Iñigo Roque | 31 eskutik\nArtxiboa egileka: Iñigo Roque\n2014/01/04 · 7:00\nBeñat Sarasolarekin hizketan «Munduko Poesia Kaierak» direla eta\nEzagun denez, gutxi dira euskarara ekarritako kanpoko poeten lanak. Gabezia horretaz oharturik, Susa argitaletxeak egitasmo bat jarri du abian: Munduko Poesia Kaierak. Bildumaren zuzendari Beñat Sarasolarengana jo dugu argibide eske. Hona hemen haren hitzak:\nDuela gutxi aurkeztu duzue Munduko Poesia Kaierak egitasmoa. Nola sortu zen ekimena? Poesia itzuliaren hutsunea aipatu duzue aurkezpenean.\nEgitasmoa Susa argitaletxearen barruan zegoen «inoiz egin beharko ditugun proiektuak» kaxoian-edo. Sorburua, nolabait, Koldo Izagirrek apailaturiko XX. mendeko poesia kaierak bilduman dago. Hura osatu bitartean sortu omen zen Euskal Herritik kanpoko poeta esanguratsuen antologiez osatutako bilduma bat egiteko asmoa. Urtetan egon da proiektua, beraz, asmo onen zerrendan, harik eta pixkanaka gorpuztuz joan eta azken hilabeteetako eginahalari esker (lantaldearena zein, batez ere, itzultzaileena) egitasmoa behingoz plazaratu dugun arte. «Bazen garaia», esan du batek baino gehiagok.\nHutsunea nabarmena da, gure ustez, urtero zenbat poesia itzulpen argitaratzen diren begiratu besterik ez dago. Zorionez, ordea, azkenaldian argitaletxe txiki batzuk abiatu dira poesia itzultzeko eginahalean modu erdi kamikazean –Denonartean, Meettok–, eta kamikaze izaera horren baitan ulertu behar da honako hau ere, nolabait.\nAzalduko dizkiguzu egitasmoaren ezaugarri nagusiak? Liburuen zer-nolakoak, emanaldiak…\nEsan bezala, bilduma mundu zabaleko poeta esanguratsuen antologiek zertuko dute. Poesia modernoa nahi dugu ekarri, hots, gutxi gorabehera, XIX. mende erditik XXI. mendera artekoa. Apur bat prosaiko ipintzea zilegi bazait, antologaturiko poeta oro, bestalde, hilik egongo da. Asko galdetu digute poeten aukeraketaren inguruan. Ez dugu aurrez ezarritako zerrendarik. Nahi dugu poeta guztiak izatea kalitatezkoak eta esanguratsuak beren tradizio literarioetan, baina ez dugu zerrenda mendebaldeko kanon estura mugatu nahi. Ahalik eta zabal eta aberatsenak izaten saiatuko gara poeten hautaketari dagokionez, nahiz eta ez den kontu erraza.\nAntologia bakoitzak sarreratxo bat izango du, neronek idatzia, eta orotara 64 orrialdeko kaierak izango dira. Bilduma aurkezteko argitaratu dugun 0 alearen taxuera ia identikoa izango dute, bada. Kaieretan euskarazko bertsioak azalduko dira soilik, itzulpenak alegia. Urtean sei antologia argitaratuko ditugu; hiru udaberrian eta beste hiru udazkenean.\nZer leku izango dute eduki digitalek?\nOraindik guztiz zehazteke dagoen kontua da. Hala ere, bildumak webgune propioa izango du, eta espazio garrantzitsua izatea nahi dugu, besteak beste paperean joan ezin diren material gehigarriak eskainiz-eta. Susa argitaletxearen politika ezagututa, logikoa den bezala, eduki digitalak egon egongo dira; nola eta zer preziotan, baina, oraindik ikusteko dago baina udaberrirako izango dugu jada ebatzirik.\nEdizio-lanari dagokionez, nola antolatu duzue lana?\nSusaren ohiko sistema izango du bilduma honek ere. Testuaren lehen irakurketa nire kargu egongo da (beste bildumetan hori Gorka Arresek egiten du). Edizio lan literarioena-edo izango da. Horren ondoren Mikel Elorzaren esku geratuko da zuzenketa lana, errata malapartatu eta enparauen xerka. Maketazioa Josu Landak egiten du.\nBa al duzue poesia-itzulpenaz gogoeta egiteko asmorik?\nGogoeta egin dugu eta horren ondorio da, neurri batean, egitasmoa. Nire ustez nabarmenki gutxi itzuli da poesia euskarara; gure kalkuluen arabera 100 bat poema liburu izan dira euskaratuak historian. Euskarazko liburuen ekoizpena kontuan hartuta, hutsaren hurrena iruditzen zait. Hor dago Literatura Unibertsala bildumaren adibide ezin hobea –bilduma zoragarria, bestalde–, zeinetan oker ez banaiz, poesiazko liburu bakarra itzuli den urte hauetan guztietan. Inoiz entzun izan dut arazoa ote den poesia itzultzeko gaitasun falta. Egiatan, aski argudio harrigarria egiten zait. Literatura modernoari dagokionez behintzat, ez dago arrazoirik pentsatzeko nobelak itzultzeko kapaz garela eta ez ordea poesia liburuak. Demagun, Virginia Woolfen Farorantz itzultzeko gai gara eta ez Lawrence Ferlinghetti-ren poesia? Absurdoa egiten zait. Ez bagara poesia itzultzeko gauza, ezta nobelak euskaratzeko ere. Ideia horren atzean ez ote dagoen poesiak zamatzen dituen topiko aski herdoilduak…\nHorretaz aparte, itzultzaileen zerrendari dagokionez, jendea berehala ipintzen da zurt, zergatik hau eta zergatik bestea. Itzultzaileak poeten mesfidati eta vice versa. Bon, bi bandoetako ego ez txikiak gobernatzea izango da halaber nire lana. Kasu honetan apur bat nominalista jartzea da onena nik uste: itzulpen on eta itzulpen txarrak daude, horiek edonork egiten dituela ere. Kontuan izan behar da, bestalde, itzulpena lan amaiezina dela, eta, literatura bizirik jarraituko badu, beti etorri ahal izango dela etorkizunean aurreko itzulpena egokitu, garkotu, hobetuko duenik. Hala biz.\nEgile eta itzultzaileen zerrendatik zerbait aurreratzeko modurik?\nLehen sei antologiak honakoak izango dira: Georg Trakl (Anton Garikano), Maria Merce Marçal (Itxaro Borda), Aime Cesaire (Iñigo Aranbarri), Carlos Drummond de Andrade (Koldo Izagirre), Emily Dickinson (Angel Erro), Miguel Hernandez (Josu Landa).\nHorietaz aparte beste zenbait ditugu jadanik bideratuak, datozen urteetan argitaratuko direnak; esate baterako: Anne Sexton (Harkaitz Cano), Ingeborg Bachmann (Nagore Tolosa), Eugenio Montale (Anjel Lertxundi), Sophia de Mello (Iñigo Roque). Gehiago ere bada, baina suspense apur bat utzi nahiago.\nNola egin daiteke harpidetza?\nKaierak.com atarian egin daiteke modu erraz eta seguruan. Norbait ez bada ordenagailuekin moldatzen, paperezko fitxak ere baditugu datuak eskuz idatzi eta posta arruntez guri helarazteko.\n2013/12/04 · 7:00\nItzulpengintzaren historiak baditu hamakaitxo ertz eta pasadizo. Aldiro halakoak hona ekartzen saiatu gara orain artekoan, bederen.\nGaurkoan, Jean-Luc Ihartze medikuak idatzitako liburu baten berri eman nahi dizuet: Mirikuntzaren gaineko populuiaren faltak (Paris, 1783). Liburua goitik behera frantsesez idatzia da, baina euskarak badu leku txiki bat; ez nolanahikoa, gainera: barruko azala euskaraz ageri da, frantsesezkoaren ondoan.\nGaurko grafiara ekarrita hauxe dio:\nLIBURU, ofizio hartako eztirenen argitzeko, Mirikuntzako termino bada eta ezbada zerbitzatu behar izan direnen esplikazioniarekin.\nDe IHARTZE, Eskutari, Miriku, eta ERREGEREN Miriku izendatuiak egina.\nEta horra liburu zer den, lañoki, garai hartako usadioan azalduta. Bitxikeria horrainokoa litzateke, azalaren behealdean frantsesezko ohar hau erantsi ez balu egileak.\nJe done ici le titre de mon livre en Basque, écrit come on doit le pronocer ; les curioeux le liront , s´ils veulent.\nGrafia gaurkoturik eman dugunez, irakurlea ez zitzaion ohartuko frantses moldeko grafiari (hemen duzue faksimilea), baina hori gutxiena da, zinez harrigarria ondoko baieztapena baita: jakin-nahiek irakurriko dute, hala nahi izanez gero.\nZer asmotan jokatuko zuen hala Ihartzek? Bistan da, bere jatorria erakutsi nahi izango zuen nagusiki, baina baita, seguruenik, irakurleei euskararen bitxia begietara eman ere.\nTagged as frantsesetik, Ihartze, medikuntza\n2013/11/04 · 7:00\nHitzaren aurretik irudia izan zela ez da dudarik. Leizarragak ere honela adierazi zuen, San Joan apostoluaren gutunaren hasiera euskaratzean:\nHatsean-danik zena, enzun ukan duguna, gure begiez ikusi ukan duguna, kontenplatu ukan duguna, eta gure eskuek hunki ukan dutena bizitzeko Hitzaz.\nEta, itxuraz, Leizarragarena izan zen kristauen jainkoaren hitza euskaraz lehenbizi errenditzeko ohorea. Hitz idatziaren aurretik, baina, irudia izan zen, edo, hobeto esanda, hitz idatzia ulertzen ez zutenentzat irudia izan zen aurrena.\nHorren lekuko ditugu eliza-baselizetako irudi eta eskulturak. Eta horren lekuko ditugu, orobat, Iruñeko Bibliak. Antso Azkarra erregearen eskariz, Ferrando Petri Funeskoak apailatu zuen Erdi Aroko miniatura-lan zoragarri hori, XII. mendearen hondarrean. Gutako gehienentzat aski ezezagunak izan dira, baina itzulpengintzaren adar ezkutu horren emaitza finak ditugu, François Bucher irakasleari kasu egitera: «Erdi Aroko biblia-ziklorik baliotsuenetako bat osatzen dute», eta «Erdi Aroko biblia-irudigintzaren erakusgarririk behinenen artean jartzekoak dira».\nArtikulu honen egokitasunaz zalantza egingo du, hurrean, baten batek, hemen hizkuntzaz edo itzulpengintzaz jardutea baitugu lege. Hala ere, testuak hizkuntza batetik bestera ekar daitezke, baina baita ere hizkuntza idatzitik beste adierazpide batera, beste zeinu-sistema batera; irudietara, esaterako. Jakobsonek itzulpen intersemiotiko izena eman zion langintza horri, «On Linguistic Aspects of Translation» artikulu ezagunean.\nIntersemiotic translation or transmutation is an interpretation of verbal signs by means of signs of nonverbal sign systems.\nIruñekoak, izatez, hiru Biblia dira, baina horietatik bi bakarrik atera ziren Funeskoaren eskuetatik, hirugarrena geroago egindako kopia gotiko bat baita.\nAmiensko Biblia (1197). Antso Azkarraren eskariz egindakoa. Amiensko Udal Liburutegian gordeta dago.\nHarburg-eko Biblia (c. 1200). Erosle ezezagun batek eskatu zion Ferrando Petriri kopia bat egiteko. Emaitza antzekoa den arren, irudien % 40 desberdina da. Gaur egun, Oettingen-Wallerstein familiaren esku dago, Harburg-en duten gazteluan, Alemanian.\nNew Yorkeko Biblia (XIV. mendea). Aurreneko Biblia Frantzia iparraldean egon zen bitartean eginiko kopia gotiko bat da. Gaur egun, New Yorkeko Udal Liburutegian dago.\nObraren egiletza lehenbiziko Bibliaren kolofoiak salatzen digu:\nExplicit hic liber, Deo gratias, quem lustrissimus Sancius, rex Navarre, filius Sancii, nobilissimi regis navarrorum, fecit fieri a Ferrando Petri de Funes, et Ferrandus Petri de Funes composuit hunc librum ad honorem domini regis et ad preces ipsius prout me lius potuit, precipue ut omnipotentis Dei amorem acquirat et eius dem regis\nSancii possit gratiam invenire. Fuit autem consumatus hunc librum Era M.CC.XXX.V., Anno ab Incarnatione Domini M.C.LXXXX.VII.\nFrançois Bucher ikertzaileak, ordea, lau marrazkilari sumatu zituen, guztiak ere Ferrando Petriren gidaritzapean arituak (The Pamplona Bibles, New Haven, 1970). Nor zen Petri hori, ordea? Antso Jakintsuaren scriptor izana zen (1184), eta gero haren kantziler (1192). Bibliak egin zituen garaian, Berberiego-ko artxidiakonoa zen Calahorrako katedralean.\nEskuizkribuoi Biblia izena erantsi zaien arren, Itun Berri nahiz Zaharreko pasarteekin batera, santu-santen bizitzak ere ageri dira (Amienskoan 177, eta Harburgekoan 219). Horixe dute, gainera, bereizgarri nagusietako bat lanok, Mendebaldean ez baitziren batere ohikoak halakoak. Iruñeko Bibliak, guztiaz ere, bete-betean sartzen dira garai hartako Biblia irudidunen Mendebaldeko tradizioan. José Luis Orellak, esaterako, nabarmendu du ingeles irudigintzaren eragina.\nEn efecto siguiendo a M. Rosa Pan Sánchez es constatable la relación de las ilustraciones de códices ingleses, como el “Aelfric ́s Paraphrase” y el “Caedmon ́s Genesis poem”, con las Biblias de Pamplona.\nLuzeegi aritu gara honezkero. Argibide gehiago nahi izanez gero, bi testu hauek gomendatzen dizkizuet:\nDe Silva y Verástegui, Soledad: «La Biblia del rey Sancho el Fuerte de Navarra», in Príncipe de Viana, 256. zk. (2012ko maiatza-abuztua).\nFinch, Julia A.: Bibles en images: Visual Narrative and Translation in New York Public Library Spencer Ms 22 and Related Manuscripts, University of Pittsburgh, 2011.\nGatozen, orain, artikuluaren hasmentara, eta eman diezaiegun hitza Amiensko irudiei.\na) Jonas ontzian Tarsis-era bidean, b) Jonas itsasora jaurti dute ekaitza baretzeko.\nc) Arrainak Jonas jan.\nHitzez honela itzuli zituen pasarteok Duvoisinek:\na) Eta Jonas jaiki zen, Jaunaren aitzinetik Thatsisera ihes egiteko. Jopera jautsi zen eta atzeman zuen Thatsisera zihoan untzi bat; eman zuen bidaiako behar zen dirua, eta untzian sarthu zen, hartan zirenekin Tharsisera goateko Jaunaren ihes. (Jon 1, 3)\nb) Eta hartu zuten Jonas eta itsasora arthiki zuten, eta itsasoa jabaldu zen bere irakiduratik. (Jon 1, 15)\nc) Eta Jaunak han ezarri zuen arrain handi bat Jonasen iresteko; eta Jonas arrainaren sabelean egotu zen hirur gau-egunez. (Jon 2, 1)\n2013/10/04 · 7:00\nBatzuetan itzulpena azpiproduktu bat da, ariketa hutsa; edo batzuetan itzulpengintzak badu azpiproduktu bat (ez dakit emaitza xuxen itzulpena den). Hala izaten zen, esaterako, latina ikasi genuenean institutuan, edo berdin, gutxiagotan haatik, ingelesetiko itzulpenak «akometatzen» genituenean. Sorburu-testua ulertzen genuela bermatzea beste xederik ez zuten ariketa haiek.\nIngelesez badute horretarako aditz bat: to crib.\n· informal a translation of a text for use by students, especially in a surreptitious way: an English crib of Caesar’s Gallic Wars\n· a thing that has been plagiarized: is the song a crib from Mozart’s ‘Don Giovanni’?\nHitzez hitzeko itzulpen zurrunak sortzen dira hala, edo Susan Bassnett-en hitzak erabiliz, ezezkakoan: «Unless the translation is intended as a crib, it also means accepting Popovič’s theory of the inevitability of shifts of expression in the translation process».\nHala ere, hiztegiaren aipuko bigarren adiera ere «adierazgarria» da (hiztegian gehiago ageri dira, baina ez dute balio hemen), inventioaren ordezko imitatiora garamatzalako. Izan ere, nazio gehienek imitazioz garatu dute beren literatura, eta horrekin batera beren hizkuntza, testuartekotasun betean, itzulpenen fideltasunaren ardurarik gabe, frantses itzultzaile neoklasikoen les belles infidèles haien paroxismoraino.\nEta, naziotik norbanakora etorrita, lehenalditik orainaldira, gaur egun ere aski zabaldurik omen daude idazleen artean ariketa gisako itzulpen horiek, «lumetarako zorrozkailu»; baita gure artean ere, Unai Elorriagak edo Miren Agur Meabek, kasurako, aitortu dutenez.\nHalako gogoetak buruan nerabiltzala, Sergio Waisman-en Borges y la traducción (Adriana Hidalgo, 2005) zoragarria etorri zitzaidan esku artera, eta han aurkitu nuen nire buruko zurrunbiloa baretuko zuen sintagma lasaigarria: «la traducción como juego, experimentación y proceso de descubrimiento».\n2013/09/05 · 7:00\nZuetako zenbaitek gogoan izango duzuenez, Mendiburuz aritu ginen opor aurreko gure azken predikuan, batez ere Jesusen Bihotzaren debozioaren sartaurreko «Irakurleari» atalaz. Bada, ez nuke bazter utzi nahi liburuko ondoko atala, Aita Manuel Larramendiren karta, zeren, aurrekoa bezain ohargarria izateaz gainera, plaza honetan sarri izaten diren eztabaidez argi apur bat egin baitezake. Euskaldun sisifotasunaren erakusgarri ere izan liteke, balizko errotek irin asko eman baitute gurean.\nIdatzi horretan, bere garaiko predikariak maiseatu zituen Larramendik, baina neke handirik gabe egokitu litezke han esanak gaurko hainbat egoera eta jardunetara.\nAlabañan gutxik daki bere jaieterriko Euskeraren erdia, eta alperrak diraden bezala, eztute ikasi nai geiago, ta eztie nai beren buruai atsekaberik eman.\nZenbat aldiz ez ote dugun entzun «Gurean ez da halakorik erabiltzen» esamolde bat gaitzesteko.\nDakiten piska arekin, hitz moltxo, eskumen baten diña eztan arekin, nola eziñ adierazo dituzten beren esakariak, badarasate pulpituan hitzera naasi bat, beiñ Euskera, beiñ Erdera, beiñ Latiñera, guzia leudatua, zikindua, baraustua, zeñean dirudien, igo dirala gaiñ artara enzule guzien burla egitera: ta arritu oi naz, nola asko ta asko, bulzaka ordu gaixtoan aientzat, botatze eztituzten andikan bera.\nZenbatek ez ote duten lehenbizi kanpoko ondarean bilatzen gurean ere badena (orain, nazioartekotasuna omen du izen dohain horrek).\nBeste batzuek dituzu, gure Euskeran nai ez lukeenak beste hizkundeetatik hiztxo batere: eta onen bidez epaiten, ta ziatzen bezala dira jolasean. Bederako ergelkeria! Etzaiteala zu malmeti. Euskerari eratxi zaizka Gaztelaniatik, Latiñetik edo beste hizkundeetatik hitz asko; baña adituaz, ta oituaz, Euskerakoak bezaiñ ongi, aditzen diranak: eta oiek utzi behar eztitugu: ta beharbada noiz edo berriz obeko da, onelakoak utsatzea, Euskerakoak baño: batez ere Eliz gauzetan, ta gure arimen salbazioari dagozten egikarietan. Lajatuko ditugu erbesteko hitz horiek, nai badegu, gure Euskerarenak, piskabana usatuaz, ta erabilliaz, eskukoi, ta jakiñak egingo diradenean. Ongi egin dezu, Nafarroako hitzen batzuek ekartzea, egokiak diranean, eta besterik eztanean; Zerren lenbizian, ta batbatetan aditzen ezpadira, aurki adituko dira, ta geienak, dagoaneko, aditzen ere badira: ta ala Euskera bide batez edertzen ta ugaritzen da.\nZenbatek ez ote duten geureganatutako esamolderik txarresten, zergatik eta erdal usaina ere baduelako.\nGainerakoan, ni ez naiz lehenbizikoa izango halakorik esaten, baina esan dezadan berriro: Larramendik euskaraz idatzitako testu bakanak zinez ereduzkoak dira, batez ere adierazkortasunari dagokionez, euskara ikasten ari garenontzat.\n2013/07/09 · 7:00\nSebastian Mendiburu (I): «Librua ez da guzia nerea»\nEuskal itzulpengintzaren historia inoiz osatuko balitz, lehenbiziko eginbeharra itzulpenen zerrenda taxutzea litzateke, baina egiteko hori ez da dirudien bezain erraza (ez horixe!). Idazle eta teorialari modernoek esana da liburu guztiak aurretiko liburuen berridazketa direla neurri handi batean, eta testuarteko harreman-sare batean zertzen dela literatura oro.\nHor dugu, esaterako, Axular, itzulpen aitortu nahiz aitortu gabekoen obratzaile (Patxi Salaberri: «Testu-menpekotasuna Axularren obran»), edo Leizarraga bera, gure itzultzaileetan lehena, egile ageri den obretan ere egokitzaile duguna, edo Larramendiren hiztegi hirukoitz famatua (hiztegi elebidun gehienak ez al dira hitz zerrenda batetik abiaturiko itzulpen hutsak?).\nSebastian Mendiburu oiartzuarra ere hor dugu. Herrietako misiolariak euskarazko irakurgaiz hornitu nahian (abuztuko alean ariko gara xeheago horretaz), hainbat testu moldatu zituen, denak aldez itzulpen, aldez sorkari.\nMendibururen lanetan euskarazko testu falta izan zen akuilu nagusia, Jesusen bihotzaren debozioaren sarrerakoan adierazi zuenez.\nEuskarazko Libru hau Euskaldun utsentzat egiña da; bada Franzes, Latin edo Gastelania dakitenak, neke gutiagorekin ekus dezakee beste Libruetan, onetan erakusten dena. Españiako Euskaldunik geienak Jesusen Bihotzaren debozioa arturik arkitzen dira; baña debozio onek eskatzen dituen gauzen berri, beintzat andirik, ez dutela.\nEuskaldun hutsei zerbitzu egitea zen, beraz, irakurgaion xedea (garai hartako idazle-itzultzaile gehienen lanetan bezala). Larramendik biribildu egin zuen gogoeta hori, liburuari erantsitako «karta»n:\nSinisterazo nai digute, aditzen dala Gaztelania, are ikasi ez dutenen artean. Ezta hori egia: alperren erausiak, eta aitzakiak dirade: hitz banakaren batzuek adituagatik, aizeak daramatzi besteak, eta Jainkoaren hitzaren ogia gelditzen da Euskaldunentzat, txeatu bagez probetxurik gabea.\nGatozen gurera, itzulpengintzara, pixka batean, ohargarria baita nola itxuratzen duen Mendiburuk itzulpenaren eta sorkuntzaren arteko mugaldea.\nLibrua ez da guzia nerea, ez eta besterena ere. Onegatik ezpaliz, hitz alferra lizake euskaraz, Libruaren asieran edo tituloan ezarri dudana. Egiten hari nintzanean, begietan iduki dut geienean, Jesusen Konpañiako Aita Juan Croisetek debozio beraren gañean egin zuena. Hark berean dakarzien bezala arkituko dituzu onetan esaten diran gauzen asierak edo buruak. Emen arkitzen diran gauzarik geienak an arkitzen dira; baña ez dira arkitzen bietan gisa batean. Ango gisara bagenekartzi ango gauzak, ezpagenekartzi bezala izain lirake, eskolarik ez duten anitz Euskaldunentzat. Neke andirik gabe nork nai adi ditzakean moduan epeñi ditut, nere ustez, han modu eder goratuan, gizon adituentzat egiñak bezala dauden gauzak.\nBikaina da, horratik, lehenbiziko perpaus hori: «Liburua ez da guztia nirea, ez eta besterena ere»; alegia, ez da nire sorkuntza, baina ez da erabat itzulpena ere. Itzulpen da Jean Croiset-en liburutik gauzak hartu diren ginoan: atalburuak handik bete-betean ekarriak dira, eta hangoak dira hemen bildutako guztiak, baina beste era batera antolatuta eta «eskolarik ez duten anitz euskaldun»ek ulertzeko gisan paratuta. Euskara herri-hizkuntza zen aldetik, «nornahik aditzeko moduan» baliatzen du testugileak, eta ez erdarazko «modu eder goratuan».\nInteresgarria da azken gogoeta hori. Baten batek pentsa lezake hizkuntzari berari egotz dakiokeela urritasun hori, jasoa ezin izate hori, baina ez: Mendiburuk euskarazko liburuen falta egiten du kulpante:\nGaldu dira, euskarazko Librurik gabez, euskarazko anitz hitz; eta gelditu diranak, ez dituzte Euskaldun guziak aditzen.\nOrdea, Mendiburuk ondo gogoan zuen Jainkoaren hitza estu zaindu beharra zegoela (lehenago ere hitz eginda gaude katolikoen «estutasun» horretaz), eta, hartara, halakoetan, ahalaz, hitzez hitzeko itzulpena hobetsi zuen.\nEskriturako ta dakartzien Santuen hitzak alik zuzenena gure Euskarara ditut; baña ez beti hitzez hitz. Gañerako gauzetan ez dut begiratu, gauza adirazteko, dakartzien hitzetara; begiratu dut hitzekin esan nai duenara; ta erraten dut hau, len errana ezpalego bezala, ta euskaraz errateko, zuzenenak dirala iduritu zaizkidan hitzekin.\nArgi zedarriturik dago, beraz, noiz aritu zen libreen, zentzuari erreparatuz, eta noiz lotuen idazle-itzultzailea. Utz ditzagun hurrengorako, bada, hizkuntza ereduari eta Loiolako idazki-fabrikari buruzkoak.\n2013/06/06 · 7:00\nJoanes Haraneder (II): ‘Gudu izpirituala’\nAurren-aurrena esan dezagun ez dela aho batez onartua Gudu izpiritualaren eta lehengoan aipatu genuen Jesu Kristoren Ebanjelio Sainduaren itzultzaileak bat bera direnik. Duvoisinek eta Lafittek beren goganbeharra agertu zuten auzi horren inguruan, baina guri, Altunari bezala, ez zaigu iruditzen kontrako froga sendorik dagoenik.\nGudu izpirituala (1750) Aita Lorenzo Scupoli italiarraren Combattimento espirituale lanaren itzulpena da. Ez da, hala ere, obraren lehenbiziko euskal itzulpena, Haranederrek berak «Irakurtzaileari abisua» atalean aditzera ematen duenez, aurretik Pouvreauk itzulia baitzuen (Gudu espirituala, 1665).\nLehen itzulia izatu da Eskuarara; ordean Eskualduna ez zen itzultzaile batek egin ohi zezaken Eskuara gaits eta arrañu gabeko batera; eta ordukoan ez ziren hogoi eta hamahirur Kapitulu baizen huntan arkhituko ditutzu bietan hainbertze.