فاطمه تقی یاره\nعضو هیئت علمی مرکز راهبری مهندسی فرهنگی\nپژوهش حاضر به‌منظور استخراج مؤلفه‌های درمان وجودی مبتنی‌بر ادبیات عرفانی، به‌ویژه آثار جلال‌الدین محمد مولوی ارائه شده است. طرح تحقیق در چارچوب مطالعات کیفی، در زمره طرح‌های مفهومی و یا نظری و با استفاده از روش استنتاج تحلیلی به انجام رسید. نتایج علاوه‌بر استخراج چارچوب معنایی جهت درمان‌های روان، شامل مؤلفه‌های زیر می‌باشد: 1) اکتشاف انواع غفلت؛ 2) اکتشاف جهان‌بینی شخصی؛ 3) بررسی ترس‌آگاهی، اضطراب، نومیدی و وابسته‌های هستی‌شناختی آن؛ 4) توجه به سطوح آگاهی، محتوای رؤیاها و خیال‌پردازی‌ها؛ 5) تبیین رنج حیات؛ 6) آزادی انتخاب و مسئولیت فردی؛ 7) بررسی مسائل درمانی در متن زندگی. همچنین براساس چارچوب معنایی استخراج‌شده می‌توان گفت انگیزه اساسی در انسان، اراده ربط نامتناهی است. چارچوب موردنظر مدعی این اندیشه است که گسست در وجه ربطی خاص می‌تواند ازجمله علل اساسی اختلالات روان باشد؛ لذا پیشرفت در شکل‌دهی مجدد آن منجر به کاهش اختلالات می‌گردد. این نتایج می‌تواند با توجه به اهمیت درمان‌های وجودی و خلأ هستی‌شناختی موجود در این حوزه، راهگشای مناسبی جهت ورود معانی ملهم از ادبیات دینی به فضای درمان روان باشد.\nDevelopment of Existential Psychotherapy Components in Accordance with Mowlana’s Thoughts\nThen main purpose of the present study was to develop the existential psychotherapy components in accordance with Mowlana’s thoughts. The research design was qualitative one and the methodology applied was Inductive Analysis. According to the meaning frame extracted, the main incentive in human species life is proximity of the divine other- God. The psychotherapical components proposed by the present study claims that any interruption in the divine relationships can be the major cause of mental disorders. The components derived are: 1) types of neglect; 2) personal worldview; 3) exploration of angst/ angoisse, anxiety, depression, and their ontological relatives; 4) attention in awareness levels; 5) explanation of life pain; 6) freedom and responsibility; 7) intervention in vivo. Now it can be concluded according to the results from the present study that in addition to opening new directions in different fields of psychology, namely, religion psychology, and psychopathology, this work can be considered as a multidisciplinary study which helps to have an understanding of human on religious basis.\nمولوی بهعنوان شاعر و عارفی پرورشیافته در آغوش دینباوران، بیماری را در بیرابطگی آدمی از وجود ازلی و غفلت او از لزوم این ارتباط میداند. وی در «نینامه»، یعنی هجده بیت نخستین از مثنوی خویش، شرح غم آدمی را آغاز میکند (زمانی، 1387، ص6-4؛ زرینکوب،1382، ص34-32؛ تلمذ، 1292، مقدمه، به نقل از: ولد چلپی)؛ شرحی که شش دفتر مثنوی بیان مبسوط آن است. تأکید بر وجه ربطی انسان و خاستگاه الهی آن، مسئلهای است که در اندیشه متفکرین وجودی نیز - البته نه با عمق و گستردگی اندیشه مولانا - دیده میشود. آثار او نسخه درهم پیچیدهای از مراتب وجود آدمی ارائه میدهد که با نقل قصص و ارائه تعالیم آشکار و نهان، مخاطب را به حرکت و پویش درونی وا میدارد. این حرکت و سفر نمادین، یک پیمایش انفسی برای تحلیل عالم اسرار درون است؛ در این سفر است که انسان به خود باز میگردد و با جوهره الهی خویش پیوند میخورد. پیامد این پیوند نجاتبخش، رهایی انسان دردمند و بحرانزده از دامهای بیگانگی، خودباختگی، دلمردگی و نومیدی و دست یافتن به انبساط شادیبخش و نشاط وجدآور است؛ شادی و نشاطی بس متفاوت از شادیهای سطحی و زودگذری که مردمان عادی از آن دلخوشاند و در نهایت، موجب دلمردگی و افسردگی آنها میشود؛ بلکه نشاط و بشارتی که شمسالدین محمد، مراد مولانا، در سلسله مقالات از آن یاد میکند:\n... در اندرون من بشارتی هست؛ عجبم میآید از مردمان که بی آن بشارت شاداند. اگر هریکی از تاج زرین بر سر نهادندی، بایستی که راضی نشدندی، که ما این را چه کنیم؟ ما را آن گشاد اندرون میباید. کاشکی اینچه داریم همه بستندی، و آنچه آنِ ماست به حقیقت، به ما دادندی ... (تبریزی، 1385، ص236).\nآیا غایت ادیان الهی از سویی و مکاتب روانشناختی از دیگر سو، جز این است که انسان را در جهت دستیابی به شادی و نشاط هدایت کند؟ پیش از ارائه هرگونه پاسخ شتابزده ناشی از شباهتجوییهای سطحی باید به تمایز میان دو گونه رضایت تصویرشده در فوق دقت شود. شادی و رضایت موردنظر مولانا با رضایت موجود در مردمانِ بهدنبال کسب موفقیتهای ظاهری مانند ارتقای شغلی و یا مدرک بالاتر، یکسان نیست. به همین ترتیب، افسردگی و اضطراب ناشی از عدم دستیابی به این اهداف از یکدیگر متمایزند. از میان مکاتب روانشناختی موجود، رویکرد وجودی تنها مکتبی است که به این تمایز مهم توجه نشان داده است. این گروه از روانشناسان به تأسی از فلاسفه و مؤلفین وجودی، ازجمله کرکگور، هایدگر و مارسل، انواع مختلف هیجانات ازجمله افسردگی را از نقطهنظری هستیشناختی نیز مینگرند. بنابراین در این رویکرد، درمان امری صرفاً روانشناختی نیست؛ بلکه واجد ابعادی هستیشناختی نیز میباشد.\nحال که مبحث حاضر بر محل تلاقی رویکرد انسانشناختی مولانا و رواندرمانگری وجودی فرود آمده است، بایستی تأکید گردد که این تلاقی، پهنهای گستردهتر از برقراری تمایز بین انواع هیجانات را دربر میگیرد؛ گرچه بههیچوجه بیارتباط با آن نیست؛ پهنایی شامل آزادی و مسئولیتپذیری همیشگی انسان و لزوم درک معنا و مفهوم هستی. تضاد هر دو منظر انسانشناختی با تقدم خرد، همچون تأکیدشان بر ماهیت هستیشناختی بحرانهای عارض بر انسان قابل تأمل است.\nرواندرمانگری وجودی، همانند سایر نظامهای درمان روانی، حاصل تلاشهایی است که در جهت تأمین یک رویکرد استوار و سودمند برای رفع ناراحتی، ناآسودگی، برهمخوردگی و آشفتگی روان انجام شده است. درعینحال، برخلاف سایر نظامها که هریک بهنحوی در گرو رویکردهای طبی و علوم طبیعی میباشند، تمرکز محوری آن بر پیشفرضها و ایدههای برخاسته از نظامهای فلسفی، بهویژه فلسفه وجودی است. البته تمامی سیستمهای رواندرمانی بر پیشفرضهای فلسفی بنا نهاده شدهاند؛ حتی اگر این پیشفرضها بر حامیان و کاربرانشان پوشیده باشد. ازاینرو میتوان چنین گفت که درمان وجودی بهصراحت بر پیشفرضهای خویش اقرار داشته و آنها را آشکارا بهکار میگیرد.\nاما این بیان نه بدان معناست که زمینههای فلسفی آشکار این رویکرد، فینفسه تمایز مورد بحث را پوشش میدهد؛ بلکه اساس این تفاوت در مجموعه پیشفرضهای فلسفی آن نهفته است؛ پیشفرضهایی که گرچه بسته به مؤلفین مختلف تا حدودی متفاوت است، اما با مسائل حساس و مهم حیات انسانی مرتبط است؛ مسائلی مانند اضطراب وجودی، معنای حیات، مرگ و زندگی. بنابراین، رویکرد درمان وجودی را میتوان در روبهرو شدن با واقعیت وجود خلاصه کرد. لذا یک مدل درمانی آن هنگام وجودی محسوب میگردد که بررسی نحوه درک و تجربه حیات در مراجع را نخستین اولویت خود قرار دهد. همچنین یک درمانگر زمانی وجودی تلقی میگردد که درک و تجربه حیات را نخستین اولویت زندگی خویش محسوب بداند. ازاینرو مطابق با نگاه وجودی، مراجعان از رابطه درمانی با درمانگرانی سود خواهند جست که خود با موضوعات و مسائل اساسی که حیات برمیانگیزد، درگیر شده و به پاسخی روشن، گسترده و عمیق رسیده باشند. به عبارت دیگر، تمسک به یک چارچوب ارجاع و بنیان هستیشناختی برای درمانگر الزامی است.\nدر عمل گرچه در رویکرد وجودی بر این لزوم تأکید فراوان شده است، اما درمانگران نحلههای مختلف نتوانستهاند به مفروضهای خویش، روشنی و صراحت بخشند، چهرسد به حیطه کمک به درمانجویان. این وضعیت، درمان وجودی را به سفره گستردهای مانند ساخته که طعام قابل و درخوری در آن بهچشم نمیخورد. نتیجه چنین شرایطی، ایراد بیانات متناقض در مورد این درمان، و گاه معرفی روش مذکور بهعنوان روش درمانی مکمل، نه درمان اصلی است.\nنکتهای که توجه به آن ضروری است اینکه، منظور پژوهشگر نه پرداختن به نقاط قوت و ضعف درمانهای وجودی، که در واقع تدارک چارچوب علمی مناسب برای بهرهگیری از ذخایر معرفتی ایران اسلامی در راستای تدوین یک روش معتبر درمان روان است. ما با انبوه فزاینده مشکلات روانشناختی دست و پنجه نرم میکنیم؛ در حالیکه بر گنجینهای غنی از معارف انسانی تکیه زدهایم. بخشی از این معارف، آثار ماندگار جلالالدین محمد بلخی، شاعر، عارف و فیلسوف ایرانی است. بهرهگیری از این مجموعه آثار در جهت تولید علم، نهتنها در راستای تأمین هدف بومیسازی علوم انسانی است، بلکه این معارف را در اختیار اندیشمندان سایر فرهنگها نیز قرار میدهد که حقیقت، نه امری مقطعی و بومی، که امری عام و فراگیر است. در پژوهش حاضر بنا بر آن است که با بهرهگیری از آموزههای دینمحور مولانا بهعنوان چارچوب ارجاع معنایی و هستیشناختی، هدف پیشگفته تأمین گردد.\nدر میان اندیشمندان وجودگرا، کرکگور و اشپرانگر بیشترین شباهت را با مولانا ازاینحیث دارا میباشند. کرکگور در کتاب معروف خود، بیماری بهسوی مرگ (کرکگور، 1377، ص13) که توسط برخی منتقدین (کرکگور، 1377، به نقل از: لوری، ص21)، علم تشریح مالیخولیا نام گرفته است، نومیدی را اینگونه تعریف میکند: بیرابطهگی در رابطهای که خود را به خودِ خود مربوط میسازد. اشپرانگر نیز با اتخاذ رویکردی مشابه، بر اهمیت این رابطه در ایجاد اندوه، اضطراب و نومیدی تأکید میورزد (وولف، 1386، ص738). حتی نیچه، از منظر متفکرینی مانند یاسپرس (به نقل از: مارسل، 1388، ص115)، اقبال لاهوری (به نقل از عبدالحکیم، 1383)؛ و کلنبرگر (کلنبرگر، 1384، ص189-187)، بر رابطه موردنظر، یعنی ارتباط انسان با مبدأ هستی بهعنوان منبع اعتماد بیپایان مینگرد؛ رابطهای که فقدانش غم و حسرتی در نیچه بهبار آورد که در نهایت به مرگ اندوهبار وی انجامید.\nاتخاذ رویکردی نسبتاً مشابه با رویکرد فلاسفه وجودی به موضوعات روانشناختی، تقریباً در غالب رواندرمانگران این شاخه بهچشم میخورد. بهعنوان نمونه، فرانکل معتقد است معناخواهی، مهمترین انگیزه انسان در حیات است: یک دلیل، یک طریق مطمئن، یک هدف، یک کمال مطلوب و یا یک جهتگیری برای حیات، بهطوریکه فرد تمام توان و زمان خود را مصروف آن دارد (Tengan, 1999, p.142). به باور فرانکل، نومیدی و روانآزردگی وجودی، زاییده عدم تحقق انگیزه معناخواهی است. این روانآزردگی به غرایز یا کششهای زیستی ارتباطی ندارد؛ بلکه به شکلی معنایی در فرار انسان از آزادی و مسئولیت ریشه دارد.\nبهطورکلی، درمان وجودی متوجه پدیدههایی است که در ماهیت آنها زنده بودن، انسان بودن و وجود داشتن مستتر است. در این رویکرد، توافق بر این است که موارد خاصی در ماهیت انسان وجود دارد که اساسی است و نمیتواند مورد غفلت قرار گیرد و یا کماهمیت محسوب گردد؛ یکی از این موارد، آزادی است. آزادی، هشیاری و بازگشت به خود، انسان را از حیوانات متمایز میکند. هر انسان در انتخابهای خود مسئول است؛ به عبارت دیگر، هرکس مسئول هستی خویش است.\nمسئله دیگر، مرگ و محدودیتهای زندگی است؛ مواردی که در جلسات درمانی بهشدت مورد توجه است. ترکیب موارد مذکور حساسیت ویژهای به رویکرد مورد بحث بخشیده که با انصراف نسبی از رویکردهای یکسویهنگر و محدود قبلی مانند روانتحلیلگری (بهویژه در اشکال سنتی آن)، به اوج خود میرسد (Van Deurzen, 1998, p.78).\nرویکرد وجودی به درمان روان، با وجود دارا بودن ابعاد خاص خود، دچار کاستیهایی میباشد که در مؤلفههای بهکار گرفتهشده توسط درمانگران بروز مییابد. این کاستیها مواردی را شامل میشود که مهمترین آنها روی گرداندن، دور شدن و یا بیتوجهی درمانگران از مبانی الهی فلاسفه متقدم و متأله وجودی است و پیامد آن را میتوان در فقدان چارچوب ارجاع هستیشناختی منسجم آنان ردیابی نمود. پژوهش حاضر بر آن است که با تکیه بر آموزههای الهی مولانا به رفع این کاستی اقدام ورزد.\nاین تحقیق در چارچوب مطالعات کیفی و با روش استنتاج تحلیلی انجام شده است. استنتاج تحلیلی ازجمله روشهای معتبر است که یکی از قدیمیترین آنها در علوم انسانی جهت تدوین بیانات فرضیهای میباشد (Rogin & others, 2003, p.25؛ Bloor & Wood, 2006, p.22؛ 2010, p.2 Ratcliff,).\nدر درمان وجودی، تبعیت از فنون از پیش تعیینشده و ساختارهای از پیش تدوینشده بهشدت طرد میگردد. رویکرد مذکور از نظر محتوا از مؤلفهها و یا عناصر درمانی نسبتاً متمایز و درعینحال دارای همپوشی و حتی گاهی همزمانی اجرا تشکیل میشود. به عبارت دیگر، اگر بتوان مراحلی برای این درمان قائل شد، ترتیب و توالی آن قطعیت نداشته و در طول فرایند درمان و متناسب با شرایط درمانجو، قابل تغییر و جایگزینی است. همچنین، اگرچه اساس اندیشه زیربنای مؤلفههای درمانی ملهم از آرای یک صاحبنظر است، اما در ارتباط با نظرات سایر اندیشمندان وجودی تنظیم میگردد. بسته رواندرمانگری تدوینشده براساس اندیشه مولانا عبارت از مؤلفههای زیر میباشد:\n1. اکتشاف انواع غفلت\nمولانا در آثار منظوم و منثور خود بر این معنا تأکید دارد که انسان دارای فقر وجودی و جذبه و کشش بهسوی مبدأ هستی است. مولانا مثنوی خویش را با شکایت نی از درد دوری، پس از درک این جذبه آغاز میکند. او انسان را عین ربط میداند. کرکگور نیز با بنمایه الهی خود به تعابیر فوق نزدیک میشود. او نیز سرشت انسان را واجد جنبهای الهی میداند.\nعلامه طباطبایی در تفسیر آیات مرتبط با خلقت انسان، با تأکید بر وجه ربطی آدمی، مسیری را برای توضیح پیچیدگیهای روان انسان میگشاید (طباطبایی، 1389، ج1، ص195-194). وی در شرح معانی مرتبط با آیات 39- 35 سوره مبارکه بقره و بررسی امکان ارتباط آن با مفاد آیات 126- 115 سوره مبارکه طه، تأکید ویژهای بر اهمیت بعد ربطی انسان میورزد و گسست در آن را زمینهساز اصلی اختلالاتی نظیر اضطراب، یأس و دلمردگی میداند. وی ضمن بیان سرگذشت سجود ملائکه بر آدم و نهی او و همسرش از نزدیک شدن به درخت ممنوعه، ضمن تصریح تمایلات حیوانی انسان، اصالت را به نیاز ربطی او میدهد. علامه با استناد به آیات پیشگفته و نیز آیات 25-19 سوره مبارکه اعراف معتقد است این معنا که اگر کسی از یاد خدا رویگرداند، زندگانی تنگی خواهد داشت، با مفاد آیه مبتنیبر پیمان عمومی بر پرستش و بندگی سازگاری کامل دارد. به عبارت دیگر، پیروی آدمی از هوا، پیامد طبیعی و اجتنابناپذیر فراموشی میثاق عمومی است که از همه انسانها عموماً، و از انبیا بهشکلی مؤکد گرفته شده است.