"Garenetik ekiteak egiten du berritu nahiaren aldarria sinesgarriago" - bertsoa.eus\n"Garenetik ekiteak egiten du berritu nahiaren aldarria sinesgarriago"\nBurua desberdin konfiguratuta dakargunok ere zortziko handiak bukaera biribil batekin salbatzen ikasi genuen eskolartekoetan, Ane. Baina esango nuke, lezio hori kuestionatzera iritsi bagara, ez zela alferrikakoa izan hamabost urterekin Oñatiko puntaraino egin genuen bidaia, baserri handi hartara. Bertso Udalekuetara koskortu arte iritsi ez ginen Zeta belaunaldiko askok saio horietan eman genion gure buruari baimena (agindu tonuarekin agian) delako konfigurazioa aktualizatzeko.\nDenbora joan da ordutik, baina ausartuko nintzateke esatera aspaldi osatu genuela halako gu bat "bi mila eta gutxikook". Eta gu hori zaintzeko eta babesteko gogoa sentitzen dut, gaur, inguruan. Hortik kantatu nahi dugu, eta hori uste dut inporta zaigula gehixeago, nora edo zeri kantatu baino: garenetik kantatzea.\nEz zait iruditzen lau urteko saltoa nahikoa denik gaitegi diferente bati begira egoteko. Ordea, zerbaitek egiten baldin bagaitu 1997 eta 2001 desberdin, esango nuke izan daitekeela berriaren berritu nahia: ahots berriak, ikuspuntu berriak, gorputz berriak, molde berriak. Bertsotan egiteko sekulako gogoa dakargu eta elkarrekin sortzea maite dugu; behar al da besterik bide berri bat urratzeko? Barre egin nahi dugu bakarka, eta negar puntuka, besarkatu egin nahi dugu elkar ofizio baten ondoren, eta poltsikotatik atera nahi ditugu eskuak. Aldatzera gatoz, eta garenetik ekiteak egiten du berritu nahiaren aldarria sinesgarriago.\nEsango nuke "erdibideko belaunalditxoa" hein handi batean dugula belaunaldikide, baina bada batzuetatik besteetarako saltoei aldamenetik adi-adi erreparatzen dienik. Ainhoa, zertan sentitzen duzu zuk diferentzia batzuei eta besteoi gaiak planteatzeko orduan? Eskatzen al dizu konfigurazio aldaketarik buruak, laurogeita hamarrekoei (are, laurogeita pikokoei, hirurogeita hamarrekoei…) jartzeko gaiak pentsatzetik bi milakooi gaiak jartzera igarotzen zarenean?


Alarguntsa - Centro Loyola\nJesusek bere irakastaldian beste hau ere esan zien:\n– “Zabiltzate kontuz lege maisuekin! Gogoko baitute harro harro jantzita ibiltzea eta enparantzetan jendeak agur egitea; gogoko dituzte sinagogetan lehenengo aulkiak eta jai otorduetan mahaiburuak. Eta, azkengabeko otoitzen aitzakiaz, alargunen ondasunak irensten dituzte. Epairik zorrotzena izango dute horrelako horiek.”\nJesus tenpluko dirukutxa aurrean eseria zegoen, jendeak kutxara dirua nola botatzen zuen begira. Aberats askok ugari botatzen zuen. Etorri zen emakume alargun behartsu bat eta bi sos bota zituen, huskeria bat. Jesusek bere ikasleei dei egin eta honela esan zien:\n– “Alargun behartsu honek beste guztiek baino gehiago bota du kutxara. Izan ere, beste guztiek sobera dutenetik eman dute; honek, ordea, beharrezko zuenetik, bizitzeko zeukan guztia eman du”.\nJesus Jerusalenen. Duela egun batzuk Tenpluan keinu profetikoa egin du dagokion istiluarekin, eztabaidak ere izan ditu eskribekin, saduzearrekin, apaiz gorenekin. Eta Tenpluan, brontzezko inbutu itzelak dauzkan kutxaren aurrean dagoelarik, txanponak harako distantziatik jaurtitzeko aukera ematen zuen aho zabal baten aurrean, botatzen zituenaren hotsa argi eta garbi entzun zitekeen. Eta, beraz, zenbat diru ematen zuten erremusina edo limosna gisa jakin zitekeen.\nHortaz, alarguntsak txanpon batzuk botatzen ditu eta Jesusek erlijio jarreraren eredutzat jartzen du, bera izanik gutxien eman duena. Arrazoia: “bizitzeko zeukan guztia eman zuen, mantenutzat zeukan guztia”, hustu egin zen, Jainkoarengan jarri zuen erabateko konfiantza. Gainerakoek, ordea, asko gordetzen jarraitzen zuten. Kontua ez da zer ematen duzun, baizik eta zerekin geratzen zaren.\nGaur egun Jesusek erreparatzen dio ez erremusina jasotzen duen pertsonaren beharrari, baizik eta limosna ematen duenaren beharrari, ez hartzen duena salbatzen duen erremusina, ematen duena salbatzen duena baizik. Kontua zera da, azken batean gure konfiantza non jartzen dugun ikustea, diruan edo Jainkoarengan. Zoriontasunen ildo bera da: Zorionekoak izpiritu behartsuak, beren burua eta beren ondasunak erabilgarri dituztenak, beren altxor gisa Jainkoa aukeratu dutelako, eta beren maitasunetik bizi direlako.\nJesus eta bere ikasleekin Jerusalenen kokatzen naiz, Tenpluko zabalgunean, bertan banengo bezala, eta beraiekin noa oinez. Ikasleak eraikuntzek liluratuak eta Jesus bere herriaren bizitza markatzen ari den hiriburuko erlijio-kultura horren bizitza nolakoa den aurkituz. Nola sentitzen naiz? Zer eskatzen diot?\nEta ikasleak aurrera doazen bitartean, Jesus tenpluko altxor kutxaren aurrean geratzen da dirudunek txanponak nola botatzen dituzten ikusiz, lehian baleude bezala, jarduten dutenen eskuzabaltasuna agerian uzten duen zarata deigarria sortuz. Jesusek miseria bat botatzen duen alarguntsa bati ere begiratzen dio. Dastatu egiten dut eszena. Jesusek ikusten duenari so egiten saiatzen naiz. Bi egoera hauen arteko ezberdintasuna. Denbora hartzen dut.\nEta Jesusek bere ikasleei eta niri ere dei egiten digu zerbait irakatsi nahi digulako, bizitzako egoeretatik abiatuta (“Benetan diotsuet alarguntsa horrek erremusina eman duten guztiek baino gehiago bota duela”), eta ikasleei eta haien harridurazko aurpegiei begiratzen diet. Isiltasun eta suspentse une bat dago… eta honela jarraitzen du: “zeren denek soberan dutenetik ematen baitute, baina berak, bere pobrezian, bere mantenurako zeukan guztia eman du.” Eta ikasi egiten dut ez hainbeste ematen dudanari begiratzen, baizik eta nirekin geratzen denari, eta neure jabetzetatik husten ikasteko eskatzen dut, nire bizitza Jainkoaren eskuetan bakarrik jartzeko. Denbora hartzen dut.\nJesus eta ikasleekin batera. Hauek Jesusek egiteko eta ulertzeko moduekin beti harrituta geratzen dira. Niri ere begiratzen dit. Hauxe eskatzen diot: “Hainbeste gauzaz husten joan nahi dut bizitza, Jesus, Zuk bezala ikusi ahal izateko”, eta begirada bat ematen diet ditudan eta behar ez ditudan gauzei: arropari, liburuei, diruari, sortutako beharrei… eta zera eskatzen diot, “Jainkoarekin hain konektatuta bizi ahal izatea, nire gauzetatik guztiz libre bizi ahal izateko. Aski, Jainkoa bakarrik da”. Nola geratzen naiz?\nEta Jesusek hau gogorarazten dit: “Jainkoak ez dio horrenbeste erreparatzen ematen dugunari, geuretzat gordetzen dugunari baizik”, eta Jesusi nire atxikimenduetatik askatzea kostatzen zaidana kontatzen diot, eta horietako batzuk izendatzen ditut: lagun batzuk, apeta teknikoak, nire irudia, nire posizioa, nire onarpena, ondasun batzuk, oporrak… eta, hala ere, Jesusek eromen handiz maite nauela ohartzen naiz, eta otoitz hau bizitzea eskatzen diot: “Hartzazu, Jauna, eta jaso nire askatasuna… emaidazu zure maitasuna eta grazia, honekin nahikoa dut eta.” Dastatu egiten dut. Denbora hartzen dut.\nEguneroko bizitza ezusteko gisa bizitzea eskatzen diot, gauza hutsalak eta apalak diruditen gauzekin topo egitea bezala, baina Jainkoak beraien bidez irakasten dit. Zenbat gauza txiki gertatzen diren egunero onerako eta oharkabean pasatzen diren, hainbat bihotz zabaltasun zantzu errefuxiatu guneetan, familietan, adiskideen artean, etsaien artean…! Eta begi berriak eskatzen ditut Jesusek bezala ikus dezadan, eta “ez da ondo ikusten bihotzarekin ez bada” esaldia datorkit gogora, eta eskerrak ematen ditut.\nOkerrenean ere … bada irteerarik


musika eta euskara: May 2015\nGaur, Bilboko goi mailako kontserbatoriora joan gara BOSeko kontzertu didaktiko batekin gozatzera. Klasean landuta, bagenekien pixkat zertaz zihoan istoriotxoa, zeintzu musika tresnak agertuko ziren, musikak.....baina dena ez, noski!!\nBenetan merezi izan du, kontzertu bikaina, eta umeen gustokoa, denok eskolara pozik eta abesten!!\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 14:56 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 1.zikloa, 2.zikloa., 3.zikloa, Kontzertuak\nMusika hauekin, musika irakasleen jardunaldian koreografiak egin genituen Josu Mugikaren eskutik. Ezin hobeto pasatu genuen, dibertigarria, barreak...., beraz, guk eskolan egiten saiatuko gara ere!\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 22:33 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 1.zikloa, 2.zikloa., 3.zikloa, baliabideak., Dantzak., Musika zineman.\nMusika irakasleen VI. jardunaldia\nGaur musika irakasleen VI. jardunaldia ospatu egin da, bertan ikusitakoa, entzundakoa, eta batez ere egindakoa, benetan itzela izan da!!\nIdei berri pilo material berria prestatzeko, lan handia aurretik, baina gogotsu!\nGauza batekin bakarrik gelditzea....ezinezkoa!!: Itziar eta Agurtzane BOOMWHACKERSen erabilera praktikoa azaltzen, "GELAN KANTUZ" Basilio Astúlezezekin, zoragarria benetan, fenomeno bat da!!, eta "DANTZA ETA MUGIMENDUA GURE GELETAN" Josu Mugikarekin.....\nHoietatik guztietatik, zeozer landuko dugu: abestiren baten bat, koreografiak ere....\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 17:45 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\n"Haizearen Herrira" Keinu hizkuntzaz\nBagoaz ikasturtea amaitzen, eta nola ez, azkenengo abestirako ere, gure eskolako keinu hizkuntzako andereñoen laguntza euki dugu. Mila, mila, mila esker kurtsoan zehar egin duzuen lan guztiagatik!! gozada bat izan da zeuekin lan egitea. Eta datorren urtean, zuek nahi baduzue jarraituko dugu!!\nBerriro ere, mila esker: Saioa, Nekane, Tania, Noemi, Vanesa, Saioa eta Nagore!!!\nEta hementxe gure bideoa, danok ikastera!!\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 22:21 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 1.zikloa, 2.zikloa., 3.zikloa, Abestiak, baliabideak., Bideoak, Keinu hizkuntza\nAC/DC 2. mailan\nHemen 2. mailako rokeroak!!!aupa zuek!!!\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 00:25 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 1.zikloa, Abestiak, Bideoak, erritmoa, M.Tresnak\nAC/DC 3. mailan\n3. mailan AC/DCren "Back in Black" lantzen egon gara. Behin erritmograma ta musika tresnak landuta, grabaketari ekin diogu, hemen emaitza. Artistaz inguratuta nago!!\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 20:22 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 2.zikloa., Abestiak, Bideoak, erritmoa, M.Tresnak\nIkasturtea amaitzeko 5. mailan partitura hau joko dugu, erraza, ezta?\nEgilea: Iratxe Allende ordua: 23:33 iruzkinik ez: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: 3.zikloa, Abestiak, Txirula


Xabier Lete, itzultzaile — EIZIE Elkartea\nHona hemen Xabier Lete (1944-2010) idazle eta kantariaren alderdi ez hain ezaguna: Lete itzultzailea. Poeta hil berri dela, eta haren oroimena gogoratzeko ekitaldiak oraindik isildu ez direlarik, bere kantuetan beste hizkuntzetako poeta nahiz kantariei hartu zizkien hitz batzuk bildu nahi izan ditugu Senez aldizkariaren ale honetara.\nHogei pieza dira, Letek bere ibilbide musikalean zehar kantatutakoak, horietako batzuk bere diskoetan grabatuak ere bai, guztiak Abestitzak eta poema kantatuak (2006, Elkar) izeneko bilduma liburuan argitaratuak. Hona ekarri nahi izan ditugu, argitaratzailearen baimenaz, ohar labur batzuez lagundurik.\nPoema kantatu horiez gain, Rainer Maria Rilke-ren Das Stunden-Buch obraren 22 poemaren errezitazioa grabatu zuen, 2001eko irailaren 22an, Oiartzungo Udaletxean, eta CD batean argitaratu, R.M. Rilkeren "'Orduen liburua"' izenburuaz argitaratu (2004, Pamiela/Arteola). Poema horiek kantatzeko ez, baizik esateko itzuliak izan zirenez, kontsiderazio hauetatik kanpo utzi ditugu.\nLeterena itzulpen instrumentala dela esan genezake, oro har: kantatuak izateko euskaratu zituen bere kantari poeta kutunen hitzak. Gurari poetikoaren edo literario hutsaren gainetik, ikuspegi musikala gailentzen da haren itzulpenetan. Hitz neurtuen itzulpenak eskuak libre eskatzen badizkio itzultzaileari, zer esanik ez, melodia jakin baten barruan ezinbestean sartu beharra daukan poema itzuliak askatasun erabatekoaz jokatzeko eskubidea ematen dio itzultzaileari.