\nIzenburuaren azpikoak berak ere salatzen digu hori: «berriro eskuararat itzulia». Ohargarria da, haatik, Pouvreauk obra osorik euskaratu zuela; edo, zehatzago esanda, obraren bertsio luzea, etengabe emendatuz joan baita liburua. Bestetik, Haranederrek gaztigatzen digu Pouvreau ez zela euskalduna eta, beraz, haren euskara herren samarra zela (gaurko legean, euskaldun berria zela esango genuke, eta orduko denboran, beharbada, nazioz ez zela euskalduna baina bai mintzairaz). Ezin izan diogu eutsi, haatik, Villasantek Harenederren iritzi horretaz idatzikoak hona ekartzeko enbeiari.\nA la verdad, el mismo juicio que hizo Haraneder de Pouvreau, hacen hoy de él los puristas de nuestros días, y harán de éstos los vascos de mañana, al menos si no aprendemos a valorar las cosas con criterios más universales. Tal parece ser al menos la lección que se saca de la Historia. Una cosa es que el vasco de un autor antiguo se considere poco adaptado para el lector de otra época, pero esto no autoriza para descalificar su lenguaje como malo.\nJesu Kristoren imitazioa ere hizpide du itzultzaileak, biak ala biak hagitz erabiliak baitziren garai hartan debozio-liburu gisa.\n[San Frantzes Saleskoak] Ez zuen Jesu-Kristoren Imitazionearen Liburua baino gutiago estimatzen: haren gainean zerbeitetan emaiten ere zioen preferentzia eta garaia; zeren bi Liburu hauk xede berekoak izan arren, (zeina baitda Yainkoa ez den guzietarik laxatuak izaitera Arimak erakhartzea) moldeak diferentak baitdituzte. Imitazionea, elkharrekin aria sobrarik bethi ez duten Septenzia hainitzezko mulzo bat da: ordean Gudu izpiritualak propos segituak, eta materiak funtseraino tratatzen ditu.\nSartaurrekoaren amaiera aldera, itzulpengintzari buruzko ikuspegi harrigarriro modernoa erakusten du itzultzaileak, iradokiz (ez ageriki, noski) itzulpenak unibertsal egiten dituela liburuak (molde batera edo bestera egun sarri entzuten dira antzeko buruerak).\nLiburu, Nazione guziez estimatu hunek famak eta merezimenduak altxa arazi du ihardukitze handi bat hainitz Ordenetako Fraiden artean, hunen Egile egiazkoa nor denaren gainean. Ordean huntaz izanen da, Imitazioneaz dena: yakin gabe nor duen egiazko Autora, eta zein Lengoayetan egina izatu den, azken mendeetaraino irakurria izanen da, eta guzietan fruituak ekharriko eta progotxuak eraginen ditu.\nBitxia da, orobat, modernotasun horren beste aztarna bat: egilea xuxen nor zen jakin ez arren (eztabaidagai izan zen luzaroan), ez eta, beraz, jatorrizkoa zer hizkuntzatan idatzi zen, asko eta ugari hedatu zen testua. Ez al dakar paragrafo horrek Barthesek iragarritako egilearen heriotzaren oihartzunik?\nUtz ditzagun testu-iruzkinak beste baterako.\n2013/05/07 · 7:00\nJoanes Haraneder (I): Garbiki eta fidelki\nAurreko batean, Erreformak eta Erromak itzulpenen arloan izaniko liskarrez aritu ginen, gogoan izango duzuenez. Ez zen, hala ere, su hura laster itzali. Horren lekuko dugu XVIII. mendearen erdialdera Joanes Haranederrek itzulitako Jesu Kristoren Ebanjelio Sainduiaren «Aitzin solasha».\nIzan ere, sinesten lanak baditu ere, Itun Berriak ez zuen 1740. urtera arte izan euskarazko itzulpen «katoliko»rik. Kexu zen horregatik Haraneder Donibane Lohizuneko erretorea.\n[…] Jainkoak haiñitz grazia bereziz seiñalatu izan dituen arren eskaldunak bere haur maiteenetarik batzu bezala, ondikoz orai arterainokoan nihor ez da izatu irakurtzerat eman izan daroenik bere Aita onaren Testamenta, eskararat, eskaldun guziek adi dezaketen lengoaiarat, itzulia; nihor ez da izatu bere Aita amulsuak utzi izan daroen ogia eskurat eman daroenik.\nIkusi dugunez, garai hartan papistak ez ziren oraindik itzulpen zale. Pentsa liteke, orobat, Haranederrek ez zuela Leizarragaren lanaren berri izango, bere itzulpena lehenbizikotzat, primiziatzat, hartzean. Ez, bada.\nEgia da bada Joanes Leizarraga zeritzan Berakoizko aphez edo erretor zen batek noizbeit aspaldi inprimarazi izan zuela Testament berriko liburua, berak eskararat itzulirik;\nJakitun zegoen, beraz, Haraneder, eta, gainera, laster ohartarazten digu hura lan kutsatua dela, inondik ere.\n[…] baiñan nola dohakabe hura, errelijione katholika eta egiazkoa utzirik ordukotz ja itzulia baitzen bera Kalbiñen sekta izurriztaturat eta haren heresia pozoatuaz kutsatua, ezin gelditu da bere obrari iretxeki gabe zenbeit lekhutan berak hartu izan zuen izurritik eta iretsi izan zuen pozoinatik; eta hala, beldurrez ezen, zenbeit arima fidelek bere gose izpiritualean liburu khutsatu hura azarkaturik, jan ustean bere Aitaren ogi phurutik, jan ez dezan gizon etsai eta dohakabe hark han barraiatu izan duen pozoatik ere […]\nItzulpena, hartara, ingurumari gatazkatsu hartan kokatzen du itzultzaileak. Giro hura du bultzagile, gainera. Hura eta apezpiku jauna.\n[…] gure jaun Aphezpikuak, bere ardien salbamenduarentzat duen griñaz eta hek bazka on eta sainduetan erabiltzeko duen arduraz, desiraturik diozesa huntako zenbeit aphezek Testament berriko liburu sakratu hau eskararat garbiki eta fidelki itzul dezaten, entseiatu izan gare gure egin ahal guziaz haren handitasunaren xedea bethetzerat;\nApezpikuarekin batera, zenbeit aphez ere ahomentatzen ditu itzultzaileak, aditzera emanez bera ez zela bakarka aritu itzultze-lanetan. Eta, gisa berean, egiteko horretarako goiburua ere agertzen digu: garbiki eta fidelki itzultzea. Aurrerago, argituko du zer den garbiki hori, fidelkik ez baitu hainbesteko azaldu beharrik.\n[…] eta hortarakotz, iretxeki izan gaizko lehia handi batekien Eliza Ama Sainduaz beregainki aprobatua Vulgata daritzan textuaren ez xoilki sensuari, baiñan oraiño egin ahal bezanbat letrari berari; eta letrari zorrotxki eta urratsez urrats jarraikiz, sensua gure lengoaian ezin ungi azarka daiteken lekhuetan, ez gare atrebitu gere burutarik deusere ematerat;\nAd sensum edo de verbo ad verbum dilema klasikoari muzin egin, eta bietan saiatzen da: zentzuari eta, areago, letra segidari ere eusten, batez ere zentzua gure hizkuntzan bete-betean ezin eman daitekeelarik. Azken batean, itzultzaile katolikoak ez du interpretaziorako eskurik, beretik ezin jar dezake ezer itzulpenean, erreformazaleek ez bezala, eta, hartara, zentzua ezin atzeman daitekeenean letraz letra itzultzea beste biderik ez du.\nAurreko paragrafo horretan, Haranederrek gaztigatzen digu Vulgata izan duela oinarri, eta nabarmentzen Elizak aprobatutako testua dela. Hurrengoan, aldiz, itzultzailea zordun ageri da bi frantses itzultzailerekin, Le Maistre de Sacy jansenistarekin (1613-1684) eta Aita Bouhours jesuitarekin (1628-1702), haiek ere autore aprobatuak baitira, eta, hartara, lagungarri bidezko eta onurazko, zentzu garbia eta naturala lortzeko; garbitasuna, beraz, zentzu ebanjelikoan hartu behar genuke.\n[…] aitzitik baliatu izan gare Jaun Maitre De Saci eta Aita Bouhours textu hura bera franzeserat itzuli izan duten bi author aprobatuen baithan aurkhitu dugun laguntzaz, batean batari, bertzean bertzeari garraizkola, textu sakratu haren sensu garbia eta naturala gure lengoaian atzemateko gaitzenik diren lekhuetan batak edo bertzeak bide zelhaiena erakutsi izan darokun arauera.\nLuma zorrotz bezain trebea izan zuen Haranederrek. Bai horixe! Hala ere, Itun Berriaren itzulpena luzaro egon zen gorderik, harik eta 1854an M. Harriet eta P.N. Dassance apaizek «artha bereziarekin, garbikiago, lehenbiziko aldikotzat agerrarazi» zuten arte, eta, orduan ere, lau ebanjelioak baino ez ziren bildu edizio hartan. Eskuizkribua, haatik, galdua da, eta, gaur egun, Uztaritzeko apaiztegi ttipiko Robin abizeneko apaiz baten eskuzko kopia «orraztua» baino ez dugu, baina horiek beste kontu batzuk dira.\n2013/04/07 · 7:00\nEzer gutxi dakigu Pierre Urteren bizitzari buruz, nahiz azkenaldian hari buruzko lanak ugaritu diren, eta non eta noiz hil zen ere ez dakigu seguru: Juan María de Olaizolak dio Ipar Amerikan zendu zela, 1717an hara joan ondoren, baina, Patri Urkizuren arabera (Pierre d´Urteren hiztegia: Londres 1715), 1719an Londresen ezkondu zen, Castle Street-eko kapera frantsesean (huraxe da haren bizitzari buruzko azken datua); M.A. Llewelyn-en esanetan, bere garaian sorlekura itzuli zela zabaldu zen arren, ziur aski Ingalaterran bertan hil zen. Haren bizitzari buruz baditugu zenbait xehetasun, askorik ez. Donibane Lohizunen jaioa (1664), kaputxinoa izan zen, baina laster Erreformaren bidetik abiatu zen. Orduko higanot askok bezala erbesterako bidea hartu behar izan zuen, ordea, Nantesko Ediktua bertan behera utziz gero (1685). Urte Ingalaterran gerizatu zen. Han apaiztu zen, Eliza Anglikanoaren barruan, eta euskarazko zenbait lan ondu zituen: gramatika bat, hiztegi bat, eta Bibliako Hasiera osoaren eta Irteeraren pasarte batzuen itzulpena.\nGuk itzulpen horri erreparatuko diogu. Gainerako lanak bezala, itzulpena ez zen argitaratu Urteren bizialdian, eta luzaroan Shirburn gazteluko liburutegian gordeta egon zen, Oxford aldean. Galesezko zenbait eskuizkribu ere biltzen zituen Shirburneko bibliotekak, eta pentsatzekoa da eskuizkribua han egoteak zerikusia izango zuela denbora hartan euskara hizkuntza zeltikoen ahaide zelako ustearekin. Ez dakigu zehazki noiz egin zuen lana, edizioaren arabera data bat edo beste aipatzen baita: c. 1700 (1. argit.) eta c. 1715 (2. argit.).\nHala ere, XIX. mendean itzulpenak bi argitaraldi izan zituen: lehenbizikoa M.A. Llewelyn Thomas-ek apailatu zuen, 1894an, eta Claredon Press-ek argitaratu; bigarrena, E.S. Dodgson euskalari ezagunaren ardurapean, Londresko Trinitarian Bible Society-k argitaratu zuen 1898an (Etorkia baizik ez zen jaso orduan). Lehenbiziko edizioak, bigarrenak ez bezala, badu aurkezpen baliotsu bat, editoreak erantsitako atarikoa («Introduction»).\nItzulpenari buruzko zenbait ohar argigarri egin zituen sarrera horretan Llewelyn-ek. Esaterako, hari esker badakigu Genevako Biblia erabili zuela sorburu-testu gisa itzultzaileak, hango hutsak ere beretu baitzituen; seguruenik, gainera, 1588ko bertsioa erabiliko zuen.\nInteresgarria da, halaber, edizioaren prestatzaileak testuaren harreraz eginiko azterketa xumea. Batetik, herritar arrunten artean zabaldu zuen kopia bat, laguntzaile batzuen bitartez, haien iritziaren berri izateko. Iritziok harrigarri bezain zintzoak izan ziren: berek ere egin zezaketela («I could have done as well myself»), mailegu gehiegi erabiltzen dituela euskaratzaileak (hori dela kontu, hizkuntza zokoratuen garbizaletasunaz gogoeta jakingarri bat eransten du Llewelyn-ek) eta testua ederki ulertzen dela (ia berrehun urte igaroak baziren ere). Adituen iritziek berretsiko zuten herritar arruntek aipaturiko ulergarritasun hori (van Eys, Larrieu, Webster).\nLlewelyn-ek gaineratzen du iritzi horiek Sarako herritarren artean jaso zirela eta, beharbada, Sarako mintzaira Donibane Lohitzunekoa baino «garbiagoa» izateak izango zuela eragina horietan. Gainera, bazekien, Vinson-ek esanda, Donibane aldean frantsesetiko eta gaztelaniatiko maileguak erabiltzen zirela txitean-pitean, eta, noski, itzulpenean ere ez dira halakoak falta: «Ekarri beharco dut nic sin falta hire sémeä hi ilki içatu aiçen herrira» (Hs XXIV, 5). Urte, esan gabe doa, ez zen uste horretakoa izan, Sarako eta Donibane Lohizuneko mintzairak maila berean ezarri baitzituen bere Gramatikaren atarikoan:\nDe Toute la Cantabrie françoise où l’on parle le meilleur basque c’est dans la prouince de Labour, qu‘on nomme Laphurdi, et surtout a St. Jean de Luz et a Sara deux paroisses de cette prouince distantes de deux petites lieus l’une de l’autre c’est ce que tout le monde auou unanimemt en ce païs la.\nHala ere, Donibane-Ziburuko hizkeraren aldera bazen halako mesfidantza bat XIX. menderako, Julio Urkixok ezin hobeto erakutsi zuenez artikulu batean («El vascuence de San Juan de Luz»):\nAl dar cuenta en Euskaleriaren Alde (Julio, 1922) de la aparición del estudio de Hugo Schuchardt, Zur Kenntnis des Baskischen von Sare (Labourd), hable de la rivalidad que, desde tiempo inmemorial, ha existido entre Sara y San Juan de Luz, respecto a la pureza y excelencias de su vascuence respectivo.\nProtestanteen kerua zuten hitzek ere eragingo zuten arbuiorik edo mesfidantzarik euskaldun katolikoen artean; esaterako, Jainkoaren partez, askotan Eternala aipatzen da (tarteka Iainco Eternala ere bai).\nAtarikoan, orobat, zenbait arkaismoz dihardu paratzaileak: ozar (txakur handia), ordurako ahantzia, eta txahal (behi helduaren adieran). Interesgarri dira, bestalde, itzultzaileak zenbait pasarte itzuli gabe utzi zituela (ez dezagun ahaztu eskuizkribua burutu gabe zegoela, ez zegoela inprimategirako gertu). Horien hiru adibide ematen ditu sarreragileak:\nIn Genesis xxx. 37 he does not attempt to translate «green poplar and hazel»; in Exodus v. 12 he leaves blank the word for «stubble», and in Exodus ix. 32 he does not give the word for «rye». He was not a countryman, but the native of a small seaport full of fishermen and sailors.\nAzalpena bitxi samarra da, itsas herrietan barnealdekoetan bezain arrunt izango baitziren zurzuriak, hurritzak, uztondoak edo zekalea. Lehenbiziko edizioan, beraz, hutsuneak bere horretan geratu ziren, puntu etenez nabarmendurik. 1899koan, ordea, osaturik agertu ziren hutsuneok: «zur-churi eta urritz» (Hs XXX, 37). Kontuan izan Oxfordeko edizioa aditu eta hizkuntza-ikasleentzat moldatu zela, eta bigarrena Euskal Herrian bertan berri ona zabaltzeko.\nBeste horrenbeste gertatu zen akatsekin: lehenbiziko edizioan ez ziren arteztu. Izan ere, Llewelynek bi akats harrigarri aipatzen ditu, biak ala biak frantsesezko testua gaizki interpretatzearen ondorioak:\n«Bañan emaztebat ethorri içan çen herrira» (Hs XII, 10). STko famine, ez zen, ordea, emaztea, gosea baizik. Bigarren edizioan: «Bañan gossete haündi bat ethorri içan çen herrira».\nAntzeko nahaste bat agertu zen aurreko kapituluan (Hs XI, 31) belle fille gardena alaba edertzat hartzen denean (bigarren edizioan, erraña), eta antzera kapitulu batzuk aurrerago (HS XVI, 14) serfs orkhaitz direnean, mutil izan beharrean (bigarren edizioan bezala).\nLeizarragaren lana ere aipu du Llewelyn-ek, esanez literatura-hizkuntza estandarizatzeko aukera bikaina izan zela baina ez zuela arrakastarik izan. Horren harira, William Morgan galestar apezpikuaren itzulpenarekin (1588) parekatzen du beskoiztarraren ahalegina, arrakastarik izanez gero izan zitekeenaren ispilu eta mirail.\nTestua ohartukiago aztertzea mereziko luke, baina esan dezagun, lehen ikusian, bizitasun handikoa dela, eta gaurko irakurlearentzat ere atsegingarria.\n2013/03/08 · 7:00\nOraintsu arte gutxi izan dira emakume itzultzaileak gurean, letretako gainerako lanbideetan bezala, eta izan diren bakanek ere ez dute oihartzun handirik izan eskuliburuetan. Ana Urrutiren oroitzapena, beraz, laster iraungi zen, aztarna handirik utzi gabe. Nahikoa ez emakume izatea eta, gainera, protestanteetarik genuen.\nHaren bizitzari buruz, Londreseko Biblia Elkarteko William Canton-ek kontatua baino ez dakigu ia (A History of the British and Foreign Bible Society, IV. lib., 1919):\nA simple Basque girl, Anna Urruty was brought up in the Roman Catholicism of her own people. About the year 1850 she took service with the family of Pastor de la Harpe of Bordeaux, accepted the Protestant faith, and unconsciously prepared herself for duties yet un known. In obedience to a call from one of the Evangelical Missions, she became a Biblewoman, first in the lowest parts of Paris, then in Bearn, her native country, where she suffered much persecution.\nEz dira xehetasun asko. Badakigu katoliko jaio zela, eta jatorriz zuberotarra dugula (aurrerago, «the Souletin of her childhood» aipatzen baita). 1850ean, gazterik, Bordelera joan zen neskame, De la Harpe familiarenera (ohiko lanbidea oraintsu arte Euskal Herriko neskatilentzat). Datua garrantzizkoa da, hala ere, Musde la Harpe suitzarra Erreformaren aitzindari izan baitzen Bordelen.\nEn 1820 les frères Moraves et le pasteur suisse Alphonse De la Harpe fondèrent leur première Eglise Libre. […] C’est vers 1835-1836 que se constituera l’embryon de l’Eglise Evangélique Libre (EEL) de Bordeaux. Elle existait sous la forme d’une congrégation libre, se réunissant chez le pasteur De la Harpe.\nOso gorabeheratsua izan zen Erreformaren bidea Bordelen, eta badakigu 1856an hil egin zutela Musde la Harpe:\n1856 : décès brutal de Mr De la Harpe.\nPentsatzekoa da berebiziko zirrara eragingo ziola gertakari horrek Ana Urrutiri. Hala, misionest (Biblewoman) hasi zen, lehenbizi Parisko bazter-auzoetan eta gero Bearno aldean:\nIn obedience to a call from one of the Evangelical Missions, she became a Biblewoman, first in the lowest parts of Paris, then in Bearn, her native country, where she suffered much persecution.\nEz dakigu zehazki zer den persecution hori. Erlijio-gerren sua erabat itzali gabe zegoela badakigu. Garaitsu hartan, esaterako, Joaquin Bermingham-ek Erligio eguiazcoaren siñaleac eta protestanteen liburuac iracortzeco eleizaren debecua: tartean ejemplo batzuequin liburua argitaratu zuen Donostian, jihadista samar:\nCatolicoentzat prestu eta onragarri becela, oen etsayentzat circill eta citala dan guda onetan jazartzeco arma aro onecoric bertan arquitzen badezute, jaquin […] [egilearen] deseoac, izango dirala nahi baño obeto beteac.\nBortuz haraindian ere, jakina, egoera ez zen samurragoa izango. Kontuak kontu, Urruti itzultzen hasi zen, misionest-lanaren osagarri, Cantonek berak dioskunez.\nBy steady application she translated the Gospel of St John and the Epistles of St Peter from the French of De Sacy and Ostervald into the Souletin of her childhood; worked hard and late to provide money for their publication, and produced them at her own expense in 1873.\nHara Ana Urrutik egindako bi itzulpenak: Jondane Phetiriren epitriac eta Ebanjelio saintia Jesus-Kristena Jondane Johaneren arabera. Biak ala biak egileak berak ordainduak eta Baionako P. Cazals-en inprimerian agertuak. Beste datu jakingarri bat ere badu pasarte horrek: itzulpena frantsesetik egin zuela, De Sacy-k itzuli eta Ostervald-ek berrikusitako itzulpena erabiliz (Joanes Haranederrek egin bezala, bestetik).\nEdizio horien ondoren, Londresko Biblia Elkarteak ordaindurik berrargitaratu egin ziren lanok: Done Petriren gutunak 1887an Baionan, eta Jondone Joanen ebanjelioa 1888an Orthezen.\nThey were afterwards revised, and at the earnest request of Pastor Bohin 3000 copies of the Epistles were printed for the Society at Bayonne in 1887 and 3000 of St John at Orthez in 1888.\nLanen bultzagile ageri den Bohin hori Belokeko Auguste Bohin apaiz protestantea dukegu, Bearnoko protestantismoari buruz hainbat artikulu idatzia Bulletin de la Société de l’Histoire du Protestantisme Français aldizkarian. Hiru mila aleko tirada bazen zerbait. Kontuan izan 1881eko erroldaren arabera 25.393 biztanle zituela Zuberoak.\nLiburuen arrakastak hanka laburrak izan zituen, haatik, apaiz katolikoek moztu baitzizkieten.\nHappily a Basque convert, Loustalot, who had joined the staff of colporteurs, sold 4672 copies of these editions in a twelvemonth, but in the next two years all the hostile influences of the priests were combined against him, his sales fell to a few hundreds, and, harassed and disheartened\nBadakigu Bonaparte printzeak gure itzultzailearen lanen berri izan zuela eta, berri izan ezik, gogoko ere bazituela (Arana Martija, «Bibliografía bonapartiana», Euskera XXXVI [2. aldia]).\nBonaparte, en su carta [desde Londres] a Inchauspe de 8 de febrero de 1889 menciona estas dos obras de Anna Urruthy como modelos de suletino.\nEta hain atsegin zuen Urrutiren hizkera, non Arxuren Ruthen Libria. Salomounen Kantiken Kantika. Jonasen Libria zuzentzeko eskatu baitzion, berarena baino garbiagoa zelakoan.\nARCHU, Jean Baptiste (1811-1881).\nRuthen Libria. Salomounen Kantiken Kantika. Jonasen Libria (Basque souletin).\nBayonan, 1888, 33 pp., 14,5 x 10,5 cms.\n[…] Estos textos estaban en poder de Bonaparte para el 11 de octubre de 1861, pero no los imprimió. Con posterioridad autorizó su impresión a la Sociedad Bíblica de Londres, que editó el librito a que nos referimos. Dice Jon Bilbao que la primera tirada de este libro, revisada por Anna Urruthy, se destruyó por los muchos errores que contenía, siendo hecha una segunda tirada con los errores corregidos por Bonaparte.\nPrintzea ez zen, nonbait, konforme geratu Urrutiren lanarekin. Dena dela, ohargarria da printzea ordurako Londresen zela, eta pentsatzeko da hark ere izango zuela eraginik Urrutiren lanen berrargitalpenean.\nEdwin Munsell Bliss apaizak ere aipatzen du Urrutiren lana Encyclopedia of Missions (1891) obran.\nIn 1888 the same society published at Bayonna an edition of the Gospels of Matthew and John and the Epistles of Peter in the Souletin dialect, the translation having been made by Mademoiselle Anna Urruty, a Souletin Basque lady, who followed the text of de Saci, corrected by that of Ofetervald. In the year 1887 Prince Lucien Bonaparte placed to the disposal of the above society his manuscript versions of Genesis, Psalms, Ruth, Jonah, and Song of Solomon, made by M. Archu. Under the editorship of Miss Urruty these portions have been published since 1888\nEz dirudi fidatzekoa denik Mateoren ebanjelioaren aipua (ez ote zen nahasiko Antoine Gaidor baigorritarraren itzulpenarekin ). Beste zenbait datu ere oker ematen ditu Munsell-ek: argitalpenen datak eta lekuak ez dira zehatzak (Baiona, 1887; Ortheze, 1888).\nLondresko Biblia Elkarteak, Bonapartek eskainitako liburuetatik, Ruthen Libria. Salomounen Kantiken Kantika. Jonasen Libria (1888) baino ez zuen kaleratu. Daviden gorantzak edo psalmiak lehenago agertua zen 1862an, eta Moisasen lehen libria Jenesa deithia argitaratu gabe dago oraindik Nafarroako Artxibategian gordeta. Hartara, zalantzazkoa da Urrutik bi liburuotan ere edizio-lanik egin zuelakoa, printzea horretan hasi zela ia segurutzat jo daitekeen arren (berriro Cantoni esker).\n[…] and the Prince was reading the proofs of Genesis and the Psalms when his eyesight failed, and the undertaking was indefinitely postponed.\nHorraino Ana Urrutiz dakizkigun apurrak. Euskal literaturari buruzko eskuliburuetan ez da haren aipurik mendreena ere ageri (Mitxelena, Villasante, Sarasola, Aldekoa). Eta Jean-Louis Davantek bere Zuberoako literatura: antologia laburra obran ere lerro bakarra eskaintzen dio:\nAña Urruty anderea. Protestantea zen, eta bere elizan euskaraz idatzi du, bereziki itzulpenak eginez.\nJuan María de Olaizolak ere ez zuen aipatu El Reino de Navarra en la encrucijada de su Historia: El Protestantismo en el País Vasco (1993) lan erreferentziazkoan, garaitsu hartako Pierre Urte, Oteitza edo Antoine Gaidor itzultzaile protestanteez jardun arren.\nLeón Azoulay-k 1900eko Parisko Erakusketaren karietara grabatutako euskarazko testuetatik bat, haatik, Ana Urrutiren itzulpenen pasarte bat da (ikus Marie Hirigoyen Bidarten tesia).\nGaurko egunez, bederen, gogoan izan dezagun bere izena inon paratu ez zuen emakume itzultzaile hura.


