BULEGOA Z/B-N EGONALDIA IZATEKO DEIALDIA ZABALIK - Bulegoa z/b\nBULEGOA Z/B-N EGONALDIA IZATEKO DEIALDIA ZABALIK\nDeialdia: irekia 2022ko apirilaren 25etik maiatzaren 25era arte.\nEkainaren 30ean jakinaraziko zaie deialdian parte hartutako guztiei zein den epaimahaiaren erabakia.\nDeialdi hau berariaz bideratuta dago Bulegoa z/b ekimenaren barruan hainbat fase eta mailatan arte eta ezagutza ekoiztera. Egonaldia artista eta ikertzaileentzat irekita dago, eta hilabeteko iraupena izango du, baliabide espazialak, diskurtsiboak eta ekonomikoak barnean hartuta.\nBulegoa z/b, espazio fisikoa ez ezik, testuinguru bat ere bada, eta sormen- eta pentsamendu-mailako hainbat arlok elkarrekin topatzeko aukera ere bai.\nDeialdi publiko baten bitartez, Bulegoa z/b ekimenak egonaldi bat eskaini nahi die 2022an edozein diziplinatako artistei eta ikertzaileei, bulegoko espazio fisikoa eta beren eskura jar ditzakegun baliabideak erabili ahal izan ditzaten, lana edo ikerkuntza garatu ahal izateko.\nArtista egoiliarrak proposatutako jarduera publikoak Bulegoa z/b 2022aren programaren barruan txertatuko dira.\nBulegoa z/b ekimeneko egonaldi-deialdi irekiak baliabide hauek eskaintzen ditu:\n1.000 euroko ordainsaria egoiliarrarentzat.\n500 euro bidaia-poltsa eta ostatu gastuetarako, gehienez. Bestela, Bulegoa z/b ostatua emateaz arduratuko da.\nJarduerarako 200 euroko ekoizpen-gastuak, gehienez. Horri ekoizpena publikoa egiteko sortutako gastuak gehitu beharko zaizkio.\nLaguntza logistikoa eta diskurtsiboa Bulegoa z/b 2022ko programaren barruan jarduera publikoak antolatzeko.\nTokiko ingurune artistikoan jarduerak ezagutzera ematea, aurkezpenerako laguntza ematea eta garatutako proiektuaren bitartekaritza-lana egitea.\nDeialdia aurkezteko epea 2022ko apirilaren 25ean irekiko da, eta maiatzaren 25ean itxiko da.\nEgonaldia hil batekoa izango da, 2022ko irailaren 1etik abenduaren 2ra bitartean, baina zehaztu gabe dago oraindik.\nEbazpena 2022ko ekainaren 23an jakinaraziko da.\nDokumentazio osoa formatu digitalean aurkeztuko da, PDF formatuko artxibo bakar batean, IZENA_ABIZENAK_RESIDENCIA.PDF izenarekin eta 5Mb-eko.\nEdizio honetako epaimahaiko kideak sektoreko bi profesional gonbidatuak eta Bulegoa z/b-ko kideak izango dira (azken hauen botoa boto bakar bat bezala zenbatuko da).Ebazpena irizpide hauen arabera emango da:\nEgonaldia eta bertatik eratorritako jarduerak Bulegoa z/b 2022ko programaren barruan sartuko dira.\nNahitaezkoa da egonaldia irauten duen bitartean Bilbon bizi izatea.\nBi jarduera publiko egingo dira egonaldiaren eginkizunen artean: aurkezpen bat hasieran eta ekoizpen/formalizazio bat amaieran. Horien formatua Bulegoa z/b-rekin elkarlanean zehaztuko eta ekoitziko da.\nAzpiko inprimakia bete eta bidali zure proposamena:\nElkartu dokumentu guztiak 5Mb arteko fitxategi bakar batean eta erantsi zure proposamena PDF formatuan.\nElkartu dokumentu guztiak 5Mb arteko fitxategi bakar\nbatean eta erantsi zure proposamena PDF formatuan.\nZure datuak bidaltzean, gure pribatutasun politika onartzen duzu.\nMARRAZKETA-TAILERRA RAÚL DOMÍNGUEZEKIN