\nHala jokatu zuen Xabier Letek, batzuetan bere jokamoldea nolabait arrazoitu behar zuela ikusi zuen arren. George Brassens-en «San Martin, azken larrosa» izan zen Letek grabatu zuen lehen kanta, euskarara ekarritakoen artetik, Kantatzera noazu diskoan (1976, Artezi). Itzulpena baino gehiago, guztizko moldaketa edo egokitzapen bat da Letek grabatu zuena; izenburutik hasita, Brassenes-ena «Saturne» baitzen jatorriz. Ohar hau erantsi zuen Letek, ez 1976ko diskoan, baina bai 2006ko Abestitzak eta poema kantatuak bilduman:\n«Hitzen aldetik, desberdintasun haundi xamarra dago abesti honen jatorrizko izenburua eta euskerazko izenburuaren artean. Hala ere, Saturno, mitologian, denboraren jainkoa izanik, hurbil gelditzen zaigu abestiak euskeraz dioenarekin. Eta gainera, San Martinetako azken larrosarena Brassensek berak esaten du ahapaldi batean.»\nFuntsean arrazoia izango zuen Leteren sen poetikoak, Saturnoren esanahi mitologikoa indartsu baita Brassenes-en poeman («...le temps tue le temps comme il peut»), eta frantsesez ageri den «la marguerite de l'été de la Saint-Martin» horren atzean erraz igarri baitaiteke urrelilia edo sanmartin lorea.\nMusika, poesia, itzulpena\nMusikatik poesiara, eta poesiatik itzulpenera, hala irudikatu daitezke Xabier Letek euskaratutako poema kantatu hauek egindako ibilbidea; edo, agian, poesiatik musikara lehenik, eta handik itzulpenera, gero.\nArgi daude, hautuetan, Leteren zaletasun literario-musikalak: poeta kantariak, gizonezkoak, ahots sakon eta lodikoak, Mediterranoaren inguruko herrialdetakoak nagusitzen dira: Brassens, Brel, Theodorakis, Llach... Bada salbuespen bat, Leonard Cohen kanadar anglofonoarena, baina, ziurrenik, Europan 1970eko hamarraldian izan zuen arrakasta entzutetsuaren eragina besterik ez da. Bada, azkenik poeta-kantari soslai horretatik bereizten dena, Cesare Pavese, hain zuzen; baina esan daiteke, kasu honetan ere, Letek euskarara egokitu eta musikatu zuen poema («Verra la morte...») kantatua izan dela, italieraz bezala, beste hizkuntzatan ere. Esan daiteke, beraz, Letek bere kideen poemak bereganatu nahi izan zituela.\nEuskarara ekarritako poema batzuetan, jatorrizko hitzetatik gehiegi aldendu gabe jokatu zuen Letek; doi-doi, melodiaren eta erritmoaren aginduak behartutako ihesbideetara mugatuta, adibidez, Gabriel Celayaren «El retorno» poemaren kasuan. Bestetan, berriz, aipatu dugun askatasuna muturreraino eramaten du, itzulpenaren zantzu guztiak galdu eta birsortze ariketa guztiz libre batera lerratzeraino. Hori da kasua, esate baterako, Mikis Theodorakis greziar poeta abeslariaren «Izpirituaren eresia», Angelos Sikelianosen «Πνευματικό Εμβατήριο» poemaren gainean sortutako kantua: poemarekin batera den oharrean sarrerako atala bakarrik idazten (hots, euskaratzen) dela aipatzen da, baina jatorrizkoaren aldean, euskaraz ematen den bertsioa oso urruneko egokitzapen bat dela ematen du. Irudi luke Letek eresi osoaren zentzua bildu, eta bere sormen propioaren arauz landutako bertso berrietan eman nahi izan zuela Sikelianosena.\nIzan ere, kantuaren melodiak, errimak edo neurriak ezartzen dituen mugakizunen behartasuna ez da aski, kasu askotan, Letek hartzen dituen bide aski urrunak erabat arrazoitzeko. Horren adibide da, esate baterako, Brassens-en «Je me suis fait tout petit», Leteren bertsioa alderatzen badugu Anje Duhalde kantariak 2001ean Georges Brassensen kantari diskoan grabatutako bertsioarekin. Ez zentzuari bakarrik, hitzei ere askoz ere lotuago da Duhalderen aldaera, nahiz Brassenes-en kantaren melodiari orpoz orpo jarraitu zion, Letek bezala.\nInoiz, Leteri zalantza ere sortu zitzaion, euskarara egokitutako kanturen batean bertsio libreegia ez ote zuen eman. Hona, horren lekuko, George Brassens-en «Supplique pour être enterré à la plage de Sète» kantaz Abestitzak eta poema kantatuak bilduman argitara emandako bertsioaren amaierako oharra:\n«Urte asko da abesti honen egokipen oso libre bat egin nuela, eta, aldaketa askorekin, han eta hemen abestu izan dut. Baina orain argitaratzerakoan, hitz haiek oso arrotzak gertatu zaizkit, eta gainera ez nengoen edukiarekin ados. Horrela, itzulpen ahalik eta literalena egitea erabaki dut, eta iruditzen zait, horrela, Brassens beraren hitzekin ez dela batere gaizki gelditu. Barka biezadate bertsio zaharretan ezagutu zutenek».\nUrteetan zehar euskarara ekarritako kantuen langintzak emango zion, zurrenik, ziurtasun apur bat Leteri, jatorrizko hitzei gertuagotik lotzeko, hain oparo itzuli nahi izan zituen Jacques Brel-en hitzetan, oro har, eta «Les timides» kantuan egin zuen bezala.\nLetek euskaraz ipini nahi izan zituen kantu gehienak 1950eko hamarraldian edo hurrengoan sortu eta kaleratutakoak dira. Hautu horien atzean, ziurrenik, Lete kantariaren eta Lete poetaren formazioan eragin sakona utzitako egileen aztarna dago.\nEgon daiteke, nolanahi ere, esanahi zabalagorik Leteren jokabide horretan. Ez bakarrik ikuspen estetiko edo sozial bat antzeman daiteke Xabier Letek euskaratutako kantuetan. Euskara batuaren oinarriak zedarritzen ari ziren garaietan, hizkuntza eredu batzuen aldeko hautu batzuk ere igarri daitezke.\nBesteak beste, Jacques Brel-en «Amsterdam» kantuaren hitzak euskaraz irakurtzerakoan, berehala datozkigu gogora Pedro Berrondo apaizak euskara berriaz 1980an egiten zituen baieztapen garratz haiek:\n«Nola litekek lehengo euskera zaharrean mintzatu, oraingo irizpide berriak, Holandako auzo zikin hoietan bildutako iritzietan euskaraz mintzatu. Hori ezin liteke». (Oh! Euzkadi, 1980)\nEgileak eta poemak\nEgilea Jatorrizkoa Bertsioa\nCesare Pavese Verrà la morte e avrà i tuoi occhi Heriotza etorriko da eta zure begiak izanen ditu\nGabriel Celaya Retorno Itzulera\nGeorge Brassens Saturne San Martin, azken larrosa\nJe me suis fait tout petit Panpinaren begirada\nSupplique pour être enterré à la plage de Sète Sète hiriko hondartzan lurperatua izateko eskaria\nMikis Theodorakis Το Πνευματικό Εμβατήριο Izpirituaren eresia\nLluis Llach Vaixell de Grecia Greziako itsasontzia\nL'estaca Agure zaharraren erranak\nJacques Brel Les vieux Zaharrak\nLes timides Lotsatiak\nAu suivant Hurrengoa\nLa Chanson des Vieux Amants Maitale ohikoen abestia\nNe me quitte pas Ez nazazu utzi\nVoir un ami pleurer Lagun bat negarrez\nLa ville s'endormait Hiria lotan zen\nQuand on n'a que l'amour Maitasuna besterik ez denean\nQuand mama reviendra Ama itzultzean\nLeonard Cohen Suzanne Suzanne\nBird on the wire Bird on the wire (Txoriak kaiolan)\nEtorriko da zure begiz heriotza\ngor, logabe, alhadura zaharren gisan\negunsentitik gauera laguntzen gaituen\nohidura zentzugabe bat bailitzan,\ngarrasi mutu, isiltasun oro isil\nJakinen dugu egun hartan, o itxaropen!\nbizitza zarela ta ezereza\nbakar, mutu, leizera jetsiko gara.\nEntzunen dugu ezpain hertsien mintzoa\naurpegi hotz bat leihoaren ondoan\nusadioen jantziak zintzilikatuz\nbiluztasuna nagusitzen denean,\nzure begiek argi grisaren errainu\nmendi ilunen goizorduko izotza\nque ahora me dicen «sí»\nallí, y allí...,¡y aquí!\na la paz de tu «así».\nBanator ene Euskadi\nmendi eta lekuak\nez dakit zorionik\nnigan gerta dadin\nsufrituz da egi.\nizan nintzen haur harek\nbihotza hunkitzen dit,\nmila gauza ahaztuek\nberriz diote «bai»\nhan eta hemen agertuz,\nhan, hemen eta orain.\nHemen, bai, batez ere\nmugagabe ttiki g\naltzerik ez duen\nBerriz aurkitzen zaitut\nbeti goaz euskaldunok\nzure bake haundira\nEuskadi, ene barne,\nhartzen duena beti\neta hor zaude hain sendo\nzure baitan berri\nhain bero eta hain sakon,\nNire Euskadi ttikia,\nsolasik behar ez duen\nzugan ene iragana:\nzahar nauzu, ibiltari\nOharra: "Hutseski" hitza Oteizak asmatutakoa da. Berak esaten zuen lurra eta ortzearen arteko ortzelerro horretan hutsune gisako bat zela sortzen, sakratua. Ez huts hutsala, ohiukatzen duen huts-lerroa baizik, materiaren antzaldatze etereoa: hutseskia.\nEz nuke noiz ta nola esango\ndardaraturik gelditzen nintzen,\nsuaren bila mitxeleta ero\neta ez nuen bakerik izan\nleiho guztiak zabalik,\nOharra: Hitzen aldetik, desberdintasun haundi xamarra dago abesti honen jatorrizko izenburua eta euskerazko izenburuaren artean. Hala ere, Saturno, mitologian, denboraren jainkoa izanik, hurbil gelditzen zaigu abestiak euskaraz dioenarekin. Eta gainera, San Martinetako azken larrosarena Brassensek berak esaten du ahapaldi batean.\nSète hiriko hondartzan lurperatua izateko eskaria\nLorez inguratuz pozez bizitzea\nHerio zekenak, zer gauza tristea,\ninola ez baitit barkatzen,\nlurperatzaileen itzalaren susmoz\nhasi naiz, paperak argitzeko asmoz\nBusti begirada itsas urdinean\nbusti zure luma tinta ilunean\neta idazkera ederrez\nesazu non utzi nere hondakinak\ngorputza eta arima, ez hain lagun minak,\nnere azkenaz adostean.\nNere arima, hegan, ortzeruntz joatean\nmugarik ez duten zeruen atean\nemazte maiteen bila,\nMarseillako trenak Paris agurtzean\nSète-ko hirira lehenengo klasean\nbidaiatu nahi dut hila.\nNere senditarren hilobi zaharra\nleporaino dago, egoera txarra,\nbeste bat ez da kabitzen,\neta horregatik, berandu baino lehen,\nherritar lagunak asper ez daitezen\nzerbait behar dut asmatu.\nItsas bazterrean, hondartzaren mugan\nnahi nuke, ahal balitz, eta ez egon dudan,\nhilobi bat erosoa,\nhaurtzaroko lagun delfinen ondoan\nhain argitsua den Liongo golkoan\nhartu atseden osoa.\nHaserrealdirik latzenean ere\nNeptunok ez baitu gogorik batere\ninori egiteko kalte,\nitsasontzi batzuk larri badabiltza\nkapitainak dauka salbatzeko giltza\ntabernara heldu arte.\nHamabost urtetan, adin negartia,\nez denez nahikoa plazer bakartia\nlehen aldiz, hondartza hartan\ndastatua nuen neska bat polita\nsirena itxuran nigana etorrita\nErrespetu haundiz, Paul Valery jauna\nentzun koblakari honetxen esana,\neta barkatu ausardia\nbertsotan zu askoz hobea izanik\nhilerria, aldiz, ederragoa dut nik\nta herritarren gustokoa.\nZeru eta lurren arteko hilobiak\nadur txarrik ez du, ditu men nobliak\neta xarma bereziak,\nitsastiarrentzat babes ona izanik\njazkera aldatzeko aukera ona nik\nematen diet guztiei.\nGehiegi ez balitz hori eskatzea\nbenetan nahi nuke hantxe aldatzea\npinu eder bat alboan,\nhorrela, eguzki gehiegitik salbu\nnere lagunekin solasterik banu\nEspainiar doinuz, edo Italiatik\nperfumez beterik haizeen gainetik\nmusika bat entzutean,\ndantzatu nahi nuke tarantela zonbait\neta sardana ere asko gustatzen zait\nSirena polit bat hor etzaten bada\nloaldi ttiki bat egiteko, iada\nbilutsik, oh adur ona!\nJesusi barkamen nahi diot eskatu\ngurutze horretan nahi baitut pairatu\nnere azken zoriona.\nFaraon gaixoak, gaixo Napoleon\nzenbat piramide ta zenbat Pantheon\nerrauts batzuk jasotzeko,\nagurtzen zaituztet itsas-bazterretik\neternitatea oporretan beti\npozik baitut igarotzen.\nUrte asko da abesti honen egokipen oso libre bat egin nuela, eta, aldaketa askorekin, han eta hemen abestu izan dut. Baina orain argitaratzerakoan, hitz haiek oso arrotzak gertatu zaizkit, eta gainera ez nengoen edukiarekin ados. Horrela, itzulpen ahalik eta literalena egitea erabaki dut, eta iruditzen zait, horrela, Brassens beraren hitzekin ez dela batere gaizki gelditu. Barka biezadate bertsio zaharretan ezagutu zutenek.\nPaul Valéry poeta famatua Sète hirian jaioa zen, Brassens bezela, eta gainera hiri hartako itsas gaineko hilerrian lurperatua dago. Beste poemen artean, idatzi zuen "Le cimetiére marin" deitzen den poema eder bat... Hori dena kontuan hartuz uler daiteke kantariak poetari esaten diona.\nμου αναλαμπάδιασε άξαφνα η ψυχή, σα να 'ταν\nόλο χαλκός το διάστημα, ή ως να 'χα\nτ' άγιο κελί του Ηράκλειτου τριγύρα μου\nBizidunok, erne, adi, entzun nere arrena\nerrukiak ikuz dezan gorrotoen iraina.\nItsasoaren beilari egunsentiko lehen orduan.\nIzpirituaren oihuak itsuak iratzar ditzan\nkeinu zitalen halabeharrak deseginik\nsenideen egoitza arautu dezan,\nasmo gorenaren arnasetik\naberriak duintasuna eskura dezan.\nItsasoz gaindi ikusten baduzu\netzazu pentsa galduta dihoanik\nez du ekaitzak hondora botako,\nmal vent que se l'emporta,\nAgure zaharraren erranak\nAgure zahar batek zioen\nez ahal duk, gazte, ikusten\ngure hesola zein dan,\nta bultza nik hemendikan\nikusiko duk nola\neskuak apurtu zaizkit\neta indarrak utzi,\nhaize txar batek hartuta\neraman du hemendik,\nnahi diet irakatsi.\nZaharrek solasik ez, une bakanetan baizik begiekin, esku-\nhuts diraute, bihotz bat biontzat, itxaropen gabe. Usadio\nzaharren oroitzapenetan dute aberria erbestean beti bizitza\ngehiegi luzatzen denean. Irri eta negar, begi bustietan haien\niragana eta aurpegiko azal zimurretan lekukotasuna,\nordulariaren esan jarraituan zaharragotzen dira haren\nmintzoari erantzun ezinik ezbai larrituan.\nZaharrek ametsik ez, liburuak lotan, pianoak isil katutxoa hil\nzen, arnoaren suak ez ditu alaitzen. Beren mundu hori\nttikiagotzen da ordutik ordura ohetik leihora, ohetik salara,\nohetik ohera. Eta irtetzen badira besotik helduta apainago\njantziz zaharrago baten ehorzketa hartan parte hartzeko da\nzotin ta negarrez, une labur batez hila onesteko, badakitelarik\nberaien ordua ere hurbil dela.