxşaxəli beynəlxalq əlaqələrin qurulması, xaricdə və ölkəmizin aparıcı müəssisələrində təcrübə, beynəlxalq və yerli təşkilatlarla həyata keçirilən layihələrdə və ixtisaslaşdığımız sahələr üzrə elmi tədqiqatlarda iştirak, həmçinin ölkədə ilk dəfə tətbiq olunan ikili diplom proqramı olan Azərbaycan-Avstriya Turizm Proqramında təhsil almaqla başqa ölkəyə getmədən Avropa ali təhsil müəssisəsinin diplomunu qazanmaq və digər fürsətlər tələblərimiz üçün yaradılır. Fəxrlə deyə bilərəm ki, bu gün məzunlarımız ölkəmizin aparıcı turizm müəssisələrində layiqli yerlərini tutmaqla yanaşı, dünyanın nüfuzlu universitetlərində heç bir çətinlik çəkmədən təhsillərini davam etdirirlər.\nTələbə və məzunlarımızla sıx əməkdaşlıq çərçivəsində ATMU-nun professor-müəllim və inzibati heyəti yüksək keyfiyyətli və tələbə mərkəzli təhsil mühiti yaratmaq istiqamətində fəaliyyət göstərir. Tələbələrimizin yüksək ixtisaslı, peşəkar mütəxəssislər kimi yetişməyi, cəmiyyətdə layiqli mövqe tutmağı üçün professor-müəllim kollektivimiz daim onların yanındadır. Biz əminik ki, yetişdirdiyimiz kadrlar fəaliyyət göstərdikləri sahələrin uğurlu liderləri, turizm mütəxəssisləri, sosial işçiləri, menecerləri, marketinq mütəxəssisləri, qida təhlükəsizliyinə cavabdeh olan şəxsləri olacaqlar.\nTələbə və məzunlarımızdan əsas gözləntimiz fəaliyyət göstərdiyiniz sahələrdə ATMU-nu layiqincə təmsil etmək, hər zaman vətənimizə və xalqımıza xidmət edən mütəxəssislər olmağıdır.\nMən inanıram ki, bundan sonra da ATMU həyata keçirdiyi təhsil siyasəti nəticəsində həm regionun, həm ölkəmizin, həm də cəmiyyətimizin həyatında mühüm rol oynayan ali təhsil müəssisəsi olmaqda davam edəcəkdir.\nSonda abituriyentləri, təhsillərinin növbəti pilləsini davam etmək niyyətində olan namizədləri, karyerasını universitetimizdə qurmaq arzusunda olan akademik heyəti ATMU ailəsinə qoşulmağa dəvət edirəm!


Mehman Əliyev: "Paşinyan regional əməkdaşlığa, Köçəryan həbsə gedəcək" -\nTeleqraf.com Ermənistanda baş tutan növbədənkənar seçkilərin nəticəsi və bunun təsirləri ilə bağlı “Turan” İnformasiya Agentliyinin direktoru, analitik Mehman Əliyevlə müzakirə aparıb.\n- Mehman bəy, Ermənistanda gərgin şəraitdə keçən parlament seçkilərində Paşinyan qalib gəldi. Bunan sonra ölkədəki siyasi proseslər hansı istiqamətdə cərəyan edəcək?\n- Əslində, Ermənistanda növbədənkənar seçkilər elan olunduğu zamanı bizim proqnozumuz belə idi ki, Nikol Paşinyanın təmsil etdiyi qüvvə və xətt qalib gələcək. Belə də oldu. Seçkilərin indiki nəticəsi o deməkdir ki, erməni xalqı böyük sülh, regional əməkdaşlıq, inkişaf və islahatlar istəyir. Bunu da indiki halda həyata keçirəcək Nikol Paşinyan xəttidir. Bu səbəbdən də müharibənin nəticələrinə baxmayaraq erməni xalqı Paşinyana rəğbətini ifadə etdi, ondan üz döndərmədi. Əlbəttə, elektorat heç vaxt istəməzdi ki, Serj Sərkisyan və Robert Köçəryan kimi şəxslər yenidən hakimiyyətə qayıtsın, beləcə Ermənistanı 10 il əvvəlki dövrə aparsınlar. Odur ki, Ermənistanda demokratik seçkilər keçirildi. Erməni xalqının Paşinyana səs verməsi də o deməkdir ki, onlar süh və dəyişiklik istəyir. Nəticə də budur...\n- Ancaq çox maraqlıdır ki, Ermənistanda seçkidən əvvəl keçirilən sosioloji sorğular Köçəryanın qalib gələcəyini göstərirdi...\n- Məncə, burada söhbət erməni xalqını istiqamətləndirmək və manipulyasiya etməkdən gedirdi. Məsələn, “Gallup” sorğu mərkəzinin loqosu altında sorğular keçirilirdi. Biz araşdırma aparanda məlum oldu ki, söhbət ABŞ-ın məşhur “Gallup” sorğu mərkəzindən getmir. Bu, saxta bir təşkilat idi. Açığı, mən ona görə belə araşdırma apardım ki, həmin qurumun sorğularının nəticəsi bizdə şübhələr yaratmışdı. Köçəryan sanki sorğularda Nikol Paşinyanı keçirdi və hakimiyyətin bir addımlığında idi. Araşdırma əsasında məlum oldu ki, bu saxta sorğudur və real mənzərə əslində başqadır. Belə də oldu. Faktiki əhali onun marağını düşünən qüvvələrə səs verdi.\n- Bundan sonra Ermənistan siyasəti hansı istiqamətdə gedəcək?\n- Ermənistanın ümumi strateji yolu Qərbə tərəf olacaq. Bu, faktiki seçimlə yanaşı mövqedir. Avropa Birliyi ilə daha sıx əməkdaşlığa gedəcəklər. Həmçinin İrəvan Azərbaycan və Türkiyə ilə regional əməkdaşlığa gedəcək. Gürcüstanla bağlı problem yoxdur. Prezident Ərdoğanın təklif etdiyi Altılıq platforması əslində bütün regional ölkələrin maraqlarına uyğundur. Hamı istəyir ki, Ermənistan regional proseslərə, kommunikasiyalara qoşulsun. Ona görə əsas istiqamət bu olacaq. Avropa Birliyi və regional əməkdaşlıq Ermənistanın əsas seçimi olacaq. Azərbaycan və Türkiyə ilə sazişlərin imzalanması, münasibətlərin normallaşması gözləniləndir. Hesab edirəm ki, bu addımlar da uzun çəkməyəcək. Çünki seçkinin nəticələri göstərir ki, Paşinyan xalqından mandat alıb. Odur ki, bu prosesləri daha tez və çevik formada aparmağa çalışacaq. Çünki gözləmək heç kəsin xeyrinə, xüsusilə Paşinyanın maraqlarına uyğun deyil. Çünki xalqı ondan başqa şeylər də gözləyir, xüsusilə, vəziyyətin normallaşmasını, ölkənin sosial problemlərinin həllini, izolyasiyadan çıxmasını.\n- Ermənistandakı seçkilərin nəticəsi ilə bağlı Rusiyanın mövqeyi necədir?\n- Əgər müharibə dövründən sonra Paşinyanın rəqiblərinə baxsanız, görərsiniz ki, onlar ordudan istifadə edərək hökumətə zərbə endirməyə çalışırdılar. Yəni ordunun dəstəyini almaqla Paşinyanın üzərinə getmək istəyirdilər. Prezident Putin isə bildirirdi ki, onlar Paşinyanı qəbul edirlər, onunla işləyirlər, Paşinyanın bu müharibənin nəticələrinə görə günahı yoxdur və s. Beləcə həm də radikallara mesaj verirdilər ki, sizin hərəkətləriniz bizim maraqlarımıza uyğun deyil. Bu səbəbdən də radikallar hərəkət edə bilmədi, uğur qazanmadı. İndiki vəziyyətdə Köçəryanın bu prosesə girişməsi və digər hallar əslində Moskvanı qane etmirdi. Moskvaya lazım idi ki, regionda saziş olsun, kommunikasiyalar açılsın, öz maraqları təmin olunsun və s. Odur ki, bu seçkilərdə Rusiyanın təsiri və müdaxiləsi olmadı. MDB ölkələrinin seçkiləri müşahidə şurasının səsverməni demokratik və şəffaf adlandırması da bu mənada başadüşüləndir. Nəzərə alın ki, MDB müşahidəçi qrupunda əsas rolu Rusiya oynayır. Bu o deməkdir ki, Moskva bu seçkiləri tanıyır və onun nəticələrini dəstəkləyir. Kremlin sözçüsü Peskovun da açıqlamasında bu ifadə olunur.\n- Bu o deməkdir ki, Rusiyanın da müsbət mövqeyindən sonra Ermənistanda revanşist qüvvələr İrəvan küçələrinə çıxmayacaq?\n- Yox, bu çətindir. Məncə, gözlənti belədir ki, parlament işə başlayandan, Baş nazir təsdiq olunandan və yerini möhkəmləndirəndən sonra Robert Köçəryanın, elə digərlərinin də məsuliyyətə cəlb olunması baş versin. Bu, ola bilsin ki, müharibə dövrü, ondan əvvəlki illərdə orduya ayrılan vəsaitlərin mənimsənilməsi ilə əlaqəli olacaq. Bunların baş verməsi gözləniləndir. Məncə, Köçəryanın bu məsələyə girməsi onun təkcə siyasi perspektivi deyil, həm də ölümü deməkdir. Köçəryan böyük səhvə yol verərək prosesə daxil oldu. Çünki onun prosesə daxil olması nə ABŞ, nə Rusiya, nə də Fransanın maraqlarına uyğun deyildi. Seçkilər ərəfəsində Pezident Makron Nikol Paşinyanı qəbul etdi. Əslində bu Parisin Paşinyana dəstəyi idi. Bir sözlə, erməni elektoratına mesaj göndərilirdi ki, bizim seçimimiz Paşinyandır. Bu da sizin seçiminizlə üst-üstə düşür və bu yolu getməliyik. Robert Köçəryana kömək, ona Moskvanın dəstək verəcəyi və s. məsələlər əslində illuziya idi. Sosialoji “tədqiqat” da göstərir ki, yaxşı pullar buraxılıb. Onlar erməni cəmiyyətində fikir formalaşdırmağa çalışırdırlar ki, artıq Köçəryan erməni xalqının dəstəyini qazanıb, Paşinyan uduzur. Beləcə seçkilərə təsir edərək mövqeyini müəyyənləşdirməyən 40 faizlik seçicini Köçəryana istiqamətləndirsinlər. Bu da baş vermədi. Nəticə budur ki, Köçəryan həm daxili cəmiyyətə, həm də beynəlxalq maraqlara qarşı getdi və buna görə də cavab verməli olacaq.\n- Nərə alaq ki, Köçəryan 29 deputatla parlamentdə təmsil olunacaq. Sizcə, bu, ona intiqam üçün fürsət sayıla bilər?\n- Çoxluq Paşinyandadır. O, birmənalı hökumət yaradacaq, Paşinyanı dayandırmaq çətin olacaq. Nikol Paşinyan Köçəryan və Sərkisyanı işə cəlb edə biləcək. Bizi qarşıda hələ böyük proseslər gözləyir. Bundan əvvəl Köçəryana cinayət işi qaldırılmışdı. Lakin Köçəryan bunu dərk etmədi. Köçəryan düşündü ki, məsələ bitdi, müharibənin nəticələrindən istifadə edərək Paşinyana zərbə endirə bilər. Ancaq indiki halda zərbəni özünə qarşı yönəltdi.\n- Bu seçkilər son 30 ildə Ermənistan siyasi sisteminə daxil olan “Qarabağ” klanının taleyini necə dəyişəcək?\n- Əslində, bu səsvermə “Qarabağ” klanına qarşı idi. Diqqət edəndə görürük ki, Nikol Paşinyan ən çox səsi paytaxt İrəvanda toplayıb. İrəvan erməniləri də Qarabağ ermənilərini sevmir, bu acınacaqlı duruma görə onları ittiham edirlər. Ermənilər hesab edirlər ki, vaxtilə Qarabağdakı separatizmə dəstək veriblər, hər şey ediblər ki, Qarabağ Azərbaycandan ayrılsın. Ancaq hakimiyyətə “Qarabağ” klanın gəlməsi Ermənistanın özünü də pis duruma salıb, heç bir uğur əldə edilməyib. Korrupsiya, vəzifədən sui-istifadə ortaya çıxıb. Yəni ölkədə neqativ proseslər gedib. Əhali də bununla razılaşa bilmir. Seçki də bunun isbatıdır. Yerli ermənilər 2008-ci ildə “Qarabağ” klanını silməyə cəhd etdi, ancaq alınmadı. 2018-ci ildə bu baş tutdu. Yəni bundan sonra “Qarabağ” klanı Ermənistan siyasi sistemindən çıxdaş ediləcək. Məncə, demontaj davam edəcək. 2018-ci ildən başlayan proses daha da dərinləşəcək. Beləcə “Qarabağ” klanı Ermənistan siyasi sistemindən təcrid ediləcək. Odur ki, Köçəryanın aqibəti yaxşı olmayacaq.\n- Seçkilərin nəticələrini Azərbaycanın maraqların baxımdan necə analiz etmək olar?\n- Azərbaycana sülh, regional əməkdaşlıq və Ermənistanın Qarabağı Azərbaycanın ərazisi kimi tanıması lazımdır. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycanın marağındadır ki, erməni xalqı indiki siyasi xətti müdafiə edir. Çünki Paşinyan xətti qüsurlu olsa da, indiyə qədər Ermənistanda olan xətlərin içərisində ən sərfəlisidir.


Smartfonun korpusunu soyudan material hazırlanır |\nAna Səhifə/Texnologiya/Smartfonun korpusunu soyudan material hazırlanır\nUhan Universiteti OPPO ilə smartfon korpusları üçün yeni növ soyutma materialı hazırlamaq üçün əməkdaşlıq edir.\nLent.az-ın xarici mediaya istinadla məlumatına görə, “Glacier Mat” adlanan yeni materialın termotənzimləmə mexanizmi kosmos gəmisinin və ya insan bədəninin tərlə istiliyi yayan buxarlayıcı soyutma prosesinə bənzəyir.\nMaterial öz-özünə dövran edən buxarlandırıcı soyutmanı həyata keçirə bilər.\nİçindəki termorequlyasiya fiziki xüsusiyyətlərə görə həyata keçirilir və əlavə elektrik enerjisinin və ya digər enerji növlərinin cəlb edilməsini tələb etmir.\nSmartfon həddindən artıq qızdıqda, material suyun buxarlanması vasitəsilə istiliyi aradan qaldırır. Soyuduqda, material korpusun temperaturunu tənzimləmək üçün nəmi çəkir.\nTəcrübə zamanı hazırlayanlar belə qənaətə gəliblər ki, eyni şəraitdə bir saat fasiləsiz istifadə edildikdə, yuxarıda göstərilən materialdan hazırlanmış korpusla təchiz edilmiş smartfon adi smartfonlardan 2,3 dərəcə Selsi soyuq olub.\nBu günə qədər bu texnologiya OPPO smartfonunun yaxınlarda buraxılmış qoruyucu korpusunda artıq istifadə olunur.\nTexnologiyanı hazırlayanlar iddia edirlər ki, gələcəkdə onu kompüterlərdə və günəş panellərində də tətbiq etmək mümkün olacaq.


