Kamil Əfsəroğlu. Xəzri (5)\n- Uzun söbətdi, - dedi, - başlasam, qorxuram axırına çatmayım. Əybi yoxdu, yarımçıq qalsa, ardını Baləmi sənə danışar... Sənin kimi cavan-cahıl vaxtlarım idi. Vid-fason da qərdeşində, necə lazımdı. Çyornı qoroddan o yanda park var - Nizami parkı deyirlər - Balaəmiylə ora tansa getmişdik. Sən də məni bağışla, iki "priyezji tyolkayla" tanış olmuşduq, Rusiyetdən gəlmişdilər. Tanış olanda Balaəmi qızlara dedi ki, "sentralnı" bazarın bazarkomunun oğludu, mənim də atam guya rıbkombinatın direktorudu. Doğrusu, mənim belənçik şeylərnən aram olmuyub, alə, nə var, onu deginən. Nəsə, əldən düşəneycən tans oynadıq, özümüzçün. Arada şokoladnan konyak da vururduq. Qızlar əvvəl-əvvəl özlərini naza qoydular ki, guya papa-mama balalarıdı, bullara içki olmaz. Sonra necə girişdilərsə, bizə fora verdilər. Dedim, Balaəmi, qonaqları aparaq "Jemçujina"ya narşərabnan balıq kababı yesinlər, görmüyüblər, tem bolee, pulumuz da var. Başım qızlarnan söbətə qarışmışdı. Bir də gördüm Baləmi əlində yekə bir kulok gəldi. Qəyidib dedi, qədeş, restoranı neynirsən, otuz dənə pirojki almışam, iki "Ağdam" çaxırı. Sən arxayın ol, gedəciyik, pirojkiynən o məsələ... Nəsə, gec idi, avtobus-zad da işləmirdi. Qızlarla qol-boyun, payi-piyadə şəhərə qəyidirdik. O vədə "Podmoskovnıe veçera" mahnısının mod vaxtıydı, oxuyurduq özümüzçün: "Ne slışnı v sadu daje şoroxi..." Balaəminin elənçik bayırlığı yoxdu, içəndə açarını itirir. Ağzına gələni danışırdı: gah deyirdi kinoaktyordu, gah da gəmidə starpom. Rus qızlarına nə var, nə deyirsən, inanırlar. Nəsə, kefikök gedirdik. Hardan çıxdılar, bilmədim: iki nəfər arxadan bıçağı dirədi böyrümüzə...\n- Bəs siz neynədiniz? - hövsələmi boğmadım.\n- Alə neyləyəcəyik? Bıçaq olarda, biz də ki, ayaq üstə güclə diyanmışıq. Gördüm vəziyyət ruscadı, baş işlətmək lazımdı. Dilə tutmaq istədim. Dedim, məhlə uşağı, bıçağı yığışdırın, söbətimizi eliyək. Bu "bacılar" da qonaq gəliblər. Yaxçı deyil, gedib millət haqqında alayı söbət eliyəllər. Oğlanlardan biri qəyitdi, alə, millət-zad nədi, ciblərivizi çevirin, saatınızı açın... Nəyimiz vardı aldılar, matişkələrin sırğalarını çıxartdılar. Alə, bir də eşitdim "part" güllə açıldı. Baxdım ki, Baləminin xalası oğlu Lotu Tarikdi. Sən demə, tansda bizi qızlarla görübmüş, yaxınlaşmıyıb ki, cavanlıq eliyirlər. Aramızda pərdə vardı, o bizdən yaşlıydı. Nəsə, Tarik tapançanı tuşladı oğlanlara. Ayrı həngameydi, mən ölüm, komediya idi - "Toy kimindi". Oğlanlar qəmiş təki əsirdi. Aldıqlarını qeytərdilər. Tarik gözünə döndüyüm dedi, alə, belənçik haqq-hesab yoxdu, komediya qurtarmıyıb, soyunun. Nələri vardı, tutub aldı. Bizə də dedi, kişisiniz, üstünüzdə yaraq gəzdirin. Bir adres verdi, dedi gedərsiniz Bayılda "Rıbnıy dvor" deyilən həyət var, ora. Dyadya Vitya adında otstavnoy miçman var, onu taparsınız, deyərsiniz, bizi Lotu Tarik göndərib, "cücəli toyuq" lazımdı.\n- Cücəli toyuq? - Şıxəlinin sözünü kəsdim.\n- Həri. Lotu dilində tapanca-patrona belə deyirlər... Nə başıvı ağrıdım, o vaxtdan birini aldım, dedim dar günün yarağıdı, gərəyim olar. Amma, qədeş, bu günəcən heç gərəyim olmuyub. Cücələrini çoxdan satmışam, patronsuz da ki, silah nəyə yarayır? Heç nəyə... Hə, sənə onu deyirdim; şifonerin altındakı tapançanı götürərsən, aparıb atarsan Şanxayın aşağısındakı obşestvenni tualetin kanalizasiyasına. Evimnən silah çıxmağını istəmirəm. Ölənin dalınca danışan çox olur, deyəcəklər Şıxəlini sakit adam bilirdik, demə, tyomnı işlərnən məşğulmuş, banditin biriymiş... O dünyanı bilmirəm, hələ yoldayam, ancaq bu dünyada heç kimə etibar yoxdu, mən ölüm. Evimnən tapança çıxsa, milislər açılmamış cinayətləri yazacaqlar yetim Şıxəlinin ayağına, deyəcəklər, ölüb gedib. Yadınnan çıxartma, tapançanı kanalizasiyaya əskiyə bükülü atarsan. Nə sirləri ört-basdır eləmir kanalizasiya? İşıqlı dünyaya nə var, hər şey göz qabağındadı. Hörümçək toru təki yeraltı dünyası da var şəhərin. Şəhər altında şəhərdi kanalizasiya. Bu yetim Şıxəli o yeraltı dünyada nələr görmüyüb?..\n- Şıxəli, kanalizasiyada nə işin var?\n- Qədeş, necə yəni nə işin var? Hərənin çörəyi bir yerdən çıxır, mənimki də, Allaha ağır getməsin, kanalizasiyadan çıxır.\n- Axı deyirdin, Akademiyada işləyirsən.\n- Evivəcən səni, demişəm Akademiyada işliyirəm, deməmişəm ki, akademikəm. Söbət deyil ki... Bəgəm, Akademiyada təkcə akademiklər işliyir? Oranın tualeti, kanalizasiyası yoxdu ki?.. Yoxsa, Akademiyadakılar insan deyil, qədeş? Konsertsən, Ətağa...\nŞıxəlinin söhbətindən belə çıxırdı ki, Akademiya da bir qazandı və bu qazanda nələr qaynadığından heç akademiklərin özləri baş açmır. Hamı üzdə gülür, dalda bir-birinin ayağının altını qazıyır. Hətta vəzifə üçün pusquda durub kiminsə ölməyini gözləyənlər də var. Birini ürək xəstəliyinə salmaqdan ötrü Moskvaya şər-böhtan yazanlar da az deyil. Təmiz, vicdanlı o qədər alimi ləkələyiblər. Çoxusu dözməyib, ürək tutmasından dünyasını vaxtsız dəyişib.\nBu eşitdiklərim məndən ötrü bir yenilik idi. Ən əsası oydu ki, mən qonşumun dediklərinə, onun səmimiyyətinə inanırdım. Ona görə ki, Akademiya dediyi o qazanda nələr qaynadığını, kimin nə qaynatdığını akademiklərdən də yaxşı o bilir. Nə olsun ki, kanalizasiya təmizləyir. Hətta mənə elə gəlirdi, Şıxəli bu peşəni göydəndüşmə seçməyib, bilərəkdən seçib. O, həyatı təmiz, pak görmək istəyirdi. Bəlkə də əlində əlacı olsaydı, insanların qəlbini xəbislikdən, beyinlərini pis fikirlərdən təmizləyərdi.\n- Akademiyada işləyənlərin də yaxşısı-pisi var, - Şıxəli söhbətinə davam elədi. - Sənə deyim, bu elm adamları var a, özləri kimi "skupoy" - zıqqı yer üzündə tapılmaz. Çoxu günorta nahar da eləmir, mən ölüm. Baxırsan pofessordu, koridorun küncünə çəkilib xəlvətcə kotlet-çörək tıxır, elə bil əlinnən alacaqlar. Neçə kərəm dəvət eləmişəm, demişəm, professor, gedək stolovada adama bir borş içək, xərci mənim boynuma... Dünyanın malı dünyada qalır, qədeş. Akademik ol, ya kanalizasionşik, hamısı birdi, hamı o dünyaya eyni cürə - lümlüt gedir. Götürginən məni, nə aparıram? Heç nə. Tapançanı da götürmürəm, o dünyada mənim nəyimə gərəkdi? Düz deyil, qədeş?\n- Düzdü, - dedim. Gözgörəlik eləmirdim. Şıxəlinin dediklərində həqiqət vardı. Qədim Misirdə fironları torpağa tapşıranda əyalını-arvadını, nökər-naibini öldürüb onunla birlikdə basdırırmışlar. Qızıl-gümüş əşyalarını, silahını da qəbrə qoyurmuşlar. Uzun əsrlərdən sonra arxeoloqlar həmin qəbirlərin, sərdabələrin çoxunu tapıblar. O vaxt fironu necə quyulayıblarsa, eləcə də qalıb: nə əyalı ona əyallıq eliyib, nə də nökərləri nökərlik. Qızıl dəstəkli qılınc da qınından çıxmayıb. Şıxəli o fironların yerində olsaydı, əlbət, özüylə o dünyaya heç kəsi aparmazdı, qızıl dəstəli qılınc da götürməzdi, necə ki, indi yaraqsız-zadsız gedirdi.\nQır çuxurunun hamar səthi səhər günəşinin parlaq şəfəqlərini əks etdirir, sayrışırdı. Bu geniş meydan səhnəydi sanki, Şıxəli də bu səhnənin ortasında dayanıb "olum, ya ölüm" monoloqunu söyləyən aktyor. Onun deyib-danışdıqları bir insan ömrünün acılı-şirinli səhifələriydi, çevirdikcə səhifələnirdi. Kim bilir, bəlkə onun simasında incəsənət həqiqətən istedadlı bir aktyoru itirib. Aktyor olsaydı, görəsən hansı rolları oynayardı? Kitablardan oxuduğum qəhrəmanları gözlərimin qabağından keçirdim. Sonra xəyalımda geniş bir səhnə canlandı. Sürəkli alqış səsləri altında tamaşaçılara təzim edən aktyor qrimsiz idi və tamaşanın nə dekoru vardı, nə də recissoru.\n- Əvvəllər "Parkommuna" zavodunda işləmişəm, - qonşum söhbətinə davam elədi. - Sənə deyim, fərqi yoxdu; zavod kanalizasiyası olsun, ya Akademiya kanalizasiyası, hamısınnan eyni zibil axır. Çoxları bizim işə alayı cür baxır, amma sənə deyim, kanalizasiya həyatın aynasıdır. O ayna ki, əyri-üyrü, gizli nə işlər var, aşkarca göstərir. Sən də məni bağışla, o qədər qadın alt paltarı çıxartmışam ki... Elə oyunnardan çıxırlar, desəm, inanmazsan. Tak çto, elə bilməginən Akademiyada yalnız elmlə məşğul olurlar.\n-Nə deyim, Şıxəli, doğrusu, mən başqa cür fikirləşirdim, - dedim, - elə bilirdim, Akademiyada işləyənlərin hamısı akademikdi.\n- Yox, alə! Sapojnikdən tutmuş plotnikəcən, nə peşə sahibi deyirsən, orda taparsan, bircə kisəçidən savayı.\n- Denən, Akademiya məişət xidməti kombinatıdı ki...\n- Doğru tapmısan, mən ölüm, elənçik bir şeydi. Bir də, qədeş, akedimikdi, professordu, onlar kimdi bəgəm? Sənin kimi, mənim kimi adamdılar, oların da iki gözü, iki qulağı var, bizim də... Yeri gələndə, oların Şıxəliyə işi düşür, mənim olara yox. Evdə su kranı işləmir, mənim yanıma qaçırlar, qaz pilətəsi xarab olur, mənnən məsləhət alırlar. Hərdən papağımı qabağıma qoyub fikirlişirəm ki, belənçiyinə "prostoy" şeylərdən baş çıxartmayan necə alim olur axı?\nSözünə-söhbətinə birdən ara verdi. Mancanaqların taqqıltısı, gurultusu yenə beynimə düşdü. Bu zəhlətökən səslər bayaqdan harasa çəkilmişdi elə bil, yenə qayıtdı. Yerin altındakı uğultu da artmışdı. Mədənin bu səs-küylü ab-havasına alışmış köpək də nədənsə zingildədi. Bayaqdan bəri şöngüdüyü yerdəcə sakit-sakit Şıxəlinin üzünə baxırdı, guya onun danışdıqlarından nəsə qanırdı və indi zingildəyib demək istəyirdi, a zalım balası, nə durmusan, danış, ürəyini boşalt, əzrayıl başının üstünü kəsdirib.\nŞıxəli uzaqlara yönəlmiş nəzərini baxdığı səmtdən ayırıb, üzümə dikdi. Mənə elə gəldi, onun gözləri quyuya düşüb, arıq sifəti daha da bürüşüb. Beş-on dəqiqə içində insan necə də dəyişərmiş.\n- Bayaq bir söbət elədim ha - “toyuq” məsələsi, - xatırlatdı.\n- Nə toyuq? - mən soruşdum.\n- Kinosan e sən! Alə, indidən belə başlasan, axırın necə olacaq, dərslərivi beynində necə saxlayaceysən? Cücəli toyuq söbəti elədim axı...\n- Hə, yadıma düşdü - "Revolver".\n- "Revolver" yox, "TT"... Əvvəl vaxtlar üstümdə gəzdirirdim. Gördüm yox ey, əməlli-başlı məni dingildədir. Yetənə yetirdim, yetmədiyimə bir daş atırdım. Xasiyyətim elə dəyişmişdi, məni tanıyanlar qalmışdılar mat-məəttəl. Deyirdilər, buna nolub belənçiginə, əvvəlki Şıxəliyə oxşamır. Gördüm yox e, belə çox getməz, xatası çıxacaq. Məhlədə yatıb-çıxan cayıllar vardı, oların gözünnən tük də yayınmaz. Bir kərəm biri qeyidib dedi, Şıxəli, səni nəsə dingildədir, olmuya üstündə yaraq gəzdirirsən? Dedim, yox, alə, nə yaraq, nə daraq?.. Doğrusu, yamanca qorxdum, ehtiyat elədim ki, uçastkovı duyuq düşər, onnan sonra gəl canını qurtar, görüm necə qurtarırsan. Statyası on iləcən iş göstərir. Fikirləşdim, tutub salarlar Bayıl türməsinə, dalımca "peredaça" gətirənim də olmaz. Kim gətirəcək, əmim yox, dayım yox... Tapancanı əskiyə büküb şifonerin altında gizlətdim. Yenə oldum əvvəlki Şıxəli... Dyadya Vitya ölüb, yoxsa aparıb qəytərərdin, pulunu alıb xərcliyərdin özünçün, tələbə babasan. Kalan pul vermişdim, nöş batsın? Bir var pulu dost yolunda xərcliyəsən, bir də var havayıdan verəsən küləyə. Qazanmaq kişi işidi, amma əliəyriliynən yox. Onun da yolları var...\nQonşumun müəmmalı sözləri qulağımdan yayınmadı, marağımı çəkdi. Tələbənin şəhər yerində pul qazanmaq yollarından birini özüm bilirdim - gündüz oxuyub, axşam işləmək. Mənə görə, bu yeganə yol idi. Şıxəlinin söhbətindən isə belə çıxırdı, şəhərdə pul qazanmağın bir yox, çox yolu varmış. Və qonşum o yollardan xəbərdardır. Kaş, əcəl aman verəydi. Bayaqdan az qala bütün tərcümeyi-halını danışıb, bu söhbətə gələndə sözü niyə uzadırdı, bilmirdim. İnsanı tanımaq olmur. "Mən gedirəm, yerdə qalanın canı çıxsın" - deyib fikirləşən o qədərdi ki... Elələri həmişə olub, olacaq da. Ancaq Şıxəli elələrindən deyildi, bilirdim ki, mən soruşmasam da, o özü açıb deyəcək.\n- Sənə deyim pulu necə qazanırdım? - məni intizarda qoymadı. - Montin tərəfdə "Cındırtrest" deyilən bir idarə var, köhnə-möhnə, xlam şeyləri gətirib ora tökürlər. Köhnə arxiv qəzetlərini yığır, gətirib stadionda satırdım.\n- Köhnə qəzeti neynirdilər ki? - marağımı boğmadım.\n- Evivəcən səni. Necə yəni neynirdilər? Papaq düzəldib başlarına qoyurdular. İki saat günün altında oturmaq halva yeməkdi bəgəm? Buranın da gününnən olmaz, adamı ütür. Yayda sifətim elə qaralırdı, Mauqliyə oxşuyurdum... Hə, bir kərəm "Cındırtrest"də eşələnirdim, nə tapsam yaxçıdı?\n- Pul! - mən cavab verdim.\n- Yox! Pul deyildi, amma pulagedən idi. Bir alimin elmi işiydi. Onu yazanın adı-famili də yadımdadı - Mirtalıbov Qiyas idi, deyəsən. Üstündə tarix də vardı, otuzuncu illərin haqq-hesabıydı. O vədə Stalinin asıb-kəsən vaxtlarıydı, bircə sözün üstündə adamın axırına çıxırdılar. Yəqin, o işi yazan alimi də güllələmişdilər, yazdığını da atmışdılar zibilliyə. Nə isə, qədeş, papkanı vurdum qoltuğuma, gəldim AZİ-nin qabağına. Fikirləşdim, bir-iki marojna puluna sataram. Burnumun suyunu axıda-axıda diyanıb durmuşam qapının ağzında. Hava da yaman soyuq idi. Gördüm bir kişi gəlir, əlində qara çanta, başında qara şlyapa. Baxdım vid-fasonunnan oxumuş adamına oxşuyur, beşdən-üçdən versə, bu verər. Cavan adam idi, bəlkə də institutu təzə qurtarmışdı. Qovluğu alıb vərəqlədi, yetimin rəngi qaçdı. Dedim ölər, düşərəm zibilə. Bir istədim aradan çıxım, gördüm yox e, dostum girişib oxumağa, az qalırdı kağızı yesin. Soruşdu ki, buna nə qədər verim? İstədim deyim, əmi, ikicə marojnanın pulunu ver, götür apar, amma elə bil Allah dilimi-ağzımı bağlamışdı. Dinmədim, yəni uşaq deyilsən, özün bunun qiymətini bilmirsən bəgəm? Ta heç nə soruşmadı, cibindən palazqulaq bir yüzlük çıxarıb cibimə basdı. Dedi, get, qaranoy, bir də bu tərəflərdə görünmə. Çıxdım aradan, asta qaçan namərddi. O pula bir-iki ay dolandım, necə lazımdı. On beş-iyirmi il sonra o yetimi Akademiyada gördüm. İstədim salam verim, hal-əhval tutum, gördüm yox e, özünü tanımazlığa vurdu. Dedim, qudurasan qurbağa, Şıxəlinin hesabına alim olub, indi məni priznavat eləmir. Professora bax!.. İnsanlar cürbəcürdü: yaxşısı da var, pisi də. Adam var, çörəyi dizinin üstədi, adam da var, yaxçılığı unutmur...\nSinə dolusu nəfəs aldı, nəzərləri yenə harasa uzaqlaşdı. Büzüşüb durmuşdu, elə bil dəmir-dümür dolu buruqlar səltənəti bütün əzəmətiylə çiyinlərindən onu yerin altına itələyirdi, guya qır dolu çuxur o dünya deyilən bir dünyanın qapısıydı.\n- Student, - Şıxəli sükutu pozdu. - Səninlə əntiqə qonşuluq eliyəcəkdik, heyif ki, qismət olmadı. Yaxçı planlarım vardı, bayramlarda "DK İliç"ə gedəcəkdik. Alayı haqq-hesabdı, o qədər moryak arvadı, polkovnik qızı gəlir, bilmirsən hansını seçəsən. Sən də məni bağışla, şokolad kimi rus qızları özləri adama kişniyir. Bir yannan baxanda, oları da qınamalı deyil, ərləri aylarla dənizdə üzür, ev, ailə görmür - çelovek-amfibiyadılar. Arvad bədbəxt də neyləsin, gözü orda-burdadı. Şanxay uşaqları da pişik siçanı tutan kimi "hop" eliyib oları qapazlıyır. Bunu ərləri də bilir, çoxu arvadlarının məşuquynan dostluq da eliyir. Kaspiyski flotilyanın nə hərbi sirri var, hamısı bizimkilərin ovcunun içindədi. Hansı gəmi nə vaxt reydə çıxacaq, nə vaxt uçenie olacaq - bunları kontr-admiraldan qabaq Şanxay uşaqları bilir, mən ölüm. Moryaklar arvadlarına deyir, arvadlar da lyubovniklərinə. Qədeş, belə baxıram, razvedçiklərə gərək yoxdu, nə voyenni tayna deyirsən, ortalıqdadı.\n- Maraqlıdı, - qeyri-ixtiyari qonşumun sözünü kəsdim.\n- Maraqlı nədi, qədeş, kinoydu, kino, - qonşum həvəsləndi. - Uzağa nöş gedirik, öz başıma gələni danışım. Cavan vaxtlarım idi, vid-fason da necə lazımdı. Çesuna parçaların mod vaxtıydı, amma hər adamda olmazdı. Dərzi Qrişaya yaxçı şalvar tikdirmişdim - qızqaytaran. Bir cüt də lakirovannı çəkmə almışdım, yeriyəndə cır-cır cırıldayırdı. Belə çəkmələr dəbdəydi. Tanış qızım vardı, adı Katya idi, mən Katyuşa deyirdim. Bir kərəm qızla qolboyun gedirdik. Bayıl bazarının yanında əri qənşərimizə çıxdı. Starşi leytenant idi. Özümü yığışdırdım ki, dava-dalaşa hazır olum. Gördüm yox ey, obstanovka mirnidi. Katyuşa ərinə dedi, İqoryok, poznakomsya, eto izvestniy Şıxəli iz Şanxaya, xaroşiy paren. Nəsə, başa saldı ki, sən dənizdə olanda məni yalqız buraxmır. İqoryok da sağ olsun, əlini gicgahına aparıb "çest" verdi. Dedim, bərəkallah, moryak!.. O günnən dostlaşdıq. "Stremitelni" esminesində xidmət eliyirdi, mərifətli də içən idi, "Ağdam" vururdu. İçəndə voyennidə nə sirr var, açıb tökürdü ortalığa. Deyirdim, İqoryok, doroqoy, belənçik şeylər danışma, özüvi də zibilə salarsan, məni də. Deyirdi, arvadım Katyanı sənə etibar eliyirəmsə, deməli, hərbi sirləri də danışa bilərəm. Bilirəm, Şanxay uşaqlarının ağzı bərkdi... Nə isə... Başıma çox işlər gəlib. Vaxt ola, mən danışam, sən yazasan - hazırca kinodu mən ölüm, çəkən lazımdı. Kinostudiyanın mənnən xəbəri yoxdu, yoxsa yapışarlar yaxamnan, əl çəkməzlər. Amma sənə deyim, cavanlığımı yaxçı keçirmişəm, gileyim yoxdu. Sən yaşda olanda gündə üç-dörd qıza svidanie verirdim, hamısı da leytenant arvadı, ya da podpolkovnik qızı, konfet kimi. O yannarın qızları göyçək olur, ağappaq, qaymaq təki... Mən olara Beluqa deyirdim.\n- Beluqa? - təəccübləndim.\n- Həri. Yəni ağ balıq də, - açıqladı. - Qədeş, sənə deyim, indinin özündə də cavanlıq havası başımdadı a. O günnəri parkda bir qıza yanaşıb ürəyimi açmaq istədim. Ürək də ki, maşallah, çoxmənzilli ev kimidi, hamıya yer tapılır. Nə başıvı ağrıdım, saldım dilimin şirin yerinə. Mən danışıram, qız da gülümsüyür. Komplimentdən döşüyürəm, opıtnı uxajoram, mənə nə var? Birdən qız qəyidəsən, dyadya Şıxəli, vı menya ne uznali? Bunu eşidəndə çaşıb qaldım, fikirləşdim məni hardan tanıyır? Vnimatelni baxanda üzündəki xaldan tanıdım, xəcalətdən ət tökdüm. Mən qızın anasına svidanie verəndə, o, uşaq idi, detsada gedirdi, indi böyüyüb krasavitsa olmuşdu... Dedim, yaş gedir, baş gedir, Şıxəli, ayağını yorğanıva görə uzat... Parka çıxanda hərdən polkovnik arvadlarına qırmaq atırdım, düşən də olurdu, otval verən də. Ömür-gün keçir, əlində deyil ki, vaxtı tutub saxlıyasan.\nQonşumun bu sözləri məni tutdu, başımdan bir fikir ötdü: "Görəsən, insan vaxtı saxlamağa qadir olsaydı, bəşəriyyətin taleyi necə olardı?" Bu sual, əlbət, mənə qədər də kimlərisə düşündürüb. Düşündürmək bir yana dursun, bəlkə buna cəhd edənlər də olub. İnsan nələrə əl atmır, nə xülyalarla yaşamır? Bunun hesabını aparanmı var?.. Amma yox, mən zamanı saxlaya bilmişdim. Bu nə qədər də asanmış, heç bilməzdim. Bir göz qırpımında dünya-aləm candan oldu, heydən-hərəkətdən düşdü. Mədəni başına götürmüş mancanaqlar donub qaldı, boruların içiylə axan neftin fışıltısı kəsdi, günəş şüaları hərarətini itirdi, buludlar səmada hərəkətsiz durdu. Qeybə çıxan bir də ürəyimin döyüntüsüydü. Beynim də işləmirdi. Komadaydım. Yox, əslində, mən komaya düşmüş bir Dünyadaydım. Bu vəziyyətdən insanı çıxartmaq müşküldü, qalmışdı o yekəlikdə Dünya olsun. Həyatda hərəkətsizlikdən dəhşətli şey yoxmuş, elə hərəkətsizliyin özündə də həyat yoxmuş...\nİt hürüşünə diksindim, gözlərimi geniş açıb baxdım. Dünya komadan çıxmışdı, günəşin hərarəti özünə qayıtmışdı, buludlar yenə bir-birini qovur, qaçdı-tutdu oynayırdı. Mancanaqlar yeri dimdikləyirdi, borularda axan neftin fışıltısı gəlirdi. "Tıp-tıp-tıp" - bu da mənim ürəyimin döyüntüsüydü. Bu döyüntü zamanın saniyələrinə köklənmişdi, bəlkə də əksinə, zamanı insan ürəyinin döyüntüsünə görə saniyələrə bölüblər?..\n- Yaşamaq yaxçıdı, qərdeşim, - Şıxəli dərindən köks ötürdü. - Heyf, vaxtsız getdim! İndi kim kimin ölüsünü ağlayır? Heç kim. Gərək, bir qohum-əqraban olsun ki, ağlasın... Yetim oğlanam - bıvşiy detdomovskiy malçik. Məni ağlasa, təzə lyubovnitsam Valentina Semyonovna ağlayacaq, alayı kimim var? Dul qadındı, Bayıldakı Admiralski domda yaşayır... Student, bilirsən, bizim millətdən nöş moryak çıxmır? Belənçik şeylərə görə. Evin kişisi ailəsinin başının üstündə durmalıdı, gedib dəryada üzməməlidi. Nə bilim? Qurban olduğum Allah hər milləti bir xasiyyətdə yaradıb, deyib-danışmaqla düzələn deyil.\nQonşum kiridi, yenə dərindən köks ötürdü. Mənə elə gəldi ağzını açıb ta danışmayacaq. Sükut məni darıxdırırdı, elə darıxdırırdı, guya qır çuxuruna düşən Şıxəli yox, mən özüməm. Oturduğum yerdəcə çubuqla torpağın üstündə şəkillər cızırdım, nə cızırdım, nə çəkirdim bilmirdim. Gözlərimə inanmadım: cızığa qara böcək düşmüşdü, baş alıb gedirdi. Bu iyli-qoxulu məkanda nə ölümü var, başına yer qəhətdi? Nə biləsən, bəlkə bu həşaratı yaşadan elə üfunətdir. Yer üzündə nə sayaq desən canlı tapılır. Amma yox, beləsi görünməyib, uzun bığları, güclə sezilən nöqtə gözləri vardı. Allahın yaratdığına bax... Əlbət yaradıb ki, dünya boş qlmasın. Yox, o Yer canlısına oxşamırdı, oxşamaq bir yana dursun, elə bil heç canlı deyildi, xırda-mırda dəmir hissəciklərdən yığılmışdı. Əyri-üyyrü tüklü ayaqları, uzun, qara bığları nazik telefon telini andırırdı. "Başqa planetdən gəlmiş robot-böcək" - fikrimdən keçirdim və bu kəşfimdən həzz aldım. Böcəyin hərəkəti qəribəydi: gah gedir, gah dayanır, bığlarını dikəldib ora-bura döndərirdi. Hərəkətdə olanda güclə eşidilən cırıltılı səs çıxardırdı, sanki oynaqlarının sürtkü yağı qurumuşdu. "Görəsən hansı planetdən gəlib, onu Yerə niyə göndəriblər?" - özüm-özümdən soruşdum. Öz sualım özümə gülməli gəldi. "Necə yəni niyə göndəriblər? İnsanlar başqa planetləri öyrəndikləri kimi, oradakılar da bizimlə maraqlanırlar. Niyə də olmasın? Əlbət, o əlçatmaz planetlərdə sivilizasiya yerdəkinnən milyon il qabaqdır, biz onlara yetmərik. Gör, oralarda elm, texnika nə qədər inkişaf edib ki, Yerə robot-böcək göndəriblər. Yəqin göndəriblər ki, yerdəki sərvətlərimizi öyrənsinlər, onlara yiyələnsinlər..." Bu fikir məni əməlli-başlı ovundururdu. Sərxoş beynin uydurmasınnan olmaz, ayıq vaxtımda belə şeylər çətin ki ağlıma gəlsin? Yoxsa, bütün fantastik əsərlər, uydurmalar elə içkili beyinlərin məhsuludu?..\nBöcək alataş qalmışdı, cızıqdan çıxmağa can atırdı, amma çıxa bilmirdi - qapanmış dairə təki qarmaqarışıq cızıqların da çıxışı yox idi. Nədənsə bu idbar həşərata yazığım gəldi. Görəsən, necə gəlib buralara düşmüşdü?.. Bu cansız məkanda indi biz dörd canlı idik: iki insan, bir it və bir böcək. Dəhşətli oydu ki, birazdan, bəlkə də bir neçə dəqiqədən sonra sayımız bir nəfər azalacaqdı.\nBöcəyi ovucumun içinə aldım, o, xilaskarına minnətdarlıq edirmiş kimi dal ayaqları üstə dikəldi, üzümə baxıb uzun qara bığlarını oynatdı. Döyükdü, deyəsən, əlimin hərarəti ona təndir istisi təki dözülməz gəldi, ovucumun içindəcə ora-bura çovudu, qanadlarını açdı ki, havalansın, amma bacarmadı. Ağzımı yaxınlaşdırıb astadan üfürdüm.\n-Uçağan uç, xəbər apar ki, qır çuxuruna düşən var, - pıçıldadım. Nəfəsim həşaratdan ötrü külək qədər güclüydü. Xırda qanadlarını bu küləyə sarı açıb havalandı, ancaq uça bilmədi, qondu yerə. Böcək uçmaq üçün yaranmamışdı, çətir tək açılan qanadcıqları isə onu hündürlükdən endirməyə yarayır, özgə işə yox...\nDeməyəsən, bu mənzərəni bayaqdan qonşum da izləyirmiş.\n- Alə, o hara uçur? - dedi. - Donuzanqurdudu. Bununki odu, zir-zibildən şarik düzəldib diyirləsin ora-bura. Sən də o yetimin boynuna qoyursan ki, xəbər aparsın: düşübdü qır çuxuruna, özünü tez yetir ona...\nMən dinmədim. Əslində, dinmək istəyirdim, amma nə deyib, nə danışacağımı bilmirdim. Durub qonşuma təzədən təskinlik verməyəcəkdim ha. Onsuz da ondan ötrü bunun heç bir mənası yox idi.\n- Student, bir şey soruşum sənnən - de görüm təqaüd alırsan? - Şıxəli maraqlandı.\nBu vurhavurda belə bir fikrin hardan ağlına gəldiyinə təəccübləndim.\n- Hə, alıram, - ağzımı sürüdüm.\n- Voenni tayna deyilsə, nə qədər? Heç olmasa, işinə yarayırmı?\n- Belə də, əlimnən tutur. Ayda iyirmi səkkiz manat verirlər, min bərəkət.\n- Qədeş, nə bərəkət, nə hərəkət, o nə puldu ki, şükür eliyirsən? Nə başa yaraqdı, nə də coraba yamaq... Mənnən sənə əmanət, aldığının hamısını kitab-dəftərə xərcləmə. Beşdən-üçdən at zapasa, gərəyin olar. Bu gün-sabah moryak qızlarıynan tanış olaceysən. Elə olsun, yeri gələndə, cibinnən marojna pulu çıxsın, yoxsa özüvü biabır eliyərsən. Şanxay uşaqlarının nəyi olmasa da, marojna pulları həmişə var. Bunnan belə Şıxəli olmuyacaq ki, dara düşəndə sənə əl tuta. Şanxayda elə bir tanış-bilişin də yoxdu, ona ağız açasan... Hə, yaxçı yadıma düşdü: Nora var ha, ilişməyə musurman oğlan axtarır. Desə, gəl bizə, sənə erməni dili öyrədim, getmə. Nəyivə lazımdı? Əmisi oğlu Vova Bayıl türməsində naçalnikin şoferidi, qara "VOLQA" sürür. Milisdə dost-tanışı çoxdu, heç nədən səni ilişdirər. Student adamsan, nöş özüvü zibilə salasan?\nKöpək ağzını açdı, dilini bir qarış çıxardıb əsnədi. Şıxəli iti indi görürmüş kimi onu qıyqacı süzdü. Köpək quyruğunu buladı, astadan zingildədi.\n- Halal olsun bu itə, - qonşum minnətdarlıq elədi, - yal verməmişəm, sümük atmamışam, amma dar ayaqda yanımızdan əl çəkmir. Başqası olseydi, deyərdi, alə, nə işimə qalıb, kim batır, kim qalır. Heyvan insanın çoxunnan etibarlıymış, mən ölüm. Onsuz da olan olub, keçən keçib, amma dünyaya ikinci kərəm gəlseydim, bu iti aparıb qapıda saxlıyardım, xəcalətinnən çıxardım, necə lazımdı.\n- Polina xala qoymazdı, - mən xatırlatdım.\n- Doğrudan a, heç ağlıma gəlmir. Həyətin komendantı odu axı. Tyotya Polinada siçan-siçovul bir yana, it-pişiyə də dəvə kini var. Amma elənçik olmağı yaxçıdı, yoxsa xəstəlik, mikrob həyəti basar.\n- Polina xala müharibə vaxtı Leninqrad blokadasında olub, - dedim. - Danışırdı ki, insanlar acından əllərinə keçəni yeyirmişlər, it-pişikdən, siçan-siçovuldan da iyrənmirlərmiş.\n- Nə danışırsan, alə? - Şıxəli üz-gözünü turşutdu, tüpürdü. - Görəsən, tyotya Polina da yeyib? - soruşdu.\n- Deyirəm axı, onda bu qədər kin hardandı? Allaha qurban olum...\nBaşını qabaq ayaqlarının üstünə qoyub uzanmış köpək yerindən qalxdı, silkindi, qıçını qaldırıb dəmir borunun dibini islatdı. Torpaq sapsarı, zəhərli sidiyi su bilirmiş kimi, acgözlüklə canına çəkdi. Üzdə qabarcıqlı sarımtıl köpük qaldı. Şıxəli bu mənzərəni səssizcə seyr edirdi.\n- Bu köpək də işini görməyə vaxt tapdı, - donquldandı. - Mənim də yadıma saldı, havayı deyil, nə qədər pivə içmişəm. Pivəni içən mən, yüngülləşən köpək. Bir anekdot var e, deyir mən olmuşam zənci, bu olub gürcü...\nŞıxəli nəsə üdülüyürdü, mən onun dediklərin eşitmirdim, öz aləmimdəydim. Allaha yalvarırdım ki, bir möcüzə yetirsin və o möcüzə bizi, daha doğrusu, qonşumu düşdüyü bu girdabdan qurtarsın. Möcüzə isə yalnız nağıllarda olur: otur gözlə ki, cəsur Məlikməmməd, ya da ağıllı Ağatlı oğlan özünü köməyə yetirəcək. Nağıla inanmağın özü bir nağıldı.\nGözlərimi qıyıb ilıq şəfəqlərini yan-yörəyə səpmiş Günəşə baxdım. Gözlərim qamaşdı. Aydın səmada tək-tək bəyaz bulud topaları gəzişirdi. Bir əlçim bulud isə ağ at şəklindəydi, sanki Ağatlı oğlan atını Günəşə doğru çapırdı. Az çapdı-çox çapdı, axırda Günəşi haqladı. Buludun özündən qat-qat böyük kölgəsi mədənin üstünə çökdü. Havanın ilıqlığı bir andaca çəkilib itdi, buruqların arasına sərinlik gətirən xəfif meh əsdi.\nQıçlarımı qan tutmuşdu. Ayaqqabılarımı çıxardıb ayaqlarımı ovxaladım. Torpağın sərinliyi ayaqlarımdan üzüyuxarı, ta beyniməcən yayıldı. Bu sərinlik kütləşmiş beynimi qıcıqlayıb ayıltdı elə bil. Oturduğum yerdən sıçrayıb qalxdım. Qışqırdım:\n- Tapdım! Tapdım!..\nSəsim mədəni başına götürmüşdü. İt döyüküb üzümə baxdı, niyə sevindiyimi qanırmış kimi quyruğunu buladı, burnunu dikəldib bir ağız hürdü. Onun hürməyi gülməliydi. Elə bil səsinin parası qaldı içində və bir it də içində hafıldadı - boğuq-boğuq.\n- Tapdım!.. - bu dəfə lap ucadan çığırdım.\nŞıxəli mənim çığır-bağırımdan bir şey kəsdirmədiyindən çaşıb qalmışdı.\n- Alə, nolub, nə bayramdı, nəyi tapmısan, deginən biz də bilək, - həyəcanlandı. Matdım-matdım mənə baxırdı. Mənsə elə bir kəşf eləmişdim ki, nəinki qonşumun, heç bədbəxt Arximedin ağlına gəlməzdi, necə ki, gəlməyib. Adamı batırmağa nə var, asandı, oğul istəyirəm, batanı qurtarsın... Yeni kəşfimlə ta qədimdən bəri dillərdə dolaşan "sərxoş başda ağıl olmaz" klassik bir fikri də alt-üst eləyirdim. Əgər sərxoş başda ağıl olmasaydı, belə işıqlı fikir ağlıma hardan gələrdi?\nMənim kəşfim sadə bir məntiqdən doğurdu: qıra yapışan Şıxəlinin ayaqqabılarıdı, ayaqları ki, deyildi. Bir az da keçsə, gec olar, yumşalmış qır ayaqqabılarının üstünü örtməkdəydi. İndi hər dəqiqənin, hətta saniyənin əhəmiyyəti vardı. Mən iri taxtanı çuxurun ortasına atdım, Şıxəliyə dedim ki, ayaqyalın taxtanın üstüylə gəlsin. O, hələ də bir şey anlamırmış kimi, durub mənə baxırdı. Ölümdən qurtarmağın bu qədər bəsit yolu olduğuna heyrətləndiyindən, danışmağa söz tapmırdı, bəlkə də gördüyünə inanmağı gəlmirdi. Özünü cəmləşdirdi, dərindən nəfəs aldı, müvazinətini itirməsin deyə, kəndirbaz kimi qollarını yana açıb taxtanın üstüylə mənə tərəf gəldi, əlimnən yapışıb çuxurun kənarına sıçradı. Əli buz təki soyuq idi, barmaqları qıc olduğundan açılmırdı. Bir müddət durduğu yerdəcə səssiz-ünsüz dayandı, cınqırını da çıxartmadı, elə bil dili tutulmuşdu. Arabir üzünün ətsiz əzaları səyriyirdi, sudan çıxmış adam kimi titrəyirdi. Deyəsən, cəmi bir neçə dəqiqə əvvəl ölümlə üz-üzə dayandığını indi dərk eləyirdi. Heysiz halda yerə çökdü, əlləriylə üzünü tutub hönkürdü. Şıxəlinin indi sevincdən ağladığını qara köpək də hiss eləmişdi, bu dəfə təpərli zingildədi. Dili olsaydı, görən, bizə nə deyərdi? Mən əlimi onun dalğalı tüklərinə çəkdim, heyrətə gəldim. Bayaqdan qara köpək bildiyim heyvanın rəngi, sən demə, ağmış. Mədənin kirindən-pasağından bu kökə düşübmüş. Üstündən də it iyi yox, elə mazut qoxusu gəlirdi. Tükləri eyzən "qara qızıla" bulaşsa da, amma bu biçarənin günü elə it günüydü. Heyvana yazığım gəldi. Onun kirli başını tumarladıqca, köpək xoşlanır, minnətdarlıq əlaməti olaraq, quyruğunu bulayırdı. Məndən gələn spirt qoxusunu alıb başını çevirdi, Şıxəliyə sarı getdi, eyni iyi ondan da duyub geri çəkildi.\n- Bu köpeyə halal olsun, mən ölüm, - Şıxəli heyvanı təriflədi. - cənnətə bir də gələndə, bunun xəcalətinnən çıxarıq, kolbasa-çörək gətirərik. Allah insanı itə də borclu qoymasın.\nŞıxəlini bilmirəm, mənə belə Cənnət lazım deyildi. Bir Cənnətin ki, yolu Cəhənnəmdən keçsin, orada nə xeyir olar? Ot-alaf bir yana, qanqal belə bitirməyən bu cansız, qısır məkandan baş götürüb hara gəldi qaçmaq istəyirdim.\n- Student, - Şıxəli dilləndi, - başıvı lap vaxtında işlətdin, yoxsa o dünyalıq olmuşdum, saniyə söbəti vardı. Şanxaya mənsiz qeyidəcəkdin. Boynuva minnət qoymuram, özümnən çox, səni fikirləşirdim ki, qonşum buralara nabələddi, buruqların arasınnan necə çıxacaq? Qır çuxuruna düşüb o da o məsələ...\nƏsl dost belə olar. Sən demə, bayaqdan mən onun halına yananda, Şıxəli də mənim dərdimi çəkirmiş. Duyğulandım, gözlərim nəmləndi.\n- Çox sağ ol, Şıxəli! - minnətdarlıq elədim.\n- Dəyməz, söbət deyil ki... - dedi, - qonşu deyilik bəgəm?\nBu sözləri elə bir tərzdə dedi, elə bil bayaqdan qırda batan o yox, məndim və kəlləsini işlədib məni ölümün cənginnən o qurtarmışdı.\n- Sənə deyim, ümidimi üzməmişdim, - dedi. Ruslarda misal var - nadejda umiraet posledney. Yəqin, bu da bir sınaqmış, Tanrı məni sınağa çəkirmiş. Həm də, mənə ümid verən qaraçı arvadın sözləriydi. Dənizkənarı bulvarda falıma baxıb demişdi, Şıxəli, sən bir kərəm dolu çuxura düşəceysən, amma qorxmaginən, qurtaraceysən. Deyirəm, işə baxginən, qaraçı arvad necə demişdi, elə də oldu. Nə bilim, bəlkə də hər şey alayı cür qurtarardı, göydəkinin məsləhətinə şükür.\nNəsə xatırladı, səsinin tonu dəyişdi, kiminsə eşidəcəyindən ehtiyat edirmiş kimi astadan dedi:\n- Qədeş, bayaq bir söbət elədim ha - cücəli toyuq məsələsi...\n- Həə, tapança...\n- Bilməzsən, orda-burda ağzınnan qaçırarsan, salarsan məni zibilə. O söbəti unutginən, mən elənçik şey danışmamışam, sən də eşitməmisən. Özüm də detdom uşağı deyiləm: atam frontda qalıb, anam da bir santexnikə qoşulub qaçıb... Öz günahımdı, çərənçilik elədim. Dedim, ta gedirəm, hardan bileydim ki, yarı yoldan qeyidəcəm. Həyatın işlərini nə bilmək olur? Düz deyil, qədeş?\n- Düzdür, - başımı tərpətdim. Ancaq mənim bu cavabım onun yalnız həyatla bağlı verdiyi sualın cavabıydı, başqa dediklərinin yox.\n- Bir şey yaxçı olmadı, çəkmələrim getdi, təptəzəydi, köhnə univermaqdan almışdım. Qədeş, alayı yol yox idi ki, qonşuvu çəkməli-zadlı qurtareydin?\nHeyrətdən az qaldı nitqim tutulsun. İşə bax, ölümdən qayıdıb, indi nəyi özünə dərd eləyir? Onu inandırmağa çalışdım:\n- Qonşu, inan ki, başqa yol yox idi, olsaydı, gizlətməzdim. Sənin çəkmələrin, mənim çəkmələrim, nə fərqi varmış, qırda batmağına qıymazdım. Bu, yeganə xilas yoluydu. Bəlkə də gələcəkdə alimlər nəsə yeni bir üsul tapacaqlar, amma hələ ki...\n- Doğru deyirsən, mən ölüm. Gəmidə spasatelni kruqacan hər şeyi fikrləşiblər, amma qır məsələsi ağla gəlmiyib. Əlbət, onun da vaxtı gələr... Bəribaşdan bir şeyi də deyim - yadında qalsın, Şanxaylı Şıxəli hüştülüm cayıllardan deyil. Bu çağeycən heç kəsə borclu qalmamışam. Şəhər yeridi, kim bilir sabah adamın başına nə gələcək? Hələ havalar isti keçir, bazar günü plyaja da gedərik. Rayon adamısan, dənizi harda görmüsən? Şər deməsən, xeyir gəlməz: suda boğulub eləsən, onda göreceysən qərdəşivin qabiliyyətini. Borclu borclunun sağlığını istər.\nQonşumun çəkdiyi atalar misalı onun dilə gətirdiyi fikirlə uzlaşmırdı: borclu borclunun borcunu qaytarmaqdan ötrü onun suda boğulmağını gözləməliydi. Bir də, mən Şıxəlini borca xilas eləməmişdim axı...\n- Student, səni Şanxayda tanıyan var? - nə fikirləşdisə, qəfildən soruşdu.\n- İt də tanımır, - əlüstü dilləndim. Cavabım qonşumun xoşuna getdi.\n- Lap kinodakı kimi danışdın. "Uzaq sahillərdə" Karranti şlyapalı kişidən soruşur, səni Triyestdə tanıyan var? O da sənin kimi cavab verir. Qədeş, olmuya, sənin də könlünnən artistlik keçir?\n- Artistlik?.. Yox!\n- Yoxluyarsan, bəlkə alındı... Belə baxanda, insanların hamısı artistdi, mən ölüm... Kimisi tragediya oynuyur, kimisi komediya...\nQonşumun sözlərini qəribliyə salmadım, hardasa sözlərində həqiqət vardı. Bəs görəsən o özü həyat deyilən nəhəng teatrın hansı aktyorudu: traqik, ya komik? Yoxsa, traqikomik?..\nŞıxəli yalın ayaqlarına baxıb barmaqlarını oynatdı. Hovunu almaq üçün ayaqlarını ovuşdurdu. Sözlü adam təki üzünü mənə tutdu.\n- Şanxayda özümə görə vesim, xatir-hörmətim var, - dedi, - baxaceylər, Şıxəli gəlir, özü də bosoy - ayaqyalın. Məhlə cayılları da ki, şəbədə qoşmağa adam axtarıllar. "Bosoy Şıxəli" deyerlər mənə. Şıxəli, bunnan sonra yaşa, görüm necə yaşayırsan? Onnansa ölüm yaxçıdı, Ətağa cəddi. Kaş ki, qırda bataydım. Nöş məni qurtardın, qədeş?.. Bosoy Şıxəli! Alə, pozordu, mən ölüm!\nOturduğu yerdən dikəlib, qır çalasına tərəf getdi. Mən dəhşətə gəldim. İt də təlaşlandı, hürdü. Qır layı xeyli sıyılmışdı, Şıxəlinin çəkmələrini udmuşdu. İri çala iştaha gəlmişdi, yekə, qara ağzını açıb qurban gözləyirdi, canlı-cansız deməzdi, hamısını bir göz qırpımındaca "hop" eləyib udardı.\nİçkinin məstliyindən başım dönsə də, yerimdən yay təki sıçradım. Özüm də bilmədim bu güc mənə hardan gəldi. Şıxəlinin qolundan yapışıb, onu geri çəkdim. O isə dartınıb, əlimdən qurtarmağa çılışırdı.\n- Qədeş, burax qolumu! - səsini qaldırdı. - Kişi deyil, öz payına, ölərəm, o adı üstümə götürmərəm. Bosoy Şıxəli!.. Burax qolumu, köyneyimi cırarsan, kitayskidi - firma "Drujba!.."\nHələ də bir şey qanmayan köpək bir yerdə dayanmır, zingildəyə-zingildəyə vurnuxurdu. Şıxəli ipə-sapa yatmırdı.\n- Məhlənin burnufırtıqlı şpankələri də məni "Bosoy Şıxəli" çağıracaq! - dartınıb əlimnən qopmaq istədi. Mən var gücümlə ona müqavimət göstərsəm də, hiss eləyirdim ki, çox dayana bilməyəcəyəm. Güc bir şeyə yaramayacaq, odur ki, qonşumu dilə tutmağa çalışdım.\n- Şıxəli, - dedim, - sakit ol, fikirləşib bir yol taparıq.\n- Skazka danışırsan, student! Bunun yolu-zadı yoxdu, nə yolu olacaq?! Yoxsa, şanxaylıların ağzını bağlayaceysən? Söbət deyil, mən ölüm... Priçoskamı zay elədin, - barmaqlarını daraq yerinə saçlarına çəkdi. Amma deyəsən, sözüm onu tutmuşdu. Sual dolu nəzərini üzümə dikdi, yəni təklifin nədi?\n- Mənim ayaqqabılarımı geyərsən, - təklif elədim. Əslində, bu, yeganə çıxış yolu idi. Bəlkə başqa yol vardı, sadəcə, düşünüb-daşınmağa vaxt gərəkdi. Məsələ də elə vaxtın darlığındaydı. Hər şey dəqiqələrə, saniyələrə bağlıydı. Sərxoş beynimin tutması tutsa da, hərdən işləyirdi.\nŞıxəli sakitləşdi, təklifim ağlına batmışdı. Cibindən kiçik bir güzgü çıxardıb özünə baxdı, üz-gözünü turşutdu - elə bil güzgüdən baxan tanış gəlmirdi. Ağzını əydi, dilini çıxartdı. Güzgüdəki də eyni hərəkətləri təkrarladı. Çöhrəsinə bic bir təbəssüm yayıldı. Elə bil qrim otağındaydı, tumar çəkib əyri-üyrüsünü hamarlamaq istəyirmiş kimi üzünün dərisini dartışdırdı, saçlarını sahmana saldı. Guya indi pərdə qalxacaq, bu tosqun-tösmərək adam səhnəyə çıxıb öz böyük rolunu oynayacaqdı. Götürsən, qırlı-mazutlu mədən özü nəhəng və geniş bir səhnəydi, saysız-hesabsız buruqlar, mancanaqlar, şaxələnmiş paslı borular isə bu səhnənin dekorları. Budur, tamaşa başlayacaq. Yox, bəlkə də tamaşa çoxdan başlamışdı, bundan beləsi isə son pərdənin son akkordlarıydı.\nŞıxəli qançıxmış gözlərini, ayaqqabılarıma dikdi.\n- Neçə razmerdi? - soruşdu.\n- Mən qırx iki geyirəm.\n- Olsun, birtəhər geçir ayaqlarına, onsuz da köhnədi.\nMəni tərifləməkdən qalmadı:\n- Tələbə, sən kəlləsənmiş, mən ölüm. Elənçik fikirlər tapırsan, akademikin ağlına gəlməz... Yaxçı, bəs özün neyniyəceysən?\n- Əşşi, kimdi məni tanıyan?\n- Düz söbətdi, mən ölüm. Amma bir az yaxçı alınmır axı... Kitab-dəftərini verərsən, mən götürərəm, nöşün ki, avtobusda millət səni ayaqyalın görüb elə biləcək ağıldan o məsələ... Eybi yoxdu, yarımca saata Şanxaydıyıq. Kinoda necə deyir - terpi kazak, atamanom budeş... Kimnən utanaceysən, tem bolee səni, özün demiş, it də tanımır. Düz demirəm, qədeş?\nMən başımı tərpətdim. Söz ağzımdan çıxıb, dünya qopsa belə, sözümün yiyəsiyəm.\nŞıxəli hıqqıldıya-mıqqıldıya ayaqqabıları ayağına keçirdi. Ayağa qalxıb yerində atılıb-düşdü, guya idmançıydı, qaçışa hazırlaşırdı. Elə bildim Şıxəli sıyılmış qır-mazut çuxurlarıyla dolu bu mədəndə məni yalqız buraxıb qaçacaq. Vücudumu soyuq tər bürüdü.\nO, bir neçə dəfə də yerində atılıb düşdü. Sağ ayağının barmaqları ayaqqabının ucundan bayıra çıxdı.\n- Alə, sənin çəkmələrin indidən ağzını ayırdı ki... - qımışdı, - nə tez acdı?.. Eyb etməz, sapojnik Aşota verərik, iki-üç dənə mıx vurar.\nBayırda qalmış barmaqlarını oynatdı, köynəyinin yaxalığını qaldırıb əliylə saçlarını alnına dağıtdı, çubuğu çiyninə aldı. Qarşımda hansısa hind filminin qəhrəmanı dayanmışdı.\n- "Cənab 420" kinosunda Rac Kapur necə deyir, qədeş? - gülümsədi. - "Yapon başmaqları, aparın məni..."\n“ Mera cita hecabani,\nTorpelal kopi Rusi,\nPirpidil he Hindustani...”\nŞıxəli məşhur hind mahnısını oxuya-oxuya düşdü yolun ağına. Mən yalın ayaqlarımı ehtiyatla yerə basır, ondan geri qalmırdım. Daldan isə köpək gəlirdi. Eşitdiyi melodik, şən ahəngdən hər şeyin yaxşı bitdiyini hiss etdiyindən heyvanın da qırımı dəyişmişdi, təpərli yeriyirdi, elə bil bayaqkı əfəl it deyildi. Günəşli bir payız səhəri başımıza gələn bu macəranın şən mahnıyla bitməyinə daha çox mən sevinirdim.\nŞəhərə aparan asfalt yola çatmağa macal, birdən köpək durdu, şöngüdü. Zingildədi. Mən qayıdıb onu dilə tutsam, başına tumar çəksəm də, yerindən tərpənmədi. Məsum gözləri elə bil deyirdi: "Mənimki buracandı, başım qarmaqarışıq şəhəri götürmür. Orda nə itim azıb ki, biri daşı götürüb nallıya ayağıma, ac başım, dinc başım".\n- Qədeş, itnən oynamaginən, qov getsin işinin dalısıycan. Gəl gedək! - Şıxəli məni tələsdirdi. - Bir o qalmışdı, dəli Əbə kimi dalımızca it gəzdirək.\n- Poşol otsyuda!\nKöpək sıçrayıb keri çəkildi, heyrətlə dönüb mənə baxdı, nəsə soruşmaq istəyirdi. Şıxəli köpəyi söyüb qovmasaydı belə, it bizimlə gedəsi deyildi. Əlbət, neft qoxuyan bu miskin məkana, buruqların arasına elə insanların əlindən təzikib.\nKöpəyin kirdən qapqara qaralmış tüklərini sığalladım. - Əlvida, vəfalı dost! - dedim.\nYolun qırağındakı dayanacağa çatanda dönüb arxaya baxdım. Köpək hələ də arxamızca baxırdı. Sonra qalxıb taytıya-taytıya gəldiyi yolu geri qayıtdı. Uzaqlaşdıqca kiçilirdi. Buruqların arasında görünməz oldu...\nAvtobusda sərnişin az idi. Özümə yer tapmırdım, yalın ayaqlarımı adamların nəzərindən gizlətməyə çalışırdım. Deyəsən, bu davranışımla əksinə, daha çox diqqət çəkirdim. Şüşədə əksimi görüb özümü tanımadım, saçlarım qarışmış, köynəyimin qolu sökülmüşdü.\nDodaqları boyalı, cavan qadın yan tərəfdən heyrətlə mənə baxırdı.\n- Oy, mamoçka!.. - içini çəkib tez irəli keçdi. Daha kimsə nəsə donquldadı. Donqultular, pıçıltılar bir-birinə qarışdı, yəni ictimai nəqliyyatda beləsinin nə ölümü var? İnsanların bu qədər üzüdönük olduğunu bilməzdim. Bir-birlərini tanımayan yad adamlar birdən-birə doğmalaşmışdılar elə bil. Biri deyəni tezcənə digəri təsdiqləyirdi. Ağzını açmayanlar isə baxışlarıyla danışırdılar. Sanki avtobusdakıların hamısı bir ailənin üzvləriydi, təkcə məndən savayı. İnsanların bu sayaq münasibəti kimi deyirsən ağıldan eləyərdi. Yad baxışların ağırlığı məni sıxırdı. İstəyirdim qapını açıb atılım yerə, qaçım insanlardan. Mənim bu hərəkətim yəqin ki, heç kimi təəccübləndirməzdi.\n- Yazıq, cavan uşaqdı, - orta yaşlı bir kişi əyilib dostunun qulağına pıçıldadı.\n- Əlbət psixdi, bolnisadan qaçıb, - dostu mülahizə elədi. - Durdomun ostanovkasında düşər.\n- Alə, durdomun ostanovkasında özün düşərsən, - Şıxəli dözməyib bozardı. - Bu millət belədi də - adam axtarırlar fışdırığa götürsünlər. Elə baxırsınız, guya Marsdan gəlib. Tələbədi. Boğulan, batan vardı, onu xilas eliyəndə bu kökə düşüb, yoxsa qərdeşimizə nolub, güləbətin kimi oğlandı.\n- Suda batırdı? - törəboy kişi marağını boğmadı. Əslində, o, bütün sərnişinlərin əvəzindən soruşurdu.\n- Yox, quruda, - Şıxəli bic-bic qımışdı. - "Azərbaycan gəncləri" qəzetini oxuyanda bilərsiniz dünyada necə cayıllar var.\nŞıxəli əsl dost kimi vaxtında köməyimə yetmişdi. Elə bil avtobusdakılar bayaqkı adam deyildilər, sanki dayanacaqda əvvəlkilər düşmüş, başqa sərnişinlər minmişdi - hamısı da mehriban, gülərüz. İndi mənə özgə sayaq baxırdılar və bu baxışlarda xoş bir ilıqlıq vardı. Tanımadığım adamlar mənimlə eyni avtobusda getdiklərilə açıqdan-açığa fəxr eləyirdilər. İnsanlardan baş açmaq olmur - gah belədilər, gah da elə...\nBayıl meydanında avtobusdan endik. Sərnişinlər arxamızca boylanırdılar. Tösmərək kişi başını pəncərədən çıxarıb hayladı:\n- Qardaş, bağışla, gənc qəhrəmanın adı nə oldu?\n- Daşdəmir! - Şıxəli dönüb avtobusun dalınca qışqırdı.\n- Yumşalırsan, yumşalır! - yanımızdan keçən birisi məşhur atalar misalını tamamladı.\nEnsiz küçəylə üzüyuxarı qalxdıqca aşağıdakı meydan kiçilib balacalaşır, dəniz ayaq götürüb uzaqlaşırdı. Neft iyindən başı dönən şəhər heysiz-heysiz sahilə sərələnmişdi. Xəzri əsirdi...