referentziak: Perfectuqui possible baina nahi ez\nZure galderak erantzun argia du: proposatzen dituzun aukera horiek posibleak dira eta informatiboki hobeak dira --egiazki, gertuki, evidenteki eta irrefutableki.\nOrduan, zergatik hainbestek lehenesten dute sintaxi antikomunikativoa? Etsi dut horren erantzuna ez dela bilatu behar hizkuntzalaritzaren eremuan bainan magiaren esparruan. Sinismen magiko bat dabil EHan zeinaren arabera euskaraz antikomunikativoki idaztea izango bailitzateke euskara "jator" idaztea, eta euskara komunikativoa idaztea, aldiz, euskara "kutsatua", “endekatua” idaztea. Siniskeria pozoitsu, eskizoide eta suizida hori bizirik deno gureak ez du konponbiderik.\n9:45 AM, November 17, 2014\nKiev prest dago atakerako, pretextu Rusiaren presentzia militarra.\n11:46 AM, November 18, 2014


Goizegi ondorioak ateratzeko - Asier Figueroa - Uriola.eus\nGoizegi ondorioak ateratzeko\nAsier Figueroa 2017-12-04 22:07 Kirolak\nBilbao Basketen partidu txar baten ostean, Burgosek Miribillatik garaipena merezimenduz etxera eroan zuen (62-78).\nGoibel eta kopetilun. Bilbao Basketek ez dio momentuz egoerari buelta emateko bidea aurkitu eta Burgosek (gurera etorritako 600 zaleen poztasunerako) irabazi zuen partidua Corey Fisher gidari zutela. Joko antolatzaile amerikarrrak 24 puntu eskuratu zituen, jaurtiketetan portzentaje ia perfektuak lortuz (3/3 jaurtiketa libreetan, 6/6 bikoetan eta 5/3 hirukoetan). Berarekin batera Gailius 11 puntu lortuta eta Saiz 10ekin nabarmendu ziren.\nBeltzezko gizonen artean, 16 puntu eta 7 errebote hartuta Mumbru izan zen besteen gainetik nabarmendu zena. Kapitainen zenbakietatik urrun, Fischer eta Todorovicek 9na puntu, eta Thomas beltzezko gizon berriak 8 lortu zituen.\n18-18, 11-15, 20-23 eta 13-22. Horiek izan ziren atzoko norgehiagokan laurden bakoitzean taldeek lortu zituzten puntuak. Lehia apurtu zuen puntu-sorta Burgosek lortu zuen: 21-18tik 21-31ra. Bilbao Basketek ez zuen erasoan jokorik erakusten, eta kanpotarrak jaurtiketak erraz sartu zituzten. Ez bakarrik 0-13 horretan, lehia osoan zehar Diego Epifanioren mutilak sendo eta eroso ibili ziren. Bilbao Basketek hiru garaipeneko zuloa izan zitekeena, bakar batekoa da gaur bilbotarren eta Burgosekoen artean sailkapeneko beheko partean.\nAsteartean heldu zen eta egun berean aurkeztu zuten Veljko Mrsic. Aste bakar batean nekez alda daiteke talde baten dinamika (ezinezkoa ez esatearren). Entrenatzaile bakoitzak bere liburuxka du, sistemak patxadaz landu behar dira horiek ahalik eta hoberen ikasi eta aurrera eramateko. Gauza bera gertatzen da Devin Thomasekin; entrenatzaile berriaz aparte, liga berria du amerikarrak txapelketako erritmora eta bere taldekideei egokitzeko. Zortzi puntu eskuratu zituen bere estreineko lehian. Atzoko norgehiagokatik ezin da ondoriorik atera, goizegi da hori egiteko.\nNormalean ez dut nire amorrua helarazten baina atzo gertatutakoa ez nuen batere gustuko izan; nahiko haserretu ninduen. Partidua bukatzeko bi minuturen faltan zale askok irteerarako bidea hartu zuten. Oso erraza da zale izatea gazuak ondo doazenean; atzoko partiduan zein aurtengo denboraldian animoak inoiz baino beharrezkogoak dira.\nLigako hurrengo arerioak ez dirudi egokiena dinamika txarrari amaiera emateko. Izan ere hurrengo jardunaldian beltzezko gizonak Baskoniaren kontra arituko dira Gasteizen larunbatean arratsaldeko 19:00etan. Baina are garrantzitsua den norgehiagoka jokatuko du bihar Bilbao Basketek. Arratsaldeko 20:00etan Limoges talde frantziarrari egingo dio bisita Eurocupen bizirik irauteko dituen aukera apurrak mantentzeko asmoz.


