157gn. zenb. — 1968ko martiak 30 — 4 pta.\nZuzenbidea: Torre, 3, 1.º — Bilbao (5)\nXVI urtea — 157gn. zenb. — 1968ko Martiak 30\nEuskera batu baten alde\nAurten ospatuten dauz Euskaltzaindi edo Euskal Akademiak bere Urrezko Ezteguak.\nEuskaltzaindia orain 50 urte sortu zan, Oñatiko Kongresu edo Batzar Nagusiaren erabagi bat aurrera eroanaz.\nNik ez dot orain, 50 urte oneetan egin dan lana aztertuko; baiña bai zabaldu gura dot, aurtengo udazkenean Oñatin batuko dala Euskaltzaindia, eta bertan euskera batu baten oiñarriak zabalduko dituala.\nMomentu onetan, Euskaltzaindiaren enkarguz, euskera gaietan jakitun diran gizon batzuk dabiltza lan ori antolatuten, euren artean Luis Mitxelena jauna. Ordurako, udazkenerako, lan au eginda egon bearko da, eta Oñatin egingo dan Batzarrean zabalduko da artutako erabagia.\nBearrezkoa dogu euskera batu bat. Orain, bakotxa bere aldetik gabiltza.\nNik ondo dakit, euskera batu bat egitea ta batezbe euskera batu ori gero zabaltzea, lan gatx eta gogorra dana. Ez dukagu euskal ikastola naikorik. Ez daukagu euskerearen zerbitzuan ez irratirik, ez egunkaririk, ez telebisiñorik. Diputaziño ta Aiuntamentuak ez deutsoe euskereari kasu andirik egiten. Au kontuan artuta, gatx eta gogor jokatu bearko dogu, partikularki euskera batu ori egin eta zabaltzeko. Baiña egin bear dogu, ta ara zegaitik:\n1. Euskal liburuak zabalkunde on bat euki bear badabe, guztiok ondo ulertuteko moduan idatzi bearko dira, au da, Euskal Erri osorako, euskera batu baten.\n2. Itz zar asko modu askotara esaten dira. Itz barri asko bardin: telebisiñoa, telebista (televisión), radioa, irratia (radio), automobilla, tarranta, berebilla, gurdibilla (automóvil).\n3. Euskal ikastolak, asi dira zabaltzen. Tekstu liburuak gertetan asi dira gure jakintsuak. Baiña ze euskeratan idatzi? Euskalki guztietan egin bearko doguz Aritmetikak, bizkaieraz, gipuzkeraz, lapurdieraz, eta abar? Zelango tiradak egin bearko dira dialektu bakotxerako? Derrigorrez tirada txikiak; eta olan, jakiña, liburuak garesti urtengo dabe.\n4. Antzerki taldeak, abeslariak, bertsolariak (Xalbadorrek ondo daki au zer dan) ze euskeratan egin bear dabe? Ikasi bearko dabe antzerki, teatro lan bakotxa bizkaieraz, gipuzkeraz, lapurdieraz? Ori, izugarrizko lana ta naastea izango litzake. Eta abeslariak, ze euskeratan emon bearko dabez euren kontzertuak, grabatuko euren diskuak?\nIkusten dogunez, prolema aundia ta sakona euskerearena, batasun on batera ez bagoaz.\nItxaron daigun, ba, itxaropenaz udazkeneko Euskaltzaindiaren batzarra. Baiña, kontuz. An artutako erabagiak ez daitezala kajoi baten sartu ta an gordeta geratu. Naizta ikastola naikorik ez euki, naizta zabalkunderako medio askorik ez izan, al dogun guztia egin bearko dogu, euskera batu ori zabaltzeko. Ara zelan:\n1. Ikastola guztietan, Euskal Erri osoan, euskera batu au txikitatik umeai irakatsi.\n2. Akademia guztietan, gazte ta zarrai, euskera batu au irakatsi, euskerea ikasteko asmoz doazanean.\n3. Euskal gramatika guztiak euskera batu onetan idatzi.\n4. Irratietatik emoten diran euskerazko kursuak, euskera batu onetan egin.\n5. Bertsolariak euskera batuan bertsoak bota.\n6. Euskal abesti edo kanta barriak, guztiak euskera batu onetan egin eta abestu. Diskuak be, euskera batuan grabatu.\n7. Eleiz-liburutxuak, mezeari jarraitzeko, euskera batuan egin Euskal Erri osorako, Baionatik Tudelaraiño. emen euskerazko mezarik emoten bada.\n8. Euskal aldizkari guztietan, euskera batu onetan idatzi.\n9. Guk guztiok, euskaldunak gareanok, euskera batu ori ikasi. Orretarako ikasi bearko geunkez:\na) Aditzak edo berboak.\nb) Euskera batu onetako 1.000 berba gitxi gorabeera. Itz oneek naikoak dira, kultora erdidun persona batek bere alkarrizketa guztiak ondo eroateko.\nUdazkenerarte itxaron, eta gero gogor lan egin. Lenengotan, arazo neketsua izango jaku; baiña euki daigun kontuan, betirako lana egingo dogula, ta euskereari ta gure erriari izugarrizko mesedea egingo deutsegula.\nLengo baten, itz polit oneek irakurri nebazan: «Kultureak askatuko zaitu». Orren parean, nik beste au ipiñiko neuke: «Batasunak indartuko gaitu».\nBearbada Bizkaitar askok, eta euskaldunak ze esanik bez, Gerrikaiz nun dagoan be ez dabe jakingo.\nGerrikaiz, edo emen berton Gergetze esaten deutsagun lez, len aintxiña orain baiño millatan milla bidar aundiagoa ta inportanteagoa izan zan.\nLen Gerrikaiz, orain emen Bizkaian, Durango, Markiña, Gernika ta orrelakoen beste izan zan. Ospitala ta notarioa ta guzti genduan-da!\nGerrikaiz, labetatik bizi izan zan. Fabrikak be, ba genduzan; emen, burdiñea lantzen eben gure aurrekoak. Baiña ainbeste laba ta auspo, Gerrikaizen zoritxarra izan zan. Gerrikaiz osoa, eta ez iru lau etxe bakarrik, bi bidar beintzat erre zan. Gerrikaizen ondamena, sua. Bai ba: orduan etxeetan urik ez, eta oraingoko baldosa konturik bez.\nAzken eun urteotan, gitxitzen eta txikitzen joan da, zoritxarrez. Orain ba dirudi, Gergetzerik egon be ez dagoala. Gergetze gixajoa!\nOrain kotxean bazatoz be, Gerrikaizen sartueran «Arbacegui» irakurriko dozu letra aunditan. Au bai lotsagarria! Okerrak zuzentzea ondo dago. Eta Diputaziñoak, edo egin bear leukenak konponduko baleu, kalterik iñori egingo leuskionik ez dot uste ba.\nMunitibartarrak eta Gerrikaiztarrak beti izan gara auzo erri onak, eta alkar maite dogunak. Baiña, ala ta guzti be, guk Gerrikaiztarrok ez geunke Munitibartar egin gura, ez gara-ta; eta ez geiago edo gitxiago erixten deutsagulako, geure izatea galdu nai ez dogulako baiño.\nOna «ANAITASUNA»ra be, gaur Gerrikaizko barri bialtzen dot. Beste edonor munitibartarrek bialdu gura badau, bialdu daiala bere aldetik.\nAra emen Gerrikaiz, «ANAITASUNA»n agertua. Ea zuok, munitibartarrok, noiz agertzen zarien.\nAra emen gure eupadea: Munitibartarrok, ea «ANAITASUNA»n zein sarriago agertu, Gerrikaiz ala Munitibar. Guri egitekorik bada, datorrela. Gora Gerrikaiz!\nBermeok erri aundien itxurea artu nai dau. Orregaitik erri onetako Aiuntamentuak, kaleen izenak txapazko kuadru garbi, aundi ta ikusgarrietan ipiñi dauz, eta baita kale-kurtze guztietan trafikuarentzako seiñale barri barriak ipiñi bere. Bermeo txukuntzen doa. Datorren udan, kaleen seiñale ta izen argi oneekaz, turistak ez dira galduko Bermeon, eta mozkorrak artez artez joango dira etxera.\nOnezaz gaiñera, garizimaldian izaten diran konferentziak euki doguz.\nAita Gotzonek, Mañuko abadeak, gazteentzat euskeraz; Aita Martzelek, ezkonduentzat euskeraz; Aita Urbistondok, gazteentzat erderaz; eta Aita Uberuagak, ezkonduentzat erderaz.\nBerbaldi interesgarriak izan diralakoan nago, euren gaiakaitik. Gaurko jentearen agoan erabilten diranak astindu dira: askatasuna ta personea, gazteen promoziñoa Eleizako gauzetan, pildorea, zenbat seme, kristiñau kontzientzia artzea eta abar.\nBa da Lekeition etxe bat, lekeitiarren gogo beroenagaz eta poltsiko guztietako txoriandiakin egindakoa: Gizarte Etxea edo Casa Social. Erriko biotza lez artu dogu, gure gizonen asmo ta kezkak bertan irakiten dabelako.\nBere geletan, ainbeste gauza artean: ikastolea (80 ume, andereño biren ardurapean), lenengo maillako beste ikastetxe bat, eta bigarren maillako ikastetxea Gernikako Istitutoaren babesean. Au, igaro dan urrian asi zan, erriko Aiuntamentuak eratuta. Ta emen arloa.\nErriko batzarrean kontsejal guztiak bat batera, bigarren maillako ikastetxe orreri diruz lagundu bear jakola erabagiten dabe. Baiña kontsejalak nortzuk ete dira ba? An dago sekretarioa laguntza ori ukatzeko, ta erri-batzarra ezerezean ixten dau.\nMartiaren 11tik 16ra, Eujenio Agirretxe frantziskotarrak, berbaldi sakon eta gaurkotasun andikoak egin deutsez Eibarko neska-mutil euskalduneri. Jentea, zoritxarrez, askorik ez. Berbaldi ostean alkar izketa interesgarriak, batzuk beintzat.\n- Gizon askoren askatasuna ilda dago. Iltzailleak non?\n- Gure askatasunaren berpiztea lortu bear dogu. Zelan?\n- Erri guztien artean erri bat egin daigun. (Aberri guztiak errespetatuz, Eleizea egin daigun).\n- Batasuna lortzeko, alkar izketa bearrezkoa da.\n- Bakearen oiñarriak.\n- Mai baten inguruan, danok anai. Kristiñau sozialismurik bai?\nZorionak Aita Agirretxeri, ain gai sakon eta gaurkoak erabilten jakin daualako.\nMartiaren 15ean Amaya antzokian, Urnietako «Egi billa» antzerki taldeak KALIFORNIA... KUKU antzerkia emon euskuen. Egillea: Labaien, 1967an «Agora» saria lortu ebana. Antzerki gaia gaur gaurkoa: sozial problema gordin agertuten dau. Dirua elburutzat artzen danean, gizona noraiño joan daiteken ikusten da bertan. Kapitalismuaren jokabidea ta pentsakerea garbi agertuten dau ta baita bere ondorio gogorrak bere. Dirua lortu ezkero, bardin jako kapitalisteari gizonaren eskubideak zapaldutea.\nAntzerki egokia gaurko Euskalerriaren egokerearentzat.\nZorionak Labaieneri ta Urnietako «Egi billa» taldeari, ain gai sakona ta ain ondo emon euskuelako.\nD. Felix il da. Erriak maite eban D. Felix. Berak be bai erria.\nAmar urte egon da gaixorik. Amar urte, erritarren begiakandik erabat estalduta. Ez orregaitik aaztuta. Bere eleiztarrak izanikoen laguntasuna euki dau, eta au pozgarri izan jako gaixo aldian eta zartzaroan.\nArtzain ona genduan. Maitasuna eban oiñarri. Urtez zarra, gogoz gaztea! Eleiz Batzar Nagusiaren barritze erabagiak eta aldaketa guztiak oso osoan onartzen zituan. Ez ori bakarrik. Esan geinke, Batzar orren erabagien aurre igarle be izan genduala, eta eginkor be bai.\nUrteak goitu jakozanean, berak alan naita, parrokiko gidaritza ta arazo danak Gotzaiñaren eskuetan itxi zituan. Askorentzat eredu bikaiña!\nBere gogo aldezko illetetan, lagun asko agertu zan or emendik. Illeta meza ederra euskera utsean. Gaur liturgi aldaketak eskatzen dauan araura, erriak oso osoan parte arturik.\nKristiñau egitean, Andima izen polita jarri deutsoe, Berasaluze'tar Fernando eta Arrien'tar Asun gurasoen semetxoari.\nSendi orren magal beroan bai ikasiko dauala Andimak euskotar eta euskaltzale gartsua izaten. Zorionak gurasoeri.\nZer dan ori? Euskal umetxoai egin al geinkioen saririk onena. Euskeraz irakurten eta idazten lagunduko deutsoen euskal noizik beiñeko idaztiñoa.\nIl onen (martiaren) 24an ospatuko ditu bere bizitzako 87 urte Artiako amandriak. Benetan da askoren kutuna bera. Bere giza doe ederren bidez irabaziriko maitasun gardena. Zorionak gure amandre agurgarriari!\nEuskal itzak direala-ta\n«Euskaldunok geure kontra edo aurka ete gabiltzan nago. Gure izkuntzea bearrizanean dagoala edo bakarrik indarrik ez daukala uste ete dogun. Orrelako zeredozer izan bear, bestela ez dakit orrenbeste erdalkeri zelan sartu leiteken aldizkari baten.\n»Zezeillaren amabosteko alean idazlan batzuk minduta itxi nabe. Bat lenengo orrialdean agertzen dan «Izkuntzeagaitik burrukak Lovainako Unibersidadean». Bere gaiak ez deust ikutu, baiña bai bere erdal itzak.\n»Ez naiz garbi uts zalea, baiña bai garbi zalea. Itz batzuk beste izkuntza batzuetatik artu bearra ba daukagu, baiña ez edozein eta edozelan. Lan onetan agertzen diran itz askok oiñarri jatorra dauke gure euskeran, eta ez dago beste izkuntza batera joan bearrik. Bildurra dauka egilleak, bere errazoiak erriak adituko ete deutsozan?\n»Ba dago bide obarik, erriari itz jatorrakaz aditu eragiteko: Jarri lenengo bere oiñarrizko itza eta atzetik barrikeri ori; urrengoan ez dau erriak barrikeri bearrizanik izango. Baiña idazleok neurribakokeri edo disparate aundiagoak badarabilguz erriak berak baiño be, beste izkuntzaren bat sortu bearko da.\n»Ez ete dauke euskeran oiñarri jatorrik: Partidu, protestatu, zafratu, arrestatu, dibisiñoa, territorioa, obispoa, dokumentua, medio, estremista, asaltatu, profesore, auditorioa ta eztakit zenbat geiagok? Zegaitik jarri lerro batean «alderdia» ta beste batean «partidua»? Ez ete da orrela naste geiago sortzen? Edo nik dakidan ezbardintasunen bat ete dauke?»\nErdal itzak direala-ta, guk jokera bietako idazlanak argitaratzen doguz aldizkari onetan, idazkera biak onartu bear doguzalakoan. Ori bai: itzeri baiño inportantzia geiago emoten deutsegu joskereari, morfolojiari ta argitasunari.\n«Zegaitik kendu da ain gogoz irakurten genduan «Ezagutu zure erria» lantxua? Ez ete dau iñok idazten?»