\nبه باور لینگز نیز غفلتی که در پی هبوط بر انسان عارض شده، موجب بروز انسداد در جریان خود متجلی کردن الهی عمل میکند (لینگز، 1391، ص157). به بیان وی، خوردن میوه ممنوعه همان دلبستهشدن به یک رمز، قطعنظر از معنای عالیتر آن است (همان، ص17). به عبارت دیگر، لینگز بر لزوم معنادهی مجدد حیات انسانی و یکپارچه شدن موضوعات مورد علاقه تحت جذبه الهی تأکید میورزد. مولوی در این راستا با استفاده از روایتگری، ارائه تمثیلهای فراوان و حتی گاهی هزل، تلاش کرده تا هر آنچه مسیر این سفر را آشکار یا نهان مسدود، و یا رابطه خود و خداوند را مخدوش و به غفلت میانجامد، به مخاطب بشناساند (فروزانفر، 1386، ج1، ص89-84 و144-140). از این منظر، انسان آنگاه دچار مشکل میشود که جذبه بهسوی مبدأ هستی را نشناخته و دچار غفلت شود: تکاپو برای شغل بهتر و مدرک بالاتر، حتی حب جاه و مال و هرگونه پیشرفت دنیوی در این چارچوب تعبیر میگردد. هیچگونه رابطهای فینفسه دارای اصالت نیست، مگر رابطه انسان و خالق. دقیقاً پس از قرار گرفتن در این چارچوب، هریک معنای خاص خود را مییابند و ارزش و اعتبار میگیرند. معمولاً پیگیری مسئله بالینی در پایان جلسه اول به اکتشاف چگونگی غفلت، یعنی نمایاندن مسیر انحرافی میانجامد.\n2. اکتشاف جهانبینی شخصی\nجهان، کلیتی ساختارمند و تجربی است که از طریق روابط معنادار فرد شکل میگیرد (وولف، 1386، ص739). هریک از مکاتب رواندرمانگری وجودی، ساختاربندی خاصی از جهان شخصی ارائه داده است. در رویکرد حاضر جهان شخصی فرد، وجود انسان از یک ساختار برخوردار است که عبارت است از هستی در ربط با دیگری. به عبارت روشنتر، از نظرگاه شهودی، برای آدمی هر لحظه در طول زمان و تجربه حیات، در رابطه با دیگری (دیگران)خود وجود دارد؛ یعنی آنچه توسط خود تجربه میگردد عبارت است از: خویشتن، دیگری (دیگران)، کششی مثبت یا منفی به سمت او (آنها).\nنکته تعیینکننده و مهم اینکه، رویکرد مورد بحث چهره خاصی برای پروردگار هستی قائل است؛ به این ترتیب که منظور نهفته در دغدغهها، تلاشها و انگیزههای گوناگون آدمی، پیوستن به عالم نامتناهی است؛ حتی اگر این انگیزه در شکل اصیل خود بر او پنهان باشد. بنابراین، اگر در نگاه فرویدی اراده لذت غالب است و در نگاه آدلری اراده برتری، در نگاه مولانا اراده پیوست و ربط خاص است که انگیزه حیات تولید میکند. لذتخواهی و برتریجویی، هردو برای نمایاندن انگیزه اساسی انسان بسیار محدوداند و لازم است تحت پوشش مفهومی وسیعتر قرار گیرند. ما در زندگی به سطوحی از برتری نیازمندیم. زندگی خوب هم توأم با لذت است؛ اما اساس حیات، جستجوی ربط به نامتناهی است. استعارههای بیانشده از سوی مولانا حکایت از آن دارد که فرد تا اتصال مجدد به مبدأ هستی، به ناآسودگی، بیقراری و ناآرامی مبتلا میباشد.\nبنابر آنچه گفته آمد، در این رویکرد، بروز حالات روانشناختی مانند افسردگی، اختصاص به افرادی ندارد که دارای تاریخچهای از صدمات روانشناختی دوران کودکیاند؛ بلکه در انسان عمومیت دارد. حالات فوقالذکر پیامد طبیعی بروز پدیده غفلت است. بدیهی است در این رویکرد نیازی به برقراری تمایز میان اجزای فیزیکی عالم، جهان روابط اجتماعی و جهان ایدئالها و ارزشها، آنگونه که در جهانبینی ساختاری چهارمؤلفهای توسط ون دورزن (Van Deurzen, 2002, p.62) و یالوم (Van Deurzen, 2009, p.158) پیشنهاد و بهکارگیری شده است، نمیباشد. همچنین تقسیمبندی ناپیوسته سهمؤلفهای که از سوی یاسپرس ارائه شده نیز مورد قبول واقع نمیگردد (بلاکهام، 1387، ص90). یاسپرس سه سطح ناپیوسته از هستی را معرفی کرده است: هستی آنجایی، هستی خودی و هستی در خود.\nدر بررسی جهان شخصی عامل دیگری که مهم مینماید، سطوح ارتباطی فرد و موضوعات مختلف است. تاکنون سنت حاکم بر فضای روانشناسی چنین بوده است که ارتباط را در دو سطح من- او و من- تو بررسی کنند. اما آنچه در این پژوهش و درپی درک کاستیهای ناشی از مقولهبندی پیشین و استخراج سطح ارتباطی تشریحشده در سطور قبل پیشنهاد میگردد، افزودن بعد ارتباطی تو- تو و یا هو- هو به دو سطح دیگر و یکپارچه کردن آن با مؤلفههای ساختاری جهانبینی است؛ برقراری بعد ارتباطی جدید با تکیه بر بعد هویتی نوین است. ایجاد بعد هویتی جدید بنابر صیرورتی است که در من رخ داده، و من از نظر صفات در تو ممزوج شده است. بنابراین دیگر هرچه هست، اوست؛ خواه او خطاب شود، خواه تو. بدیهی است اگرچه سطح گشودگی و از خودگذشتگی در سطح ارتباطی من- تو نسبت به سطح من- او بالاتر میباشد (مارسل، به نقل از: کین، 1381، ص56)، اما نهایت آن را تنها میتوان در سطح ارتباطی اخیر جستجو کرد.\nبا توجه به توضیحات فوق، دومین مؤلفه بسته درمانی به اکتشاف چگونگی فردیتیافتگی مراجع و نحوه اتصال او به دیگری (آن) و تشخیص مهمترین چهره غیر در زندگی وی اختصاص مییابد.\n3. بررسی ترسآگاهی، اضطراب، نومیدی و وابستههای هستیشناختی آن\nدر عصر حاضر بهدلیل غلبه روانشناسی متداول، به تفاوت مفهوم ترسآگاهی و هیبت از اضطراب توجه نمیشود؛ درصورتیکه این دو لفظ معانی کاملاً متفاوتی دارند. در روش حاضر تلاش بر آن است که این تمایزات مورد توجه قرار گیرد.\nترسآگاهی و هیبت در بیشتر کتب صوفیه مسلمان ذکر شده و از لوازم ذات آدمی است. هر شخصی همواره چنان است که گویی به قله کوهی برشده باشد و از آن قله به پرتگاه پیش پای خود بنگرد، یا آنکه خود را بهگفته حافظ (1372، ص1) در ورطه گرداب هولناک دریایی پرتلاطم در شبی تاریک ببیند. بنابر نظر مولوی و کرکگور، ترسآگاهی غفلتزداینده است و رو به آینده دارد؛ گرچه زمان حال را نیز فرا میگیرد. ترسآگاهی فردایی است که هنوز فرا نرسیده است. خوف و هیبت وقتی به بشر رو میکند که مواجه با عالمی بیگانه از خود شود. ترسآگاهی دال بر آزادی و امکانات و مقدورات است. بشر چون به مقدوراتی که فراروی خود دارد، آگاهی یافت، ترسآگاهی پیدا میکند؛ وجود او ناشی از همین امر است. خوف، موجد تقرر ظهوری و وجود انضمامی بشر است. ترسآگاهی امری است درونی و باطنی که ضمن آزاد شدن و بیدار شدن روح پدید میآید. ترسآگاهی قرین مرگآگاهی است و این هردو، شرط لازم حدوث دلآگاهی و انس میباشند (مستعان، 1386، ص112). ترسآگاهی با دانایی و بیداری بشر ارتباط مستقیم دارد.\nتقابل تعبیر ارائهشده از ترسآگاهی و هیبت با اضطراب نشانگر تفاوت میان روانشناسی وجودی و روانشناسی متداول میباشد. البته لازم است تصریح گردد که حتی در روانشناسی وجودی نیز بیاعتنایی نسبت به واژههای موردنظر غلبه دارد. در این حوزه، تفکیک معنایی میان واژههای هیبت و ترسآگاهی با اضطراب از طریق مقولهبندی اضطراب به اضطراب وجودی و اضطراب آسیبشناختی یا روانرنجورانه اعمال میگردد. این در حالی است که با ارائه مقولههای مورد اشاره، از درونمایه دینی آن نیز اثر چندانی باقی نمانده است. بههرحال، تعابیر گفتهشده بیشتر زمینههای مرتبط با حالات روانشناختی انسان را پوشش میدهد که یکی از آنها نومیدی است. مولوی تلاش کرده تا تحت نام کلی بیماری دل، دامنه گستردهای از احساسات، هیجانات و حالات (حتی عوارض جسمانی) مرتبط با افسردگی را گرد هم آورد. او با ارائه تمثیلهای گوناگون، هرآنچه را که مرتبط با سوز و گداز ناشی از فراق است، به مخاطب میشناساند. بهطورکلی، از منظر مولانا و سایر اندیشمندان نامبرده، اضطراب و افسردگی امری لزوماً روانزاد نبوده، بلکه از لوازم ذات انسان محبوس در این عالم است؛ اما ماندن بر این حالات، شایسته انسان نیست. در این رویکرد، اضطراب و افسردگی از منظر فلسفی و هستیشناختی نیز بررسی میگردند. به عبارت دیگر، به موازات بررسی حالت روانشناختی افراد، دیدگاه فلسفی و هستیشناختی آنان نیز بررسی میگردد.\n4. بررسی مسائل درمانی در متن زندگی\nنکته درخور توجه اینکه، در رویکرد حاضر به مسئله درمانی در متن حیات مراجعین پرداخته میشود؛ موضعی که دقیقاً برگرفته از نگاه مولانا است. در تدوین مؤلفههای درمانی حاضر بنا بر آن است که با اتکا به آرای مؤلفین نامبرده، مسائل درمانی در متن زندگی مراجعین تحلیل گردد. این رویکرد توسط برخی درمانگران مانند ون دورزن نیز اتخاذ شده است؛ درحالیکه سایر درمانگران مانند یالوم، تمایل به تحلیل فرایند روانی بهطرزی نسبتاً محض دارند.\n5. توجه به سطوح آگاهی، محتوای رؤیاها و خیالپردازیها\nمارسل انسان در حال غفلت را از رازهای بزرگ وجود میداند. وی حیرت، ترس، مرگ و رنج را عوامل رهاییبخش از این غفلت و بهدست آوردن آگاهی از وجود خود محسوب میدارد (مصلح، 1387، ص213-212). اینکه آدمی با وجود توان تأمل در خویشتن، گاهی چندان آگاهی از خود ندارد، موضوعی است که نخستینبار مطابق باور رایج حوزه روشنفکری، توسط فروید مطرح شده است. اما اندک تأملی بر منابع موجود نشان میدهد که توجه به سطوح مختلف آگاهی در طول تاریخ بشر وجود داشته است و تأکید بر نقش فروید در این زمینه مبالغهای بیش نیست (Van Deurzen, 2009, p.203).\nمولانا با الهام از قرآن کریم توانسته نگرشی دقیق و کلگرایانه به ابعاد مختلف وجود انسان داشته باشد. وی مطالعه ابعاد غریزی و سطوح مختلف هشیاری، سرکوبی و ... را قرنها پیش از فروید مورد توجه قرار داده است. در نگاه مولوی، توجه به سطوح مختلف آگاهی در آدمی به آن زمان که بشریت هنوز در صلب آدم آفریده نشده و پنهان بود، برمیگردد. آدمی بهسبب وابستگی خود با خداوند بنابر گواهی قرآن با خطاب «الست بربکم» برگزیده شد. نسلهای آینده پاسخ دادند «بلی، شهدنا» و از آن روز به بعد، یعنی از روز میثاق ازلی، دراثر این نخستین خطاب الهی، رشد و نمو یافته و زیستهاند. اگر مولوی پیوسته به این داستان باز میگردد، جای شگفت نیست. این داستان بهوضوح شرایط روانشناختی انسان و تأثیر عوامل ناهشیار و اشتیاق ناخودآگاه به مبدأ هستی را میرساند. «الست» الهی و «بلی» آدمی، مهر دل است (مولوی، 1363، بیت2242 و 23763)؛ گویی که این دل برای ابد اقرار به قدرت و عشق خداوند را در خود پرورانده است. دلهای آدمیان از باده ازلی جام الست در حالت مستی است (همو، 1386، دفتر دوم، بیت1667 به بعد)، بدانگونه که مولوی میگوید، آنها در راه طاعات، در طریق اعمال فرمانبرداری مستاند (همان، دفتر سوم، بیت2348).\nکرکگور نیز با اتکا به منابع آسمانی بهوضوح از سطوح مختلف آگاهی پرده برمیدارد. بهعنوان مثال، او در کتاب بیماری تا دم مرگ، به ترسیم دقیق ارتباط سطوح آگاهی و کیفیت نومیدی میپردازد. حدود نیم قرن پس از وی، نیچه بر این باور اصرار میورزد که بخش اعظمی از زندگی روزمره ما صرف دروغی میشود که بهسمت پنهان نگاه داشتن انگیزهها و دغدغههای واقعی ما جهتگیری شده است.\nبههرحال وجود جهان مغفول و تأثیر آن بر ابعاد مختلف وجود آدمی امری انکارناپذیر و پراهمیت مینماید؛ ازاینرو شایسته است با الهام از آموزههای جلالالدین مولوی که پیشتر بدان اشاره شد، از طریق بررسی رؤیاها و خیالپردازیهای مراجعین، این تأثیرات در فرایند درمانی مطمحنظر قرار گیرد.\n6. تبیین رنج حیات\nقبل از بررسی محتوای نهفته در خیالپردازیها، باید آمادگی مواجهه با رنج را در مُراجع ایجاد کرد. کرکگور میگوید طبایع عمیق هرگز خود را فراموش نمیکنند و به چیزی جز آنچه بودهاند، مبدل نمیشوند. ازاینروست که آنها همهچیز را به یاد میآورند؛ اما این یادآوری توأم با رنج است (کرکگور، 1387، ص69). مولوی نیز در رنج، حیاتی برتر میبیند. او بر این باور است که در درون هریک از ما عیسایی است که تولدش در گرو رنج ماست (حلبی، 1377، ص596). جلالالدین میگوید تنها تحمل رنج و ایستادگی است که قابلیتهای تازه بهوجود میآورد. جانمایه اصلی اندیشه مولوی، مردن و شدن، ملازمه دائمی فنای فیالله و بقای بالله است. تمامی آفرینش از حرکت دیالکتیک پیروی میکند. این حرکت، حرکتی استکمالی و صعودی است که نهتنها در سراسر زندگی نفسانی و جسمانی، بلکه در جهان دیگر نیز ادامه مییابد (عبدالحکیم، 1383، ص44-40). بنابر تعابیر خاص حلاج، «حقیقت حق کسی راست که آن را در رنج و محنت میجوید» (میسن، 1378، ص93).\nحال که تلخیهای زندگی جزئی طبیعی و قابل پیشبینی از فرایند حیات است، پس لازم است با پرهیز از خودفریبی و غفلت که خود عین بیماری است، برای رویارویی با آن آماده بود. در روانشناسی وجودی بر لزوم مواجهه با رنج هستی تأکید شده، بدون اینکه علل سببساز آن تحلیل گردد. همچنین، قطع رابطه با عوامل سببساز رنج باعث شده دستیابی به بهجت و انبساط موردنظر مولوی نیز امری غیرممکن بهنظر رسد.\n7. آزادی انتخاب و مسئولیت فردی\nازجمله موارد رنجخیز و چالشزای حیات انسانی، توان انتخاب و در واقع، اختیاری است که او بر انتخاب مسیر زندگی خویش دارد. این باور که آدمی از سویی اختیار انتخاب دارد و از سویی دیگر، مسئولیت انتخابهای خویش را بایستی برعهده گیرد، از ابعاد اساسی وجودگرایی است. مولوی اندیشهای در مورد انتخاب ارائه کرده است که همسو با باورهای وجودی رایج و درعینحال، تکمیلکننده آن است. شگفت اینکه، این اندیشه با آنچه قرنها بعد از او توسط کرکگور ارائه شده، تقریباً منطبق میباشد. بهاعتقاد مولوی، انسان خود میتواند و باید سازنده سرنوشت خویش باشد؛ اصلاً انسان، خود خالق سرنوشت تعیینشده از ناحیه خداوند است؛ بهطوریکه وقتی او خویشتن خود را تغییر میدهد، سرنوشتش نیز دگرگون میشود (شهیدی، 1386، ج4، ص455). کرکگور دراینباره میگوید: «تنها طبایع پست قانون اعمالشان را در مردمان دیگر میجویند» (کرکگور، 1387، ص71). اما نکته مهم و آنچه مکمل مباحث وجودی پیرامون اختیار و مسئولیتپذیری میباشد اینکه، برای مولوی اختیار به خودی خود غایت نیست. به عبارت دیگر، وی بههیچوجه تن به اسارت اختیار نداده و از آن نیز وا میرهد (مولوی، 1386، دفتر پنجم، بیت3107-3105). مولانا همانطور که برای حرکت وجودی، سیر تکاملی قائل شده، برای جبر و اختیار و تبدیل ایندو به یکدیگر هم مسیر خاصی منظور میدارد (عبدالحکیم، 1383، ص89-88). توضیح مطلب اینکه، جبر با حیات پستتر از مرتبه انسانی آغاز میگردد و با تکامل موجود پرورش مییابد تا به مرحله اختیار در مرتبه انسانی میرسد؛ اما چون انسان طبعاً جویای کمال است، عشق به کمال در او ظاهر میگردد. وقتی به این مرتبه رسید، اراده خویش را اراده معشوق میکند و به جبر میگراید. بنابراین، جبر بر دو نوع است: جبر الزامی که موجود را ملزم به انتخاب طریق میکند و جبر اختیاری که عبارت است از تحدید نفس در راه عشق به کمال مطلوب. بنابراین غایت اختیار، تعین بخشیدن به خود است در زمینهای والاتر. زندگی در زمینهای نازلتر با موجبیت آغاز میگردد، و در انسان بهصورت قدرت انتخاب آزاد تکامل مییابد تا باز به موجبیتی والاتر رسد؛ آنجا که انسان آزادی خویش را در طَبق اخلاص میگذارد (مولوی، 1386، دفتر اول، بیت1473-1463). بنابراین از منظر مولانا، آزادی بهخاطر نفس آزادی، هدف تکامل معنوی انسان نیست (همان، دفتر پنجم، بیت2729)؛ آزادی به انسان عطا میشود تا خود را فدای جبر والاتر وجود واقعی خویش کند.