İlk Elektron Ensiklopediya Yaddaşların ŞAH adamı - Çingiz Mustafayev | Azens\nÇingiz Mustafayev Azərbaycana çox şey bəxş elədi. Çingiz Azərbaycan tamaşaçısına hər bir reportajı ilə tanış olsa da, dünya onu daha çox Xocalıda çəkdiyi filmlə tanıdı. Çingiz Mustafayevin məhz bu filmi ilə Ermənistanın imici bütün dünyada ciddi sarsıntıya məruz qaldı. O döyüş zonalarına yalnız reportyor kimi yollanmırdı. O cəbhədə bir əsgər, bir zabit və hətta bir komandan kimi çox vəzifəni öz üzərinə götürürdü. Çingiz Mustafayev Tibb Universitetində təhsil almışdır. Və Ermənistanın Azərbaycana qarşı Qarabağ təcavüzü başlayandan sonra Çingiz jurnalistikaya üz tutdu. O 1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət televiziyasında reportyor kimi çalışmağa başlayan Çingiz yalnız Azərbaycan miqyasında fəaliyyət göstərmirdi, onun reportajları informasiya blokadasında olan Azərbaycan haqqında gerçəkliklərin Amerika və Avropanın aparıcı teleagentlikləri və televiziyalarına yol tapırdı. Elə ola bilməzdi ki, təhlükə olan yerdə Çingiz Mustafayev və kamerası olmasın. Xocalı faciəsi zamanı işgəncələrə məruz qalmış insanları bir-bir tamaşaçılara və dünyaya göstərirdi. Kadrlar vardır hansı ki, həmin kadrlarda Çingizin hönkürtü səsləri gəlir. Həmin kadrlar Ağdamda, Şuşada, Xocalıda çəkilmişdir.\nÇingiz Mustafayev cəbhə üçün yarandı və cəbhədə də həlak oldu. O bilməzdi ki, Xocalı faciəsindən 3 ay sonra o özü şəhidlərin yanına gedəcək...... "Şəhidlər Xiyabanına"..... 1992-ci ilin iyun ayının 15-də Ağdamın Naxçıvanik kəndində çəkiliş zamanı aldığı mərmi qəlpəsindən həlak oldu, amma yenə də kameranı söndürmədi.Bu onun öləndən sonra da yaşayacağına işarə idi. 1992-ci ilin noyabrın 6-da Çingiz Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı oldu. Acı həqiqətləri kameranın köməyi ilə dünya tarixi yaddaşına salan Çingiz… Mərdliyi, cəsarəti, fərqli ürəyi ilə yaddaşlarda qalan İnsan.... 32 il bu cür insan üçün çox qisadır, amma hamıya örnək olası ömürdür. Mən Çingiz Mustafayevə başqa tərəfdən baxıram. Vetənini sevən, onunçün hər şeyə qatlaşan.... Bu insanın adı çəkilərkən çoxumuzun gözü dolur. Ürək ağrısı ilə ALLAH SƏNƏ RƏHMƏT ELƏSİN !!! AZENS.AZ


Sən demə, ac qalmaq xərçəngin QARŞISINI ALIRMIŞ » Altun.az\n29 in 2017, 19:37\nGün ərzində 14-16 saat ac qalmaq ilk növbədə xərçəng xəstəliyinə tutulma riskini azaldır. Ancaq aclığın faydasını görmək üçün qeyd edilən saatda yeməkdən uzaq durmaq mütləqdir.\nAltun.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə mediasına Harvard Universiteti Tibb fakültəsinin müəllimi, “dünyanı dəyişdirəcək 37 alimdən biri” kimi tanınan həkim Ömər Yılmaz açıqlama verib.\nO, heyvanlar, xüsusən də siçanlar üzərində aparılan araşdırma nəticəsində bu qənaətə gəldiklərini deyib: “Aparılan araşdırmalar aclıqla xərçəng arasında ciddi bir əlaqənin olduğunu sübut edir. Normal bir hüceyrənin xənçəngə çevrilməsini araşdırarkən burada qidanın da rolunun olduğunu müəyyən etdik. Düzdür, genetik faktorlar əsas səbəbdir. Həmçinin siqaret və köklük də siyahıda üst sıralardadır. 2020-ci ildə köklük nəzarət edə bilməyəcəyimiz xərçəng risk faktorları sırasında ən böyük səbəb olacaq. Dəqiq rəqəm deyə bilmirik, lakin hər 100 xəstədən 30-u köklük və qida, 20-i siqaret, 50-i isə genetik və bilinməyən səbəblərdən xərçəngə tutulacaq”.\nAclığın insan bədəninə müsbət təsirlərinin çox olduğunu deyən həkim 1900-cü illərdən bu istiqamətdə aparılan araşdırmalara toxunub: “Ac olanda qanda şəkərin miqdarı düşür. Bədəndəki yağ sərf edilir. Xəstə ac qalanda şəkərli diabetin yaranması dayanır, bağırsaqdakı kök hüceyrələr daha tez yenilənir. Lakin bu faydanı görmək üçün gün ərzində 14-16 saatı yemək yeməmək lazımdır. Köklük isə əksinə diabet, damar tıxanıqlılığı və xərçəngə yol açır. Son 30 ilin araşdırmaları bu qənaətə gəlməyimizə səbəb olub. Xüsusən, bağırsaq, süd vəzi və qaraciyər xərçənginin yaranmasında köklün başlıca faktorlardandır”.


QHTXEBER: Vətəndaş olaraq Ramil Səfərovu müdafiə edə bilmiriksə...\nAvropa İnsan Hüqqları Məhkəməsinin Ramil Səfərovla bağlı qərarı demək olar ki, həftənin ən aktual mövzusuna çevrildi. Bu müzakirələrə qatılmağı düşünsəm də öncə fikrimdən yan keçməli oldum, amma vətəndaşlarımızın emosional mövqeyini gördükdə qərara gəldim ki, mütləq Məhkəmənin bu qərarından yaranan mübahisəli vəziyyətə münasibət bildirim. Məqsəd Məhkəmənin qərarını şərh etmək deyil, Məhkəmə müraciət əsasında araşdırma aparmış, İnsan hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasının 2-ci maddə (yaşamaq hüququ) və 14-cü maddənin (ayrı-seçkiliyin qadağan olunması) pozulduğunu bəyan etmişdir. Konvensiyanın 2-ci maddəsinin tələbi aydındır, hər kəsin yaşamaq hüququnun qanunla qorunmasından bəhs olunur. 14-cü maddədə isə göstərilir:\n“Bu Konvensiyada təsbit olunmuş hüquq və azadlıqlardan istifadə cins, irq, dərinin rəngi, dil, din, siyasi və digər baxışlar, milli və ya sosial mənşə, milli azlıqlara mənsubiyyət, əmlak vəziyyəti, doğum və ya hər hansı digər əlamətlərə görə ayrı-seçkilik olmadan təmin olunmalıdır”.\nMəhkəmə ayrı-seçkiliyə yol verildiyini bu maddənin tələbinin pozulduğunu iddia edir. Bunu Macarıstan məhkəməsinin R.Səfərovla bağlı hökmünün davamı kimi də dəyərləndirmək olar. O zaman Macarıstan məhkəməsi də bu müddəanı əsas götürərək mühakiməyə başlamışdı. Məhkəmənin R.Səfərovla bağlı hökmündə də cinayətin motivi kimi zərərçəkmişin başqa millətin nümayəndəsi olduğuna görə öldürüldüyü qeyd olunmuşdu. Onun əməli qabaqcadan planlaşdırılmış, qəsdən, ağırlaşdırıcı halda və qəddarlıqla adamöldürmə kimi tövsif olunub. Halbuki, sonradan onun əməlinin qabaqcadan planlaşdırılması məhkəmə prosesində sübut olunmayıb. Cinayət işinin materiallarında sübut olunur ki, R. Səfərov zərərçəkmişi uzun sürən qeyri-qanuni və əxlaqa zidd hərəkətləri nəticəsində güclü affekt təsiri altında öldürüb. Onun əməli törədərkən hansı vəziyyətdə olması sübut olunmayıb. Zərərçəkmişin sistemli, qeyri-qanuni və əxlaqa zidd hərəkətləri məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmayıb.\nBu halda biz vətəndaş olaraq R.Səfərovu müdafiə edə bilmiriksə, heç olmasa tənqid də etməməliyik. Macarıstan məhkəməsinin davamı olaraq bu gün Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin də hadisəyə kökündən yanaşmamağı və ayrı-seçkilik halını qabartması başadüşülən deyil.\nBu, məsələnin bir tərəfi, digər tərəfi isə bizim susqunluğumuz, eyni zamanda isə həm məhkəmə qarşısında, həm də beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında alternativ faktları qoya bilməməyimizdir. Avropanın və digər ölkələrin mövqeyi bəllidir, yaşamaq hüququnun pozulduğunu iddia edirlər, eyni zamanda bu vəziyyətdən istifadə edərək Azərbaycana qarşı təzyiqlərini davam etdirirlər. Bəs bizim vətəndaşlar Ramil Səfərovu niyə ittiham edirlər, bunu necə başa düşmək olar?\nRamil Səfərovun törətdiyi əməl məlumdur və buna görə də Macarıstan qanunvericiliyinə görə verilmiş cəzanın 8 ilini çəkmişdir. Əgər doğrudan da Avropa, fərdlərin yaşamaq hüququnun pozulmasından narahatlığını ifadə edirsə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində hüquqları pozulmuş, yaşamaq hüququndan məhrum olunmuş insanların, fərdlərin taleyinə nə üçün biganədir. Əgər burada söhbət bir erməni zabitinin yaşamaq hüququnun pozulmasından gedirsə, işğal olunmuş ərazilərdə erməni silahlı qüvvələrinin minlərlə insanı yaşamaq hüququndan məhrum etmişdir. Avropa Məhkəməsi Konvensiyanın 14-cü maddəsinin tələbləri pozulmasını iddia edərək ayrı-seçkiliyə yol verildiyini bəyan edir, amma, Məhkəmə yaşamaq hüququndan məhrum olunmuş minlərlə soydaşlarımızla bağlı məsələdə ayrı-seçkiliyə yol verir. Hesab edirəm ki, Məhkəmənin fəaliyyətində tənqidi məqamlar çoxdur, ən azından bizim tərəfimizdən bunlar açıq bəyan olunmalıdır.\nRamil Səfərov məsələsini vətəndaşlarımız təqdir etmədən, adi bir cinayət hadisəsi kimi qəbul etmədən açıq tənqidlərdən çəkinsələr daha yaxşı olardı. Ramil Səfərovun əməli anlayışla qarşılanmalıdır.\nƏvvala, Ramil Səfərov bu hadsəni nə qarət, nə xuliqanlıq, nə də tamah məqsədilə törətməyib, məhz xalq, dövlət mənafeyi naminə törədib, haqsızlığa etiraz olaraq, cinayətkarların cəzasız qaldığından hiddətlənərək törədib.\nİkincisi, Ramil Səfərov müharibənin od-alovunda yaxınlarını itirmiş bir gənc zabit idi. Onun yaxınları erməni vəhşiliyinin qurbanı olmuşdur. Bu baxımdan, gənc zabitin emosiya və hissləri başadüşülən olmalıdır, onun yerində başqa bir vətəndaşımız olsaydı bəlkə o da eyni addım atardı. Aydındır ki, biz nə cinayətin tərəfdarıyıq, nə də törədilmiş cinayət əməlini alqışlamırıq. Bəli, bütün məsələlərin dinc formada, diplomatik yolla həll etmək daha uğurlu variantdır. Hadisəni təfərrüatı ilə bilmirik, onun ruhi həyacan vəziyyətində baş verməsi daha çox iddia olunur. Ona görə də vətəndaşlarımız bu məsələyə həssas yanaşmalı düşmən dəyirmanına su tökmüş kimi görünməməlidir. Yaxın tariximiz unudulmamalıdır. Ermənistan, vətəndaşlarımızı kütləvi şəkildə məhv etdi və Xocalı hadisələrini Azərbaycanın keçmiş hakimiyyətinin törətdiyini bildirdi. Erməni cinayətkarlarının cəzalandırılmaması bu gün bizim hər birimizi hiddətləndirir.\nErməni zabitlərinin törətdikləri qeyri-insani vəhşi əməllər beynəlxalq cinayətdir, birbaşa beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün təhdiddir, R. Səfərovun törətdiyi əməl isə milli cinayət qanunvericiliyi ilə cəzalandırılmalı əməldir. Avropa və NATO R.Səfərovun ekstradisiyadan sonra Azərbaycanda qəhrəman kimi qarşılanması və əfv olunmasına görə narahatlıqlarını ifadə etdilər. Maraqlıdır, R.Səfərova ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzası veriləndə bu narahatlıq nə üçün ifadə olunmurdu? Adamöldürməyə (bir adamın öldürürülməsinə görə) görə ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzasının verilməsi beynəlxalq hüquq normalarına uyğundur? Heç Yuqoslaviya Tribunalı yüzlərlə bosniya müsəlmanlarını qırğına məruz qoymuş serb cinayətkarlarının çoxuna ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzası vermədilər.\nBeynəlxalq humanitar hüquq normalarına və “Müharibə Qurbanlarının Müdafiəsinə dair” 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarına görə mülki şəxslərin öldürülməsi, işgəncələrə məruz qalması, mülkiyyətin dağıdılması, tarixi-mədəniyyət abidələrinin hərbi zərurət olmadan dağıdılması beynəlxalq cinayətdir və bu beynəlxalq cinayətlər bizim ərazidə baş verib, sağ ikən uşaqların dərisi soyularaq, əllərindən güllənərək işgəncələrə məruz qalıb. Vətəndaşlarımız yazır ki, insanı yatmış vəziyyətdə öldürməzlər, Xocalıda körpələr, qocalar və qadınlar, köməksiz insanlar elə yatdıqları yerdə güllələnmədilər, hamilə qadının qarnı yarılaraq bətnindən körpəsi çıxarılmadı, qızlar zorlanmadılar?\nFərq aydındır. Geniş miqyasda soydaşlarımızın öldürülməsinə susuruq, bir erməni zabitinin öldürülməsinə emosianal yanaşırıq. Bu mövqeyimlə mən cinayətin baş verməsinin tərəfdarı deyiləm əsla. Sadəcə istərdim ki, baş vermiş tarixi həqiqətləri unutmayaq, nəticə çıxarmağa çalışaq.\nHüquqşünas Əlövsət Allahverdiyev\n3M və ya VƏTƏNDAŞ ANLAYIŞI\n06 iyul | 00:15\nCOVİD-19 dan sürətli yayılan “virus” – STRESS\n16 iyun | 18:25\nAvropa Parlamentinin bəyanatı Ermənistan siyasi dairələrində böyük ajiotaj yaratdı\n16 iyun | 18:21\nCəmiyyətin sağlamlığı dövlətimizin prioritet vəzifəsidir\n10 iyun | 11:28\n10 iyun | 10:24\nKoronavirus pandemiyası ilə mübarizəyə ciddi və məsuliyyətli yanaşaq!\n08 iyun | 10:06


10:48 22 İyul 2019 Oxunub : 1545\nYasamal rayonu ərazisində sərnişin avtobuslarından birində Çin Xalq Respublikasının vətəndaşı olan qadının çantasından oğurluq edilib.\nDİN-dən Azvision.az -a zərərçəkən şəxs Yasamal Rayon Polis İdarəsi 28-ci Polis Bölməsinə məlumat verərək avtobusda olan zaman naməlum şəxsin onun içərisində 200 manat, sənədlər və şəxsi əşyaları olan pul kisəsini oğurladığını bildirib.\nBölmə əməkdaşlarınını həyata keçirdikləri əməliyyat nəticəsində qeyd edilən cinayəti törətməkdə şübhəli bilinən əvvəllər dəfələrlə məhkum olunmuş paytaxt sakini Xalid Şəmşiyev saxlanılıb.O, ifadəsində qeyd edilən hadisəni törətdiyini etiraf edib.\nSaxlanılan şəxsin ətrafında aparılan əlavə əməliyyat tədbirləri zamanı onun cari ilin fevralında Yasamal rayonunda bir avtomobilin açıq qalan pəncərəsindən salona daxil olaraq 800 manatdan artıq pul oğurladığı da məlum olub. Faktlarla bağlı 28-ci Polis Bölməsində toplanan materiallar araşdırılması üçün Yasamalı Rayon Polis İdarəsinə göndərilib, istintaq tədbirləri davam etdirilir.


Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün bütün lazımi addımları atacaq - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nErmənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin indiyədək həll edilməməsinin başlıca səbəbi Ermənistan hakimiyyətdəki şəxslərin yalançı və ikiüzlü olmalarıdır. İşğalçı Ermənistan faşizmdən də qorxunc ideologiyaya malikdir. Məhz bu ideologiyaya söykənən Ermənistan rəhbərliyi yeni torpaqlar iddiasındadır.\nPrezident İlham Əliyevin sentyabrın 19-da Azərbaycan telekanallarına müsahibəsində Ermənistanın təxribatları və bunun mümkün nəticələri ilə bağlı açıqlaması həm Ermənistana, həm də bütün dünyaya mesajdır. Dövlətimizin başçısı qeyd etdi ki, əgər Ermənistan beynəlxalq hüquqa bundan sonra da hörmətsizlik göstərməkdə davam edərsə, o zaman Azərbaycan da beynəlxalq hüququn tələblərini nəzərə almaya bilər. Prezident diqqətə çatdırıb ki, əgər onlar beynəlxalq hüququ yerə vururlarsa, biz niyə beynəlxalq hüququ gözləməliyik?! Biz də yerə vuracağıq, amma axırı onlar üçün pis olacaq.\nBu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı İqbal Məmmədov deyib.\nDeputatın sözlərinə görə, bu ilin iyulunda Tovuz rayonu istiqamətində törədilən təxribat, ardınca avqust ayında diversiya qrupunun göndərilməsi Ermənistan hakimiyyətinin bir daha faşist ideologiyasına xidmət etdiyini göstərir. Məqsəd danışıqları pozmaq və status-kvonu dəyişməz saxlamaqdır.\nDünya ictimaiyyətinə özünü humanist kimi tanıtmağa çalışan ermənilərin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində törətdikləri vandalizm aktlarından söz açan deputat deyib: “Ermənilər Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində dini və tarixi abidələri dağıdır, yerlə yeksan edirlər. Biz Şuşada, Ağdamda və digər ərazilərimizdə məscidlərimizlə bağlı arzuolunmaz halların şahidi olmuşuq. Bu gün Yuxarı Gövhərağa məscidindən başqa bütün məscidlər dağıdılıb. Yuxarı Gövhərağa məscidi də fars mədəniyyət mərkəzi kimi təqdim olunur. Bütün bunların fonunda bəzi İslam ölkələrinin Ermənistana isti münasibəti başa düşülən deyil və sual doğurur. Əgər bu ölkələr İslam dəyərlərinə sadiq olsaydılar, o zaman Qarabağda mövcud olmuş onlarca məscidin dağıdılmasına səssiz qalmazdılar”.\n“Azərbaycan Prezidenti Ermənistanın təxribatlarını davam etdirəcəyi təqdirdə hərbi əməliyyatları işğalçı ölkənin ərazisində keçirə biləcəyimizi diqqətə çatdırdı”, - deyən İ.Məmmədov qeyd edib ki, bu, həm Ermənistana, həm də dünyaya mesajdır. Əgər dünya birliyi, beynəlxalq təşkilatlar işğalçı Ermənistanın təxribatlarının qarşısını ala bilmirsə, o zaman Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün bütün lazımi addımları atacaq. Çünki haqqı tapdanan, hüquqları pozulan tərəf bizik və bizim mübarizəmiz haqq mübarizəsidir.\nAZERTAG.AZ :Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün bütün lazımi addımları atacaq


Rəşad Sadıqovun alt-üst olan planları - Azerifootball.com\n27.04.2012 / 0 şərh / 1846 -dəfə baxılıb\nRəşad Sadıqovun alt-üst olan planları\n“Xəzər Lənkəran” klubunun hesabından altı xalın silinməsi bir absurd, yenidən həmin xalların geriyə qaytarılması başqa absurddur. Bu, bizim bütün planlarımızı pozdu. FİFA-nın altı xalı silməklə bağlı qərarından sonra biz “Qəbələ” və “Bakı” ilə oyunlarda vabank getdik. Əgər “Xəzər Lənkəran”ın xal durumu əvvəlkitək olsaydı, normal oyunumuzu oynayardıq”.\nBu sözləri “Qarabağ”ın müdafiəçisi Rəşad Sadıqov FİFA-nın “Xəzər Lənkəran”nın altı xalını geri qaytarması qərarına münasibət açıqlayarkən deyib.\nO qeyd edib ki, FİFA “Xəzər Lənkəran”ın altı xalını sildikdən sonra taktikalarında müəyyən dəyişiklik ediblər: “Biz müdafiədən oyunumuzu qurub ən azı bir xal qazanmağı hədəfləyərdik. FİFA-nın son qərarı düzgün olmadı. “Bakı” ilə oyunda bir neçə futbolçumuza istirahət verdik. Yenə deyirəm, bütün planlarımız alt-üst oldu”.\n“Mən əvvəlki müsahibələrimdə də demişəm ki, hamı çempionluqdan danışır. Amma ola bilər ki, “Qarabağ” Avroliqadan kənarda qalsın. İndi isə üçüncü pillədəki “İnter”lə iki xal fərqimiz var. Bizi qarşıda üç ağır oyun gözləyir. Bu oyunlarda qələbə qazanıb Avroliqaya vəsiqəni təmin etməyə çalışacağıq” - deyə o qeyd edib.


Beynəlxalq hüquq — Vikipediya\nBeynəlxalq hüquq — hüququn bir sahəsi olmaqla dövlətin xarici münasibətlərini, əlaqələrini nizamlayan normalar sitemidir. Buraya dövlətlər, beynəlxalq təşkliatlar, özünüidarəetmə qabiliyyətinə malik olan xalqlar, milli azadlıq mücadiləsi verən millətlər bəzən isə fiziki və hüquqi şəxslər də aid edilir. Beynəlxaq hüquq çox geniş sahələri əhatə edən beynəlxalq münasibətlər və normalar sistemidir.\nBMT — beynəlxalq hüququn inkişafında və onların kodifikasiyasında aparıcı rol oynayan təşkilatdır.\n1 Müasir Beynəlxalq hüquq\n2 Beynəlxalq məsuliyyət\n3 Beynəlxalq Əmək Hüququ\nMüasir Beynəlxalq hüquqRedaktə\nMüasir Beynəlxalq hüququn 400 il əvvəl yarandığını, formalaşmağa başladığını desək də beynəlxalq sistemin fundamental konsepsiyalarının yaranmasını min illər əvvəl dövlətlərarası siyasi münasibətlərdə görə bilərik. Təxminən e.ə 2100-cü ildə Laqaş və Umma hakimlərinin bağladıqları müqaviləni buna misal göstərmək olar. Bu müqavilə dövlətlərarasındakı sərhədləri müəyyənləşdirirdi. Başqa bir nümunə II Ramzes və Hetlər arasında bağlanmış əbədi sülh və qardaşlıq müqaviləsini göstərə bilərik. Hansı ki, təxminən e.ə 1200-cü illərin əvvəlində bağlanmışdı. Bu müqavilə Şam şəhərinin şimalında (Kardeş şəhərində) bağlanıb və müharibənin bitməsini, ərazi bütövlüyünü və nəhayət müdafiə alyansının yaradılmasını da nəzərdə tuturdu.\nBeynəlxalq hüququn əsas on prinsipi mövcuddur: ərazi bütövlüyü prinsipi, xalqların öz müqəddaratını təyin etmə prinsipi və s.\nDövlətlər, beynəlxalq hüququn subyektləri ilə öz münasibətlərini xarici siyasət əsasında qurur və bu siyasətin yerinə yetirlməsi nəticəsində beynəlxalq hüquq normaları yaradır ki, bunlar da müxtəlif formalrda olur. Bu münasibətlər iki tərəfli, regionla, universal səviyyədə qurula bilir. Bunun da əsasını müqavilə və konvensiyalar təşkil edir.\nBeynəlxalq hüququn xarci siyasətlə və ümumiyyətlə siyasətlə bağlılığı, onlardan hansının daha önəmli olması və hansının digərini kölgədə saxlamsı məsələsi bu suallar və onların cavabı çox vacib olan məsələlərdir. Ancaq burada bir həqiqət də var ki, hansı daha güclüdür və bütün mübahisələrə baxmayaraq, onların arasında qırılmaz əlaqə vardır . Bu hətta beynəlxalq məhkəməninin aktlarında da öz əksini tapmışdır.\nDövlətlərin məsuliyyəti beynəlxalq hüququn əsas prinsipidir və beynəlxalq sistemin təbiətindən və dövlətlərin müstəqillliyi və bərabərliyi barədə doktrinalardan irəli gəlmişdir. Beynəlxalq məsuliyyət anlayışı beynəlxalq hüquq subyekti tərəfindən həyata keçirilmiş beynəlxalq hüquqa zidd hərəkətlərin və beynəlxalq hüquqa uyğun fəaliyyət zamanı yol verdikləri hərəkətlər zamanı meydana çıxan zərərli təsirlərin nəticələrini zərər görən beynəlxalq hüquq subyektinə münasibətdə aradan qaldırmaq məqsədi daşıyan beynəlxalq hüquq institutudur.\nBeynəlxalq Əmək HüququRedaktə\nBeynəlxalq Əmək Hüququ sahəsində ilk müqavilələr 19-cu əsrin başlanğıcında bağlanmışdır. Əmək hüququnun beynəlxalq sferada tənzimetmə mexanizminin yaranması İngiltərədə Robert Ouenin (Robert Owen), Fransada Blan və Vilyermin, Belçikada isə Düsepetönün (Ducepetiaux) adı ilə bağlıdır. Elzaslı sənaye sahibi David Leqranın işçilərin əmək hüquqlarının sistemli şəkildə qorunması və bu hüquqların qorunub inkişaf etdirilməsi ideyası 1840-1855-ci illər arasında əsas Avropa dövlətlərinin hökumətlərinə ünvanlanmışdı.\nMalcolm N. Shaw International Law Taschenbuch: 1434 Seiten Verlag: Cambridge University Press; Auflage: 5 (25. September 2003) ISBN-10: 0521531837 ISBN-13: 978-0521531832 (ing.)\nwww.azhumanrights. Arxivləşdirilib 2012-03-03 at the Wayback Machine\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Beynəlxalq_hüquq&oldid=6139741"\nLast edited on 12 sentyabr 2021, at 11:21\nBu səhifə sonuncu dəfə 12 sentyabr 2021 11:21 tarixində redaktə edilib.


Çağdaş yaşam düzənimizdə gəncliyin ən ağır problemlər içində yaşaması artıq yeni nəslin səbr kasasının coşmasına səbəb olmaqdadır. Çünki, Azərbaycanda mövcud təhsil sistemi elə qurulub ki, hətta dövlətə məxsus universitetlərdə pullu xidmət 80 faizi çoxdan ötüb. Təhsil haqqında qanunda təsbit olunduğu kimi, dövlət sektorunda təhsil alanların azından 70 faizi pulsuz olmalıdır. Özəl sektor isə təbii olaraq, tamamilə pullu xidmət üzərində qurulubdur. Bu gün təhsil sektoru elə bir aşınmalar üzərində köklənib ki, Azərbaycan gəncliyi bu prosesdə daxili enerjisini, istedadını, bilik və bacarığını ortaya qoymaq imkanında deyil. Çünki, bunun üçün nə dövlət, nə də özəl sektorda heç bir imkanlar yoxdur. Əksər inkişaf etmiş ölkələrdə tələbələr istər dövlət, istərsə də özəl sektorda təhsil almasına baxmayaraq, təhsil aldıqları sahələr üzrə böyüklü-kiçikli bir sıra projelərdə iştirak edirlər. Beləliklə bir yandan təhsil aldığı sahə üzrə ixtisasını, biliyini və təcrübəsini artırmış olur, o biri yandan öz təhsil haqqını və maddi ehtiyaclarını ödəmək üçün əməlli başlı vəsait əldə edirlər.\nAncaq gözəlim Azərbaycanda bunların heç biri yoxdur. Bir yandan da devalivasiya adı altında təhsil xərcləri durmadan artmaqda davam edir. Minlərlə ailələr, elə gəncliyin özü onları vampir kimi məhv etməyə hazır olan ali təhsil sektoruna üz tutmaqdan yayınmağı daha çox tərcih etmək zorunda qalıb. Çünki, bir yandan təhsilin keyfiyyəti, o biri yandan təhsil xərcləri onların ürəyincə deyil. Beləliklə tədrici üsulla Azərbaycan gəncliyi ali təhsil almaq kimi imkanlardan məhrum qalmaq kimi ağır sindromu yaşamalı olurlar.\nFikrimizcə, gənclik üçün ölkədə bir sıra imtiyazlar yaradılmalıdır. Tələbələr üçün güzəştli şərtlər altında iş yerləri yaradılmalıdır. Bu iki standart dövlət qanunvericiliyi kimi təsdiq olunarsa, o zaman hər bir tələbə öz təhsil haqqını ödmək imkanlarını da əldə edə bilər. Biz istənilən an dünya təcrübəsini örnək kimi göstərə bilərik.\nGənclik üçün öz həyat nizamını, karyerasını qurması imkanlarının yaradılması istənilən ölkənin demokratik bir düzənlə sürətli inkişafı deməkdir. Çünki, coşqulu bir enerji ilə öz ideyalarını hərəkətə gətirmək üçün gəncliyin mənəvi və fizki imkanları hər zaman üstün səviyyədə olub. Həyatının perspektivini görmək və duymaq hər gəncin halal haqqıdır. Bu həm də dövlətə və mənsub olduğu topluma sonsuz inamın başlıca mənbəyi kimi də çox dəyərlidir. Gənclik öz həyatının bu günü və gələcək perspektivlərini görməyəndə tamamilə ümidsizləşir, vətənə olan bağlılığı da addım-addım sozalıb saralır. Gəncliyin arzusu nə hakimiyyətə gəlmək, nə də müxalifətdə olmaqdır. Gəncliyin başlıca istəyi əldə etdiyi biliklərini, sənətini öz taleyinin bir parçasına çevirməkdir. Görəsən bütün bunlar Azərbaycanda nə zaman öz gerçəkliyini tapacaq?.. Bu sual bir dilemma kimi gəncliyin həyat və yaşamaq sindromunun ayrılmaz bir paçasına çevrilib. Bunu kimsə unutmur, nə də bu sorunların çözülməməsinə görə bağışlamır. Hamılıqla bu problemləri qabartmağı bacardığımız gün Azərbaycan gəncliyinin səsi hər yerdə eşidiləcəkdir. Haydı, hamılıqla Azərbaycan gəncliyinin səsini daha çox duyurulmasına doğru!!!