\n«Ezagutu zure erria» ez da agertu azkenengo numeru biotan. Baiña onek ez dau esan gura, aurrerantzean be agertuko ez danik, egilleak nai badau beintzat.\n«Azkenez, zer esan gura dau, eritxiak euskeraz zein erderaz bialtze orrek? Erderaz idazteko asmotan ete dagoz aldizkari orretan? Oraintxerik aurka nago, olan balitz, oraiñarte be naikoa egin dogulakoan nago-ta.»\nEz daukogu, aldizkari onetan erderaz idazteko asmorik. Ez orixe! Eritxiak euskeraz naiz erderaz bialtzeko eskatu badogu, onexegaitik izan da: Irakurleak bialtzen deuskuezan ia karta guztiak, erderaz egiten deuskuez. Gure ustez, irakurlerik geienak, gure aldizkaria leiduteko ta euren eritxia emoteko gai izanarren, gaur egunean beintzat, ez dakie euskeraz idazten. Orrexegaitik egin dogu olako eskabidea; kasu onetan berbeteari baiño eritxiari berari inportantzia geiago emon deutsagulako. Alandaguztibe, aintzat artzen dogu zure eritxia, eta ez dogu geiago erderarik aitatuko.\nSan Iñaziok egin ez ebana\nEgun oneetan, euskerazko idazti barri bat agertu jaku. Aita Goiria (edo Txanton) karmeldarrak, bizkaieraz egiña. Liburu onen izena Goi-bidez, eta gaia gogo-jardunak.\nLaureun eta ogetairu orrialdetan, ezelako zaborreri barik, argi, garbi ta sakon, gure gogoentzako jardukizunik egokiena eskeintzen deusku Aita Txantonek. Bere idazkerea, benetan atsegingarria da. Bizkorra, zorrotza, argia ta goxoa. Ona emen lau gauza, lau tasun, lengo bizkaitar idazleak oso gitxi erabilliak.\nBa dirudi, gauza onetan «San Migelen Zubia» igaroten goazala. Gaur, zorionez, latin kutsuzko sermoi antzeko askorik ez da idazten. Bizkaiereak daroan aurreratzea ta txukuntzea, arrigarria da. Erria, geroago ta erdaldunago; baiña idazleak, geroago ta benetan euskaldunago. Erkiaga, Onaindia, Etxebarria eta beste batzuk doguz gaur bizkaierea eder-bidetik daroenak.\nAita Goiria, gaur idaztaiuz onenetarikoa dogu. Txukuna, zorrotza ta bizkorra. Laiñoa dala-ta idatziko baleu bere, irakurri egingo geunke. Olakoxea da bere taiua. Bizkaitarren burutik, irakurtea gatxa dalako ori atara gura badogu, olakoxe idazleak bear doguz. Baiña, ez eleiz-gaietan idazten dabenak bakarrik; beste gaietara joten dabenak bere bai. Orrelaxe lortuko dogu, bizkaiereak len lortu ez ebana: beste euskalkien parean edo gorago jartea.\nAita Goiriak, euskaldun arimentzat, gogo-jardun sakon bat euskeraz egiteko aukerea eskeintzen deusku. Beragaitik, gerokoak ez dabe esango, Muniategi gure bertsolari jatorrak bertso eder onetan esan ebana:\nSan Iñazio militarra zan\nEta arretaz aditu.\nGugaitik eta erriagaitik\nEtzuan asko sufritu.\nBera zala ta bera etzala,\nErdera gaillen gelditu;\nArk obe zuan ejerziziuak\nEuskeraz egin balitu.\nSan Martin Jaunaren Itzaldia. Euskal erriaren arerio nagusienak ez dagoz politikan\nBllbaoko Euskal Kultura Asteko irugarren itzaldia Jon San Martinek emon eban, Santiago Apostol teatroan.\nJon San Martin, Euskal Akademiako sekretarioa, gizon jakintsua da. Liburu asko, aldizkarietan idazlan asko idatzi dauz, euskeraz. Orrez gaiñera, euskal kulturako zenbat gai estudiatu dituan, batezbe literaturearen aldetik!\nBere itzaldia, benetan izan zan interesgarria. Erri batek andia izan bear badau —esan eban San Martinek—, naizeta jente gitxikoa izan, kultura aldetik lortuko dau anditasun ori. Arrain andiak txikia jatea, ori itxasoan arraiñen artean bakarrik jazoten da. Gizonak naiz erriak, tamañoan txikiak izanarren, kulturea badauke, andiak izango dira; eta ainbat andiagoak, zenbat eta kultura geiago euki.\nEuskal Erriaren arerioak —jarraitu eban San Martinek— ez dagoz bakarrik politika kanpoan. Gure arerio andienak, ARDAOA ta FUTBOLA dira. Ona emen zegaitik.\nPolitikako arerioak gure kontra zeredozer esan naiz egiten dabenean, zirikatu egiten gaitue, iratzarri egiten dabez gure biotzak, zutunik ipinten gaitue. Besteak ez: ardaoak eta futbolak ez gaitue zutunik ipinten. Ori barik, aulak eta indarbakoak biurtzen gaitue, opioaren antzera, osagilleak lo eragiteko emoten dituen medikamentuen antzera.\nFutbolean, Atleti dala-ta, or doaz millakada lagun, bein Madrillera, urrengoan Donostira, Atleti animetan. Eurak uste dabe, Bilbao izena goratuten doazala; ta orixe da negargarria, orixe da opioa. Ez doaz, ez, Bilbao, Bizkaia, Euskal Erria goratuten, eurak olan uste izanarren. Ainzuzenbe, tabernetan abesturiko lau kantak, lau bilbainadak ez dabe sekula gure Erria goratuko. Gure Erriaren etorkizuna, beste bide batzutatik billatu bear dogu.\nSan Martinek ez eban orrenbestekorik esan; bearbada, bera bilbaotarra ez danezkero, gu geiegi ez mindutearren. Baiña nik neuk diñot, San Mames lurperatu ta bere lekuan Euskal Unibersidade bat jasoten ez dogun bitartean, ez gareala erri andi bat izango.\nAu, utopia bat dala? Ez da izango, geuk gura ez badogu. San Martinek zera esan eban, eta egia da, Historia ez dala berez egiten, historia geuk, gizonok, egiten dogula. Ta gizonak, zeu ta neu gara. Orregaitik, zuk eta nik gura badogu, utopia ori egia biurtuko da.\nEta futbol gaiari jarraituz, San Martinek esan eban, Atleti Madrillera doanean, Atletik irabazi ta Madrillek galdu daiala gura izaten dogula. Ta ori, ez da olan izan bear. Guk ez dogu gura izan bear Madrillek galtzea. Ta gitxiago Donostiak galtzea, Atleti ara doanean. Guk ez dogu lan egin bear, iñok galdu daian. Gure lana, Euskal Erria jasotea izan bear da. Besteak, egingo dabe eurena. Guk, lana naikoa daukagu geurea egiten.\nSan Martinen itzaldia, benetan izan zan interesantea. Eta nik, gaurko lantxu onetan, berak ikutu ebazan gai askoren artean, oneexek, ardaoa ta futbola erabilli gura izan dodaz emen, gure artean eurok biok izugarrizko plaga txarra diralako.\nJaunak, ordu gitxiago tabernetan, ordu gitxiago futbola ikusten eta periodikuetan futbolari buruz irakurten. Ordu geiago ikasten, euskal kulturea landuten.\nItz egiteagaz aspertuta gagoz. «Euskaldunak bear doguz, euskotarrak baiño geiago», esan eban San Martinek.\nEz tabernetako sasi-abertzalerik. Ez Atletiren ikurriñik.\nAtletiren gol bat baiño askozaz inportanteagoa da euskaldun barri bat lortzea.\nGazteak eta urtetsuak\nGazteak ez ei dagoz konforme.\nEzta zaarrik asko be, ainbat gauzari buruz, geitu giñeioe artega orrei. Eta ori dala-ta, zaarrak, zartakoak artuak dira, moduren baten alan bestean: gorputzean, sakelean, ogibidean, atzerrietan.\nAnai-arteko gudu guztien ondorena da izan, besterik ez.\nGu bere, ez genbiltzan konforme.\nZerbait egin bear zala-ta, egin genduan eta egiten jardun genduan.\nAsmoak egi oso biurtu genduzanik, ezin autortu giñei.\nGaztetako gure asmo nagusiak, eldutzeke igartu zirean. Gure Erriarentzat eskeiñi genduzan amesak, ames geratu zirean. Indarraren larregikeriak biguntzeko alegiñak, gurari utsean gelditu, orrenbat.\nGu bere, ez gagoz konforme, gazteak izan ezarren.\nAldakorrak ei dira txorien lumak. Ez gara bein bere txorizaleak izan. Gorroto ditugu kaiolak. Txorientzat izan, ala gizonentzako egin.\nTxorien antzera, gizonak bere, luma-aldatzen dakienak beti izan dira gure artean. Aspaldion luma-aldatzeak urri samar izan dira, geienbat; baiña aldaketok ugaritzeko arriskuan gagozala deritxagu.\nTxori aldakorrak gizonak direanean, erdal-itzez txaketeruak erizten deutse. Txori zaarrak luma barriekaz... Olakorik!\nKomeni jaku Estoria-ri noizean bein begirakune zorrotzak egitea.\nGazteak ez dira orrelakoak izango, nunbait be. Zintzoak ei dira guztiak. Baiña, arriskurik bere, ez dabe izan txaketeru biurtzeko.\nOri, geroak esango dau. Bien bitartean, esakune jator auxe ausnartu egizue, gazteok: «Eguzkia nora, zapiak ara».\nErrien agintariak ba dabe koxka ta sostorrik naikoa euren jardunean. Ideiak eta asmoak direala, gazteen jokerak eta zaarren zorroztasunak direala; ta ekonomi gorabeerakaz, ez urriago.\nEkonomi unada onek, gure artean be, erpa zorrotzak agertu ditu, ta ainbaten ondasunak meetu ta argaldu egin bere bai.\nUrrengo baten egingo deutsagu ukutua ekonomi-egoera negargarriari.\nLantxu onen amaieran, gogora dagigun gizon bikain bat.\nGergorio VII Aita Santu aundia izan zan. Gorputzez erkiña ta indargea izan zan arren, kementsua ta adoretsua, ostera. Eleizearen askatasunaren alde jokatu eban, erne ta bildur barik jokatu be. Errege ta jauntxuen azpitik jaregin guran.\nEredu itzela leengoentzat, oraingoentzat eta gerokoentzat.\nGerrartean bizi izatea gerta izan jakon, eta Erromatik urrun, erbestean, eldu jakon azken-ordua. Bai arek egoki esan be, salmuetan agiri direan itzok: «Zuzena maite izan dot, eta okerra gorrotau. Orregaitik, desterruan ilgo naiz».\nNire adiskide batek, ea zegaitik euskerearen alde —onek ezetarako balio ez ta— alegintzen dan galdetzen deutsoenean, zera erantzuten dau: «Orrexegaitik, ezetarako balio ez daualako». Eta egia aundi bat autortzen dau, au erantzuterakoan.\nZenbat aldiz, itzez gitxienean, ez ete da kondenatu gure artean kapitalismoa? Ezin esan. Baiña zer ikusi bear dau kapitalismoak euskerearekin? Ez al da ori, gauzak euren onetik ataratea?\nBizi garean gizarte era onetan, zer da balioduna? Zer da zerbaitek balioa izatea? Utilidadea daukona, errentabilidadea daukona, sal-erosketarako balio dauana. Orixe da gizartean dagoan neurria. Ezin daiteke esan, besterik baga, gauzak beti orrelan neurtzen dirala; baiña bai beti onelan neurtzeko joera indartsua daroala bere baitan sistema onek. Maitasuna, adiskidetasuna, jakitea, pentsatzea, danak diruak neurtzen ditu, diruak emoten deutsez neurria ta balioa gure gizartean. Orixe da sistemeak bere baitan daroan joerea.\n«Konsumidu ta ixildu zaitez», diño gizarte onek. Zure eginkizuna zera da, alik eta gauza geiago eukitea: kotxea, neberea etab. Gero ta gauza geiago. Orretarako egin bear dira alegiñak. Pentsatzeak, eritxia izateak etab. ez dauke lekurik or. Gizona gauza biurtzen baita.\nEta ori, ez da kasualidade utsa. Sistemeak ba dauko bere lojikea, eta ba ditu bere neurriak. Sistema aldatu bearra dago, beste lojika bat eta beste neurri batzuk gura baldin baditugu. Balioen eritxi ta neurri barri nai badogu beintzat.\nEuskerea bizirik nai dogunok, euskerearekin olgetan eta denpora-pasan ez gabiltzanok, euskerea geure bizitzetan erantsita daukogunok, ez dogu ori egiten, euskereak prezio bat daukolako, gauza komerziala dalako. Gure burrukea, euskerea balioduna egiteko baldin bada —komerziala esan gura dot—, alperrikakoa litzake. Ez da ori euskerearen aldeko burrukearen sentidua.\nEz dau euskereak ezer balio, ez da merkatuan saldu ta erosi daiteken zerbait. Euskereak ez dauko preziorik. Euskerea ez da merkantzia bat.\nGizongintzan, gure gizartearen gizonagotzean burrukan gabiltzanontzat bakarrik euki leike benetako sentidu bat euskereak. Ez da izkuntza zaarra dalako, obea edo okerragoa dalako, izkuntzalarientzat interes aundia daukolako, beste gauza bategaitik baiño: gizon konkretuak gareanez, gareana aaztu ezin daikegulako, gure gizatasuna aaztu ezin daikegulako.\nEuskerea, debaldeko gauzea da. Orrexegaitik gagoz beraren alde. Beste mailla baten aztertzen dogulako, eta ez diruaren eta merkatuaren maillan.\nJoan Manuel Serrateri idazki idigia\nEz dakizu ondo, zelako miñez idazten deutsudan; baiña ala ta bere, idatzi bear deutsut. Kritikatu bear zaitut, ta damu dot, benetan diñotsut.\nZugan, Kataluiñako Nova Canço bizkorki agertu zan. Zure abots onari esker, zure poetatasuna modan jarri zan; ta gazteok pozez entzun genduzan zure diskoak zeure jaioterriko izkuntza ederrean. Zeu izan ziñan erri txikietako zorigaiztokoen liderra, beste Raimon bat.\nKataluiñak, Euskalerriarekin eta Galiziaz, poz pozik artzen zinduzan, munduari sorterriko balioak erakusten zeuntsazalako.\nOfizialkeriari uko egiten zeuntsan gizonki, lagun Serrat. Zure Erriaren nortasuna argiro agertzen zan zugan, ezelako lotsa barik. Imitabidetzat izan zinduguzan aulkerian eta alperkeritan gabiltzanok.\nEgia esan, Joan Manuel, ez zeunkan bide askorik ofizialtasunaren aldetik. Kataluiñarra ziñan, benetako gizon bat. Ez zenduan agertu nai zeurea ez zan izkuntza eta arima bat; orrexegaitik ez zenduan erderaz abesten. Ta orrexegaitik ez zenduan laguntasunik euki.\nZeure errian errespetatua izan ziñan, ori bai. Ta baita beste toki askotan bere. Zapaltzaille kontzientzirik ez daukenak maite izan zaitue, Serrat.\nBaiña guzti ori udabarriko aize epela biurtu deuskuzu, Joan Manuel: erderaz kantatzen asia zara.