\nZaharrak ez dira hiltzen, lokartzen dira behin lotan irauteko,\nhorregatik bada, beldur direlako daramate elkar besotik\nhelduta, batak besteari arnasa itzuliz, baina alferrik da, bat\nhiltzen denean bestea da galtzen. Hortxen dituzue, zuengandik\nhurbil eta hain baztertuak beti igarotzen doaz barkamena\neskatuz bizi izateagatik... Ordulari zaharrak "itxoiten dizuet"\noihukatzen die errukirik gabe orduen joanean bizia lapurtuz\nerrukirik gabe orduen joanean bizia kenduz.\nUne valise sur le cur\nuntxi baten gisan,\nbaina hosto hilak\nmaleta bana eskuan.\nai! nahi lukete\nez dira ausartzen,\nnola ez duten,\ndeus esan gabe,\nmin bat dutela\nUn jour je m'f'rai cul-de-jatte ou bonne sur ou pendu\nBiluts azkenean gela zikin hartan\nlotsaren gorriak soa estaltzean...\nBeste bat, beste bat!\nHemeretzi urte nituen doi-doian\nelkarren jarraian ginelarik hamar...\nHemeretzi urte, lagunek bezala\nsoldaduentzako bordel ilunean...\nXamurtasunaren beharra nuen nik\nedo irrifarre bat edo sosegua...\nHura etzen gerla, ez, ez, hura etzen Waterloo\nhura zen haurtzarotik bortxaz irtetzea...\nZin egiten dut gaur nere hilengatik\ngorroto dudala makurtasun hura...;\nZin egiten dut gaur birao batekin\nahots hura beti barnean dudala...\nAlkohol txarrenaren kiratsa zeraman\nemagaldu zurbil tristearen ahotsa...\nEta emazte bat besoen artean\ndudan bakoitzean dirudi diola...\nAmetsen erdian, atsedenik gabe\ngauaren beroan oihu egiten dut nik...\nEz baitakik ongi zer den okerrago\njarraitzaile edo jarraitua izatea...\nBaina egun batez desagertuko naiz\ngizonen mundutik, ez baitut izan nahi.\nMaitale ohikoen abestia\nEkaitz ilunen hondar hitsa\ngure maitasun zaharra, mila\nbider urrundu ginen zeken\nitzuliz bizkarra... Altzari\nbakoitzak daki haurrik gabeko\ngela hontan gure irain sutuen\nberri, lehengotik ez dirau\nezerk iturria agortu zen\nehortzirik xarma eta irri.\nmaite xamur, uzkur, zoragarri\ngoizargitik arrats ilunera\nmaite zaitut, maite oraindik.\nZure liluren menpe beti\nzurikeriz morroi nauzu.\nIruzurrez galdu ninduzun\nnagikeriz nik zu galdu,\nmaitaleen deiaren zai zentzu\ndenen suspergarri joaten utzi\nduzu denbora, orain biok ez\ngera gai zahartzaroa onartzeko\njakin gabe nola eta nora.\nDenboraren hesi estuak\nez da bakez nehoiz garaitzen\nzuk ez duzu gaur malkorik\nnik gaur damurik ez daukat,\nizkutu denak agerira,\nhitz gehiegiak mugatuz\ngerla xamurrak gerla dira.\nEz zaitez joan,\nNik zuretzat ditut\nBai, ikusi da maiz:\ngorri ta ilun\nzutaz jardun nahi,\ndantza ta irriz\nkantu ta farrez\nOharra: Andoni Lekuonak ere idatzi zuen abesti honen beste itzulpen bat, Julen Lekuonak kantatu izan zuena.\ntrapu zaharren gisan\nzerbeza eta amorruz\nesna itsaso urrunen\njeikitzen dira farrez\njauzi eta jiraka,\nisiltzen den arte,\nberen damen ondran\ngero mukiak kenduz\n"ils pissent comme je pleure\nsur les femmes infidèles".\nLagun bat negarrez\nGerla dago Irlandan ere\ngerla gela hertsietan\nmusikarik ez da entzuten\nlehen bazuten herrietan,\ndirutan daude Amerikak\nbaina zorionik han ez eta\nnonahi adiskide bat\naurkitzen duzu negarrez.\nZiur, akatsak bistan daude\neta heriotza zelatan bagoaz\nburua makurtuz zutik\nirauteko lotsaz, maitaleak\ndesleial dira karriketan\nbakerik ez eta nonahi\naurkitzen duzu adiskide\nAdineko haur zaharkituek\nhartzen dituzte hiriak haiei\nlagundu nahi eta ezin, zentzu\ngabeko irriak, denbora\nazkarregi doa denok irentsi\nbeharrez egiak bizkarra\neman zigun eta lagunak\nAusardirik ez da geratzen,\nez gera beltz dotoreak ez\ngera judutar hurbilak\nnoizpait labetan erreak, on\nbeharrez hiltzen gaituzte\nhitzik gabe uzten gauez,\nbaina okerrago da ikustea\nadiskide bat negarrez.\nHiria lotan zen\nahaztu dut izena\nahaztu dut izena.\nEta gauez, astiro\ngaua urdin ta beltz\niturri bat kantuz,\neta ni begira\nantzeman ez dadin,\neta nik errege\nizan nahi dut orain\nnehor ez daukat zai\nhiltzen gera ausaz\nluzatuz gure azken urratsa.\nEgia da nehoiz\ngizonak hor farrez\nnegarra eta farrea\nesan nahi dut hola\nnik ez dakit zehatz\nhitzez gaur nola esan\nZu igaro zinen\nMaitasuna besterik ez denean\nbiontzat, zu eta ni,\npromesen hitz ona\neta hortan sinestea\nbide bat irekiz\ngerla denen aurka\nBeste ezer gabe\nQuand ma sœur elle reviendra\nNere ama itzultzean\naita pozez jarriko da,\nama berriz itzultzean\nni naiz pozez legokeena,\nitzuliko da ohi denez\nmaitasun zauriz barnean,\nbere itzulera ospatuz\nfamilia bilduko da,\neta amak abestean\nmaite ditudan kantuak\npozez nengoke, kantuak\nbehar baitira tristuran.\nNere anaia itzultzean\naita pozez lehertuko da,\nanai gaztea itzultzean\nni ere pozez nengoke,\nlehengo ideia berekin\natzerritik itzultzean zaldun,\nhartuko dugu atarian\neta kontatuko dizkit\nmaite ditudan kontuak,\nkontuak behar baitira\ntristuran eta gaztetan.\nNere arreba itzultzean\naita pozez beteko da,\namaren haurra itzultzean\npozez gainezka nengoke,\nitzuliko da Paristik\nprintze xarmant bat gogoan\neta fameli osoak\nhartuko du negar malkoz,\nnik hainbat maite ditudan\nirriak behar baitira\noso gazte zarenean.\nNere aita itzultzean\naita izanen da pozik,\nlauso itzultzen denean\nni oso pozik nengoke,\nbistrot batetik letorke\nideia beltz bat buruan,\ngauez itzuliko zaigu\nberak behar duenean\nnik maite ez ditudanak,\naholkurik behar al da\nhogei urte betetzean.\npozez izanen da aita,\nni ere pozez nengoke.\nSuzanne gidatzaile duzu bere ibai bazterrera\nentzun zenitzake ontziak\ngaua bere ondoan pasa,\nburutik ez dago ongi\nhorregatik zaude bertan,\neskeintzen dizkizu tea\neta Txinako laranjak,\nesan nahi diozunean\nbesoetan hartzen zaitu\nibaiak erantzun dezan\nzu zaituela hark maite.\nUrrundu nahiko zenuke\nzugan konfidantza baitu,\ngorputza ikutu diozu izpirituz.\nJesus itsasgizona zen\nuren gainetik ibiliz,\nerne egon zen luzaro,\nziur jakin zuenean\nbertan itoaz bakarrik\ngizonek zutela ikusten\nesan zuen: "Gizon denak itsasgizon\nizan bitez itsasoak libra ditzan".\nBera desegina izan zen\nzerua ireki baino lehen\nbaztertua, ia gizon,\nzuen pean hondatu zen.\nBaina zuk itsu nahi duzu\nbidaia luzera irten\ngorputza ikutu dizu izpirituz.\nEskutik hartuta Suzanne\norain gidatzaile duzu\nibai aldera zarama\narlote jantzirik dago,\nbere gain isuriz doa,\nbadaki nundik ibili\nlore ta zabor artean,\ngoizean umeak daude\nmaitasun apurra eskatuz,\nbeti eskatuko dute\ngaurko modu berdinean,\nSuzannek ispilu bat du,\nberarekin joan nahi duzu\ngorputza ikutu baitizu izpirituz.


Euskal inauteria eta kosmogonia zaharra - GARA Contact : RSS : Select language:\nToday topics : Euskal Herria : Opinion : Sports : World : Culture : Economy : 2013 february 12\nAnalisia | Inauteriaren erroak\nEuskal inauteria eta kosmogonia zaharra\nEuskal Herriko garai eta tradizio zaharrenetara jotzen du egileak, inauterien jatorria eta zergatia aztertzeko. Dioenez, urtero gure arbasoen sinesmenetara itzultzen gara inauterietan, eta badago lehen zein orain lotuta duten beste elementu bat: askatasuna. Joseba AURKENERENA Irakaslea eta idazlea\nMunduan jai bat sustraitua baldin bada hauxe da, inauteria, munduko bazter guztietan zabaldurik baitago. Bere errorik sakonenak antzinako denboretan gordetzen ditu, eta garai zahar haien oihartzuna ekartzen digu urtero, sentimendu zahar eta totemikoez jantzirik. Horixe baita azken finean inauteria, gure arbaso zaharren sinesmenetara urteroko itzulera. Gure Euskal Herri zahar honetan inauteriak indar eta kolore handia hartzen ditu, eta garai bateko magiaren sua piztuta iraunarazten digu. Inauteria jai solstiziala da, neguko solstizioaren jaia, eta solstizioaren inguruko erritu bezala ulertu beharra daukagu.\nOso kontuan hartu behar dugu gure kosmogonia zaharrean osotasuna, dena, batasun bakar batez ikusten zutela: Egu (hastapenetan) Ortzi (berantago). Monoteista zen, nire uste apalez, baina osotasun horren barruan bazeuden bestelako izakiak eta indarrak.\nEuskal kosmogonia zaharra manikeista zen, aurkakoen etengabeko borrokan sinesten baitzuten. Den guztia da bere aurkako zuzena duelako, eta ideia honen sinbolorik adierazgarriena svastika dugu (gure artean lauburu deitzen duguna), bere bi mugimenduen aurkakotasunean indar baikor eta ezkorrak aurkitu egiten baitira. Euskaldunok beti izan gara arras manikeoak, eta ez bakarrik gure jainko-jainkosen aurkako dualismoetan (Eki/Ilargi, Mari/Maddu, Atarrabi/Mikelats...) baita bizitzaren, izatearen, agian hobeto esana, alderdi guztietan ere (euskara/erdara, euskaldunak/erdaldunak, Euskal Herria/Erdal Herriak...). Edo gutarrak edo bestelakoak, azken finean.\nEuskal panteismoa ere oso kontuan hartzekoa da, dena Ortziren zati dela sinesten baitzen. Gure arbaso zaharren ustez, den-dena jainkoturik zegoen, ezagutzen dugun guztia dibinitatearen zati baita.\nEternala. Beraien ustez, dena betidanik eta betiko baita, hori bai, etengabeko mugimenduan eta transformazioan. Hasierarik eta amaierarik gabeko gurpil ibiltarian sinesten zuten, aho barr


Nola kendu parasitoak giza gorputzetik: modu guztietan! | Gune ofiziala Clean Forte\nParasitoak gorputzetik nola kendu galdera sortzen denean, asko nahastuta aurkitzen dira. Helburu horietarako sendagai asko daude, baina pertsona batek aldi berean edo bereizita garatu daitezkeen bakterio, birus, helminto ugari izan ditzake. Horietako batzuk kentzea nahiko zaila da, horretarako askotan beharrezkoa izaten da metodo terapeutikoak konbinatuta erabiltzea. Horretarako, parasitoen aurkako sendagaiak eta etxeko erremedioak erabiltzen dira, jatorri naturaleko osagaietan oinarrituta egindakoak.\nNola kanporatu zizareak gorputzetik bide tradizionalen bidez\nTerapia-metodo modernoak, parasitoak kentzeko aukera ematen dutenak, tratamendurako hainbat norabidetako botikak erabiltzea proposatzen dute. Dena den, parasitoen aurkako sendagaiak erabiltzean, kontuan izan behar da denak gehiago edo gutxiago toxikoak direla eta nahi ez diren efektu ugari sor ditzaketela. Askotan, tratamendu hori bera ez da onartzen helmintiasia diagnostikatu duten pazienteen osasun egoera dela eta. Helmintiasia gaixotasun parasito arriskutsua denez, osasuna nabarmen kaltetu dezakeena, onura handiena eman dezaketen eta, aldi berean, kalte txikiena ekar dezaketen sendagai eraginkorrak aurkitzea lehentasun nagusia bihurtzen da. Kasu honetan erabiltzen den erremedioa edozein dela ere, hartzen hasi baino lehen, beharrezkoa da espezialista batekin kontsultatzea, tratamenduaren ondoren ondorio negatiboak minimoak izan daitezen.\nGiza gorputza parasito askoren elikagai-iturri eta habitata da. Bertara sartu ondoren, helmintoak denbora luzez bertan finkatzeko gai dira eta, beren burua bereziki erakutsi gabe, pixkanaka giza osasuna ahuldu egiten dute. Aldi berean, ahalik eta gehien molda daitezke bertan, ahalik eta mantenugai gehien jasotzeko.\nLinfarekin eta odolarekin batera hedatuz, hainbat organori eragiten diete, garuna, bihotza, birikak barne, eta haien bizi-jardueraren bidez immunitatea murrizten dute. Hainbat gaixotasun jasateko gaitasuna galduta, gorputzak hainbat gaixotasun garatzeko arriskua du. Iragan hurbilean, medikuntza ofizialak ez zion behar bezalako arreta eman gizakietan bizi diren parasitoen aurkako borrokari, hala ere, zientziaren garapenak eta azken ikerketek norabide honen garrantzia frogatu dute. Bihurtzen da biztanleriaren gehiengoa, haurrak barne, infekzioa jasan dezakeela helmintiko inbasio mota batzuekin, eta horrek poliki-poliki osasuna hondatzen du eta hainbat patologia sorrarazten ditu.\nGogoratu behar da helmintiasiaren auto-medikazioa onartezina dela, parasitoen aurkako terapia medikuaren hitzorduaren ondoren bakarrik onartzen dela eta hark agindutako dosia zorrotz betez.\nTerapia batekin parasitoak gorputzetik kanporatzeko alternatiba, belar erremedioetan oinarritutako metodoak erabiltzea da. Tratamendu horrek eragin kaltegarri minimoa du, nahiko kaltegabea da eta pazienteak berak egin dezake ahalegin handirik gabe.