Nola sendatzeko psoriasia - Psorilax\nZalantzarik gabe, psoriasia da gehien zaila azaleko gaixotasunak. Patologia da autoimmune izaera eta epeak remission askotan eman modu berrerortzeen. Gaixotasuna sendatzeko, erabat ezinezkoa. Terapia aurka gaixotasuna da beti zuzendutako ezabatuz gaixotasunaren sintomak eta errazteko, oro har, ongizatea pazientzia.\nPaziente askok galdetzen nola psoriasia sendatzeko azkar etxean egin behar da?\nArtikulu honetan saiatuko gara jakiteko zer metodo posible da gaixotasuna aurre egiteko denbora epe labur batean minberen gabe, zure osasuna.\nGaur egun, badira hainbat teoria iradokitzen posible eragiten du gaixotasuna. Hala ere, asko izan arren ikerketa urte gaixotasun hau, eta huts garatzeko ideia argi bat bere izaera eta irudikatu kausa zehatza bere agerraldia. Psoriasia manifestuak berez, giza gorputza, batez ere, forma gorria edo arrosa rashes tamaina desberdinak. Gaixotasunaren ezaugarri hauek ditu:\nrash forma plaka, towering azalera gainetik azala osasuntsu;\nindartsu exfoliation dermis;\nlehortzeko azala, cracking eta hemorragia.\nRashes ager daiteke on gorputzaren atal ezberdinak. Gehienak plaka dira, ukondoak, belaunak, palmondoak, zolak, scalp eta groin area eta underarms. Horrez gain, adierazpen azalean, psoriasia ditu, hala nola larria forma bezala, psoriatic artritisa. Patologia hau dakar lesioak artikulazioak eta ligaments pertsona. Batez ere, afflicts behatzak, oso gutxitan hip artikulazioetan eta bizkarrezurra.\nZer eragin dezake gaixotasuna?\nOrain arte, buruzko teoria honen jatorria patologia ez da ofizialki berretsi, ez dira bakarrik iradokizun bat posible eragitea faktore gaixotasuna. Hauek, besteak beste:\nurratzen prozesu metaboliko gorputzean;\ngaixotasun organoen sistema endokrinoa eta desoreka hormonal, gaixo bat;\nlesio eta kalte azala;\nHauek besterik ez dira arrazoi batzuk sor daiteke gaixotasuna, psoriasia paziente batzuk garatzen direla luzaroan eguzkitan, edo, aitzitik, ondorioz, hipotermia. Era berean, eragin-agerraldi rashes gorputza pertsona batzuk izan daiteke produktu alergenoak, hala nola, txokolatea, kafea, zitrikoen eta beste batzuk.\nGomendioak tratamendua etxean\nBuruz galdetzen nola kentzeko psoriasia, gaixo bakoitzaren gogoratu behar eta jarraitu arauak hasiera tratamendua. Ekitaldiak, hala nola, besteak beste:\nArgi eta garbi behatzeko denbora hitzordua eta dosi botikak zure medikuak agindutako. Bada, tratamendua egiten da bakarrik folk erremedioak, behar duzu hertsiki atxikitzen errezeta.\nBermatzeko hezetasuna azala behar bereziak erabili kremak eta ukenduak. Honek lagunduko saihestu gehiegizko lehortzeko eta lesioak kaltetutako eremuetan.\nKendu crusts arretaz egon behar du, eta soilik ondoren lurrunetan. Burutzeko prozedura eskuak garbi ukitu gabe azala, non eskalak ez zuen oraindik erori.\nBada, zure medikuak agindutako eguzkia edo ontzeko, behar duzu hertsiki atxikitzen ordutegia eta iraupena prozedurak.\nEz erabili hainbat drogak. Kasu horretan, erreakzio alergikoak edo eragin positiboa, ez ahal izango duzu zehazteko zein funtsen eragina.\nHobekuntza batera ez luke gelditu terapia, porrota uko botika daiteke egoera areagotu.\nHorrez gain, oso garrantzitsua da makila bat dieta. Elikadura bat da garrantzitsua alderdi gaixotasuna tratatzeko. Atxikimendua elikadura egokia izango da, ez bakarrik azkartzeko sendatzeko prozesua, baina, era berean, eragin positiboa izan guztiak barne-organo eta sistemak.\nPsoriasia tratamendua botika\nPaziente asko jaten aurkituko buruzko galderaren erantzuna nola azkar kentzeko psoriasia duten kremak, emateko prest diru asko, besterik kentzeko gaizto plaka eta papules bere gorputza. Zoritxarrez, miraria droga gaur egun ez da asmatu. Gainera, botikak bakoitzean desberdinak izan ditzake ondorio bat edo beste gaixoaren. Mediku praktika erabili ukenduak, zein izan antiinflamatorio, antiseptiko, decongestant, analgesikoak eragina. Drogak guztiak izango hormonal eta ez-hormona esan nahi du. Milder forma, profesionalek erabili pomada batekin argi ekintza. Larria gehiago forma gaixotasuna tratamendua behar duten hormonak.\nEz-hormona esan nahi du\nDroga horiek medikuak prescribe esan nahi du kanpoko aplikazioak epelak eragina. Bere abantaila falta da bigarren mailako efektuak, hala ere, desabantaila da eragina erabili dator bat nahiko denbora luzez.\nAplikazio-metodoa aplikatzea da on garbi azala 2-3 aldiz, egun bat. Dosi beharrak jasotzeko medikuak. Auto-tratamendua erabiliz, ez-hormona esan nahi du, nahiz eta bera izan eragiteko ondorio txarrak erabiltzen bada gaizki.\nEzaugarri bat hormonal drogak da, bere eraginkortasuna eta azkar ekintza. Hala ere, oso garrantzitsua da, droga administratzen zen soilik espezialista. Izan ere, hormonak eragin dezake zenbaki bat bigarren mailako efektuak eta sistemikoa konplikazioak. Bidegabeko erabilera, gaindosi edo untimely erretiratzea droga asko sor ditzake ondorio txarrak.\nEragina droga ondoren hasten da bat aplikazio batzuk. Paziente txostena kentzeko azkura, hantura, baita nabarmen murriztea hanturazko prozesua.\nProduktu D bitamina\nAzkar berreskuratzeko eta sendatzeko dermis, oso garrantzitsua da, besteak beste, konplexua terapia bitaminak. Laguntzen dute, ezartzea eta prozesu metabolikoak azala, hobetzeko ehunen birsorkuntza, saturate zelulak baliotsua nutrienteak.\nEraginkorra errezeta folk medikuntza\nHorrez gain, drogak, nahiko popular, gaur egun, erabiltzen da folk tratamendu metodoak. Bat da, hainbat tresna oinarritutako produktu naturalak. Aldekoak nazionalaren tratamendua diotenez, terapia mota hau ez da gutxiago droga, eta, batzuetan, gainditzen da. Horrez gain, medikuntza tradizionala da gehiago irisgarria eta segurua da.\nBeheko izango da artikulu begira nola azkar ahal duzun tratamendu psoriasia duten produktu natural eta belar.\nErabilera Urrezko bibote\nLandare hau asko erabiltzen da folk medikuntza. In psoriasia, Urrezko bibote ere emaitza bikainak ematen. Tratatzeko planta ondo pulverized, eta ondorioz, nahasketa da, bilduta gaza eta aplikatu gisa konprimitu kaltetutako area 20-30 minutu. Ere ahal izango duzu erabili metodo hau batera garaitzeko psoriasia scalp.\nUrkia lizarra eta baselina\nPrestatzen medikuntza hau behar bat erre batzuk adarrak, urkia lizarra eta nahastu koilarakada bat baselina. Nahasketa da uniformeki aplikatzen plaka gorputz osoan zehar. Tratamendua arte irauten bete arazteko azala rashes.\nPrestatu behar duzun batzuk hartu gazte landareak saskiak, ehotzeko, eta, ondoren, bota ardo zuria. Esan nahi du, azpimarratzen 10-12 egun cool leku batean. Ondoren tresna izan nahi du, iragazi, eta, ondorioz, infusio lubricate plaka.\nOso ondo ezarritako agente oinarritzen buztina. Horretarako 100 g produktuaren nahastuta bat akain olio koilarakada eta itsas aladierno olioa. Ondorioz, irtenbide bat aplikatuko da, plaka egiteko 15-25 minutu. Errepikatu prozedura 10-14 egun.\nAurka eraginkorra psoriatic lesioak da zukua tipula zuri. Landare hau ezaguna da, lurrean eta estutu zukua da. Dute liberally busti plaka, poliki-poliki igurtziz produktua leku garaitzeko. Gaixo gehienek txostena hobekuntza nabarmena egin ondoren, saio batzuk.\nKentzeko psoriasia azkar ahalik eta arauak errespetatuz tratamendua eta zorrozki atxikitzea bizimodu osasuntsu bat. Kaltegarriak saihestuz ohiturak, dieta, eta tratamendu egoki bat espezialista lagunduko duzu psoriasia sendatzeko denbora luzez.