İnstaqramda yenilik – CANLI YAYIM funksiyası olacaq – Azərbaycan Şəbəkə Xəbərləri ✸ Network News of Azerbaijan\nİnstaqramda yenilik – CANLI YAYIM funksiyası olacaq\n“Instagram” sosial şəbəkəsi yeni – birgə canlı yayım funksiyasının sınaqdan keçirilməsi barədə məlumat yayıb.\nYeni funksiya heç bir çətinlik çəkmədən bir profilin canlı yayımına qonaq əlavə etməyə imkan yaradacaq, izləyicilər isə translyasiyaya əvvəlki kimi rəy yazıb və ya “Bəyənmək” düyməsini seçə biləcəklər.\nSosial şəbəkədə qeyd ediblər ki, canlı yayıma çıxmaq “hər bir insanın öz dostları və izləyiciləri ilə ünsiyyət saxlaması üçün maraqlı formatdır, lakin bütün dünya ilə təkbətək qaldıqda özünü inamsız hiss etmək qaçılmazdır”.\nQeyd olunur ki, hazırda bu funksiyadan məhdud sayda istifadəçi yararlana bilər, bir neçə aydan sonra isə funksiyadan daha çox istifadəçi yararlanacaq.\nXatırladaq ki, 2016-cı ilin dekabr ayında “Instagram”da paylaşmalara yazılmış rəyləri “Bəyənmək” funksiyası işə salınıb.\nİnstaqramda yenilik - CANLI YAYIM funksiyası olacaq\nSonrakı xəbərİranda iki qadın vitse-prezident təyin olundu\nƏvvəlki xəbərQətər höküməti Azərbaycan ilə vizanı ləğv etdi


22-09-2020, 15:44 282\nQarşıda bizi çox daha böyük çətinliklər gözləyir. Payız mövsümü ilə bağlı respirator infeksiyalar baş qaldırdıqca, koronavirusla mübarizə çətinləşəcək. Həkimlər də, müəllimlər də, valideynlər də çıxılmaz vəziyyətdə qalacaq.\nBu sözləri Oxu.Az-a açıqlamasında pediatr Vaqif Qarayev deyib. Onun sözlərinə görə, belə gedərsə, məktəblərin yenidən bağlanması gözlənilir:\n“Bu gün həkimlər, müəllimlər, valideynlər üçün çıxılmaz vəziyyətdir. Karantin sərtləşdiriləndə əhali ayağa qalxır ki, azadlığımız əlimizdən alındı. Yumşaldılanda da yoluxma artır, yenə də əhali ayağa qalxır ki, qaydaları tənzimləyə bilmirlər və s. Bəs yaxşı necə edək? Pediatr olaraq onu deyim ki, qarşıdan payız mövsümü gəlir. Hər məktəbdə minlərlər şagird təhsil alacaq. Bu bilirsiz nə deməkdir? Adı bir virus qığılcımı ilə məktəbin yanması deməkdir. Həkim olaraq, siniflərdə əyani təhsilin əleyhinəyəm amma təhsilin dayandırılması da çıxış yolu deyil. Bütün hallarda yoluxmalar belə davam edərsə, düşünürəm ki, məktəbləri yenidən bağlaya bilərlər”.\n“Oktyabr ayında ikinci bəla başlayacaq. Mövsümu viruslar baş qaldırır. Hər kəs anlamalıdır ki, pandemiya ilə tək bizim ölkə deyil, bütün dünya mübarizə aparır. Gəlin, insaflı danışaq, bizim həkimlər də xarici ölkələrdəki mütəxəssislər kimi əllərindən gələni edirlər. İnfeksiya təbabətə məlum deyil, çətinlik yaradan məqam budur. Həkimlər mart ayından bunu düşünürlər.\nArtıq payız mövsümündə qızdırma ilə müraciət edən istənilən xəstənin ilk növbədə COVID-19 analizi verməsi lazım gələcək. Həkim bilsə də ki, bu mövsümi virusdur, amma qızdırma olduğu üçün koronavirusa görə yoxlanmalı olacaq. Buna isə nə həkimin, nə valideynin, nə də klinikaların gücü çatmayacaq. Həmin o qızdırmalı şagirdlər (I- IV siniflər) məktəbə gedirsə, heç kim bilməyəcək o COVID-19 daşıyıcısıdır, yoxsa mövsümi xəstəlikdir”.\nTəkrar yoluxmalarla bağlı konkret fikir söyləməyin çətin olduğunu deyən həkim, onu da qeyd edib ki, bununla bağlı dəqiq məlumat yoxdur:\n“Virusa yoluxan insanda immunitet formalaşır. Lakin bu immunitetin nə qədər davam etməsi ilə bağlı müxtəlif fikirlər səslənir. Ümumiyyətlə koronavirusa yoluxan şəxsin təkrar bu virusa yoluxub-yoluxmaması ilə bağlı fikir söyləmək olmur”.


Milli Elmlər Akademiyası nə iş görür? - ARAŞDIRMA\n15:21 11 Fevral 2019\nBu il Azərbaycanda bir sıra qurumlar ləğv edildi, bəziləri isə birləşdirildi. Bu addım bir tərəfdən optimallaşdırma üçün atıldısa, bir tərəfdən də qurumların fəaliyyətsizliyinə görə edildi. Sovetdənqalma belə qurumların sayı getdikcə azalmaqdadır.\nFəaliyyəti daim sorğulanan qurumlardan biri də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və onun nəzdində fəaliyyət göstərən institutlardır. Effektivliyin aşağı olması, ciddi elmi kəşflərin ortaya qoyulmaması, tədqiqat işlərinin aparılmaması kimi iradlar cəmiyyətdə bu quruma qarşı mənfi fikrin formalaşmasına səbəb olub.\nAkademiyanın vitse-prezidenti İsa Həbibbəyli bu gün elmi işçilərin işə gəlməməsindən şikayətlənib. O, kitabxanaya getmək adıyla adıyla bəzi işçilərin işə gəlmədiyini vurğulayıb:\n"Akademiyada bəziləri işə gəlmir və soruşanda da deyir ki, kitabxanada idim. Yoxlayanda isə məlum olur ki, kitabxanada olmayıb. Bütün institutlarda kitabxanalar və oxu zalları yaradılıb. İnstitutların çoxunda isə hətta müasir, elektron kitabxanalar təşkil edilib. Elmi işçilərin həftənin bütün günlərində işə gəlməsini tələb etmək onların yaradıcılıq imkanlarının məhdudlaşdırılması demək deyil. Çünki AMEA-nın bütün institutlarında elmi işçilərin kitabxanalara getmədən, işlədiyi müəssisədə elmi fəaliyyətlə məşğul ola bilməsi üçün şərait var. Bizim tələbimiz işə vaxtında gəlmək istəməyən elmi işçilərin bəhanələrini aradan qaldırır".\nİşçilərin bu cür etinasız yanaşdığı bir qurumun fəaliyyəti də beləcə müəyyən tərəddüdlər yaradır.\nƏvvəlcə qısa olaraq, Elmlər Akademiyası haqqında: Azərbaycan Respublikasında dövlətin təsis etdiyi ali elmi qurum, Respublikanın ali elmi idarəsidir. Bu gün Elmlər Akademiyasının 5 bölməsi, 30 institutu fəaliyyət göstərir. Eləcə də Nəsirəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası, Mərkəzi Nəbatat Bağı, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi; Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyi; Hüseyn Cavidin ev-muzeyi də akadmiyanın tərkibində olan dövlət obyektləridir. Yüzlərlə həqiqi və müxbir üzvləri, professorları var. 2013-cü ilin aprel ayından AMEA-nın prezidenti akademik Akif Əlizadədir.\nƏn çox hiss olunan boşluq isə dəqiq elmlərlə bağlıdır. Son dövrlər nədənsə Fizika, Kimya, Biologiya, Riyaziyyat və bu qəbildən olan elm sahələrinin nailiyyətlərini görü bilmirik. Ən çox eşitdiklərimiz isə filan gənc alimimiz NASA-ya oxumağa yollandı, Avropanın, ABŞ-ın, Türkiyənin nüfuzlu ali təhsil ocaqlarında gənc alimlərimiz dünyanı heyran qoydu və s-dir.\nOnu da qeyd edək ki, 2019-cı ilin dövlət büdcəsində 88 milyon 671 min manat Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) və onun tabeliyində olan müəssisələrin saxlanılmasına xərclənməlidir. Ötən il isə 80 milyon manata yaxın pul ayrılmışdı. Həmin milyonların təyinatı üzrə xərclənib-xərclənmədiyi də hələlik sual doğurur.\nTürkiyədə nanotexnologiyalar mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alan gənc tədqiqatçımız Aytək Məmmədli ölkəmizdə aparılan tədqiqat işlərindən narazı olduğunu dedi. O, bildirdi ki, ölkə rəhbərliyi tərəfindən bu sahəyə xüsusi diqqət və qayğı göstərilməsinə baxmayaraq, ortaya ciddi nailiyyət qoyulmayıb:\n“Bu gün dəqiq elmlərlə bağlı Azərbaycanda çox böyük boşluq və problem var. Əsas məsələ dünyaya inteqrasiya edə bilməməyimizdir. Bəzən ele elmi işlərin bəh-bəhlə tədqiq edildiyini görürük ki, hiss olunur, dünyadan ən azı bu istiqamətdə 50 il geriyik. Kənd təsərrüfatından tutmuş sənayenin inkişafına qədər olan bütün sahələrdə dəqiq elmlərə böyük ehtiyac var. Dünyada dəqiq elmlərlə məşğul olan şəxslər bilir ki, bu elmi tədqiqat niyə aparılır. Buna görə də əldə olunan nəticələr dövlət büdcəsinə birbaşa xeyir verir. Bizdə belə bir təcrübə demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Bu gün dəqiq elmlərdən əldə olunan nəticələr ölkə büdcəsinə heç bir xeyir vermir. Bəs, bu qədər alimi, professoru olan və bu qədər elmi tədqiqatlar aparılan ölkə üçün çox mühüm defisit deyilmi? Ölkə rəhbərliyi tərəfindən bu gün elmi tədqiqatlara, dəqiq elmlərin inkişafına çox böyük qayğı var. Prezident İlham Əliyev tərəfindən həmişə bu inkişaf diqqətdə saxlanılır. Gərək, bu işlə məşğul olan hər kəs bu qayğını yaxşı qiymətləndirsin”.\nBelə olduqda isə sual yaranır: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası niyə var, yaxud da nə iş görür?\nFemida.az Milli Elmlər Akademiyasının hazırkı fəaliyyəti ilə bağlı araşdırma aparıb.\n“Şübhəsi olan gəlib illik hesabatımıza baxsın”\nAkademiyanın Fizika İnstitutunun rəhbəri AMEA-nın müxbir üzvü Nazim Məmmədov bildirdi ki, bu il və ötən illər ərzində Fizika İnstitunda aparılan işlərə Nobel mükafatı verilib:\n“Milli Elmlər Akademiyası ilə bağlı cəmiyətdə mənfi fikrin formalaşmasına səbəb bizim nailiyyətlərimizin sayt, qəzet və jurnallarda çap olunmamasıdır. Akademiyanın uğurları yalnız xüsusi mətbu orqanlarda yayımlanır. Dubnada yerləşən Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutunun direktoru akademik Viktor Matveyev görün, bizim fiziklərimiz barədə nələr deyir: “AMEA-nın Fizika İnstitutunun əməkdaşları fundamental fizikanın vacib və müasir layihələrindən birinin reallaşmasına böyük töhfə veriblər". Beləliklə, onlar Nobel mükafatı alan şəxslərlə tamhüquqlu həmmüəllifdirlər. Topoloji izolyatorlarda aparılan işlərə görə Nobel mükafatı verilib. Bizim institutumuzda da bu istiqamət üzrə təqdirəlayiq işlər görülüb. Akademiyanın işləri populyar mətbuatda dərc olunmur. Nailiyyətlərimiz yalnız xüsusi elmi jurnallarda çap olunur. Həmin jurnalları isə cəmiyyətdə heç kəs oxumur”.\nNazim Məmmədov bu gün qürur duyulası fiziklərimiz olduğunu diqqətə çatdırdı:\n“Fizika İnstitutunda İmaməddin Əmiraslanov adlı alimimiz var. Hansı ki, vaxtilə Xudu Məmmədovun aspirantı olub. İmaməddin hazırda Türkiyədə simmetriyalarla bağlı tədqiqat işləri aparır. Türkiyədə onun fəaliyyətinə böyük qiymət verilir. Əminliklə deyə bilərik ki, İmaməddin Xudu Məmmədov səviyyəsində bir adamdır”.\n“Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tapşırığı əsasında uğurlu işlər görmüşük”\nKimya Elmləri Bölməsinin akademik-katibi Dilqəm Tağıyev isəs Fizika institutunun son illər əldə etdiyi nailiyyətlərin bəzilərinə toxunub:\n“Kimya Elmləri Bölməsində həm tətbiqi, həm də fundamental elm sahəsində bir çox uğurlar əldə olunub. Molekulyar azotun hidrogen peroksidlə oksid diazota fiksasiyası sahəsində əldə olunan nailiyyətə effektə “Nağıyev effekti” adı verildi. 2014-cü ildə bu uğurumuz Azərbaycanın dövlət mükafatına layiq görüldü. Son illər molekulyar naqillərin alınması istiqamətində ciddi tədqiqatlar aparılıb. Dünyada ən uzun molekulyar naqili bizim bölmənin alimləri kəşf edib. Nüfuzlu jurnallarda nəticələrimiz çap olundu. Kimyaçı alimlərimiz topoloji izolyatorların alınmasında da ciddi nailiyyətlərə imza atıblar. Bunlar çox qiymətli materiallar hesab olunur. Kimya texnologiyalarının nəzəri modelləşmə məsələləri ilə bağlı uğurlu işlər görülüb. Ekoloji dizel yanacağını almaq üçün texnologiyanın hazırlanmasında bizim bölmənin böyük rolu olub. Son iki ildə yol örtüyünün istismar müddətinin artırılması istiqamətində bəzi uğurlu tədqiqatlarımız baş tutub. Magistral su kəmərlərində sızıntının aradan qaldırılması üçün xüsusi örtüklərin hazırlanmasında alimlərimiz böyük nailiyyətlər əldə etdilər. Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin sifarişi əsasında apardığımız işlər bəyənilib. Kimyaçılarımız hidrotexniki qurğular üzərində monitorinq işləri aparırlar ki, metal avadanlığın korroziyaya qarşı davamlılığını öyrənsinlər. Bu monitorinq gələcəkdə baş verəcək qəzaların qarşısını vaxtında almağa kömək edəcək”.\nDilqəm Tağıyev onu da əlavə etdi ki, bu gün alimlərin birgə fəaliyyətinə ehtiyac yaranıb. Buna görə də əvvəlki dövrlərlə müqayisədə hansısa alimimizin əldə etdiyi nailiyyət gözə çarpmır:\n“Bu gün kimya sahəsində kifayət qədər güclü alimlərimiz var. Lakin əvvəlki dövr deyil. Tək alim heç nə edə bilmir. Bu gün müxtəlif sahələri təmsil edən alimlərin birgə fəaliyyəti ön plana çıxıb. Bir sözlə, kollektiv işlərə ehtiyac çoxalıb. Ona görə də biz çalışırıq ki, fizik və geoloqlarla birgə çalışaq”.\n“İnstitutumuzun şəraiti və əldə etdiyi uğurlar bütün dünyanı heyrətləndirir”\nMolekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunun direktoru İradə Hüseynova rəhbəri olduğu institutun bu vaxta qədər əldə etdiyi uğurlardan danışdı:\n“Bu institutun əsasını qoyan şəxs dünya şöhrətli alimimiz akademik Cəlal Əliyevdir. Uğurlarımız daima olub. Ötən illər ərzində çox böyük uğurlara imza atmışıq. 