\nبنابر آنچه گفته شد، مسیر درمانی باید در جهت مسئولیتپذیری مُراجع تنظیم گردد؛ درعینحال، این مسئولیتپذیری نباید بهگونهای باشد که در او باور کاذب توان کنترل همه چیز شکل گیرد که این خود، اوج مشکل است. آنچه در این رویکرد ویژه از درمان با الهام از آرای مولانا ارائه میگردد، هدایت مُراجع در جهت جبر اختیاری است که همانطور که توضیح داده شد، شکل پیشرفتهتر اختیار است.\nآنچه تاکنون از نظر گذشت، استخراج مؤلفههای درمان وجودی از آرای مولانا بود. با ترکیب مؤلفههای پیشگفته میتوان به چارچوب معنایی زیر دست یافت که عناصر پیشگفته را بهطرزی یکپارچه مینمایاند:\nآدمی امکان است. وجود انسان در گرو امکانهایی است که بر روی او باز است؛ ازآنجاکه این انتخاب هیچگاه پایانیافته نیست، وجود او نامتعین است. درعینحال، شیوه وجود انسان از یک ساختار معین برخوردار است: هستی در ربط با دیگری. کمال مطلوب دیگری، پروردگار هستی است؛ کمال مطلوبی که اشتیاق ناخودآگاه دست یافتن به آن، شور و انگیزه حیات را برای انسان تأمین میکند.\nاولین انتخاب انسان، ملازم با اولین تشویش و اضطراب او شکل میگیرد. اصلیترین کشمکشهای درونی انسان هم در همین رابطه بروز مییابد: رنج و عذاب روحی ناشی از ملامت شدن و دوری از سویی، و ترس از نیستی؛ درحالیکه او هنوز از هستی خود چندان آگاهی ندارد. انسان در تناقض گرفتار است؛ چون بشر است، نه ملک. برای شیطان ناخشنودی هست، ولی رنج ناشی از تناقض وجود ندارد. رنج ناشی از اضطراب باعث پنهان شدن خود از خویشتن میگردد؛ چراکه اولاً علت و موضوع بیرونی ندارد، و همین است که آن را اینچنین ژرف آزاردهنده میسازد. درعینحال، همین است که پوشاندن آن را آسانتر میکند؛ بهحدیکه شدت و روشنی آن را بهسختی میتوان احساس کرد. شخص علتی را به آن نسبت میدهد و از آن میگذرد؛ زیرا معنای آن این است که او نمیخواهد با موضوع این اضطراب و تشویش روبهرو شود.\nآدمی به غفلت پناه میبرد؛ غفلت چاره آنهایی است که دچار دلهرهاند. این شرایط باعث ادامه حیات دنیوی و رونق آن میگردد. درعینحال، بیتوجهی به منابع ایجاد آن، بهتدریج به شکلگیری مشکلات دیگری میانجامد؛ نخست اینکه، ازآنجاکه طی پدیده غفلت، ارتباط انسان با واقعیت دچار انسداد شده، با بخشی از وجود خویش نیز دچار قطع رابطه میگردد. حال ازآنجاکه انسان موجودی دارای استعدادهای بیشمار درونی است، بخش مرتبط با آن، امکان تحقق خود را از دست میدهد. دوم اینکه، گستره هیجانی فرد بهتبع انسداد بخشی از وجود وی محدود شده و شور و نشاط جای خود را به رکود هیجانی میدهد. سوم اینکه، انسان هرچه بیشتر به روابط انسانی عادی و اهداف مرتبط با آن اتکای بیشتری داشته باشد، امکان سرخوردگی و رنج ناشی از آن بیشتر است. جهان، مملو از بیعدالتی، شکست، از دست دادن و قطع روابط نزدیک و عاطفی است؛ حتی اگر انسان بتواند بهشتی برای خود بر روی زمین بسازد، باز هم خلأ درونی و دوری او از مبدأ هستی آرامش موقتیاش را برهم میزند. این موارد باعث ایجاد شکافهایی در لایههای محافظتی غفلت میشود و پژمردگی و نومیدی درپی دارد. انحصار حیات انسان به کوشش برای داشتن و تصاحب کردن باعث بیقراری و اضطراب دائمی او خواهد شد. همچنین، تلاش دائمی در حفاظت از ایجاد خلل در لایههای غفلت او را خسته، توانزدوده و پژمرده میکند.\nلازم به توضیح است که در روش حاضر، منظور از غفلت این است که افراد نسبت به ابعاد خاصی از جهان دچار انسداد باشند. این معنا با مفهوم فرویدی ناهشیار تفاوتهایی اساسی دارد.\nازآنجاکه محور نظری روش حاضر بر بهیمیت ذاتی انسان بنا نشده و سائقهای جنسی و پرخاشگرانه، به همراه و یا ذیل جذبه و کشش ناشی از عهد الست فعالیت دارند، از ابعاد ارزشگذارانه در آن نشانی نیست. به عبارت دیگر، هشیاری و ناهشیاری لزوماً بهطور مثبت و یا منفی ارزشگذاری نمیشوند. توجه به نکته اخیر، ضروری است؛ چراکه غالباً هشیاری کامل و یا ناهشیاری تمامعیار در مورد پدیدهها صورت نمیگیرد. بنابراین، ارجاع به آن چندان دقیق نمیباشد. تفاوت دیگر اینکه، در این روش، باور این نیست که ابعاد مسدودشده کاملاً پنهان و در ظرفی درونروانی قرار گرفتهاند. بنابراین، درحالیکه در این روش ممکن است نومیدی بهعنوان انسداد مراجع نسبت به لذت و زیبایی جهان محسوب گردد، بههیچوجه بهعنوان برخی نیروهای پنهانشده درونی، نظیر پرخاشگری ناهشیار تغییر جهت دادهشده بهسمت درون نگریسته نمیشود. به عبارت دیگر، تجربه فرد از جهان بسیار محدود و تنگنظرانه بر پریشانی و تلخکامی متمرکز شده است.\nدر جهت زدودن غفلت، لازم است که بر حضور تأکید گردد. حضور را میتوان ترکیبی ویژه از تجربه خویشتن، به همراه تجربه دیگری دانست؛ یعنی در حضور، درعینحال که از خویشتن پنهان نیستیم و بر احوالات خود بهخوبی اشراف داریم، تمرکز خویش را بر دیگری متوجه کرده و توجه خویش را به او دوختهایم. به عبارت دیگر، وضعیت اتخاذشده ما بهگونهای است که دیگری خود را بهخوبی بر ما عرضه میکند و این در حالی است که ما بهطور آن به آن خود را در دسترس او گذاردهایم. روشن است که اگر موضوع مورد حضور یک انسان باشد، این رابطه از درونمایهای عاطفی سرشار خواهد بود. با رعایت اصل حضور است که معانی مرتبط با تجربه بیمار از چارچوب ارجاع زندگی او برداشته میشوند، نه از چارچوب تفسیری درمانگر. بنابراین میتوان گفت روش حاضر، اسلوبی تجربهای خواهد بود، نه توصیفی و تبیینی صرف.\nدر این روش، استفاده از فنون و راهبردهای نفوذناپذیر و از پیش تعیینشده، جای خود را به تدارک زمینهای تعاملی میدهد که طی آن تجربیات و دریافتهای فرد از حیات خویش بررسی، ردیابی و درک شده و گسترش مییابد. درمان حاضر، مانند سایر درمانهای وجودی، نه در مقوله درمانهای فلسفی، که در گروه درمانهای روانشناختی جای میگیرد. همچنین، این درمان با اتکا بر اندیشههای مولوی، ارتباط خود را با دیگر رویکردهای موجود در این علم، بهویژه روانتحلیلگری، همچنان حفظ میکند و این در حالی است که با ارائه مؤلفههایی برگرفته از آثار اندیشمند مذکور، به گسترش رویکردهای پیشین، بهویژه روانتحلیلگری میپردازد. بنابراین، تفاوت درمان حاضر با سایر درمانها، هم از نظر چارچوب و هم از نظر محتوا، در دارا بودن ابعاد و مؤلفههای وجودی خاص است؛ مؤلفههایی که گاه مفاهیم رایج در ادبیات روانشناسی را دگرگون میسازد. بهعنوان مثال میتوان به مؤلفه ربطی اشاره کرد. با الهام از آثار مولوی و با باور به اینکه آدمی عین ربط به پروردگار است، دیگر برخی از ابعاد افسردگی مانند گذشته تعبیر نمیگردد؛ بلکه بهعنوان تجلی نیازی اساسی و فصل انسان از سایر موجودات تلقی میشود. همچنین، ترجیح بر این است که افسردگی ناشی از انسداد، یعنی غفلت، نسبت به تجربیات فرحبخش و نشاطآور تلقی گردد، نه برخاسته از برخی نیروهای پنهان درونی مانند پرخاشگری ناهشیار جهتگیریشده بهسمت درون. به این ترتیب، گذشته دردناک و آسیبزای درمانجو انکار نمیگردد؛ اما بهعنوان تجارب محدودکننده حیات وی تعبیر مییابد. پس میتوان با ارائه راهکارهای برگرفته از زندگی درمانجو به رفع آنها اقدام کرد.\nحضور را میتوان یکی از اجزای ضروری یک رابطه درمانی مناسب درنظر گرفت؛ چراکه در طول فرایند درمان، گاهی مواردی نظیر اضطرابها و یا استمرار الگوهای آسیبشناختی، همچنین هنجارها و نگرشهای قالبی درمانگران، تأثیر تخریبی قابل توجهی بر رابطه اعمال میکنند. بدیهی است توجه کافی درمانگران به مسئله حضور و حتی ردیابی آن در مراجعین برقراری رابطه، در رفع مشکل اخیر راهگشا خواهد بود. منظور از برقراری چنین وضعیتی، همراهی درمانگر با درمانجو و کمک به او در جهت دستیابی به تجربهای روشن از "وجودی" است که دارند، اما به ابهام آغشته شده است. با اتکا و اصرار بر حضور و تعمیم آن به جهان درونی و باطنی بیمار میتوان بهتدریج او را در مورد ارتباط با انسانهای دیگر از وابستگی رهانید.\nدراینمیان، بر درمانگر است که مانند مربی و یا کارگردانی که افراد را در جهت تبلور استعدادها و امکانات درونی خود برمیانگیزد، ضمن تأمین چارچوب ایمن، نحوه بودن و هستی درمانجو را به چالش بکشد. در مواقعی نیز لازم میشود درمانگر رویکرد آشکارتری اتخاذ کند، که درمان در اینگونه شرایط جهتدارتر است. توجه درمان حاضر، بهخصوص شاید دربر دارنده این حقیقت است که درنظر گرفتن موجودیتی دارای وجود، بدون بهحساب آوردن وجودش، نحوه وجودش محال است. درمان حاضر برایناساس صورتبندی شده است که با رفع موانع و کمک به یادآوری هرچه روشنتر عهد الست، به استخراج هرچه بیشتر وجود حقیقی درمانجو یاری رساند.\nبهطورکلی، درمان پیشنهادی نظیر سایر درمانهای وجودی، از نظر شکلی تفاوت از پیش تعیینشدهای با سایر درمانهای رایج مانند روانتحلیلگری و شناختدرمانی ندارد. در مواقعی هم که درمانگر (البته با کمک درمانجو) به تعیین تکالیف درمانی میپردازد، این درمان قابل مقایسه با درمانهای رفتاری است. درعینحال تأکید میگردد که در همه این موارد، توجه به تفاوتهای اساسی موجود که درمان را واجد ابعاد متفاوتی ساخته، ضروری است.\nعلاوهبر تفاوتهای بیانشده در فوق، روش حاضر در بررسی رؤیاهای درمانجو نیز که از اقدامات ضروری درمانی است، با سایر رویکردها تفاوت دارد. همانگونه که طی مثال فوق اشاره شد، هدف این درمان (با الهام از اندیشه مولوی) این است که فرد به ابعاد مختلف حیات اجازه ظهور و بروز دهد. بدیهی است وجود خود درمانجو نیز جزئی از حیات است که باید با تمام غنا و پیچیدگی به تجربه وی درآید و این، تعریفی است از سلامتی.\nدر روش پیشنهادی، باور بر این است که رؤیابیننده طی رؤیای خود اسلوب ویژهای از بودن و برقراری ارتباط با خود و جهان اطراف را مینمایاند که کاملاً معتبر و قابل تسری به محتویات عالم بیداری است. در عالم رؤیا جهانی میسازیم که آماده ارتباط با آن هستیم. بهعنوان مثال، هنگامی که در وضعیت گرسنگی هستیم، جهانی براساس مأکولات میسازیم؛ هنگامی که در شرایط مرتبط با یکی از جانوران هستیم، رؤیای جانوری را میبینیم؛ هنگامی که نسبت به افراد خاصی رویکرد مثبت و یا منفی داریم، در همان وضعیت و گاهی در شرایط معکوس، متناسب با زمینه روانی خویش آنها را میبینیم. در برداشت اینچنینی از رؤیا، فرد در آن هماهنگیهایی با دیگر ابعاد زندگی کشف میکند؛ درمییابد که نسبت به دریافت هیجانات دارای آمادگی است، اگرچه به خطرات ناشی از آن نیز دلمشغولی دارد. تأکید میگردد که توجه به متن روانی رؤیابیننده ضروری است و هیچ تعبیری بدون آن اعتبار ندارد. بهعنوان مثال، اگر فردی رؤیای جنسی ببیند، بسته به اینکه از نظر هنجارهای اجتماعی و اعتقادی چگونه فردی است، امکان تعابیر متفاوت وجود دارد. علاوه بر موارد ذکرشده، محتوای برخی از رؤیاها اختصاص به بیان میل اتصال مجدد به مبدأ هستی و یا دریافت الهامات الهی خواهد داشت.\nدر روش حاضر مسائل در متن حیات مراجعین مورد تحلیل و بررسی قرار خواهند گرفت، نه بهطور منفک و با تمرکز بر سازههای تصوری، آنگونه که در روش وجودی - انسانگرایی مرسوم است. همچنین، باور خاصی بر سیستم اعتقادی مراجعین تحمیل نمیگردد؛ بدانسان که در کار معنادرمانگران دیده میشود. البته بهرهگیری از هنر، بهویژه موسیقی و ادبیات، برخی نیازهای متعالی درمانجویان را تجلی میدهد که البته مداخلهای غیرمستقیم است.\nدر این روش از هرگونه تأکید و توصیه مستقیم برای ایمان آوردن به خداوند پرهیز میشود؛ زیرا باور نظریهپرداز بر این است که این باور در درمانجویان وجود دارد؛ حتی اگر فعال نباشد و تنها با تأمل و تحقیق در تجربیات انسانی (و حتی گاه غیر انسانی) میتوان به آن روی نموده و راز آن را جستجو کرد. خداوند در تجربیات انسانی حضور دارد؛ بهخصوص اینکه در تجربیات ناشی از نسبت من- تو و تو- تو تجلی میکند. وقتی من بهنحو اصیل و غیر خودخواهانهای در نسبت با تو قرار گرفت، خداوند در این رابطه تجلی میکند. پس باید مُجدّانه به روابط درمانجویان با خود و دیگران توجه داشت و سعی در غنا بخشیدن به آنها کرد. با آغاز چنین مسیری، انسان به مشارکت در وجود پرداخته و بهتدریج حضور وجودی جاودان را در پسِ تمامی احوال مشهود و محسوس به تجربه میکشد.\nاین درمان براساس شدنی دائمی است، نه بودن به اسلوبی خاص. بنابراین در چارچوب فنون از پیش تعیینشده جای نمیگیرد. مسیر درمانی هر درمانجو منحصراً برای خود او و برگرفته از ویژگیها و حیات او بوده و بهتدریج طراحی میشود. لذا این مسیر، شاهراه کوفته و هموارشدهای نیست که درمانگر و درمانجو آن را با آرامش خاطر و بدون دغدغه گم شدن بپیمایند. در این مسیر هرچه پیشتر روند، افق دورتر مینماید. البته به موازات پیشرفت فرایند درمانی، احساس نشاط و شور در درمانجو زنده میشود.\n. S. A. Kierkegaard\n. S. Spranger\n. W. Lowrie\n. F. Nietchze\n. K. Jaspers\n. J. Kellenberger\n. برخی پژوهشگران، ازجمله اخلاق (1386، ص69) و شریف (1378، ص8)، جمله معروف نیچه درباره مرگ خدا را ازجمله اظهارات متناقضنمای وی دانسته و معتقدند نیچه از مرگ نوعی خدا - خدای مخلوق بشر و غیر مرتبط با معنویت عمیق و ریشهدار- سخن میگوید، نه خدای بزرگ.\n. V. Frankl\n. Analytic Induction (AI)\n. مولوی به تعابیری قاطع میگوید نفس انسان که جوهر واقعی و ابدی اوست، مخلوق نیست، و چون مخلوق نیست و واقعی است، پس الهی است. بر همین اساس است که مولانا در مراتب عالی خداشناسی، توحید شهودی را مطرح میکند و مرادش این است که هرکس باید بدون هیچ واسطهای خداوند را به شهود قلبی خود بشناسد (زمانی، 1389، ص3). ما نمیدانیم این نفس چگونه از وحدت نخستین خویش جدا افتاده است. جوهر وجدان مذهبی مولوی همان احساس یگانگی و درد فراق است. خداوند سرچشمه روح انسانی و اصل آن است. روح بر هبوط دردناک و بیاننشدنی خود آگاه است. تأکید مولوی بر تشخص وجودی انسان در عین اصرار وی بر حالت ربطی آدمی صورت میگیرد. او در مثنوی، که قرآن فارسی میخوانندش (جامی، به نقل از: اقبال، 1363، ص19)، سخن را از شکایت نی از دوری و اشتیاق او در اتصال مجدد سر میکند. آنچه از زبان نی نقل میگردد، سفرنامه روح انسانی است در بازگشت به مبدأ خویش (زرینکوب، 1379، ص259).\n. خداوند عشق است (Kierkegaard, 1849/1980, p.28). کرکگور معتقد است آنچه موجب اعتقاد راسخ میشود، فقط روح است؛ ولی روح اساساً ارتباطی میباشد، و عشق وجه ارتباط روحانی است (صابر، 1388، ص156). وی بر حالت ربطی انسان نسبت به پروردگار تأکید ویژهای میورزد و سلامت روان آدمی را اینگونه تعریف میکند: نفس با مربوط ساختن خود به خودِ خود، و با تمایل به خود بودن، در قدرتی که آن را ساخته، به شکل شفافی زمینه مییابد... و این تعریف ایمان است (Kierkegaard, 1849/1980, p.13).