Nazir: ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrləri növbəti məsləhətləşmələri avqustda Parisdə keçirəcək\n14 İyul 2006 19:18 (UTC+04:00)\nATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrləri növbəti məsləhətləşmələri avqustda Parisdə keçirəcək. Bu barədə, Trend agentliyinin məlumatına əsaən, iyulun 14-də Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov jurnalistlərə bildirib.\nOnun sözlərinə görə, nazir dünən Türikiyədə ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədri Metyu Brayza ilə görüşüb. M.Brayza iyulun sonu-avqustun əvvəlində əvvəl İrəvan, sonra isə Bakıya səfər etmək niyyətində olduğunu deyib.\nE.Məmmədyarovun dediklərinə görə, səfər zamanı vəziyyət təhlil olunacaq və danışıqlar prosesinin irəliləməsi mümkünlüyü müzakirə ediləck. O əlavə edib ki, Amerikalı diplomatın bir sıra təklifləri var.\nNazir qeyd edib ki, danışıqlarda 8-10 bəndin müzakirəsi davam edir. Bu bəndlərin əksəriyyəti razılaşdırılıb və tərəflər hələ 1-2 məsələ ilə bağlı razılığa gələ bilmir.\nNazir həmçinin deyib ki, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin növbəti görüşü məsələsi hələ açıqdır. Bu məsələ M.Brayzanın regiona səfəri zamanı müzakirə ediləcək.