\nZergaitik? Ezin dot ulertu. Ez dot ulertu gura, obeto. Zergaitik? Ez ete da kataluiñera, (Eurobisiñora) eroateko gai? Lotsatu egin ete zara, zareana erakusten? Diru geiago irabazi nai dozu erderearen bidez? Zer pasatu jatzu, Serrat?\nZugan ezin dot diru goserik ikusi. Poetatzat euki zaitut. Diruak eta famak iruntsi ete zaitu? Ez neuke pentsatu gura beintzat.\n«Erderaz obeto adituko deustelako beste espaiñolak» —esan dozu, ta ez dakit zer erantzun. Raimonek, zure aberrikideak, zerbait esan eban orreri buruz aspaldian. «Aalik eta geienak ulertzeko, txiñeraz kantatuko neuke ta ez erderaz, txiñarrak 700 milloi dirala-ta».\nAbesti sariketak galdu ete zaitue? Ez ete da naikoa kataluiñera, abeslari unibertsalista izateko? Raimonek naikotzat euki eban.\nEzin zaitut onartu. Trankart egin deuskuzu zugan itxadopena genduanoi. Traidore esan bear deutsut, ta damu dot, damu larria.\nBa leiteke erdaldun itsuentzako famatzea, baiña zeuretarrentzako eskastuko zarealakoan nago ta baita mundutar argientzako bere. Izan be, erderaz abestean, faltsotu egiten dozu zeure burua, ta kanta mistifikatuak eskeintzen deuskuzuz, Joan Manuel. Benetan sentitzen dot.\nKanpokoen irribarrea lortzearren, saldu egiten dozu zure kantua, ta anaien begitartea illundu. Euskaldunok ba dogu olako bat: Unamuno zana.\nEuskaldunok ezin dogu biotzez esan, a gure anaia zala. Emen jaioa zan, ta ori ez da asko. Lagun Serrat, zergaitik zapuztu deuskuzu guk zeugan euki dogun esperantzea? Erderaz abesten jarraituezkero, ezingo dot siñetsi zure deia. Faltsotzat artuko zaitut eta traidore deituko.\nAgur, lagun urrun ori. Itzuliko ete zara? Ala nai neuke.\nGizonaren asmakizunak, suaren —edo obeto esanda— beroaren bitartez lortu dira. Beroaren indarrari eskerrak, piztien antzeko bizitzatik, gaur dogun izakerara eldu gara. Berotasunaren bitartez lurpeko gaiak aldatu, biurtu ta onduta, zenbat asmagarri eder eskuratu doguzan!\nAsieran, egurra zan errekin bakarra, gero egurrikatza; olan, nekez etozan aurrerapenak. Azken gizaldian, bultzakada aundia egin eben arrikatzak, arrorioak eta ibai-boliñetatik jatorkun indarrak. Gaur, atomo-indarra eten eta askatu al izan dogu, ta beroaldi neurri aundikoak lortu. Danok ondatzen ez bagara, eun urte azken oneetan aurreratu gareana, urtebetean edo ariñago betetzera gatozke.\nLurpeko errekiñak, aintxiñako zugatz eta mamarroen usteltze aldaketak dira; baiña, daroagun errebearra geitzen doala, gizaldi onen azkenerako ez da olako errekin askorik izango.\nAtomo barruko indarra dogu, ba, urrengo berogaia; ta indar ori askatzeko eta ortik beroa lortzeko, era bitara jokatzen dogu: edo zatitu neurri aundiko atomo-gunak (uranio, torio ta plutonioarenak), edo alkartu neurri txikikoak (batezbere deuterioak daukazanak).\nOraiñarteko atomo-indar olak, lenengo bidea darabille. Ez da baiña egokiena. Orretarako darabilguzan gaiok, laster amaituko dira; ta okerragoa, lantegiak betiko kutsatuta geldituko jakuz, eta ezin izango dira iñoiz bere eratsi. Kutsu orregaitik, lantegietako ondakiñak eurak be, kaltegarriak dira; eta ez da erreza izaten, ondakiñok ezkutatzea.\nOrregaitik ba, jakitun asko bigarren bidea aukeratzeko asmoan dabil. Alde batetik, erreza da deuterio ori lortzea —itxasoko uretan ogei bat milloi urtetan «erreteko» aiña ei daukagu—, ta ondakiñak eta lantegi inguruak kutsu barik gelditzen dira. Baiña beste aldetik, ez da erreza, alkarri bultzaka dabizan era bateko gun txiki orreek alkartzea.\nOnezkero, irakurri dozue. Or goian nunbaitetik irrati taupadak ei datoz, eta izaki jakitunen batek bialtzen ete deuskuzan siñisteraiño jarri gara.\nEz da baiña orrenbestekorik. Ille onetako Nature aldizkarian, Cambridge'ko jakitun batek azaldu dau nundik eta zetatik datozan taupadok. Ona emen, labur labur esanda, jakitun orrek diñoana: Taupada orreek izar baten eriotzea adierazoten dabe, izar urdin baten azkena.\nBa dakizue. Izar beroenak, zuriak dira. Otzituten diranean, ori ta gorri agertzen jakuz. Berotasun aundiagaz, opil bat lez puztuta egoten dira; otzak eraginda barriz, igartu ta zimeldu, batu, gogortu ta txiki egiten dira, ta azkenez —eriotza aldian— urdindu. Burdin oletan ikusi izan dogu orrenbeste: Suaren erdian dagoan ageak, begiratu ezin aiñako zuri dirdiratsua artzen dau; su ertzeruntz dagoanak, oria ta gorria; eta esku aldera daukagun zatiak, urdiña.\nUrdintzen danean, izarrak, barruko molekulen aldaketeagaitik, taupada orrek sortzen ditu, irrati maillako taupada labur eta neurri batekoak, gure asmakizunen bitartez lortu doguzanen antzekoak. Alatabere, burudun norbaitek bialdu leikezala-ta, azterketa sakonak egin dira. Gauzak ondo arakatuta gero, jakitunak diñoe, taupada orreek izar urdin batek bialtzen dituala.\nIzar urdin ori, otzagaitik, gure lur au baiño txikiago izatera etorten bada bere, bero aundikoa da oraindiño, eta bere inguruan izarbel edo planetak euki leikez. Ori dala-ta, bururatu egin jake jakitunoi, ea planeta batetik bialduak ete diran taupadok. Baiña ori ezin izan leitekela ikusi dabe, planetak izar baten biran —lurra lez— dabiltzalako eta taupadok ibilkera orren aruntz-onuzkorik ez dakarrelako.\nIzar baten eriotzea dogu, ba, gizasemeok lenengoz aztertu al izango dogun izar eriotzea.\n...baiña egia beste au da\nAu esan da:\nBizkairako egin dan euskerazko Mezako Kanona, batek bakarrik egin dau, praille batek, beste iñor lagun artu barik, bear eban lez.\nBaiña egia beste au da:\nKanon ori euskeratzen askok egin dabe lan, lau probintzietakoak egin bere: Bizkaiko, Giputz, Napar eta Baionaldekoak.\nMaiatzean asi ziran atarako batzarrak. Lenengo, lau probintzi orreitakoak, era batera; gero, probintzi bakotx orretakoak, eurak euretara. Garagarrillean eldu jakon, danen artean, azkenengo eskua ezarteko lanari: astean batzar bat, garillaren 20rarte.\nUrretxun asi ziran batzarrok, eta Donostian amaitu. Batzar orreitan, Bizkaitik zortzik artu eben parte gitxienez, bein geiago, bein gitxiago.\nIzkuntza bakotxekoak, guztiak alkarregaz egin bear dabe lan liturjiarako itzulpenetan. Oso bardiñak izan arren bere, alik eta berbarik bardiñenak erabiltera egin bear dabe, egunero esatekoetan batezbere. Orixe da Eleizeak jarrita daukan legea, eta orixe zentzunak eskatzen deuskuna bere.\nOrixe esan eban, udan Iruñara etorri zanean, Bugnini jaunak. Besterik bere esan eban: Euskerazko itzulpena, guztion artean egiña zan ezkero, naiko izango zala probintzi batetik Erromara bialtzea, baimena atarateko. Baionaldekoak bialdu eben, eta zemendiaren 6an artu ebezan ango oneretxi ta baimena.\nBien bitartean Bizkaiko Liturji-batzordeak, Obispo jaunak atarako eukan baimenaz, emon eban argitaratu ta erabilteko baimena; eta alantxe argitaratu zan.\nBesterik zabaldu dauanak, onezkero ba daki guzurra zabaldu dauana; eta oker ori zuzendu ez dauan ezkero, emen dauko nai dauanak egia esanda.\nMunduko erriak askatasun bidean\nAspaldiko urte oneetan naziño askok lortu dabe euren askatasuna, bai Asian eta, batez be, bai Afrikan. Ainbat Aberri barri eder sortu dira. Oraiñarte Europako estadu kolonialisten azpian egon dira erri orreek; iru edo lau osategi edo hospital eta beste orrenbeste ikastolen ordez, lurralde areetako aberastasunik geienak Europaruntz ekaten izan dabez emengo kapitalistak. Hospitalak eta ikastolak ziñeko dokumentaletan makiña bat bider ikusi doguz, orretarako egiñak izan dira-ta. Baiña andik ona ekarri dana, zarata larregi barik, estalduta ekarri da administraziñoko batzorde batzuen eskuetara.\nDana dala, gaur, banan banan eldu da erri areentzat askatasunerako sasoia, baiña ez beti bakerako, ez beti oztopo barik, ez odol asko ixuri barik.\nZegaitik ori? Alde batetik, erritar geienak eskola bakoak diralako, kulturadun gizonak gitxi diralako. Ta kulturarik ez dagon errian ba dakigu zer gertatzen dan. Beste alde batetik, estadu barri orreek, lengo kolonial denporako mugaren gaiñean oiñarrituta dagoz eta muga orreek izadien aurka jarrita egozan. Bakotxak ainbat abenda edo arraza, beste orrenbeste izkuntza, alkarregaz gudan beti egon diranak ta gaur, jakiña, estadu askatu baten egonarren, ezin alkarregaz batuta bizi. Or dagoz Katangako guda, Biafrakoa ta abar. Aurrera doaz apurka apurka, baiña zenbat odol ixurita doan be iñok ez daki.\nBaiña guk ez doguz Afrikako goraberak emen azaldu gura izan. Guk, Europa ta Amerikako estaduen barruan egon diran naziñoen barria emon nai izan dogu, zelan askatasuna lortuten asi diran adierazo gura izan dogu. Ikusi daigun, esate baterako, Kanadan Quebec'egaz zer gertatzen dan. Jatorriz frantses dan erri onek agiñak erakutsi dauz eta autonomia eskatzen asi da.\nEuropan, Suiza ta Alemaniako erriak lendik dagoz batasunean bananduta (au esan al bada); lendik dira konfederaziñoa bata ta federaziñoa bestea.\nBelgikan burruka gogorra sortu da (aspaldikoa), flamenkoen eta valoien artean, eta burruka orren sustraiak sakonak dira. Azkenean estadu federal bat egin bearko dabe, bakea nai bada.\nLondresko «Times» egunkariak, orain ille pare bat, Galestarrak euren askatasuna eskatu dabela esaten eban, eta Inglaterrako Gobernuari dei bat egiten eutson, ez zala aurka jarri bear, alkar izketaren bitartez al zanik ondoen gauzak zuzendu baiño, esanez. Galestarrak Irlandesen moduko parlamentua eskatzen dabe ta Europara sartzen badira Irlanda, Eskozia ta Inglaterra, bakotxa bere nortasun guztiagaz sartzeko eskatzen dabe.\nOrain egun batzuk dirala, Italiako parlamentuak be erabaki jator bat artu dau, betiko lez, eskoitarrak eta fazistak aurka jarriarren: erri bakotxa bere buruaren jaube izango da, estadu baten barruan egonarren; erri bakotxa bere parlamentu, izakera, izkuntza, oitura ta administraziñoaren zuzentzaille izango da.\nIkusten dogunez, ez bakarrik sub-desarrollatuak deritxoen erriak, baita erri kulturadunak be, etxea obeto gordetzen dabela agintzakera orren bidez, ikusi dabe.\nIrakaskintza ederrak euskaldun batzuentzat, beti kanpora begira dagozanentzat eta batez be, guri, burdiña janda bizi bearko geunkela esaten deuskuenentzat.\nErroman baimena emon deutsoe Holandako Katezismuari\nGero ta gero be, «argi berdea» emon deutsoe Erroman Holandako Katezismu Barriari. Aita Santuaren aginduz, komisiño espezial bat enkargatu da katezismu ori esamiñetako; eta gauzak ondo aztertuta gero, komisiñokoak deklaratu dabe, liburu orrek ez daukola erejiarik eta zabaldu leitekela mundu guztian ikara barik.\nAlandaguztibe, komisiñokoak —Bowne, Florit, Journet, Frings, Jaeger eta Lefèbvre Kardinalak— eskatu egin dabe, katezismuko pasaje batzuk beste modu batera idatzi daitezala. Nimegako Unibersidadeko Katekesi Istututua enkargatu da, tekstuaren errebisiño ori egiteko. Katezismua lengo lez geratuko da; baiña gauza batzuk, obeto formulatuak izango dira.\nAita Schillebeeckx famaduak, katezismuaren zentsorea izan zanak, pozarren entzun dau Erromako komisiñoaren erabagia. «Orain —esan dau berak— naziño askotan argitaratuko da laster Holandako Katezismu Barria, traduziñoak eginda dagoz-ta».\nAlemanian artega dago jentea, ea noiz agertuko dan katezismua euren izkuntzan. «Noizarte —diño Hamburgoko Die Welt periodikuak— noizarte ukatuko deutsee liburu ori Alemaniako obispoak euren fideleri, Holandako obispoak euren eleiztarreri ain gogotik errekomendetan deutseen bitartean?»\nNortamerikan, obispoen erdi baimen barik argitaratu dabe inglesez katezismua; eta Tomas Moro medaillea irabazi dabe publikaziño orregaitik, 1967gnean agerturiko katoliku libururik onena izan dalako.\nEuskal pelikula (II). Ama Lur\nAurreko artikuluan, dirua aitatu neban. Ziñea egiteko bear dan dirua, alegia. Eta duda barik esan neutsuen, diruaren asuntua izan dala oraiñarte difikultaderik aundiena, benetako euskal zinematografia egiteko.\nIkusi daigun orain, zelan ibilli dan AMA LUR ekonomiaren bide latz orretatik.\nGai oneri buruz al dan informaziñorik osoena eukiteko, Jose Luis Echegaray Pagolagana joan nintzan. Guztiz ondo artu ninduan beronek bere despatxuan; eta alkar izketa bizi baten, bear nituan datuak eta argitasunak emon eustazan. Ona emen, geure alkar izketako punturik interesgarrienak.\n— Esaidazu, Jose Luis. Zelan sortu zan AMA LUR egiteko asmua?