«Azkenaldian Izaro oso gustura entzuten dut»\n15 maiatza, 2020 Kate Motzean 546\nAitor Zuriarrain (Idiazabal, 1976) irakaslea da Mondragon Unibertsitatearen Ordiziako Ingeniaritza fakultatean. Koronabirusa dela eta, eskolak online ematen ari dira. «Egutegia eta ordutegia mantentzen saiatzen ari gara, baina aurrez aurre lan egitea baino zailagoa da. Baina, tira, gutxienez ikasturtea aurrera ateratzeko aukera ematen digu». Bizikletan ibiltzea gustatzen zaio, batez ere mendikoan, eta Idiazabalgo txirrindulari lasterketen antolaketan parte hartzen du. «Ekainerako mendiko bizikleta proba bat antolatu behar genuen eta zail ikusten dugu. Gazte mailako txirrindularien lasterketa eta San Blas jaitako proba herrikoia ere antolatzen ditugu». Azken hori hiru aldiz irabazi du.\nMarkel Irizar. Batez ere, bere izaeragatik.\nAzken urteetan egin dudan Eusko Bike. Kanpezun antolatzen dute. Bai ingurua eta bai proba oso ederrak dira.\nFruta (gehienetan kiwia), tostada marmeladarekin eta zerealak esnearekin.\nZerk eragiten dizu barregura?\nKen Follet idazlearen Los pilares de la tierra.\nAzkenaldian Izaro oso gustura entzuten dut. Batez ere, Paris abestia.\nEgin dizuten opari bereziena.\nLaua jatetxean egindako bazkari bat.\nGoierriko toki bat.\nIkaztegietan, nire emaztearen herria delako. Bestela Goierriko beste edozein herri txikitan biziko nintzateke.\n« 0, 1, 0?\n«Garbi daukat saiatzen jarraitu behar dudala» »


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Mª Jesus San José sailburuak parte hartu du Arabako Abokatuen Elkarteak antolatutako Doako Laguntza Juridiko eta Ofizioko Txandaren VIII. Egunean\nMª Jesus San José sailburuak parte hartu du…\n\nDoako Laguntza Juridiko eta Ofizioko Txandaren Eguna Iturria: Irekia\n\nMª Jesus San José sailburuak parte hartu du Arabako Abokatuen Elkarteak antolatutako Doako Laguntza Juridiko eta Ofizioko Txandaren VIII. Egunean Iturria: Irekia\nJaun-andreok. Egun on guztioi:\nAtsegin handiz nago aurten ere zuokin, hemen, egun berezi honetan, eta pozik nago, halaber, nire laguntza guztia eskaintzeko aukera dudalako.\nLehenengo eta behin, abokatutzak gure gizartean egiten duen funtsezko lana aitortu nahi dut.\nEta, nola ez, egun honetan aipamen berezia egin nahi diet doako laguntza juridikoa eta ofiziozko txandak egiten dituzue abokatuei.\nGaurko eguna ospatzeko hautatu duzuen lemak zera dio: “Ofiziozko txandako 51.300 abokatu, 24 ordu, urtean 365 egun”.\nHorietatik, 7.675ek zerbitzu publiko hau Euskadin ematen dute, 24 ordu, urtean 365 egun.\nAbokatutzako eta prokuradoretzako profesionalak, babesik gabe dauden herritarrei arreta eta zaintza berezia ematen dietenak.\nAurtengo adierazpenak dakarren bezala, lehen atalean.\nDoako Laguntza Juridikoa baliabide ekonomikorik ez duten herritarren defentsa-eskubidea bermatzeko tresnarik eraginkorrena da.\nBerme nagusia da benetako babes judizialerako.\nDoako laguntza juridikoarekin eta ofiziozko txandarekin konprometituta dagoen abokatutza erreferentea da herritarrekin, justiziarekin, legearekin eta Zuzenbidearekin lotutako guztian.\nLanbide horrek konpromiso argia du herritarren eskubideen defentsarekin, hain sentibera den kontu horrekin.\nMetropiak doako justiziari buruz 2017an eginiko azken inkestaren emaitzek erakusten dute hura ez dagoela zuzenbidezko estatuari, oro har, eta justiziari, zehazki, zenbait instantzia eta gizarte-sektoretatik zuzentzen ari zaizkien kritiken artean.\nIzan ere, emaitzak positiboki nabarmendu eta balioesten du doako justiziaren eskubidea emateko arintasuna eta eraginkortasuna, ofiziozko txandako letradunen lana eta arreta.\nGainera, nabarmen ezaguna du % 77k baino gehiagok eta funtzionamendua arintzat eta eraginkortzat jotzen du inkesta bete duten pertsonen % 75k.