UNEC – Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti — Kaşiyeva Flora Şamil qızı\ndos. Kaşiyeva Flora Şamil qızı\n1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun (Universitet) «Maliyyə-kredit» fakültəsini bitirmişdir.\n1995-ci ildən bu universitetdə müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır.\n2000-ci il tarixində baş müəllim vəzifəsinə seçilmişdir.\n2004/2005-ci tədris ilindən “Bank işi və pul tədavülü” (hazırda “Bank işi”) kafedrasında müəllim işləyir.\n2008-ci ildə “Bazar iqtisadiyyatı şəraitində pul-kredit siyasətinin investisiya fəaliyyətinin yüksəlməsində rolu” mövzusunda iqtisad elmləri alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.\n2009-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya komissiyası tərəfindən iqtisad elmləri namizədi diplomunu almışdır.\n2010-cu ildə Ali məktəblərin «Maliyyə»və «Dünya iqtisadiyyatı» ixtisasları üzrə təhsil alan tələbə və magistrlər üçün «Beynəlxalq maliyyə» fənni üzrə tədris proqramı və metodiki göstərişin həmmüəllifidir.\n2011-ci il tarixində AR Təhsil Nazirliyinin 03.05.2011-ci il 722 saylı əmri ilə «Pul, kredit, banklar» metodik vəsaitin müəllifidir.\n2012-ci il tarixində İqtisad Universitetinin Tələbə Elmi Cəmiyyətinin xətti üzrə «Bank işi» kafedrasının nəzdində yaradılmış Tələbə Elmi Dərnəyinə rəhbər seçilmiş və «Gənc bankirlər» Tələbə Elmi Dərnəyini yaratmışdır. Dərnəyin keçirdiyi konfranslarda yüzlərlə tələbəni diplom və sertifikatlarla təltif etmişdir.\n2013-cü il tarixində «Azərbaycan banklarının investisiya fəaliyyətinin prioritet istiqamətləri» monoqrafiyasının müəllifidir.\n2013-cü tədris ilində F.Ş.Kaşiyeva «Bank işi» kafedrasının rəhbərliyi tərəfindən «Elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə və aktiv təşkilati fəaliyyətinə görə» təşəkkürnamə ilə təltif edilmiş və kafedra üzrə “İlin müəlliməsi” adına layiq görülmüşdür.\n2014-cü ildə F.Ş.Kaşiyeva dosent vəzifəsinə seçilmişdir.\n23 sayda elmi-metodiki işlərin, o cümlədən Azərbaycanda və xarici ölkələrdə nəşr edilmiş elmi məqalələrin və tezislərin müəllfidir.