\nNola kendu parasitoak folk erremedioak erabiliz\nTratamendu folk erremedioak terapia gisa kentzeko parasitoak gorputzetik hainbat abantaila ditu. Garrantzitsua da landare-materialak soilik erabiltzea tratamendurako. Esate baterako, helmintoen erremedio gisa, zapore errea duten landareek leku handia hartzen dute. Formulazio horiek, osagai horien arabera egindakoak, parasitoak gorputzetik kanporatzeko gai dira, baina baita alergia-adierazpenak baztertzeko ere. Antzeko propietateak dituzten landareen artean, honako hauek bereiz daitezke:\nLandare hauek erabiliz lor daitekeen efektu antiparasitarioa nekez gainbaloratu daiteke. Toxinak garbitzen laguntzen dute, helmintoen bizitzan zehar gehiegi kanporatzen direnak. Gaixotasunaren larritasunaren arabera, dagoen tenperatura altuarekin, efektu antipiretikoak eta febrilen aurkakoak izan ditzakete. Zapore mingotsa duten landareak hartuz, hesteez, hezur-muinez, gantz-ehunez eta linfaz gain toxinak garbitzen dira, eta hori oso garrantzitsua da ongizaterako.\nParasitoen aurkako terapian, leku garrantzitsuenetako bat ingurune azidoari ematen zaio, parasitoek onartzen ez dutena eta heriotzara eramaten duena. Horretarako, ahalik eta sarritan zapore garratza duten elikagaiak jaten saiatu behar da. Adituek gomendatzen dute maizago erabiltzea baia eta fruitu garratzetako zukuak, chucruta, hainbat ozpin eta abar.\nLandare hauek parasitoak gorputzetik kanporatzeko gai izango dira:\nNahikoa eraginkorra zizare guztien aurka. Landare honen sustraietako lehengai koilarakada bat su baxuan mantentzen da 10 minutuz. Hogeita hamar minutuko infusio baten ondoren, ondoriozko konposizioa egunean 3 aldiz 3 koilarakada hartu behar da.\nKonposizioa 10 gramo zuritu edalontzi bakoitzeko ur irakinetan prestatzen da, azpimarratu eta 1 koilarakada hartu. 3 aldiz egunean.\nHartu baso erdi gatzun egunero otorduak baino 30 minutu lehenago. Terapia helmintiasiaren sintomak gelditu arte erabiltzen da. Giza giardiasiaren aurkako erremedio oso ona.\nParasitoak gorputza garbitzen laguntzeko erremedio on gisa erabiltzen da. Nahastu 5 koilarakada heldu gabeko intxaur azala 2 kopa eztirekin, irakiten su motelean ordu erdi inguruz. Hartu erremedio hau egunean 3 aldiz gehienez te moduan.\nParasitoak kanporatzeko modu eraginkorrenetako bat. Beharrezkoa da ale-begiak hauts-egoera arte ehotzea eta eskemaren arabera hartu. Lehenengo egunean - koilara-puntan iltze hautsaren gutxieneko kopurua, hirugarrenean, koilaratxo 1/3ra ekarri.\nParasitoak azkarrago kanporatzeko, eskema honen arabera iltzeen hautsak hartzea gutxienez aste bat behar da.\nMukiaren aurkako tratamendurako, beharrezkoa izango da ajenjo-hauts mingotsa erabiltzea. Hautsaren koilaratxo baten herena egunean 3 aldiz hartu behar da. Ajenjo mingotsa zizareen agente profilaktiko gisa erabiltzeko gomendatzen da. Hala ere, haurrei ajenjo mingotsa eman behar zaie dosiaren erdian.\nSoda hautsa gorputzeko zizareak kentzen laguntzeko erabil daiteke. Horretarako, 25 g sosa eta 800 ml ur-soluzio bat rectalki injektatzen da eta hesteetan ordu erdiz mantentzen da. Prozeduraren aurretik eta ondoren, erabili enema garbitzailea.\nNola erabili pilulak zizareak kentzeko\nAzkenik parasitoak kentzeko, tratamendu erregimen integrala bete behar duzu. Gomendatutako produktuen erabilerarekin, antiglinal agenteak erabiltzean eta errekuperazio garaian dieta bat egitean datza. Edozein metodo erabiliko den edozein dela ere, beharrezkoa da gomendioak zorrotz betetzea eta sendagaiak hartzeko eskema jarraitzea.\nGaur egun, farmazia-kateak antiglust propietateak dituzten sendagaien aukeraketa handia du. Parasitoak suntsituz, haien eraginez, kalte nabaria ekar diezaiokete beren mikroflorari, eta gero denbora luzez berreskuratu behar da. Eta haurdun dauden emakumeentzat eta haurrentzat, terapia hau erabiltzea ez da beti zilegi. Dena den, badaude helmintoak gorputzetik oso azkar kendu behar diren egoerak. Adituek gomendatzen dute horrelako kasuetan harrak denbora laburrean kanporatzeko aukera ematen duten terapia metodoak aplikatzea.\nZein metodok ahalbidetzen duten zizareak ahalik eta azkarren kanporatzeko\nTerapia sendagaiez gain, zizareak ahalik eta denbora laburrenean suntsitzea ahalbidetzen dutenez, folk esperientziak esperientziak probatutako errezeta ugari ditu stock. Zizarearen infekzioak kentzen laguntzen dute botikarik gabe. Aholku hauei jarraituz, batzuetan egun bat nahikoa da zizareak gorputzetik guztiz kanporatzeko.\nGutxieneko denboraz, kalabaza haziek infekzioa kentzea ahalbidetzen dute. Antzeko erremedio bat tenia, lamblia, oxiuri edo zizareen aurka zuzentzen da:\n300 g kalabaza haziak;\neztia - 15 g;\nura - 50 g.\nHaziak xehatu, eztia eta ura gehitzen dira. Prestatutako produktua goizean hartzen da otorduak baino lehen. Ordubete geroago, laxante bat hartu beharko duzu, eta ondoren, ordu erdi igaro ondoren, garbiketa enema bat egin.\nBaratxuria harentzako erremedio eraginkorrenetako bat da. Helmintiko inbasioak ken ditzake dagoeneko aplikazioaren ondoren egun bat. Enema moduan ere erabiltzen da, baratxuri labean zilborraren eremuan labean jarrita. Baratxuri freskoa jaten da, orpoetan itsatsita. Larruazaletik xurgatuta, baratxuri-zukua linfa eta odol-fluxuarekin eramaten da zizareak dauden guneetara. Tipula ere horretarako erabiltzen da.\nParasitologoek aholkatzen dutena\nParasitoak kentzeko azkenean, adituek gomendatzen dute diagnostiko eta tratamendu puntualak erabiliz parasitoen aurkako metodoak. Era berean, garrantzitsua da zizareak infekzio posibleen prebentzioa. Horretarako, higiene pertsonalaren oinarrizko arauak gogoratu eta horiek bete behar dituzu. Tipula eta baratxuri etengabe kontsumitzeak zizareak hesteak garbitzen lagunduko du. Horrez gain, arreta berezia jarri behar diozu platerak prestatzeari, ez erabili produktu gutxi prestaturik zure dietan. Gainera, zure etxea garbi mantendu behar duzu, baita zure maskoten osasuna kontrolatu ere. Helmintikoen inbasioen infekzioa giza gaixotasun maltzurrenetako bat da. Neurri guztiak erabiliz, terapia erabiltzea saihestu dezakezu zure gorputza garbitzeko eta etorkizunean infekzioa saihesteko.


Berriatuko auzoak - Ahotsak.eus\nBerriatuko auzoak
Berriatuak dituen auzo ezberdinak aipatzen ditu: Merelludi ("Milloi"), Madalena eta Asterrika. Berriatua garai batean Ondarroakoa izan zen, baina barriatuarrek protesta ugari egin zituzten eta lortu zuten berriz Berriatua herri izatea.
\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan BRT-004-017 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nBerriatuak dituen auzo ezberdinak aipatzen ditu: Merelludi ("Milloi"), Madalena eta Asterrika. Berriatua garai batean Ondarroakoa izan zen, baina barriatuarrek protesta ugari egin zituzten eta lortu zuten berriz Berriatua herri izatea.\n- Eta Berrittuk barrixuak, auzuak eta, eukiko dittu, ezta?\n- Diferentiak eta.\n- Bai, beste bat Madalena, hor goixen Madalena. Ta Asterrika. Asterrika, Madalena, hiru barriada daukez Milloin Berrittuk.\n- Milloi, Madalena ta Asterrika.\n- Asterrika, bai. Asterrika hortxe goixen dao, Ondarru partin.\n- Eta sasoi baten Berrittu bera be Ondarroa izan zan, ez?\n- A, bai, bai. Ondarrua izen zan, baiña protesta…\n- Zure gazte denporan edo izan zan, ez?\n- Zure gazte denboran edo izen zan, ez?\n- Bueno, gaztie… bastante, orduko e… ez dakit ba zemat urte, 25 urte. Ointxe zelebraziñoiek euki dittue /eukitxue/ hor itzelak.\n- Eta ze pasau zan orduan?\n- Ordun ze pasau zan? Ba, itxurie alkatie pixkat hartu eben bueltan ta alkatie engaiñau eben. Halan esaten eben behintzet. Baiña gero protestak itzelak Berrittun.\n- Baiña engañau zetako? Ondarrura sartzeko?\n- Ondarrure sartzeko, Ondarrure pasetako. Ta Ondarru, mendiz, Berrittu bera da handixaue, ta Berrittu ipiñi eben barriada modure eta Berrittu su hartute, ernegaute Berrittu. Ta zemat protesta ta zemat… Atzera ekarri orduko denpori pasau zan. Ta hogeta bost urte. Ontxe, ontxe jaixek ein dittue /eitxue/ hor, hogeta bost urte [dila ta]. Atzera Berrittu ekarri eben atzera, ta pozik.\n- Baiña zeu jaixo ziñanian Berrittu Berrittu zan?\n- Berrittu, bai, Berrittu, Berrittu. Handik urtetara bai. 25 urte ei di.\n- Ontxe eon da zelebraziñoi 25 urte, zelebrau ein biher dala ta.\nEgilea(k): Janire Azpiazu Ocamica (Lekeitioko institutua)\nEgotxeagako haitzean harri ona\nMandiola bailarako inguruak\nAsti inguruan tabakoa ereiten zen\nErromeria garrantzitsuak inguruan\nLehen dena auzolanean


Ibarreko indar abertzaleek positiboki hartu dute ETA armak erabileraz kanpo uzten hastea - Debagoiena - Goiena.eus\nIbarreko indar abertzaleek positiboki hartu dute ETA armak erabileraz kanpo uzten hastea\nTxomin Madina 2014-02-22 18:24\nEH Bilduko Pello Urizarrentzat, "ETAk ekintza armatua bukatuko zuela esan zueneko ildo beretik jarraitzen duela adierazten du iragarpenak". EAJko Lourdes Idoiagarentzat, "desarme koalitatibo garrantzitsua" da.\nETAk armak erabileraz kanpo uzteko prozesua hasi duela iragarri zuten atzo Nazioarteko Egiaztatzaileek Bilbon egin zuten agerraldian, eta gaineratu zuten aurtengo urtarrilean, euren aurrean, ETAk hainbat arma ez erabiltzeko moduan eta zigilatuta utzi zituela.\nIragarpen honen inguruan galdetuta, ibarreko indar abertzaleen ordezkariek diote era positiboan baloratzen dutela ETAk emandako urratsa.\nPello Urizar, EH Bildu\nEH Bilduko Pello Urizarrentzat bi ikuspuntutatik da positiboa: "Alde batetik, adierazten du Aieteko Bake Konferentziari erantzunez orain bi urte ETAk bere ekintza armatua bukatuko zuela esan zueneko ildo beretik jarraitzen duela eta atzeratuta doan arren, ezarritako bide-orria jarraitzeko prest dagoela. Eta bestetik, zailtasunak zailtasun naziortean prozesua bultzatzeko konpromiso bat badagoela erakusten du". Bere esanetan, Espainiako Gobernuak erakutsitako borondate faltaren ondorioz ez da erraza izan prozesu hau aurrera eramatea.\n"Eragile ezberdinok konpromisoa hartu behar dugu urrats honek ekar ditzakeen gainerako urratsak babesteko. Zoritxarrez, Espainiako Gobernuak entzungor egiten du, eta horren adibide da Auzitegi Nazionalak Egiaztatzaileak deklaratzera deitzea. Hori da hain justu ere euskal gizarteak eskatzen duenaren kontra egitea", gaineratzen du EH Bilduko ordezkariak. Bere esanetan, nazioarteko esperientzia eta gomendio guztien kontra, Espainiako Gobernuaren partetik blokeorako interes etengabea dago. Hala, Urizarrek dio Nazioarteko Egiaztatzaileen Batzordeari babesa eman behar zaiola. "Espainiako Gobernuak laguntzeko borondaterik ez duela ikusita, nazioartean segitu beharko da gaia jorratzen" dio eta oso garrantzitsutzat jotzen du nazioarteko babesa. "Zoritxarrez gauzak jendarteak gura baino motelago doazen arren, atzokoa bezalako aurrerapausoak egongo dira", gaineratzen du Pello Urizarrek.\nLourdes idoiaga, EAJ\nEAJko Lourdes Idoiagak ere positibotzat eta garrantzitsutzat jotzen du Nazioarteko Egiaztatzaileen iragarpena: "Txikia izango da erakutsitako arma kopurua, baina desarme koalitatibo garrantzitsua dela uste dut". "ETAren disoluziorako bide bat da hau", gaineratzen du ordezkari jeltzaleak, "eta Madrileko Gobernuari presio egiten zaio presoen gaia aldatu eta berauek hurbiltzeko pauso positiboak ematen joateko".\n"ETAri eskatuko nioke bide horretatik jarraitzeko, nire ustez hau da-eta espetxe politika hobetzeko bidea" dio Idoiagak, eta gaineratzen du, ikusitakoak ikusita, Espainiako eta Frantziako Gobernuek ez dutela ezer ere mugituko: "ETAk hartutako aldebakartasun horretatik ikusten dut Madrilen presio egiteko modua, borondaterik ez dago-eta".\nPSE-EE eta PP\nIbarreko PSE-EE eta PPko ordezkariek ez dute baloraziorik egin gura izan. Euskadiko sozialisten idazkari nagusi Patxi Lopezek atzo adierazi zuen ETAren adierazpena bide onean egindako keinu bat izan arren, ez dela aski. Armategi guztia entregatzeko ere eskatu zuen Lopezek, baina desarmatzea ez dela nahikoa eta gizarteak espero duena desagertzea dela.\nArantza Quirogak, Euskadiko PPren presidenteak, bere aldetik, esan zuen atzoko iragarpena beste engainu bat dela, eta armak "epeka" uztea ere kritikatu zuen.\nZuriñe Velez de Mendizabal 2014 ots 21 Arrasate\nETAk armak erabileraz kanpo uzteko prozesua hasi duela-eta, kalera irten gara jendearen iritzia jakiteko asmoz.\nHorrela jaso dute hedabideek albistea\nGoiatz Arana 2014 ots 21 Debagoiena\nHona hemen, Euskal Herriko eta kanpoko hedabideen agerkari digitaletako hainbat titular:\nAgintari politiko eta herri ordezkarien erreakzioak\nETAren desarmatzeak eragindako hainbat erreakzio:\nETAren desarmatzearen dokumentua\nETA erakundeak zigilatutako materialaren inbentarioa:\nETAk armak erabileraz kanpo uzteari ekin diola baieztatu dute egiaztatzaileek\nETAk armak erabileraz kanpo uzteko prozesua hasi duela iragarri dute Nazioarteko Egiaztatzaileek Bilbon egin duten agerraldian. Aurtengo urtarrilea...