Ezin egin gabe utzi - Ibarra - Tolosaldeko ataria\nEzin egin gabe utzi\nIrati Saizar Artola 2018-02-18 14:44\nEguraldi txarragatik bertan behera geratu ziren zenbait aisialdi talderen emanaldiak. Ibarrako Txiribitu taldeak aurrez prestatuta zuten emanaldia gaur egitea erabaki du.\nHain ondo ikasitakoa ezin egin gabe utzi. Gaur ere tanta batzuen azpian dantzatu behar izan dute, baina halaxe egin dute Txiribitu taldekoek. Herriko plazan egin dute lehen emanaldia eta herrian zehar mugitu dira ondoren. Tartean, hamaiketakoa egiteko geldialdia egin dute.


2018ko 10 eduki, bideo eta argazki bilduma ikusienak - Aiaraldea.eus\n2018ko 10 eduki, bideo eta argazki bilduma ikusienak\nIzar Mendiguren Cosgaya 2019-01-07 11:28 Komunikazioa Aiaraldea\n%23 hazi da Aiaraldea.eus atariko bisita kopurua, eta %11.20 erabiltzaileena.\n2018ko gertaera nagusien bideokronika plazaratu zuen iragan astean hedabideak. / Aiaraldea.eus | Ikusi handiago | Argazki originala\nAiaraldea hedabideko edizio digitalak -hots, Aiaraldea.eus atariak- 578.435 bisita izan ditu 2018an, aurreko urtean baino 109.000 gehiago. Hain zuzen, %23 igo da trafikoa. Erabiltzaileei dagokienez, berriz, 170.476 pertsonek jo dute webgunera, iaz baino %11.20 gehiagok (153.311 izan ziren 2017an). Horrez gain, sesioak, ikusitako orri kopuruak eta bisiten iraupena ere igo dira.\n10 eduki klikatuenak\nHerritarren interesei erreparatuta, webgunearen azala izan da kontsumituena. Haren atzetik, hurrenez hurren, honakoak izan dira 10 eduki klikatuenak: galeriak (13.059 aldiz), agenda (11.147), laudioko menua (9.854), Julen Ibarrolari egindako bideo elkarrizketa (8.326), Laudioko behiaren tiroketa (6.527), bilatzailea (6.139), Amurrioko menua (6.096), Aktualitatea gunea (5.077) eta Laudioko Jon Urkijo gazte mendizalearen heriotza albistea (4.798).\nEduki ikusienak formatuka\nBideoek piztu dute arreta gehien, edukiei dagokienez. Julen Ibarrola gazte amurrioarrari egindako elkarrizketa izan da 2018an edukirik ikusiena, 8.326 sarrerarekin; Laudioko kaleetan barrena aske zebilen behiaren tiroketa ere izugarri ikusi da (6.627 bider zehazki). Hirugarren ikus-entzunezko behatuena Urduñan banatutako Tripontzi sariaren albistea izan da, 3.740 bisitarekin:\nArtikuluen alorrean, Pirineotan zendutako gaztearen artikulua izan da zabalduena, 4.798 aldiz hain zuzen. Jabi Isasiren hezkuntza oposaketen iritzi artikulua izan da bigarren hedatuena (4.694 bisitarekin), Julen Ibarrolaren espetxeratzearen aurretik (3.294 bisita izan zituen berri horrek, hirugarren kontsultatuena izanik).\nArgazki bildumen alorrean, Santiago Abascalen memeak ikusi ziren gehien 2018an, 2.126 bisitarekin. Bigarren eta hirugarren argazki erreportaje arrakastatsuenak Greba Feministaren goizeko mobilizazioak (2.024) eta Gure Esku Dagoko Amurrioko Giza katea izan dira (1.542).\n2018. urteak emandakoak bideo honetan laburbildu zituen Txabi Alvarado Bañares kazetariak:\nAiaraldea hedabideak eskerrak eman dizkie egitasmo hau egunetik egunera indartsuago egiten duten bazkide, kolaboratzaile eta irakurle orori. Era berean, komunikabidean laguntzaile izan nahi duen orori luzatu diote parte hartzeko gonbita, komunikazio bideak gogorarazita: erredakzioa@aiaraldea.eus eta 688848152 telefonoa.