\n. M. Lings\n . جلالالدین محمد به استکمال صعودی همه حادثات، نهتنها انسان، باور داشته است. بهنظر وی، جمله آفرینش همچون گامی بالارونده از هستیهایی است که در انسان کمال مییابد، و باز در انسان کامل به اوج میرسد (مولوی، 1386، دفتر سوم، ابیات3907-3902؛ دفتر چهارم، ابیات3640-3637 و3652-3647؛ همو، 1355، جزو ششم، ابیات30130-30125). در مورد جهان اطراف میتوان گفت این عالم را به یکی از دو شکل کاملاً متفاوت میتوان نگریست. جهان بیرونی ممکن است قلمرو واقعیتی قلمداد شود که صرفاً جسمانی و قانونمند و پر از اشیای بیجانی است که هیچ پیوند اصیلی با مشاهدهگر ندارند؛ یا ممکن است واقعیتی زنده بهشمار آید که میتوان با آن ارتباطی بهشکل من - تو برقرار کرد. نوعی همدلی عمیق و شاید نوعی احساس یگانگی میان فاعل و مفعول ایجاد میشود و گمان میرود سرنوشت یکی بهنحو جداییناپذیری با سرنوشت دیگری در پیوند است. نگاه مولانا برگرفته از کلام خداوند است. در این نگاه، تمام هستی و هر جزیی از موجودات معنا دارند و تمام این معانی با ما سخن میگویند، به شرط آنکه حرف آنها را بفهمیم و قدرت درک این زبان وجود را داشته باشیم (اعوانی، 1378، ص17). اشپرانگر (وولف، 1386، ص740) با اتخاذ رویکردی مشابه مولوی، عنوان آن را ازآنرو که در جهان امروز بهشدت نهی میشود، بینش جادویی مینامد. بهنظر او، اینکه ما امروزیان اغلب با نوعی خودپسندی این بینش را بهکلی انکار میکنیم، برای حیات روحی پیامد وخیمی دارد. مولوی و اشپرانگر هردو بهشدت مخالف تقلیل جهان بیرونی به واقعیتی مرده و بیروح میباشند. بنابر این اعتقاد، همانطور که گفته شد، جوهر ذاتی انسان ازآنجهت که جوهر روح او همان روح خداست، همیشه الهی است و اگر تحقق این وجود الهی در همین حیات خاکی میسر است، پس استبعادی ندارد بگوییم که چون انسان کمال وجود خود را تحقق بخشد، به رابطه تو- تو و یا هو- هو نائل میگردد. روشن است که «من» در اینجا خود نفسانی نیست؛ بلکه خودی است که با تحقق جنبه الهی به تجربه وحدانیت دست یافته است.\n. angoisse, angst\n . ترسآگاهی، ترس از مطلق است، نه ترس از مقید. ترس امری است مربوط به ادراک دو مفهوم زمان و مکان؛ حال آنکه ترسآگاهی ادراک معنای مجرد از زمان و مکان است. اگر ترسآگاهی نمیتواند متعلق بحث روانشناسی باشد، به این دلیل است که روانشناسی جدید اساساً حلولی است و از اینجاست که وصف احوال در روانشناسی متداول مستلزم قلب ماهیت آن است (مستعان، 1386، ص110). کرکگور در کتاب مفهوم ترسآگاهی، انسانشناسی فلسفی خود را تأسیس میکند. او ترسآگاهی را سرگیجه آزادی میشناسد و به مطالعه عمیق نفس انسانی میپردازد (Kierkegaard, 1849/1980, p.61). وی معتقد است تنها آنکس که تشویش را شناخته است، آرامش مییابد (Ibid, p.155). همچنین در جای دیگری (کرکگور، 1387، ص52)گفته است که تشویش برای طبایع نازک خطرناک است؛ ازاینروی آن را فراموش میکنند.\n. مانند مولوی، 1386، دفتر سوم، بیت4341-4340؛ دفتر پنجم، بیت4098؛ دفتر ششم، بیت4346؛ دفتر اول، بیت1430؛ همو، 1363، بیت1741، 2039، 4387 و 8350.\n. بشر هرچه بیدارتر باشد، به جنبه عدمی خود واقفتر است. هرچه ادراک بُعد از حق بیشتر باشد، قرب بیشتر است. هرچه هیبت بیشتر، انس ممکنتر. ترسآگاهی قرب و بعد به حق است. نهایت اینکه، هرچه بشر ترسآگاهتر باشد، کمال و عظمتش بیشتر است؛ زیراکه شأن عدمی خود را بهتر شناخته است (مستعان، 1386، ص127).\n. بهعنوان مثال، سوزانندگی دوزخ و لرزش بید (مولوی، 1386، دفتر سوم، بیت3697-3690).\n. کرکگور (1377، ص36) نیز نومیدی را امتیازی عظیم معرفی میکند: «.... امکان وجود این بیماری، امتیاز انسان بر جانور است و این امتیاز، او را بسی اساسیتر از راستقامتی، متمایز میکند؛ زیرا به معنای راستقامتی بیکران یا والایی روح است».\n. نومید ماندن، فناست؛ زیرا بیرابطگی در رابطهای است که خود را به خود مربوط میسازد.\n. یکی از ویژگیهای اندیشه مولوی این است که آنچه در مرکز نگاه او قرار گرفته، حیات است، نه حقیقت (عبدالحکیم، 1383، ص54). جهاز زندگی و نقش آن در رشد و جذب است که در نظرش بیش از هر دستگاه مابعدالطبیعه عقلانی، روشنگر حیات است. حیات از جهت بداهتش فقط درخور آن است که تجربه شود و احساس گردد، نه آنکه وصف شود. به عبارت دیگر، مولانا در تعریف دین مقولهای منطقی ارائه نمیدهد؛ بلکه آن را به متن حیات میکشاند. نیچه در تعابیری نسبتاً نزدیک با آنچه گفته شد، معتقد است یک عطش سیریناپذیر بهخاطر شناخت، انسانها را به همان اندازه به زمختی و وحشیگری میکشاند که نفرت از شناخت. این عطش لازم است در نیاز آرمانی به همه ارزشهای مربوط به زیستن و توجه به این ارزشها هضم گردد (نیچه، 1378، ص58). این همان منظری است که کرکگور اتخاذ کرده است. وی در کتاب ترس و لرز (کرکگور، 1387، ص65-64) مثالی از شخصی میآورد که از نظر رشد شخصی به سپهر ایمانی دست یافته است. زندگی این فرد توسط مؤلف بهطور جزئی و کاملاً شخصی توصیف میگردد، و او در نهایت بهعنوان شهسوار ایمان، معادل ابراهیم معرفی میشود. آنچه این مرد انجام میدهد، کاملاً عادی، شخصی و مرتبط با یک زندگی معمولی است. "گویی یکسره به دنیا تعلق دارد...از هرچیز لذت میبرد...به همهچیز علاقهمند است و هرگاه او را در حال انجام کار خاصی ببینیم، آن کار را با جدیتی که نشانه یک انسان زمینی است، که روحش مجذوب این قبیل امور است، انجام میدهد..."(همان). این رویکرد از سوی حلاج (میسن، 1378، ص70) نیز پذیرفته میباشد. وی با اشاره به این باور که خداوند پروردگار دو جهان است، مردم را به قبول اتحاد دو عالم خلقت در ذات حق دعوت میکند، نه اینکه بهسبب دلمشغولی و نگرانی از فسادپذیری و تباهی طبیعت، در مقام احترام فوقالعاده به یکی از این دو عالم، دیگری را انکار کند.\n. البته چنین وضعیتی استبعادی ندارد؛ زیرا فروید نیز چه تحتتأثیر مستقیم از عرفان یهود و چه تحتتأثیر غیرمستقیم از نیچه، از آموزههای دینی بهره جسته است. ون دورزن با اتکا بر واقعیات زندگی فروید- مانند اینکه دو سری کامل از آثار نیچه در کتابخانه فروید بوده و حتی یک سری از آن طی مهاجرت، توسط خود وی به انگلیس برده شده- و نیز نظر روانشناسانی مانند کلیگز و النبرگر، معتقد است فروید نظرات خود را از نیچه عاریت گرفته؛ گرچه از بیم افشای عدم اصالت نظریات خود هرگز بدان اعترافی نداشته است (Van Deurzen, 2009, p.21). یالوم نیز بر این تأثیرپذیری تأکید میورزد و میگوید: به زحمت میتوان باور کرد که فروید تحتتأثیر نیچه نبوده است. بهگفته وی، گرچه فروید بارها تکرار کرده که آثار نیچه را نخوانده، یا گفته که سعی کرده بخواند، اما تنبلی اجازه نداده، ولی مروری بر پشتکار افسانهای وی در کنار واقعیات دیگر زندگی او این اظهارات را بیاساس مینماید (یالوم، 1385، ص462). در مورد کشف ناهشیار، النبرگر معتقد است آثار فروید، یونگ و آدلر، همگی ریشه در اندیشههای نیچه دارد. وی اضافه میکند مؤلفین نامبرده برای دستیابی به ایدههای نیچه حتی نیازی به مطالعه آثار وی نداشتهاند؛ زیرا فضای فرهنگی آنها بهشدت آغشته از مفاهیم نیچهای بوده است. حتی واژه "بن " ریشه در اصطلاحات نیچه دارد (Van Deurzen, 2009, p.21-22).\n. "الست" از نظر لغوی بهمعنای "آیا نیستم؟" است. این واژه در زبان عربی و فارسی صورت اسمی یافته و به روزی که خداوند از فرزندان آدم پیمان گرفت، اطلاق میگردد. منشأ این تعبیر که در نظم و نثر عرفانی فراوان دیده میشود و بیانگر روز ازل میباشد، قرآن کریم است که تنها یکبار در آیه 172 سوره اعراف بدان اشاره شده است. مفسران در باب تفسیر آیه میثاق و معنای اخذ ذریه، الست بربکم، نظریههای مختلفی ابراز داشتهاند که از آن میان به نظریه عرفانی اشاره میگردد: بر بنیاد بینش عرفانی، این پیمان با ارواح صورت گرفته است. عرفا اندیشه قدم ارواح را که در تاریخ فلسفه اسلامی به افلاطون منسوب است با مستفیض شدن از کلام مبارک پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه «خلق الله الارواح قبل الاجساد بالفی عام» استوار میدانند. عرفا با تکیه بر این اندیشه معتقدند خداوند در ازل با ارواح آدمیان پیمان بست و مخاطب «الست بربکم» ارواح بودهاند. بنابراین میتوان گفت اخذ ذریه بهمعنای ظاهر ساختن صور حقایق اشخاص، یعنی آفرینش ارواح انسانی است که این معنا را با تمثیلی عارفانه و تخیلی شاعرانه بیان کردهاند و گفتهاند: چون خورشید در فضایی تاریک از روزنی بتابد، ذرات گرد و غبار پراکنده در هوا، در پرتو نور خورشید هویدا میگردند. عرفا خورشید را مظهر حقیقت- خدا- و ذرهها را که ظهور و پیدایی آنها محصول تابش خورشید است، رمز ما سویالله (موجودات) میشمارند و بر آن عقیدهاند همانگونه که ذرههای ناچیز از پرتو تابش خورشید ظاهر میگردند، معشوق (خدا) هم در پرتو خورشید جمال خود، ارواح ذرهوار انسانی را ظاهر ساخت و به تعبیر مذهبی و فلسفی آنها را بیافرید و در آن حالت، ارواح در آن صورت ذری در هوای او در رقص آمدند. «الست بربکم» بهمعنای تجلی معشوق (خدا) با صفت جمال بر ارواح و نمودن حسن و ملاحت خود به آنان «الست بربکم» گفتن اوست (عمان سامانی، 1379، ص235-233).\n. به باور مولانا، زندگی مانند سرگردان بودن در خواب است (مولوی، 1363، بیت910 و 9548). این خوابها هیچ استقلالی از خود ندارند؛ بلکه تنها از منشأ اصلی حیات نشئت گرفتهاند (همو، 1386، دفتر سوم، بیت3669 به بعد). بااینوجود، نشانههایی هستند که به حقیقتی ژرفتر اشاره دارند (همان، دفتر ششم، بیت823 به بعد). بنابراین مولوی از خواب دوم (همان، دفتر سوم، بیت1737) سخن میگوید که آدمی در آن خواب زندگی میکند (همان، دفتر دوم، بیت3321 به بعد)؛ اما او آنسان هشدار میدهد تا بیندیشد که این خوابها، یعنی اعمال و اغراض نفسانی او در این دنیا از هیچ ارزشی برخوردار نیستند؛ بلکه نشانههایی هستند از حقیقت روحانی، و هرآنچه آدمی در اینجا در خواب دیده است، در صبح اجل (همان، دفتر چهارم، بیت3655)، آنگاه که خداوند خوابهای انسان را تعبیر میکند و معنای آنها را میگشاید، آشکار خواهد شد (همان، دفتر سوم، بیت4662). مولانا این اندیشه را که دنیا میتواند به خواب مانند باشد، به معنایی مثبت مبدل میکند؛ زیرا بیداری انسان در آن صبح باشکوه که جاودانگی بر او طالع میگردد، با خوابهای او مطابق خواهد بود: آنکس که در خواب دنیوی خویش گلزار دیده است، در همان باغ حقیقی از خواب برخواهد خاست. داستان آن فیل که هندوستان را در خواب میدید، به این تمثیل وابسته است: در میانه خواب غفلتی که اکثریت مردم را فرا گرفته است، برگزیدگان بهناگهان رؤیای نهایی را میبینند که وطن گمشده و فراموششده آنان را به یادشان میآورد، و با پاره کردن رشتههای مادی، در طلب این سرزمین، یعنی ملکوت خداوند که ورای خواب و بیداری است، راه بیسر و سامانی در پیش میگیرند.\n. جلالالدین محمد برای ترسیم درد ناشی از این حرکت صعودی که از «لا» به «الا» ختم میگردد، حکایتهایی چند روایت کرده است. یکی از این حکایات، داستان نخودهاست. در این داستان، گریختن انسان و بیصبری او حین ابتلا به مشکلات، با بیقراری نخود در دیگ و برجهیدن از دیگ تشبیه شده است. شاعر با بیان این داستان میگوید تنها راه رسیدن نخود به مرتبهای بالاتر از کمال، پختن و خورده شدن و به تعبیر روشنتر، رنج بردن است (مولوی، 1386، دفتر سوم، بیت4167-4157). به این ترتیب، مولانا آدمی را به رنجی که میکشد، تسلی میدهد؛ زیرا او باید بیاموزد که رنج و اندوه برای ترقی روحانی کاملاً ضروری است. وی در جایی دیگر با تمسک به تمثیل باربران خیابانی و نزاع آنان بر سر تصاحب بار سنگینتر، بر آموزه خویش تأکید میورزد (همان، بیت3755- 3754). ازاینمنظر، لازمه حیات نو، شکسته شدن است. جوز باید شکسته شود تا مغز آشکار شود؛ چراکه مغز و روغن در سکوت خود برای رهایی آواز سرمیدهند (همان، دفتر چهارم، بیت102). او باز هم برای مخاطب خود از ضرورت شکسته شدن برای ترقی روحانی میگوید (همو، 1363، بیت141و1613)؛ تنها راه یافتن گنج، تبدیل خانه به ویرانه است. پس آدمی نباید از ویرانی دل و حتی ویرانی جسم هراسی داشته باشد؛ این ویرانی کمال والاتری را دربر دارد. اگر سخن حلاج را بپذیریم که "رنج، خود خداست و شادی از او میرسد"، رنج بردن در واقع عین عشق است (شیمل، 1386، ص483). کرکگور (1387، ص73-72) نیز پناه بردن به رنج را شرط لازم و نه کافی، برای ارتقا به بالاترین سطح رشدی، یعنی سپهر ایمانی میداند؛ زیرا تنها دراینصورت است که انسان از ارزش نامتناهی خویش آگاه میشود و به آگاهی ابدی دست مییابد. به باور مولانا، روح به حکم تعلق به بدن، بهسبب اختلاف احوال جسمانی تغییر میپذیرد و حرارت و برودت و رطوبت و یبوست، بهتعاقب بر وی عارض میگردد. او از غذا نیرو میگیرد و از گرسنگی ناتوان میشود. پس آدمی مادام که در گرو تن است، نمیتواند از لذت عمیق و دائمی بهرهمند شود؛ زیرا لذت واقعی در جان است و جان در گرو (مولوی، 1386، دفتر اول، بیت1977-1980).گ\n. این کاستی درمانهای وجودی - ناتوانی در ایجاد ابتهاج در درمانجو- مورد توجه مارسل نیز بوده است (مارسل، 1388، ص159-158).\n. مولوی در دفتر پنجم مثنوی معنوی ضمن ابیات 3145-3135، جمله معروف "قد جف القلم" را به گویاترین وجه با بیان "وجودی" تأویل میکند. اعتقاد مولوی به توان ایجاد خویشتن تا بدانجا میرسد که ضمن بیان قصه آدم و ابلیس – درعینحال که برخلاف بسیاری دیگر از اهل تصوف، وجود شر در عالم را بههیچوجه رد نمیکند - محتوم بودن سرنوشت ابلیس را نیز نمیپذیرد. بهاعتقاد وی، مسئولیت تنها ناشی از نیروی انتخاب است و هر عمل، هر اندازه ناچیز، دارای اثر و نتایج متناسب با خود میباشد؛ در غیر این صورت، مقام کبریایی و عدالت خداوند معنایی نخواهد داشت (مولوی، 1386، دفتر پنجم، بیت2141-2131).\n. کرکگور اوج دغدغه آدمی را در سپهر اخلاقی میبیند؛ یعنی مرحله دوم از مراحل سهگانه و متمایزی که وی برای وجود انسان قائل است (کاپوتو، 1389، ص57). فرد مستقر در این سپهر، اخذ تصمیمات جدی و اختیار حقیقی را جایگزین حیرت و سرگردانی شخص استحسانیمشرب میکند. او اخلاقاً خود را برمیگزیند و مکلف و مسئول به تمام معناست: مسئول خود، مسئول در قبال نظام اشیا و امور پیرامون خود و در آخر، مسئول در برابر خداوند. مرحله اخلاق، مرحله اختیار و افتخار و خوشبختی محدود است. وضعیت آدمی در سپهر ایمانی (دینی) بهگونه متفاوتی است. در این مرحله انسان میداند که پیوندها، تعهدات و نسبتهای افراد آدمی با یکدیگر جز فراروی خداوند، معنای حقیقی ندارد. این مرحله کرکگور معادل جبر اختیاری مولوی است. در سپهر ایمانی، دغدغههای شدید پیرامون انتخابهای متوالی حیات جای خود را به تسلیم و رضامندی دلپذیری میدهد. این شباهت در نظر اول تعجببرانگیز مینماید؛ لکن پس از تأمل بر این موضوع که هر دو نظریهپرداز از کتاب آسمانی الهام گرفتهاند، دیگر جای شگفتی نمیماند که مولانا و کرکگور، تعلیق غایتشناختی اخلاق را بهعنوان اوج تبلور وجود آدمی معرفی میکنند.