Jakin behar dituzun datak eta estatistikak 2014ko opor denboraldira begira | Martech Zone\nIaz, 1 kontsumitzaileetatik 5ek Gabon GUZTIAK egin zituzten erosketak online! Yikes ... eta aurreikusten da aurten, lineako erosle guztien herenak bere telefonoaren edo tabletaren bidez egingo dituela erosketak. % 44 tableta batetik erosten ari da eta ia denek erabiltzen dute mahaigaina erosketak egiteko. Sasoi latzean zaude aurten mugikor eta tablet erosleentzako zure webguneak eta mezu elektronikoak optimizatu ez badituzu, baina inoiz ez da berandu saiatu eta egiten.\n6 data garrantzitsu izan beharko zenituzke ilara sozialean, mugikorrean eta posta elektronikoan eta promozionatzeko prest. Lineako dendari gisa, arreta berezia jarriko nuke asteburuan zehar Thanksgiving egunetik Gabonetara, mezularitzara bideratzeko.\nNoiz da Thanksgiving? (AEB) - Azaroak 27, osteguna\nNoiz da Black Friday? - Azaroak 28, ostirala\nNoiz da Enpresa Txikien larunbata? - Azaroak 29, larunbata\nNoiz da Cyber Monday? - Abenduak 1, astelehena\nNoiz da Hanukkah? - Abenduaren 16tik 24ra asteartea\nNoiz da gabon gaua? - Abenduak 24, asteazkena\nNoiz da Eguberri eguna? - Abenduak 25, osteguna\nNoiz da Boxeo Eguna? - Abenduak 26, ostirala\nEta noski, ez utzi urteko azken egunak opor osteko erosleentzat! Asko maite dute.\nIkusi taldeak oporretako salmenten infografia honetan bildutako estatistikak AmeriCommerce.\nTags: black ostiraleraboxeoaren egunachristmasGabon gauacyber lunesHanukkahoporretako mugikorren salmentaoporretako salmentakInfografiamugikorreko salmentanegozio txikiak larunbateaneskerrak\nGaitu salmenta soziala zure merkataritza elektronikoko gunean GetSocial-ekin


Autoreaz eta liburuaz\nJoxe Azurmendi Otaegi, Zegaman jaio zan, 1941-ean. Zarautzen frailetara sartu ta Nafarroako Herriberrin (Olite) egin zuen, frantziskotarren baitan, filosofia: hemen hasi zituen, 58/59 urteetan, lehenengo poesiak. Halare, garai hontan euskeraz baino gehiago egiten zuen erderaz. Zorteak halaxe nahi izanik, Axular-en Gero erderazko itzulpenarekin agertarazten lagundu zion Villasanteri ta hala egin zuen euskal literatura klasikuarekin lehenengo ezagupidea.\n59/60 urteetan euskera hutsera itzuli zan, ta Arantzazura etorrita, berehalaxe eman zituen bere lehenengo lanen batzu argitara. Poesiarekin baino lanpetuagorik zebilen Joxe, halare, garai hontan, saiakera laburrarekin, JAKIN-en zuzendaritzan ari bait zen lanean, laguntzaile bezala lehenengo ta zuzendari legez gero. 1964-an Foruan (Gernikan) dago Joxe, latin eta erderazko ta euskerazko literatura irakasten. Urte hartantxe egin zen apez. Denpora hontan, aurreko urte-parean bezalaxe, ozta-ozta idatzi zuen Azurmendik poesia berririk batere, baina esperientzia ederra izan zuen literatur-irakasgoa. Senide ta lagunen artean sakabanatuta zebiltzan bere poesiak biltzen ere saiatu zen, Joseba Intxaustik eraginda. Baina, batez ere, Euskal Herriko prolemak, hauek ekintzan agiri diran bezala, ta bere buruarenak ere bai, hurbil-hurbiletik ezagutzeko aukera izan zuen Azurmendi-k urte hontan.\n1965-ean aldegin zuen herbestera: Frantzia, Alemania, Finlandia edo Suomi, Budapest eta Italia ibili zituen bere "bohemio bidean", ta udazkenean Erroman finkatu zen. Urtebeteko Teologia ikastaldia egin zuen bertan. Joxe Azurmendi berriz ere poesiara itzuli zan garai guzti hontan. "Trenetan, busetan, parkeetan eta nunahi idatzi nuen denpora hontan, agian neure burua galtzeko bildurrez" esaten du berak. Behingo latin-irakasleari mundu zahar eta berri bat zabaldu zitzaizkion, begiak bete-betean. Garai hontan ezagutu zuen Paulo Iztueta, beste euskaldun poeta gazte ta ibiltari bizi bat. Eta Paulo biziki arduratu zan Azurmendi-ren poesiak argitaratzeko. Baita egin ahalak egin ere, oraindik bazterretan sakabanatuta zebiltzan Joxeren poesiak inguratzeko ta azkenean -aldaketa gutxirekin- eskuartean duzun liburu hauxe burutzeko.\nGero, Paulo judegu errantetatik poliziari laisterketa-apustuak irabazten [sic] pasatu zenean, Jesus Mari Zabaletak hartu zuen beregain liburu honen ardura. Honek atondu dizu esku-idazkia, inprimeriarako moduan. Hauek izan ditezke Zabaletaren gobernupean sortutako aldakuntza garrantzizkoenak: azkenaldiko poesiaren batzu gehiago erastea, ta Autoreak berak bitarte hontan, Suezia-ko egonaldi batetan (1968) Suomi-ri buruzko poesiaren batzu berriro lantzea. Gainuntzekoan sortu ta biltzaile ezberdinek handik eta hemendik inguratu bezalatsu gelditu dira poesiak liburu hontan sortu zireneko taju berarekin.\nJoxe Azurmendik ez dauka bere burua poetatzat. Pozik gelditu izango zan bere gogoko poeta-lanari zeharo lotuta: baina, "arrazoi askogatik" ez zen ausartu. Eta saiakera ta beste artikulu-mota guztien idazleago agertu zaigu bere idazlanetan, poeta bezala baino. Kezkatsu ta eskeptiku izatea baita Joxeren jatorrizko pekatua. Eta gainera, Azurmendi adi-adi egin zaio beti irakurle-jendeak beregandik zer itxaron duenari. "Ez atzoko ta ez biharko irakurlearentzat idazten dut nik".\nAzurmendik, ba, Euskal Herriko aldizkari gehienetan agertarazi dituen bere lanen artean oso poesia gutxi eman digu orain arte argitara. Hutsune hau bete nahi du liburu honek. Baina hain beranduturik datorrenez gero, oharkizun batzu jakinarazi behar dizkiogu irakurleari.\nLiburu honen bio- edo heriografiaz\nLiburu hontan koadernoak aipatuko zaizkizu, liburu hau hiru koaderno ezberdinetatik hartutako zatiz osatua dago-ta.\nKoaderno hoetako bat ezagun zaharra dut. Eta zuk ezagutzen ez baduzu, neure erru bategatik ere izan diteke. 1961-ean zen. Oraindik frailetzan profesa nagusia egin gabe zegoen Joxe, ta koaderno hori hain poesia ausartez eginda zegoelako, arik eta profesa egin artean behintzat ez zezala agertaraz, eskatu nion. Gaiez eta formaz ziren ausartak. Eta nire xinpletasunean, haiek agertzea fraileetan sartzeko eragozpen bihur litzaiokeala iruditu zitzaidan. Ordukoz gorde egin zitzala eskatu nion. Erru honen barkazioa eskatu diodan bakoitzean Joxek parre batekin erantzun izan dit: "Ez, gizona, ez: nire poesiak argitaratu ez badira ez da zuk zerbait esanagatik. Askoz xinpleago, herbestean nabilelako ta neure poesiaz eta euskal poesiagiroaz gehiegi fidatzen ez naizelako bai. Horregatik, lotsagarria bada ere, bestek argitara dezaizkidatela nire poesiak nahi izan dut beti, eta orain ere bai. Ez nuke neuk erabaki nahi argitaratzerik merezi ote duten".\nDena delakoagatik izango da, baina nik neure erru litzakeana zure aurrean aitortu nahi dut, irakurle, ta jadanik ordua ba denez gero, Azurmendiren koadernoak ezagutzera ere eman nahi dizkizut, Paulo Iztuetaren eta Jesus Mari Zabaletaren aurreko lanari, aukera-laguntza guztizkoari eskerrak, batez ere.\nAurreneko koadernoa Joxek 21 urte bete aurretik idatzitakoa da. 1962 aurretik. "Poema Beltzaren Arbola" askoz lehenagokoa du. Lehen-lehenengo (1958 inguruan) hasitako ta landutako poesia bide du, baina urteak aritu omen zen hura lantzen. Eskola-saio beharrez egindako poesien ondorengo lehenaldi hontatik poesia hauxe bakarrik heldu zaigu, baina forma zeharo aldatuan hau ere. Lehenengo koadernoko poesiak 59/60 urteetan sortu ziren apika.\nBigarren koadernoan ere ba dago lehenengoaren garaiko zenbait poesia: sozialak, esaterako. Besteren batzu 62/63 urteetakoak dire. Joxek berak dio: "Poesia sozialak, gehien-gehienak, 61 aurrekoak dira. Eta haietako asko behintzat jatorriz erderaz idatzitakoa zen gainera. Artean ni euskeraz ala erderaz idatzi erabaki ezinda nengoen... 'Poema beltzaren arbolak' ere hiru forma ezberdin zituen hasieran, bere euskerazko, erderazko ta frantsesezko atalekin! Poesia sozialak sorta batean bildu zituena, berriz, Joseba Intxausti da, alegia, Jon Laskibarekin batera ni euskeraz idazten jarri ninduen bera. Nabari dago batzuk jatorriz erderazkoak direna, bai: ondo esan zuen Sarasolak, JAKIN-en egindako kritikan, erderazkoak biziagoak direla euskerazkoak baino... Horra arrazoia. Euskerazko textuak ez dire neuk bakarrik egindakoak ere. Intxausti ta nire artean itzulitakoak baino". Atzerriko poesiaren batzuk ere aurkituko ditu irakurleak bigarren koadernoan: 1965-eko udaldikoak dire hauek. Bidaia-lur ez baino bere etxe bihurtuko zitzaion Azurmendiri herbestea geroxeago, ta urte bereko udazkenak irikitzen du urrengo koadernoa. Horregatik, zubi bat bezala da bigarren koadernoa, lehenengoaren eta hirugarrenaren artean.\nHirugarren koadernoa ere, 65-eko udazkenarekin abiatu arren, itxita zegoen 67 aurretik, eta Paulo Iztuetak salbatu dituela poesiaok paper-zulotik esan genezake. Baina Paulo gogotik ahalegindu izan arren, euskal inprimatzaileen artean ezin aurkitu izan zuen inor koaderno hau argitaratzeko pronto.\nBeraz, zenbait poesia oso zaharra da liburu hontan. Alegia, euskal kondizioetan zaharra, lehenengo koaderno osoa ta bigarreneko zenbait atal behintzat Arestiren Harri ta Herri baino lehenagokoak baitira. Ondo oroitzen naiz, nire Elorri elkarrekin prestatzen ari ginanerako bukatuta zegoela Joxeren lehenengo koadernoa, ta poesia gehiago ere agiri zen haren paper-piloetan. Joxeren gaurko modua ta sentikera ordutik ezkero pixka bat diferente direlakoan diot hori. Ze Joxek ba du beste libururen batetarako haina poesia berriago, Europa zehar idatzita. Azkeneko bolara hontako poesietatik irakurleak ez du hemen pare bat besterik aurkituko: Prometeo-saileko batzuk eta "Manifestu atzeratua".\nA. Bitoriano Gandiaga\nOharra:"Manifestu atzeratua" eta beste zenbait poesia kendu beharrean arkitu izan gera. [I]


Gipuzkoan 20 proiektu kultural daude kanpainan #MetaKulturan! laguntza bilatzen! 2017 ko Abenduaren 4ra arte lagun diezaiekezu finantzatzen eta, gogoratu: jartzen duzun € bakoitzagatik Gipuzkoako Foru Aldundiak beste € bat gehiago jarriko du. Anima zaitez eta lagun iezaiezu #Meta! egiten!\nTalde-finantzaketari buruzko prestakuntza, 2017 ko Matchfunding Meta! deialdian parte hartu nahi duten kultur proiektuen sustatzaileei bideratua\nTalde-finantzaketari buruzko prestakuntza, 2017 ko Matchfunding Meta! deialdiko kanpainan aterako diren proiektuei bideratua.\n5. BALORAZIO IRIZPIDEAK\n6. META! EGITASMOAREN UREZTATZE-KAPITALA\n7. MIKROMEZENASGOARI ETA GOTEORI BURUZ\n8. INFORMAZIO GEHIAGO ETA HARREMANA\nMeta! egitasmoa Goteoren bidez garatzen da. Goteo talde-finantzazioa (diru-ekarpenak) eta lankidetza banatua (zerbitzuak, azpiegiturak, mikroatazak eta beste baliabide batzuk) burutzeko gizarte-sarea da, eta haren bidez, herritarren konpromisoari esker, proiektu sortzaile eta berritzaileen garapen autonomoa sustatzen da, gizarte, kultura, zientzia, hezkuntza, teknologia edo ekologiaren esparruetako helburuak lortzearren.\nHala bada, Goteo mikromezenasgoa erakartzeko plataforma da, pertsonek eta erakundeek gizartearen aldetik errentagarriak, jasangarriak eta denboran iraunkorrak diren proiektuak arrakastaz burutzeko. Gizartearen etengabeko hobekuntza lortzeko aukera berriak sortzen dituzten ekimenak, garatzen diren lekuetan aldaketa positiboak bultzatzera bideratuta, horiek sortzen edota hartzen dituen komunitatea indartzen laguntzen dutenak (gizarte-onura), eta ezinbestez ondare eta baliabide komunak aberasten laguntzen duen DNA irekia dutenak, era horretan ahalik eta pertsona- eta talde-kopuru handienak transferitu eta berrerabiltzeko aukera ziurtatuz (eta, ondorioz, guztien ongia sustatuz). Mikromezenasgoak oro har, eta Goteok bereziki, hainbat berezitasun dituzte, Meta! egitasmora aurkeztutako proiektuak modu eraginkorrean doitu ahal izateko kontuan hartu behar direnak.\nDokumentu honen bidez Gipuzkoako kultura-proiektuen mikromezenasgoa (Meta!) bultzatzeko kanpainaren oinarriak zehaztu dira.\nMikromezenasgoa bultzatzeko deialdi honetan, Gipuzkoako gizarte zibileko eragileek –partikularrek nahiz elkarteek– garatuko duten kultura-izaerako edozein proiektu aurkez daiteke.\nMikromezenasgoa bultzatzeko kanpaina honetan parte hartzeak berekin dakar proiektua Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura, Turismo, Gazteria eta Kirol Departamentuak antolatzen dituen bestelako laguntzak eta diru-laguntzak eskuratzeko deialdietara ezin aurkeztea.\nMikromezenasgoa bultzatzeko kanpaina honen barruan sartuko dira gipuzkoar eragileek garatutako kultura-proiektuak.\nBereziki baloratuko dira ekimen berritzaileak, gipuzkoar eragileen sorkuntza-ahalmenari eragiteko eduki nabarmena dutenak.