Gernikako komun publikoak ireki dituzte - Deia\nGernikako komun publikoak ireki dituzte\nKoronabirusa dela eta, garbiketa kostua %25 igo dela adierazi du Udalak, eta urtero 86.864 euro inbertitzen dute\ni. fradua / gernika-lumo 18.11.2020 | 00:55\nAzkenalduan itxita egon ostean, Gernika-Lumoko Udalak komun publikoak ireki ditu berriz. Zortzi dira guztira udalerrian direnak –Juan Kaltzada bi, Pasealekuan, Santa Luzia parkean, Merkatuaren eraikinean, autobusen geralekuan, Lorategietan eta Urbietako kirol gunean. Udalak jankinarazi duenez, gainera, Santa Anan dagoen komun publikoa martxan jarri dute, "Tiloetako paseoko erabiltzaileei, aparkalekuko erabiltzaileei –600 aparkaleku dira gunean– eta trena erabiltzen dutenentzako" erabilgarri izango dena. Hainbat gernikar kexu agertu ziren, tabernak itxi ostean komun publikoak ere ez zirelako erabilgarri.\nSanta Ana guneko komun publikoa egiteak 62.538 euroko inbertsioa suposatu dio Gernika-Lumoko Udalari. Baina, bide batez, toki-erakundeko arduradunek garbiketa lanek udalerrian duten kostua zehaztu nahi izan diete herritarrei. Guztira, ia 800.000 euroko kostua dute –799.113,17 euro, zehazki– urtero: kirol instalazioetan 316.200 euro; udal eraikinetan –udaletxea, musika eskola, kultura etxea...– 193.124 euro; eskola publikoetan 202.923 euro; eta azkenik, komun publikoak garbitzerako orduan beste 86.864 euros xahutzen dituzte. "Gastu honi, gainera, %25 erantsi behar" zaiola azaldu dute udaleko iturriek, "hainbat eraikinetan eta koronabirusa dela eta garbiketa lanen frekuentzia" handitu beharra izan delako.\nHainbat gernikar kexu agertu dira azkenaldian, herriko tabernak itxi ostean komun publikoak ez zirelako erabilgarri eta beharrezko zirelako, batez ere umeen eta edadetuen kasuan. Bada, oposizioak –EH Bilduk– eskakizun berbera egin zuen orain dela gutxi.\nMerkataritza ttikiak ateak ireki ditu Ipar Euskal Herrian.


Honetaz gain, PLP-ko probak ere ospatuko dira larunbatean Basauri eta Gasteizen. Iruñan kadete eta jubenilentzat izango dira soilik. Igandean, alebin eta infantilak Tolosan. Eta azkenik, Muskizen Bizkaiko kros txapelketa beteranoentzat.\nLasterketa herrikoiei dagokienez, larunbatean Kalamuatik Barinagara jaitsiera Markinan (Bizkaia) eta igandean Araitz-Betelu lasterketa Betelun (Nafarroa).\nNora Tobar Euskadiko junior txapeldun Pentathlon proban\nNora Tobar atleta ataundarrak denboraldiko lehen titulua irabazi zuen Euskadiko proba konbinatuetako txapelketa irabaziz junior mailan Donostiako belodromoan 3035 puntu eskuratuz. Marka horrekin Ourensen ospatuko den Espaniako pista estaliko junior txapelketarako gutxieneko marka eskuratu zuen. Honako hauek izan ziren bere markak: 6.87 60 m hesietan, 1.57 luzera jauzian, 9.69 pisu jaurtiketan (4 kg), 5.12 luzera jauzian eta 2:46.93 800 m-tan. Puntuazio honekin, bigarren atleta onena izan zen bai promesa zein senior mailak kontuan hartuz.\nZornotzako nazioarteko krosean, 21. postua eskuratu zuen Uxue Arresek jubenil nesketan.


Kalitate-prezio onena duten Espainiako mugikorrak | Gadgeten berriak\nKalitate-prezio onena duten Espainiako mugikorrak\nPentsatzen baduzu berritu telefono mugikor zaharra eta lortu funtzio hobeak dituen terminal bat, kalitate handiagoa eta diseinu zaindu eta modernoagoa, ziur asko hainbat markatan ere pentsatu duzu. Baina, ohartu al zara marka horiek guztiak edo ia guztiak beste herrialde batzuetakoak direla? Ez al daude, gutxienez, aukera gisa ere sar ditzakezun espainiar mugikorrak?\nGaur aukeraketa bat proposatuko dizuegu Kalitate-prezio erlazio onena duten Espainiako mugikorrak. Ziurrenik, horietako batzuk ia ez zaizkizu ezagutzen pixka bat ezagunak, hala ere, egiaztatu ahal izango duzu oso kalitate oneko osagaiak, errendimendu ona eta zure interesa piztuko duten prezio oso onargarriak dituzten terminalak direla.\n1 Weimei indar 2\n2 Energia Telefonoa Max 2+\nWeimei indar 2\nAgian, bere izenarekin pentsa dezakezu pinza desagertu egin dela eta enpresa txinatarra edo ekialdekoa dela, baina ez. Weimei da Espainiako telefono mugikorren fabrikatzaile berrienetako bat. Madrilen kokatuta, eskaintzea dute helburu nagusia kalitatezko gailuak prezio onetan. Kalitate-prezio erlazio bikain horren adibide ona da Weimei indar 2, metalezko telefonoa eta bi koloretan (urrea eta beltza) eskuragarri dagoen lerro kurbatu leunen diseinu zaindua duena.\nBikaina aurkezten du 5,2 hazbeteko pantaila 1280 x 720 bereizmenarekin eta bere barnean ARM Cortex A53 quad-core prozesadorea 1,45 GHz-tan lagunduta GB RAM 3 y 32 GB biltegiratze bere txartelaren zirrikituari esker zabaldu dezakegun barnekoa mikro SD gehienez 256GB.\nSistema eragile gisa oinarritutako WeOS interfazea du Android 7.0 Turrón. Eta bideoari eta argazkigintzari dagokionez, a integratzen du 13 MP kamera nagusia 14 argazki modurekinay a c16 MP kamera aurrean selfie onenak lortzeko bereziki diseinatua.\nEzin dugu ahaztu bere eskuzabala ere 4.000 mAh bateria horrekin entxufetik pare bat egun iraun dezakezu eta haren funtzioa Irauli karga bateria beste terminal batekin partekatzeko aukera ematen du.\nGainera, Weimei Force 2-k laguntza ere eskaintzen du Dual SIM, aurreko flasha, hatz marka irakurgailua atzeko konexio digitala 4G, Bluetooth 4.0, GPS / A-GPS, 3,5 mm-ko hargunearen entxufea entzungailuetarako eta sentsore asko eskuratzeko.\nTerminal honetan askoz hobeto aurki dezakezu bere webgune ofiziala baina euro batzuk aurreztea nahiago baduzu, aukera ere egin dezakezu Weimei indarra.\nEnergia Telefonoa Max 2+\nAlacanteko konpainia batengana jo dugu, bere bozgorailuengatik, soinu dorreengatik, entzungailuengatik, tabletengatik eta kalitate-prezio erlazio ikusgarria duten Espainiako mugikorrak eskaintzeagatik ezaguna. Energia Sistema eta haren aipamena egiten ari naiz Energia Telefonoa Max 2+, a eskaintzeko diseinatutako telefonoa "Multimedia esperientzia ezin hobea".\nBadu 5,5 hazbeteko IPS HD pantaila (1280 x 720 pixel) ezin hobea zure multimedia edukia ikusteko bi Xtreme Sound bozgorailu potentzia eta kalitate handiko soinua eskaintzen dutenak.\nIritsi da Android 6.0 Marshmallow 53 GHz ARM Cortex A1.3 quad-core prozesadoreak eta Mali-T720MP2 GPU-ek hornitzen duten estandar gisa 2 GB RAM eta 16 GB memoria barneko bidez zabaldu dezakezu microSD txartela 128GB gehiago.\nArgazkiak atera edo / eta bideoak grabatu nahi badituzu, horri esker egin dezakezu kamera nagusia 13 MP-ko Samsung sentsorearekin fokatze automatikoa eta tonu bikoitzeko LED flasharekin hornitua; baina selfiak nahiago badituzu, aurreko kamera Samsung sentsorea integratzen du 5 MP.\nAurreko guztiaz gain, Energy Phone Max 2+ telefonoak SIM dualeko euskarria, Bluetooth 4.0, A-GPS, 4G, Wi-Fi, 3,5 mm-ko konexiorako konektorea, 3.500 mAh bateria, FM irratia eta sentsore ugari ere baditu.\nErabiltzaile askorentzat 5,5 hazbeteko pantaila telefonoa telefono asko da, eta nahiago dute esku bakarrarekin erabil dezaketen terminal oinarrizkoagoa. Horretarako, kalitate-prezio onena duen Espainiako mugikorretako bat hau da Energy Phone Neo 2, eta bai, marka errepikatzen dugu.\n70 euro baino gutxiagoren truke kalitate oneko eta maneiatzeko smartphone bat izan dezakezu 4,5 hazbeteko IPS pantaila eta FWVGA bereizmena (854 x 480 pixel) lagunduta Xtreme Sound bozgorailua eta, sistema eragile gisa, Android 6.0 Marshmallow 53GHz ARM Cortex A1.0 quad-core prozesadoreak elikatua, Mali-T720 MP1 GPUarekin, GB RAM 1 y 8 GB biltegiratze txartelarekin zabaldu dezakezun barnekoa microSD gehienez 128GB eta 2.000 mAh bateria.\nIrudi eta bideoari dagokionez, Energy Phone Neo 2-k a eskaintzen du 5 MP kamera nagusia fokatze automatikoa eta LED flasharekin, eta a 2 MP kamera aurrean. Bestela, antzeko ezaugarriak ditu (SIM bikoitza, Bluetooth, etab.), Baina oraingoan ere badago bi etxebizitza osagarri beti modan zaudela.\nEta horrela, fabrikatzaile onenengana joango gara Espainiako mugikorrak, hau eskaintzen digun Madrilgo BQ BQ Aquaris U bertsioan ere lor dezakegula Plus y Lite hogei euro inguru gutxi gorabehera hurrenez hurren.\nBQ Aquaris U telefonoa da 5 hazbeteko IPS HD pantaila (720 x 1280) eta sistema eragilea Android 7.1.1 Turrón barruan Qualcomm prozesadorea gordetzen duena snapdragon 430 1,4 GHz octa-core eta Adreno 505 GPU-rekin batera GB RAM 2, 16 GB biltegiratzeedo barneko txartela bidez zabaltzekoa microSD gehienez 256GB eta 3080 mAh bateria.\nBadu 13 MP-ko Samsung kamera nagusia fase detekzio automatikoarekin (PDAF) eta 5M aurreko kameraP Omnivision.\nBeste ezaugarri batzuk Bluetooth 4.2, GPS, Dual SIM, NFC, 4G dira\nArtikuluaren bide osoa: Gadgeten berriak » telefonia » Telefono mugikorrak » Kalitate-prezio onena duten Espainiako mugikorrak\nGrafeno eta zilar nahasketa batek zure telefonoaren pantaila haustea ekidin dezake