2015-ci ildə dünyanın ən aparıcı 3500 aliminin siyahısında iki azərbaycanlı alimi də yer almışdı. Onlardan biri kimyaçı alim idi, hansı ki, hazırda ABŞ-da molekulyar biologiya ilə bağlı elmi tədqiqatlar aparır. Digər alim isə bizim institutun əməkdaşı olan Asəf Salahovdur. O, insan genomu üzərində çalışan yeganə alimimizdir. Digər tanınmış alimimiz Qərib Mürşüdov hazırda Kembric universitetində laboratoriya rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir. Bizim institutumuzda da onun bir laboratoriyası var. 2015-ci ildə “Science” jurnalında Qərib Mürşüdovun iki məqaləsi çap olunub. Hazırda onun ölkəmizdə xeyli sayda doktorantları var, əsas tədqiqat sahəsi süni intellekt problemləri ilə bağlıdır. Bu araşdırmalardan sonra dərmanların əlavə efektləri aradan götürülə biləcək. Qərib Mürşüdovun 2015-ci ildə Kembric universitetində verdiyi hesabat universitetin ən qabaqcıl hesabatlarından sayılır. Daha bir qürur duyulası alimimiz Vidadi Yusibovdur. O, vaxtilə bizim şöbədə çalışırdı, hazırda isə ABŞ-da Molekulyar Biotexnologiyalar mərkəzinin direktorudur və müxtəlif xəstəliklərə qarşı vaksinlərin molekulyar əsaslarının hazırlanması ilə məşğuldur. Vidadi Yusibov 2005-ci ildə Amerika elminin 10 ən “ümidverici və işıqlı" beyinlərindən biri adına da layiq görülmüşdü”.\n“Avropadan gələn alimlər institutumuzda yaradılan şəraitə heyran qalır”\nİradə Hüseynova institutun son tədqiqat işlərinə də toxundu və bildirdi ki, Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutundakı mövcud şərait dünya standartlarına tam olaraq cavab verir:\n“Əldə etdiyi nailiyyətlər yaxın vaxtlarda xüsusi jurnallarda çap olunacaq. Son tədqiqatlarımızdan biri üzüm plantasiyalarında aşkar olunan xəstəliklə bağlı idi. Aparıcı istiqamətlərimizdən biri fotosintez prosesinin sintetik modellərini yaranmasıdır. 2005-ci ildən şöbəmiz bitki xəstəliklərini molekulyar səviyyədə öyrənməyə başlayıb. Cavanların elmə gəlməsi ilə bağlı problemlərimiz yoxdur. İnstitutumuzun magistratura pilləsində gənc tədqiqatçılar daxil olur. Onlara istər molekulyar biologiya, istərsə də biotexnologiyaların ən müxtəlif istiqamətləri üzrə dərslər tədris olunur. Artıq bu sahədə dünya elminə inteqrasiya olunmuşuq. Gənc alimlərimiz elmlər doktoru elmi dərəcəsini almaq üçün ABŞ-ın ən tanınmış universitetlərinə göndərilir. Həmin alimlərimiz ölkəmizə qayıtdıqdan sonra deyirlər ki, bizdə olan imkan ABŞ-dakından daha yaxşıdır. Avropadan gələn alimlər də bizə deyir ki, alimlərimizin başqa ölkəyə getməsinə ehtiyac yoxdur. Çünki Azərbaycanda hər cür şərait var”.\nMilli Məclisin elm və təhsil komitəsinin üzvü Ağacan Abıyev Milli Elmlər Akademiyasının fəaliyyətindən razı olduğunu bildirdi:\n“Geologiya və tibb sahəsində çox ciddi nəticələr əldə etmişik. Bütövlükdə təbiət elmləri sahəsində aparılan tədqiqat işləri fəxr olunasıdır. Akademiyada magistratura pilləsində dərslərin tədris olunması isə xüsusi olaraq təqdirəlayiq haldır. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının son 50 ildə əldə etdiyi uğurları dünyada heç bir təhsil müəssisəsi qazanmayıb. Bu baxımdan akademiyanın fəaliyyətindən razıyam”.\nAçar sözlər: #Elmlər_Akademiyası #elm #institut\nTürkmənistan Elmlər Akademiyası bağlandı\nElmlər Akademiyasında yeni təyinat olub\nAzərbaycanlı alim Nyu-York Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib\n`Elmlər Akademiyası`nın əsas girişi açıldı\n`Elmlər Akademiyası`nın əsas çıxışı nə vaxt açılacaq?\nİlham Əliyev ‘Elmlər Akademiyası’nda açılış etdi\n“Elmlər Akademiyası”nın ikinci çıxışı açılır\nMetronun “Elmlər Akademiyası“ stansiyasında - YENİLİK


=A5-1) Kitab Ailə Həyatı | bahai-kitabxana\nI. Ər Və Arvad Arasında Bağın Saxlanması\nTədqiqat Departamenti Tərəfindən Hazırlanmışdırç Mart 2008\nBəhai Müqəddəs Yazılarından, Həzrət Şövqi Əfəndi tərəfindən və onun adından,\nhabelə Ümumdünya Ədalət Evi tərəfindən yazılmış məktublardan çıxarışlardan məcmuə.\nBaxın, birlik olan ailənin işləri necə rahat gedir; o ailənin üzvləri necə tərəqqi edirlər, onlar dünyada necə rifaha yetişirlər. Onların işləri qaydasındadır, rahatlıq və sakitlikdədirlər, inamlıdırlar və mövqeləri yəqindir və hamı onlara həsəd aparır. Belə bir ailə günbəgün öz inkişafını və şöhrətini artırır.\nI. Ər Və Arvad (Həyat Yoldaşları) Arasında Bağın Saxlanması\nÜmumdünya Ədalət Evi Tərəfindən Və Onun Adından Yazılmış Məktublardan Çıxarışlar\nAiləyə böyük əhəmiyyət verilir, çünki o, həm fərdin ruhani inkişafı və xoşbəxtliyi, həm də cəmiyyətin inkişafı üçün təməldir. O, “insan cəmiyyətinin bütün strukturu üçün bünövrəni” təşkil edir. (Kitabi-Əqdəs). Ailədə inkişaf etdirilən münasibət və əlaqələr cimanın daim genişlənən çevrələrinə keçdikdə, “bütün millətin nizamına, əmin-amanlığına və zənginliyinə bilavasitə təsir göstərər.” (Əbdül-Bəha). Ailə barədə bəhai baxışı ən yaxşı şəkildə belə ifadə oluna bilər ki, ailənin hər bir fərdi üzvünün digərinə münasibətdə tutduğu mövqe onların Allaha olan münasibətlərinə ekvivalent olmalıdır. Beləliklə, öz oğlun və qızına təlim-tərbiyə verməkdə valideynlərin səyləri Allahın övladlarına təlim-tərbiyə verirlərmiş kimi başa düşülməlidir.\nAilə gələcəyin böyüklərini, uşaqları bəsləyib yetişdirmək, Allahı sevmək, ruhani düşüncəli olmaq, “gözəl davranış qaydalarına uyğunlaşmaq”, “insanlığın bütün fəzilətlərini və tərifəlayiq keyfiyyətlərini” mənimsəmək üçün münbit mühit yaradır.\nBəhai ailəsinin strukturuna gəldikdə isə, ancaq ümumi bir baxış vardır ki, bu strukturu müəyyən edir. Bəhai yazıları öyrədir ki, geniş ailə normadır və ata ailənin “başçısı” olsa da, (Ədalət Evinin 28 dekabr 1980-ci il tarxli məktubu) ailə üçün hər iki valideynin səlahiyyətləri və ilkin məsuliyyətləri vardır. Kitabi-Əqdəs valideynlərə həvalə edir ki, oğul və qızlarına oxumaq və yazmaq öyrətsinlər, onları “elm və incəsənətin ağuşunda böyütsünlər.” “Uşaqğın ilk tərbiyəçisi olaraq” ana ailə həyatının erkən vaxtlarında uşaqların ruhani və maddi təlim-tərbiyəsi üçün məsul olaraq çox mühüm mövqedə dayanır. O, uşaqların “sağlamlığını bəsləməli,” onları “xəstəliklərdən qorumalıdır.” Ananın ata tərəfdən tam dəstək almaq haqqı varıdr, amma atanın bu haqı yoxdur. Atanın birinci dərəcəli məsuliyyəti ailə üçün azuqəni təmin etmək və onu qorumaqdır (Ailə Həyatı, 30). Ata bu məsuliyyətləri üzərinə götürə bilməyəndə atalıq ondan alınır.\nUşaqların öz valideynlərinə itaət etmək vəzifələri və mənəvi öhdəlikləri vardır. (Ədalət Evinin 28 dekabr 1980-ci il tarixli məktubu). Həzrət Bəhaullahın təliminə görə, əgər uşaqlar öz valideynlərinə itaət etməslərsə, Allaha itaət etməyi öyrənməyəcəklər. Xüsusilə böyük oğulun, öz anasının və onun övladlarının ehtiyaclarını ödəmək üçün mənəvi borcu vardır.\nHəzrət Əbdül-Bəha davamlı olaraq “ailənin bütövlüyünə” və heç bir ailə üzvünün hüquqlarının pozulmamasının vacibliyinə baxmaq ehtiyacını vurğulayırdı. Ailənin hər bir üzvünün öz imtiyazları vardır. Əgər onların hüquq və imtiyazlarına əməl olunmazsa, ailənin birliyini saxlamaq mümkün olmaz. Bəhai baxışına görə, ailəinin bütün üzvləri “qarşılıqlı və bir-birini tamamlayan öhdəiklərə” malikdirlər. (Ədalət Evi, 28 dekabr 1980)\nKitabi-Əqdəs təknigahlılığı hökm edir. Birgə yaşamağa, sınaq və qeydiyyatsız, rəsmi nigahsız evliliyə icazə verilmir. Hər bir bəhai, hətta bir tərəf bəhai olmadıqda belə, Kitabi-Əqdəsdə göstərildiyi kimi, bəhai qanunları əsasında evlənməlidir.\nUşaqların təlim-tərbiyəsindən başqa, ev işlərinin bölüşdürülməsi və ev qayğıları Bəhai yazılarında xüsusi olaraq müəyyən edilməmişdir. Qonaqpərvərlik ailə həyatının əsas elementlərindən birini təşkil edir. Qonaqpərvərlik üçün ən evin mebelləri yenilənməlidirəsas ünsürlərdən biri müxtəlif köklərdən olan insanları sevinclə qarşılamaq, onlara qida və sığınacaq verməkdir. Bəhai toplantılarına ev sahibliyi etdikdə isə o ev “ruhların məclisi” olur. Hər bir ev ailənin bəslənməsi üçün fiziki mühit yaradır və təmiz saxlanılmalıdır. “Təmizkarlıq ruhaniyyətə təsir edir.” Kitabi-Əqdəs hökm edir ki, “hər 19 ildən bir, əgər mümkündürsə, təmzlik və təkmilləşmə üçün evin mebeli yenilənməlidir.”\nAilə daxilində münasibətlər “diktator səlahiyyəti ilə deyil, təvazökar yoldaşlıqla, özbaşına güclə deyil, açıq və mehriban məşvərətlə” səciyyələnməlidir. (Ədalət Evi, 28 dekabr 1980). Ailədə nə kişi, nə də qadın biri digərinin üzərində “ədalətsizcəsinə üstünlük” etməməlidirlər (Əmrin Vəlisinin katibi onun adından yazır, 22 iyul, 1943). Həzrət Bəhaullah uşaqlara valideynlərinə xdimət etmək öhdəliyni hökm edir və “qəti şəkildə buyurur ki, Allahın təkliyini etiraf etdikdən sonra, uşaqlar üçün ən mühüm vəzifə öaz valideynlərinin haqlarına münasibətdə lazımi münasibət göstərməkdir.”\nOn Doqquz Gün ziyafətlərində, Bəhai Müqəddəs Günlərində, gündəlik dualarınızda və Müqəddəs Yazıları oxumağınızda, Təlim İnstitutunun proqramlarında, Bəhai yay və qış məktəblərində iştirakınızda, Bəhai qonaqpərvərliyi, məşvərəti və müxtəlifliyin dəyərləndirilməsi vərdişinin yaradılmasında, uşaqlarınızın Bəhai müqəddəs Günlərində məktəbdən saxlanmasında, işləyən valideynlərin işə getməməsində fəal olun. Ha Günlərini ailəliklə qeyd edin və ailə dəyərlərinin paylaşmasında və inkişaf etdirilməsində mümkün qədər bəhai ailələri ilə, xüsusilə qonşuluğunuzda və yaxınlığınızda olan bəhai ailələri ilə yaxından ünsiyyət edin….\n-Azərbaycan Bəhailəri Milli Ruhani Məhfili\nI. Ər və arvad(həyat yoldaşları) arasında bağın saxlanması 1-38\nII. Valideyn-uşaq münasibətləri və məsuliyyətləri 39-81\nIII. Ailə həyatının keyfiyyətcə yaxşılaşdırılması 82-121\n1. VƏ O, İNSANLARA fəzl və ehsanını nazil etmək və dünyanı nizama salmaq istəyəndə, hökmlər nazil etdi və qanunlar yaratdı; onların arasında O, nigah qanununu təsis etdi və onu nicat və rifah qalası kimi müəyyən etdi. Və bunu Özünün Ən Müqəddəs Kitabında, müqəddəslik səmasından nazil olanlarda bizə əmr etdi. (Bəhai duaları 2004, Azərbaycan dilində, səh 291)\n2. İzdivac edin, ey insanlar, ta ki, bəndələrimin arasında Məni zikr edənlər zahir olsun. Bu Mənim sizə əmrlərimdən biridir, onu özünüzə köməkçi tutun. (Kitabi-Əqdəs, 63-cü paraqraf)\n3. Bunu hamı bilməli və bu mənada yəqinlik günəşinin şəfəqinə yetişməli, onunla nurlanmalıdır: Qadın və kişi həmişə Allahın nəzərində bərabər olmuş və olacaqdır. Allahın nurunun Məşriqi öz ziyasını hamıya eyni parlaqlıqla saçır. Həqiqətən də Allah qadını kişi üçün, kişini də qadın üçün yaratmışdır. Allahın gözündə ən sevgili insanlar ən sabit olanlar və Allaha, şərəfi ucalsın, məhəbbətdə başqalarını ötüb keçənlərdir. (Ərəb və Fars dillərindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n4. Alicənablığın(mərdliyin) əvvəli insanın öz var-dövlətini özünə, ailəsinə və Din yoldaşları arasındakı yoxsullara xərcləməsidir. (Həzrət Bəhaullahın Kitab`i-Əqdəsdən sonra nazil olmuş Löhləri)\n5. BƏHAİ NİGAHI İKİ tərəfin bir-birinə öhdəliyi və onların ağıl və qəlblərinin qarşılıqlı bağlılığıdır. Lakin hər kəs tam diqqət etməlidir ki, digərinin xasiyyətini hərtərəfli tanıya bilsin, ta ki, onlar arasındakı əhd daimi bir bağ olsun. Məqsəd bu olmalıdır: sevən munislər və yoldaşlar olmaq, əbədiyyətə qədər bir-birilə razılıqda olmaq.\nBəhailərin həqiqi nigahı budur ki, ər və arvad həm cismən, həm də ruhən birləşsinlər, ta ki, onlar həmişə bir-birinin ruhani həyatını inkişaf etdirsinlər və Allahın bütün aləmlərində əbədi birlikdən həzz alsınlar. Bu, Bəhai nigahıdır. (Həzrət Əbdül-Bəhanın Yazılarından seçmələr, paraqraf 86.1 və 86.2)\n6. Nigah insanların əksəriyyəti arasında cismani bağdır və bu birlik yalnız müvəqqəti ola bilər, zira sonda bu, fiziki parçalanmaya məhkumdur.\nBəha əhli arasında isə nigah həm cismani, həm də ruhani olmalıdır, çünki həm ər, həm də arvad eyni şərabdan hərarətlənər, hər ikisi eyni misilsiz Simaya məftun olar, hər ikisi eyni ruhla yaşayar və hərəkətə gələr, hər ikisi eyni nurla işıqlanar. Onlar arasında bu bağlılıq ruhani bir əlaqədir və ona görə də bu bağlılıq əbədi yaşayacaq. Eynilə də, onlar cismani dünyada güclü və daimi bağlardan həzz alarlar, çünki əgər nigah həm ruha, həm də cismə əsaslanarsa, bu birlik həqiqi birlik olar və ona görə də daimi olar. Lakin bu bağ cismani bağlılıqdan başqa bir şey deyilsə, o, əlbəttə ki, müvəqqətidir və mütləq ayrılıqla sona yetər.\nOna görə də Bəha əhli evlənməyə qərar verəndə bu ittifaq həqiqi münasibət, ruhani və həmçinin, cismani birlik olmalıdır ki, həyatın hər bir mərhələsində və Allahın bütün dünyalarında onların qovuşması daimi olsun; çünki bu həqiqi birlik Allahın məhəbbətindən saçan şüadır.