\nEra berean, parte hartu ahal izango dute gipuzkoar eragileek nazioarteko lankidetzaren esparruan garatutako kultura-izaerako ekimenek.\n3.3. Gutxieneko aurrekontua eta aurrekontu hoberena\nProiektuaren aurrekontua finkatzeko orduan, banatu egin behar da, gutxieneko aurrekontua eta aurrekontu hoberena zehaztuz.\nKanpainaren helburua gutxieneko aurrekontua gainditzea da; helburu horretara iristea lortzen denean, bilketaren gainerakoa sartu egingo da, nahiz eta aurrekonturik hoberenera ez iritsi.\nGutxieneko aurrekontuaren barruan sartu behar dira funtsezko eta ezinbesteko atazak eta kontusailak (oso garrantzitsua da aurrekontuan jasotzea banakako sariak nahiz taldeko itzulketak sortu eta bidaltzeko gastuak, eta Goteoren komisio guztiei eta banku-transakzioei dagozkien % 6).\n4.1. Aurkezteko epea eta modua\n2017ko apirilaren 24tik ekainaren 9ra arte, biak barne, irekita egongo da proposamenak prestatu, horien inguruko aholkularitza eman eta bidaltzeko epea, geroago Meta! egitasmoaren barruan baloratzeko. Proposamenak aurkezteko, erabiltzaile bat sortu beharko da eta deialdi honetarako dagoen web orrialdean https://eu.goteo.org/call/meta-gipuzkoa-2017 erabilgarri dagoen proiektuak jasotzeko inprimakia bete, http://goteo.org orrian erabiltzailearen profil bat erregistratu eta gero.\nKomenigarria da inprimakia azken unean ez betetzea eta, aitzitik, proiektuaren edizio eta argitalpenean lanean aritzea pixkanaka, egin beharreko urratsak eginez eta eskuragarri dagoen tutoretza erabiliz. Parte-hartzaileek gehienez ere bi proiektu aurkeztu ahal izango dituzte (hala ere, kanpainan sartzeko, proiektu bat aukeratuko da parte-hartzaile bakoitzeko), inprimakian dauden eremu guztiak bete beharko dituzte (izenburua, deskribapen laburra, aurrekontua, oinarrizko ezaugarriak, mikromezenasgoa bultzatzeko kanpainaren helburuak, eskaintzen diren banakako sariak eta taldeko itzulketak, eskatutako lankidetzak, lantaldearen aurretiazko esperientzia eta deskribapena, aurrekontua eta lan-egutegia, etab.), eta kasu guztietan, AZTERTZERA BIDALI (*) beharko da, proiektu bakoitza behar bezala baloratu ahal izateko, Meta! egitasmoaren izaera orokorrarekin duen kidetasunaren arabera eta oinarri arautzaile hauen 5. puntuan zehaztutako balorazio-irizpideen arabera.\nProiektuak aurkezteko epea 2017ko ekainaren 9an amaituko da, 23:59an, eta hortik aurrera ez da deialdi honetarako proposamen gehiago onartuko.\n2017ko maiatzaren 9a: Crowdfunding-ari buruzko prestakuntza tailerra.\n2017ko uztailaren 11: Lantegi praktikoa eta nahitaez egin beharrekoa, Meta! egitasmorako hautatutako proiektuen egileek mikromeze-nasgoko kanpainatan prestatzeko.\nEkintza horiei buruzko informazio xehatua nahiz izen emateko eta parte hartzeko moduak web hauetan egongo dira eskuragarri\nTailerretan parte hartzea guztiz gomendagarria da Meta! egitasmorako proposamen bat aurkezteko interesa duten pertsonentzat, prozesuan dauden proiektuei buruzko saio praktikoak direlako, taldeko finantzaketaren eta talde-itzulketen zein beste gai batzuen gakoen, irizpideen eta ebaluazioaren oinarrizko alderdiak egiaztatu eta horien inguruan ikasteko. Prestakuntza-lantegi horietan parte hartuz gero, funtsezko hobekuntza lortuko da kanpaina-proposamenen bideragarritasunean, hori ezinbesteko irizpidea baita aukeratuko diren proposamenak hautatzeko.\nAukeratutako 20 proiektuei zuzendutako tailer espezifikoan nahitaez parte hartu behar da, horien funtzioa baita modu pertsonalizatuan eta presentzialean aholkuak ematea sustatzaileei, komunikazioa eta sareak hobetzeko eta komunitatea atenditzeko, gutxienez ezarritako finantzaketa lortzeko aukera gehiago izan dezaten, eta jakina, kanpainarekin arrakasta lortzeko.\n4.3. Proiektuen balorazioa eta hautaketa\nHautatutako proiektuen sustatzaileei banaka eta posta elektronikoaren bidez egingo zaie jakinarazpena, eta proiektuen zerrenda osoa Meta! egitasmoaren web orrian eta Goteo.org webgunean argitaratuko da, 2017ko ekainaren 29a baino lehen.\n2017ko uztailaren 3tik irailaren 14ra bitartean, biak barne, hautatutako proiektuen sustatzaileek online aholkularitza espezializatua eta banakakoa jasoko dute, proiektuak mikromezenasgoa bultzatzeko kanpainara egokitzen eta optimizatzen amaitzearren eta proiektu bakoitzaren helburuak maximizatzearren (itzulketak eta sariak, gutxieneko aurrekontua eta aurrekontu hoberena, bideoa eta irudiak,…). Halaber, komunikazio- eta marketin-plan bat behar bezala antolatzeko lan egingo da, kanpainen arrakasta-aukerak maximizatzearren.\n4.5. Meta! egitasmoko proiektuak ezagutzera ematea eta garatzea\n2017ko irailaren 14an, hautatutako proiektuen mikromezenasgoa bultzatzeko kanpainak aldi berean ezagutzera emango dira; kanpaina horien bidez, proiektuen sustatzaileek, herritarrek, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Goteok eta beste kolaboratzaile-eragile batzuek ahaleginak batuko dituzte aurretiaz finkatutako finantzazio-helburuak erdiesteko.\nProiektu bakoitzak elementu hauek izango ditu: aurkezteko berezko espazioa, albisteak eman eta eguneratzeak egiteko bloga, 2.0 komunikazio-tresnak, ordainketa-pasabidea, etab. Kanpainaren epea 2017ko irailaren 14tik abenduaren 4ra artekoa izango da (biak barne), eta epe horren barruan ondorengoak sartuta daude: bi finantzazio-erronda: lehenengoa, irailaren 14tik urriaren 24ra arte, eta bigarrena: urriaren 25etik abenduaren 4ra arte, proiektuaren gutxieneko aurrekontuari eta aurrekontu hoberenari lotuta (alderdi honi buruzko informazio gehiago, oinarri arautzaile hauen 6.1. puntuan).\nMikromezenasgoa bultzatzeko kanpaina amaitu eta hurrengo 12 hilabeteetan, Goteok eta proiektu arrakastatsuen eta haien helburu eta konpromisoen jarraipena egingo dute, parte hartzen duten eragileek eta kolaboratzaileek kasu bakoitzean ezarritako epeei jarraituz.\nInteres-taldeentzat erakargarriak diren banakako sariak proposatzea eta kalitatezko talde-itzulketak sortzea, emaitzak erabili eta erreplika egitea ahalbidetzeko erabilera komuneko baliabideak eskura jarrita, kodea irekita eta lizentzia libreak erabilita. (PUNTU 2)\nHautatutako proiektu bakoitzeko gutxienez pertsona batek joan beharko du, nahitaez, 2017ko uztailaren 11n egingo den prestakuntza tailerrera.\nGoteo Fundazioak beretzat gordeko du argitalpena egiteko oinarrizko irizpideak eta oinarri hauetan zehaztutako baldintzak betetzen ez dituzten proiektuak goteo.org plataforman ez argitaratzeko eskubidea (https://goteo.org/faq/project)\na) Gipuzkoako Foru Aldundiak jartzen duen Meta! egitasmoaren ureztatze-kapital osoa 70.000 eurokoa da gehienez.\nb) Ureztatze-kapitala bikoizteko ekarpena behin bakarrik egingo da pertsona edo erakunde eta proiektu bakoitzeko (hau da, Goteoko erabiltzailearen profil bakoitzetik). Profil beretik nahi adina ekarpen egin ahal izango zaio proiektu bati, baina ureztatze-kapitala erabiltzaile edota erakundeak egiten duen lehenengo ekarpenean soilik gehituko da, eta gehienez ere 100 euro arte.\nc) Goteon burutu diren gainerako crowfunding kanpainetan bezala, proiektu bakoitzari emandako ureztatze-kapitalaren kopurua azkenean eraginkor egiteko, proiektua bere gutxieneko finantzaketara iritsi behar da kanpainaren lehenengo 40 egunetan.\nd) Lehenengo 40 egunak igaro eta gero proiektu batek edo batzuek gutxieneko finantzaketa-helburura iristea lortzen ez badute, proiektu horiek bildutako kopuruak ez dira eraginkor egingo eta ekarpenei lotutako ureztatze-kapitala erabilgarri geratuko da beste proiektu batzuetarako; proiektu horiek dirua biltzen jarraitu ahal izango dute hurrengo 40 egunetan, betiere lehenengo errondan finantzatzeko gutxieneko aurrekontua gainditu badute, eta kasu horretan bakarrik, proiektuko 3.500 euroko ureztatze-kapitalaren muga gainditu ahal izango dute.\ne) Ureztatze-kapitalaren ordainketa eta herritarren dohaintzak batera egingo dira proiektuaren sustatzaileak eta Goteo Fundazioak kontratuak sinatu ondoren.\n7.1. Kobrantzak, ordainketak, kontratuak eta komisioak\nGoteoren funtzionamendu orokorrari jarraituz, 40 egun iraungo duen lehenengo finantzaketa-errondan proiektua zehaztutako gutxieneko finantzaketa-kopurura iristen ez bada, finantzatzaileek konprometitutako kopuruak ez dira kobratuko eta, hortaz, sustatzaileak ez du kopuru ekonomikorik bat ere jasoko (ikus oinarri arautzaile hauen 6. puntua).\nLehenengo 40 egunen barruan gutxieneko aurrekontura arrakastaz iristea lortzen duten proiektuek kanpainaren bukaeran eta bi finantzaketa-errondak egin eta gero jasotako ekarpenen diru guztia bilduko dute, ureztatze-kapitalaren zenbatekoa barne.\nOrdainketa bilketa-kanpaina bukatu eta kontratua sinatu ondoren (proiektuaren sustatzaileen eta Goteo Fundazioaren artean) egingo da.\n7.2. Ordaintzeko prozedura eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren ureztatze-kapitala duen kontu-sailaren arrazoitzea\nProiektu arrakastatsuek, ordainketa jaso baino lehen, kontratu bat sinatuko dute Goteo Fundazioarekin, eta bertan argituko dira baldintza guztiak eta parte hartzen duten alderdiek beren gain hartzen dituzten konpromisoak. Goteo Fundazioak proiektu arrakastatsuei bildutako kopuru osoaren % 4ko komisioa kobratuko die, plataformaren zerbitzuak, laguntza teknikoa, ordainketen eta kobrantzen kudeaketa, etab. erabiltzeagatik. Horri gehitu behar zaizkio transakzio ekonomikoen ondoriozko komisioak (bildutakoaren % 2 ingurukoa, ekarpen gehienak nola egiten diren, Paypalen bidez edo bestelako ordainketa-pasabideen bidez). Oso garrantzitsua da komisio horiek kontuan hartzea proiektuaren aurrekontua egiterakoan. Proiektua gutxieneko aurrekontura iristen ez bada, ez da komisiorik kobratuko, eta kanpainaren garapenak ez du kosturik izango sustatzaileentzat.\nLortutako kopuru osoa -Goteoren komisioari dagokion guztizkoaren % 4 eta herritarren mikromezenasgoaren ondoriozko banku-gastuak kendu eta gero– kanpaina hasi baino lehen proiektu bakoitzeko eman den banku-kontu batean ordainduko da.\n7.3. Taldeko itzulketak: aske eta irekia dena sustatzea\nTestu hau irakurtzea gomendatzen dugu, bertan adierazten baita zer esan nahi duen aske eta irekia izateak, eta soziala denarekin duen aldea (osagarria); Testuesteka hau ere gomendatzen dugu, taldeko itzulketen adibide batzuk ezagutzeko.\nLizentzia irekiak dituzten proiektuak bereziki baloratuko badira ere, edozein motatako lizentzia duten proiektuak aurkez daitezke. Goteok, kasu guztietan, proiektu bakoitzaren lizentziaren ezaugarriak osorik errespetatzeko konpromisoa hartuko dute.\n7.4. Banakako sariak\n7.5. Lankidetza banatua\n7.6. Beste informazio garrantzitsu bat\nOinarrietako PDFa jeitsi:\nDeialdiaren web orrialdea: https://eu.goteo.org/call/meta-gipuzkoa-2017\nMeta! egitasmorako deialdian parte hartzeko, Goteoren baldintza nagusiak onartu behar dira, eta oinarri hauek osorik eta baldintzarik gabe onartu behar ditu proiektu bakoitza sustatzen duenak, sinatutako kontratuen ondoriozko konpromiso guztiak onartu behar dira. Horrez gain, ziurtzat jotzen da aurkeztutako proiektuaren egilea eta titulartasuna bermatuta daudela eta beste inoren obraren jabetza intelektualaren eskubideak urratu ez direla.\nAukeratutako proiektuen jabetza intelektuala eta industriala proiektuaren sustatzaileena izango da, aplikagarria den jabetza intelektualaren eta gainerakoaren araudiarekin bat etorriz.\nProiektuak Goteo plataforman sartzeak ez du inolaz ere esan nahi Goteo Fundazioari jabetza intelektual edo industrialeko eskubiderik lagatzen zaionik.\nIazko Meta! Kultura Matchfunding deialdiaren arrakastaren ostean, berriro bueltan gara beste 20 proiektu berrirekin!Iazko deialdiei dagokienez, proiektu guztiek arrakastaz lortu zuten beren helburua\nIazko Meta! Kultura Matchfunding