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Euskotrenek web orrialdea berritu du bere zerbitzuak hobetuz\nEuskotrenek web orrialdea berritu du bere…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/51137/original/euskotren_web.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nOnline bilatzaile baten bidez, treneko, metroko eta tranbiako ordutegien eta tarifen kontsulta errazten da.\nAtaria, mugikorretara eta tabletara egokituta, eskuragarritasunari dagokionez A-Bikoitza mailara egokitzen da.\nBi hizkuntza berri gehitzen dira: frantsesa eta ingelesa.\nEuskotrenek, Eusko Jaurlaritzako Sozietate Publikoak, www.euskotren.eus informazio ataria berritu du. Bertan, garraio modu desberdinetako erabiltzaileei eskainitako informazioa eta zerbitzua hobetzen duten zerbitzu gehiago daude.\nWeb orrialde berriak, bisualagoa, intuitiboagoa eta erabiltzeko errazagoa, Euskotreneko tren, metro, tranbia, funikular eta autobus zerbitzuetan bidaiatu ahal izateko informazio praktikoagoa, eguneratua eta zehaztua eskaintzen du.\nDiseinuan eskuragarritasun arauak kontuan izan dira, izan ere horiek erabilera bermatzen dute ahalik eta pertsona gehienen erabilera bermatzeko. Euskaraz eta gaztelaniaz gain, informazioa ingelesez eta frantsesez ere argitaratuko da, hau da, 4 hizkuntzatan. Horren helburua Euskotreneko sarea erabiltzen duten milaka turistei zerbitzua ematea da, batez ere, mugaz bestaldetik datozenentzako.\nEduki mailan berrikuntza nagusiak honako hauek dira:\nOn line bilatzailea, honek metro, trena eta tranbia zerbitzu ordutegien eta tarifen kontsultak errazten ditu. Tresna horrek, aurreikusitako ordutegi teorikoari eragingo dion zerbitzuetan gorabehera eta aldaketa uneetan garraio aldaketei eta ordezkoei buruzko informazio mezuak argitaratzeko aukera sartzen du.\nGardentasun ataria. Atal berean, hiritarrek beraien eskura erakundeko, antolakuntzako, ekonomikoko, finantzako eta kontratazio informazio guztia dauka. Indarrean dagoen legea betetzeaz gain, Euskotrenek bere funtzioen gardentasuna bermatzeko urrats bat gehiago ematen du.\nInformazio turistikoa. Euskotren eguneroko joan-etorrietarako pertsona askok aukeratzen duten enpresa operatzailea da (lana, ikasketak, eguneroko bestelako jarduerak...), baina turismo sektorearentzako ere garrantzitsua da, izan ere trenean eta tranbian Euskadiko hainbat leku enblematikora joatea posible da. Web orrialde berriak berariazko atal bat dauka ibilbide turistiko posibleekin eta intereseko puntuekin.\nGeltokien irisgarritasuna. Trenbide lineako geltokien irisgarritasun maila zehazten da, mugikortasun urriko pertsonei erreserbatutako lekuei buruz informazioa emanez eta unitateen irekiera eta seinaletika gailuak azalduz.\nWeb berriak bidaiari dagokion alderdiei buruzko informazioa eskaintzen jarraituko du (bidaia-txartel motak, tarifak, lineako planoak...), zerbitzuaren gorabeherak, berriak, informazio korporatiboa eta erantzukizun soziala, eta baita iraunkortasunari, komunikazioari eta bezero arretari dagokiona, zerbitzuagatik erreklamazioak aurkezteko aukerarekin.\nEgun, Euskotrenek material mugikorrean, geltokietan, geralekuetan, geldialdietan eta bezero arreta bulegoetan zuzenean aurkeztutako informazioa osatzen du, 944 333 333 telefono zenbakia, www.euskotren.eus web orrialdea, twitter (@euskotrenEJGV) eta Euskotreneko APP ofiziala bidez emandako informazioarekin.\neuskotren_web.jpg 1 MB (jpg)


Iosu Zabala — Mondragon Unibertsitatea\nIOSU ZABALA IZENDATU DUTE BESTE LAU URTEZ MU-KO ERREKTORE NAGUSI\n"ETENIK EZ DA EGON, ETA LASTER HASIKO GARA 2013-2017 PLAN ESTRATEGIKOA PRESTATZEN"\nLau urte igaro ondoren, beste lau urterako errektore nagusi izendatu dute Iosu Zabala. Zelakoak izan dira iragan diren lau urteak?\nHasteko, esan beharra dut ez dudala sentsaziorik etapa baten amaieran gaudenik, edo beste baten hastapenetan. Ez da etenik egongo, eta dagoeneko martxan ditugun proiektuak bukatzen saiatuko gara. Era berean, egia da lau urteko epea amaituta, gogoeta antzeko bat egin genezakeela, eta zentzu horretan esan dezaket lan handia egin dugula eta balorazio oso positiboa egiten dudala.\nZeintzuk izan dira mugarri nagusienak?\nPlan estrategikoa bera oso mugarri inportantea izan bazen ere, badira beste asko: Boloniako prozesura berme osoz egokitu ginen. Prozesua 2008an abiatu genuen, eta gerora Estatuko lehenengoetakoak eta Euskal Herriko lehenak izan gara Europako esparru berrira egokitzen. Bestalde, Mendeberri proiektuari jarraipena eman diogu, eta Mendeberri 2.0 sortu dugu. Gure hezkuntza proiektuak ezin du beste alde batera begiratu, eta teknologia berriek berebiziko garrantzia dute Mendeberrin ere. Iaz, MU+ sortu genuen, eta hori erronka inportantea izan da.\nAzpiegituren arloan ere aurrerapauso garrantzitsuak eman dira: Garaia berrikuntza gunean ireki dugu sistema txertatuetan espezializatu den eraikina; Oñatin MIK eta Enpresagintza bateratu ditugu eraikin dotorean, gestio arloko ikerketa eta eskaintza akademikoa bat eginez. Gainera, ezagutza arlo berrietara edo esparru berrietara ere ireki dugu gure eskaintza akademikoa Gastronomia Zientzien Graduarekin.\nDonostian, Bilbon eta Gasteizen ere badago MU.\n2008an egindako plan estrategikoan garrantzi handia eman genion gai honi, eta gaur egun dagoeneko MU errealitate bat da Donostialdean BCulinary proiektuarekin. Gainera, Oronaren eskutik ere, Donostiako Parke Teknologikoan egongo gara 2013tik aurrera. Bilbo, Donostia eta Gasteizen ere bagaude, Merkataritza Ganbaren eskutik, eta jada, Iruñeko hainbat erakunderen eskutik, gure presentzia bertan bermatzen dugu.\nZein izan da lau urte hauetako lorpenik nabarmenena?\nZaila litzake proiektu bakarra aukeratzea. Nire ustez, hiru arlo edo gai aipatuko nituzke: alde batetik, eta hezkuntzari dagokionean, Boloniako eskakizunetara egin dugun egokitzapena eta Mendeberri 2.0 proiektuaren jarraipena; bestetik, Mondragon Unibertsitateak dituen proiektuak kokatzeko egin den azpiegi tura egoki t zapen lana; eta hirugarren arloa, profesionalek beraien bizitzan dituzten formazio beharrei erantzuteko sendotzen gauden on line proiektua, distantziak desagertaraziz eta erabiltzaileak bere beharretara denbora egokitzeko aukera emanez.\nEtorkizunera begira zeintzuk dira instituzioaren erronka nagusiak\nEz da etenik egongo, beste bi urte geratzen zaizkigu 2009-2012 plan estrategikoari amaiera emateko, eta datorren urtean hasiko gara 2013-2017 plan estrategikoa prestatzen.


Obenerreka frontoian kokatuko den Parkour Parkea eraikitzeko lanak apirilean hasiko dira — Arrasateko Udala\nObenerreka frontoian kokatuko den Parkour Parkea eraikitzeko lanak apirilean hasiko dira\nHaur Kontseilua OZMA\nObraren aurrekontua 217.994,41 eurokoa da, BEZa barne. Lanek 4 hilabete irautea aurreikusten da. Udalaren helburua da urteko bigarren seihilekoan Parkour parke berria zabalik izatea.\nObenerreka frontoian kokatuko den Parkour parkea eraikitzeko lanak apirilean hasiko dira. GOITU ERAIKUNTZAK SL enpresak egingo ditu, lizitazio publikoan puntuazio onena lortuta. 3 enpresak aurkeztu dituzte beren eskaintzak. Obraren aurrekontua 217.994,41 eurokoa da, BEZa barne. Lanek 4 hilabete irautea aurreikusten da. Udalaren helburua da urteko bigarren seihilekoan parkea bukatuta izatea eta gune degradatu honen errekuperazioa amaitzea.\nParkour parkearen ideia izan zen 2019an Haurren Kontseiluak proposatutako ekimenetako bat. Udalak, eskaera horri erantzunez, proiektua landu zuen 2021ean, eta herritarrek aukeratu zuten, partaidetza prozesu batean, Parkour parke eredurik gogokoena.\nParkourra, freerunning ere deitua, entrenamendu diziplina bat da, oinarritzen dena gorputza eta burua garatzen mugimenduaren, erronken eta esplorazioaren bidez. Korrika egitea, salto egitea, igotzea eta karraskatzea bezalako jarduerak konbinatzen ditu, praktikatzen dutenei bidean duten edozein oztopo gainditzen uzteko. Jarduera dibertigarria eta sortzailea da, eta adin, genero eta gaitasun maila guztietako pertsonek parte hartu dezakete. Praktikatzen dutenek eskura duten arkitektura erabiliz esploratzen dituzte beren trebetasunak, eta etengabe dihardute erronka eta modu berriak aurkitzen beren ingurunera egokitzeko.\nParkeak elementu batzuk izango ditu jauziak egiteko eta hormak igotzeko, zutabe eta heldulekuez osatuak. Kautxuzko zoladura bat jarriko da, gertatu daitezkeen erorikoak arintzeko. Jarduketa osatzeko, saneamendu azpiegiturak egokituko dira euri-urak biltzeko, eta argiztapen sistema jasangarria ezarriko da. Ura edateko iturri bat ere izango da bertan.\nMaria Ubarretxena alkateak eta Victoriano Fuentes zinegotziak nabarmendu dute ezaugarri horiek dituen lehen gunea izango dela Arrasaten: “gizabanakoaren mugimen gaitasunean oinarritutako lehen parkea izango da. Gainera, proiektu honekin, Obenerreka ingurua errekuperatu eta osorik biziberrituko da, aisialdirako eta kirolerako gune gisa; gainera, partaidetzako eran egina. Auzoekiko apustu estrategikoa da, gune degradatu bat errekuperatzen dugu-eta auzotar eta arrasatear guztientzat”.\nAuzoetan 12 milioi euro bi legealdian, erdigunean baino 4 bider gehiago\nArrasateko udal gobernuak auzoekiko apustua berretsi du Parkour parkearen obra baliatuz: “Azken 6 urtean ia 12 milioi euro inbertitu dugu herriko auzoetan, erdigunean inbertitu dena baino 4 bider gehiago (erdigunean 3.310.000 € inbertitu da). Arrasatear gehienak auzoetan bizi gara, eta udal gobernu honen helburu nagusia da herritar guztien ongizatea bermatzea. Inbertsio plan zehatza jaso genuen gure Udal Gobernuaren Programan lehenik, eta gero 2019-23 Herri Planean. Guztira 36 ekimen dira, asko eta asko jada gauzatuak, eta beste hainbat bidean direnak, Parkour parkea kasu”.\nHurrengora arte! 2022/05/19