\nEynilə də, həqiqi mömin dərəcəsinə qədər böyüyən o ruhlar bir-birilə ruhani əlaqələr yaradırlar və bu dünyaya məxsus olmayan incəlik nümayiş etdirirlər. Onların hamısı bir qurtum ilahi məhəbbət şərabından cuşa gəlir və onların bu birliyi, bu rabitəsi də əbədi qalır. Özlərini unutqanlığa məhkum etmiş qəlblər bəşəri qüsurları özlərindən silkələyib atır, insanaxas köləlik qandallarından özlərini azad edirlər və onların hamısı, şübhəsiz, birliyin səmavi şəfəqləri ilə nurlanacaq və heç zaman ölməyən aləmdə həqiqi biliyə yetişəcəklər. (Həzrət Əbdül-Bəhanın Yazılarından seçmələr, paraqraf 84.2 və 84.4)\n7. Ey Allahın iki mömini! Şəriksiz Rəbbiniz qadın və kişini yaratdı ki, onlar bir-birilə yaxın həmdəm kimi yaşasınlar və hətta vahid bir ruh olsunlar. Onlar bir-birinin rifahının qayğısına qalmalı olan iki həyat yoldaşı, iki munis dostdurlar.\nƏgər belə yaşasalar, onlar bu dünyada tam razılıq, səadət və ürək sakitliyi ilə yaşayacaq və səma səltənətində ilahi fəzl və lütfün hədəfinə çevriləcəklər. Əks təqdirdə onlar öz həyatlarını böyük acılar içində, hər an ölüm arzulayaraq başa vuracaq və səma səltənətində utanacaqlar.\nElə isə, ruhən və qəlbən bir-birinizlə bir yuvadakı göyərçinlər kimi yaşayın ki, hər iki dünyada xeyir-dua alasınız. (Həzrət Əbdül-Bəhanın Yazılarından seçmələr, paraqraf 92.1 və 92.3)\n8. Xülasə, Allahın Mələkutunun təməli harmoniya və məhəbbət, birlik, yoldaşlıq və ittifaq üzərində qurulub, ixtilaf üzərində deyil, xüsusilə, ərlə arvad arasında. Əgər onlardan biri boşanmaya səbəb olarsa, o, şübhəsiz, böyük çətinliklərə düşər, dəhşətli fəlakətlərin qurbanı olar və dərin peşmançılıq çəkər. (Fars dilindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n9. İnsan üçün ailə qurmaq çox əhəmiyyətlidir. Gənc vaxtlarında cavanlıq təkəbbürü üzündən o, bunun əhəmiyyətini dərk etmir, lakin o, yaşlananda bu, peşimançılıq mənbəyi olacaq... Bu əzəmətli Əmrdə ailə qurmuş cütlüyün həyatı səma mələklərinin həyatına bənzəməlidir—fərəh və ruhani ləzzət dolu həyat, birlik və razılıq içində sürülən həyat, həm mənəvi, həm də fiziki dostluq. Ev nizam-intizamlı və mütəşəkkil olmalıdır. Onların ideyaları və fikirləri həqiqət günəşinin şüaları və göylərdəki ulduzların parıltısı kimi olmalıdır. Hətta iki quş təkin onlar yoldaşlıq və harmoniya ağacının budaqları üzərində cəh-cəh vurmalıdırlar.\nOnlar həmişə fərəh və şadlıqdan şövqlənməli və başqalarının qəlbləri üçün şadlıq mənbəyi olmalıdırlar. Onlar öz yoldaşları üçün nümunə olmalı, bir-birinə qarşı həqiqi və səmimi məhəbbət nümayiş etdirməli və uşaqlarına elə tərbiyə verməlidirlər ki, ailələrinin şan-şöhrəti şölə saçsın. (Həzrət Əbdül-Bəhanın Fars dilindən tərcümə edilmiş nitqlərindən)\n10. Nigahda qan qohumluğu nə qədər uzaqdırsa, o qədər yaxşıdır, çünki ərlə arvad arasında ailə bağlarının belə uzaq olması bəşəriyyətin rifahı üçün əsasdır və insanlar arasında dostluğa kömək edir. (Ərəb və Fars dillərindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n11. Allahın hikməti əmr etmişdir ki, nigahın tərəfləri mənşəcə bir-birindən uzaq olsunlar. Yəni, ərlə arvad arasındakı qohumluq nə qədər uzaq olarsa, onların uşaqları da o qədər güclü, gözəl və sağlam olar. (Ərəb və Fars dillərindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n12. Əlbəttə, bu gün hamı məhəbbətə, birliyə, mehribanlığa, bütövlüyə, dostluğa, yoldaşlığa və ilahi sitayişə dəvət olunmalıdır. Mən ümid edirəm ki, sən və sənin əziz ərin bütün ruh və rayihə ilə xidmət etməkdə davam edəsiniz, bu dünyada iki parlaq şam kimi yaşayasınız və əbədi üfüqdən şəfəq saçan iki ulduz kimi bərq vurasınız. (Fars dilindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n13. Sənin hörmətli ərinlə bağlı isə: sən onunla böyük iltifatla rəftar etməli, onun arzularını nəzərə almalı və hər zaman onunla barışıq mövqeyində durmalısan, o vaxtadək ki, o, sənin Allahın Mələkutuna tərəf çevriləndən sonra ona olan incə rəftarının və Allaha məhəbbətinin ancaq artdığını, həmçinin, bütün şəraitlərdə onun arzularına qayğıkeş münasibətini görsün.\nMənİqtidar Sahibindən rica edirəm ki, səni Öz məhəbbətində sabit saxlasın və sən bütün o diyarlara müqəddəsliyin şirin rayihələrini yaymaqda davam edəsən. (Həzrət Əbdül-Bəhanın Yazılarından seçmələr, paraqraf 91.2 və 91.3)\n14. Ey Allahın kənizi! Sənin məktubun yetişib. Sənin əziz ərin öz təhsilini tamamlamaq istəyir və sən isə Afrikaya getməyə can atırsan. İndi siz ikiniz məşvərət etməli, son dərəcə məhəbbətlə məsləhətləşməli, sağlam bir qərarda razılığa gəlməli və tam birlik içində olmalısınız, çünki ər və arvad bir şəxs kimi olmalıdırlar ki, hər bir işdə müvəffəq olsunlar. (Fars dilindən tərcümə olunmuş Lövhdən)\n15. Siz ərin öz arvadının ilahi nuru qəbul etməsinin qarşısını ala biləcəyi və ya arvadın öz ərini Allahın Mələkutuna daxil olmaq fikrindən daşındıra biləcəyi haqda soruşursunuz. Həqiqətdə, ər arvada və yaxud da arvad ərə ifrat dərəcədə bağlı olmasa, onların heç biri digərinin Mələkuta daxil olmasının qarşısını ala bilməz. Əlbəttə ki, onlar Allahı yaddan çıxararaq biri-birinə sitayiş etsələr, o halda hər biri digərinin Onun Mələkuta daxil olmağının qarşısını ala bilər. (Ərəb dilindən tərcümə edilmiş Lövhdən)\n16. BU KƏDƏRLƏNDİRİCİ VƏ üzücüdür ki, ərlər və arvadlar heç də həmişə bir-birini üz-üzə görməyiblər. Bütün belə hallarda, mən inanıram, bizim mərhum Ağamız ərlərinin onların işinə rəğbəti olmayan bəhailər tərəfindən son dərəcə qayğı və hörmət göstərilməsinə çağırırdı. O düşünürdü ki, onların rəğbəti sübutla deyil, məhəbbətlə qazanılmalıdır, lakin çox əfsus olardı ki, o, arvadının Əmr üçün işləməsinə etiraz edə, hər şeydən yüksək və üstün bir şey ki, o öz ailəsinə verə bilər. (Fərdə ünvanlanmış 20 mart 1928-ci il tarixli məktubdan)\n17. Ər və arvadın fikir və imanında belə ixtilaf yaranması çox təəssüfləndirici haldır, çünki o, şübhəsiz, ailə bağlarının, xüsusilə, çətin vəziyyətlərdə qalası olan ruhani bağları zəiflədir. Digər tərəfin uzaqlaşmasına səbəb olan hərəkət etmək də bu vəziyyətin düzəldiməsi üçün yol deyil. Əmrin məqsədlərindən biri, əslində, ailə ocağında sıx bağlara nail olmaqdır. Ona görə də bütün belə hallarda Həzrət Əbdül-Bəha qarşı tərəfin arzularına itaət etməyi və dua etməyi məsləhət görərdi. Dua edin ki, əriniz tədricən nuru görə bilsin və eyni zamanda elə hərəkət edin ki, onu özünüzə yaxınlaşdırasınız, nəinki onda önyarğı yaradasınız. Bu harmoniyaya nail olduqdan sonra siz maneəsiz xidmət edə biləcəksiniz. (Fərdə ünvanlanmış 15 iyul 1928-ci il tarixli məktubdan)\n18. Həzrət Şövqi Əfəndi inanır ki, sizin arvadınız ailəsinə bir az daha çox vaxt ayıra biləcək, lakin o həmçinin ümid edir ki, siz də onun ürəyinə belə əziz və yaxın olan, onda xidməti belə qiymətləndirilən Əmrə xidmət etmək üçün vaxt və imkan tapmaqda ona kömək edəcəksiniz. (Fərdə ünvanlanmış 19 iyun 1931-ci il tarixli məktubdan)\n19. Bəhai nigahının təbiəti və xüsusiyyətilə bağlı sualınıza dair: sizin də düzgün qeyd etdiyiniz kimi, belə bir evlilik bütün dörd valideynin tam razılıqları ilə şərtlənir. Həmçinin, sizin bəşəriyyətin birliyi prinsipinin hər bir həqiqi bəhaini, irqin özünü birlik yolunda əngəl kimi görməkdən qoruması barədə fikriniz də bu məqamda Əmrin Təlimləri ilə tam müvafiqdir. Çünki nə Həzrət Bəhaullah, nə də Həzrət Əbdül-Bəha nə irqlərarası nigaha etiraz etmiş, nə də onu pisləmişlər. Bəhai Təlimləri, əlbəttə ki, məhz öz təbiəti ilə irqçiliyin bais olduğu bütün məhdudiyyətləri aşır və ona görə də heç bir irqi fəlsəfə məktəbi ilə eyniləşdirilə bilməz. (Milli Ruhani Məhfilə ünvanlanmış 27 yanvar 1935-ci il tarixli məktubdan)\n20. Beləliklə, Bəhai cinsi əxlaq meyarı çox yüksəkdir, lakin bu heç cür ağlasığmaz dərəcədə sərt deyil. Azad məhəbbət ittiham olunur, lakin bu zaman nigah müqəddəs bir akt kimi təşviq olunur və hər bir insan məcbur edilməsə də, evliliyə təşviq olunmalıdır. İnsanın bütün başqa instinktləri kimi, cinsi instinkt də şər bir şey deyil. Əgər düzgün istifadə olunsa, insana sevinc və məmnuniyyət gətirən bir gücdür. Düzgün istifadə olunmadıqda və ya sui-istifadə olunduqda isə, bu təkcə həmin şəxsə deyil, həmçinin, onun yaşadığı cəmiyyətə saysız-hesabsız ziyanlar gətirir. Bəhailər tərki-dünyalığı və özünü “saxlamağın” ifrat formalarını ittiham edir, eyni zamanda, insan cəmiyyətini dağıdan müasir cinsi etika nəzəriyyələrinə də yaxşı baxmırlar. (Fərdə ünvanlanmış 39 may 1935-ci il tarixli məktubdan)\n21. Çünki Həzrət Bəhaullah Özünün Qanunlar Kitabında aydın şəkildə buyurur ki, nigahın əsl məqsədi nəsil törətməkdir ki, uşaqlar böyüyəndə Allahı tanısınlar, Onun Məzhərlər vasitəsilə nazil olan Hökmlərini və Qanunlarını etiraf edib onlara itaət etsinlər. Beləliklə, nigah, Bəhai Təlimlərinə uyğun olaraq, ilk növbədə sosial və əxlaqi bir aktdır. Bunun valideynlərin bilavasitə şəxsi ehtiyaclarının və maraqlarının fövqünə qalxan bir məqsədi vardır. (Fərdə ünvanlanmış 14 oktyabr 1935-ci il tarixli məktubdan)\n22. Ərinizin Əmrə qarşı münasibətinə dair: bu münasibət ədavətli olsa da, siz həmişə ümid etməlisiniz ki, barış və dostluq yolu ilə, hikmət, nəzakət və səbirlə çalışaraq siz ərinizin Dinə rəğbətini qazana bilərsiniz. Heç bir halda öz şəxsi dini inamınızı güclə ona diktə etməyə və zorla qəbul etdirməyə çalışmayın. Nə də siz onun Əmrə qarşı çıxmasının sizin fəaliyyətlərinizi ciddi şəkildə mane olmasına icazə verməlisiniz... Siz Həzrət Bəhaullahın sizin səylərinizi hidayət etməsində və gücləndirməsində inamlı olmaqla səbir, nəzakət və inamla hərəkət etməlisiniz. (Fərdə ünvanlanmış 14 oktyabr 1935-ci il tarixli məktubdan)\n23. Lakin Mühafiz sizin bütün həyatınızı Əmrə xidmətə həsr etməyinizi tamamilə bəyənir, həmçinin, nəzərinizə o faktı da çatdırmağı vacib bilir ki, evlənəcəyiniz təqdirdə, bir bəhai qadını, bir həyat yoldaşı olaraq, sizin vəzifənizdir ki, sizin ümumi bəhai fəaliyyətinizin çox yaxın və vacib bir hissəsini təşkil edən evdəki vəzifələrinizə laqeyd baxmayasınız.Əlbəttə, ailə qayğıları Əmrin kollektiv maraqlarına və rifahına tabe edilməlidir. Lakin əgər bir bəhai normal, yaxşı balanslaşdırılmış və konstruktiv həyat sürmək istəyirsə, onlara da lazımi əhəmiyyət verilməlidir. (Fərdə ünvanlanmış 23 noyabr 1937-ci il tarixli məktubdan)\n24. Cinsi əlaqə barədə Bəhai konsepsiyası, əgər qısa ifadə olunsa, bu inama əsaslanır ki, iffət (bakirəlik) hər iki cinsdən olan fərdlər tərəfindən saxlanmalıdır, həm də yalnız ona görə yox ki, bu yüksək dərəcədə təqdirəlayiqdir, həm də ona görə ki, bu, xoşbəxt və uğurlu ailə həyatının yeganə yoludur. Nigahdankənar cinsi əlaqənin hər hansı bir forması yolverilməzdir, ona görə də, bu qanunu pozan kəs nəinki Allah qarşısında məsul olacaq, həmçinin, cəmiyyət tərəfindən də lazımi cəzaya məruz qalacaq.\nBəhai Dini cinsi həvəsin əhəmiyyətini qəbul edir, lakin onun azad məhəbbət, siğə və digər qeyri-qanuni və ədəbsiz formalarını ittiham edir və hamısını insana və onun yaşadığı cəmiyyətə qeyd-şərtsiz zərərli hesab edir. Cinsi instinktdən düzgün istifadə etmək hər bir fərdin təbii hüququdur və məhz bu məqsədə görədir ki, nigah institutu yaradılmışdır. Bəhailər cinsi həvəsin boğulmasına deyil, onun tənzimlənməsinə və ona nəzarət olunmasına inanırlar. (Fərdə ünvanlanmış 5 sentyabr 1938-ci il tarixli məktubdan)\n25. Həzrət Bəhaullahın təsis etdiyi kimi, nigah institutu, nigah ittifaqının fiziki cəhətinə lazımi əhəmiyyət verməklə yanaşı, bunu, hikmət Sahibi və mehriban Pərvərdigarın ona əta etdiyi əxlaqi və ruhani məqsədlər və funksiyalarla müqayisədə, ikinci dərəcəli sayır. Yalnız müxtəlif dəyərlərə onların özünəlayiq əhəmiyyət verildiyi zaman və yalnız fiziki olanın mənəvi olana, cismani olanın ruhani olana tabe olması əsasında nigah münasibətlərindəki bizim tənəzzül edən dövrümüzün belə acı ilə şahid olduğu bu ifratçılıq və pozğunluqdan qaçmaq və ailə həyatının ilkin təmlizliyini bərpa etmək olar və Allahın onun yerinə yetirməsi məqsədilə müəyyən etdiyi həqiqi funksiyasını yerinə yetirə bilər. (Fərdə ünvanlanmış 8 may 1939-cu il tarixli məktubdan)\n26. Ər və ya arvadımızdan başqa tanış olduğumuz adamla dərin məhəbbət bağlarının həyatımızda tuta biləcəyi yerlə bağlı qaldırdığınız sual təlimlərin işığında asanlıqla aydınlaşdırılır. İsmətlilik, həm nigahdan əvvəl, həm də nigahdan sonra, ləkəsiz və saf cinsi əlaqə həyatı deməkdir. Nigahdan əvvəl tamamilə bakirə, nigahdan sonra seçdiyin dosta mütləq vəfalı. Bütün cinsi fəaliyyətdə vəfalı, sözdə və əməldə vəfalı...