MURSEGO “Perfekzioa ez dut maite”\nJulen Azpitarte 2011-06-11\nMursego: Argazkia: Ivan Montero.\nCine raro mursego laboratorium\nMursegok (Maite Arroitajauregi txelo jotzailea) Bi (2) izenburuko lana argitaratu berri du. 2009an argitaratu zuen Bat (1) aurreko diskoak txundituta utzi zituen musika zaleak eta nahikoa oihartzun izan zuen hedabideetan. Grabazio horri esker, gainera, kontzertu andana eskaini zuen eibartarrak bai Euskal Herrian bai Estatuan. Orain, autoekoitziriko bigarren disko landuago batekin itzuli da, Bidehuts kolektiboaren laguntzarekin. Bertan askotariko doinuak bildu ditu, –bossa, folk, edo pop hotsak antzeman daitezke–, eta bere unibertso pertsonala osatzen duten erreferentzia, objektu eta pasioekin jantzi ditu, besteak beste, zinea, urpekaritza edota bideojoko retroak. Maiterekin solastatu gara lan iradokitzaile honen berri izateko.\nDisko honetako kantuak landuagoak dira. Horrela atera dira ala zeuk zeure buruari jarri diozun erronka izan da?\nProiektu honekin hasi nintzenetik abesti berriak egiten joan naiz. Abesti batzuk urtebete daramate nirekin, beste batzuk, ordea, diskorako prestatu nituen. Bestalde argi neukan aurrekoarekin konparatuz disko landuagoa egin nahi nuela.\nAzken emaitzan, buruan zeneukana islatu da?\nEgia esan ez neukan argi zer nahi nuen ere. Abesti batzuk nire buruan entzuten nituen, baina beste batzuk estudioan bukatu ditugu. Pozik nago emaitzarekin, nahiz eta dakidan hobetu beharreko detailetxo asko daudela, dena den perfekzioa ez dut maite.\nKantuok landuagoak diren aldetik, zailagoak dira zuzenean jotzeko. Zelan moldatzen zara kantu berriekin agertokian?\nLogikoki denak ezin ditut diskoan dauden moduan jo, baina abesti bakoitzaren esentzia jasotzen saiatzen naiz, zuzenerako moldatzeko orduan. Kantuak espresatu nahi dutena dira, nola edo hala jendeari helarazi nahi diodana. Abestiaren muina forma edo adierazteko moduaren gainetik egon behar da. Estudioan ere kontuan izan dugu kantuak gero zuzenean defendatu behar ditudala, diskoa eta zuzenekoa desberdinak izanda ere.\nOraingoan txeloaz gain beste instrumentu batzuek ere nahikoa presentzia daukate. Zeren arabera aukeratzen duzu instrumentua? Txeloarekin hasten dituzu beti kantuak?\nEsperimentatzen hasten naiz. Etxean badut ikasteko gela, eta musika tresna eta tramankuluz beteta dago, erdi erdian beti txeloa egoten bada ere. Normalean ideia bat izaten dut eta tresna eta konbinazio desberdinekin frogak egiten ditut; beste batzuetan inprobisatzen nagoela zerbait ateratzen da eta ildo horretatik jotzen dut. Adibidez, Argia zara abestian, saguzarraren ultrasoinuak imitatu nahi nituen eta horretarako theremina erosi nuen interneten. Gehienetan abestiak berak eskatzen du instrumentazioa.\nDiskoaren beste ezaugarri bat aniztasuna da, askotariko kantuak jasotzen dira. Zure gustuak ere horrelakoak dira? Musika estilo asko entzuten duzu?\nHala da, bai. Niretzat hori naturala da. Uste dut estilo desberdinak gustatzen zaizkidalako atera direla hain abesti desberdinak, esaten den bezala “aniztasunean dago gustua”, kar kar.\nDeigarriak dira oso kantuen hitzak. Zure nortasunaren isla direla ematen du, apur bat xelebreak ere badira. Nola aukeratzen dituzu gaiak? Asko kostatzen zaizu idaztea?\nEgia esan abesti erdiak Victor Iriartek idatzi ditu. Asko gustatzen zait nola idazten duen, oso modu pertsonalean, izugarrizko gustua dauka, kriston xarma. Esan dezakegu “enkarguz” egindako hitzak direla berak egindako gehienak: Iraganik gabeko emakumea, Mies vailla menneisyyttä (Un hombre sin pasado) filmari buruzko hitzak eskatu nizkion; Ende doinua diskoan jasotzen den guztiaren laburpena da; Argia zara, Låt den rätte komma in (Déjame entrar) filmari buruzko zerbait…\nZuretzat xelebreak direnak nik idatziko nituen: Microscopio, Itsas urpekarien antza, Donki kongu… Uste dut hitz gehienak direla nire izaeraren isla. Mila gauza kontatu ahal nizkizuke honen inguruan, baina denak pertsonalak. Pozik nago hitzekin. Abestiren bat kantatzea asko kostatzen zait, hitzen karga emozionala dela eta, hunkitu egiten naiz, zeharo.\nDiskoak sinatzen ikusi zintugun Durangoko Azokan. Zelan ari da saltzen diskoa?\nItxura denez ezin gara kexatu. Zuzenekoetan gehiago saltzea espero dut, jarritako dirua berreskuratzea nahiko nuke. Batzuetan CDa kaleratzeak ez duela inongo zentzurik pentsatu ohi dut; ea hurrengoa biniloan egiteko aukera dudan.\nBi (2) Bidehuts zigiluarekin plazaratu duzu. Nolakoa da harremana kolektibo horrekin?\nAspaldiko lagunak dira eta hori garrantzitsua da; bestela promozio, saltze eta banaketa lanetan laguntzen ari dira. Diskoa nire kabuz egin nuen, asko ikasten da halakoetan, asko. Asanblada eta bazkariaren zain nago.\nLaster film batzuen soinu banda egingo duzu zuzenean. Zer espero duzu? Horrelakorik egin duzu orain baino lehen? Zein beste proiektu duzu esku artean?\nHorrelakoetan aritu izan naiz: Les ales del dimoni (laboratorium) filmarekin antzeko emanaldia egin nuen, edo Victor Iriarteren edo Jean Painlevéren filma laburretan ere musika egin dut, –azken hori Ibonrg-rekin batera–, dantza piezak ere musikatu ditut. Oso aberasgarria eta gozagarria da. Nola edo hala irudiez jabetzen zara. Nahi dituzun lekura bideratzen dituzu, lan prozesuan bizi izandakoa ikuslegoari emateko. Oraingo honetan film labur batzuk dira, amateurrak, 30eko eta 40ko hamarkadetan Kataluniako burgesiak egindakoak. Izugarriak dira. Iruñean izango da emanaldia Punto de vista zinema dokumentalari buruzko jaialdian.\nHorretaz aparte, kontzertuak eta kontzertuak eskaini, eta beti esaten dudan moduan haurrentzako disko bat prestatzen hasi nahiko nuke, banabil zer edo zer lantzen: “Pupu eta Lorek lagunak behar dituzte koadrila osatzeko…”.


Autismoari lotutako geneak dituzten genomaren eremu nagusiak identifikatzen dituzte | Consumer\nAutismoari lotutako geneak dituzten genomaren eremu nagusiak identifikatzen dituzte\nIkertzaileek lehen urteetan gizakiek garatzen dituzten ikaskuntza-prozesuetan parte hartzen duten sei gene aztertzen dituzte\nZientzia oraindik ez zen gai arrazoi guzti-guztiak zehaztasunez mugatzeko, horietako asko biogenetikoak baitira, eta autismoa eragiten dute, psikiatriarentzat misterio handiena duen ezgaitasun psikikoetako bat. Orain, Bostongo (AEB) Haur Ospitaleko Christopher Walsh eta Eric Morrow doktoreek funtsezko urrats bat egin dute gaixotasunaren ikerketan, garapen-nahaste horri lotutako geneak dituzten genomaren eremu nagusiak aipatu baitituzte. Genoma horrek 1.000 pertsonatik seiri eragiten die munduan.\nAzterketa genetikoa egiteko metodo sofistikatu eta aitzindari bati esker aurkitu ahal izan da: “mapatze homoziotikoa”, Pakistan, Turkia eta Ekialde Ertaineko beste eskualde batzuetako kide autistak dituzten 104 familiari buruzkoa. Populazio arabiarra hautatzea bereziki egokia da DNA aztertzeko, ahaideen artean ezkontzeko joera baitu, eta horrek edozein mutazioren transmisio hereditarioa errazten du. Gainera, mendebaldeko familiek baino ondorengo gehiago dituztenez, ondorio zehatzagoak lor daitezke, komunitate genetiko bereko lagin asko biltzea ahalbidetzen baitute.\n“Science” aldizkarian argitaratu da, eta, zeharka, gizakiek bizitzako lehen urteetan garatzen dituzten ikaskuntza-prozesuetan parte hartzen duten sei gene aipatzen ditu. Hainbat funtzio izan arren, horiek guztiak funtsezkoak dira garun-konexioen heltzea eta fintzea antolatzen duen sare molekularrean. Lotura horiek optimizatzea funtsezkoa da ikaskuntza edo oroimena garatzeko; izan ere, eremu horietan autistak gabeziak ditu, eta, orain, badakigu arrazoi molekularren ondorio izan daitezkeela. Lotura horiek osorik garatzen ez badira, pertsonak arazoak ditu kanpotik jasotzen dituen estimuluak asimilatzeko eta haiei erantzuteko.\nDesordena oinordetzan hartzeko moduan ere lan egin dute medikuek. Lan hori oso zaila da, indibiduo horiek ugalketa-joera eskasak baitituzte, ezintasun soziala eta isolatzeko joera direla eta. Egoera normalean, sexuen araberako intzidentzia-proportzioa lau gizonekoa da kaltetutako emakume bakoitzeko. Hala ere, Walsh-ek herentzia errezesiboa aipatzen du, inplikatuek arbaso gehiago partekatzen dituzten heinean ehunekoa berdintzen dela egiaztatu ondoren.\nAutismoarekin lotu ohi den beste ezaugarri bat ezabatutako edo lekuz aldatutako geneen sekuentziak dira. Hala ere, Morrow doktoreak egiaztatu du aztertutako kasu bakar batek zituela genomaren zati batzuk ezabatuta, eta gainerakoek, berriz, “etengailua” duen genearen ondoko eskualdea galdu besterik ez zutela egin.\nAurkikuntza hori erabakigarria da terapiarako, horrek esan nahi baitu “genea ez dugula ordezkatu behar, berraktibatu baizik ez dugu egin behar. Eta agian botikekin egin daiteke”, esan zuen Morrowek.\ngenes asociados al autismo-eu genes implicados-eu genes-eu genoma-eu principales áreas-eu


Zer egin ahalko da eta zer ez Euskadin, igandetik aurrera? Maiatzak 9\nHauek dira alarma egoera amaitzearekin batera, igandetik aurrera, EAEn indarrean egongo diren neurriak.\nBilboko itsasadarra. Argazkia: Jabi Sarriugarte\nEuskadin dagoeneko argitu da alarma egoeraren ostekoa nolakoa izango den, Eusko Jaurlaritzak igandetik aurrera indarrean izango diren murrizketak iragarri baititu.\nIñigo Urkullu lehendakaria buru duen LABI instituzionalak bete egin ditu EAEko Auzitegi Nagusiaren irizpideak, eta Gasteizko Gobernuaren dekretu berriak baztertu egingo ditu itxiera perimetralak (bai herrietakoak, bai erkidegokoa) eta etxeratze agindua. Bileren mugak ere utziko dituzte bertan behera, baina, kasu honetan, ñabardura batzuekin.\nNeurriak igandean sartuko dira indarrean, larunbatetik iganderako gauerdian hain zuzen ere, eta hiru aste iraungo dute. LABI maiatzeko azken egunetan bilduko da berriro, eta orduan egoera aztertuko du.\nEGIN AHALKO DENA\n- Euskadi osotik libre mugitzea, konfinamendu perimetral guztiak bertan behera geratuko baitira.\n- Beste erkidego batera joatea. Kontsultatu hemen: Erkidego bakoitzean indarrean egongo diren neurriak.\n- Kalean edozein ordutan egon, etxeratze agindua amaitu egingo delako. Nolanahi ere, Eusko Jaurlaritzak deia egin du norberak bere mugikortasuna 23:00etatik 06:00etara mugatzeko.\n- Kopuru mugarik gabe beste pertsona batzuekin elkartzea, kalean zein barrualdeetan. Bi salbuespen daude: ostalaritza (lau pertsona elkartu ahalko dira gehienez mahai bakoitzean) eta kirola (6 pertsonako taldeak gehienez).\n- Etxejabeen batzarra edo auzokideen bilera aurrez aurre egin ahalko da, segurtasun higieniko-sanitarioko neurriak bermatzen direnean.\n- Profesionalak ez diren musika eta ahots entsegu eta jarduera kolektiboetan parte hartzea, baina Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak agindutako prebentzio-neurrien protokoloa bete beharko dute.\nINDARREAN EGONGO DIREN MURRIZKETAK\n- ORDUTEGIAK. 22:00etan, establezimenduak ixtea eta kultura-, gizarte- eta merkataritza-jarduerak etetea.\n- OSTALARITZA. Itxiera 22:00etan. Barneko edukiera %50. Debekatuta dago barran edo zutik kontsumitzea. Mahai bakoitzean, gehienez 4 pertsona. Nahitaezkoa da maskara erabiltzea, irensteko unean izan ezik.\n- GAUEKO AISIA. Gaueko aisialdirako establezimenduak eta lokalak itxita jarraitzen dute.\n- BOTILOIAK: Debekatuta dago alkohola kontsumitzea kalean, esparru publikoan nahiz "botiloiak" edo "ez jaiak" bezalako bileretan.\n- GAZTETXEAK: gizarte- eta kultura-jarduerak egiteko administrazio-baimena duten lokalek jarduera horiek egin ahal izango dituzte, gehienez ere % 50eko edukierarekin, eta jarduerak 22:00etan amaituko dira. Pertsonen arteko segurtasuna mantentzeko beharrezko neurriak ezarri beharko dira, eta maskara nahitaez erabili beharko da. Dagokion baimenik ez duten lokalak gazteen eta antzekoen lonjen kapituluan sartzen dira, eta, beraz, itxita egongo dira.\n- ELKARTE GASTRONOMIKOAK. Elkarte gastronomikoak, txokoak, lonjak eta antzekoak itxita daude.\n- MERKATARITZAKO EDUKIERAK. 150 m2 baino gehiagoko establezimenduetan, %40; eta 150m2 arte, %60. Azoka txikietan, baimendutako postuen %50.\n- JOKO-LOKALAK. Itxiera 22:00etan. %50eko edukiera.KULTU-LEKUAK. %35eko edukiera. Beilatoki eta ehorzketetan: aire zabalean, 30 pertsona gehienez; eta leku itxietan, 6 gehienez.\n- KIROL-INSTALAZIOAK. %50eko edukiera. Aldagelak, %35. Ikuslerik ez kirol-ekitaldietan.\n- KIROLA EGITEA. Aire zabalean edo barnealdean, gehienez 6. Eskola-kirola entrenamenduan eta aldagelarik gabe. Maskara nahitaez erabili behar da, lehiaketetan eta kanpoan egiten den jarduera fisiko bizietan izan ezik.\n- HONDARTZAK ETA IGERILEKUAK: Bainatu bitartean eta espazio jakin batean egon bitartean, ez da beharrezkoa izango maskara erabiltzea, erabiltzaileen arteko 1,5 metroko distantzia errespetatu badaiteke, beti ere. Joan-etorriak egiteko maskara erabili beharko da nahitaez. Pertsona-taldeak ezingo dira lau baino gehiagokoak izan, eta beti errespetatu beharko dute taldeen arteko distantzia.