Elanın kodu: 257059\nYeni binada, şəhərin mərkəzində, Xətai rayonunda, PARK AZURE –un binasinda olan 2 otağli mənzil kirayə verilir. 7/21. Ümumi sahəsi 102 kv.m.Əla təmirli. 2 Plazma televizor ,2 split kondisioner, KATV, soyuducu,h/t-bir yerdə, paltar və qab yuyan maşın, istilik sistemi “kombi” , qaz, su, işıq daimi, 24 saat mühafizə, sakit həyət. 3 yüksək sürətli lifti , parking, yeraltı qaraj, uşaq meydançası. Ödəniş 1200 AZN (Cavid)\nÜnvan: Xətai rayonunda, PARK AZURE –un binasinda


Bu gün şahmatçılarımız ermənilərlə qarşılaşacaq » Media Xəbərləri | Dogru Xəbərin Tək Ünvanı\nMedia Xəbərləri » İdman » Bu gün şahmatçılarımız ermənilərlə qarşılaşacaq\nBu gün şahmatçılarımız ermənilərlə qarşılaşacaq\n1-11-2019, 07:36 Yazar: Firuzə Baxılıb: 143 Çap et\n“Report”un məlumatına görə, Azərbaycanın kişilərdən ibarət yığması Ermənistanla qarşılaşacaq. Qadın millisi isə Fransa ilə üz-üzə gələcək. Görüşlər Bakı vaxtı ilə saat 16:00-da başlanacaq.\nKişilər: 1. Rusiya - 12, 2 - 4. Ukrayna, İngiltərə, Almaniya - 11, 5. Sloveniya - 10, 6 - 8. Ermənistan, AZƏRBAYCAN, Xorvatiya - 9 xal.\nQadınlar: 1. Rusiya - 13, 2. Gürcüstan - 11, 3 - 5. AZƏRBAYCAN, Ukrayna, Ermənistan - 10, 6 - 8. Fransa, İtaliya, Türkiyə - 9 xal.