\n— Ara! Danok dakizuen lez, Nestor Basterrechea ta Fernando Larruquert artista baliotsu bi dira; eta bakotxa bere arloan, asko nabarmendu dira eskulturan, pinturan eta musikan. Gaiñera, or daukagu Jorje Oteiza aundia, beti aurrelari gure egunotako euskal edergintzan. Urte asko ez dala, bakotxak bere aldetik lan egiten eben irurak. Baiña alako baten, Basterrechea ta Larruquert alkartu egiten dira, bat egiten dira, eta pelikula laburrak egiten asten dira. Alan agertu zirean PELOTARI ta ALKEZAR, filme labur bi, miragarriak, ziñe jaialdietan sarituak izan direanak. Ba daukaguz, ba, euskal ziñegille bikain bi. Ez dago orrezaz dudarik. Eta erakutsi egin dabe biak, gauza aundiagoak egiteko kapaz direana. Orduantxe otu jaken bieri, ainzuzenbe, AMA LUR egitea, pelikula luze bat, Euskalerria gaitzat artzen dauana. Eta beste barik, Oteizari azaldu eutsoen asmua. Eta Oteizak baietz erantzun, eta irurak asi zirean arrezkero su ta ke AMA LUR egiteko lanean.\n— Baiña leenago, prolema ekonomikua argitu bear izango eben. Zelan izan zan ori, Jose Luis?\n— Esango deutsut. Lista luze bat egin eben, laguntzaille izan eitekezanen izenakaz. 4.000 izen or or. Gero, zirkular bana bialdu eutsoen bakotxari; eta adierazo egiten eutsoen bertan, zein zan euren asmua, eta asmu ori aurrera eroateko diruzko kolaboraziñoa bear ebela. Berrogetabostek bakarrik erantzun eben baiezkoagaz, eta 125.000 peseta gitxi gorabeera ipinten zituen kapitaltzat. Ikusten dozunez, plan onek uts egin eban zoritxarrez. Jaso neban neuk be zirkularra. Barru barruan ikutu ninduen artisten berbak. Eurakana joan nintzan beingoan. Berba egin genduan alkarregaz. Eta prolema ekonomikua beste modu batera ebatzi bear zala erabagi genduan.\n— Zelan eroan zenduen aurrera planteamentu barria?\n— Zeredozer egin bear zan. Ezin geintekezan eskuak batuta egon. Alde batetik, ba geunkozan artistak, artista primerakoak, izugarrizko euskal pelikula bat egiteko prest egozanak. Beste aldetik ostera, ba genkian ze aundia zan zinematografiaren influentzia soziala. Zer egin orduan? Andoni Esparzak eta biok auxe proposatu genduan: eratu ainbat ariñen diruemoille talde bat, batzen zan kapitalagaz pelikulea egiteko.\n— Zer egin zenduen gero?\n— Elorrion batu gintzazan Andoni Esparza, Kastor Uriarte, Iñaki Hendaya ta neu. Eta urrengo iru erabagiok artu genduzan:\n1. Sortu dirumoille soziedade bat, AMA LUR pelikulea egiteko eta ziñetokietan erakusteko. Alkartasun orrek izen au eroango leuke: Distribuidora Cinematográfica Ama Lur, S. A.\n2. Soziedade ori guztiz erritarra izango litzake; eta orretarako, aziño bakotxak 100 peseta bakarrik balioko leuke.\n3. Pelikulearen izenondokoa auxe izango litzake: «Erriaren pelikulea, erriak egindakoa».\nBatzar orretan, gaiñera, soziedadeko leenengo domua batu zan: 302.000 peseta. Eldu zan eretia, gauzak abiadan ipinteko.\n— Jakin leiteke, zelan ibilli dan arrezkero Ama Lur Soziedadea?\n— Sozioak, ondo ezaguketan ditue Alkartasuneko gorabeera guztiak. Asikera asikeratik, illero bialtzen deutsegu bazkide guztieri Soziedadearen gaiñeko informaziño osoa. Puntu onetan beintzat, pozik egon geintekez.\n— Eta sozioak ez gareanori, emon zeinskigu informaziñotxurik?\n— Sentietan dot baiña, datu guztiak ez daukadaz emen. Dana dala, azkenengo batzuk oneexek dira: Bazkideak, 2.200. Kapitala, 4.900.000 pta. Pelikulearen gastuak, 5 milloitik gora. Asikeran uste izan zan baiño milloi bi geiago. Promoziño gastuak, 500.000 pta.\nZentsurako gorabeerak amaitzen direanean, eta betekizun ofizial guztiak kunplietan doguzanean, profesionalizatu egingo dogu pelikulea. Orixe da gure asmua. Orretarako, soziedade banatzaille bateri eskiñiko deutsagu; eta gero bera enkargatuko da, al dan ziñetokirik geienetan pelikulea agertarazoteko. Gura daben guztiak ikusi daiela, bardin Bizkaian, Espaiñian naiz Japonen badagoz bere. Orixe da gure guraria.\nOna emen, ANAITASUNAREN numeru onetan agertzen direan berba batzuk\nARRORIO, petrolioa. Berba barria.\nARTEGA (B), urduria, sosegu bakoa. Estu ta artega zaukaz buruko min batek: te tiene apurado e inquieto un dolor de cabeza (Uriarte).\nBAITA (GL), da-ta, Ona baita: pues es bueno.\nBAITXAKO, jako-ta. Etorri baitxako: pues le ha venido.\nBALDIN (BGN). Berba au ezin leiteke erderaratu. Ba aurrizkiari indar geiago emoteko erabilten da. Baldin badator: si viene, si es que viene.\nBERE BAITAN (LN), beragan, bere barruan.\nDOMU (B), capital erderaz. Ez korridurik, ez domurik ez dabe ikusiko, molokot egingo deutsee-ta: no verán ni interés ni capital, pues les harán bancarrota.\nEBATZI (B), erderazko resolver. EBATSI (LN), ostu, lapurretan egin.\nELDUTZEKE (B), eldu barik.\nERANTSI (BGN), erderazko pegar, adherir. ERANTZI (BG), erropak kendu.\nERATSI (B), ordeñar / beera bota. Onek eratsi eban Luzifer zerutik inpernura: ésta (la soberbia) derribó a Lucifer del cielo al infierno (Bartolomé).\nERATZI (B), narrua kendu.\nEREDU (B), modelua.\nERETI (B), aldi egokia. Ocasión, momento oportuno erderaz. Itxaski andia dagoenetan, txalupak talapean eretia artu bear izaten dabe: los días que hay gran marejada, las lanchas se ven obligadas a esperar el momento oportuno debajo de la atalaya.\nEZAGUKETAN (B), ezagutzen, ezagututen. Ez dot ori ezaguketan: no le conozco a ése. Mondragoen, Oñatin eta alboko errietan erabilten da.\nGAILLEN (GN), gorena, guztien gaiñekoa.\nIZAKI, izatea daukan gauzea. Erderazko ser, creatura. Berba barria.\nJAREGIN (B), askatu, libratu.\nLARRI (GLN), aundia. Gizon larri bat: un hombre corpulento. Bekatu larriren bat: algún pecado mortal (Agirre).\nNABARMENDU (BG), distinguirse, sobresalir erderaz. Onelako gauzetan Pedro beti nabarmentzen zan: en cosas como ésta Pedro siempre sobresalía (Lardizabal).\nOLA (BGN), fabrikea, lantegia.\nOTU (B), burura etorri. Erdedazko ocurrir, venir a las mientes.\nPROPOSATU (L), erderazko proponer. Proposatzen derautzut irabazia erdizka egitea: te propongo que nos repartamos la ganancia a medias.\nSANANDERE (B), Santander. Bermeon esaten da.\nSOSTOR (B), eragozpena, enbarazua.\nTRANKART EGIN (B), engañatu. Aintxiñako berbea. Lukiari trankart egiteko, goiztu bearko: para engañar al raposo, es menester madrugar (Refranes).\nAtzerrian nengoala, domeka arratsalde baten rugby jokoa ikusten joan nintzan.\nRugby au futbol berbera da, baiña oiñakin barik eskuakin jokatzen dana; atezaiñak barriz, eskuen ordez oiñak erabilli bear ditu eta ostikadaka bere atea zaindu. Joko oso gogorra da, beste futbola baiño askoz astoagoa; eta alkarreri bultzaka eta edonondik oratuaz dabiltz leiatsu jokolariak.\nArratsalde atako jokoa, Bordeleko ta Baionako taldearen artean zan; ez dakit zetariko kanpeonatuan.\nGogorren eta sendoen ebiltzan unean, jokalari bat urreratu jakon epaikariari, arbitruari, eta nik ez dakit zer esan eutsan; baiña bat batean arbitruak bere txistua jo eta jokoa gelditu eban.\nGero, aldra bateko eta besteko mutillak joko landea zeatz zeatz arakatuten asi zirean lurrera ondo begiratuaz, zerbait billatzen iñarduen eran.\nZer jazo ete zan? Auxe baiño ez: Arbitruari zerbait esan eutsan gazte arek, samatik beera eroian Lourdeseko Amaren domiñatxu bat galdu ebala.\nIdoro zan medaillatxu ori, eta bai laster jokoa barriro jarraitu be, len baizen gogor eta kementsu.\nNeuk ikusia dala, bene benetan siñistu zeinkee.\nAste egun bat\nEguerdiko amabi t'erdiak. Larrabetzuko eskolatik eleizarantza, pilloan doaz umeak katekesia artzera. Bide ertzetik batzuk; besteak, bidezabal erdiraiño urten dabe, arriskurik eztabe ikusten.\nTurrun-otsean dator Bilbotik ona dabillan autobusa: umeak ikaratu dira.\nAmabost urtetik berakoak 375 neska-mutil dauz Larrabetzuk. Euren artean geienak erderaz beti. Erbestetik etorriak, 100 bat izango dira.\nGuztiak ez dabiltz ikastola batera. Euskaldunak, amar urtetik gorakoak, erbestera doaz ikasten: Deriora, Bilbora... Guztiz 50 bat.\nKristau ikasbidea ederto erakusten da berton. Euskaldunei euskera, astean iru bider; erdaldunei beste egun batzutan.\nEskola itxi dabenai be, eleizan eta emoten jake. Zorionak abadeoi, Euskalerriaren izenean. Olako asko ezta ikusten...\nUriko plaza ondora eldu da autobusa. Ia geienak, an jatsi dira. Goizeko ekitaldia egin daben langilleak dira: Firestone, Baskonia, Edesa... itxita datoz. Erbesteko lantokiotan dabiltzanak 250 inguru dira. Errian berton lantegi banaka bat ba da: Serrea, Conauta, tapizeri ta arotzeriak. Bertoko 25 langille inguru dabiltz oneitan.\nLangilleak, ondo irabazi daben zuritxua artzeko, tabernara doaz. Ba da egarria non ase: 14 edari etxe. Jatsi ez diranak, Eleizalderaiño doaz. Eleizaldean 600 bizilagun izango dauz erri onek. Guztiz 2.100 inguru; 400 bat atzerritarrak.\nErdiko Mezeak urten dau. Barriketa... aste barruko goraberak... arratsalderako asmoak eta; ba da laguna ugari plaza inguruan. Goizeko autobusa eldu da ta berton geratu. Lagun batzuk berton itxi ta aurrera egin dau. Lagun asko doa berton, Bizkargin eguna bota gurean. Bilbo ingurukoak, mendi-sakutoak sorbaldan, aurrez datoz onantz. Zamudioko autobusa ta Lezamako trena onaiño baletoz... «Orduan be, emen ezebez, diño mutil batek, geuk bertotik iges egin ezkero. Eta neskak txarrenak orretan...»\n«Eta emen zer dago ba —diño beste batek— pelota-lekurik be ez dago-ta». Ori, Larrabetzu baten.\nFutbolerako be zaletasuna bai, baiña non egiñik ez.\n«Baiña ez eik esan, dagon orkesteagaz eta ziñeagaz... Geuk anbientea egingo bagendu, beste errietakoak be etorriko litzakez. Len lez, Lezamatik eta...»\n«Ixilik egon adi: txistua jotea be galarazota dagoan erri batera, nor etorriko dok ba?»\nOlantxe, Larrabetzuko gaztedia erritik sakabanatzen asi da, gero ta geiago. Bilbo ingurukoak be etorten aspertu. Errua nok?\nBizkargi gaiñetik begira\nBizkargi gaiñetik Euskalerria Larrabetzuri begira dago.\nBizkargitik euskaldun batek, mendi asko ezagutzen dauz: Sollube, Oiz, Anboto, Gorbeia... Onein magalpetan, zenbat euskal erri. Mendion kolkoetan, zenbat kezka ta euskal erri-min.\nEzkerrerantza, Txorierri. Larrabetzu, mendiak estututa. Gero: Lezama, Zamudio, Derio, Sondika... andik aurrera kea.\nZenbat aldakuntza urte gitxitan. Euskalerriak ementxe dauko gaur burrukarik gogorrena. «Frentea» da. «S.O.S» bialdu eban Txorierrik, baiña erantzunik ez da. «Burdiñezko Garrikoa» utsik dago. Euskeraren alde ekintzaille barik. Euskaldunok, «estratejia bakoak», molda bakoak ete gara ba, burrukarako? Euskal ikastolak nun? Dagozan lekuetan, txarto ez dagoz. Baiña eusko indarrak noiz batuko ete dira, Txorierriri begira? «Gran Bilbao» barik, «Geure Bilbo» izan daiten? Burruka gogorrena nun, indarrik onenak an izan bear leuke. Guztia galdu arte itxaron? Gero ikastolak jarri? «Ilda gero, salda bero?»\n«Gane»tik Larrabetzura barriro. Gaztelu mendi be ur dago. «Gane», istori aundikoa da. Morga ta Gernika alde batetik, Larrabetzu bestetik.\nBertotik guztitarikoak igaro dira. Baserritarrak beiak-eta saltzen, lapurren bildur... Gudari tristeak Bilborantza. Leenago, Kaltzadak deritxon auzotik, españar erregien mandatariak Gernikarantza. Aretxabalaganeko aretxpean «foruak» zaintzeko erabagia artu ta Goiko-eleizan, gure Jaunaren aurrean Lege Zaarren alde, zin egiñaz, Astrokatik gora, Gernikako Aretx Santuaren azpiraiño.\nEleizalde goialdean, eta Uria bealdean. Uria, Bizkaiko Jaun zan D. Juanek sortu eban 1.376garren urtean. Aintxiñako «Eleizaldea» zan lur lauren buru. 1.376an «Eleizalde» ta «Uria» burrukan asi ziran alkarregaz. Zergaitik? Oba esan ez; aztuteko politagoa. Gaurko Euskalerria egiteko, lengoak aztu ta Larrabetzutar guztiok batu.\nZenbat pasadizu zaar esango leuskiguez Larrabetzuko auzoak! Astrokak, Gazteluak, Loroñok, Barrenetxek, Erkinkok, Belarrenek, Goi-olak...\nZenbat ipuin eder, Barresonagak, Sarriko-olak, Basaraz, Zubitalde ta Uriak...\nAintxiñako istori-oiñarrion gaiñean, gaurkoa egitera goazan. Bizi-gurea dogu; geure buruen jaube izatea be nai. Ez dogu gura «Museurik». Bizi nai. Bizitzeko, burruka egin bear; Basaurira joan bear.\nLarrabetzuri itaun bi:\n— Larrabetzu, zergaitik ez dozu ikusi gura, Txorierritik zura ondartzara datorran olatu baltza?\n— Larrabetzu, zergaitik ez zara prestetan burrukarako? Betiko euskal erri edo betiko erdal erri izateko zori estuan zagoz.\nSendotu egizu gogoa, ez itxi zure umeen euskera, artu euskal arnasa.