Egin-Gara, informazio eskubidearen zapalketa\n2020ko apirilaren 05a, igandea | Ordua Euskal Herrian 09:06:26\nEgin-en errautsetatik sortu zuten Gara, lehena itxi eta sei hilabetera, 1999ko urtarrilean. Baltasar Garzón epaile ahalguztidunak Egin itxita, egunkari berriak bazekien ez zuela ibilbide samurrik izango aurrera begira. Lehen kolpe latza 2003ko uztailean etorri zen, Orain SAk – Egin argitaratzen zuen enpresak– Espainiako Gizarte Segurantzarekin zuen zorra Baigorri SAren –Gara-ren enpresa– bizkar utzi zuten, “enpresa jarraipena” argudiatuz.\nEkainaren 9an Gara sostengatzeko Donostiako Ilunben egindako makro kontzertua. (Arg.: Foku / Juan Carlos Ruiz)\nArgudioa Garzón epaileak eraiki zuen, Gara egunkaria Egin-en “jarraipen ideologikoa” zela finkatu zuenean. Hainbat irizpide baliatzen dira “enpresa jarraipena” dagoen ala ez erabakitzeko, baina hiru dira nagusi: kapital bera izatea eta, langile eta ondasun berdinak izatea. Gara-ren kasuan ez zegoen horrelakorik: beste enpresa bat zen, beste kapital bat, beste ondasun batzuk –Egin-enak epaitegien menpe ziren–, langile batzuk berdinak eta beste batzuk ez… Baina berdin zen, irakurle esparru berdintsura bideratzea nahikoa zen.\n4,7 milioi euro ordaindu behar zituen Gara-k. Ordaindu ezin zuenez kiebra egoeran geratu zen Baigorri SA eta “ordainketa etena” agindu zitzaion. Hortik aurrera enpresaren kontu guztiak epaileak ezarritako ikuskatzaileen zaintzapean egin beharko zituen. Oraindik ere egoera horretan dago, eta gasturik txikiena egiteko kontu-hartzailearen baimenarekin egin behar dute.\nGara-k bide juridiko guztiak urratu ditu “enpresa jarraipen” deliturik ez duela egin frogatzeko, baina dena izan da alferrik. 2003an Baigorri SAk helegitea jarri zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Auzi Epaitegi Zentralean, enpresa jarraipenaren prozedura administratiboa bertan behera uzteko eskatuz. 2005eko azaroan Auzitegi Nazionalak arrazoi eman zion Baigorri SAri, baina Gizarte Segurantzak beste helegite bat jarri zuen eta oraingoan, 2006ko urrian, Auzitegi Nazionaleko Auzi Salak arrazoia eman zion Espainiako erakundeari. Baigorri SAk azken ahalegina egin zuen Konstituzio Auzitegira joz, baina 2008an honek aintzat ere ez zuen hartu helegitea.\n1998ko uztailak 15\nEgun horretan, kazetari hau duela 21 urte Lasarte-Oriako Argia-ko bulegora iritsi zenean, albistea berretsi zion irratiak: Baltasar Garzón buru, ehunka polizia ari ziren miatzen Hernanin Egin-eko egoitza. Pertsiana operazioa abian zen. Berehala konfirmatu zen txarrena: epaileak Egin eta Egin Irratia-ren “itxiera mugagabea” agindu zituen ETAren egituren zati bat zirela leporatuz. Arrazoi politiko edo ideologikoengatik Espainiako “demokrazia gazteak” ixten zuen lehen egunkaria zen, informazio eskubidea guztiz zanpatuz.\nEspainiako Polizia Egin prezintatzen. (Arg.: Alberto Elosegi)\nHernanira hurbildu eta panorama latza zen, Egin-eko langileak eta herritar ugari polizia hesiaren aurrean, amesgaiztoa sinetsi ezinik. Egunkariko zuzendaritzako hamaika pertsona ere atxilotu zituzten “talde terroristako kide izatea” leporatuta. 18/98 makroauzi ezagunean auziperatu zituzten geroago, espetxe zigor gogorrak bizkarreratuz. Biharamunean Egin-eko langileek Euskadi Información egunkaria argitaratu zuten, Gara sortu arte iraun zuena. Eta, besteak beste, Donostian manifestazio erraldoi batek itxiera salatu zuen.\nEz zen sinesgarria, baina gertatzen ari zen, horren adierazle txiki bat itxieraren karietara 1998ko uztailean idatzi nuen erreportajearen esaldi hau: “Berez dator galdera: eta gero zer? HB legez kanpo jartzea, adibidez? Imajinagaitza, baina nork imajina zezakeen Iruñeko Gaixoa ni-tik ordu batzuetara Egin itxiko zutela?”. Ez zen aztia izan behar, ezin genuen etorkizuna asmatu, baina baziren susmoak.\nJazarpena aspaldi hasi zen\nEgin-en aurkako kolpe hilgarria izan zen hura, baina lehenago ere egunkariak estatuaren hamaika eraso jasan zituen: 1979an orduko zuzendari Mirentxu Purroy atxilotu zuten ETAren komunikatu bat argitaratzeagatik. 1982 eta 1992 artean José Felix Azurmendi zuzendaria hamalau aldiz pasatu zen epaileen aurretik egunkarian argitaratutako hainbat artikulurengatik; eta 1980 eta 1982 artean agintariek zenbait zenbaki bahitu zituzten.\nUrterik gogorrenetakoak, aldiz, bere azken bospaseiak izan ziren eta oraingoan erasoak askoz gertuagotik zetozen. 1993ko abenduan Juan Mari Atutxa Eusko Jaurlaritzako barne sailburuaren bultzadaz, Ertzaintzak Egin-eko egoitza miatu zuen, eta hauen ondorioz 1994ko abuztuan ikerketa saileko buru Pepe Rei atxilotu zuten. José Antonio Ardanza Eusko Jaurlaritzako lehendakaria ere egunkaria ixtearen alde agertu zen, hori egitea “higiene demokratikoa” zatekeela esanez. 1996an Atutxak berak honako lorea eskaini zion kazetari: “Goizero-goizero, 50en bat gramoko amosal bonba txiki batek eztanda egiten du”.\n90eko lehen hamarkada horretan sasoi oso gogorrak ezagutu ziren euskal gizartean, Ajuria Eneko Itunaren bultzatzaileen eta ezker abertzaleko gizarte sektoreen arteko konfrontazio oso gogorra bizi zen, besteak beste ETAren bahiketak arbuiatzeko atera zen xingola urdinaren testuinguruan. ETAk, halaber, sasoi hartan egin zuen publiko “sufrimendua barreiatzearen” politika ezaguna. Euskal gatazka gori-gori zegoen. Estatuaren jazarpena gero eta estuagoa zen, eta horrela formulatu gabe ere jadanik “dena da ETA” ikusmoldearen hastapenak ziren. 1997an izan zen lehen abisu sendoa, ETAren agiri bat hauteskunde kanpainan erabiltzeagatik HBko zuzendaritza espetxeratu zutenean.\n1998an izan zen bigarren kolpe handia, Egin-en itxiera. Bultzada politikoa nondik zetorren berehala argitu zuen Espainiako Gobernuko lehendakari José María Aznarrek uztailaren 23an Turkiatik: “Norbaitek uste al zuen ez ginela ausartuko?”. Urtebete beranduago, ETAk su-etena iragarri eta egun gutxira, Moncloak “ENAMekin kontaktuak ireki zituela” iragarri zuen agiri batean.\nEgin-en itxierak aurretiko horiek guztiak zeuzkan, baina aldi berean, esperantza leiho handia irekitzear zen: 1998ko irailean Lizarra-Garaziko Ituna sinatu zuten euskal indar politiko, sindikal eta sozial ugarik. HB eta EAJ ziren oinarrian, baina PSEren eta PPren inguruko indarrak kenduta, gainerako ia guztiek sinatu zuten akordioa. Ezaguna den moduan, bake bide horrek porrot egin zuen eta gatazka indarrez piztu zen berriz. Latza, nahasia eta esperantzaz betea izan zen garai hura. ARGIAk uztailaren amaieran aterako duen Aktualitatearen Gakoak argitalpenean egindako elkarrizketan Iñaki Lasagabaster EHUko katedradunak dioenez, garai hartan hasi zen estatua egungo joera autoritarioak diseinatzen eta diseinu horren erdigunean jartzen du José María Aznar PPko buruzagia.\n"Egin" itxi eta biharamonean langileek emandako prentsaurrekoa, "Euskadi Información" argitaratuta. (Arg.: Alberto Elosegi)\nEgin-eko zuzendaritzako hamaika pertsonak kartzela zigor gogorrak jaso zituzten: esate batera, Javier Salutregi zuzendariak 12 urte eta Teresa Toda zuzendariordeak 10 urte. 2009an Espainiako Auzitegi Gorenak erabaki zuen Egin ixtea ez zela bidezkoa izan eta kartzela zigorrak erdira jaitsi zituen. Gorenaren erabakiak, ordea, ez du eraginik izan Gara-ren zorrean. Urte hauek guztietan Aznarren “…ez ginela ausartuko?” haren oihartzuna azken epaitegi zuloraino sartu da.\nHiru milioi euro epeka\n2008an Espainiako Konstituzio Auzitegiak ez zuen onartu Gara-ren helegitea eta Espainiako Gizarte Segurantzak jarraipena eman zion zorra kitatzeko bideari, baina kitapena ez zen gauzatu 2017ra arte. Epaileak orduan esan zuen: “Edo ordaindu edo itxi”. Gara-k helegitea jarri zuen, baina ez zen aurrera atera eta 2018ko udazkenean gauzatu zen agindua. Ia 200 lanpostu ziren arriskuan. Azkenean, akordio batera iritsi zen Gizarte Segurantzarekin eta epeka ordaindu beharko du hiru milioi euroko zorra: lehen kitapena akordioarekin batera egin zen, uztailaren amaieran bigarrena ordainduko da, hirugarrena urrian, eta gainerako hiru zatiak ondorengo hiru sei hilekotan.\nIñaki Soto zuzendaria eta Gara-ko langilen ordezkariak euskal gizarteari arazoa azaldu eta sostengua eskatzen. (Arg.: Foku / Juan Carlos Ruiz)\nNondik atera dirutza hori? Bere sorreran 10.000 pertsona Gara-ko akziodun egitea lortu zuten moduan, orain 10.000 pertsona harpidedun egiteko kanpaina bultzatzen ari da egunkaria eta dagoeneko iragarri dute 7.000 harpidetza lortu dutela. “Helburua da gutxienez bi urte eta erditan harpidedun horiek hilero 12,5 euro ordaintzea”, diosku Asier Iñigo, Gara-ko komunikazio eta marketing arduradunak; gaineratzen duenez, “dirua bakarrik ez, proiektuarekiko lotura nahi dugu, komunitatea sendotu”. Norbanako armada txiki batez gain, Euskal Herri osoan 180 talde dituzte harpidetzak lortzen.\nHorrez gain, Euskal Herriko artista ugarik beren arte lanak eskaini dituzte kanpaina sostengatzeko eta ekainaren 9an kontzertu erraldoia egin zen Donostiako Illunbe plazan, hamaika ordutan 30 taldetik gora eta milaka ikus-entzule bilduz. Beste hainbat ekimenen artean, 800 kazetari baino gehiagok sinatu dute Gara jasaten ari den espoliazio honen aurkako agiria, eta haiek ere argi dute: “Egin legez kanpo itxi zuten 1998an, gerora Auzitegi Gorenak onartu zuen bezala. Orain Gizarte Segurantzarekin zeukan zorra Gara-ri egoztea burugabekeria dela uste dugu, eta komunikabide hau eta bere langileak modu bidegabean zigortzen dituela”. Egin itxi zuten, ETA desagertu zen, baina “dena da ETA” horren itzalak bizirik dirau.\nKanal hauetan artxibatua: Politika | Ekonomia | Komunikazioa