Bu gecə Gürcüstan çalxalana bilər – ABŞ səfirliyindən “hökm” Ayna.az\nMelia özü onu həbs etmək üçün aparılan xüsusi əməliyyatın milyarder Bidzina İvanişvilinin yaratdığı hakim “Gürcü Arzusu - Demokratik Gürcüstan” partiyasının hakimiyyətinə son qoyacağını söyləyib.\n“Əslində, bu, mövcud hakimiyyət üçün hökmdür. Dedilər ki, demokratik prinsiplər pozuldu, Gürcüstan Avroatlantik bir ailəyə üzv olmaq istəyirsə, dərhal demokratik yola qayıtmalıdır. Bu, səlahiyyətlilər üçün ağır bir açıqlama idi, amma onsuz da bunu gözləyirdilər. Gürcüstanda baş verənlərə demək olar ki, hər kəs reaksiya verdi və əksəriyyəti tvitlərində ABŞ dövlət katibini qeyd etdi”, - ekspert bildirib.\n“Bununla birlikdə, bu hadisə Gürcüstanın demokratik bir ölkə kimi imicinə böyük bir zərbə vurdu. Amma yenə də Gürcüstan demokratiya modelinin tam olaraq dibə sürüşdüyünü söyləmək olmaz. Çünki avtoritar hökumət hələ qələbə qazana bilməyib. Bu addımların demokratiyanı öldürmək üçün bütün şərtləri var, lakin cəmiyyətin və beynəlxalq ictimaiyyətin reaksiyası Gürcüstanın demokratiyanı qorumağa hazır olduğunu göstərir”, - Vasadze vurğulayıb.\n“Qaribaşvili onsuz da Gürcüstanda Baş nazir idi və o zaman da ölkələrimiz arasındakı münasibətlər heç bir şəkildə inkişaf etmədi. Münasibətlər əvvəlki hakimiyyət orqanları tərəfindən təyin olunan ətalətlə inkişaf etdirildi”, - deyə Vasadze əlavə edib.\nMüəllif: Nicat Hacıyev 23 Fevral 2021 16:40\n23 Fevral 16:40 Aktual


Magistraturaya qəbul imtahanı keçirilib\nDövlət İmtahan Mərkəzindən (DİM) BAKU.WS-ə verilən məlumata görə, imtahanda iştirak üçün 15 738 bakalavr ərizə təqdim edib.\nQeyd edək ki, magistraturaya qəbul imtahanı ilə əlaqədar müraciətlərə baxılması üçün Apellyasiya komissiyası yaradılıb. Bakalavrlar Apellyasiya komissiyasına 24-26 fevral 2020-ci il tarixlərində saat 10:00-dan 17:00-dək şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin əslini və surətini təqdim etməklə şəxsən müraciət edə bilərlər. Apellyasiya Komissiyası DİM-in Bakı şəhəri, Abdulvahab Salamzadə küçəsi, 28 ünvanında (keçmiş Bakı Asiya Universitetinin binasında) fəaliyyət göstərəcək.\nAli məktəblərə tələbə qəbulu elan edildi DİM magistraturaya sənəd qəbuluna başlayır Bakalavrların nəzərinə! İmtahanda iştirak etmək üçün qeydiyyat başlanır Azərbaycanda I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı keçirilib İmtahanların ödənişli olması ərizə verənlərin sayının azalmasına səbəb olub


“44 günlük müharibədə Ermənistan Azərbaycanın mülki əhalisini hədəf alıb” - “Amnesty International”\n14 Yanvar 2021, 16:48\n“44 günlük müharibədə Ermənistan Azərbaycanın mülki əhalisini hədəf alıb” – “Amnesty International”\n“Amnesty International” təşkilatı 44 günlük müharibə dövründə mülki əhaliyə qarşı hücumlarla bağlı hesabat hazırlayıb.\nTİA.AZ-ın xəbərinə görə, hesabatda Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın şəhər və kəndlərinə endirdiyi, ümumilikdə 72 mülki vətəndaşın ölümünə səbəb olan səkkiz zərbə sənədləşdirilib.\n“O mənim tək övladım idi”, – deyə Südabə Əsgərova “Amnesty International”a bildirib.\nÖlənlərdən biri – 7 yaşlı Aysu İsgəndərova zərbə vaxtı bağlarındakı yelləncəkdə oynayırmış.\n“Sentyabrın 27-də Ermənistan hərbi qüvvələrinin Naftalan yaxınlığındakı Qaşaltı kəndinə artilleriya zərbəsi endirməsi nəticəsində Qurbanovlar ailəsinin beş üzvü həlak olub, onların evinə ciddi ziyan dəyib”, – deyə hesabatda qeyd olunur.\n“Amnesty International” hesabatında bildirib ki, sentyabrdan noyabradək davam edən 44 günlük müharibə dövründə Ermənistan tərəfi beynəlxalq humanitar hüququ pozaraq mülki əhalini də hədəf alıb və bu, çox sayda günahsız insanların ölümü ilə nəticələnib.\nHesabat müəllifləri hesabatı hazırlayarkən bu zərbələrdən sağ çıxan, yaralanan və ya qohumlarını itirən 51 şəxsdən və 8 rəsmi şəxsdən müsahibə aldıqlarını bildiriblə\n27 Yanvar 2021, 20:21\n27 Yanvar 2021, 19:21\n27, Yanvar - 16:30309\n27, Yanvar - 16:04274


Mərkəzi Asiya Aİ-yə üz tutub, bəs Rusiyadan qorxmurlar?.. - Pia.az\nMərkəzi Asiya Aİ-yə üz tutub, bəs Rusiyadan qorxmurlar?..\nDoğrusu, dəfələrlə oxumuşduq ki, Avropa İttifaqının (Aİ) strateqləri Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığı nəzərdə tutan layihələr üzərində işləyir, amma bunun belə tezliklə baş verəcəyini düşünmürdük.\nÖtən gün oxuduq ki, artıq Aİ ilə Özbəkistan arasındakı danışıqların yeddinci raundu gedir. Tərəflər “Genişləndirilmiş əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq haqda saziş”, Özbəkistanla İttifaq ölkələri arasında viza rejimin sadələşdirilməsi məsələləri üzərində işləyirlər.\nMəlum olduğu kimi, Aİ və yaxud da NATO haqda söhbət gedəndə dərhal yada Rusiya amili düşür və dərhal da sual yaranır: Ruslar buna imkan verərmi?\nBelə götürəndə əbəttə ki, imkan verməzlər. Amma məsələ bundadır ki, bəzi ölkələr daim özlərinə belə sual verməklə, digərləri isə əməldə onları dəf etməklə məşğul olurlar.\nMərkəzi Asiya ölkələri əsasən despotik dövlətlərdir. Əslində onlar Rusiya amilinə sırf geosiyasi mənada yox, başqa səbəbdən həssasdırlar və əgər bu ölkələr nəsə edirlərsə, bunu təkcə öna görə etmirlər ki, yalnız geosiyasi mənada rus amilindən ehtiyatlanırlar, yox, onlar bundan həm də öz rejimləri üçün təhlükə hiss edirlər.\nXatırlayırıq ki, vaxtilə nəşriyyatların biri bizə MDB-nin sənədlər toplusunu hazırlamağı tapşırmışdı. O vaxt diqqətimizi belə detal cəlb etmişdi ki, məsələn, Türkmənistan faktiki olaraq MDB-nin heç bir sənədinə imza atmayıb, çünki biz bu ölkənin təmsilçisinin imzasını demək olar ki, heç bir sənədin altında görmədik.\nOdur ki, hər dəfə özümüzdən soruşarkən ki, Mərkəzi Asiya ölkələrini Rusiya orbitində nə saxlayır, biz buna birmənalı cavab veiririk: Əlbəttə, coğrafiya və bir də despotik rejimlərin maraqları.\nAmma Aİ ilə əlaqələr təkcə ticari-iqtisadi məzmun kəsb etmir, baxmayaraq ki, bu heç də az önəm kəsb edən məsələ deyil, özü də təkcə Mərkəzi Asiya ölkələri üçün yox, həm də bizim üçün. Bu əlaqələr eləcə də geosiyasi və geoiqtisadi məzmun daşıyır.\nBurada xüsusilə onu qeyd edək ki, bizim də kənd təsərrüfatı məhsullarımız əsasən Rusiya bazarlarına ünvanlanıb və elə bir il olmur ki, Rusiya tərəfi bu xüsusda bir fokus çıxarmasın, hansısa bəhanə ilə bizim məhsulların idxalını çətinləşdirməsin.\nƏlbəttə, Avropanın da bazarlarının tələbləri çox ciddidir, amma Gürcüstan, Moldova və Ukrayna artıq bu tələbləri dəf etməyi öyrənirlər, biz isə həmişə olduğu kimi burada da gecikirik…\nMəsələnin geosiyasi seqmentinə gəldikdə isə, onları da dəf etməyi öyrənmək lazımdır, çünki əks təqdirdə nə gəlirimiz olacaq, nə də inkişaf edə biləcəyik.\nMəsələn, Özbəkistan bu müstəvidəki gərginliyi dəf etmək üçün Rusiyanın Avrasiya İttifaqı ilə də əlaqələr qurur, hərçənd ki, sonuncu təşkilat sırf deklarativ məzmun kəsb edir və bu bir neçə ildə biz onun hansısa bir layihəsi haqda nəsə eşitməmişik.\nBir az yuxarıda qeyd etdik ki, Mərkəzi Asiya ölkələrinin daha bir problemi var: coğrafiya. Amma zaman keçdikcə bu problem də öz həll müstəvisini tapacaq, çünki getdikcə məsafələr qısalır, məhsulların və xidmətlərin yerdəyişmə azadlıqları genişlənir və təmin olunur. Bu mənada Mərkəzi Asiya ölkələri də istisna deyil. Uzaq Şərq ölkələri çox yüksək iqtisadi göstəricilər nümayiş etdirir və planetin xəritəsində yeni iqtisadi inkişaf regionu meydana çıxır. Odur ki, bu regionda Rusiyanın rəqibi yalnız Aİ deyil, bura Çini, Cənubi Koreyanı və hətta Yaponiyanı da əlavə etmək lazımdır.\nRusiya amilinə gəldikdə isə, əlbəttə, Kremldə narazı olacaqlar. Amma buna diqqət etməyə dəyərmi? Rusiyanın səyləri daha çox keçmiş sovet ölkələrinin inkişafını ləngitməyə yönəlib ki, onları öz orbitində saxlaya bilsin. Amma bu ölkələr Kremlin diqtəsilə hərəkət etsələr, inkişaf etmiş dünyadan geri qalcaq və Rusiyanın ardınca sürünməkdə davam edəcəklər. Mərkəzi Asiya ölkələri bunun fərqindədir, fəgət, onlar da öz avtoritar rejimlərinin yükündən azad ola bilmirlər, əsk təqdirdə daha çox inkişaf edə və daha uzağa gedə bilərdilər…(Qaynarinfo.az)\nQarabağda beynəlxalq aeroportun tikintisinə başlanılıb – Video


Şakira və Rihanna çoxdan gözlənilən kliplərini təqdim etdilər\nMəşhur müğənni Şakira və Rihannanın çoxdandır gözlənilən yeni klipi təqdim edilib. "Can’t remember to forget you" adlı mahnının video çarxı “Youtube” saytına yükləndiyi andan böyük maraqla qarşılanıb və 2 milyon insan tərəfindən izlənilib. Klipdə məşhur ulduzların cazibədar rəqsləri xüsusilə diqqət çəkib.\n“Möhtəşəm yüz il” serialında “Qanuni Sultan Süleyman” obrazını canlandıran Halit Ergenç Bebekdə gəzərkən kameralara tuş gəlib. Aktyor serialdan sonra nə işlə məşğul olacağını soruşan jurnalistlərə: “Uzun müddətli tətilə çıxacağam.Yeni bir iş təklifi hələ ki, yoxdur” –deyə cavab verib.\nNatali Portmanın balerin həyat yoldaşı Bencamin Milipayd İsrailə heyran olduğunu və qısa müddətdən sonra İudaizm dinini qəbul edəcəyini açıqlayıb. Aktrisanın film çəkilişləri üçün İsrailə gedən Milipayd ölkəyə heyran qaldığını və məhz bu səbəbə görə belə qərar aldığını söyləyib. Xatırladaq ki, Portman və Milipayd 2010-cu ildə birlikdə rol aldıqları “Qara qu quşu” filminin çəkilişləri zamanı tanış olublar. 2012-ci ildə evlənən cütlüyün Alef adlı 2 yaşlı oğlu var.\nTürkiyəli müğənni Yeşim Salkımın yeni albom üçün çəkdirdiyi şəkillər plagiat çıxıb. Belə ki, sənətçinin dünyaca məşhur Madonnanın 2010-cu ildə çəkdirdiyi fotoları təkrarladığı məlum olub. Yeni “Duymayan kalmasın” mahnısı üçün kamera qarşısına keçən müğənni dəniz quldurunu canlandırıb. Salkım: “2014-cü ildə sevənlərimə sürprizlərim var. Mahnılarımızı oğurlayıb saxta şəkildə satan piratlara etiraz olaraq bu obrazı canlandırmışam.Heyranlarımın məni dəstəkləyəcəyinə inanıram” –deyib.\n1135 - nəfər baxıb