PANDEMIAREN ASTINALDIA ENERGIARI | Ekonomia | Berria\nPANDEMIAREN ASTINALDIA ENERGIARI\nEguzki plakaz eta haize errotaz betetako zelaia, Txinako Jiantsu probintzian. ALEX PLAVEVSKI / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nPandemiak jarduera orotan izandako eraginak gogor astindu du energiaren kontsumoa munduan. Eskari globala amildu egin da 2020an, eta kolperik handiena erregai fosilentzat izan da. Urtea energia eskariaren %5eko jaitsierarekin itxiko dela uste du IEA Nazioarteko Energia Agentziak; jaitsiera, hori bai, handiagoa izan da petrolioaren kontsumoarentzat (-%8), eta ikatzaren erabilerarentzat (-%7). Agentziaren arabera, aurten %7 murriztuko dira energiari lotutako CO2 isuriak, eta energian egindako inbertsioa ere jaitsi egingo da, %18.\nIEAk aste honetan plazaratu du bere aurtengo World Energy Outlook txostena, energiaren alorreko datu nagusiak eta etorkizuneko agertoki posibleak xehatuz. Irismen eta eragin handiko txostena da IEArena; oinarri eta gida, besteak beste, politika energetikoen erabakiguneetan.\nAurten bi giltzarri nagusi aipatu ditu agentziak: pandemiaren inpaktua, batetik, eta bizkortutako energia trantsizioak, bestetik. Bi gaiak elkarrekin lotuta daude, IEAren ustez, eta biak daude pandemiaren iraupenari eta larritasunari buruzko zalantza guztien menpe.\nZiurtasun gabezia handiaren ondorioz, IEAk erabaki du aurtengo txostenean ez duela aurkeztuko abaguneko politikei dagozkien agertokiari buruzko analisirik. Normalean, agertoki hori izan ohi da nolabaiteko oinarria beste analisientzat, baina, agentziaren ustez, «oraingo zirkunstantziei begira, zaila da imajinatzea betiko martxa nagusituko dela».\nGauzak horrela, lau agertoki posible aurkeztu ditu txostenak. Oinarrizko agertokia, IEAk posibleen ikusten duena, aldaketarako xehetasunekin aurkeztu diren eta «sinesgarri» zaizkion politikak aplikatuko diren hori da, Adierazitako Politiken Agertokia. Egoera horretan, pandemia 2021erako kontrolatutzat jo du agentziak: BPG barne produktu gordina datorren urtean itzuliko da krisi aurreko mailara, eta energia eskaria, berriz, 2023an.\nOkerrenean ere jarri da IEA. Zer gerta daiteke COVID-19aren kaltea luzatu egiten bada? Suspertze atzeratuko agertokian, BPG globala ez da krisi aurreko mailara itzuliko 2023ra arte, eta energia eskariak 2025era arte itxaron beharko du. Bai oinarrizko agertokian, bai okerrenean ere, CO2 isurketetan errebote geldoa aurreikus daiteke, beti ere krisi aurretik iragarritako hazkundearen azpikoa. Arazoa da ez duela isurietan egiturazko aldaketarik ikusten: geldialdi ekonomikoaren ondorioz jaitsiko dira.\nAzken urteetan IEAren analisietan gero eta pisu gehiago hartzen joan da Garapen Jasangarriko Agertokia, eta aurten pisuzkoena da, oinarrizkoaren atzetik. Agertoki horretarako, energia sektorearen egiturazko aldaketa baterako, ezinbestekoak dira inbertsio masiboak kapital stock berri, efiziente eta garbiagoetan. Horrela lortuko litzateke CO2 isurien goia 2019. urtean uztea.\n2020ko txostenak marraztutako laugarren agertokia berria da. IEAk lehen aldiz aztertu du modu sakonean 2050. urtean karbono neutraltasuna lortzeko bidea nolakoa izango litzatekeen. Inbertsioez gain, eta energiarako teknologia garbien hedapenaz gain, giza portaeraren aldaketa orokortuak behar liratekeela uste du IEAk.\nMix energetikoari begira, iturri berriztagarriak dira garaile txostenak marraztutako agertoki guztietan. Energia globalaren eskaria murriztuko balitz ere, iturri berriztagarrietako energiaren eskariak gora egingo luke; edozein dela ere agertokia, agentziak hazkundea iragarri du iturri berriztagarrietan.\nOinarrizko agertokiaren arabera, argindarraren eskari berriaren %80 berriztagarriek beteko dute 2040. urtera artean. Garapen jasangarri batean, haien hazkundea handiagoa litzateke, eta are handiagoa neutraltasun klimatikoa 2050ean iristeko ikusmiran.\nHidroelektrikoak ez diren berriztagarrietako argindarra ekoizteko ahalmenak gora egiten jarraitzen du, IEAk berak aurretik iragarritakoa baino erritmo bizkorragoan. Eguzki energia eta itsasoko zein lurreko energia eolikoa.\nMunduaren petrolio erabilerak goia jo duela esateko goizegi da, IEAren aburuz, betiere ez badira klima larrialdiari aurre egiteko neurriak indartzen. Oinarrizko agertokian, petrolioaren eskaria krisi aurreko mailara 2023an itzuliko dela uste du agentziak, baina, hala ere, iaz iragarritakoa baino hazkunde txikiagoa izango du 2030erako —bi milioi upel gutxiago eguneko—. Hori bai, eskariaren hazkunde horren %60 industria petrokimikotik iritsiko da, azken hamar urteetan errepide garraioa izan den arren eskaria handitu izan duena.\nGas naturalaren eskaria bizkor suspertuko da aurtengo beheralditik, eta 2030erako 2019ko mailatik %14 gora egongo da. Gasaren —eta neurri txikiagoan petrolioaren— mesedetan dator ikatzaren gainbehera. Baina, IEAren ustez, ezarritako merkatuetan bost urteren buruan agortuko dira ikatzetik gaserako irabazi horiek, ingurumen politiken, elektrifikazioaren, berriztagarrien lehiaren eta karbono isuri txikiko gasen —hidrogenoaren— erabileraren ondorioz.\n2025. urtean utziko dio ikatzak munduko energia iturri nagusia izateari. Agertoki guztietan ikatzarenak egin duela uste du agentziak. Haren beherakada «egiturazkoa» dela nabarmendu dute datuek, eta, zenbat eta klima politika sendoagoko agertokia, handiagoa da ikatzaren eskariaren murrizketa. Dena den, IEAk iragarritakoa baino bizkorrago jaitsi beharko du ikatzaren erabilerak, beroketa 1,5 gradutara mugatu nahi bada.\nEusko Legebiltzarrak merkataritza eta ostalaritzarako laguntza gehiago eskatu ditu\nOposizioak proposamen zehatz batzuk egin ditu, eta zenbatekoak ere jarri ditu mahai gainean, baina EAJk eta PSEk atzera bota dituzte eskaera horiek.\nEBZk iradoki du abenduan hartuko dituela neurri gehiago, ekonomia moteltzen ari delako\nKonfinamenduen eta hainbat sektoreren itxieren ondorioz, azaroa txarra izango dela aitortu du Christine Lagardek.\nKutxabankek 160 milioi irabazi ditu, hornidurak bikoiztu arren\nAurreko hiruhilekoan inoiz baino hipoteka mailegu gehiago eman ditu kutxen bankuak.\nDieselaren zerga EAJrekin negoziatzeko prest dago Madril\nJeltzaileei lasaitasun mezua bidali die Montero Ogasun ministroak, eta ziurtatu du ados jarriko direla, gai horretan eta «beste batzuetan».\nGehiago egin beharko da\nHistoriako argindarrik merkeena


Gaurtik aurrera nola atera gaitezke kalera? - Albisteak - Bidania-goiatz\nGaurtik aurrera nola atera gaitezke kalera?\nGaur deseskalatzearen 2. fasean sartu gara. Alor askotan orain arte izan ditugun neurriak leunduko dira eta deseskalatze prozesuan beste pauso bat emango dugu. Hortaz, gaurtik aurrera ondorengo arauak izan beharko dira kontuan:\nSei urtetik gorako pertsonek, maskarilak erabiltzea derrigorrezkoa izango dute. Maskarilak garraio publikoan eta bi metroko distantzia gordetzea ezinezkoa den espazio eta eremu guztietan eraman beharko dira, irekiak zein itxiak. Maskarila horiek kirurgikoak izatea komeni da, ahal den kasuetan.\nHiru eta sei urte bitarteko haurren kasuan, ez da derrigorrezkoa, baina erabiltzea gomendatzen da.\nArnasa hartzeko eta bestelako osasun arrazoiengatik edo jarduera zehatz batzuk egin ahal izateko erabiltzea ezinezkoa den kasueran, ez da derrigorrezkoa izango.\n2.- Mugikortasuna eta ordutegiak:\nAzken astean bezala, probintzia barruko mugikortasuna librea izango da. Hori bai, probintzia batetik bestera arrazoi sozioekenomikoengatik soilik pasa ahal izango da. Bidania-Goiatzen ez da ordu mugarik egongo, baina jarduera ezberdinetarako ordutegiak zituzten herrietan, solik ondokoa izan beharko da kontuan: 70 urtetik gorakoek lehentasuna izango dute espazio publikoan 10:00etatik 12:00etara eta 19:00etatik 20:00etara.\nGaurtik aurrera etxeetan 15 pertsona arteko bilkurak egiteko modua izango da, familia bereko pertsonen zein lagunen artean. Lokal pribatuetan eta erabilera publikoko gure irekietan biltzeko aukera ere egongo da. Beti ere, distantziak eta prebentzio baldintzak betez egin beharko dira.\n4.- Ostalaritza eta elkarte gastronomikoak:\nTaberna eta jatetxeek, terrazez gain, barruko espazioak irekitzeko aukera izango dute. Bi kasuetan, gehienez %50eko edukierarekin, barruan mahaietan eserita soilik egon ahal izango da eta beti, beharrezko distantzia eta higiene neurriak hartuta.\nElkarte gastronomikoei dagokienean, %50eko gehienezko edukierarekin funtzionatu ahal izango dute, baina beti, ostalaritzari dagozkion segurtasun eta higiene neurriekin.\n6.- Kultura eta aisialdia:\nEspazio txikietan, kultura eta aisialdia berreskuratu ahal izango da. Museoak edukieraren %50arekin jardun ahal izango dute, eta kultur etxe, antzoki, zinema eta antzekoek edukieararen %30arekin, gehienez 50 pertsona bilduz. Eta beti, dagozkien segurtasun neurri guztiak betez.\n7.- Turismo aktiboa eta natura:\nTurismo aktibo eta naturalarekin berriro hastea baimenduko da, gehienez, 20 pertsonako taldeetan.\n8.- Herritarrekin topatzean zer?\n9.- Kontuan hartzekoak:\n10.- Zintzo jokatu:\nArau hauek ‘Deseskalada’ deitu dioten prozesuko bigarren faserako izango dira, gaurtik, maiatzaren 25etik, ekainaren 7ra bitartean. Ondoren beste arau batzuk ezarriko dituztela esan dute.\nHori bai, aurrekoak laburpenak dira, informazio guztia ondoren loturetan dago:\nII. Faseko neurriak biltzen dituen Eusko Jaurlaritzaren dekretua.