Arte eszeniko programa aberatsa izango dute Urretxuk eta Zumarragak 2020an - Noticias de Gipuzkoa\nArte eszeniko programa aberatsa izango dute Urretxuk eta Zumarragak 2020an\nOtsailaren 7ean Atx konpainiak 'Zazpiak bat, gaiztoetan gaiztoenak' lana antzeztuko du Zelai Arizti aretoan\nasier zaldua 26.12.2019 | 06:22\n'Zazpiak bat, gaiztoetan gaiztoenak' antzezlaneko argazkia. Argazkia: Atx\n'Zazpiak bat, gaiztoetan gaiztoenak' antzezlaneko argazkia.\nzumarraga - 2020ko arte eszeniko programa aurkeztu dute Urretxu eta Zumarragako udalek. Hamar emanaldi egongo dira. Guztiak Zelai Arizti aretoan izango dira, 22.30ean. Lehenengoa otsailaren 7an izango da: Atx konpainiak Zazpiak bat, gaiztoetan gaiztoenak lana antzeztuko du.\nLan hau gizakiaren gaiztakeriari buruzkoa da. Gure kulturako zazpi bekatu kapitalak dituen gizaki bat sortuko dute: groteskoa, basatia, gupidagabea... Komedia, satira eta sarkasmoaren bidez guztiok alfonbra azpian ezkutatzen ditugunak agerian jarriko dituzte.\nMartxoaren 6an Riki Lopezek Ya tengo una edad ikuskizuna egingo du. Humoregile eta musikari honek bikotea bilatzeari uko egin dio eta maitasun arloan izan dituen esperientzien berri emango du.\nApirilaren 3an kontzertu bat egongo da: Juan Mari Beltran, Errege Belda, Ixiar Jauregi eta Andoni Salamerok Hots larretan ikuskizuna egingo dute.\nMaiatzaren 8an Albacity Corporation konpainiak Lazarillo de Tormes lana eskainiko du. Antonio Campos aktoreak Jose Luis Monton gitarra-jotzailearen laguntzarekin lan egingo du.\nEkainean, bi emanaldi Ekainean bi antzerki emanaldi egongo dira. 5ean Vaiven taldeak Argiaren hautsa lana antzeztuko du. Protagonistak zahar etxe batean bizi dira: Manuel zakarra eta isila da eta Milagros alaia. Milagrosek Manuelen bizitza argituko du eta beldurrei aurre egiten lagunduko dio. Ekainaren 26an Baserri danza dantza ikuskizunaz gozatzeko aukera egongo da.\nUztailean eta abuztuan, urtero bezala, ez da antzerki saiorik egongo. Irailaren 4an Tenemos Gato konpainiak Felicidad lana antzeztuko du. Antzezlan hau helduaroan zoriontsu izateko egiten diren ahaleginei buruzkoa da.\nUrriaren 2an Txalo konpainiak Galtzaileak lana antzeztuko du. Protagonistak Manuel eta Sandra dira. Ia 40 urte dituzte eta ez dute gizarteak markatutako baldintzetako bat bera ere betetzen: ez dute seme-alabarik, ez dute bikoterik, ez dute etxebizitza bat erosteko aukerarik... Goibel antzean bizi dira, baina pozik bizi nahi dute. Izan ere, bizipozak ez du zerikusirik ondasun materialekin edo gizarteak markatzen dituen baldintzekin.\nAzaroaren 6an Elisa y Marcela antzezlanaz gozatzeko aukera egongo da. 1901ean, A Coruñan, bi emakume elkarrekin ezkondu ziren. Bietako bat gizonez jantzita ezkondu zen. A Panadaria taldeko aktoreek komedia musikala prestatu dute, gertakari hartan oinarrituta.\nBukatzeko, abenduaren 4an Tartean antzerki taldeak Simplicissimus Kabaret lana antzeztuko du. Grunbaum, Fink eta Gerron XX. mendeko berlindar kabareteko komiko ospetsuak izan ziren. Larrutik ordaindu zuten botereari iseka egiteko ausardia. Mende baten ondoren, berriro elkartu dira dakitena egiten jarraitzeko: jendea dibertitzeko eta kontzientziak suspertzeko.\nUrteroko moduan, bonoak salgai jarriko dira ikuskizun guztiez gozatu nahi dutenentzat. Bono orokorrak 70 euro balio du eta euskarazko saioetarako bonoak 35 euro. 2019ko bonoa mantendu nahi dutenek urtarrilaren 14an Zelai Arizti kultur etxera jo behar dute (goizez edo arratsaldez). Bonoa aldatu nahi dutenek urtarrilaren 16an jo behar dute kultur etxera (goizez edo arratsaldez). Lehenengoz bonoa erosi nahi dutenak urtarrilaren 18an joan behar dira kultur etxera (goizez bakarrik).\nBakardadea sentitzen duten azpeitiarrek laguntza jasoko dute.\n"Elkano ihes gelarekin euskal kulturari garrantzia ematea da gure asmoa".


Jantokia | Zubimusu ikastola\nASKORA enpresak hornitzen gaitu. Zubimusu Ikastolak, jangelako zerbitzua ematen dion Askora enpresarekin elkarlanean, jangelako eredu berritzaile bat ezarri du ikasturte honetan. Egitasmoaren helburua da “umeentzat espazio bat sortzea non modu osasuntsuan jateaz gain, esperientzia dibertigarria eta hezitzailea biziko duten. Pertsonetan oinarritutako jangela”, diote Askorako arduradunek.\nEredu berri hau martxan jartzeak lana egiteko modua aldarazi du eta haurren beharretara egokitu behar izan dira espazioak. Elikaduraz gain, Mahi-Mahi proiektuak hainbat alderdi jorratzen ditu: umeak nola sentitzen diren momentu ezberdinetan, nola aprobetxatu jatordu garaia baloreetan hezitzeko eta euren autonomia garatzeko edota nola egokitu jangela.\nZubimusu Ikastolako Mahi-Mahi jantokiak esperientzia zirraragarria eskaintzen die haurrei, euren rolen birplanteamendutik hasita. “Hemen ez dira jankideak soilik. Paper aktiboa hartzen dute. Mahaia jartzen laguntzen dute, janaria zerbitzatzen edota mahaia jasotzen bazkalostean”. Kontua da ikasleen eguerdiko esperientzia hobetzea.\nHiruhilabeteko menu zerrenda eskura egongo da eta, Ikastolako jangela eta Askorako arduradunarekin jarraipena egingo da.\nHilabete osoa: 97€\nEgun bat: 7,20€\nIkusi hemen 2021-2022 ikasturteko menuak.\nEkaineko menuak. Haur Hezkuntza.


David Goldblatt: «Benetako futbola galtzaileena da» | Bizigiro | Berria\nATZEKOZ AURRERA. David Goldblatt. Soziologoa\n«Benetako futbola galtzaileena da»\nTxapeldunen Liga ematen duten bitartean, Bristol Rovers taldea animatzera joatea gogoko du David Goldblatt pentsalariak (Bushey, Erresuma Batua, 1965). Unibertsitatean zuen irakasle postua utzi, eta futbolaren eta politikaren inguruko hainbat liburu idatzi ditu ordutik. Athletic fundazioak antolatutako Letrak eta Futbola hitzaldi zikloan parte hartu du aste honetan. Futbolaren industriak dirutzak mugitzen dituen garaietan, talde txikien zaleek duten garrantzia eta eratzen duten identitatea nabarmendu ditu.\nNola deskribatuko zenuke futbola gaur egungo munduan?\nTelesail edo antzerki itxura duen erritual bihurtu da futbola azken urteotan. Halaber, jendeak norbere identitatea eratzeko baliatzen du. Horregatik iruditzen zait hain interesgarria.\nZein iritzi duzu munduko egungo futbolaren industriaz?\nEkonomia globalaren funtzionamenduaren adibidea da. Goiko mailetan dagoen distira behekoen, hau da, oinarriaren kultura ezereztuz sustatzen da. Eta goi maila hori jende ustel eta ezgaiek kudeatzen dute, bihotz gabeko hedonistek.\nZenbateraino da garrantzitsua futbolaren historia ulertzea sortzen duen negozioa ulertzeko?\nHistoriak ematen dio esanahia futbolari; horregatik, ezinbestekoa da futbolaren historia ulertzea. Azken finean, futbola esanahian eta taldearen kulturaren historian oinarritzen da. Ordainpeko telebistak, baina, dena aldatu du. Diruarekin, telebista futbol modernora iristen da orain, baina modernizazio horrek aurrez zegoen guztia suntsitu du.\n«Futbolak globalizazioaren etekinak bahitzen dituen elite txiki bat pribatizatu du». Zure hitzak dira. Nola interpretatzen dituzu futbolaren negozioan izandako azken gertaerak, testuinguru historikoa oinarri hartuz?\nFutbolean ikusten diren aldaketek munduan gertatzen diren aldaketak islatzen dituzte. Azken 30-40 urteetako globalizazio ekonomikoa ulertzeko, futbola lagungarri da oso. Lan merkatuak eta sistemaren jabeek hainbat gauza ikus ditzakete futbolaren jomugari esker, eta gauza bera gertatzen da globalizazioarekin. Kapitalismoa hau guztia kokatzen saiatzen da.\n2015. urtean manifestu bat argitaratu zenuen. Zein zen zure helburua?\nErrotiko aldaketak ikusi nahi ditut futbolean. Gizartea bakartua eta banatua zegoen momentu hartan, jendeak norbere interesei soilik begiratzen zien. Horregatik, zerbait handia egitea izan zen nire helburua. Horretarako, hainbat ideia batu nituen; halaber, argitaratzeko une egokia zela iruditu zitzaidan, Erresuma Batuko hauteskundeekin bat baitzetorren.\nIzan al du ondoriorik?\nGlobalizazioaren erresistentziarako mugimendua sortu zen manifestuari esker. Alde zegoen jendea batu, eta urrats txikiak eman ziren. Italian, adibidez, errefuxiatuen alde lan egiten duten klubak daude, eta Ingalaterrako talde batzuetan zaleak dira klubaren jabeak.\nZertan datza zale kontzeptua?\nEz dago zale izateko modu bakarra; hots, aniztasuna dago zaleen artean. Zalea ez da soilik 50 urtean futbol zelaira joan den gizon zuria. Dirutzak ordaintzen dituzten turista japoniarrak, futbol modernoaren eta globalizazioaren aurkako erakustaldiak antolatzen dituzten alemaniarrak, eskuin muturrekoak edo emakumeak aurki ditzakegu egun futbol zelaietan.\nPosible al da zalerik gabeko futbolik existitzea?\nJolas bat soilik izango balitz, bai; kasu horretan jende asko dibertituko litzateke futbolarekin. Mota horretako futbolean, adibidez, ez da zalerik behar. Egun nagusitzen den futbolean, baina, ezinbestekoak dira. Futbolari baino gehiago ikuskizunari erreparatzen diogu; hau da, futbola ikusten duen kolektiboan jartzen dugu arreta, partidan jarri beharrean.\nGogorra al da talde baten zalea izatea?\nTalde txikien zaleak gehienetan ez dira euren taldeak irabazten ikustera joaten; benetako futbola galtzaileena da. Ezta futbolaren edertasunagatik ere, askok penagarri jokatzen baitute. Futbol ona nahi izanez gero, badakite telebistan ikus dezaketela. Futbol zelaian soilik aurkitzen diren janari tipikoak edo hango airea usaintzeak, baina, tokiko identitatearekin lotzen zaitu, eta hori berezia da.\nZein iritzi duzu futbola eskubide bat dela defendatzen dutenei buruz?\nKirolerako sarrera eta futbolean jolastu ahal izateko aukera ezinbestekoak dira; eskubide bat, alegia. Futbola telebistan dohain emateko aukera, aldiz, ez. Hala ere, edozeinek eduki beharko luke Munduko Kopa ikusteko aukera, emakumeena zein gizonezkoena.\nBeste 428 kasu atzeman dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan\nHamar kasutik zazpi Bizkaian atzeman dituzte. Ospitaleratzeak areagotu egin dira azken orduetan.


Iragazle erraldoiak - Zientzia Kaiera\nIragazle mikrofagoez aritu gara aurreko atalean, baina badira mikrofagoak ―edo mikrofago hutsak― ez diren animalia iragazleak ere, batzuk oso ezagunak gainera. Zenbait arrain ura iragaziz elikatzen dira. Horien artean daude marrazo erraldoia (Cetorhinus maximus) (13 metroko luzera) eta marrazo balea (Rhincodon typus) (23 metroko luzera), ozeanoetako arrainik handienak, hain zuzen ere. Uretan igerian bizi diren animalia txikiak (baina ez halabeharrez mikroskopikoak) iragaziz elikatzen dira biak.\n1. irudia: Rhincodon typus espezieko marrazo balea Georgiako akuarioan. (Argazkia: esAcademic)\nHegaztien artean ere badira animalia iragazleak, flamenkoak (Phoenicopterus generokoak) esaterako. Mokoan dituzten lamelei esker harrapatzen dituzte ur-esekiduran eta jalkinetan bizi diren alga eta krustazeo txikiak. Iragazi egiten dituzte eta, iragazteaz gain, jateko onak direnak hautatu egiten dituzte eta baliorik gabeko jalkin-partikulak baztertu.\n2. irudia: Flamenkoak uretan zein lurrean bizi daitezkeen hegaztiak dira eta krustazeoz eta algaz elikatzen dira.\nIragazle handienak, bestalde, baleak dira, munduko animalia handienak hain zuzen ere. Euphasiacea ordenako kideak diren “krill” izeneko krustazeo txikiak jaten dituzte baleek; izkirak dira, 3-5 cm-ko luzerakoak. Ozeano Antartikoan 500 milioi tona krill daudela kalkulatu izan da. Multzotan egoten dira eta multzo bakoitzak bi milioi tona izan ditzake. Balea urdinak eguneko lau tona jaten du.\n3. irudia: Krill (Meganyctiphanes norvegica) (Argazkia: Øystein Paulsen – Wikipedia – CC BY-SA 3.0 lizentziapean)\nBaleek migrazio-bidaia oso luzeak egiten dituzte. Udaberrian poloetara hurbiltzen dira, janari ugaria baitago udaberrian eta udaren hasieran. Poloen inguru horietan hiru bat hilabete egin eta jaten dutenari esker gantz-erreserba handiak pilatzen dituzte. Gantz horren funtzioa bikoitza da, gainera: batetik, larruazalaren azpian gordetzen dutenez, isolatzaile termiko aparta da, eta hori oso ondo datorkie ur hotz horietan bizi ahal izateko, eta, bestetik, ugaltze-sasoian balearen energia-iturri nagusia bilakatzen da koipe edo gantz hori. Udaren amaieran migratzen dute berriro, eta alde tropikal edo azpitropikaletara abiatzen dira, ugaltzera. Ugaltze-sasoian kasik ez dute jaten, baina larru azpiko lipido-geruza ur epeletan behar ez dutenez, energia sortzeko erabiltzen dute.\nAzkenean, ura iragaziz harrapaturiko krill hori da baleen energia-iturri nagusia, bai itsas hotzetan bizi diren bitartean bai eta, geroago, ugaltze-sasoia heltzen denean ere.\nArgitalpen-data: 2017/05/04 · Atala: Animalien aferak, Dibulgazioa


Amets - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nGorka Lasa 2021-01-08 08:45\nLeihotik begira geratu da, aho-zabalik, txundituta, itsasoaren kolorea duten begiekin elur zuriari begira. Zuri-zuri esnatu dira gaur kaleak, parkeak, belazeak, mendiak … Urtarrileko egunsenti aratza bezain berezia gaurkoa.\nEz du lanera joan beharrik, jai-eguna baita; beraz, gaur ez du zortzi orduz musukoa jarrita ibili beharrik izango ditxosozko birusa saihesteko. Txerto(ar)ekin asmatuko ahal dute! Gai horrek sortzen dizkion zalantzak uxatzen saiatzen da.\nLeiho aurrean bira egin, eta salarantz abiatzen da, han utzi baititu bart oinetakoak gabonetako zuhaitzaren azpian. Makurtzean, begietan eta ezpainetan une berean agertu zaio irribarre samurra, haurtzarora daraman ikuspegiagatik: koloretako paperean bildutako opariek gordetzen dituzten ametsak beteko ote diren itxaropena sentiarazi diote.\nOpari horietan honakoak aurkitu nahi ditu: lurra eta itsasoa kutsatuko ez dituzten ontziak, adibidez, mundu garbiagoa eta jasangarriagoa utzi nahi baitie ondoren datozenei; liburu, disko, kontzertu, zinema nahiz antzerkirako sarreraren bat, ezinbesteko iruditzen baitzaio kulturak eskaintzen duen adierazpenaz norbera aberastea, eta aldi berean, gozatzea; eta, azkenik, urtero uzten dioten galtzerdi parea.\nBaina bere oparia zabaltzean, irribarrea zabaldu egin zaio, esku artean baitu amak trikotatutako bufanda, hark esaten duen legez, mundu honen gaitzetatik babesteko.