Bakı-Tbilisi-Qars – Şərqlə Qərb arasında “Dəmir İpək Yolu” | Xalq Qəzeti\nBakı-Tbilisi-Qars – Şərqlə Qərb arasında “Dəmir İpək Yolu”\n03.11.2017 10:30 | Oxunma sayı: 514\nXXI əsrin əsas strateji planlarından olan, dünyanın 100 böyük layihəsi siyahısına daxil edilən, bir çoxlarının xəyal zənn etdiyi, reallaşacağına ümid etmədikləri Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin açılışı baş tutdu. Təkcə üç dövlət deyil, həmçinin onlarca xalq və ölkə arasında körpü rolunu oynayacaq Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin inşası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu, hər üç ölkənin, eyni zamanda, həmin nəqliyyat dəhlizinin xidmətlərindən istifadə etmək marağında olan digər ölkələrin də sıx nəqliyyat əlaqələri qurmasına böyük imkanlar açacaq.\nAzərbaycan Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsinin təşəbbüskarı və əsas iştirakçısı olmaqla gələcəyə hesablanmış daha bir addım atdı. Bakı-Tbilisi-Qars gətirə biləcəyi bütün iqtisadi üstünlüklərlə yanaşı, tranzit daşımaların mərkəzinə çevrilən Azərbaycanın regionda söz sahibi olmasını təsdiqləyən bir faktor kimi çox önəm daşıyacaqdır.\nTarixə ötəri nəzər\nBakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu bağlantısı layihəsi barədə danışıqlara hələ 1993-cü il iyulun 26-29-da Ankara şəhərində keçirilmiş Türkiyə-Gürcüstan Qarışıq Nəqliyyat Komissiyasının iclasında başlanılıb. 2002-ci il iyulun 20-21-də Türkiyənin İstanbul şəhərində Türkiyə-Gürcüstan nəqliyyat nazirlərinin iclasında bu layihənin həyata keçirilməsi barədə imzalanmış protokolda layihə üzrə hazırlıq işlərinin görülməsi nəzərdə tutuldu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2004-cü il iyunun 14-də Gürcüstana rəsmi səfəri zamanı Gürcüstanın ovaxtkı Prezidenti Mixeil Saakaşvili ilə keçirdiyi mətbuat konfransında Gürcüstandan Türkiyəyə dəmir yolu tikintisinin layihəsini dəstəklədiyini bəyan etmiş və ölkəmizin də bu layihədə iştiraka hazır olduğunu bildirmişdir. Həmin vaxtdan etibarən layihənin reallaşması istiqamətində danışıqlar daha da intensivləşmiş, bu istiqamətdə bir sıra görüşlər keçirilmişdir. 2004-cü il 28 dekabr tarixində layihə ilə bağlı Birgə İşçi Qrupu yaradılmışdır.\nBMT Avropa İqtisadi Komissiyasının (AİK) Daxili Nəqliyyat üzrə Komitəsinin 2005-ci il 16 fevral tarixində Cenevrədə keçirilən 67-ci iclasında Bakı-Tbilisi-Qars yeni dəmir yolu layihəsinin Trans-Avropa və Trans-Asiya dəmir yolu magis-trallarının birləşməsini təmin edən bağlantı kimi qəbul edilməsi təklif edilmişdir. Bu layihə AİK tərəfindən hazırlanan Trans-Avropa avtomobil yolları və Trans-Avropa dəmir yolları layihələrinə dair Baş Planın Yekun Hesabatına (2005-ci ilin mart buraxılışı) 1-ci dərəcəli prioritet layihə kimi 4 balla qiymətləndirilərək daxil edilmişdir. AİK-in Daxili Nəqliyyat üzrə Komitəsinin 2005-ci il 21 fevral tarixli sənədinə əsasən, Bakı-Tbilisi-Qars yeni dəmir yolu bağlantısı layihəsi “Beynəlxalq kombinəedilmiş daşımaların mühüm xətləri və müvafiq obyektləri haqqında Avropa Sazişi”nin I Əlavəsinə C-E 692 indeksi ilə daxil edilmişdir.\n2005-ci il mayın 25-də Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin Azərbaycan hissəsinin açılışında mühüm bir sənəd imzalandı. Prezident İlham Əliyev, Gürcüstan Prezidenti Mixeil Saakaşvili və Türkiyə Prezidenti Əhməd Necdət Sezər Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında Bakı-Tbilisi-Qars birləşdirici dəmir yolu xətti layihəsi haqqında bəyannamə imzaladılar. Bu bəyannamə, əslində, hər üç dövlətin rəhbərlərinin Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin nə dərəcədə gərəkli olduğuna dair baxışları idi. Dövlətimiz digər mühüm məsələlərdə olduğu kimi, bu layihənin də reallaşmasında öz qəti mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoydu.\nQazaxıstan, Çin, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə respublikalarının nəqliyyat nazirlərinin 2006-cı il 27 iyul tarixində Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərində keçirilmiş görüşündə Çin tərəfi layihəni dəstəkləmiş, Qazaxıstan tərəfi isə layihənin reallaşacağı təqdirdə BTQ dəmir yoluna ildə 20 milyon tondan az olmayaraq yük cəlb edəcəyinə zəmanət vermişdi. 2007-ci il yanvarın 12-13-də Tbilisidə və sonra yanvarın 22-25-də Bakıda hər iki ölkənin müvafiq nazirliklərinin səlahiyyətli nümayəndələrinin iştirakı ilə görüşlər keçirilmişdir. Görüşlərin nəticəsi olaraq “Bakı-Tbilisi-Qars yeni dəmir yolu bağlantısı haqqında” və “Bakı-Tbilisi-Qars yeni dəmir yolu xətti layihəsinin həyata keçirilməsi çərçivəsində Gürcüstanın Marabda məntəqəsindən Türkiyə Respublikası sərhədinə qədər (Gürcüstan, Kartsaxi məntəqəsi) dəmir yolu sahəsinin layihələndirilməsi, maliyyələşdirilməsi, reabilitasiya-rekonstruksiyası, inşası və istismarının prinsip və şərtləri haqqında” hökumətlərarası saziş layihələrinin, həmçinin “Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti layihəsinin Marabda – Türkiyə Respublikası sərhədinə qədər dəmir yolu sahəsinin maliyyələşdirilməsi şərtləri haqqında kredit müqaviləsi” layihəsinin mətnləri müzakirə edilərək razılaşdırılmışdır.\nLayihə ilə bağlı danışıqların məntiqi zirvəsi 2007-ci il fevralın 7-də Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana işgüzar səfəri zamanı Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu tikintisi layihəsinin artıq başlanması ilə bağlı sazişin imzalanması oldu. Həmin gün Gürcüstan Parlamentinin binasında Prezident İlham Əliyev, Gürcüstanın ovaxtkı Prezidenti Mixeil Saakaşvili və Türkiyə Respublikasının ovaxtkı Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın üçtərəfli görüşü baş tutdu və Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə üçtərəfli regional əməkdaşlıq sammiti sənədlərinin imzalanması mərasimi keçirildi.\nPrezident İlham Əliyev 2007-ci il fevralın 21-də “Bakı-Tbilisi-Qars yeni dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar tədbirlər haqqında” sərəncam imzaladı. 2007-ci il noyabrın 21-də Gürcüstanın Tetri-Skaro rayonunda – Marabda stansiyasında Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu bağlantısının Gürcüstan hissəsinin, 2008-ci il iyulun 24-də isə Türkiyənin Qars şəhərində Bakı-Tbilisi-Qars bağlantısının Türkiyə hissəsinin tikintisinə start verildi.\n2010-cu il 6 iyul tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin çəkilişi ilə bağlı mühüm məsələlərin yer aldığı “Azərbaycan Respublikasında dəmir yolu nəqliyyat sisteminin 2010-2014-cü illər üzrə inkişafına dair Dövlət Proqramı” təsdiq edildi. 2013-cü ildə Qəbələ şəhərində keçirilən nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşməsi ilə bağlı Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının III Zirvə toplantısında Türkiyənin ovaxtkı Prezidenti Abdullah Gül çıxışında dedi: “Türkiyə Şərq və Qərb arasındakı mövcud xətlərə alternativ və təhlükəsiz dəmir yolları marşrutları məsələsi üzərində çalışmaqdadır. Modern “İpək Yolu” və ya “Orta dəhliz” adlandırılan bu layihənin ən mühüm hissəsi Azərbaycan ilə birgə həyata keçirdiyimiz Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsidir...”.\nNəhayət, 2017-ci il oktyabrın 30-da Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun təntənəli açılış mərasimi reallaşdı. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanında baş tutan mərasimdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və xanımı Əminə Ərdoğan, Qazaxıstan Respublikasının Baş naziri Bakıtjan Saqintayev, Gürcüstanın Baş naziri Giorgi Kvirikaşvili, Özbəkistan Respublikasının Baş naziri Abdulla Aripov, həmçinin Tacikistan və Türkmənistan respublikalarından nümayəndə heyətləri iştirak etdilər.\nBTQ: əhəmiyyəti və dividendləri\nÜmumi uzunluğu 846 kilometr olan Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin 504 kilometrlik hissəsi Azərbaycanın ərazisinə düşür. Dəmir yolu xəttinin 263 kilometri Gürcüstandan keçir. Yolun 79 kilometri isə Türkiyə ərazisindədir. Dəmir yolu xəttinin inşasının başlanması 2005-ci ildə nəzərdə tutulsa da, həmin dövrdə maliyyə mənbələrinin olmaması səbəbindən tikintinin başlanması ləngimişdir. ABŞ və Avropa İttifaqı dəmir yolu xəttinin Ermənistandan kənar keçdiyinə görə ona qarşı çıxmış və tikintinin maliyyələşdirilməsindən imtina edərək bunun əvəzində bağlı qalmış Qars-Gümrü-Tbilisi dəmir yolu xəttinin açılmasını təkid etmişlər. Təbii ki, Ermənistanın məlum təcavüzü səbəbindən bu tələblər rədd edilmiş və dəmir yolu xəttinin tikintisinin maliyyələşdirilməsini Azərbaycan və Türkiyə öz üzərlərinə götürmüşdü. Layihənin maliyyə tutumu 1,1 milyard ABŞ dollarından artıqdır. Onun 775 milyon dolları Gürcüstanın, 345 milyon dolları isə Türkiyənin payına düşür. Qeyd edək ki, Gürcüstanın layihədəki payı Azərbaycanın bu məqsədlə ayırdığı kredit hesabına reallaşdırılmışdır. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti layihəsinin həyata keçirilməsi üçün Azərbaycan tərəfi birinci mərhələdə Gürcüstana 25 il müddətinə 1 faiz dərəcəsi ilə 200 milyon dollar kredit vermişdir. Ondan sonrakı mərhələdə isə Azərbaycan tərəfi Gürcüstana 5 faiz dərəcəsi olmaqla yenə də 25 il müddətinə 575 milyon ABŞ dolları əlavə kredit ayırmışdır.\nBakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti Avropa ilə Asiya arasında daşımalarda əsas yol kimi çıxış edəcək. Prezident İlham Əliyev açılış mərasimindəki nitqində xüsusi vurğuladı ki, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu Avropanı Asiya ilə birləşdirən ən qısa və etibarlı yoldur. Layihəni cəlbedici edən əsas amil onun tarixi İpək Yolu üzərində qurulması, eyni zamanda, bu coğrafiyada yerləşən türkdilli dövlətlərin inteqrasiyasında mühüm əhəmiyyət daşımasıdır. Bakı-Tbilisi-Qars 1 milyon sərnişin və 6,5 milyon ton yükdaşıma qabiliyyətinə malik olacaq. Ehtimallara görə, dəmir yolu xəttinin daşıma imkanları 2034-cü ildə 3 milyon sərnişin, 17 milyon ton yükə çatacaq.\nAsiyada yüklərin əsas təməl ölkəsi Çinin bu layihənin gerçəkləşməsinə marağı yüksəkdir. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın da vurğuladığı kimi, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun reallaşması ilə “Orta dəhliz” layihəsinin ən önəmli mərhələsi başa çatdırılmış olur və Londondan Çinə birbaşa dəmir yolu xətti qurulur. Çindən gələn yük Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsi sayəsində “Orta dəhliz” vasitəsilə 12-15 gündə Avropa İttifaqı ölkələrinə çatacaq. Hazırda Çindən Avropaya gedən yükün həcmi 240 milyon tondan çoxdur. “Orta dəhliz”lə bu yükün 10 faizi daşınarsa, bu, 24 milyon ton əlavə yük daşınması deməkdir. Dəmir yolu xətti Mərkəzi Asiya ölkələrinin – Türkmənistan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan, habelə Qazaxıstanın Avropa və dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdıracaqdır. Bu məkanda Əfqanıstanın da imkanları unudulmamalıdır. Layihə NATO-nun da diqqət mərkəzindədir. NATO ölkələri üçün bütün tərəfdaşlarla qoşunların Əfqanıstandan daha qənaətli və təhlükəsiz yolla çıxarılmasında Bakı-Tbilisi-Qars xəttindən istifadə olunması gündəmdədir. Rəsmi Bakı bu məsələdə NATO ilə əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bəyan etmişdir.\nBu layihə Naxçıvan Muxtar Respublikasını blokadadan çıxararaq, onun nəqliyyat müstəqilliyinin təmin edilməsində də mühüm rol oynayacaq. Belə ki, Ermənistanın Azərbaycana məlum təcavüzü nəticəsində paytaxt Bakını Naxçıvanla birləşdirən quru nəqliyyat kommunikasiyaları bağlanmışdır. Sərnişin daşımaları əsasən hava nəqliyyatının, yük daşımaları isə İran və Türkiyədən keçməklə avtomobil nəqliyyatının üzərinə düşmüş, tarixi dəmir yolu xətti isə regional və tranzit daşımalardan kənarda qalmışdır. Bu isə Naxçıvana ayrıca bir dəmir yolu qolunun çəkilməsini aktual bir məsələyə çevirir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti layihəsi ilə bağlı növbəti plan da məhz Qarsdan Naxçıvana dəmir yolu xəttinin çəkilməsidir. Bununla da, Naxçıvan Muxtar Respublikasının nəqliyyat müstəqilliyi problemi tam təmin ediləcək və oradan da İrana keçid olan dəmir yolu xətti ilə bütün Yaxın Şərq regionuna çıxış əldə olunacaqdır.\nQeyd olunmalıdır ki, bu layihənin həyata keçirilməsi iqtisadi səmərəlilik, sürət, vaxt tezliyi, təhlükəsizlik və etibarlılıq baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Dəmir yolu xətti turizmin inkişafına da imkan yaradacaq, turistlərin sayında artım müşahidə olunacaqdır. Gələcəkdə Avropa və Asiya ölkələrinə məxsus yüklərin bu dəmir yoluna cəlb edilməsi hər iki istiqamətdə daşımaların həcmini artıracaqdır. Eyni zamanda, dəmir yolu xətti ilə yalnız yük qatarlarının deyil, sərnişin qatarlarının da hərəkəti təmin olunacaqdır. Bütün bunlar isə öz növbəsində Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin Azərbaycan üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha təsdiqləyir.\nBakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun inşası Azərbaycan-Türkiyə iqtisadi və humanitar əlaqələrinin inkişafına da çox dəyərli əlavə stimullar verəcəkdir. Eyni zamanda, bu layihə ilə regionda sabitliyə və iqtisadi inkişafa böyük töhfə veriləcək, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə mühüm tranzit qovşağına çevriləcəkdir. Hər üç ölkə beynəlxalq yüklərin daşınmasından əlavə, tranzit gəlirləri də əldə edəcəkdir ki, bu da sosial-iqtisadi rifahın artması deməkdir.\nBakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti ilk baxışda regional layihə təəssüratı yaratsa da, əslində, əhəmiyyətliyinin miqyasına görə, qlobal səciyyə daşıyır. Strasburqla uzaq Şanxayı birləşdirəcək böyük İpək Yolunda qısa bir bağlantı olsa da, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu iki qitəni polad relslərə birləşdirərək “Dəmir İpək Yolu” adını qazanmışdır. Layihə regionda böyük sosial-iqtisadi effektivliyə zəmin yaradacaqdır.\nErmənistan–şovinist siyasətin əsiri\nAzərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan bölgədə inkişaf etdikcə, iqtisadiyyatlarını böyütdükcə Ermənistan bu proseslərdən kənarda qalmalı olur. Ermənistanın xaricə çıxışını təmin edən başlıca dəmir yolu xətləri Azərbaycanla bağlıdır ki, bunlar da onun respublikamıza məlum təcavüzü nəticəsində qapanmışdır. Mənfur qonşularımız xaricə çıxış imkanı qazanmaq üçün əsasən iki istiqamətdə səy göstərirlər. Birincisi, 2007-ci ildə bəyənilmiş Ermənistan-İran dəmir yolunun tikintisi layihəsidir. Orta hesabla 500 kilometr uzunluğunda olan dəmir yolu xəttinin (420 kilometr Ermənistan, 80 kilometr İran) çəkiliş layihəsinin investisiya təminatı 2 milyard ABŞ dolları həcmində hesablanır. Lakin layihənin reallaşması üçün tələb olunan maliyyə demək olar, Ermənistanın hazırkı dövlət büdcəsi qədərdir ki, bu da onun imkanları daxilində deyildir. Hələ də rəsmi İrəvan İran-Ermənistan dəmir yolu xəttinin tikintisi üçün pul tapa bilmir. Digər tərəfdən, Ermənistan üçün İranla dəmir yolunun ən qısa və az investisiya tələb edən yolu Naxçıvan istiqamətində olan xətlə mümkündür ki, Ermənistan hökumətinin şovinist siyasəti bu haqda nikbin proqnozlar irəli sürülməsinə imkan vermir. Qəsbkar mövqe bu ölkəni özünəqapanmaya sövq edərək uçuruma yuvarladır.\nErmənistanın xaricə çıxışı üçün digər alternativi Qars-Gümrü dəmir yolu xəttidir ki, bu da təcavüzkar siyasətinin nəticəsi olaraq 1993-cü ildən bağlıdır. Kəlbəcər rayonunun işğalı ilə əlaqədar Türkiyə 5 aprel 1993-cü il tarixində Ermənistana keçən bütün humanitar yardımların dayandırıldığını, icazəsiz keçmək istəyən təyyarələri vuracaqlarını açıqlamış və bunun ardınca Ermənistanla arasındakı dəmir yolunu da bağlatmışdır. Ərazidən axırıncı yük qatarı 1993-cü il iyulun 6-da keçmişdir.\nAmerika Erməni Beynəlxalq Komitəsinin açıqlamasına görə, embarqo Ermənistan iqtisadiyyatına ildə 570-720 milyon dollar ziyan vurur. Sərhəd qapılarının açılacağı təqdirdə Ermənistanın nəqliyyat xərclərinin 30-50 faiz azalacağı, ixracatın ikiqat artacağı, ÜDM-in 35 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Dünya Bankının məlumatlarına görə, sərhəd qapılarının açılması Ermənistana ümumilikdə 320,3–395,8 milyon dollar fayda verə bilər. Reallıq budur ki, Ermənistanın yürütdüyü təcavüzkar siyasət onu bölgədə həyata keçirilən bütün enerji və nəqliyyat dəhlizlərindən kənarda qoymuşdur. Ermənistan qeyri-konstruktiv mövqeyindən əl çəkməyincə iflasa uğrayacaq. Çünki Azərbaycanla birgə razılığa nail olunması Ermənistan üçün strateji əhəmiyyətli layihələrdən faydalanmaq, iqtisadi səfalətdən xilas olmaq baxımından daha vacib bir addımdır. Azərbaycan daim bəyan etmişdir, münaqişə respublikamızın ərazi bütövlüyünün təmin olunması şərti ilə həll olunacaqsa, Ermənistanın da regionda reallaşan layihələrdən yararlanmasına imkan yaradılcaqdır. Ermənistanın iqtisadi inkişafı yalnız təcavüzkar siyasətindən əl çəkdiyi təqdirdə Azərbaycanla qapadığı bütün kommunikasiyaların bərpası ilə mümkün olacaqdır.\nBelə bir irimiqyaslı layihəyə rəhbərlik etməklə Azərbaycan bir daha qlobal miqyasda öz əhəmiyyətliliyini, regional gücünü təsdiqlədi. Göründüyü kimi, nəinki region ölkələri, eləcə də, Avropa və Asiya dövlətləri üçün böyük əhəmiyyətə malik olan layihənin reallaşdırılması Azərbaycanın qarşıya qoyduğu iradə və onun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevin əzmkarlığı nəticəsində mümkün oldu. Həmçinin, layihədə təmsil olunan dövlətlərin mütəşəkkilliyi və birliyi nümayiş olundu. Şübhəsiz, demək mümkündür ki, Bakı-Tbilisi-Qars region dövlətlərinə sülh, rifah, sabitlik bəxş edəcək, xalqların daha da yaxınlaşmasına və iqtisadi inkişafına töhfələr verəcəkdir.