GALIZA, Kepa Junkera | INFERNUKO HAUSPOA\nGALIZA, Kepa Junkera\nGaizka Peñafiel en 22:39 iruzkinik ez\nKepa Junkeraren azken proiektuak argia ikusi du, azken hilabeteetan Galizian egindako lanaren ondorioz. Ez da kasualitatea han grabatu izana, diskoaren hari nagusia galiziar musika tradizionala delako eta horrexegatik albumaren izenburua Galiza da. Hamaika musikari galiziarrek parte hartu dute lanean aurreko sarrera baten aurreratu bezala eta emaitza oso disko aberatsa izan da. Euskal kantu tradizional batzuk ere sartu ditu Kepak, sarritan herrialde bietako piezak ederki nahastuz.\nDiskoak oihartzun handia izan du Galizian eta baita penintsulan zehar ere, izan ere 43. postuan dago espainiar disko salduenen artean. Dudarik gabe oso datu adierazgarria da hau, horrelako musika mota batekin konplexuagoa egiten dena.\nEgia esan pieza oso interesgarriak topatu ditzakegu bi CDko lan honetan, trikitixa eta galiziar instrumentuak primeran uztartzen direlako, oso era naturalean. Diskoaz gain liburuxka ederra sortu dute eta zin dagizuet diseinua goi mailakoa dela, nik behintzat azken boladan ikusi dudan onenetarikoa. Musika zelta edo tradizionala gustuko dutenek disko hau maitatuko dute. Estilo horien jarraitzaileak ez direnak ere aukera paregabea dute mundu horretan barneratzeko, entzunaldi atsegin bat proposatzen digulako Junkerak azken album honetan. Ekoizpen prozesuaren laburpentxoa ikusi dezakezue ondoren eta baita Spotify-n entzuteko esteka ere:\ndiskoa kepa junkera


San Tomas ala Santo Tomas? • ZUZEU\nSan Tomas ala Santo Tomas?\nOso maiz Santo Tomas entzuten dugu, baina San Tomas behar du euskaraz. Zergatik?\nSoinuen harmonizazioagatik eta ahoskatzeko erraztasunagatik, gazteleraz erabaki zen Do- eta To- silabak hasieran dituzten santu izenak Santoformarekin ematea: Santo Tomé, Santo Domingo, Santo Toribio…\nEuskaldunen artean, ordea, San Tomas, San Domingo… esan izan da. Ez dirudi, beraz, euskaraz Santo behar duenik, baizik eta San. Baina gu ez gara hizkuntzalariak eta esan ezazu, bada, gehien atsegin duzun eran.\nNondik nora San Tomas Eguna?\nBatzuetan naturak eta pertsonok oharkabean bat egiten dugu gauzak elkarrekin sortu eta betikotzeko orduan. Horietakoa da San Tomas eguna.\nJakinekoa da baserritarrak errentak ordaintzera etortzeak eragin zuela jai hau Donostian, Bilbon, Lekition, Zaldibarren, Azpeitian… aspalditik, gainera.\nEz dago argi esaterik, baina Arrasaten adibidez, Santamasak XIV. mendea baino lehenagotik daude dokumentatuta… Aspaldiko gertaera da, beraz.\nBaina hel diezaiogun naturak eta gizakiak bat egiten duten kointzidentzia hori zergatik gertatzen den kontatzera.\nEsan dugu alde batetik hirian bizi den baserri jabeari ordaindu beharreko errentak daudela, baina horretarako epea ez da San Tomas eguna baizik eta beste santu entzutetsu batena, San Martinena. Bai, zerria hiltzearekin hasten zen alokairuak eta bestelakoak ordaintzeko epea.\nKontua da, itxuraz, orain bezala lehen, zorrak ordaintzea ez dela inorentzat gozoa eta atzeratu eta atzeratu egiten zela epe hori San Tomas egun honetara arte. Esan dezakegu, era batera edo bestera, azken epe eguna dela San Tomasena, eta hori oso gizatiarra da, oso humanoa, nolabait.\nBaina San Tomas eguna beste gauza baterako ere erabiltzen zen eta da: norberak ekoitzi ez dituen negu guztirako elikagaiak erosi eta trukatzeko. San Martin eguna urruti dago negu-negutik, baina San Tomas abendu betean da. Hala bada, San Martin egunetik norberak lortutakoa saltzeko prestatzen da eutsi egiten zaio etxean dagoenarekin, udazkena oparoa baita, baina San Tomas da negu luzeko hotzerako despentsa hornitzeko eguna. Halaxe agintzen du naturak.\nHala bada, hortxe gizakion arrazoiak eta naturarenak bat eginda.\nBilboko Unamuno plazan dagoen eta PagotxaRZk-eko babesle den Geuria.Merkatua supermerkatuko webgunean aurkitu dugu San Tomas Eguna ala Santo Tomas Eguna eta zergatiaren gakoa. Egun hau nondik datorren eta hainbat kontu bitxi bertan. Bilboko Zazpikaleez, etab, ere badute gustora irakurtzeko moduko beste sarrerarik.\nEuskal Herriko produktu naturalak saltzen ditu Geuria.Merkatuak, bertako ekoizleen 1.000 produktutik gora, prezioaren ondoan argiki erakusten da produktuaren jatorria eta ekoizlea nor den (Mahala, Mañeko, Goiburu, Ameztoi, etab...). Sarrera hau publikatzeko baimena eskatu diegu eta baiezko adeitsua jaso dugu. Milesker!\nKakaztutako kanpaina baten ajeak\nHauteskundeen biharamuneko egunkarien azalak


Trenbolona Enanthate hautsa gordinak Fabrikatzaileak eta hornitzaileak - Fabrika\nTrenbolona E (trembolona enanthate) muskulu-masa gehitzen duten osagarri indartsu gisa sailka daitezkeen esteroideetako bat da. urteetan zehar hazten da bere muskuladoreen eskaria, muskuluaren hazkundearen eraginkortasunagatik. Tren E (trenbolona enanthate) trenbolona esterifikatuena da eta xurgapen tasa luzea du. Hamabi eguneko bizitza erdia dauka anabolikoen ekintza luzeagoa lortzen laguntzen duena.\nTrenbolona Enanthate hautsa (10161-35-8) bideoa\nTrenbolon Enanthate hautsa (10161-35-8) deskribapena\nTrenbolon enantato gordinaren hautsa, Trenabol ezizena ezaguna, esteroide anaboliko-androgeno sintetikoa eta injektatua da (AAS) eta inoiz merkaturatu den nandrolona eratorria da. C17β enantato esterrak eta trolbolonako efektu luzeko prodrogak dira. Trenbolon Enantato raw hautsa ez zen inoiz mediku edo albaitaritza erabiltzeko baimena eman, baina ikerketa zientifikoan erabiltzen da eta Internet merkatu beltzean saltzen da bodybuilders eta kirolarientzat steroid diseinatzaile gisa.\nKirolariak eta bodybuilders-ek hamarkada batzuetan zehar trenbolon enanthate raw hautsa erabiltzen zuten fisikoki eta errendimendu handiko droga gisa. Onura ugari dago bodybuilder moduan, Trenbolon Raw Enanthate hautsa AAS gisa erabilita, gutxi gorabehera bost aldiz eraginkorragoa eta testosterona baino indartsuagoa dela estimatzen baitu. Testosterona ez bezala, Trenbolona Enanthate hautsa ez da fluidoen atxikipena eragiten muskulu-masa irabazten duen bitartean. Honek bodybuilders-ak itxura errazago uzten dio eta horregatik erabiltzen da lehiarako ekitaldietarako prestatzen ari den bitartean.\nTrenbolona Enanthate hautsa (10161-35-8) Specifications\nproduktuaren izena Trenbolona Enanthate hautsa\nIzena kimikoa Trenbolona enanthate; Unii-FF02TM6THR; FF02TM6THR; 1629618-98-9; Trenbolona Enantate; SCHEMBL634216\nCAS Zenbakia 10161 35--8\nMolecular Wzortzi 382.544\nUrtze Point 72-78 ℃\nApplication Trenbolon Enantato hauts gordinak esteroide anabolikoen boteretsuenetakoa da, errendimendu handiko gaitasuna hobetzeko gaitasuna duena, batez ere kirolarien eta gorputzentzako. Trenbolona enantato hautsa testosterona baino eraginkorragoa da, behar bezala erabiltzen bada eta gomendioen arabera.\nZer da Trenbolon Enanthate raw hautsa (10161-35-8)?\nTrenbolona Enanthate hautsa anaboliko anabolikoen androgenoa da, testosterona baino anabolikoen eta androgenoen esteroideak ditu. Trenbolona-konposatuek trébolona hormona ester bat (enantatoa) erantsita dago, hormona askatzeko jarduera kontrolatzen laguntzen duena. Trenbolona Enathate hautsa Espainian helburu nagusia da, ebaketa eta bolumena barne. Mediku, oso gutxitan erabiltzen da lehen hipogonadismoa, hipogonadismo hipogonadotropikoa eta nerabezarora atzeratutakoa gizonezkoetan; emakumezkoetan, aldiz, ugaztun minbizia metastatikoa tratatzeko erabiltzen da. Trenbolona Enanthate hautsa ere abeltzaintzako medikuntza gisa erabiltzen da abeltzaintzan, giharren hazkundea eta gosea areagotzeko.\nNola Trenbolon Enanthate Raw hautsa (10161-35-8) lan egiten du\nTrenbolona enantato hautsa 7 - 10 egunen batez besteko iraupena erakusten duelako, eta oraingoan Parabolan luzeena den beste antzeko beste bat baino ez du ohikoena, batez ere orratz-lotsati edo askok injekzio maiz desoregarriak ematen dizkieten erabiltzaileei. Trenbolona erabiltzeko. Trenbolona azetato hautsarekin konparatuz, eguneko beste injekzioak gutxienez eskatzen dituena. Trenbolona enantato hautsa astean bitan bakarrik administratu behar da, injekzio bakoitza uniformeki banatuta (astelehen eta ostegunetan, adibidez). Trenbolona erdi-aurreratu den mailako esteroide anabolikoen moduan jotzen duelako, konposatu honen erabiltzaile gehienek ondo ezagutzen dute normalean. Trenbolonaren lehen pausoa egiten duten bitarteko askok trenbolona enanthate hautsa nahiago izango dute injekzioak maiztasunez erosotasuna dela eta. Hala ere, horren desabantaila da trolbolona oso indartsua dela anabolikoen esteroidea dela eta beste edozein konposatuekin alderatuta ez diren albo-efektu potentzialak eramatea. Horregatik, esteroide anaboliko gogor gisa etiketatu da eta trenbolonaren azetatoa aukeratzen duten formak aukeratzen jakin nahi duten trenbolonaren hasiberriaren ordez. Trenbolona azetatoaren hautsaren erdi-bizitza azkarragoa dela eta, trenbolonaren odol-maila azkar eta azkar erortzen dela ziurtatzen da, baita gorputzaren garbiketa azkarra bermatuz. Trenbolona Enanthate hautsarekin, bi astez da trenbolona gorputzaren guztiz argi egin beharrekoa, eta denbora horretan nahi ez diren albo-ondorioak egon daitezke.\nBeraz, gizabanakoaren eskumena da informazio hori erabiltzea eta erabakitzea beraien artean gutxiago izaten diren injekzioak erosotasuna merezi duen bi aste lehenago itxaron beharko lukeen arriskua. Erabiltzailea trenbolonaren esperientzia handia duen erabiltzailea bada, dagoeneko gorputzaren erreakzioa ulertzen duena, erabaki hori egin beharko litzateke dagoeneko.\nTrenbolona Enanthate hautsa (10161-35-8) dosia\nTrenbolon enantatoa injektatutako olio gisa erabiltzen da normalean. Taldearen dosi ohikoena 75 eta 100 mg da. Arrunta astean bitan hartu. Erabiltzeko iraupena egokia da normalean 8 aste.\nTrenbolona Enanthate hautsa (10161-35-8) Abantailak\nNitrogenoa atxikitzea sustatzen du\nMuskuluen barruko nitrogenoa anabolismoa mantentzen du, eta katabolismoa etengabe. Zenbat eta hobeto gorde ahal izango duzu eta hau da trenbolona enanthate hautsaren efektu bat da - nitrogeno lures muskulu jarri lo.\nProteinaren sintesia bultzatzen du\nTrenbolon enantato hautsa gasaren pedalari eragiten dio eta proteina sintesia okertzearen abiadura bihurtzen du. Muskuluaren hazkundea sustatzen du, baina babesten du, entrenamendua mozteko eta bidaltzeko gakoa ere.\nEz du aromatizatu\nHori da efektu bat trembolona enanthate hautsa da, nahiz eta ez da oraindik aipamen bat merezi du. Ez dago efektu estrogenikoik, hau da, uraren gorputza zero eraikitzea eta benetako irabaziak.\nErresistentzia hobetzen du\nOdoljeloak gorputzaren inguruan oxigenoak dira. Esan gabe, zenbat eta handiagoa den zelulak zenbatu oxigeno gehiago gorputzaren inguruan ponpaketa izango duzu.\nIndarra eta indarra handitzen ditu\nEfektu esanguratsuenetako bat trembolona enanthate hautsa eskubidea du sendoagoak izateko eta botere garrantzitsu guztiak eman dezazun gaitasuna duena - azkar!\nHona hemen bodybuilding-eko edonork duen efektu positiboen ikuspegi orokorra trembolona enanthate hautsa aprobetxatu ahal izateko.\nMuskulu gogorra eta lean\nGantz handiagoa erretzea\nEbaketa bultzatzen du\nGorputzeko gantz ehunekoak murriztea\nErosi Trenbolona EnanthateBuyaas.com-eko hautsa\nfor 1 berrikuspena Trenbolona Enanthate hautsa (10161-35-8)\nTRENBOLONE ENANTHATE produktua oso erabilgarria da.


Ha.real fabrica municiones de orbaizeta - Librería Carmen\nHa.real fabrica municiones de orbaizeta.\n1975. urtea zela uste dut, Saraitzu eta Aezkoa inguruetan Aste Sainduk o egunak pasatzen nenbilen. Ostegun goizean, Aribera heltzean, bizkait ar adiskide batzurekin topo egin nuen eta aspaldi ikusi ez nuen Jose R amon Uriarte adiskidea, antzinako arma ola baten berri ematen ari zen talde hartan. Bera ekonomiako Master bat egiten ari zen Londresen, eta ikasketen bidez ezagutzen omen zuen arma ola; eta han zebilenez gero, lehenaldikoz egun horretan bertaratu omen zen. Orbaizetako arma olak garai bateko ekonomian eta historian izan zuen garrantziaz mintzo zen, eta bere kontatzeko erak neri ere bertaratzeko grina sortu zidan. Ost iral Saindu egunean, goiza langartsu agertu zenà, isil isilik, bakar b akarrik, autoa hartu eta Orbaizeta aldera abiatu nintzen. Giro langart su hura ezin egokiagoa zitzaidan nere barnea astintzen zuen emozioaren tzat. Nere burua gero eta beroagoa zegoen, guztiz minbera egingo zitza idan bizipenerako prestaturik nintzen. Orbaizetara heldu eta arma olar ako bidea nondik zen galdetzean, lehenengo biek etzekiten, horrek orai ndik bitxiagoa eta misteriotsuagoa egiten zuen nere helburua. Hirugarr en bati galdetu eta honek ederki bideratu ninduen. Sartu nintzen bada bide hertsi batean; euri mehe hark Iratiren naturaleza sarkorra are ba rnekoiagoa egiten zuen; Iratiren izpiritua arnasten zuen nere gogoak e ta kantu baten bila gabiltzanontzat ezinbestekoa izaten den zirrara pi l-pilean sentitzen nuen, kantu baten hari muturra aurkituko nuela zihu rtzat jotzen nuen. Kantu zaharretan hainbeste aipatzen den basoilarra han ari zen kantari. Hurbiltzen ari nintzen, gero eta bakardade haundi agoa, gero eta gune erlijiosoagoa; eta isiltasun hura are isilagoa egi ten zuen ur murmurio zoroa aditzen hasi nintzen; bapatean nere begiek aurrez aurre zuten lehen harresia. Autoa utzi eta hormari begira nengo ela, senaz, hertz batean goruntz zihoan belar soildu lerro bati jarrai tu nion; ustekabean horma sendo baten gainean nere burua aurkitu nuen arte. Behekaldean Txangoaren urak hartzen dituen Legartza erreka, arku pean eta bi hormen artean, etengabeko joanean, mar-marra otoizten ari zen, oihartzunaren lilura aurkitzen zuelarik. Lehenmina sorraraziz, no rtasun sarkorra isurtzen zuen eraikin apurtu hark; gure nahi eta ezine zko izate hautsiaren eszenatokia zirudien. Egun arma ola zaharra, Kult ur Interesdun Onura izendatua izan da eta Iratiko naturan, garai batea n ez bezala, bakean aurkitzen da. Eguneroko bakardadean, isil isilean, nehor ere ohartu gabean, suzko, burdinezko eta polborazko arranguren oroitzapen zaharrak jalgitzen dira hormetan erroak dituzten zuhaitzeta n gora. Hitzaurre honetan, nik egun hartan bizitutako oroimen poetikoa idatzi dut. Mallik, ikerketa lan serio baten ondorioz, liburu honen i rakurleentzat guztiz interesgarriak izango diren gora behera historiko ak ematen ditu, arma ola zahar honen inguruan gertaturiko guztia. Benito Lertxundi 2010eko apirilaren 21a