\nOnlar normal, qanuni ailə həyatlarından kənarda insanın fiziki həyatına deyil, ruhani həyatına əsaslanan, əbədi olan yoldaşlıq və məhəbbət bağları yaratmağa çalışmalıdırlar. Bu, bir çox sahələrdən biridir ki, bəhailər burada nümunə olmalı və insanın ruhunun yüksəldiyi və onun bədəninin onun nurlanmış ruhu üçün alətdən başqa bir şey olmadığı həqiqi insani həyat tərzinə doğru gedən yolu göstərməlidirlər. Deməyə ehtiyac yoxdur ki, bu, qanuni nigah yolu ilə tamamilə normal cinsi əlaqə həyatını kənar etmir. (Fərdə ünvanlanmış 8 sentyabr 1941-ci il tarixli məktubdan)\n27. O, sizin uşaqlarınızın təlim-tərbiyəsi ilə bağlı sizinlə əriniz arasında baş qaldırmış çətinlikləri eşidərək çox təəssüflənir. Bəhainin qeyri-bəhai ilə evləndiyi bütün hallarda, xüsusilə də, başqa dindən olan qeyri-Bəhai ilə, onlar əvvəlcədən uşaqlarının gələcək dini tərbiyəsi haqqında müəyyən anlayışa malik oilmalıdırlar; Bunu etməyəndə və valideynlər razılığa gələ bilməyəndə bəhai məsləhət üçün öz Məhfilinə müraciət etməlidir. (Fərdə ünvanlanmış 8 sentyabr 1947-ci il tarixli məktubdan)\n28. O əminliklə hesab edir ki, bəhailər, əgər mümkünsə, xüsusilə də, sizin və sizin ailəniz kimi fəal surətdə və göz önündə xidmət edən bəhailər, yeni inananlar və gənc bəhailər üçün hər bir yolla yüksək nümunələr göstərməlidirlər. Həzrət Bəhaullah boşanmanın çox əleyhinə olduğu (baxmayaraq ki, O buna icazə verib) və evliliyi ən müqəddəs məsuliyyət hesab etdiyi üçün, inananlar gücləri yetən hər şeyi etməlidirlər ki, bağladıqları nigahı saxlasınlar və onları nəcib motivlərlə idarə olunan nümunəvi birliyə çevirsinlər. (Fərdə ünvanlanmış 19 oktyabr 1947-ci il tarixli məktubdan)\n29. Nigah problemləri əksər hallarda çox mürəkkəb və incə olur və biz bəhailər də, ziyalı və mütərəqqi insanlar olmaqla, bu zəruri və ya arzuolunan olduqda, belə məsələlərdə elmə müraciət etməkdə tərəddüd etməməliyik. Əgər siz və sizin əriniz öz problemləriniz haqqında yaxşı bir həkimlə―təklikdə və ya birlikdə―danışsaydınız, bilərdiniz ki, siz ərinizi sağalda bilərsiniz və ya ən azı, siz buna cəhd etmiş olardınız. Bu təəssüfləndirici haldır ki, belə bir cəlallı Əmrdə birləşmiş və ailə ilə xeyir dua almış iki inanan harmoniya içində birlikdə yaşaya bilmirlər və o hesab edir ki, siz konstruktiv hərəkət etməli və vəziyyətin pisləşməsinə imkan verməməlisiniz. Ayrılma kölgəsi ərlə arvadın başı üzərində dolananda onların etmədikləri şey qalmamalıdır ki, bu reallığa çevrilməsin. (Fərdə ünvanlanmış 5 iyul 1949-cu il tarixli məktubdan)\n30. O sizə məsləhət edir ki, ən azı müəyyən bir müddət, mehriban və səbirli olmaqla özünüzü ona həsr edib çalışasınız ki, ərinizi sakitləşdirəsiniz. Bəlkə bu yolla siz onun Əmrə qarşı müxalifliyini bir qədər yumşalda bilərsiniz. Lakin onun heç bir haqqı yoxdur ki, sizi bunda güzəştə getməyə məcbur etsin. Fərdi ruhun öz Yaradanı ilə münasibəti tamamilə şəxsi və müqəddəsdir və bu cür məsələlərdə heç kəsin diktə etmək haqqı yoxdur. (Fərdə ünvanlanmış 17 fevral 1950-ci il tarixli məktubdan)\n31. HƏZRƏT BƏHAULLAH DÜNYAYA birlik gətirmək üçün gəlmişdir və bunun da təməli ailə birliyidir. Ona görə də biz inanmalıyıq ki, Əmr ailəni zəiflətmək deyil, gücləndirmək məqsədi daşıyır. Məsələn, Əmrə xidmət ailəyə laqeyd qalmağa səbəb olmamalıdır. Siz vaxtınızı elə qurmalısınız ki, sizin ailə həyatınız harmoniya təşkil etsin və siz ailənizə lazımi diqqət yetirə biləsiniz.\nHəzrət Bəhaullah həmçinin məşvərətin əhəmiyyətini vurğulayıb. Biz fikirləşməməliyik ki, həll yolunu axtarmağın bu layiqli üsulu Əmrin inzibati institutları ilə məhdudlaşır. Tam və açıq müzakirələrlə aparılan, mötədillik və tarazlılığın lazımlılığını bilməklə canlanan ailə məşvərəti evdaxili ixtilaflar üçün universal dərman ola bilər. Arvadlar ərləri üzərində, ərlər də arvadlar üzərində hökmranlığa cəhd etməməlidirlər. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inananayazılmış 1 avqust 1978-ci il tarixli məktubdan)\n32. Həzrət Əbdül-Bəhanın məktubunuzun birinci paraqrafında istinad etdiyiniz Lövhü yalnız bir nəsihətdir, hökm deyildir . Bundan əlavə, bu, İranda xüsusi bir vəziyyət haqqında rəhbərlik üçün Həzrət Əbdül-Bəhaya məktub yazaraq rəhbərlik istəyən qadınların şərəfinə nazil olmuşdur. Təəssüf ki, Lövhün nazil olduğu şərait haqqında məlumat yoxdur, çünki daxil olan məktub və ya xahiş tapılmamışdır. Ona görə də bu sitat, hansısa xüsusi bir vəziyyətə ünvanlanmış bir nəsihət kimi qəbul edilməlidir. Çoxlu digər sitatlar kimi, bu sitat da ailə həyatının müxtəlif cəhətləri haqqında dostları mövcud Yazılarla təmin etmək üçün bu məcmuəyə daxil edilmişdir.\nEy hər şeyə Kifayət edən Allahın kənizləri!\nÇalışın, elə məziyyətlər əldə edəsiniz ki, sizi bütün qadınlar arasında şərəfləndirsin və ayırsın. Əlbəttə, bir qadın üçün bundan böyük iftixar və şərəf yoxdur ki, Allahın Əzəmət Dərgahında qulluqçu olsun. Bu məqam üçün onu layiq edən keyfiyyətlər isə ayıq və diqqətli ürək, Bənzərsiz Allahın birliyinə möhkəm inam, Onun bütün kənizlərinə ürəkdən gələn məhəbbət, ləkəsiz paklıq və iffət, ərinə itaət və hörmət, uşaqlarının təlim-tərbiyəsinə və yetişdirilməsinə diqqət, təmkinlilik, sakitlik, ləyaqət və özünü idarə, Allahı tərif etməkdə səy, gecə-gündüz Ona sitayiş, Onun müqəddəs Əhdində sabitlik və möhkəmlik, Onun Əmrinə son dərəcə atəş, şövq və bağlılıq. Mən Allaha dua edirəm ki, bu bəxşişlərin hər birini sənə əta etsin.\nSizin dediyiniz kimi, kişi və qadının bərabərliyi birmənalıdır. Bu məsələ Yazılarda aydın və dəqiq ifadə olunmuşdur. Ədalət Evi dəfələrlə göstərmişdir ki, elə vaxtlar olur ki, ər və arvad bir-birinin arzularına güzəştə getməlidirlər. Dəqiq hansı hallarda bu cür güzəştlər edilməlidir—bu bir məsələdir ki, evli cütlük özü müəyyən etməlidir. Allah eləməsin, əgər onlar razılığa gəlməsələr və onların narazılığı yadlaşmağa gətirirsə, onlar etibar etdikləri və səmimiliyində və sağlam mühakiməsində əmin olduqları adamlardan məsləhət istəməlidirlər ki, birlik içində olan bir ailə kimi bağlarını saxlasınlar və möhkəmlətsinlər.\nƏdalət Evi ümidvardır ki, yuxarıdakı izahat ailədə ərin və arvadın haqları barədə sizin çətinliyiniz və çaşqınlığınızın aradan qaldırılmasında kömək edəcəkdir. Lakin siz anlayışınızı daha da dərinləşdirmək üçün qadınlar haqqında bu yaxınlarda buraxılmış məcmuəyə müraciət edə bilərsiniz. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inananayazılmış 2 oktyabr 1986-cı il tarixli məktubdan)\n33. Bildiyiniz kimi, bəşəriyyətin birliyi prinsipi Bəhai Yazılarında bir özək kimi təsvir olunur ki, Həzrət Bəhaullahın bütün Təlimləri onun ətrafında fırlanır. Bunun çox geniş yayılmış tətbiqi mənaları vardır ki, cəmiyyətin bütün sferalarına təsir edir və onu yeni formaya salır. Bu, insanların bir-biri ilə münasibət tərzlərində təməl dəyişikliklər edilməsini və əsrlərdən bəri davam edən və hər bir fərdin hörmət və ehtiramla rəftar olunma kimi məxsusi haqqını danan adətlərin aradan qaldırılmasını tələb edir.\nAilə daxilində hər bir ailə üzvünün haqlarına hörmət edilməlidir. Həzrət Əbdül-Bəha buyurmuşdur:Ailə bağlarının bütövlüyü və toxunulmazlığı daima nəzərdə saxlanmalı və fərdi üzvlərin hüquqları tapdalanmamalıdır. Oğulun, atanın, ananın―heç birinin hüququ tapdalanmamalıdır, onlardan heç biri özbaşına olmamalıdır. Oğulun ata qarşısında öhdəliyi olduğu kimi, atanın da oğul qarşısında öhdəliyi vardır. Ananın, bacının və digər ailə üzvlərinin müəyyən müstəsna hüquqları vardır. Bütün bu hüquqlar və müstəsna səlahiyyətlər qorunmalıdır...\nÖz iradəsini qəbul etdirmək və istəyini yerinə yetirmək məqsədilə fiziki cəhətdən güclü olanın zəifə güc tətbiq etməsi Bəhai Təlimlərinin açıqca pozulmasıdır. Birinin başqasını güc işlətməklə, zorakılıq hədəsi ilə istəmədiyi şeyi etməyə məcbur etməsinə heç cür haqq qazandırıla bilməz. Həzrət Əbdül-Bəha yazır: Siz ey Allahın aşiqləri! Bu dövrdə, Qüdrət Sahibi Allahın bu dövründə, zorakılıq və güc, məcburiyyət və zülm―bunların hər biri və hamısı ittiham olunur”. Qoy ehtirasdan və ya qəzəbini boğmaqda özünə nəzarət edə bilməyən bir kəs başqasına zorakılıq işlətmək istəyəndə belə bir rüsvayçı davranışın Həzrət Bəhaullahın Vəhyi tərəfindən ittiham olunduğunu yadına salsın.\nTənəzzül etməkdə olan sosial nəzmin əxlaqi süqutunun əlamətləri arasında ailə daxilində yüksək dərəcə zorakılıq halları, qadınların və uşaqların alçaldılması və onlarla qəddar rəftar və seksual təcavüzün geniş yayılmasıdır. Bu mühümdür ki, İsmi-əzəmin icmasının üzvləri son dərəcədə ehtiyatlı olsunlar ki, belə təcrübə və ya vərdişlərin üstünlük təşkil etməsi səbəbindən onları qəbul etməsinlər. Onlar hər zaman ayıq olmalıdırlar ki, onların bütün insanların ləyaqət və haqlarına hörmətlə yanaşan, uca əxlaqi tonu, zülmdən və bütün forma zorakılıqdan azad olmağı ilə fərqlənən bir həyat tərzi nümunəsi göstərmək kimi bir öhdəlikləri vardır.\nMəşvərət Həzrət Bəhaullah tərəfindən razılığa nail olunması və kollektiv fəaliyyət istiqamətinin müəyyən edilməsi üçün bir vasitə kimi əmr edilmişdir. Bu ailə cütlüklərinə və ailə daxilində və həqiqətən, inananların qarşılıqlı qərarvermədə iştirak etdikləri bütün sahələrdə də tətbiq olunmalıdır. Bu, bütün iştirakçıların fikirlərini mütləq azadlıqla, bəyənilməmək, töhmət və ya fikirlərinin aşağılanması təhlükəsindən qorxmayaraq ifadə etməsini tələb edir. Əgər zorakılıq qorxusu, qəddarlıq və ya pis davranış varsa, müvəffəq olmaq üçün bu zəruri tələblərə çatmaq qeyri-mümkündür.\nSizin bir sıra suallarınız qadınlarla rəftara aiddir və bunlara ən yaxşı şəkildə Bəhai Təlimlərində təsbit olunmuş cinslərin bərabərliyi prinsipi işığında baxıla bilər. Bu prinsip heyranedici idealların elan edilməsindən daha çox şeyləri ehtiva edir; bu insan münasibətlərinin bütün cəhətlərinə aid dərin mənalar daşıyır və Bəhai ailə (ev) və icma həyatının tərkib elementi olmalıdır. Bu prinsipin tətbiqi uzun əsrlər boyu üstünlük təşkil edən vərdişlərdə və təcrübələrdə dəyişikliklərə səbəb olur. Buna bir misal, kişinin qadına evlilik təklif etməsi kimi ənənəvi bir adətin Bəhai Təlimləri tərəfindən qadınlar tərəfindən də kişilərə edilə biləcəyinə dəyişməsi haqqında suala Həzrət Şövqi Əfəndinin cavabında var. Cavab belədir ki, “Mühafiz bunu bildirmək istəyir ki, iki cins arasında mütləq bərabərlik vardır və heç bir fərq və ya üstünlüyə icazə verilmir”... Zaman keçdikcə, bəhai kişi və qadınları cinslərin bərabərliyi prinsipini bütün tamlığı ilə tətbiq etməyə çalışdıqca, bu həyati prinsipin uzaqlara gedən mənaları haqqında daha dərin anlayışlar meydana çıxacaq. Həzrət Əbdül-Bəhanın bəyan etdiyi kimi, “Kişi və qadın arasında bərabərlik gerçəkliyi tam bərqərar olmayınca və əldə edilməyincə, bəşəriyyətin yüksək sosial inkişafı mümkün deyil”.\nÜmumdünya Ədalət Evi son illərdə təkidlə dəvət edirdi ki, bəhai qadınları və qızları icmalarının sosial, ruhani və inzibati həyatlarında daha böyük səpgidə iştirak etməyə təşviq olunsunlar və Bəhai qadınlara müraciət etmişdir ki, qalxsınlar və Əmrə xidmət meydanında öz rollarının vacibliyini nümayiş etdirsinlər.\nKişinin öz iradəsini qadına qəbul etdirmək üçün güc işlətməsi Bəhai Təlimlərinin ciddi surətdə pozulmasıdır. Həzrət Əbdül-Bəha buyurub ki: Keçmişdə dünya güclə idarə olunurdu və kişilər də həm bədən, həm də əqli cəhətdən güclü və aqressiv keyfiyyətlərə malik olmaları səbəbindən onlar qadınlar üzərində hökmranlıq edirdilər. Lakin balans artıq dəyişir; güc öz hökmranlığını itirir və qadınların daha güclü olduğu əqli ayıqlıq, intuisiya, məhəbbət və xidmət kimi ruhani keyfiyyətlər üstünlük əldə edir.\nBəhai kişilərin ətraflarındakı dünyaya iki cins arasındakı münasibətə təcavüz və güc tətbiqinin aradan qaldırıldığı və onların əməkdaşlıq və məşvərətlə əvəz olunduğu yeni yanaşmanı nümayiş etdirmək imkanları vardır. Ümumdünya Ədalət Evi ona ünvanlanmış suala cavabda göstərmişdir ki, nə ər, nə də arvad heç vaxt ədalətsizcəsinə üstünlük etməməlidirlər və elə vaxtlar var ki, əgər məşvərətlə razılığa gəlmək mümkün olmursa, onda ər və arvad bir-birinin arzusuna güzəştə getməlidirlər; hər bir cütlük özü müəyyən etməlidir ki, belə bir hörmətli güzəşt hansı şəraitdə edilməlidir.