\nHerritarren pertzepzioaren inguruko datuak positiboak dira, zalantzarik gabe; eta horrek eragingarria izan behar du Lan eta Justizia Sailak gizarte-babeserako sistema horren alde lan egiten eta apustu egiten jarraitzeko.\nBadakigu, ahal den neurrian, Espainiako Konstituzioak aitortzen duen eskubidea, alegia, pertsona guztientzat, beren baliabide ekonomikoak gorabehera, berdintasun-baldintzetan justiziara jotzeko eskubidea, ziurtatzeko eta hari eusteko beharrezko baliabide ekonomikoak hornitzeko eta areagotzeko beharra dagoela.\nEtorkizun hurbilera begira, hobekuntza horretarako, dekretu berria argitaratuko da, eta, horren bidez, zenbait huts zuzentzeaz eta tramitazio-prozesuak sinplifikatzeaz gainera, modulu eta oinarrien areagotzea proposatuko da (kontzeptuan eta aurrekontuan), abokatutzako eta prokuradoretzako profesionalek doako defentsa- eta ordezkaritza-lana egiteagatiko pertzepzioak eguneratzeko.\nEz da ahaztu behar, halaber, prestakuntzara bideratutako zenbatekoak areagotuko direla, bai txandetara jotzekoak, bai zehatza eta/edo etengabea, “Herritarrek profesionalari kalitatezko prestakuntza exijitzeko duten eskubidea” bermatzeko. “Herritarrek Justiziaren aurrean dituzten eskubideen gutuna”ren 41. artikuluan jaso den bezala.\nHemen aurreikusten da lehenengoz hornitzea 6.000 €-ko partida berezia 2019an, prokuradoretzako profesionalen prestakuntzari erantzuteko.\nDoako justizia ez da eskuzabaltasun kontua, baizik eta JUSTIZIA kontua, letra larriz.\nHerritarren funtsezko eskubideen oinarrian dago. Doako justiziari behar bezalako arreta eskaini ezean, estatu batek ere ez du merezi Estatu Sozial eta Zuzenbidezkoaren titulua esleitzea.\nHasieran esan bezala, eskerrik asko gonbidapenagatik; izan ere, gaurko eguna zuokin parteka dezaket, eta eskerrik asko egiten duzuen lan bikainagatik.


Zinegoak jaialdiko sei film labur Igorren\nZinegoak Bilboko gaylesbotrans nazinoarteko zinema eta arte eszenikoen hamalaugarren edizinoko sei film labur ikusteko aukerea egongo da Igorren martiaren 6an. Ez da ezer! (Jose A. Cortes Amunarriz, 2015), Gabber maitalea (Anne Cazenave-Cambet, 2016), Ana bueltan da (Ruxandra Ghitescu, 2016), Not Guilty! (Maxim Kuphal-Potapenko, 2016), Gravido (Alejandro Duran, 2017) eta Oh-alaia-izan (Susan Jacobson, 2015).\nCortesen filmak gaurkotasun handiko gai bat tratetan dau. Ama bat konturatuko da bere semeari, gay izateagaitik institutuan eraso egiten deutsiela eta semeagaz egoereari aurre egiteko moduaz berba egitea ebatziko dau. Ustekabean, patuak aurreikusita ez egoan egoera bat ekarriko dau.\nGabber maitalea filmak gaztetxo biren istorioa kontetan dau. Hamahiru urteko Laurie eta Mila basoan jantzan dabilz. Mila Lauriegaz maiteminduta dago eta esan gura deutso.\nAna bueltan da film errumaniarrean, Laurak bere lagun Anaren bisitea izango dau. Ana, Errumaniatik, bere jaioterritik etorriko da Ines neska-lagunagaz eta gau baten, lurperatuta egozan sentimentuak azaleratuko dira.\nNot Guilty! Alemanian egindako dokumentala da. 1961ean, Heinz urte biko baldintzapeko askatasunera eta adin-txikiko zentro baten hiru asteko zigorra betetera kondenatua izan zan beste gizon baten belauna laztantzeagaitik; epaia indarrean dago ondino. Alemaniako zigor kodearen 175. artikuluaren arabera, 50.000tik gora gizon kondenau ziran homosexualak izateagaitik.\nAlejandro Duranen Gravido filmak Tomasen istorioa kontetan dau. Tomas, jaioterrira bueltau da eta aurre egin beharko deutso iraganeko mamuai eta tolerantzia ezari.\nAmaitzeko Susan Jacobson-en filmak Rita hiltzeko prozesuan dagoan andrea dauka protagonistatzat. Ritak beste mundura joan aurretik gauza bat egin gura dau: biloba armairutik ateratzera bultzatu.\nEmonaldia iluntzeko zortziretan izango da Lasarte Aretoan.