Nahia Europako Txapeldunorde 400 librean 🥈!! - Buruntzaldea Igeriketa- Albisteak\nHome Bereziak | Especiales Egokitua-Adaptada Kronikak-Crónicas Nahia Europako Txapeldunorde 400 librean 🥈!!\nBuruntzaldea IKT asteazkena, maiatzak 19, 2021 Bereziak | Especiales, Egokitua-Adaptada, Kronikak-Crónicas,\nEuropako Txapeldunorde 400 librean 🥈!!\nMaiatzaren 16an, Europako Txapelketan lehian hasteko eguna zuen Nahiak. Bere lehen proba, bere proba onena zen, 400 librea , eta ez zuen hutsik egin.\nBi marka pertsonal egin zituen gainera Nahiak. Batetik, 5:06,16rekin Espainiako errekor berria ezarri zuen eta gauza bera egin zuen 200eko pasean ere, kronoa 2:27,85an geratuz eta distantzia honetan ere Espainiako errekor berri bat ezarriz.\nAtzoko 100 tximeleta proban, goizean burututako kanporaketa serieetan finalerako sailkatu en Nahia, 1:19,97 eginda bere aurreko marka ia bi segundutan hobetuz eta arratsalderako finalerako sailkatuz. Finalean 1:20,22rekin seigarren izan zen Nahia. Goizean egindako 1:19,97a ere Espainiako errekor berria da.\nGaur arratsaldean Nahiak 100 libreko finala izango du eta gure blogean, webgunean edo gizarte sareetan jarraitu ahal izango duzue.\nAnimo Nahia eta ZORIONAK!! BRNPWR!!\nArgitaratzailea Buruntzaldea IKT ordua asteazkena, maiatzak 19, 2021


Agur Arnaldo! Agur obispo jaunak!\nAgur, Arnaldo. Adierarik onenean: augur onak opatzen dizkizudala alegia. Onartu omen duzu lehendakarigai izatea. Eta ezker abertzale formalean horixe dute itxaropen, gainbehera azeleratuari itxura antzeko galga jarri ahal izateko.\nEz duzu lantegi makala. Urte askotako norabide ezin okerragoaren ondorioz, lehengo zaharretan katramilatuta, ezker abertzaleari kontuak ustelduz doazkio aspaldian. Iraganeko kondarrak ahoan, belarri eta begietan, etorkizunari aurre egiteko garbiketa eta sorkuntza lan eskerga behar du.\nEstratega onak aukeratu beharko dituzu, mando zaharrekin ezin lasterketa irabazi eta. Mugak ere ongi jarri: ez da zilegi edozer egitea ustez arrazoi teorikoa izateagatik. Onenei erreparatu eta harrokeriak baztertu. Helburuak lortzeko beste alderdietan ere adiskideak behar dira. Gipuzkoan lau urtez ahalmenak erakusteko aukera izan eta erremateko kalifikazioa Ez nahikoa izan da. Zaborren kontua kale itsuan utzi duzue zabor bihurtuta.\nXXI. mendean behar dugun ezker abertzale sendo eta pozgarria garatzeko XIX.eko mundu ikuskerak ez du balio. Esan duzu ausartu egingo zarela eta irribarrea eskatu, Arnaldo. Horregatik behintzat merezi duzu bozka.\nAgur ere Baionako apezpikuari, Marc Ailleti. Baita Donostiako José Ignacio Munillari ere. Baina bestelakoa: adio, luze arte esatekoa.\nKristau sentitzen garenontzat lotsagarria ez ezik, ernegagarria ere bada “beltzezko gizon” horien portaera\nKristau sentitzen garenontzat lotsagarria ez ezik, ernegagarria ere bada beltzezko gizon horien portaera. Edozein astakeria esaten ausartu eta erridikulo galanta sentiarazi gehienoi. ”Homosexualitatea senda dezakeela” batek, eta “abortoa atentatu jihadista baten antzekoa dela” besteak, baita babukeria zerrenda amaigabea esan ere.\nEbanjelioetako esaldirik ederrenetakoan Jesusek dio: “Ez izan beldur”. Fede helduak poza eta indarra ematen baitu. Inkontziente horiek Berri ona ilun eta izugarri bihurtzen dute. Zoazte mesedez.\nAbel Azkona artista epailearen aurrean salatu du Espainiako abokatu kristauen elkarteak. Azkonak eliza katolikoan gertatu diren pederastia kasu ugariak eta berauek ezkutatzen egindako ahaleginak agerian jartzeko hostia sagaratuak erabili ditu. Nire kristau ikuspegitik Jesusen gorputzaren erabilpen ederra.\nArropa sakratuak jantzi arren, benetako jardun blasfemoan aritu diren pedofiloak sozietate osoaren aurrean nabarmen uztea ekimen erlijiosoa da. Guztiz errugabe diren gorputz eta arima gazteak bidegabe betirako markatu dituztenak horiexek dira sakrilegoak.\nMesias berriro munduratuko balitz, Josune izango litzateke, siriarra eta Abel Azkonaren adiskide.\nKanal hauetan artxibatua: Iritzia | Arnaldo Otegi | Espainiako hauteskunde orokorrak 2016


EH Bilduk Pilar Arana mugikortasun arloko zinegotzi-delegatuak egindako adierazpenen aurrean azalpenak eskatuko ditu\nKomunikabide batean egindako adierazpenetan, uda honetan hirian auto-ilarak egotea nahi duela adierazi du, hiriko erdigunera iristen diren autoen kopurua, bere ustez, jarduera ekonomikoaren adierazlea delako.\n| 2020-05-19 15:38:00\nEH Bilduk premiazko agerraldi-eskaera bat erregistratuko du, donostiarrei azaltzeko zer mugikortasun-plangintza mota duen esku artean Udal Gobernuak (plangintzarik badu) halako nahia adierazteko.\nPilar Aranak, Teledonostin egindako elkarrizketa batean, honakoa esan du hitzez hitz: "Mugikortasun zinegotzi gisa udan auto-ilarak eta pilaketak gustatzen ez bazitzaizkidan ere, orain esaten dut ea uda honetan auto-ilara hori egongo den eta ea autoak erdiguneraino etorriko diren". Ondoren, mugikortasun zinegotziak azaldu du auto kopurua jarduera ekonomikoaren adierazle dela.\nEzin da onartu mugikortasuneko zinegotzi batek bere eginkizunak alde batera uztea eta jendaurrean horrelako adierazpenak egitea. Edo adierazpen horiek zuzentzen ditu eta lanean hasten da bere Departamenduaren helburuak betetzeko norabidean, edo bere kargua utzi beharko du. Ez dago beste irtenbiderik.\nBaina adierazpen horiek sakoneko arazoaren icebergaren punta besterik ez dira. Izan ere, udal gobernu hau mugikortasun iraunkorra sustatzeko orduan, isurketak murrizteko eta klima-aldaketaren aurkako borrokaren ikuspuntutik, oso atzean geratzen ari da. Eta Eneko Goiaren mugikortasun politikak pandemiaren aurretik ere oso eskasak baziren, orain, konfinamenduaren garaian eta deseskalatze prozesuari begira, kudeaketa tamalgarria izaten ari da.\nOsasunaren ikuspegitik, pandemia garia hauetan, hirian mugitzeko sistemarik seguruena bizikleta da. Halere, udal-gobernuak ez du horren aldeko apustu garbirik egin. Orain dela egun batzuk, Goiak iragarri zuen 5 kale "zona 10” (oinezkoak + bizikleta + autoak) bihurtuko zirela, guztira 800 metro baino gutxiago, eta Askatasunaren hiribidea (400 m) “Zona 30” bihurtuko zela (autoa + bizikleta). Neurri gehiago iragarri ziren beste kale gutxi batzuetan, baina orain arte ez da ezer egin. Aldiz, Bartzelona bezalako beste hiri batzuek, lehen egunetik, 80km egokitu zituzten oinezkoentzat eta behin-behineko 21 km-ko bidegorriak jarri zituzten. Eta Granadak, esaterako, 75 km-ko bidegorriak eta 50 km oinezkoentzako kaleak iragarri ditu. Milan, Paris eta Europako beste hiriak ere bide beretik doaz. Eta apustu hori ez da aldi baterako: ordezkariek adierazi dutenez, neurri horietan ez da atzera egingo.\nPandemia garai honetan, EH Bilduk hainbat proposamen egin ditu bizikletaren erabilera sustatzeko, garraiobide seguruagoa eta eraginkorragoa delako. Proposamenak aurkeztu dizkiogu Udal Gobernuari, bai konfinamenduan (ospitaleetara igotzeko bidegorria jartzea, osasun-langileek erabil dezaten), bai deseskalatze prozesuari begira (behin-behineko bidegorriak hiriko ardatz nagusietan: Elosegi etorbidea-Mirakruz; Amara- Poligono 27, Igarako poligonoan, etab.). Proposamen horiek guztiak atzera bota ditu EAJ-PSE Udal Gobernuak.\nEta gogora dezagun Donostia Bizikletaren aldeko Hirien Sareko kide dela, 'bizikletaren erabilera bultzatzeko txoke-plana' aurkeztu zuena apirilaren 22an. Eta, nahiz eta Pilar Aranak berak bide telematikoz parte hartu zuen plan horren aurkezpenean, ia neurri bat bera ere ez da aplikatzen ari Donostian. Eta, Pilar Aranaren adierazpenak ikusita, gauza guztien aurretik autoa lehenetsiz, ez du betetzeko inolako asmorik.\nEneko Goiak burbuila turistikoa zulatua egon daitekeela adierazten ari diren seinaleei jaramonik egin gabe jarraitzen du\nEH Bilduk salatu du udalbatza-aretoaren erabilera antidemokratikoa eta Eneko Goiak Donostian ezartzen ari den gobernantza-eredu autoritarioa\nEH Bilduren udal taldetik, lehenik eta behin, gure gaitzespen irmoena adierazi nahi dugu alkateak Donostiako Udalbatza aretoarekin egiten duen erabilera antidemokratiko eta alderdikoiagatik. Izan ere, asteak daramatzagu alkateari eskatzen ordezkaritza politikorako eta gobernu-ekintza kontrolatzeko herritarrok eta udal taldeok ditugun tresna demokratikoak, hau da, udal batzarra eta eta udal-batzordeak, martxan jartzea. Azkenean, datorren astelehen eta asteartean udal batzordeak egingo dira, baina ez modu presentzialean, era telematikoan baizik, Udalbatza Aretoak, Goiaren esanetan, ez zituelako segurtasunez bilerak egiteko gutxieneko osasun baldintzak betetzen.\nBietako bat: Edo Eneko Goia eta PSEko kideak arduragabe batzuk dira, eta jendearen osasuna arriskuan jartzen ari dira, edo pandemiaz baliatzen ari dira oposizioko taldeen lana oztopatzeko. Sektore askotatik salatzen ari den bezala, COVID-19ren krisi honetan lehenagotik zetozen arazo sozio-politiko larriak azaleratzen ari dira: zaintza krisia, dependentzia ekonomikoa, lan-prekarietatea... Eta gobernantza-eredu autoritarioen gorakada ere beste adibide bat da.\nBestalde, Udal Gobernuak Donostiako ekonomiako sektore jakin batzuei gaurko bileran aldebakartasunez helarazi omen dizkien – prentsatik jakin dugu - neurri batzuen inguruan kezka agertu nahi du EH Bilduk.\nTurismoaren burbuila zulatu egin da pandemiaren ondorioz, eta errealitate gogor batera itzuli da Donostia. Turismo-jarduerak pertsonen mugikortasuna dakar nahitaez, eta, hain zuzen ere, mugikortasuna murriztea izan da COVID-19 birusaren hedapena saihesteko mundu osoan hartutako erabaki nagusietako bat. Zentzu honetan, EH Bildu oso kezkatuta gaude gaur ere garapen ekonomikorako beste eredu baten beharra aipatu ez delako. Izan ere, Donostiak beste inork baino gehiago jasango du krisi hau, hain zuzen ere, turismoaren oso mendeko egitura ekonomikoa duelako.\nLangabeziaren datua argigarria da zentzu honetan: lehen aldiz, Donostiak Gipuzkoako eta EAEko langabezia tasa gainditu du. Dagoeneko% 11,5ean gaude, eta Udal Gobernuak are gehiago igotzea espero du. Alderik txarrena, , berriz ere, emakumeek eta 45 urtetik gorakoek eramaten dute; eta langabetu berrien % 56 ostalaritzatik datoz.\nEneko Goiaren Alkatetzan, turismoa Donostiako ekonomiaren motorra izatearen aldeko apustua argia izan da, baina sektore askotatik ohartarazi izan den bezala, apustu arriskutsua zen, bai arlo ekonomikoan, bai sozialean. Pandemia honek agerian utzi du sektore hau oso lurrunkorra dela eta gainera, adituen arabera, krisi honen ondorioa luzerako doaz.\nSektore turistikoa berriz diseinatzeko, jasangarria bihurtzeko eta egindako akatsak ez errepikatzeko neurriak proposatu ditu EH Bilduk. EH Bilduren ustez, lehentasuna lanpostuen galerari aurre egitea eta enpleguaren kalitatea hobetzea da. Baina, epe ertainean, aldaketa estrategikoak sartu beharko dira Donostiako egitura ekonomikoan, turismo-sektorearekiko mendekotasuna murrizteko eta lehentasunezko inbertsio publikoak sektore indartsuagoetara eta etorkizun handiagoa dutenetara bideratzeko, hala nola industria-sektorera, berrikuntzara, zerbitzu digitaletara, nekazaritzara eta "Km0" jardunbideetara, klima-aldaketaren aurkako borrokara bideratutako enpresetara, zainketetara eta sektore soziosanitariora, etab.\nEra berean, argia izan da ere EAJ-PSE Gobernu honek Garbera handitzeko eta merkataritza-gune handietako beste proiektu batzuk sustatzeko egindako apustua. Izan ere, gaurko bilera egin den Udalbatza-Areto horretan bertan, denda txikien ordezkari batzuk eseri diren leku berdinetan, EAJko eta PSEko zinegotziek behin eta berriz altxatu dute eskua Garbera handitzea baimentzeko eta gure hiriko auzoetako dendei hainbesteko kaltea egin dien azalera handiko beste proiektu batzuk bultzatzeko.\nTerrazen araudiaren egokitzapenari dagokionez, inplikatutako alde guztiei entzuteko Eneko Goiak duen borondate falta azpimarratu nahi dugu. EH Bilduk proposamen bat egin du zentzu honetan, sektoreko ordezkariak, auzo-elkarteak eta beste eragile sozial eta politiko batzuk mahai baten inguruan esertzeko. Izan ere, gure hirian kontuan hartu beharreko tokian tokiko errealitate desberdinak daude. Hala ere, beste behin, Goiak bere lehentasun bakarrak zeintzuk diren erakutsi du gaurkoan. Hiriko hainbat auzo-elkarteren gaurko komunikatu bateratua oso argigarria da zentzu horretan.\nHauek horrela, EH Bilduren iritziz, galdera ez da hiria noiz eta zein diru-laguntzekin itzuliko den krisi aurreko egoerara, baizik eta egoera berera itzuli behar duen. Zentzu horretan, asteleheneko batzordeei begira - dagokion tokian egitea espero dugu -, interpelazio bat erregistratu dugu, Udal Gobernuak donostiarrei azaltzeko zer dela eta ez du Donostia Turismoak edo Donostiako Udalak berak, turismoari buruzko hiri-gogoeta ireki eta estrategiko bat abiatu.