\n. در این روش باور بر این است که هر فردی برای رسیدن به مطلوب، راهی خاص خود دارد و به عدد افراد آدمی، تنوع مسیر وجود دارد.\n- اخلاق، حسن، از مولانا تا نیچه، قم: سلوک جوان، 1386.\n- اعوانی، غلامرضا، «اهمیت فلسفه و جهان معاصر»، جنگ اندیشه، ش13، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378.\n- اقبال، افضل، تأثیر مولانا بر فرهنگ اسلامی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: مؤسسه عطایی، 1363.\n- بلاکهام، ه. ج، 6 متفکر اگزیستانسیالیست، ترجمه محسن حکیمی، تهران: مرکز، 1387.\n- تبریزی، شمسالدین محمد، مقالات شمس، تصحیح و تعلیق محمدعلی موحد، تهران: خوارزمی، 1385.\n- تلمذ، حسین، مرآت المثنوی، حیدرآباد: چاپ پارت، 1292.\n- حافظ شیرازی، شمسالدین محمد، دیوان خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی، تهران: فرهنگسرا، 1372.\n- حلبی، علیاصغر، مبانی عرفان و احوال عارفان، تهران: اساطیر، 1377.\n- زرینکوب، عبدالحسین، پله پله تا ملاقات خدا، چ15، تهران: انتشارات علمی، 1379.\n- ــــــــــــــــــــــ ، نردبان شکسته: شرح توصیفی و تحلیلی دفتر اول و دوم مثنوی، تهران: نشر سخن، 1382.\n- زمانی، کریم، نینامه در تفاسیر مثنوی معنوی. چ3، تهران: اطلاعات، 1387.\n- ـــــــــــ ، میناگر عشق: شرح موضوعی مثنوی معنوی مولانا جلالالدین محمد بلخی، چ8، تهران: نشر نی، 1389.\n- شریف، مجید، مقدمه اراده قدرت، تهران: جامی، 1378.\n- شهیدی، سید جعفر، شرح مثنوی، 4جلد، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1386.\n- شیمل، آنه ماری، شکوه شمس، سیری در آثار و افکار مولانا جلالالدین رومی، ترجمه حسن لاهوتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1386.\n- صابر، غلام، کییر کگارد و اقبال، ترجمه محمد بقایی ماکان، تهران: یادآوران، 1388.\n- طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، چ30، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1389.\n- عبدالحکیم، خلیفه، عرفان مولوی، ترجمه احمد محمدی و احمد میرعلائی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1383.\n- عمان سامانی، نورالله، گنجینه اسرار، به اهتمام حسین بدرالدین، تهران: سنایی، 1379.\n- فروزانفر، بدیعالزمان، شرح مثنوی شریف، 2جلد، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1386.\n- کاپوتو. ج. د، چگونه کرکگور بخوانیم، ترجمه صالح نجفی، تهران: رخداد نو، 1389.\n- کرکگور، اس، بیماری بهسوی مرگ، ترجمه رؤیا منجم، تهران: پرسش، 1377.\n- ـــــــــــ ، ترس و لرز، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، تهران: نی، 1387.\n- کلنبرگر، جی، کرکگور و نیچه، ترجمه ابوتراب سهراب و الهام عطاردی، تهران: نگاه، 1384.\n- کین، سم، گابریل مارسل، ترجمه مصطفی ملکیان. چ2، تهران: نگاه معاصر، 1381.\n- لینگز، مارتین، رمز و مثال اعلی: تحقیقی در معنای وجود، ترجمه فاطمه صانعی، تهران: حکمت، 1391.\n- مارسل، گابریل، انسان مسئلهگون، ترجمه بیتا شمسینی، تهران: ققنوس، 1388.\n- مستعان، مهتاب، کییر کگور، متفکر عارفپیشه، آبادان: پرسش، 1386.\n- مصلح، علیاصغر، فلسفههای اگزیستانس، چ2، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387.\n- مولوی، جلالالدین محمد بلخی، مثنوی معنوی، براساس نسخه رینولد الین نیکلسون، 6دفتر، تهران: کاروان، 1386.\n- ـــــــــــــــــــــــــــــــ ، کلیات شمس یا دیوان کبیر، با تصحیحات و حواشی بدیعالزمان فروزانفر، چ2، تهران: امیرکبیر، 1363.\n- میسن، ه. و، حلاج، ترجمه مجدالدین کیوانی، تهران: نشر مرکز، 1378.\n- نیچه، فردریش ویلهلم، فلسفه در عصر تراژیک یونانیان، ترجمه مجید شریف، تهران: جامی، 1378.\n- وولف، دیوید ام، روانشناسی دین، ترجمه محمد دهقانی، تهران: رشد، 1386.\n- Bloor, M& Wood, F, Keywords in Qualitative Methods, A Vocabulary of Research Concepts, 2006.\n- Cooper, M, Existential Therapies, London: Sage publication ltd, 2003.\n- Kierkegaard, S, Fear and Trembling/Repetition, USA Princeton University Press, 1843/1983.\n- ــــــــــــــــــــ , Provocations/Spiritual Writings, USA: USA Princeton University Press, 843/2002.\n- ــــــــــــــــــــــــ , The Seduccter’s diary, USA: USA Princeton University Press, 1846/1987.\n- ــــــــــــــــــــــــ , The Sickness unto Death/a Christian Psychological Exposition for Upbuilding and Awakening, USA Princeton University Press, 1849/1980.\n- Ratcliff, D, 15 Methods of Analysis in Qualitative Research. Retrieved from www.projecthahn.tas.gov.au. Accessed at October/ 5/ 2010.\n- Rogin, Ch. C, Nagel, J & White, P, Workshop on Scientific Foundations of Qualitative Research, National Science Foundation, July 11-12, 2003.\n- Tengan, A, Search for Meaning as the Basic Human Motivation: A Critical Examination of Victor Emil Francl`s Logotherapeutic Concept of Man. Frankfurt am Main: Lang, 1999.\n- Van Deurzen, E, Paradox and Passion in Psychotherapy, London: John Wiley and Sons ltd, 1998.\n- ــــــــــــــــــــــــــــــ , Existential Counseling and Psychotherapy in Practice, London: Sage Publication ltd, 2002.\n- ــــــــــــــــــــــــــــــ , Everyday Mysterious: Existential Dimensions of Pychotherapy, East Sussex: Routledge, 2009.\nتعداد مشاهده مقاله: 6,953\nتقی یاره, فاطمه. (1392). استخراج مؤلفه های روان درمانگری وجودی از اندیشه جلال الدین محمد مولوی. انسان پژوهی دینی, 9(28), 53-78.\nفاطمه تقی یاره. "استخراج مؤلفه های روان درمانگری وجودی از اندیشه جلال الدین محمد مولوی". انسان پژوهی دینی, 9, 28, 1392, 53-78.\nتقی یاره, فاطمه. (1392). 'استخراج مؤلفه های روان درمانگری وجودی از اندیشه جلال الدین محمد مولوی', انسان پژوهی دینی, 9(28), pp. 53-78.\nتقی یاره, فاطمه. استخراج مؤلفه های روان درمانگری وجودی از اندیشه جلال الدین محمد مولوی. انسان پژوهی دینی, 1392; 9(28): 53-78.


مشکل فرماندار فلوریدا چیست؟ رون دیسانتیس؟ - علم تغذیه\nمشکل فرماندار فلوریدا چیست؟ رون دیسانتیس؟\nبهمن ۱۳, ۱۴۰۰ از elmetaghzie\nنظر: فرماندار فلوریدا، کاندیدای احتمالی ریاست جمهوری ۲۰۲۴، در یک جنگ ضرب المثلی علیه همه چیز بوده است – از ممنوعیت دستورات ماسک و واکسن و آموزش تئوری نژاد انتقادی برای سرکوب حق رای.\nمن می دانم که من یک سوال نسبتاً سنگین می پرسم. اما این یکی از مواردی است که من ناامیدانه به دنبال پاسخی برای آن بوده ام. فلوریدا از زنجیره خارج است: تظاهرات نئونازی ها، احساسات ضد CRT، بحث در مورد ممنوعیت کتاب های حملات، ممنوعیت واکسن ها و دستورات ماسک و حق رای و انتخابات عادلانه. اما بدتر از خود ایالت، فرماندار جوان تحصیل کرده آن در دانشگاه ییل و هاروارد است. ران دیسانتیس.\nفرماندار فلوریدا در مسیر جنگ ضرب المثلی علیه همه چیز بوده است. با این حال، به نظر من، این مرد محتمل ترین نامزد جمهوری خواه ۲۰۲۴ است. او عزیز جدید جناح راست محافظه کار است. پررنگ بی پروا یک لاف زن او آموزش در مورد تأثیر نژاد در تاریخ آمریکا را “چرند” نامیده است. و او با حمله به علم، پوشیدن ماسک و واکسن‌ها به حفاظت از آزادی‌ها و حقوق ادامه می‌دهد، زیرا فلوریدا با موارد کووید، بستری شدن در بیمارستان و مرگ‌های غم‌انگیز افزایش یافته است.\nدولت دیسانتیس بسیار شبیه شخص دیگری است که ما می شناسیم که در فلوریدا زندگی می کند – “مرد سابق” همانطور که اکنون در رسانه های اجتماعی از او یاد می شود (“TFG” ، با نام مستعار دونالد ترامپ). بنابراین اجازه دهید برخی از حقایق نگران‌کننده‌تر در مورد این ستاره در حال ظهور حزب جمهوری‌خواه و اینکه چرا باید همه ما را بترساند را توضیح دهم. بیایید با این واقعیت جدید شروع کنیم: همین ماه گذشته، قانونگذاران فلوریدا لایحه‌ای را ارائه کردند که از شهروندان سفیدپوست از احساس ناراحتی در مورد آموزه‌های مربوط به گذشته نژادی آمریکا محافظت می‌کند.\nدیسانتیس در مورد نظریه نژاد انتقادی چنین گفت:\nدر فلوریدا، ما در برابر نژادپرستی مورد تایید دولت که تئوری نژادی حیاتی است، موضع می گیریم. ما اجازه نخواهیم داد که دلارهای مالیاتی فلوریدا برای آموزش متنفر بودن از کشور ما یا نفرت از یکدیگر به بچه ها خرج شود. ما همچنین مسئولیت داریم که اطمینان حاصل کنیم که والدین ابزاری برای دفاع از حقوق خود در هنگام اجرای استانداردهای دولتی دارند. در نهایت، ما باید از کارگران فلوریدا در برابر محیط کاری خصمانه ای که زمانی ایجاد می شود که شرکت های بزرگ کارکنان خود را مجبور به تحمل «آموزش» و تلقین الهام گرفته از CRT می کنند، محافظت کنیم.»\nاین بیانیه در ماه دسامبر زمانی اتفاق افتاد که دیسانتیس قانون موسوم به Stop WOKE را به کودکان و کارمندان ما متوقف کنید، پیشنهاد داد که او و جمهوری خواهان به کسب و کارها، کارمندان، کودکان و خانواده ها “ابزار” برای مقابله با آن را ارائه خواهند کرد. القاء بیدار (*چشم می چرخاند*). علاوه بر این، او مدعی است که قانون Stop WOKE قوی‌ترین قانون در نوع خود در کشور خواهد بود و هم بیداری شرکتی و هم تئوری نژاد انتقادی را در بر خواهد گرفت. این پیشنهاد توسط DeSantis بر اساس اقدامات قبلی او برای ممنوعیت CRT و پروژه ۱۶۱۹ نیویورک تایمز در مدارس فلوریدا است.\nفرماندار فلوریدا ران دیسانتیس در دور سوم مسابقات مسترز در باشگاه گلف ملی آگوستا در ۱۰ آوریل ۲۰۲۱ در آگوستا، جورجیا، به تماشای آن می نشیند. (عکس از مایک ارمن/گتی ایماژ)\nدیسانتیس عبارت «براندون برویم» را پذیرفته است – تعبیری برای حمله مبتذل به رئیس جمهور بایدن. او دکتر را شکنجه می کند. آنتونی فائوچیمدیر مؤسسه ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی و مشاور ارشد پزشکی رئیس‌جمهور، با فروش کالاهای «Don’t Fauci My Florida» و «Freedom Over Fauci» فلیپ فلاپ‌ها.\nنمونه ترسناک دیگری از اینکه دسانتیس و تیم جمهوری‌خواهش در فلوریدا چگونه از کنترل خارج شده‌اند، واکنش‌ها به تجمع نئونازی‌ها است که در آخر هفته گذشته رخ داد. مانند سایر قانونگذاران ایالتی و حتی سناتور ایالات متحده. ریک اسکات، دبیر مطبوعاتی فرمانداری فلوریدا، نمایش نفرت انگیز نفرت نسبت به یهودیان را محکوم کرد. دسانتیس در توییتی نوشت: “آیا ما اصلا می دانیم که آنها نازی هستند؟” کریستینا پوشاو به گزارش FloridaPolitics.com، در یک توییت که اکنون حذف شده است، نوشت.\nهدف او این بود که این موجودات وحشتناک را که آشکارا لفاظی های نفرت انگیز علیه یهودیان سر می دهند با آنچه که پروژه لینکلن در پاییز گذشته در ویرجینیا در گردهمایی کاندیدای وقت فرمانداری انجام داد مقایسه کرد. گلن یانگکین-جایی که آنها در سال ۲۰۱۷ خود را به عنوان نئونازی ها از شارلوتزویل، ویرجینیا، “حق را متحد کنید” نشان دادند. این پاسخ سخنگوی رئیس اجرایی یک ایالت بود که جمعیت بسیار زیادی یهودی دارد. این دیوانه کننده است!\nبیایید آن را همینطور که هست بنامیم: Gov. دیسانتیس لایت ترامپ است. او شاید بدتر هم باشد. چرا؟ زیرا برخلاف ترامپ، او واقعاً درگیر توهین‌های افراطی، صحبت‌های نژادپرستانه و دشمنی‌هایی که ترامپ انجام می‌دهد، نمی‌شود. او باهوش تر است. نرم تر. کلیکر. او شوخی می کند. او خود را به عنوان یک قهرمان آزادی و آزادی های فردی قرار می دهد، در حالی که در تمام مدت آنها را سرکوب می کند.\nاما از نظر من، چیزی که دیسانتیس را خطرناک‌ترین می‌کند این است که در ایالتی مانند فلوریدا، جایی که وحشت شیطانی مانند کشتار رز وود در سال ۱۹۲۳ رخ داد، او هیچ گونه درکی از آن تاریخ و بقایای جیم کرو در ایالت خود ندارد. کل جامعه صلح‌آمیز سیاه‌پوستان توسط گروهی از نژادپرستان سفیدپوست نابود و به قتل رسیدند که جامعه‌شان را سوزاندند، بدن‌هایشان را دفن کردند و آن‌ها را برای دهه‌ها پنهان کردند – تا اینکه تاریخ فراخوان داد و شرکت حقوقی سابق من، Holland & Knight LLP، شروع به کار کرد. پرونده و دریافت غرامت برای قربانیان. یکی از مربیان من، مارتا بارنت، مشاور ارشد و رئیس سابق کانون وکلای آمریکا بود.\nDeSantis بوده است جورج والاس– شخصیتی مانند تلاش برای لغو حق رای و آموزش متوازن نژاد، تاریخ و حقوق مدنی در آمریکا. نمونه موردی: در ماه مه گذشته، دیسانتیس از قانونگذار فلوریدا درخواست کرد که لایحه محدودکننده حق رای را تصویب کند. او لایحه بحث‌برانگیز رای‌گیری را امضا کرد و به تعداد زیادی از ایالت‌های تحت رهبری حزب جمهوری‌خواه پیوست که محدودیت‌های جدیدی را برای رای‌گیری در حمایت از ادعاهای بی‌اساس رئیس جمهور سابق ترامپ مبنی بر تقلب در انتخابات ۲۰۲۰ اعمال می‌کنند. در امضای لایحه در حین حضور در فاکس و دوستانجمهوریخواه فلوریدا مفاد این لایحه را برجسته کرد، از جمله الزامات سختگیرانه تر برای رای دادن از طریق پست، ایجاد محدودیت برای افرادی که می توانند برگه های رای تکمیل شده را تحویل بگیرند و برگردانند و تامین مالی خصوصی برای انتخابات را ممنوع کرد. خیلی به خودش افتخار می کرد.\nدر اینجا نتیجه نهایی است، همانطور که همه ما همچنان بر روی “TFG” تمرکز می کنیم، مشکل بسیار خطرناک تری در تولید داریم. نام او Gov است. ران دیسانتیس. بهتر است همه ما مطمئن شویم که در سال ۲۰۲۴، این مرد و آن مرد دیگر به کاخ سفید نزدیک نشوند. یا دموکراسی ممکن است به پایان برسد.\nسوفیا ای. نلسون یکی از ویراستاران برای theGrio است. نلسون یک مفسر تلویزیونی است و نویسنده «رمز زن: کلیدهای قدرتمند برای باز کردن قفل»، «زنان سیاه‌پوست بازتعریف شده» است.\nآیا در پادکست های گریو مشترک شده اید؟ “فرهنگ عزیز” یا “بازیگری؟” جدیدترین قسمت های ما را هم اکنون دانلود کنید!\nThe post چه چیزی در جهنم با فرماندار فلوریدا مشکل دارد. رون دیسانتیس؟ اولین بار در TheGrio ظاهر شد.\n“فقط احمقم که با او ازدواج کردم”\nکریشل استوس می گوید که برای بچه دار شدن به تنهایی “باز است”.