Lege oharra eta baldintza orokorrak – BIGE\nOrri honetan, Bige Gurasoen Elkartea-ren web gune honetan eskaintzen dituen edukiak eta zerbitzuak zein baldintzapean eskaintzen dituen irakur dezakezu. Web gunearen Erabilera baldintzak dira, eta gunean sartzerakoan onartzen dituzu.\nC/Ronda Nº27, 48065 Bilbao (Bizkaia)\nWeb gune honen bitartez, gure zerbitzuen eta produktuen eskaintza edo komertzializazioaren informazioa ematen dugu. Informazioa, erabiltzaileak ikus dezaken bezala eskaintzen da, eta Bige Gurasoen Elkartea ez du erantzukizunik hartuko egoera hauengatik sortutako kaltetan:\nWeb orrian sartzeak, marka, izen komertzialengan edota zeinu bereizgarriengan eskubiderik duzunik ez du esan nahi, hau da, datu horiek Bige Gurasoen Elkartea – renak edo hirugarrengoen jabetzakoak direla baizik. Halaber, web guneko edukiengan inolako momentutan ez duzu ustiapen eskubiderik edukiko, hauen jabetza intelektuala gure enpresarena edo hirugarrengo batzuena izango baita.\nErabilera baldintza hauek legeria espainolak zuzentzen ditu. Erabilera baldintza hauetatik atera daitezkeen eztabaidak konpontzeko, Bige Gurasoen Elkartea eta erabiltzailea, Epaitegien eta Tribunalen mende jartzen dira.\nZure pribazitateak zuretzat zenbateko balioa duen, Bige Gurasoen Elkartea –n jakinaren gainean gaude. Zurekin harremanetan jartzeko, zerbitzuak edo produktuak, edo eskatutako informazioa bidaltzeko datu pertsonalen bat eskatzen dizugu, zure izena edo zure e-mail-a adibidez. Kasu horretan eta zuk bidali baino lehen, datuak gordeko ditugula eta zertarako erabiliko ditugun jakinaraziko dizugu.\nEmandako datuak fitxero batean edo gehiagotan gordeko dira. Honek, hauen tratamendu automatikoa ahalbideratzen du, eta honela bizkorragoak izango gara zerbitzuak emateko garaian. Fitxeroak, dituzten datuen arabera, dagokien babes mailan Datu Babes Agentzian erregistratuak daude. e-mail baten bitartez edo honako helbidera, Bige Gurasoen Elkartea, C/Ronda Nº27, 48065 Bilbao (Bizkaia), eskutitz baten bitartez, Datu Babes Legeak esaten duen bezala, kontrakotasun, sarbide, zuzenketa eta ezeztapen eskubideak erabiltzeko aukera izango duzu.\nEsandako identifikaziorako, zure ordenagailuan denboraldi batez biltzen diren “Cookie” izeneko fitxero batzuk gordetzen dira. Kaltegabekoak eta tamaina txikikoak dira. Web orrira sartzen zarenean, orriak automatikoki “cookie”-ak kontsultatzen ditu, eta horri esker, aurrez aurretik aukeratutako hizkuntzan agertuko da orria, aurreko aukeraketaren arabera eduki espezifikoa erakutsiko zaizu, leku pribatuetarako sarbidea edo “erosketa saskia” sistema bat egongo balitz produktuen gordetzea, gauza askoren artean.\nZure nabigatzailea “cookie”-ak ez onartzeko konfigura dezakezu, baina kasu horretan ezin izango dituzu web orriaren funtzionaltasun guztiak erabili.


| Berandu da gelditzeko – UNAI ITURRIAGAeuskaljakintza\nBy erea on 2006(e)ko maiatzak 23 in irakurlearen txokoa\nUnai Iturriaga bertsolari moduan ezaguna den arren, ez da idazle makala. Halaxe frogatzen du Berandu da gelditzeko, 1974an jaiotako durangarraren irakurri berri dudan eleberriak. Egia esan, ez nuen arrazoi berezirik izan liburu hau hautatzeko. Orain dela ez asko idatzitako nobela bat nahi nuen eta honen izenburuak erakarri ninduen.\nBertan, Mikel izeneko gazte bat da protagonista eta istorioaren muina Bilbon kokatuta egon arren, Euskal Herria osoan zehar mugitzen da, azkenik Parisean amaitu arte. 2000. urtean, Mikel Zuri-Beltz izeneko musika taldearen partaide da eta Dionisos izeneko gizon xelebre baten pisuan bizi da musu-truk. Bilboko festa batzuetan, bere taldekide Aneren lehengusu bat ezagutzen du, gerora izugarrizko arazo eta buruhauste ekarriko dizkionak: Aneren lehengusu hura ETAko kidea da eta poliziatik ihesian dabil.\nEleberri honek paregabeki islatzen ditu gazteen gorabeherak: beraien arteko liskarrak eta haserreak, lanpostuen beharra, diru kontuak… Gainera, zenbaitetan gure gizartean horren lotsagarri agertzen diren alkohola, drogak… naturaltasunez aurkezten ditu.\nGustura irakurtzen den liburua da: gazte baten arazoak tarteko, denetik ikusteko aukera ematen du. Bigarren plano batean agertzen diren pertsonaia dezente topatzeko aukera ere badugu eta hauek ere badute beraien garrantzia. Nire ustez, Dionisos eta Pietatea, besteak beste, lirateke zentzu honetan erakargarrienak.\nEz ditut liburuaren datu gehiego aipatuko. Izugarri gozatu dut berau irakurtzen eta, besterik gabe, zuek ere beste horrenbeste egitera animatu nahi zaituztet. Merezi du, benetan.\nLiburuaren kritikaren bat irakurri edo Unai Iturriagari buruz apur bat gehiago jakin nahi baduzue, klikatu hemen.


Educación Sexual | MunduBerriak\neta Tratu Onak\nHaur Hezkuntzako, Lehen Hezkuntzako, Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta ZIGko ikastetxeei zuzendua.\nGaur egun ikusten ditugun gizarte-arazoen aurrean (emakumeenganako indarkeria, sexu-aniztasunarekiko errespetu falta, nahi gabeko haurdunaldiak, sexu-abusuak), EMAIZE Sexologia Zentroak hezkuntza-ikuspegi integral baten aldeko apustua egiten dugu, sexualitatearen alderdi positiboetan oinarrituta.\nPrograma hauek EMAIZE Sexologia Zentroarekin lankidetzan emango dira.\nSexualitatea lagun dugu jaiotzen garenetik hiltzen garen arte. Horregatik, funtsezkoa da lehenbailehen lantzen hastea, nerabezaroaren eta nerabezaroaren berezko bizipenei aurrea hartuta, zalantzak, segurtasunik ezak eta beldurrak izaten baitituzte.\nNerabezaroa pubertaroarekin hasten da. Aldaketa handiko etapa da, eta autoestimua lantzea funtsezkoa da ereduei aurre egiteko. Hemen, nerabeak heldutasun fisiologiko sexuala lortzen du, pentsatzeko gaitasunean aldaketa handiak daude eta autonomia progresiboaren bidea hasten da.\nFase honetan, sexu-hezkuntza prebentzioan oinarrituko da, baina, batez ere, sexualitate arduratsua sustatzean.\nSexu-hezkuntza hainbat mailatan\nMundu Berriaken sexu-hezkuntza integraleko zerbitzu bat eskaintzen dugu, saio presentzial zein telematikoekin, ikastetxeei, aisialdiko elkarteei eta sexualitatean kalitatezko prestakuntza jaso nahi duten beste erakunde batzuei zuzendua. Pertsonarengan eta SEXUALTASUNAREN alderdi positibo guztietan oinarritutako hezkuntza-ikuspegia defendatzen dugu. Gazteentzako sexu-hezkuntzako gure programak neurrira eginda daude, beti ahalegintzen baikara talde eta ikastetxe bakoitzaren ezaugarrietara eta beharretara egokitzen.\nNorentzat da gure sexu-prestakuntza?\nHaur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntzako lehen zikloa\nGure sexu-hezkuntzako gainerako programetan ez bezala (adin handiagoko txikiei zuzenduta daude zuzenean), prestakuntza hori hezkuntza-eragileei (eskola eta familia) zuzenduta dago, haurren sexualitatean hezten duten zeregin garrantzitsua dela eta.\nSexualitatearekiko jarrerei buruz hausnartzea.\nSexu-estereotiporik gabeko hazkuntzan haurrei laguntzeko hezkuntza-baliabideak ematea.\nNorberaren gorputzarekiko, intimitatearekiko eta sexualitatearekiko autoestimua eta jarrera positiboak sustatzea.\nSexualitatea eta hari arreta ematearen garrantzia.\nSexualitatearekiko jarrerak eta sexuen hezkuntzan duten eragina.\nSexuen hezkuntza ona errazteko gakoak.\nSexu-identitatea, genero-jokabide ez-normatiboak eta sexu-estereotipoak.\nAutoezagutza eta autoestimua.\nLehen Hezkuntzako bigarren eta hirugarren zikloak\nNesken eta mutilen gorputz-aniztasuna eta izateko moduak ezagutzea eta onartzea.\nGenero-estereotipoak zalantzan jartzea.\nGorputza zaintzeko eta onartzeko jarrera transmititzea, ohitura osasungarriak eta sentimendu positiboak sustatuz.\nGorputza integratzea eta zaintzea.\nNorberaren gorputza eta gainerako pertsonena errespetatzea.\nSexu-identitatea: zer da gizon izatea eta zer da emakume izatea?\nGenero-rolei buruzko hausnarketa eta kritika.\nSexu-aniztasuna: neska eta mutil izateko modu asko.\nGorputzaren funtzionamendua eta haren aldaketak ezagutzea eta onartzea.\nGorputzen aniztasunarekiko errespetua sustatzea, edertasun-ereduak zalantzan jarriz.\nAniztasun erotikoarekiko errespetua sustatzea (gustuak, nahiak, berezitasunak, etab.).\nTratu oneko loturak espazio analogikoetan eta digitaletan.\nEredu pornografikoari buruzko hausnarketa kritikoa bultzatzea.\nPubertaroko eta nerabezaroko aldaketak eta bizipenak.\nNorberaren gorputza eta gainerako pertsonena errespetatzea. Autoestimua eta edertasun-ereduak.\nIdentitatea, desira erotikoaren sexu-orientazioa eta genero-rolak.\nMaitasun erromantikoaren mitoak.\nSexu-sentimenduak: desira, erakarpena, maitemina eta maitasuna.\nPornografiari buruzko hausnarketa kritikoa.\nGailuak, app-ak eta sareak.\nBeste kultura batzuetako sexu-estereotipoak modu kritikoan aztertzea.\nItxaropen erotiko eta afektiboei buruz eta desio eta betebeharrei buruz hausnartzea.\nSareetan egoteko errespetuzko modu bat sustatzea.\nTeknologia digitalaren erabilera desegokiaren arriskuez kontzientziatzea.\nSexu- eta genero-estereotipoak beste kultura batzuetan.\nEgungo eredu erotikoa: mitoak eta errealitateak.\nPraktika erotiko partekatuetan adostasuna lortzea.\nMaitasun erromantikoaren mitoak eta maitasun onen eraikuntza.\nBikotean gatazkak konpontzeko gakoak.\nTeknologia digitalaren erabilera arduratsua.\nPlazer erotikoaren anatomia eta fisiologia. Erantzukizuna erotikan.\nZereginen Ikaskuntzarako Gelak\nBeren gaitasun eta interesetara egokitutako sexualitateari buruzko ezagutzak garatzea.\nPertsonen arteko komunikazio-trebetasunak ikastea.\nArrisku-egoerak identifikatzen eta horiei aurre egiten ikastea.\nTeknologia digitalaren erabilera egokia sustatzea.\nGorputzaren autoezagutza. Norberaren gorputza eta gainerako pertsonena errespetatzea.\nEmozioak ezagutzea eta kudeatzea.\nSexu-abusuko egoerak eta horiei aurre egiteko tresnak identifikatzea.\nGailuak, app-ak eta sareak behar bezala erabiltzeko gakoak.\nZe gai jorratzen ditugu?\nDibertsitatea eta sexu-identitatea\nSexu-aniztasunaren balioa sustatzeko programa, bai eta haur, emakume eta gizon izateko moduak ere, transexualitate-egoerak barne.\nPrograma honen helburua da haurtzaroan eta nerabezaroan sexu-abusuko egoerak prebenitzea, autoezagutzatik eta kudeaketa emozionaletik abiatuta.\nNesken eta mutilen arteko ekitatea sustatzeko diseinatutako programa, norberaren bizipenetatik eta berezitasunetatik abiatuta, genero-estereotipoak gaindituz.\nAutoestimua eta autozainketa\nNorberaren ezagutzaren eta norberaren maitasunaren, ongizatearen eta norberaren zaintzarekiko erantzukizunaren bizipen hobea bultzatzeko prestakuntza.\nPornografiarekin lotutako estereotipoak eta faltsukeriak desmuntatzeko programa, eredu erotiko horri buruzko hausnarketa kritiko batetik abiatuta.\nKomunikazioa, enpatia eta asertibitatea sustatzera zuzendutako programa, errespetuzko praktika erotiko gogobetegarrietarako.\nPrestakuntza horren helburua da sexu-transmisiozko infekzioak (sexu-transmisiozko infekzioak edo STI ere deitzen zaie) eta planifikatu gabeko haurdunaldiak prebenitzea, horrela praktika erotikoetan erantzukizun handiagoa izateko.\nTratu oneko harremanetarantz\nBikote gazteengan indarkeriazko eta kontrolezko jarrerak prebenitzeko prestakuntza, autoezagutzatik eta patriarkatuaren kritikatik abiatuta.\nMaitasun erromantikoaren mitoak zalantzan jartzera eta maitasun-eredu egoki eta osasungarriei buruzko hausnarketa sustatzera zuzendutako programa.\nGailu, app eta sareen erabilera egokia\nGazteak teknologia digitalaren erabilera egokian hezteko programa, haien aukerak aprobetxatuz eta arriskuak minimizatuz (sexting, grooming, etab.).\n«Sexualitatearen arreta eta hezkuntza pertsonenganako gure hezkuntza-programetan sartzearen onura, haien gaitasunak, jatorriak edo funtzionaltasunak edozein direla ere; gizarte osoarentzako onura da, hezkuntza-kalitatearen irizpidetzat hartu beharreko ondasun komuna .»\nInmaculada Ruiz de Lezana\nMundu Berriak sarean:\nPsikoterapia eta Sexuoterapia