Təzə dəb: İşçiyə “narkoman” deyib işdən qovurlar\n27 sentyabr, 2021 [15:55]\nTəzə dəb düşüb. Vətəndaşın haqlarını qorumalı olan qanunlardan vətəndaşa qarşı istifadə eləmək dəbi. Təəccüblənməyin, Azərbaycanda çox maraqlı, çox kreativ, çox gözlənilməz tapıntılar ola bilir. Son yeniliklərdən biri müəssisə rəhbərinin əlavə kompensasiya verməmək, işçini özünə uyğun şərtlər altında istədiyi zaman işdən azad etmək üçün onu narkoman elan eləməsidir. Bunun üçün də Əmək Məcəlləsinin 72-ci maddəsinə əsaslanırlar.\nƏmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilən hallar arasında belə bir bənd yer alıb. Aşağıdakı hallar işçi tərəfindən əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilir:\n- alkoqollu içkilər, narkotik vasitələr və psixotrop, toksik və digər zəhərli maddələr qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə işə gəlməsi, habelə işə gəldikdən sonra iş yerində həmin içkiləri və ya maddələri qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə olması;\nBəh-bəh, nə yoğrudum, nə yapdım, hazırca bəhanə tapdım. Bir çox sahibkarar bu maddədən öz xeyirlərinə istifadəyə başlayıblar.İşçinin narkoman olduğuynu deyərək işdən çıxarırlar.\nNarkomaniya üzrə ekspert Emil Maqalov bizimyol.info-ya bildirib ki, əgər işəgötürən əməkdaşının “narkoman” olduğunu düşünürsə, onun narkoloji dispanserdə müalicəsini tələb etməlidir.\n"Lakin indi iş sahibləri işçini məcbur edir ki, məhz onların dedikləri klinikaya analiz verməyə getsinlər. Deyirlər, həmin klinikanın pulunu ödəmişik, gedin, orada müayinə olunun və ya narkotik testindən keçin. Gedib yoxlanarkən elə narkotik maddələrin istifadəçi olduqları "üzə çıxır" ki, həmin maddələr heç Azərbaycanda yoxdur. Mən özüm bir neçə dəfə şahid olmuşam ki, tanıdığım, bildiyim, narkotiklərlə əlaqəsinin olmadığına əmin olduğum şəxslərdir. Belə şəxsləri mən yönləndirirəm Zığdakı narkoloji dispanserə və ya digər dövlət klinikalarına. Testlərin nəticəsi neqativ çıxır. Narkotikin növündən asılı olaraq o bir gündən 4 günə qədər qanda , sidikdə qala bilir. Sahibkarlar da bunu əsas gətirərək deyirlər ki, 2 gün öncə narkotik maddənin təsiri altındaydı, indi yoxdur, ona görə testlər neqativ çıxır".\nEmil Maqalov qeyd edib ki, əgər əməkdaşı hansısa bir klinikaya məcburi surətdə test verməyə göndərirlərsə, o paralal olaraq başqa bir dövlət xəstəxanasında da test versin, ki, əlində əsası olsun, lazım gələrsə, həmin sənədi məhkəməyə təqdim edə bilsin.\nXatırladaq ki, bir neçə gün öncə, Salyan rayonunun bir qrup sakini “Salyan OİL LTD” şirkətindən bizimyol.info-ya şikayət ünvanlamışdı. Salyan rayonunun Kərimbəyli kəndində yerləşən “Salyan OİL LTD” şirkətinin keçmiş əməkdaşları 36 nəfər zərərçəkmiş şəxs bildirirdi ki, şirkətin rəhbərliyi onları işdən çıxarıb, səbəb isə saxta həkim və saxta MTN işçisinin qoymuş olduğu narkomaniya diaqnozudur. İşçilərdən rəhbərliyin təşəbbüsü ilə “Səhhət” klinikasının əməkdaşları analiz götürüblər. Səhhət klinikasının əməkdaşı adı ilə daxil olmuş Səidə Əlixanova (əslində ginekoloqdur) və əməyin mühafizəsi üzrə mühəndiz İlkin Əsədov sadəcə, işçilərin üzlərinə baxmaqla narkoman olduqlarını müəyyən ediblər. Ginekoloq psixoloq, mühəndis isə mayor kimi işçilərə təqdim edilib. Bunu edən də şirkətin kadrlar şöbəsinin rəhbəri Sadıq müəllim edib. Yoxlama zamanı heç bir kamera çəkilişi olmayıb. Bir həftə sonra həmin “Səhhət” klinikasında sərbəst analiz verən həmin şəxslərin testləri neqativ çıxıb. Məsələ mediada işıqlandırıldıqdan sonra işçilər yenidən öz iş yerlərinə bərpa edildilər.\nGörünür işəgötürənlər iş verdikləri şəxsin şərəf və ləyaqətini təhqir etdikləri halda cəza alacaqlarını ya düşünmürlər, ya da bu cəza hddən artıq yüngüldür. Bu şəkildə hər hansı işçini işindən, çörəyindən etmək bir yana, onun adına yaxılan qaranı düşünmürlərmi? Məslən, bu gün narkoman adıyla işdən çıxarılan işçinin adı artıq narkotik istifadəçisi kimi qeydəı alınırsa gələcəkdə onun övladı, özü polis, hərbi qulluqçu kimi işlərə daxil ola bilməyəcək. Hamı əlbəttə mələk deyil, narkotik istifadəçisi olan əməkdaşlar var ola bilər. Amma qurunun oduna yaşı da yandırmazlar. Və bir də msəslənin kölgədə qalan tərəfi. Hippokrat andı içmiş həkim nəyə görə, hansı vicdanla kiminsə haqqında belə rəy verə bilər? Bu vicdan məsləsi olmaqla yanaşı həmdə cinayətdir. Amma "nə qədər ki, tutulmamısan oğru deyilsən "deyə də bir məsəl var. İş başında yaxalanmayınca kiməsə bunu sübut etmək imkansız məsələdir. Hər bir halda əlaqədar qurumlar belə bir problemin mövcudluğunu gözardı etməməlidirlər.


ƏSAS SƏHİFƏdəmiryoluKENTİÇİ Raylı Sistemlərfüniküler\nİMM'in altı törəmə şirkəti, "Fortune 500 Turkey" siyahısında iştirak etdi. Siyahıya alınan köməkçi şirkətlər; İGDAŞ, METRO İSTANBUL, İSTAÇ, KİPTAŞ, İSTGÜVEN və İSTANBUL nəqliyyat. [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin (İMM) Başçısı Əkrəm İmamoğlu, Başçılığı, 07 İyun 2017 tarixində inşasına başlanan F4 Rumeli Hisarüstü-Aşiyan funiküler xəttində araşdırma etdi. İBB Dəmiryol Sistemi [Davamı ...]\nKoronavirus tədbirləri çərçivəsində İMM, metro xidmətlərinin yenidən planlaşdırılmasını Pandemiya Şurasına təqdim etdi və İl Gigiyena Şurasına məlumat verdi. Alınan qərarları açıqlayan Prezident Əkrəm İmamoğlu dedi [Davamı ...]\nCOVID-19 sayəsində dünyanın böyük şəhərlərində ictimai nəqliyyatda sərnişinlərin sayı xeyli azalmışdır. Bir çox ölkələrin sakinləri xəstəlikdən əziyyət çəkmələrini minimuma endirərək evdən işləyirlər [Davamı ...]\nUKOME, təxminən 3 ildir dəyişməyən ictimai nəqliyyatda gediş haqqındakı böyük artım səbəbiylə yeni bir qiymət düzəliş etmək qərarına gəldi. 10 Fevral Bazar ertəsi günü həyata keçiriləcək [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi (İBB) ortaq şirkəti BELBİM A.Ş. tərəfindən hazırlanan yeni tətbiqetmə ilə İstanbul sakinləri ağıllı telefonlardakı məlumat matrix sistemi vasitəsi ilə ictimai nəqliyyat vasitələrinə çıxa biləcəklər. Şərqi Aralıq dənizi Beynəlxalq Turizm və [Davamı ...]\nİBB Başçısı Əkrəm İmamoğlunun seçki vədləri sırasına daxil olan 0-4 yaşlarında uşaqları olan analara ictimai nəqliyyatda pulsuz toplu vədinin reallaşdırılması istiqamətində daha bir mühüm addım atıldı. [Davamı ...]\nIMM, bəzən İstanbulkart mərkəzlərində növbə yaradan sıxlığı azaltmaq üçün 'Səyyar Transaction Point' vasitələrini işə salır. İlk olaraq Üsküdarda tətbiq olunan mobil tətbiqetmə mərkəzində [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə aid ictimai nəqliyyat vasitələri, 2020-ci ilin bütün dini və rəsmi bayramlarında, imtahan günlərində və məktəb açılışlarında pulsuz xidmətlər göstərəcəkdir. Yeni il [Davamı ...]\nYeni ildə İstanbullılara müjdə!\nYeni ildə İstanbullılara müjdə! ; İMM-ə məxsus ictimai nəqliyyat, 2020-ci ilin bütün dini və rəsmi tətilləri, imtahan günlərində və məktəb açılışlarında pulsuz [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi, şəhərin ən əhəmiyyətli problemlərindən biri olan nəqliyyat mövzusundadır. Konqres kongre mövzusunda danışan İstanbul Nəqliyyat ağı'nı İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Başçısı Əkrəm İmamoğlu açacaq. [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyə Başçısı Əkrəm İmamoğlu, ictimai nəqliyyat sistemindəki mövcud vəziyyət, inkişaf və həll təkliflərinin müzakirə olunduğu "Təkərli ictimai nəqliyyat atelyesi" nin yekun nitqini söylədi. İmamoğlu, [Davamı ...]\nİstanbulda Respublika Günü ilə pulsuz ictimai nəqliyyat. 29 Oktyabr Respublika Gününün 96. İM, ili şərəfli mərasimlərlə qeyd etməyə hazırlaşdı. [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi, akademiklərdən sektor nümayəndələrinə qədər geniş iştirak təmin edilən bir Dəmir Sistemləri Çalıştayı reallaşdırdı. Bu günə qədər İstanbulda dəmiryol sistemləri üzərində işləyir [Davamı ...]\nİBB prezidenti Əkrəm İmamoğlunun təşəbbüsü ilə başlayan endirimli nəqliyyatın həcmi genişləndirildi. İMM Məclisi, universitet imtahanının bir hissəsinə yerləşə bilməyən tələbələr və Təhsil Nazirliyində çalışan müəllimlər [Davamı ...]\nİstanbulda, təxminən 3 milyona yaxın tələbə və təxminən min 200 müəllim bu gün dərslərə başladı. İctimai nəqliyyatın pulsuz olduğu şəhərdə valideynləri daşımaq üçün xidməti nəqliyyat vasitələri təqdim olunur. [Davamı ...]\nMəktəblər açan 9, sentyabrın bazar ertəsi günü 06: 00 - 14: 00 saatları arasında İstanbulda pulsuz ictimai nəqliyyat xidmətləri göstərəcəkdir. 2019-2020 Təhsil ili 9 Sentyabr 2019 Bazar ertəsi [Davamı ...]\nBələdiyyə Başçısı Əkrəm İmamoğlu, 2019-2020 Təhsil ili üçün İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi (IMM) tərəfindən görülən tədbirləri izah etdi. [Davamı ...]\nYeni təhsil ilinin İstanbulda başlayacağı 9, bazar ertəsi günü yol probleminin qarşısını almaq üçün alındı. İMM, Təhlükəsizlik və Jandarma ilə birlikdə yol axışını təmin edəcək [Davamı ...]\n30 Avqust Zəfər Bayramı qeyd etmələri ələ keçirilərkən, İstanbulda ictimai nəqliyyat vasitələri pulsuz olaraq sərnişin daşıyacaq. İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə (IMM) görə 97'ın böyük qələbəsi. həvəslə [Davamı ...]\nIETT tərəfindən paylaşılan avtobus xətlərinin çatışmazlığı, 24-ın saatlarla işləyəcəyini və əksəriyyətinin hava liman xətlərinin olması reaksiyaların toplandığını söylədi. Megakent İstanbul gecə yaşayan bir şəhərdir. [Davamı ...]\nPrezident Əkrəm İmamoğlunun təklifi ilə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Məclisinin qəbul etdiyi qərar, Qələbə Günü və 30 Avqust Zəfər Günündə İstanbulda pulsuz ictimai nəqliyyat xidməti göstərəcəkdir. İETT, IMM vətəndaşları [Davamı ...]\nİstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi, Qurban Bayramı, 30 Avqust Zəfər Bayramı və SNNXX Sentyabr Bazar ertəsi günü açılacaq məktəblər, İstanbulda pulsuz ictimai nəqliyyat xidməti təmin etmək qərarına gəldi. [Davamı ...]


Turan Suleymanova – Səhifə 34 – HANSAMO\nAriana Grande BlackPink qızları ilə olan şəkillərini paylaşdı\n"Coachella" festivalında BlackPink qızları ilə görüşən Ariana Grande aprel ayının 23-də şəxsi Instagram səhfəsində birlikdə çəkdirdikləri şəkili paylaşıb. Pərəstişkarların fikrincə amerikanlı müğənni və BlcakPink qızlarının birlikdə çəkilən şəkilləri "Coachella" festivalı başlamazdan əvvəl, pərdə arxasında…\n"Hallyu dalğası" ilə rastlaşanda özümüz özümüzə K-pop nə deməkdir? k-poperlər kimlərdi? suallarını veririk. Bu məqaləmizdə bəzi anlayışları sistemləşdirməyə çalışacağıq. Deməli belə k-poper- Koreya mahnılarını dinləyən, Koreya musiqi qruplarını izləyən, ümumiyyətlə Koreya estradası ilə marağlanan…\nBanq Yonq Qok (Bang Yong-guk) “Coming home” mahnısının…\nXatırladaq ki, müğənni Banq Yunq Quk (Bang Yong-guk) "B.A.P" qrupunun üzvü olub. 2018-ci ilin avqust ayından "TS Entertainment"-i tərk edərək, karyerasını solo davam etdirmək qərarına gəlib. [embed]https://youtu.be/BgfJ11ychHw[/embed]\nİ Donq Hvinin (Lee Dong-hwi) baş rol oynadığı…\nFilmin süjet xətti qarşısına qoyduğu məqsədə çatmaq üçün əlindən gələni edən, vəkildən bəhs edir. Filmdə vəkil qeyri adi iş ilə tanış olur. Belə ki, 10 yaşlı qız uşağı 7 yaşında olan öz qardaşını öldürdüyünü…\nNam Te Hyon (Nam Tae-hyun) və Cein Canq…\nHər iki müğənni "Studio Vibes" adlı yeni şounun son səhnələrinin çəkilişlərinin bitməsi mərhələsindədirlər. Aprel ayınn 22-də cütlüyün görüşdüyü xəbəri yayılmışdır. Nam Te Hyonun (Nam Tae-hyun) agentliyi tərəfindən verilən açıqlamada belə deyilir "Nam Te Hyon…


Fədayə Laçının məhkəməsində tabor komandiri: Düzdür, səhlənkarlığım olub… » Xeberci.info\nİttihamları qəbul etmədiyi deyən B.Abdullayev 21 il nazirlikdə xidmət etdiyini söyləyib. B.Abdullayev bildirib ki, F.Laçının “Qoca” ləqəbli Etibar Məmmədovla görüşməsinə icazə verməyib. O qeyd edib ki, E.Məmmədovla heç vaxt yaxşı münasibəti olmayıb: “Etibar 1998-ci ildə “maloletka”da 3 nəfərlə birləşib, bizim əməkdaşımızı öldürüb. Mənim elə bir cinayətkarın kimləsə qanunsuz görüşməsinə, qaçmasına necə şərait yaratmağımı düşünürsünüz? Mənliyimi 21 illik namuslu xidmətimi ləkələmərəm. Mən dövlətimizə, komandirlərimə xəyanət etmərəm. Düzdür, səhlənkarlığım olub, öz əməkdaşlarıma inanmışam. Baş verən hadisəyə görə məni bağışlayın”.\nİş üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində daha 12 nəfər həbs edilib. (“Trend”)


Leyla Əliyeva Moskvada Yəhudi Muzeyində - FOTOLAR - xanimlar ucun qadin xeberleri\nPrezident İlham Əliyevin qızı, Azərbaycanlı ictimai xadim, Heydər Əliyev Fondunun Rusiya nümayəndəliyinin rəhbəri, "Baku" jurnalının təsisçisi və baş redaktoru Leyla Əliyeva Moskvada Yəhudi Muzeyində sərgidə iştirak edib.\nXanim.az Publika.az -a istinadən xəbər verir ki, sərgiyə L.Əliyeva ilə yanaşı, Pavel Lunqin, Konstantin Qayday və başqaları da qatılıb.\nYəhudi muzeyində Andrey Sarabyanovun kuratorluğu ilə "Tələb olunana qədər. Rusiyalı regional muzeylərinin avanqard kolleksiyası" sərgi layihəsinin ikinci hissəsi nümayiş olunub.\nSərginin davam etdirilməsi üçün 100-dən çox tanınmış rəssam-avaqardçıların əsəri seçilib. Buraya Mixail Matyuşina, Lyubov Popova, Aleksandr Rodçenko, Elya Lisiçkova, Pavel Filonov,Vasili Kandisnkov, Lyubov Popova, eləcə də Mixail Menkov, Yana Pain, Roman Semaşkeviç, Lyudmila Şmit-Rıjova, Valentina Yustiçkova və digər bu kimi müəlliflərin daxildir.\nBu kolleksiya Rusiyanın 17 şəhərindən toplanıb: Arxangelsk şəhərindən Omska qədər. Sərginin əsas ideyası rusiyalı avanqard rəssamların unudulmuş və ya az tanınan əsərlərini göstərməkdir.\nXəbərlər Baxılıb: 1094 Tarix: 31 mart 2017\nsonxeber.az sonxeberler.az toy makiyajlari həkim məsləhəti geyim necə seçməli buxaq qadin dunyasi dolu xanimlar ucun donlar siqaret tergitmeyin asan yolu kosmetika roza zergerli bos gebelik