مردگان سرزمین یخ‌زده | نشریه فرهنگی اجتماعی خاتون شرق\nگروه : فرهنگ و هنر / معرفی کتاب\nمجموعه داستانی از بهار بهروزگهر\nمجموعه داستان کوتاه؛ بهار بهروزگهر\nاین مجموعه داستان روایت انسان‌هایی است که از کم‌ترین حقوق انسانی هم برخوردار نیستند و در وهم‌وخیال به دنبال آن می‌گردند. گویی قهرمانان تلاش می‌کنند در سرزمین یخ‌زده‌ای، که همگی در مشکلات اجتماعی و باورهای سنت‌زده به مرده‌ای متحرک بدل شده‌اند، بجنگندند. این در حالی است که همگی آن‌ها از زندگی و زنده بودن فقط علائم حیات را دارند. در داستان‌ها، قهرمانان به‌دنبال خودِ واقعیِ خویش می‌گردند تا او را بیابند ولی با انبوهی از باورهای درست و نادرستِ دیکته‌شده برمی‌خورند که گاهی در برابر آن‌ها شورش می‌کنند و گاه آن‌ها را آرام و بی‌هیچ ایستادگی می‌پذیرند و به چیزی با نام «قضاوقدر یا سرنوشت» تن می‌دهند. قهرمانان بیرون از باور جنسیت‌زده انتخاب شده‌اند چون برای نویسنده موجودی به‌نام «انسان» در هستی و فارغ از جنسیت مطرح بوده و هست. نویسنده در این دوازده داستان سعی درنمایش مقوله‌ی دیرینه‌ی سال «آفرینش و تکامل» دارد. داستان‌های این مجموعه روی‌دادهای زمان حال و پدیده‌های قدرت‌مند و بنیادیِ هستی را در قالبی فراواقعی در هم آمیخته تا اقتدار تکامل را فارغ از باورهای مرسوم اجتماعی و سنت‌زده نشان دهد و از به تصویر کشیدنِ حالات روحی و درونی انسان‌ها در جدال با خویشتنِ خویش هراسی ندارد.\nنویسنده : ملپومن\nمنبع خبر : http://www.melpomene.ir\nبهار بهروزگهر داستان کوتاه نشر مهری


اول ماه مه، سناریوی تسلیم یا\nفعالین لغو کار مزدی شنبه ٧ اردیبهشت ۱۳۹٢\nمراسمی که این سال ها با نام اول ماه مه و در زیر پرچم این روز انجام می گیرد، اگر نه سراسر، اما در سطحی وسیع به تعزیه گردانی ها، شبیه خوانی ها و سیه زنی ها رایج جماعت دینداران یا توده های متوهم به امامان دین می ماند. این حرف حتماً خیلی ها را عصبانی خواهد کرد، حتی کارگران زیادی را خواهد آزرد، اما بگذار چنین شود، واقعیت سوای این نیست و هیچ کارگر آگاهی کتمان واقعیت ها رابه نفع طبقه خود و مصلحت جنبش ضد سرمایه داری طبقه خویش نمی داند. دست اندرکاران و متولیان و شرکت کنندکان سناریوی عزاداری ها همه از یک جنس نیستند. مشتی رمال و کاسبکار کوه توهم توده های ناآگاه را نردبان سودجوئی، شهرت طلبی و ترفندبازی خود می سازند و جمعیت وسیعی از انسان های اسیر درد و رنج و تحقیر نظام اجتماعی مسلط زیر فشار ناآگاهی ها، خرافه اندیشی ها و فروماندگی ها، پشت سر کاروانسالاران ردیف می گردند. اولی ها می دانند که چه می کنند و دومی ها اگر می دانستند چه می کنند به طور قطع چنین نمی کردند. اول ماه مه های موجود همین وضع را یافته است. اتحادیه ها، احزاب، سندیکاچیان، سکت ها و خیل کاسبکاران همگی به هوای شکار سود راه می افتند، جلب توهم توده های کارگر و نشستن بر سفینه قدرتی که به یمن سندیکالیسم و حزب سالاری همه ظرفیت سرمایه ستیزی خود را از دست داده است معامله پرسودی است. هر دار و دسته ای با علم و کتل و حجره خود وارد میدان می گردد. رونق بازار برای این جماعت در حدی است که در سالهای اخیر حتی احزاب راست بورژوازی نیز می کوشند بیشتر از رقیبان طرفدار « روز کارگر» شوند. در سوئد چندین سال است که دموکرات مسیحی ها در قیاس با برخی احزاب چپ، کارگران بیشتری را روز اول ماه مه راهی خیابان ها می سازند. در هر حال این ها همگی طیف کاسبکارانند، گروه دوم یا اکثریت شرکت کنندگان را خود توده های کارگر تشکیل می دهند. اینان نیز در این روز بساط شکایت و نذر و نیاز و التماس پهن می کنند. دستمزدها پائین است، فشارها سنگین است، تبعیضات جنسی فراگیر است، کار کودکان سهمگین است، فقر رو به فزونی است و لیست بلندبالائی از این دردها و رنجها بر زبان می آید که چه شود؟؟!! آری که چه شود؟؟!! که سرمایه داران و دولت ها این کارها را نکنند!! که صاحبان سرمایه و احزاب حاکم بورژوازی به مصالح زندگی کارگران فکر کنند!! که کارگران حق دارند، حقوق دارند، انسانند، خالق سرمایه ها هستند و این گونه رفتار با آنان عاقلانه نیست، عادلانه نیست و اصلاً به صرف این نظام نیز نمی باشد!! مشاهده می کنیم که توده وسیع یا محدود شرکت کننده در مراسم این روز نیز کم و بیش همان کاری را می کنند که جمعیت سینه زن عزادار پشت سر هیأت های کاسبکار دینی انجام می دهند.\nآنچه اینجا هیچ قابل رؤیت نیست یک صف آرائی واقعی ضد سرمایه داری در همان سطح نمادین و نمایشی ویژه این روز است. هیچ کس نمی گوید که چرا وضع چنین است، چرا سرمایه داری این همه نیرومند و بی عنان و یکه تاز و پرشتاب، هر سبعیتی را که اراده می نماید علیه ۵ میلیارد نفوس توده های کارگر دنیا اعمال می کند. چرا این ۵ میلیارد در چنین موقعیت مستأصل، زبون و زمینگیری قرار دارند؟ چرا چند صد سال مبارزه مستمر این توده کثیر چند میلیاردی نتوانسته است حتی بر ارابه توحش طبقه سرمایه دار لگام زند، هیچ کس نمی پرسد که بر سر آن مبارزات، آن افق ها و انتظارات، بر سر اهداف آن نسل و نسلهای کارگر که نستوه و استوار در زیر پرچم رهائی انسان جنگیدند چه آمد و چرا نسل حاضر طبقه کارگر به دنبال آن همه پیکارها، خیزشها، انقلاب ها و حماسه آفرینی ها این چنین فرومانده و سردرگم و ذلت پذیر چشم به انتظار معجزه این جناح و آن جناح بورژوازی دوخته است. سخن از اول ماه مه است و در هر گوشه ای تریبونی برپاست، اما هیچ کس علیه اساس هستی سرمایه فریاد نمی کشد و اگر می کشد فقط شعاربافی است، لیست دردها قرائت می گردد اما ریشه آن ها یا در بطن رابطه خرید و فروش نیروی کار کاویده نمی شود و یا اگر پای این کاویدن به میان می آید فقط لفاظی است. هیچ کس نمی گوید که تا سرمایه داری هست، این دردها خواهد بود و اگر هم می گوید سوای اعلام باور مسلکی خویش هیچ کار دیگری نمی کند. هیچ کیفرخواستی علیه هیچ اتحادیه ای به خاطر ایفای نقش زشت و سرمایه سالارش در خاکسپاری جنبش ضد سرمایه داری توده های کارگر صادر نمی شود. کارنامه گمراهه ها پردازی های احزاب و نقش آنها در آویختن جنبش بین المللی طبقه کارگر به دار کمونیسم بورژوائی، خلقی، سوسیال دموکراسی و به هر حال رفرمیسم چپ یا راست پیش پای کارگران باز نمی گردد. از چاره پردازی ها و راهبردهای رادیکال ضد سرمایه داری اصلاً سخنی به میان نمی آید. بحث سازمانیابی سراسری شورائی ضد کار مزدی توده های طبقه کارگر در مراسم این روز کفر است و دیوارهای بلند و قطور رفرمیسم هیچ منفذی برای سرایتش به ذهن هیچ کارگری باز نمی گذارد.\nهمزنجیران! بیائید اول ماه مه را روز میعاد سراسری توده های طبقه خود برای خیزشی نوین و آگاهانه علیه اساس سرمایه داری سازیم. بیائید پرچم سازمانیابی شورائی سراسری ضد کار مزدی را بر بام تمامی مراکز کار و تولید و محل سکونت انسان ها به اهتزاز در آوریم. به جای سرگردانی در برهوت ها و گمراهه های تباهگر رفرمیستی دست به کار متشکل ساختن و متحد کردن شورائی قوای پیکار طبقاتی خود علیه سرمایه شویم. بیائید به جای آویختن به قانون و نظم سرمایه، به جای استهلاک و تباهی قدرت تاریخساز طبقاتی خود در شوره زار جنبش اتحادیه ای و سندیکا آفرینی، به جای آویختن به امامزاده های حزبی راه ایجاد شوراهای رزمنده ضد سرمایه داری توده های طبقه خود را پی گیریم. بیائید پرچم شوراهای سرمایه ستیز متشکل از توده های وسیع طبقه خود را در سراسر جهان به اهتزاز در آوریم. بیائید بیرقی را برفرازیم که بیرق واقعی رهائی بشر از جهنم سرمایه داری و وجود هر گونه استثمار و ستم و دولت و طبقات و جامعه طبقاتی باشد. بیائید روز اول ماه مه سال ٢٠١٣ را سرآغازی برای این جهتگیری و انجام این کارها سازیم.\nفعالین جنبش لغو کار مزدی - آوریل ٢٠١٣


برندسازی به روش 101 در طراحی سایت - گفتگوی آزاد - تالار گفتگوی بیست اسکریپت\nآغاز شده توسط mitrabeigi, 6 فروردین 1397\nبرند سازی بعد از\nبه کسب وکار شما کمک میکند که فروش بیشتر و بهتری را تجربه کنید. در این زمان است که تازه میتوانید هزینه های بیشتری برای کسب وکار و خدمات خود دریافت کنید . در ادامه همراه با طراحی سایت باشید.\nواقعیت این شرایط اندکی متفاوت می باشد، و همه مشتریان زود و یا دیر این موضوع را می فهمند. آن ها تمام نا امیدی و خستگی خود را به طراح سایت نسبت می دهند و دلیل شکست خود را\nمی دانند. اما باید این را بدانید که در این جا طراحی و یا طراح وب مقصر نیست، بلکه این صاحب وب سایت که برای سایت خود چه به صورت آنلاین و چه به صورت آفلاین تبلیغی نکرده است.


حقایق تغذیه ای در بیماری ام اس | داروخانه آنلاین شیدر\nچکیده ای درباره بیماری MS:\nحقیقت این است که تاثیر عادات غذایی و سبک زندگی بر بیماری ام.اس هنوز مورد بحث است و درحال حاضر درمان ام.اس با هیچ نوع رژیم غذایی و سبک زندگی ارتباط نداشته است. دراینجا نشان خواهیم داد که تغذیه و سبک زندگی ممکن است علایم ام.اس را بواسطه تنظیم وضعیت التهاب در دو حالت ام.اس "کمتر شونده-عود کننده" و ام.اس "اولیه- پیشرونده" تشدید یا تخفیف دهد که اینکار با کنترل مسیرهای متابولیکی و التهابی در سلول های انسان و ترکیب میکروب های روده امکان پذیر است. عاملی که باعث افزایش التهاب می شود با یک الگوی رژیم غذایی غربی، پرکالری با نمک زیاد، چربی حیوانی، گوشت قرمز، نوشیدنی های شیرین، غذاهای سرخ شده، فیبر کم و عدم تحرک همراه است. مصرف مداوم این نوع رژیم غذایی، متابولیسم سلول ها را به سمت مسیرهای بیوسنتز مولکول های التهاب زا هدایت می کند که منجر به تغییر فلور میکروبی روده، تغییر سیستم ایمنی روده و التهاب سیستمیک می شود. بالعکس ورزش و رژیم غذایی کم کالری با مصرف سبزیجات، میوه، غلات، حبوبات، ماهی، پروبیوتیک و پره بیوتیک بر گیرنده های هسته ای و آنزیم ها تاثیر گذاشته و متابولیسم اکسیداتیو را تنظیم کرده، ترکیب مولکول های پس التهابی را کم تنظیم نموده و میکروب های سالم روده را احیا و حفظ می کند. اکنون که با مکانیزم مولکولی فاکتورهای رژیم غذایی و ورزش و تاثیر آنها بر وضعیت التهاب در بیماری ام.اس آشنا شدیم، انتظار داریم که غذاهای ضدالتهاب و مکمل های رژیمی بتوانند عوارض جانبی داروهای تنظیم کننده ایمنی و علایم سندروم خستگی مزمن را برطرف کنند و آرامش و بهبود بیماری را بدنبال داشته باشند.\nبیماری مالتیپل اسکلروزیس یا ام.اس یک بیماری مزمن، التهابی و خودایمنی سیستم عصبی مرکزی است که منجر به تحلیل گسترده غلاف میلین، آسیب به آکسون و نورون و ایجاد ناتوانی در جوانان بخصوص زنان می شود. این بیماری با فرایند التهاب پری واسکولار در قسمت سد خونی مغزی با دخالت سلول های خود واکنشی T، لنفوسیت های B، ماکروفاژها و حمله سلول های میکروگلیال به مغز و ماده سفید نخاع تشخیص داده می شود. آنتی بادی ها، کمپلکس های فعال، سیتوکین ها، نقص عملکرد میتوکندری، گونه های فعال اکسیژن ROSو ماتریکس متالوپروتئیناز MMP مجموعا به ممکن است در تشخیص کمک کنند.\nاز منظر پزشکی، این بیماری حداقل به دو شکل وجود دارد:\nام.اس با علایم کمتر شونده-عود کننده (که حدود ۸۵% از بیماران در این دسته قرار دارند)\nام.اس اولیه-پیشرونده (که حدود ۱۵% در این دسته قرار دارند). در حالت اول عود بیماری با افزایش التهاب و تشکیل ضایعات مغزی بعد از بهبود تقریبا کامل همراه است در حالی که در حالت دوم با آسیب های پیشرونده عصبی همراه است.\nدرحال حاضر حداقل ۱۰ درمان اصلاح کننده برای این بیماری پیشنهاد شده که می تواند سرعت پیشرفت بیماری را کند کرده و از بروز ناتوانی در فرد جلوگیری نماید اما این حالت فقط درمورد ام.اس با علایم کمتر شونده-عود کننده (حالت اول) صدق می کند. با این حال هرچه بیماری پیچیده تر باشد، هیچ فردی نمی تواند به درمان پاسخ دهد. به علاوه هیچ بیوماکر مطمئنی وجود ندارد که با استفاده از آن بتوان اثربخشی درمان را مورد آزمایش قرار داد بنابراین کشف مارکرهای جدید بیماری اهمیت زیادی دارد. عدم پاسخ ام.اس اولیه-پیشرونده به درمان های تنظیم ایمنی با وجود اینکه این نوع درمان برای حالت اول موثر است و این تفاوت بعلت مکانیزم های مختلف پاتوژنیک در هر نوع دو بیماری است. این حالت در رابطه با التهاب صدق نمی کند زیرا یک رابطه معنادار بین التهاب و تحلیل عصب در مغز نه فقط در بیماری ام.اس حاد و عودکرده بلکه در بیماری ام.اس اولیه و ثانویه پیشرونده مشاهده شد و ضایعات فعال در ام.اس همیشه با التهاب ارتباط دارند. از اینرو رو التهاب باید هدفی برای درمان هردو نوع بیماری قلمداد شود.\nارتباط التهاب با عادات غذایی و سبک زندگی:\nدانستن عوامل التهاب در بیماری ام.اس و مولفه های ژنتیکی و ایمونولوژی برای ریشه یابی این بیماری کافی نیست. در واقع ام.اس یک بیماری چند فاکتوری است که فاکتورهای محیطی یا شرایط متابولیک ممکن است در رشد و پیشرفت آن نقش داشته باشند که از آن جمله می توان به عفونت های ویروسی، مسمومیت فلزات سنگین، مصرف سیگار، چاقی در دوران کودکی، کاهش ویتامین D یا سبک زندگی غلط شامل عادات غذایی غلط اشاره کرد. هیچیک از عوامل محیطی بتنهایی نمی تواند این بیماری را تشریح کند. به هرحال عادات غذایی و سبک زندگی بیشتر از عفونت های ویروسی یا مصرف سیگار بر روند بیماری تاثیر می گذارند.\nالف-پراکندگی جغرافیایی: ام.اس در کشورهای غربی که درآمد بیشتری دارند و از خط استوا دورترند شایعترین بیماری محسوب می شود. ویژگی این کشورها داشتن سبک زندگی ناسالم، مصرف غذاهای پرکالری با چربی های اشباع حیوانی، استفاده کمتر از نور آفتاب می باشد.\nب-اثر مهاجرت: با مهاجرت افراد زیر ۱۵سال از یک منطقه با شیوع بالای ام.اس به نقاطی با شیوع کمتر، خط ابتلا به این بیماری کمتر می شود درحالیکه مهاجرت بعد از ۱۵سالگی این میزان خطر را تغییر نمی دهد. این مورد نیز با تغذیه ارتباط دارد نه با عفونت یا عوامل محیطی و مسمومیت.