\nDonostian, urgentziaz, bizikletan ibili ahal izateko aldi baterako bidegorriak ezarri behar dira\nSartzen ari garen fase berriari begira, EH Bilduk uste du beharrezkoa dela autoen erabilera geldiaraztea eta oinez edo bizikletaz joan-etorri aktiboak sustatzea. Horretarako, beharrezkoa da hirian beharrezkoak diren aldi baterako aldaketak egitea, herritarrak bizikletaz ibili ahal izateko, txirrindularien eta oinezkoen arteko segurtasun-distantziak mantenduz. Eta, horretarako, beste neurri batzuk ezartzeko zain egon gabe, beharrezkoa da gure hirian aldi baterako bidegorriak ezartzea, hala nola Miracruz-Ategorrieta-Jose Elosegi etorbideetan, Ibaeta-Igara industrialdean edo Bizkaia Paselekua-Poligonoa 27 tartean.\n| 2020-04-29 12:55:00\nAlarma egoera honetan bizikleta mugitzeko modu segurua dela argi geratu da, kutsatzeko arriskurik ez duelako eta distantzia fisikoa errazten duen garraiobidea delako bizikleta. OMEk ere gomendio bera egin zuen: mugitzeko beharra izanez gero, oinez edo bizikletaz egitea. Txirrindularitzako aditu eta bizikleten erabilera aldarrikatzen duten hainbat eragilek ere - tartean Kalapie Hiriko txirrindularien elkarteak - bizikletaren aldeko apustua egin dadin eskatu diete erakunde publikoei. Eta atzo bertan, Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikorako ministroak eskatu die udalei bizikletaren erabilera sustatzea garraio garbi eta iraunkorrerako alternatiba gisa, COVID-19k eragindako osasun-krisialditik pixkanaka irteteko.\nEH Bilduren ustez, Donostia bezalako hiri batean, non bizikletaren erabilera hain zabaldua dagoen, ez da ulertzen zergatik ez duen Udal Gobernuak egoerari aurrea hartu eta ez duen bizikletaren aldeko apustu argirik egin. Gai honetan, bai alarma-egoeran, bai deseskalatze-prozesua definitzerakoan, mugikortasun iraunkorraren gaia ez da sartu ez Gobernuaren lehentasunen artean, ezta komunikazioen artean ere, ez sare sozialen bidez, ez prentsa idatziaren bidez.\nEneko Goiaren Gobernuak atzera bota ditu EH Bilduk egindako proposamenak, eta badakigu bizikletaren erabiltzaileak ez daudela batere pozik orain arte egindako kudeaketarekin. Eta jarrera hori are ulertezinagoa da jakinik Donostiak "Bizikletaren aldeko Hirien Sarea" izeneko Estatuko sarean parte hartzen duela. Sare honek txoke-plan bat proposatu du, bizikletaren erabilera areagotzeko konpromiso argiekin, bai konfinamenduan, bai irteerari begira ere. Donostian, oraingoz, ez dugu talka-plan horren berririk izan.\nIzan ere, bizikletaren erabilera sustatzearen harira, hainbat adibide ditugu gure inguruan: Berlinen, behin behineko bidegorriak margotu dituzte asfaltoaren gainean, ahal izan den bide guztietan, eta beharrezkoa zen tokian. Frantziak jakinarazi du bizikleta garraiobide nagusia izateko neurriak hartuko dituela konfinamendua amaitzen duenean. Parisek, esaterako 300 milioi euro inbertituko ditu bederatzi bizikleta-ibilbide seguruko sarea sortzeko, eta bizikleta-zerbitzu publikoaren erabilera lehen orduan doan da. Bordeleko metropoli-eremuak bizikletaren alde egitea erabaki du. Jakin berri dugu, baita ere, Milanen 35 km kenduko dizkiola autoari bizikleta eta oinezkoentzako bide berriak irekitzeko.\nEH Bildutik konfinamenduaren hasieratik Donostiako Udal Gobernuari hainbat neurri azter eta ezar zitzan eskatu genion: Batetik, garraio publikoa erabili ordez, oinez edo bizikletaz ibiltzeko ohar bat argitaratzea. Bestetik, Osasungintzako langileek dBiziko bizikleta publikoak doan erabiltzeko aukera eta, hirugarrenik, Amaratik ospitalera bizikleta igotzeko aukera aztertzea: bidegorria jartzea igoeran eta etorkizun batean dBizi zerbitzua ezartzeko aukera, bertako langileek erabiltzeko.\nBaina Udal Gobernuak, ez du EH Bilduk proposatutako neurri bat ere kontuan hartu. Alde batetik ez zuelako beharrezkoa ikusten bizikletaren erabilera sustatzea. Hala ere, dBizi bizikleta zerbitzua aztertzea eta horiek martxan jartzeko aukera berraztertzea eskatu nahi genioke Udal Gobernuari Donostiarron mugikortasuna hobetze aldera, beti ere osasun neurri guztiak bermatuz.\nBestalde, “Red de Ciudades por la Bicicleta” sareak (non Donostiako Udala parte den), 21 erakundek sinatutako bizikletaren erabilera sustatzeko txoke-plana plazaratu berri du. Plan horretan 12 neurri adostu dira, eta horietako batzuk jada Donostian lehendik ezartzeko asmoa aipatu den arren, ez dira oraindik gauzatu eta orain horiek ezar daitezkeela iruditzen zaigu, horretarako momentua edo aukera dugula orain. Besteak beste, hauek dira bertan adostu diren neurrietako batzuk: bizikleta-sarea handitzea, bizikleta publikoen zerbitzua irekitzea (segurtasun-neurriak mantenduz), koordinazio semaforikoa ezartzea, 30 km/h-ko hiriguneak ezartzea, eta abiadura-mugak gutxitzea eta bizikletentzako aparkaleku seguruak jartzea.\nHorregatik guztiagatik, galdera zehatz batzuk egin dizkiogu Udal Gobernuari, azal dezan zergatik ez den ia ezer egin gain honetan, eta, hemendik aurrera, bizikletaren aldeko apustu garbia egin dezan, hainbat esparrutatik eskatzen ari garen bezala.\nLaburbilduz, alarma egoera honetan, hiri guztietan, mugikortasuna murriztearen ondorioz, poluzioa jaitsi egin da, baita Donostian ere, eta horren ondorioz, argi dago ingurumena hobetu egin dela, eta beste mugikortasun-eredu baten alde egiteko ordua dela.\nGune zabalak irekitzea da herritarrek segurtasun distantziak mantentzeko biderik onena\n| 2020-04-28 13:27:00\nDonostiako hondartzak eta parkeak irekitzearen edo ez irekitzearen inguruan dagoen eztabaidaren aurrean, EH Bilduren iritziz, osasunaren ikuspegia lehenetsita, ahalik eta espazio gehiago izatea herritarrek segurtasun distantziak mantentzeko biderik onena da.\nHondartzak (Kontxa, Zurriola, Ondarreta) eta parke publikoak (Ametzagaina, Cristina/Gladys-Enea...) auzoetako hiri-paisaiaren parte dira, plazak, kaleak eta paseatzeko baimenduta dauden gainerako eremuak bezalaxe.\nGainera, eremu oso populatuen ondoan daudela kontuan hartuta, ez dago hiri-espazio erabilgarria handitzea baino modu hoberik herritarrek segurtasun distantziak mantentzeko. Ez du zentzurik ustezko "dei-efektu" batean ezkutatzea, Eneko Goia alkateak egin duen bezala, hondartzetatik km 1 baino gehiagora bizi direnak ezingo baitirateke haraino iritsi.\nEra berean, ez du zentzurik Madrilen irizpideen zain egoteak, Udalaren eskumena baita hondartzak eta parkeak irekitzea edo ixtea, eta egungo egoeran alkateak mahai gainean ditu erabakitzeko elementu guztiak. Nolanahi ere, aurreikuspenen arabera, gero eta kolektibo gehiago aterako dira etxetik, eta, beraz, alkatearen jarrera are ulertezinagoa da.\nIzan ere, hondartzak eta hiriko gainerako espazioak donostiarrenak dira, ez dira postal edo publizitate-iragarki baten argazkiak. Herritar gehienek arduraz eta gizalegez jokatu dute orain arte, eta deseskalatze prozesuan ere hala egingo dute.\nEH Bilduk eskatu du 2022rako aurrekontuaren tramitazioa bertan behera uzteko, proiektuaren genero-eraginari buruzko txostena aurkeztu arte\nHotelen proiektu oldea dela-eta, Donostiako EH Bilduk kitto esateko eskatu dio Udal Gobernuari\nLondresen egoitza duen inbertsio funts japoniar batek Santa Teresa komentua erosi duela iragarri izanak harridura eta haserrea eragin du Parte Zaharreko bizilagunen artean.


Kooperatibismo ikusgarria - Humanity at Music\nBy art_ham_1750 | 2019-09-16\nBuesa Arena hunkitu egin zen larunbatean Humanity At Music ikuskizunarekin. Kukai, OSE, 450 ahots… eta 10.800 ikusletik gora. Erabateko arrakasta!\nGasteizko Buesa Arena galaz jantzi zen Humanity At Music hartzeko, eta ikuskizuna itzela izan zen: 60 urteti9k gorako esperientzia kooperatiboari musika, ahotsa, dantza eta batez ere emozioa jarri zion kultura eta kooperatiba lurrikara.\nGoiz erditik hasi zen giroa pizten Buesa Arenaren inguruan, Alaia Gunean; bertan izan ziren tailerrak, ekintzak eta erakusketak. Eta hantxe eskaini zuten Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoek ‘Musua’ ikuskizuna batutako ume ugariren gozamenerako. Gainera, elikagai artisauak, edariak, food truck-ak… izan ziren.\nIkuskizun erraldoia 18:00etan hasi zen, eta aurreikusi bezala emankizuna bakarra eta errepikaezina izan zen. Ikuskizunaren oinarria Fernando Velazquez-ek, Espainiako Estatuko zinemaren konposatzaile txalotuenetakoak, idatzitako soinu banda izan zen. Jon Sarasuak idatzitako hitzei sinfonia hunkigarria gehitu zion Velazquezek. Hori guztia uneoro Jon Maya zuzendariak gidatutako Kukai Dantza Taldearen koreografiak lagunduta.\nIkuskizunaren aurkezpenean azpimarratu eta gerora hedabide zein sare sozial ugariretan nabarmendu duten bezala “Humanity At Music kontzertu bat baino askoz gehiago izan da. Ikuskizun borobil, dibertigarri eta hunkigarria, aurrekaririk ez duena eta ahaztezina”.\nMila artista, tartean Kukai Dantza Taldea, Euskadiko Orkestra Sinfonikoa eta Euskal Herriko abesbatza askotariko ahotsek Gasteizko Buesa Arena hankaz gora jarri zuten Humanity At Music ikuskizunean.\nArgazki guztiak ikusgai daude: hemen.


Egilea: Elsa Jiménez 2021-ko azaroak 14\nGaur egun, Espainiako diabetesaren zama ekonomikoa 5.809 milioi eurokoa da urtean Osasun Sistema Nazionalean (OSN), eta horietatik 2.143 gaixotasunaren konplikazioei dagozkie. Konplikazio hauek prebenitu daitezke: patologia horrekiko arretaren eta diabetes-hezkuntzaren hobekuntza pazienteena, eta %20raino osasun gastuan. Kopuru horiekin guztiekin, Diabetearen Nazioarteko Egunak pazienteen konplikazioei eta diabetes-hezkuntzari arreta handiagoa emateko balio du.\nMundu mailan, 20 eta 79 urte bitarteko hamar helduetatik bat 2. motako diabetesarekin bizi da, hau da, 537 milioi biztanle Hala ere, ia erdiek ez dakite patologia duenik. Espainian, 6.000.000 pertsona inguru bizi dira harekin. Horrenbestez, 2. motako diabetesa duten herritar gehien dituen Europako bosgarren herrialdea gara, Alemaniak, Errusiak, Turkiak eta Italiak bakarrik gainditu dutena, Diabetearen Nazioarteko Federazioak (IDF) argitaratu duen Diabetearen Atlasa (9. edizioa).\nBestalde, Munduko Osasun Erakundearen (OME) arabera, 2030ean 578 milioi pertsona egongo dira diabetesa dutenak, eta 2075ean 700 milioi. . Beraz, biztanleriaren zahartzearekin batera, 2. motako diabetesari aurrea hartzea eta arreta ematea munduko agintariek duten lehentasunetako bat izan beharko litzateke, haien hazkundea murrizteko politika sendoak abiarazten baitituzte.\nHorrenbestez, Diabetearen Nazioarteko Eguna 2021 Urtero egiten da, azaroaren 14an, Espainiako Diabetearen Federazioak (FEDE) Manifestu Nazionala Horren bidez, eskatzen da diabetesa duten pertsona guztiek tratamendu hobea izateko aukera izan dezatela eta modu ekitatiboan egin ahal izan dezatela, aurtengo leloarekin bat eginez: ‘Diabetesari laguntzeko sarbidea’.’\nIkerketa askok berresten dituzte monitorizazio jarraituko eta monitorizazioko sistemen onurak. flasha diabetesa duten pazienteentzat, beren patologia ongi kontrolatzeko orduan; horrek konplikazioak prebenitzea dakar. Hala ere, 2 motako diabetesa duten pertsonak, intsulinatu gabeak 1. motako diabetesa diagnostikatutako pazienteek ez dituzte haiek eskuratzeko aukera berak. Horregatik, FEDek eskatzen du glukosa monitorizatzeko sistemen finantziazioarekin jarraitzeko, ereduzko sentsoreen bidez. flasha 2. motako diabetesa duten gaixo intsulinizatuentzat, Senatuko Osasun eta Kontsumo Batzordeak mozio batean onartu bezala.\nElikadurari, jarduera fisikoari edo teknologia berriei buruzko hezkuntza diabetesaren arloko prestakuntzan giltzarri dira patologia horrekin bizi diren pertsonentzat. Hala, bada, datuek erakusten dutenez, gaixotasun kroniko hori hartzen duten arlo guztietan diabetologia-hezkuntza jarraitua eta kalitatezkoa erabiliz gero, ekintza horrek %20 aurreztuko luke osasungintzan. Horren ondorioz, 900 milioi euro emango lirateke Osasun Sistema Nazionalerako (OSN). Diru-kopuru handia da, eta osasun-arazoak berriro bideratu eta saihestu litezke, besteak beste, gaixo eta senideentzako prestakuntza-programak indartuz.\n2021 honetan, intsulinaren aurkikuntzaren mendeurrena ospatzen da. Intsulina mugarri bat izan zen diabetesa duten pertsona guztien bizitzan. Ordutik hona, asko dira intsulina berriak eta botikak pazienteen bizi-kalitatea hobetzen laguntzen dute, albo-ondorio gutxiago baitituzte. Hala ere, diabetesa duten pertsona guztiek ezin dituzte azken nobedadeak ikusi, askotan atzeratu egiten baita haien eskuragarritasuna merkatuan, eta horrek murrizketa dakar patologiaren kontrolean eta kudeaketan.\nDiabetesak diziplina anitzeko lanketa merezi du, beste arreta-arlo batzuen bidez: Psikologia, Podologia edo Erizaintza . Azken hori da, hain zuzen ere, 2021 Diabetearen Nazioarteko Egunaren beste aldarrikapenetako bat. Izan ere, Espainiak 5,9 erizain baino ez ditu 1.000 biztanleko; Europar Batasunean, berriz, 8,6 erizain daude batez beste 1.000 biztanleko, eta horrek arreta eskasa eragiten du patologia kronikoen zainketan, hala nola diabetesarenean.\nGaixoen bizi-kalitatea hobetzera bideratutako berrikuntzari eta ikerketari esker, ahotik hartzeko sendagai berriak izan daitezke patologia tratatzeko, eta horrek abantaila handiak ditu diabetesa duten pazienteentzat, duela hamarkada batzuk eskura zeuden sendagaiekin alderatuta. Hala ere, kasu askotan, autonomia-erkidego batean edo bestean bizi den, horren arabera sartzen dira. , eta, berriro ere, bidegabekeriak sortu dira gure herrialdean sartzeko.\nGauzak horrela, egiaztatuta dago diabetesaren arloko kalitateko eta diziplina anitzeko arreta funtsezkoa da munduko leku guztietan. Eta, Espainian, erreklamazio horrek erabateko indarraldia du; izan ere, gaur egun oraindik ere, diabetea kontrolatzeko tratamendu, sendagai eta osasun-teknologia jakin batzuk eskuratzeko arazoak daude, bizi den herrialdearen edo bizi den diabetes-motaren arabera.