Ziyad Səmədzadə / Onun haqqında deyilənlər\nİqtisadi tərəqqiyə həsr edilən ömür / Onun haqqında deyilənlər\nGörkəmli iqtisadçı alim\nXalqın elmi, mənəvi, intellektual potensialının formalaşmasında ziyalılar aparıcı rola malikdirlər. Elm adamları bu potensialın əsasını təşkil edirlər. AMEA-nın həqiqi üzvü, iqtisad elmləri doktoru, professor, Milli Məclisin İqtisadi siyasət komitəsinin sədri Ziyad Əliabbas oğlu Səmədzadə isə həmin potensialın ən fəal daşıyıcılarındandır. Bu gün görkəmli alimin 70 yaşı tamam olur.\nZiyad Səmədzadə 1940-cı ildə Bakının Buzovna kəndində dünyaya göz açmışdır. 1961-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin iqtisad fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib təyinatla Azərbaycan EA-nın İqtisadiyyat İnstitutuna göndərilmişdir. Xeyirxahlıq, gənc elmi kadrlara qayğıkeş münasibətin hökm sürdüyü və uzun illər akademik Əhməd Mahmudovun başçılıq etdiyi bu səmimi kollektivdə respublikanın xalq təsərrüfatının ən ümdə iqtisadi problemlərinin tədqiqi ilə bağlı intensiv elmi axtarışlar aparılırdı.\n1962-1964-cü illərdə Ziyad Səmədzadə SSRİ Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat İnstitutunun aspiranturasında təhsil almışdır. Buradakı yaradıcı elmi mühit, nüfuzlu iqtisadçı alimlərlə şəxsi tanışlıq Z.Səmədzadənin tədqiqatçı kimi formalaşmasına müsbət təsir göstərmişdir. 1965-ci ildə o, elə həmin institutda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş, Azərbaycan EA-nın İqtisadiyyat İnstitutunda elmi işçi, böyük elmi işçi, elmi katib, daha sonra "Xalq təsərrüfatının inkişaf sürəti və proporsiyaları" şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.\n1971-ci ildə Ziyad Səmədzadə 31 yaşında iqtisad elmləri üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1976-1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsi Elmi-Tədqiqat İqtisadiyyat İnstitutunun direktorunun birinci müavini, 1978-ci ilin avqust ayından 1982-ci ilin sonunadək Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun elmi işlər üzrə prorektoru, 1983-cü ilin yanvarında Heydər Əliyevin tövsiyəsi ilə Azərbaycan Mərkəzi Komitəsində İqtisadiyyat şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmiş və 1991-ci ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.\n1980-ci ildə Ziyad Səmədzadə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, 1989-cu ildə həqiqi üzvü seçilib.\nRespublika ictimaiyyəti onu praktik-iqtisadçı, bacarıqlı təşkilatçı və nüfuzlu rəhbər, mütərəqqi iqtisadi ideyaların daşıyıcısı və fəal təbliğatçısı kimi tanıyır. O, 500-dən artıq elmi əsərin, bir çox sanballı elmi araşdırmaların, makroiqtisadiyyat, regional iqtisadiyyatın səmərəliliyi, təkrar istehsalın sürəti və proporsiyaları, bazar iqtisadiyyatı problemlərinə həsr olunan dəyərli monoqrafiyaların müəllifidir. Respublikada iqtisad elminin bir sıra aparıcı istiqamətlərinin yaranması, formalaşması və inkişafı onun elmi fəaliyyəti ilə bağlıdır.\nGörkəmli alimin doktorluq dissertasiyası "Əmək məhsuldarlığı və əhalinin məşğulluq strukturu problemləri" mövzusuna həsr edilmişdir. Bu tədqiqat keçmiş sovetlər ittifaqında qeyd edilən problemlərin kompleks halda araşdırıldığı ilk sanballı iş kimi qiymətləndirilmişdir. O, ötən əsrin 70-ci illərində ilk dəfə olaraq respublika sənayesini səciyyələndirən materiallar əsasında istehsalın səmərəlilik göstəricilərini xalis məhsula görə hesablamış, iqtisadi artım, struktur problemlərinə dair konkret elmi nəticələr əldə etmişdir.\nZiyad Səmədzadə hələ qırx il bundan əvvəl qeyri-istehsal sahəsinin üstün sürətlə inkişaf etməsini və onun strukturunun yaxşılaşdırılmasını qanunauyğun hal və respublikanın tərəqqisi üçün əsas amil hesab edirdi. Bütövlükdə Azərbaycanın xalq təsərrüfatında əmək məhsuldarlığının dinamika və səviyyəsi, onun əsas amillərinin sistemli təhlili, iqtisadiyyatda struktur irəliləyişləri ilə qarşılıqlı əlaqəsinin analizi iqtisadi tərəqqi faktorları barədə dolğun elmi konsepsiyanın formalaşması məsələləri də Ziyad Səmədzadənin fəaliyyəti ilə bağlıdır.\nƏmək məhsuldarlığı problemlərinə həsr edilmiş elmi əsərlər silsiləsinə görə 1974-cü ildə Z.Səmədzadə elm və texnika sahəsində mükafata layiq görülmüşdür. Alimin iqtisadi tərəqqi ilə məşğulluğun strukturu, milli gəlirin sürəti və proporsiyaları, əmək ehtiyatlarının sahə, ərazi proporsiyaları, urbanizasiya, səmərəlilik problemlərinin tədqiqinə həsr edilmiş "Əmək məhsuldarlığı və məhsulun strukturu", "İctimai istehsalın strukturu və səmərəlilik", "Əmək məhsuldarlığı və iqtisadi inkişafın proporsiyaları", "Bakının sosial-iqtisadi inkişafı", "1970-ci illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı problemləri"nə həsr edilmiş sanballı monoqrafiyaları iqtisad elminə layiqli töhfə sayılır.\nSağlam düşüncəyə, sistemli təhlilin incəliklərinə bələd olan alimin elmi rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə keçən əsrin 80-ci illərində "Demoqrafik inkişaf və əmək ehtiyatlarından istifadə", "Dağ rayonlarının sosial-iqtisadi inkişafı", "Material tutumu", "Enerji tutumu" adlı məqsədli proqramlar hazırlanmışdır. Bu proqramlar özünün konkretliyi və ünvanlı olması, hər bir şəhər və rayon, sahələr üzrə məqsədlərə nailolma mexanizminin mövcudluğu ilə fərqlənirdi ki, bu da keçmiş sərt planlaşma və idarəetmə sistemində mühüm nailiyyət hesab edilirdi.\nZiyad Səmədzadənin çoxcəhətli elmi fəaliyyətində regionların, o cümlədən Bakının sosial-iqtisadi inkişafının mühüm problemlərinin tədqiqi xüsusi yer tutur. Bu araşdırmalar əsasında 45 çap vərəqi həcmində monoqrafiya dərc edilmiş, konkret tövsiyələr hazırlanaraq ali idarəetmə orqanlarına təqdim olunmuşdur.\nÖtən əsrin 80-ci illərinin sonlarında bizə kənardan zorla qəbul edilmiş Qarabağ probleminin ilk günlərindən akademik Ziyad Səmədzadə ermənilərin Azərbaycanın bu qədim diyarının "sosial-iqtisadi geriliyi haqqında" iradlarının təhlilinə başlamışdır. Azərbaycana qarşı irəli sürülən saxta ittihamlar, guya ermənilərin həyat səviyyəsinin aşağı olması, onlara qarşı sosial mədəni baxımdan ayrı-seçkilik edilməsi ilə bağlı iftiralar əsaslandırılmış dəlillərlə təkzib edilmişdir. Akademikin həmin dövrdə hazırladığı tədqiqatların əksəriyyəti geniş əks-səda doğurmuş "Dağlıq Qarabağ: naməlum həqiqətlər", "Naqornıy Karabax: neizvestnaya pravda" adlı kitablarında öz əksini tapmışdı.\nZ.Səmədzadənin elmi fəaliyyətində Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyi problemlərinin araşdırılması xüsusi yer tutur.\nAkademik həmkarları ilə birlikdə bütövlükdə SSRİ və digər mütəffiq respublikalar üzrə külli miqdarda müqayisəli materiallar əsasında mürəkkəb elmi hesablamalar apararaq mərkəzləşdirilmiş plan-maliyyə sisteminə xas ciddi qüsurları üzə çıxardı və sübut etdi ki, respublikanın ərazisində yaradılmış milli gəlirdən istifadə etmək hüquqları yolverilməz dərəcədə məhduddur. Bu, Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyi haqqında qanun layihəsi üçün əsas götürüldü. 1989-cu ildə akademikin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyi problemlərinə həsr olunmuş respublika miqyaslı elmi-praktik konfrans keçirildi.\nRespublikanın elmi qüvvələrini "Azərbaycan XXI əsrin astanasında" problemi ətrafında cəmləşdirmək üçün Z.Səmədzadənin əhatəli elmi təşkilatçılıq fəaliyyəti xüsusi qeyd edilməlidir. Bu deviz altında 1997-1998-ci illərdə keçirilmiş iki beynəlxalq elmi-praktik konfransın rəhbəri olmuş akademik həmin tədbirin yaradıcı qrupu ilə birlikdə müasir vəziyyətdən və bəşəriyyətin inkişaf perspektivlərindən çıxış edərək XXI əsrin ən mühüm problemlərini müəyyənləşdirməyə səy göstərmişdir. Akademikin elmi redaktəsi ilə "Azərbaycan XXI əsrin astanasında" üçcildliyi nəşr edilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, üçcildliyə daxil edilmiş elmi düşüncələr mahiyyət etibarilə XXI əsrin mürəkkəb problemlərinin həllində Azərbaycan elminin iştirakını fəallaşdırmaq üçün ilk uğurlu cəhdlərdən biridir.\nZiyad Səmədzadənin yaradıcılığında şah əsər kimi qiymətləndirilən və 2004-cü ildə nəşr olunan ulu öndər Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə həsr olunmuş "Böyük yolun mərhələləri" adlı irihəcmli monoqrafiya (rus dilində) öz elmi tutumu, məntiqi və şərhi üslubuna görə fərqlənir. Burada Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf mərhələləri, spesifik cəhətləri, ümumi qanunauyğunluqları tədqiq olunmaqla onun perspektiv inkişafının konseptual əsasları araşdırılır.\nKitabın təqdimatı barədə respublika mətbuatında dərc edilmiş materiallar, xüsusilə də, görkəmli iqtisadçı-alimlərin, mütəxəssislərin, o cümlədən SSRİ Dövlət Plan Komitəsinin keçmiş sədri N.Baybakovun, akademik L.Abalkinin rəyləri sübut edir ki, həqiqətən, Z.Səmədzadənin bu kitabını bir çox müddəaların və nəticələrin məlumatlığı və əsasına görə yarım əsrdə Azərbaycanın iqtisadi inkişaf problemləri üzrə əsl ensiklopedik əsər kimi xarakterizə etmək olar.\nAkademikin son illərdə gördüyü işlərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı dünya təsərrüfatı sisteminin tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirilir. O, Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafını ümumdünya miqyaslı iqtisadi inkişaf kontekstində təqdim edir. Eyni zamanda, haqlı olaraq alim bu qənaətə gəlir ki, qloballaşma və ümumdünya inteqrasiya prosesinin dərinləşməsi şəraitində gənc suveren dövlətin milli dövlətçilik mənafeyinin, onun iqtisadi təhlükəsizliyinin təmin edilməsi çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ziyad Səmədzadənin dövlətin iqtisadi təhlükəsizliyi probleminə həsr edilmiş 20 il bundan əvvəl apardığı tədqiqatları, məqalələri, elmi ideya və məruzələri mahiyyət etibarilə respublika iqtisad elminin yeni istiqamətinin yaranmasına güclü təkan vermişdir.\nAlimin Çində, MDB məkanında və bir çox Avropa, Asiya ölkələrində yüksək dərəcədə qiymətləndirilən "Dünya iqtisadiyyatı: Çin iqtisadi möcüzəsi" (2001-ci il), "Çin qlobal dünya iqtisadiyyatında" (2009-cu il), "Kitay v qlobalnoy mirovoy ekonomike" (2010-cu il) əsərlərini də qeyd etmək yerinə düşərdi.\nAkademik Ziyad Səmədzadə Çin iqtisadi fenomenini Azərbaycanda tədqiq edən ilk alimlərdəndir. O özünün dərin elmi-təhlili əsərləri, sanballı tədqiqat nəticələri ilə bu istiqamətdə mövcud fəaliyyətlərin ön sırasında dayanır. Həmin tələblər həm də keçid dövrünü dünyəvi dövlətə çevrilmiş Azərbaycan iqtisadiyyatının daha modern əsaslarda davamlı inkişafını təmin etmədə və möhkəmləndirilmədə beynəlxalq təcrübədən hərtərəfli faydalanmaq zərurətindən irəli gəlmişdir. Alimin fikrincə, indi Azərbaycanın ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulmuş, Prezident İlham Əliyevin çevik praqmatizmlə reallaşdırdığı özünəməxsus iqtisadi inkişaf modeli vardır. XXI əsrin 10 ilə yaxın bir dövründə ölkə iqtisadiyyatının inkişaf dinamikası onu deməyə əsas verir ki, müstəqil dövlətimiz məqsəd və vəzifələri dəqiq müəyyənləşdirilmiş, keyfiyyətli yaşayış səviyyəsini təmin etməyə imkan verəcək Azərbaycan modeli əsasında inkişaf edir.\n40 ildən artıqdır ki, görkəmli alim çoxsaylı simpozium və konqreslərdə Azərbaycanı ləyaqətlə təmsil edir. Strasburq və Stokholm, San-Fransisko və Barselona, İstanbul və Brüssel, Sidney və Paris, Moskva və Sankt-Peterburq, Kiyev, Vaşinqton, Akaba, Pekin şəhərlərində keçirilən tədbirlərdəki iştirakını misal göstərmək olar.\nZ.Səmədzadə yeni ideya və üsulların, müasir iqtisadi təfəkkürün yorulmaz təbliğatçısıdır. Bu ideyalar akademikin 1981-1992-ci illərdə baş redaktoru olduğu "Azərbaycanın xalq təsərrüfatı" jurnalının səhifələrində ardıcıl şərh edilmişdir. 1999-cu ildə akademik "İqtisadiyyat" adlı qəzet təsis etmişdir. Alimin "Azərbaycan iqtisadiyyatı Böyük Vətən müharibəsi illərində" mövzusu ilə əlaqədar apardığı tədqiqatlar da diqqətəlayiqdir. Z.Səmədzadə xalqımızın tarixində unudulmaz yer tutan bu dövrü arxiv sənədlərinə əsaslanaraq təhlil etmişdir.\nOnun 2005-ci ildə və 2010-cu ildə Böyük Vətən müharibəsinin 60 və 65-ci ildönümləri ərəfəsində nəşr etdirdiyi "Bakı nefti olmasaydı, faşizm üzərində qələbə olmazdı" ("Bez Bakinskoy nefti ne bılo bı pobedı") və "Qaliblər - Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" - "Pobediteli - Azerbaydjan v qodı Velikoy Oteçestvennoy voynı" adlı kitabları da maraqlı faktlarla zəngindir. Yaxın vaxtlarda Azərbaycan iqtisadiyyatı, "Bakı nefti Böyük Vətən müharibəsi illərində" adlı çox zəngin arxiv materiallarına əsaslanan 2 cildlik kitabları Azərbaycan və rus dillərində işıq üzü görəcəkdir.\nZ.Səmədzadə dövlət başçısının müəyyən etdiyi inkişaf strategiyasının təbliği sahəsində də yorulmaz fəaliyyət göstərir, neft strategiyasının, regionların tarazlı inkişafı ilə bağlı dövlət proqramının reallaşdırılmasının konkret nəticələrini əks etdirən xüsusi nəşrlər hazırlayır.\nZ.Səmədzadə məsul vəzifələrdə unikal iş təcrübəsinə malik, postsovet dövrünün azsaylı görkəmli iqtisadçı-alimlərindən biri kimi bir çox onilliklərdir ki, Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf amilləri və yolları barədə araşdırmalar aparır. Onun çox məhsuldar ictimai və parlament fəaliyyəti hər şeydən əvvəl, ona görə diqqətəlayiqdir ki, o, böyük bir həyat məktəbi keçmişdir. Başqa sözlə, o, mütəxəssis və iqtisadçı-alim kimi, eyni zamanda, sovet və postsovet dövrünün iqtisadi siyasətini daxildən qiymətləndirmək, onların prinsipial xüsusiyyətlərini göstərə bilmək imkanına malik tədqiqatçıdır.\nAkademik Ziyad Səmədzadə Milli Məclisin İqtisadi siyasət komitəsinin sədri kimi də respublikada iqtisadi qanunvericilik bazasının möhkəmləndirilməsi, büdcə sisteminin təkmilləşdirilməsi, bütövlükdə, ölkənin iqtisadi inkişaf strategiyasının elmi bazasının möhkəmləndirilməsinin reallaşması məsələlərinin həllində fəal iştirak edir.\nÖmrünün yetkin dövrünə qədəm qoyan akademik müasir duyum və daha böyük həvəs, enerji ilə müstəqil Azərbaycanımızın iqtisadi inkişafına yardımçı ola biləcək ciddi tədqiqatlar üzərində işləyir, faydalı tövsiyələr və proqnozlar hazırlayır, səmərəli ictimai fəaliyyət göstərir, iqtisadi qanunvericiliyin daha da təkmilləşdirilməsi üçün əzmlə çalışır. Bu yolda görkəmli alimə, akademik Ziyad Səmədzadəyə uğur və müvəffəqiyyətlər diləyirik.


21.05.2022 10:34 92 baxış\nDövlət İmtahan Mərkəzində (DİM) biologiya fənni üzrə qəbul imtahanında istifadə edilən qiymətləndirmə tapşırıqlarının hazırlanması, ekspertizası və yoxlanılmasına dair hazırlıq kursunun ilk mərhələsinin dördüncü məşğələsi keçirilib.\nTehsil.biz xəbər verir ki, hazırlıq kursu DİM-in əsas inzibati binasında əyani, regiondan olan iştirakçılar üçün isə onlayn formada keçirilib.\nHazırlıq kursunda yalnız elektron qeydiyyatdan keçmiş, ixtisası müvafiq fənnə uyğun olan müəllimlər, metodistlər və pedaqoji profilli ali təhsil müəssisələrinin bakalavriat səviyyəsinin müvafiq fənn üzrə təhsil alan sonuncu kurs tələbələri və magistrlər iştirak ediblər.\nBiologiya fənni üzrə moderator Əliyeva Nailə ali təhsil müəssisilərinə qəbul imtahanı üçün situasiya tapşırıqlarına və onların meyarlarının hazırlanmasına verilən tələblər barədə təqdimatla çıxış edib.\nTəqdimat ətrafında müzakirələr aparılıb. Kurs iştirakçılarını maraqlandıran suallar cavablandırılıb.\nHazırlıq kursunun beşinci məşğələsi növbəti həftə keçiriləcək.\nMingəçevir Dövlət Universitetində könüllü tələbələrlə görüş keçirilib - FOTO