\nپ-عدم دسترسی به ویتامین D: عامل دیگری که با رژیم غذایی و پراکندگی جغرافیایی ارتباط دارد، دسترسی به ویتامین دی است که این دسترسی در مناطقی که تماس کمتری با نورآفتاب دارند، کمتر است. سطح ویتامین دی در بیماران ام. اس بسیار پایین بوده و این برای سایر بیماری های مزمن التهابی صدق می کند.\nت-التهاب بعد از مصرف غذا: مصرف غذاهای شیرین و پرچرب با منبع حیوانی و کربوهیدرات تصفیه شده با التهاب بعد از غذا ارتباط دارد.\nث-بالارفتن شاخص توده بدن: BMI بالا قبل از ۲۰ سالگی با افزایش ۲ برابری خطر ام.اس همراه است. توجه کنید که BMI با میکروب های روده نیز ارتباط دارد.\nج-ارتباط سایر بیماری های التهابی با عادات غلط غذایی: برخی تشابهات بین بیماری ام.اس و بیماری التهاب روده وجود دارد. این دو بیماری دارای ویتامین دی کمتری بوده و تحت تاثیر عوامل محیطی می باشند. به علاوه گلاتیرامر استات (GA) در بروز این بیماری ها موثر بوده و شیوع این بیماری در بیماران ام.اس بیشتر است.\nتاثیر تغذیه بر دوره بیماری های مزمن:\nمشاهدات نشان می دهد که تغذیه ممکن است بر دوره بیماری ام.اس تاثیر بگذارد. با این حال این سوال مطرح است که چگونه مولکول های تغذیه می تواند علایم بیماری را تشدید یا تسکین دهد و یا اینکه چگونه می تواند التهاب را در سطح مولکولی بهبود دهد.\nاساسا غذایی که مصرف می کنیم بر رشد، رفتار، سلامت و طول عمر ما تاثیر دارد. دراینجا بر دو هدف متمرکز می شویم:\n۱-سلول های بدن\n۲-میکروب های روده.\nالف-از یک سو انواع فاکتورهای رژیمی می تواند با آنزیم ها، فاکتورهای رونویسی و گیرنده های هسته ای سلول ها تعامل داشته باشد و موجب اصلاح متابولیسم سلول در جهت کاتابولیسم یا آنابولیسم شود و پاسخ های التهابی و خودایمنی را در بدن تنظیم کند.\nب-از سوی دیگر باید به تاثیر رژیم غذایی و سبک زندگی بر باکتری های روده توجه کنیم. در واقع هزاران میکروارگانیسم مختلف بعنوان باکتری های روده نامیده می شوند. این اکوسیستم پیچیده بر سیستم ایمنی و متابولیسم تاثیر دارد. بنابراین این اکوسیستم نیز تاثیر زیادی بر سلامت انسان دارد.\nدر حالت سلامت، رابطه همزیستی و تقابلی بین میکروب های روده و انسان وجود دارد که این میکروب ها وظایف متابولیکی مفیدی داشته بطوریکه با عوامل باکتریایی بیماری زا مبارزه کرده و به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک می کنند. به وضعیت طبیعی و معمول میکروب های روده در انسان، یوبیوسیز یا eubiosis گفته می شود. به تغییر این حالت که با کاهش تنوع زیستی باکتری های روده و افزایش باکتری های ارتباط دارد، دیس بیوسیز گفته می شود. در وضعیت دیس بیوسیز، سیستم ایمنی مخاطی تغییر کرده و نتیجه آن افزایش التهاب، بیماری های ایمنی، متابولیکی و تحلیلی است. انواع فاکتورهای رژیمی به انتخاب جمعیتی از میکروب های روده و تغییر نوع و شمار گونه های میکروبی در جهت یوبیوسیز یا دیس بیوسیز کمک کرده.\nتاثیر فاکتورهای رژیمی بر ترکیب و تنوع زیستی میکروب های روده و تغییر رابطه بین میزبان و باکتری ها:\nرابطه بین سبک زندگی، عادات غذایی و ترکیب باکتری های روده:\nترکیب باکتری های روده تحت تاثیر عواملی نظیر رژیم غذایی، فعالیت بدنی، استرس، داروها، سن و غیره است. حداقل ۱۰۰ تا ۱۵۰ گونه باکتری در بدن هر انسان وجود دارد. یک روش ساده برای بحث درمورد تاثیر مواد غذایی و سبک زندگی بر باکتری های روده، محدود کردن نگاه ها به دو باکتری غالب است: bacteriodetes و firmicutes ها که حدود ۹۰درصد باکتری های روده را بخود اختصاص داده اند. نسبت باکتری های bacteriodets(B) به firmicutes(F) تحت تاثیر عادات غذایی در بلند مدت است. مقایسه کودکان اهل فلورانس و بورکینافاسو در افریقا نشان داد که عادات غذایی در بلندمدت تاثیر معناداری بر وجود باکتری های روده دارد. رژیم غذایی کودکان بورکینافاسو برمبنای مصرف پلی ساکاریدهای گیاهی اعم از ارزن و ذرت بود ضمن اینکه رژیم غذایی کودکان ایتالیایی به سبک غربی و برمبنای مصرف پروتئین ها، چربی حیوانی، نوشیدن های شیرین و کربوهیدرات های تصفیه شده بود. آنالیز نمونه مدفوع کودکان افریقا حاکی از شیوع باکتری bacteriodetes و عمدتا از نوع prevotella و xylanibacter و میزان کمی باکتری firmicutes بود. از سوی دیگر شیوع باکتری firmicutes در کودکان ایتالیایی بیشتر بود اما شیوع باکتری bacteriodetes از گونه های prevotella و xylanibacter به bacterocies تغییر یافت. این باکتری ها معمولا جزو bacteriodetes محسوب می شوند زیرا علاوه بر گلیکان های پیچیده می توانند از قندهای ساده نیز استفاده کنند و قندهای ساده از اجزای تشکیل دهنده رژیم غذایی غربی هاست. درنتیجه نسبت دو باکتری B/F در رابطه با رژیم غذایی غنی از کربوهیدرات های پیچیده افزایش می یابد زیرا باکتری های همزیست و معمولا غیرمضر Bacteriodetes نظیر prevotella و xylanibacter بشدت مایلند از گلیکان های پیچیده تغذیه کنند. باکتری که گلیکان های پیچیده را مصرف می کند، می تواند بوتیرات را تولید کند که این فعالیت فاکتور پس التهابی NF-KB را کم می کند اما رژیم غذایی پر انرژی به سبک غربی، پروفایل باکتری های روده را تغییر داده و جمعیت باکتری های firmicutes که تناسب بیشتری با مصرف غذاهای با کالری بالا و اغلب افزایش می دهد.\nرابطه بین باکتری های دیس بیوتیک روده و التهاب مزمن:\nدر باکتری های دیس بیوتیک روده، نسبت دو باکتری B/F کم بوده و باکتری پاتوژنیک F بر باکتری B غالب تر است. عدم توازن میکروب و کاهش تنوع زیستی که در جمعیت باکتری های دیس بیوسیز اتفاق می افتد، منجر به تخریب رابطه بین باکتری ها و میزبان و کمک به کاهش اندوتوزومیا و التهاب منظم و مزمن روده می شود. با شیوع التهاب منظم، خطر التهاب مزمن و بیماری هایی که بواسطه سیستم ایمنی بوجود می آیند، افزایش می یابد.\nفاکتورهای رژیمی پس التهابی:\nبرخی ترکیبات غذایی که فرایندهای التهابی در بیماری ام.اس و نیز سایر بیماری های مزمن التهابی افزایش می دهند و مصرف آن ها باید کنترل شده باشد شامل:\nاسیدهای چرب اشباع با منشا حیوانی\nاسیدهای چرب غیراشباع با ساختار ترانس(اسیدهای چرب هیدروژنات شده)\nنوشیدن های شیرین و غذاهای پرکالری نظیر کربوهیدرات های تصفیه شده(کم فیبر) و چربی حیوانی\nپروتئین های شیر گاو حاصل از غشای گلبول چربی شیر (پروتئین های MFGM)\nچربی با منشا حیوانی:\nاسیدهای چرب اشباع با منشا حیوانی که در غذاهایی مثل شیر، کره، پنیر، گوشت و سس ها یافت می شوند، جزو موادغذایی هستند که تاثیر بدی بر عود بیماری ام.اس دارند. مصرف چربی اشباع حیوانی رابطه مستقیمی با فراوانی بیماری ام.اس دارد بین مصرف کم چربی حیوانی و تسکین بیماری ام.اس نیز ارتباط وجود دارد. غذاهای پرچرب منجر به تشکیل لیپیدها و کلسترول، کاهش سیالیت غشا و انسداد مویرگ ها و افزایش التهاب می شود. طبق تحقیقات، عملکرد چربی اشباع در سطح رونویسی قابل کنترل بوده و بر بیان ژن، متابولیسم سلول، توسعه و رشد و تمایز سلول ها تاثیر دارد. چربی حیوانی اغلب با مصرف غذاهای پرکالری همراه بوده که این خود عامل مضری برای بسیاری از بیماری های مزمن التهابی است. افزایش مصرف چربی های حیوانی اشباع منجر به تشکیل باکتری های دیس بیوتیک روده، نقص ایمنی روده و افزایش التهاب شده و این از دلایل احتمالی برخی بیماری های مزمن است.\nاسیدهای چرب ترانس یا TFA جزو اسیدهای چرب غیراشباع محسوب می شوند که حاوی حداقل یک پیوند دوگانه غیرآمیزشی در ساختار ترانس است. با جایگزین شدن روغن های هیدروژنه با منشاء گیاهی بجای چربی حیوانی، بعدها مشخص شد که این محصولات نیز اثر مخربی بر متابولیسم دارند و همانند اسیدهای چرب اشباع می توانند میزان کلسترول را افزایش دهند و موجب تشکیل چربی شکمی و افزایش وزن شوند. این اسیدهای چرب در متابولیسم اسیدهای چرب غیراشباع طبیعی اختلال ایجاد کرده و از ساختار سیس برخوردارند. TFAها در مارگارین و سایر چربی های گیاهی فراوری شده، گوشت و محصولات لبنی و اسنک ها یافت می شوند. این اسیدهای چرب در غذاهای سرخ شده نیز موجود هستند.\nگوشت قرمز در مقایسه با گوشت سفید حاوی آهن بیشتری است. آهن براحتی به نیتروسیلات تبدیل شده و موجب تشکیل ترکیبات نیتروسو(NOC) می شود. مصرف گوشت قرمز رابطه پاسخ به دوز با تشکیل NOC دارد ضمن اینکه چنین رابطه ای برای گوشت سفید مشاهده نشد. NOCها جزو ترکیبات جهش زا هستند و نیتروسیلات و آسیب به DNA را القا می کنند. گوشت قرمز فرآوری شده، این خطر را افزایش میدهد. هتروسیکلیک آمین ها در طول پخت گوشت در دمای بالا تشکیل می شود اما مختص گوشت قرمز نیست. در بیماری ام.اس، رسوبات آهن در نقاط ملتهب یافت می شود و مصرف گوشت قرمز با افزایش سطح γ-GT و Hs-crp ارتباط دارد. ترکیب Neu5Gc که یک اسید سایلیک است در بدن انسان وجود ندارد زیرا یک جهش غیرفعال در ژن CMAH موجب حذف بیان آن در انسان می شود. اضافه شدن Neu5Gc از منابع غذایی بخصوص گوشت قرمز و فراورده های شیر می تواند مشکلاتی را بوجود آورد زیرا انسان دارای آنتی بادی های ضد Neu5Gc است و این به معنی ارتباط احتمالی آن با التهاب مزمن است و بالاخره گوشت حاوی اسید آراشیدونیک است که منبع ترکیبات پس التهابی ایکوزانوئید( پروستوگلاندین، ترومبوکسان و لوکوترین) بوده که مسیر Th17 را فعال می کند.\nافزایش مصرف قند و کاهش مصرف فیبر:\nمصرف نوشیدنی های شیرین و اسنک های تصفیه شده با کمترین فیبر به سرعت میزان کالری و گلوکز را افزایش میدهد. افزایش تولید انسولین، تولید اسید آراشیدونیک و مشتقات التهابی می شود.\nافزایش مصرف نمک:\nافزایش مصرف نمک یکی از عوامل خطر ابتلا به بیماری های خودایمنی است که موجب القای سلول های پاتوژنیک Th17 و کیتوکین های پس التهابی در EAE می شود. سلول های Th17 که در ابتلا به بیماری ام.اس نقش دارند.\nچربی شیر گاو و پروتئین های غشای گلوبول چربی شیر:\nچربی شیر یکدست بوده و عاری از هرگونه فرایند اکسایش است که این بدلیل وجود غشای لیپید و پروتئین های خاصی بنام پروتئین های غشای گلوبول چربی شیر یا MFGM می باشد. این پروتئین ها که فقط حدود ۱درصد از پروتئین های شیر را بخود اختصاص داده اند، حاوی اطلاعات ارزشمندی هستند. وجود این پروتئین ها در شیر انسان برای تشکیل سیستم های گوارش، عصب و ایمنی در نوزادان الزامی است. این نکات در مورد شیر گاوی که برای تغذیه انسان مصرف می شود، صدق نمی کند. پروتئین های MFGM در شیر گاو بالغ نقش اطلاعاتی ندارند و از رژیم غذایی به همراه چربی شیر حذف می شوند. حذف پروتئین های MFGM از شیرگاو با بیماری ام.اس ارتباط دارد. تصور می شود که نماینده پروتئین MFGM بنام بوتی روفیلین (BTN) نقش بسزایی در بیماری ام. اس دارد. این پروتئین همانند MOG است که یکی از آنتی ژن های داوطلب در بیماری ام.اس است. BTN و MOG در مدل های آزمایشی ام.اس رفتار مشابهی داشتند و آنتی بادی های برون واکنشی MOG/BTN در بیماری ام.اس، اوتیسم و بیماری های کرونری قلب مشاهده شدند. بیمار ام.اس باید از مصرف شیر گاو پرهیز کند و از شیر بدون چربی استفاده کند\nرژیم های پرکالری و التهاب بعد از غذا:\nبعد از هرغذا ممکن است یک فشار اکسیداتیو موقتی و متوسط و یک پاسخ التهابی را بسته به نوع و میزان غذا تجربه کنیم. عادات غذایی با استفاده مکرر از غذاهایی با نمک فراوان و یا با چربی حیوانی و نوشیدنی های شیرین یا چربی های ترانس، سیستم ایمنی یا متابولیک را تحت فشار قرار داده و نقص هموستاز منجر به بیماری های ایمنی و متابولیک می شود. فشار اکسیداتیو وابسته به رژیم غذایی می تواند بدلایل زیر باشد:\nمصرف غذاهای پرکالری یعنی هرچه کالری بیشتری دریافت شود، فشار اکسیداتیو بیشتر خواهد بود.\nبار گلیسیمی بالا در غذا ( قند ساده) باعث افزایش ترشح انسولین می شود که این میزان ترشح بیشتر از حد معمول است.\nالگوی لیپید یعنی چربی حیوانی اشباع، اسیدهای چرب ترانس و زنجیره امگا ۶ موجب تشدید التهاب بعد از غذا می شود.\nالتهاب بعد از غذا بواسطه مصرف اسیدهای چرب امگا ۳ و پلی فنول ها، غذاهای کم کالری و تحرک و ورزش کمتر می شود.\nترکیبات زیست فعال ضدالتهاب برای پیشگیری ام.اس و جلوگیری از عود بیماری:\nمولکول های غذایی زیست فعال قادرند با اثرات عوامل میکروبی بیماری زا مقابله کنند و بیان مولکول های التهابی را کاهش دهند که از مهمترین آنها می توان به ترکیبات پلی فنول ها و کاروتنوئیدهای موجود در سبزیجات، اسیدهای چرب امگا ۳ در ماهی، ویتامین های D و A، ترکیبات تیول اعم از اسید لیپوئیک و عناصر سلنیوم و منیزیم اشاره کرد. بیشتر این ترکیبات بجز اسیدهای چرب PUFA که آنتی اکسیدان نیستند، بخاطر خواص آنتی اکسیدانی معروف شده اند. دلیل استفاده از آنتی اکسیدان ها در بیماری ام.اس این است که فشار اکسیداتیو یکی از مولفه های مهم فرایند التهاب است که منجر به تحلیل میلین و آسیب به آکسون می شود. امروزه آنتی اکسیدان ها دارای خواص بیولوژیک هستند که این خواص بسیار بیشتر از فعالیت آنتی اکسیدان است. در واقع آنتی اکسیدان ها قادرند اثرات منفی عوامل میکروبی و اسیدهای چرب اشباع یا ترانس را سرکوب کنند و بیان مولکول های التهاب زا، فشار اکسیداتیو و آنژیوژنز را کاهش دهد.\nترکیبات پلی فنول که در سبزیجات، غلات، حبوبات، ادویه جات، گیاهان، میوه ها، آبجو، آبمیوه، چای و قهوه یافت می شود، دارای خواص ضدالتهابی، تنظیم کننده ایمنی، ضدآنژیوژنیک و ضد ویروس بوده و مسیرهای کاتابولیک را تحریک می کند. این ترکیبات در گیاهان به شکل گلیکوزاید، استر یا پلیمر یافت می شوند و بقدری بزرگ هستند که نمی توانند وارد غشای روده شوند. آگلیکون های رهاشده از باکتری های روده به گلوکورونیدها و سولفات های روده و کبد پیوند می شوند. حلالیت و دسترسی زیستی به این ترکیبات بسیار ضعیف است. پلی فنول ها حاوی مولکول های فلاونوئید و غیرفلاونوئید هستند. مهمترین فلاونوئیدها کوئرستین ( پیاز، سیب، مرکبات و آبجو)، کاتچین ها( چای سبز) و دیادزین و جنیستین می باشند. مهمترین ترکیبات غیرفلاونوئید شامل رسوراتول (شکلات، انواع بری ها، انگور سیاه، شراب قرمز و بادام زمینی)، کورکومین (ادویه جات از خانواده زنجبیل، پودر کاری) و هیدروکسی تیروسیل می باشد. اثر ضدالتهابی پلی فنول ها وابسته به ساختار شیمیایی آنها است. بنابراین مخلوطی از فلاونوئیدها و غیرفلاونوئیدها موثرتر از مکمل هایی با فقط یک پلی فنول است. ریسوراتول در کبد به گلوکورنات تبدیل شده و عمدتا به همین شکل در دوازدهه اما به مقدار بسیار کم جذب می شود. این ترکیب بسته به غلظت و بواسطه فرایند نکروز یا آپوپتوز می تواند موجب مرگ انواع سلول ها شود. معمولا تاثیر ریسوراتول، حفاظت از سیستم عصب است اما در برخی تحقیقات، این ترکیب می تواند بیماری های شبه ام.