\nQadınlarla rəftar barəsində Həzrət Bəhaullahın Öz Qələmindən belə bir bəyan buyurulub: Allahın dostları ədalət, insaf, mehribanlıq və məhəbbət naxışları ilə bəzənməlidirlər. Onlar özlərinin qəddarlıq və haqqın tapdalanması obyekti olmalarına icazə vermədikləri kimi, eyni cür də belə bir zülmün qadınların başına gəlməsinə icazə verməməlidirlər. O, həqiqətən, doğrunu deyir və bəndələrinə və kənizlərinə faydalı olanları hökm edir. O həm bu, həm də o biri dünyada hamını Qoruyandır.\nHeç bir bəhai ər öz həyat yoldaşını döyməməlidir və ya onu qəddar rəftara məruz qoymamalıdır; belə hərəkət nigah münasibətlərindən yolverilməz sui-istifadə və Həzrət Bəhaullahın Təlimlərinə zidd olardı.\nCəmiyyətdə ruhani dəyərlərin olmaması cinslər arasındakı əlaqələri idarə edən münasibətlərin alçalmasına gətirib çıxarır ki, bu zaman qadına ancaq cinsi tələbatın ödənməsi obyeki kimi baxılır, bütün insanların haqqı olan hörmət və ehtiramdan rədd edilir. Həzrət Bəhaullah xəbərdarlıq etmişdir: “Öz şəhvəti və pozğun meyllərinin ardınca düşənlər azmışlar və onların səyləri əbəsdir. Onlar, həqiqətən, ziyana uğrayanlardır”. İnananlar Həzrət Bəhaullahın “həqiqi ardıcılı”na aid Onun bəyanında yetişməyə təşviq olunduqları yüksək əxlaqi meyarlar üzərində düşünməlidirlər ki: “Və əgər onun qarşısına ən yaxşı şəkildə bəzənmiş gözəl və cazibədar bir qadın çıxarsa, o zərrə qədər də onun gözəlliyinə ehtiras gözü ilə baxmaz. Belə bir kəs, doğrudan da, ləkəsiz paklıqdan yaranmışdır. Əzəli Qələm Qüdrətli və Səxavətli Rəbbinizin adından sizə belə təlim verir”.\nƏn mənfur seksual cinayətlərdən biri təcavüzdür. İnanan belə bir hərəkətin qurbanı olanda, icma üzvləri ona məhəbbətlə qayğı və dəstək göstərməlidirlər və əgər o istəsə, yaşadığı ölkənin qanunları çərçivəsində cinayətkarı məhkəməyə verməkdə azaddır. Əgər bu təcavüz nəticəsində o hamilə olarsa, bəhai təsisatları evlənmək üçün ona heç bir təzyiq qoymamalıdırlar. Hamiləliyi davam etdirmək, yoxsa kəsmək―bu onun öz ixtiyarındadır ki, tibbi və digər müvafiq amilləri nəzərə alaraq və Bəhai Təlimlərinin işığında qərar versin. Əgər təcavüz nəticəsində yaranmış hamiləlikdən uşaq doğularsa, bu onun öz ixtiyaına buraxılır ki, uşağı saxlamaq üçün atasından maliyyə dəstəyi istəsin ya yox; lakin atanın uşaq üzərində valideynlik haqqı iddiası mövcud şərtlər nöqteyi-nəzərindən Bəhai qanunu altında sual doğurardı.\nMühafiz onun adından yazılmış məktubda bunu aydınlaşdırıb ki, “Bəhai Dini cinsi həvəsin əhəmiyyətini qəbul edir” və “Cinsi instinktdən düzgün istifadə etmək hər bir fərdin təbii hüququdur və məhz bu məqsədə görədir ki, nigah institutu yaradılmışdır”. Evlilik əlaqəsinin bütün başqa tərəflərində olduğu kimi, bu cəhətində də qarşılıqlı hörmət və ehtiram olmalıdır. Əgər bir bəhai qadını zorakılığa və ya əri tərəfindən seksual təcavüzə məruz qalırsa, onun kömək və məsləhət və ya qanuni müdafiə axtarmaq üçün Ruhani Məhfilə müraciət etmək haqqı vardır. Belə bir zorakılıq evliliyin davam etməsini ciddi təhlükə altına alar və barışmaz antipatiya şəraitinin yaranmasına gətirib çıxarar. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inanana yazılmış 24 yanvar 1993-cü il tarixli məktubdan)\n34. Ataya ailənin başçısı kimi istinad etmək barədə dərin anlayış əldə etmək istəyən bir inanana cavab kimi, Ədalət Evinin adından yazılmış məktubda deyilir: Sizin məktubunuzda qeyd etdiyiniz kimi, Ümumdünya Ədalət Evi bəyan etmişdir ki, üzərinə qoyulan bir sıra məsuliyyətlərdən nəticə çıxararaq, ata ailənin “başçı”sı hesab oluna bilər. Lakin bu istilahın mənası, ümumiyyətlə işlədilən məna ilə eyni deyil. Daha çox yeni məna kişi və qadının bərabərliyi prinsipi işığında və Ümumdünya Ədalət Evinin nə qadının, nə də kişinin bir-biri üzərində ədalətsiz olaraq hökmranlıq etməməsi haqda bəyanı işığında axtarılmalıdır. Ədalət Evi əvvəllər inananın sualına cavab olaraq bildirmişdir ki, “başçı” istilahının işlədilməsi ərə üstünlük vermir, nə də ona xüsusi haqqlar verir ki, o, ailənin digər üzvlərinin haqqlarını əzsin.” Ədalət Evi, həmçinin, buyurmuşdur ki, əgər mehriban məşvərətlə razılığa nail olunmursa, “elə vaxtlar olur ki, arvad ərinə güzəştə getməlidir, elə vaxtlar da olur ki, kişi arvadına güzəştə getməlidir, lakin heç biri ədalətsizcəsinə digərinin üzərində hökmranlıq etməməlidir” bu, tez-tez, ərlə arvad arasında razılıq əldə edilməyəndə qərar verməkdə qeyd-şərtsiz hüquqa malik olmaqla assosiasiya olunan “başçı” sözünün ənənəvi işlədilmə mənası ilə aydın təzad təşkil edir. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inanana yazılmış 15 iyul 1993-cü il tarixli məktubdan)\n35. Evli cütlük arasında birliyin qorunub saxlanması son dərəcə vacibdir və əgər bu, Əmrə xidmətdən zərər çəkərsə, bu vəziyyəti düzəltmək üçün həll yolu tapılmalıdır.\nBaşqa sözlə, sizin seçdiyiniz yol elə bir yol olmalıdır ki, Əmrin maraqlarına xidmət etsin, eyni zamanda, sizin evlilik ittifaqınızın möhkəmlənməsinə kömək etsin. Siz Həzrət Şövqi Əfəndinin adından yazılmış məktubdan aşağıdakı çıxarışda görəcəksiniz ki, dostlar Əmrə xidməti ailələrinə laqeyd baxmaq üçün səbəb kimi istifadə etməməyə təşviq olunurlar: Əlbəttə, Həzrət Şövqi Əfəndi istərdi ki. siz və başqa dostlar bütün vaxtınızı və enerjinizni Əmrə verəsiniz, çünki bizim səriştəli işçilərə böyük ehtiyacımız var, lakin ev-ailə elə bir institutdur ki, Həzrət Bəhaullah onu möhkəmləndirməyə gəlib, zəiflətməyə deyil. Bəhai ailələrində çox heyfsiləndirici şeylər məhz bu məqama etinasızlıqdan baş verib. Əmrə xidmət edin, lakin ailə qarşısındakı vəzifələrinizi də unutmayın. Məhz özünüz balans tapmalısınız və elə etməlisiniz ki, bunların heç biri digərinə laqeyd baxmağa səbəb olmasın. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inanana yazılmış 18 aprel 1994-cü il tarixli məktubdan)\n36. Bunu qeyd etmək faydalıdır ki, evlilik münasibəti elə bir münasibətdir ki, hər iki tərəfin davranışında dərin nizamlama tələb edir. Bu münasibətin intimliyi onların xasiyyətlərindəki ən yaxşı və ən pis şeyləri ortalığa çıxarır, hər iki tərəf, belə desək, sanki balanslaşdırma fəaliyyətində olurlar. Bəzi cütlüklər elə evliliyin başlanğıcında yüksək dərəcədə harmoniya əldə edir və bütün evlilikləri boyu onu saxlaya bilirlər. Çoxları isə belə bir harmoniya əldə etmək üçün bir müddət vuruşmalı olacaqlarını görürlər. Bu doğrudur ki, nigahda hər iki tərəfin haqları digəri tərəfindən qorunmalıdır, lakin bunu da yadda saxlamaq lazımdır ki, bu zaman birinin digərinə münasibəti ancaq hüquqi şərtlərə əsaslanmır. Bunun ən əsas təməli məhəbbətdir. Belə olduğu üçün, həyat yoldaşının səhv əməlinə sırf mühakiməedici reaksiya düzgün deyil. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inanana yazılmış 2 yanvar 1996-cı il tarixli məktubdan)\n37. Sizin qaldırdığınız bu məsələ bu günkü cəmiyyətdə qarşılaşdıqları müxtəlif ehtiyaclara baxmağa və fürsətləri həll etməyə çalışan bəhai cütlüklər üçün böyük əhəmiyyətə malikdir . Gündəlik həyatın bir çox digər cəhətlərində olduğu kimi, bu məsələnin həlli Əmrin Təlimlərinin başa düşülməsi və tətbiq edilməsi ilə tapıla bilər. İnananlar bir faktı başa düşməli və narahat olmamalıdırlar ki, alınan həll yollarına Vəd Olunmuş Kəsi qəbul etmək lütfü ilə xeyir-dua almayanlar və bəşərin əksər hissəsinin bu cür modelləri geniş şəkildə qəbul etməsinə baxmayaraq, Bəhai Təlimlərinə yad olan fikir və düşüncə tərzində dolaşıb qalanlar tərəfindən adekvat bir yol kimi baxılmaya bilər.\nBu məsələyə baxarkən diqqət mərkəzində olacaq məqam Həzrət Bəhaullahın bütün sədaqətli möminlərinin həyatlarının məqsədi olmalıdır: Allahı tanımaq və Ona ibadət etmək. Bu insanlara xidməti və Allahın Əmrinin irəliləməsini nəzərdə tutur. Bu məqsədə xidmət edərkən, onlar qarşılarındakı hər bir imkanı nəzərdən keçirməlidirlər ki, mümkün olan qədər istedad və qabiliyyətlərini işkişaf etdirsinlər.\nBu yer həyatının məhdudiyyətlərinə görə, bu qaçılmazdır ki, inananlar çox hallarda, öz istedadlarını tam inkişaf etdirmək üçün fürsətlərdən məhrum olduqlarını görsünlər. Bu iqtisadi resursların və ya təhsil vəsaitlərinin azlığından və ya evlilik və valideynliklə bağlı azad surətdə götürülmüş başqa öhdəlikləri qarşılama və digər vəzifələri yerinə yetirmə zərurətindən ola bilər. Bəzi hallarda bu, Əmrin xatirinə edilmiş fədakarlıq üçün şüurlu qəbul edilmiş qərarın da nəticəsi ola bilər, çünki mühacir özünün bacarıq və qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək üçün vasitələrin az olduğu postda da xidmət etməli olur. Lakin bu cür məhrumiyyətlər və məhdudiyyətlər o demək deyil ki, sözügedən bəhailər özlərinin təməl, ilahidən gələn məqsədlərini yerinə yetirə bilmirlər; bunlar sadəcə bu həyatda vaxta və səylərə olan çoxlu tələblərin qiymətləndirilməsi və balanslaşdırılması üçün ümumi çətinliyin elementləridir.\nHəm ər, həm də arvad şəraitlərin belə geniş müxtəlifliyi üzündən onları müxtəlif yollarla aparan karyera imkanlarını izləyəndə, nigah tərəflərinin verdikləri qərar barədə qaldırdığınız sualın bir universal cavabı yoxdur. Hər bir cütlük necə ən yaxşı şəkildə hərəkət etməyi müəyyən etmək üçün bəhai məşvərəti prosesinə arxalanmalıdır. Belə etməklə onlar başqaları ilə yanaşı, aşağıdakı amilləri nəzərə ala bilərlər:\nƏrlə arvad arasındakı məşvərəti canlandıran bərabərlik hissi;\nÜmumdünya Ədalət Evi suallara cavab olaraq əvvəllər bəyan etmişdir ki, mehribanlıqla məşvərət etmək evlilik münasibətlərinin əsas prinsipi olmalıdır. Əgər razılığa nail olunmursa, onda elə vaxtlar olur ki, ya ər arvadın, ya da arvad ərin istəklərinə güzəştə getməlidir; dəqiq hansı hallarda bu cür güzəştlər edilməlidir―bu bir məsələdir ki, evli cütlük özü müəyyən etməlidir.\nNigah bağının qorunub saxlanması və evli tərəflərin arasında birliyin möhkəmləndirilməsi Bəhai Yazılarında güclü vurğulanır;\nAnanın uşağın ilk tərbiyəçisi, ərin isə ailəni maliyyə tərəfdən saxlamaq üçün əsas məsuliyyəti daşıyan şəxs olduğu bəhai ailə konsepsiyası;\nƏdalət Evinin başqa yerlərdə də təsdiq etdiyi kimi, bu, heç cür onu nəzərdə tutmur ki, bu funksiyalar dəyişməz olaraq təsbit edilmişdir və konkret ailə şəraitinə cavab vermək üçün dəyişilə və ya uyğunlaşdırıla bilməz.\nGeniş yayılmış işsizlik dövründə iş perspektivi, qeyri-adi imkanlar və ya ərin və ya arvadın birinin qeyri-adi qabiliyyətləri və ya Əmrin fədakar addım atılmasını zəruri edən təxirəsalınmaz ehtiyacı.\nBelə bir məşvərətin müvəffəqiyyətinə heç şübhəsiz, ona yanaşılan dua haləti və münasibətindən, hər iki tərəfin bir-birinə olan hörmətindən, həm öz aralarında, həm də ailənin digər üvləri arasında birliyi və harmoniyanı qoruyub saxlayan bir həll yolunu tapılmasında həqiqi istək və onların bərabərlik konteksti daxilində güzəştə getməyə və uyğunlaşmağa hazır olmaları təsir edəcək.\nCəmiyyət Həzrət Bəhaullahın Vəhyinin dəyişdirici təsiri altında onilliklər və əsrlər boyunca təkamül etdikcə, o, mütləq Bəhai Təlimlərinin sosial nöqteyi-nəzərdən tətbiqinə kömək edən və peşəkar fəaliyyətləri vasitəsilə Həzrət Bəhaullahın Əmrinə xidmət etmək kimi atəşli arzularını yerinə yetirmək istəyən cütlüklərin qarşılaşdığı çətinlikləri asanlaşdıran təməl dəyişikliklərə məruz qalacaq. (Ümumdünya Ədalət Evinin adından fərdi inanana yazılmış 26 iyun 1996-cı il tarixli məktubdan)\n38. Həzrət Əbdül-Bəhanın bir Lövhündən bir çıxarışda deyilir: “Ərini əziz tut və həmişə ona xoş və mehriban xasiyyət göstər, onun xasiyyəti nə qədər pis olsa da”.\nBu bəyan barədə suala cavab verərəkən Katibliyin 12 aprel 1990-cı il tarixli aşağıdakı açıqlaması verilmişdir: Bu aydındır ki, heç bir ər arvadını―bu istər emosional, mental və ya fiziki olsun―hər hansı növ təhqirə və ya zorakılığa məruz qoymamalıdır. Belə bir töhmətəlayiq hərəkət bəhai Yazılarının hökm etdiyi qarşılıqlı hörmət və bərabərlik münasibətinə―o münasibət ki, məşvərət prinsipləri ilə idarə olunan, istənilən forma zorakılığın, o cümlədən, başqasının iradəsinə tabe olmağa məcbur etmək üçün güc tətbiq etməyin qaçıldığı bir münasibətə tam əks olardı. Bəhai qadın belə vəziyyətə düşdükdə və bu vəziyyətin əri ilə məşvərət etməklə düzəlməsini qeyri-mümkün hesab etdikdə, o məsləhət və rəhbərlik üçün Yerli Ruhani Məhfilə müraciət edə bilər, həmçinin, səriştəli peşəkar məsləhətçidən kömək istəməyi də faydalı görə bilər. Əgər ər də bəhaidirsə, Yerli Ruhani Məhfil təhqiramiz hərəkətdən qaçmaq lazım olduğunu onun nəzərinə çatdıra bilər və zəruri olarsa, onu təlimlərin nəsihətlərinə uyğun hərəkət etməyə məcbur etmək üçün daha qəti tədbirlərə əl ata bilər. (Ümumdünya Ədalət Evi tərəfindən yazılmış 20 mart 2002-ci il tarixli Memorandumdan)