اس را تشدید کند. این تفاوت را می توان به غلظت های مختلف ریسوراتول نسبت داد زیرا ریسوراتول با غلظت های ۱۰-۵ ( تکثیر سلول های مزنشیمال) و ۱۰-۴مول ( مهار فرایند تکثیر) اثرات معکوسی دارد. این ترکیب با کمترین مقدار اثر نوروتروفیک بر کشت نورون های کورتیکال دارد ضمن اینکه با بیشترین مقدار، اثر سمیت را تولید می کند. درمورد فشار اکسیداتیو، ریسوراتول با بیشترین مقدار خواص حفاظت از سیستم عصب دارد.\nویتامین های D و A، کاروتنوئیدها، سایر ویتامین ها و عناصر:\nویتامین های D,A,E,C,B12، نیاسین و عناصری نظیر سلنیوم و منیزیم ویتامین D نقش تنظیم کنندگی ایمنی را برعهده داشته و مولکولی برای درمان بیماری های مزمن التهابی از جمله ام.اس است. از دلایل پراکندگی بیماری ام.اس در سطح جهان می توان به دسترسی کم به ویتامین D3 بدلیل تماس ناکافی با نورآفتاب در برخی کشورها اشاره کرد. کمبود ویتامین D می تواند یکی از دلایل مهم بیماری ام.اس باشد. کمبود این ویتامین نه تنها بدلیل عدم تماس با نورآفتاب بلکه ممکن است بدلیل تغییر متابولیسم یا عملکرد سیستم بدن باشد. کمبود مکمل های ویتامین D3 (کلکلسیفرول) که اثرات مفیدی بر وزن یا بیماری های التهابی دارند، ممکن است بدلیل تداوم کمبود باشد. ویتامین D3 که بعد از تماس با نورآفتاب تشکیل می شود، در کبد بواسطه آنزیم های CYP27A1 یا CYP2R1 به ترکیب ۲۵-(OH)D3 تبدیل می شود و سپس در کلیه بواسطه آنزیم CYP27B1 به ۱ آلفا و ۲۵-(OH)2 D3 تبدیل می شود. به عبارتی میزان ویتامین های D به سرعت نسبی سنتز بواسطه آنزیم CYP27B1 و اصلاحات آن وابسته است .طبق تحقیقات، چاقی در انسان با کمبود ویتامین D ارتباط دارد. مهمترین کاروتنوئیدها، لیکوپن ها هستند که در گوجه فرنگی، هندوانه و انگور قرمز یافت می شود. لیکوپن علاوه بر خاصیت آنتی اکسیدان می تواند بتا-کاروتن و رتینوئیک اسید را تولید کند و رتینوئیک اسید نیز می تواند گیرنده RXR را فعال کند. اگرچه جذب بالای کاروتنوئیدها، ویتامین C و E خطر بیماری ام.اس را در زنان کاهش نمی دهد اما نمی توان رابطه لیکوپن و ویتامین A با التهاب را نادیده گرفت.\nاسیدهای چرب ضروری امگا ۳ و اسیدهای چرب غیراشباع در سبزیجات، غذاهای دریایی و روغن ماهی:\nاسیدهای چرب ضروری (EFA) و PUFA جایگزین خوبی برای اسیدهای چرب اشباع با منشا حیوانی هستند. سبزیجات و روغن های گیاهی حاوی اسیدهای چرب ضروری اسید لینولئیک (n-6) و اسید لینولنیک (n-3) می باشند. این اسیدهای چرب اثرات معکوسی داشته و باید در مصرف آنها تعادل را رعایت کرد. در رژیم غذایی به سبک غربی، نسبت دو اسید n-6/ n-3 از ۶ تا ۱۵ برابر افزایش می یابد که این موجب افزایش شیوع بیماری های التهابی و قلبی-عروقی می شود. در واقع اسید لینولئیک باعث تشکیل اسید آراشیدونیک می شود که منبع ترکیبات پیش التهابی ایکوزانوئید پروستوگلاندین-۲، لوکوترین-۴ و ترمبوکسان-۲ می باشد. تولید ایکوزانوئیدها بواسطه انسولین و مهار آن بواسطه آسپرین و ترکیب PUFA EPA و DHA انجام می شود. که از اسید لینولنیک n-3 گرفته شده است. DHA و EPA در غذاهای دریایی و روغن ماهی یافت می شوند و خواص ضدالتهابی، ضد ترومبوز و تنظیم کنندگی ایمنی را داشته و قابل قیاس با استاتین ها هستند. n-3 PUFA فرایند التهاب و تولید اسیدهای چرب و کلسترول را مهار کرده و اکسایش اسیدهای چرب را تحریک می کند. ازهمین رو در بیماری های مزمن التهابی مثل ام.اس، اسیدهای چرب ضروری (EFA) و n-3 PUFA باید در رژیم غذایی گنجانده شوند و نسبت به اسیدهای چرب n-6 در اولویت قرار گیرند. DHA به مقدار زیاد در مغز یافت می شود و سطح آن در بیماران ام.اس کاهش می یابد. مداخله تغذیه ای نیز از جوانب مهم در بیماری ام. اس محسوب می شود. از همین رو مصرف امگا ۳ به همراه آسپرین یا مستقیما لیپوکسین، رزولوین و پروتکتین می تواند رویکرد جدیدی را در پیشگیری و درمان ام.اس و سایر بیماری های التهاب عصب بوجود آورد. تولید سایر ترکیبات ضدالتهابی و ایکوزانوئیدهای ضدآنژیوژنز بواسطه آنزیم های P450 CYP از EPA و DHA صورت می گیرد. بنابراین استاتین ها ممکن است در متابولیسم اسیدهای چرب n-3 و n-6 اختلال ایجاد کنند و نسبت n-3/ n-6 را کاهش دهند لذا درمان با استاتین ها با مصرف مکمل n-3 PUFA ارتباط دارد. روغن دانه آفتابگردان، ذرت، سویا و کنجد حاوی اسیدهای چرب n-6 بیشتری نسبت به اسیدهای چرب n-3 هستند لذا مصرف این روغن ها باید در بیماران ام.اس کمتر شود تا بتواند سطح تولید ایکوزانوئید پیش التهابی را کاهش دهد. از سوی دیگر روغن نارگیل دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب اشباع است و از میان روغن های گیاهی باید روغن زیتون در اولویت قرار گیرد زیرا این روغن دارای نسبت خوبی از اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع است و حاوی خواص آنتی اکسیدانی هیدروکسی تیروسول می باشد.\nترکیبات تیول به عنوان مکمل های غذایی:\nترکیبات حاوی گروه های تیول (-SH) مثل آلفا لیپوئیک اسید (ALA)، گلوتاتیون و NAC جزو مکمل های غذایی هستند که از آن می توان برای درمان ام.اس استفاده کرد. ALA همانند پلی فنول ها خواص تنظیم کنندگی ایمنی و ضدالتهابی دارند.\nشواهد نشان میدهد که رژیم غذایی مدیترانه ای باعث کاهش التهاب و خطر مرگ ومیر ناشی از بیماری قلبی-عروقی شده و عملکرد اندوتلیال را بهبود می بخشد. رژیم غذایی مدیترانه ای برمبنای مصرف روغن زیتون، غلات کامل و تصفیه نشده، سبزیجات مختلف بخصوص گوجه فرنگی، حبوبات، میوه ها و فراورده های لبنی (اعم از پنیر موزارلا و ماست) ماهی و محصولات دریایی و مصرف اندک چربی حیوانی و گوشت می باشد. امروزه این نوع رژیم غذایی به مصرف زیاد پاستا و نان گرایش یافته که این یعنی جذب بالای گلوتن می باشد. در رژیم غذایی مدیترانه ای که در جنوب ایتالیا بدرستی اجرا می شود، گوشت هفته ای دو یا ۳ بار مصرف می شود و فقط از روغن زیتون برای پخت غذا استفاده می شود اما جذب گلوتن در مقایسه با مصرف امروز حدود نصف است. پاستا به همراه سس گوجه فرنگی خانگی مصرف می شود اما اغلب با سایر غذاهای فاقد گلوتن نیز مخلوط می شود. رایجترین دستور تهیه پاستا و گوجه فرنگی بدین صورت است: پاستا با لوبیا سبز یا سیب زمینی ترشی، کدو سبز، بادمجان، شلغم یا کلم، پاستا با مخلوطی از سبزیجات و حبوبات، پاستا با نخود، لوبیا یا عدس. نوشیدنی های شیرین که امروزه مصرف می شود، در این رژیم غذایی مرسوم نیست. مصرف غذاهای غنی از گلوتن منجر به حساسیت به گلوتن، آسیب به مخاط روده و تغییر باکتری های روده و التهاب روده می شود. در نتیجه رژیم غذایی مدیترانه ای گزینه ی خوبی است بشرطی که مصرف گلوتن کمتر شود و از غلامت کامل استفاده گردد.\nالتهاب و سبک زندگی ضدالتهابی:\nنتایج تحقیقات در مورد تاثیر مصرف سیگار بر دوره بیماری ام.اس متفاوت است اما هیچ رابطه ای بین مصرف سیگار و دفعات عود یا فعال شدن بیماری مشاهده نشده است. به هرحال سلامت افراد سیگاری کمتر از افراد غیرسیگاری است اما مصرف سیگار با بروز بیماری های شدید ارتباط دارد. برخی تحقیقات نشان دادند که مصرف سیگار دوره بیماری ام.اس را تشدید کرده و ممکن است فعالیت ضدالتهابی SIRT را مهار کند. فشار اکسیداتیو و کربونیل که با مصرف سیگار القا می شود، بواسطه ریسوراتول معکوس می شود.\nکم کردن کالری:\nمصرف غذاهای پرکالری و غذاهای غنی از کربوهیدرات تصفیه شده و غذاهای شیرین، سطح انسولین را افزایش داده و موجبات بیوسنتز اعم از تولید مولکول های التهاب زا و رادیکال های آزاد را فراهم می کند. کم کردن کالری با کم خوری یا روزه های متناوب (یک روز در میان) باعث می شود که سطح SIRT1 می شود.\nتحرک و ورزش:\nامروزه ورزش یکی از روش هایی است که برای کاهش علایم خستگی مزمن و پیشگیری یا کند کردن روند ناتوانی به بیماران ام.اس توصیه می شود. به هرحال اهمیت ورزش فراتر از یک فعالیت بدنی ساده است که در کنار رعایت رژیم غذایی، درمان و تعاملات اجتماعی در آرامش بیماران ام.اس نقش بسزایی دارد. به توصیه سازمان بهداشت جهانی، کنترل رژیم غذایی و ورزش برای کاهش یا پیشگیری از بیماری های مزمن بسیار موثر است. ورزش بر کیفیت زندگی تاثیر گذاشته و تولید سیتوکین های ضدالتهابی را تحریک می کند. به علاوه ورزش سطح لپتین پلاسما را پایین آورده و بیان ژن گیرنده های لپتین در کبد را کاهش میدهد و همزمان سطح آدیپونکتین و فعالیت گیرنده های آدیپونکتین را افزایش میدهد. ارتباط ورزش با کم کردن کالری منجر به کاهش مارکرهای التهاب می شود. مطالعات انجام گرفته روی موش های نر بالغ نشان داد که ورزش فعالیت میتوکندری مغز را تحریک کرده، نرمی عصب را قوت بخشیده و با بهبود حالات و خلق وخو ارتباط دارد و همزمان رفتارهای اضطرابی را کاهش داده و اثرات ضدافسردگی را القا می کند. سایر مطالعات روی موش نشان داد که ورزش می تواند ترکیب و تنوع باکتری های روده را تغییر دهد. از همین رو بیماران ام.اس باید ورزش های ملایم و نرم مثل پیاده روی، شنا و حتی رقص و در صورت امکان در دوره های توانخبشی را انجام دهند.\nکارآزمایی تغذیه در بیماران ام اس:\nکارآزمایی تغذیه در مورد بیماران ام.اس بندرت انجام شده و این کارآزمایی برمبنای مصرف چربی اشباع بدون مکمل و یا مکمل های امگا ۳ بوده است. سایر کارآزمایی ها برمبنای مصرف مکمل های واحدی مثل ویتامین D یا روغن ماهی یا اسید لیپوئیک بوده است. به طورکلی مطالعات نشان دادند که مصرف مکمل هایی مثل PUFA هیچ تاثیری بر نتیجه ام.اس ندارد اما دفعات عود بیماری را طی ۲ سال کاهش میدهد. با این حال نتیجه ی فواید و خطرات مصرف مکمل های ویتامین و آنتی اکسیدان در بیماری ام.اس متفاوت است.\nپیشنهادات برای نوع تغذیه در بیماری ام.اس: انتخاب مواد غذایی و مکمل ها\nهدف از توصیه های غذایی به بیماران ام.اس، کنترل التهاب بعد از غذا، ترکیب باکتری های روده و التهاب منظم روده و سیستم ایمنی می باشد که این هدف با مصرف غذاهای کم کالری، پریبیوتیک، پروبیوتیک و مکمل های غذایی محقق می شود. رژیم غذایی سالم، کم کردن کالری و ورزش، متابولیسم سلول را به سمت کاتابولیسم هدایت کرده و آنابولیسم و التهاب را بواسطه برهم کنش در سطوح مختلف با آنزیم های خاص، گیرنده های هسته ای و فاکتورهای رونویسی کم می کند. به علاوه فیبرها می توانند فرایند دیس بیوسیز روده را به یو بیوسیز تغییر دهند. درنتیجه غذاهای کم کالری حاوی سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، میوه و ماهی، سرعت پیشروی بیماری را کند کرده و به بهبود حالات بیماران ام.اس کمک می کنند ضمن اینکه غذاهای پرکالری حاوی نمک زیاد، چربی حیوانی اشباع، غذاهای سرخ کرده و نوشیدنی های شیرین منجر به التهاب بعد از غذا و التهاب منظم می شود. رژیم غذایی باید متشکل از پری بیوتیک ها، پروبیوتیک ها، ویتامین های D,A,B12 و اسید نیکوتینیک، عناصر سلنیوم و منیزیم و مکمل هایی نظیر پلی فنول ها، n-3 PUFA و اسید لیپوئیک باشد. پره بیوتیک ها شامل: اینولین، بران، لاکتوساکاروز و الیگوفروکتوز، بهترین مواد مغذی برای کلونوسیت است که NF-KB را غیرفعال می سازد. پروبیوتیک های نظیر لاکتوکوس لاکتیس، بیفیدوباکتریوم لاکتیس و کلوستریدوم باکتریوم که موجب بهبود تعادل میکروب های روده می شوند، می توانند ترکیب میکروب های کلون را تغییر دهند. بنابراین مصرف ترکیبی پری بیوتیک ها و پروبیوتیک ها توصیه می شود زیرا این ترکیب عملکرد روده و وزن را کنترل می کند. مکمل های غذایی بجز اسیدهای چرب امگا ۳ در دوره عود بیماری و برای بهبود سلامت مفید است اما مصرف آنها باید در دوره کوتاه ۳ تا ۴ماهه انجام شود. این مورد مخصوصا برای پلی فنول ها صدق می کند. پلی فنول ها مولکول های شناخته شده ای نیستند و زمان مصرف آن در رژیم غذایی باید جوانب احتیاط را رعایت کرد. از یک سو این ترکیبات تولید مولکول های پس التهابی را در دوره التهاب کم تنظیم کرده و از سوی دیگر فعالیت سلول های ساکن و درحال استراحت را تحریک می کند اما تحریک مداوم موجب القای فرایند آپوپتوز سلول های سالم می شود. به طورکلی غذاهای ضدالتهاب و مکمل های رژیمی، فرایند بیوسنتز ترکیبات التهاب زا را کاهش داده، استفاده از داروهای تنظیم کننده ایمنی را موثر نموده و درنهایت اثرات و عوارض منفی آنها را کمتر کرده، علایم سندروم خستگی مزمن را کاهش داده و حالات بیمار را بهبود می بخشد. رژیم غذایی و مکمل های رژیمی به عنوان دارو و جایگزین درمان قلمداد نمی شوند.\nطبق تحقیقات، رژیم غذایی سالم با سلامت جسمی و روانی ارتباط دارد. اصولا غذاهای پس التهابی فرایند بیوسنتز و مسیرهای التهاب را تنظیم کرده ضمن اینکه غذاهای ضدالتهاب، متابولیسم اکسیداتیو را تنظیم و آنابولیسم و التهاب را کم می کنند. به علاوه کم کردن کالری، انجام ورزش و فاکتورهای رژیمی بر میزان پاسخ های التهابی و متابولیسم سلول و ترکیب باکتری های روده تاثیر داشته و تغذیه صحیح و مناسب عود بیماری را کمتر می کند. همان طور که عادات غذایی خاص مضر بوده و موجب التهاب مزمن می شود، عادات بد غذایی نیز می تواند یکی از دلایل عود بیماری ام.اس باشد. در مجموع درمان ام.اس به شیوه سنتی و با کمک تنظیم سیستم ایمنی موفق بوده است اما دارویی برای پیشرفت بیماری و مکانیزم ترمیم وجود ندارد.