Auzotarrek eurek erabilera askotariko areto bihurtu dute San Juan baseliza asteotan - Bergara - Goiena.eus\nAuzotarrek eurek erabilera askotariko areto bihurtu dute San Juan baseliza asteotan\nImanol Gallego 2014-12-12 09:00\nSan Juan auzoko baselizaren barrualdea.\nElizek beti izan dute izaera publiko bat, eta asko dira haien inguruan ospatzen diren egun eta festa handiak. Garrantzi hori auzoetan areagotu egiten da eta baselizetako sarrerek elkarte gastronomiko, aterpe eta batzarleku funtzioak betetzen dituzte.\nSan Juan auzoko elizak, baina, izaera hori galdua zuen 2010ean ondoan duen baserriak su hartu zuenetik. "Suak teilatu zati bat erre zuen eta haren egoera oso kaskarra zen", dio Jexux Agirre auzo-alkateak. "Eliza zaintzeko ardura zutenak gero eta gutxiago ziren, eta eraikinak lan handia behar zuen", esan du Agirrek. Gauzak horrela, duela hilabete batzuk, San Juan auzoko garapenerako taldeak eliza erabilera askotariko areto bihurtzeko prozesua abiarazi zuen.\nProzesua sakona izan da, eta barruko lanen aurretik teilatua ere aldatu diote. "Erreta zegoen zatia ez ezik, guztia aldatzea erabaki genuen", azaldu du auzo-alkateak. Barruan, aldiz, paretak konpontzeaz gain, aldare gainean dagoen zerua ere konpondu dute, termitak janda zegoen-eta.\nProzesu horrek 50.000 euroko kostua izan du eta Udalak Aldundiarekin batera jarritako 30.000 euroak nahikoak ez zirenez, auzokideen eta inguruko enpresen babesa izan dute: "Diruaz edo auzolanean lagundu digute".\nLanok, baina, ez dute guztion bedeinkapena izan: "Elizak ez digu prozesua erraztu", argitu du Agirrek. 1810ean, Mendizabalen desamortizazioan, erosi zuen auzoak baseliza, eta dokumentuak izan arren, herriko apaizaren lana "ezinbestekoa" izan da. Zenbait bileraren ostean, auzotarrekin eta Gipuzkoako elizbarrutiarekin akordiora iritsi dira; horregatik, baselizan dauden altzari eta imajinak diozesiarenak izango dira aurreratzean. “Ondare hori baina, ez da auzotik irtengo”, azpimarratu du Agirrek.\nAuzotarrek, lan handia egin eta gero, domekan, festa bat baino gehiago, irekiera ekitaldi bat egingo dute. 13:00etan hasiko da ekitaldia, eta, bedeinkapenaren ondoren, dantzari eta ganbera-taldeen unea iritsiko da. Horien ostean, baselizak auzotarrak bilkura gune izateko zuen izaera hartuko du. Lehen ekitaldia domekan bertan egingo dute 50 bat auzotarrek, berritu osteko lehen bazkaria egingo dute-eta bertan. Seguruenez, mahaiaren bueltan, baseliza izango den aretoa erabiltzeko ideia asko irtengo dira.


Petronorrek bizi-ziklo katalitikoak optimizatuko ditu. Amatiño\nHemen zaude: Sarrera » Albisteak » Petronorrek bizi-ziklo katalitikoak optimizatuko ditu\nPetronorrek bizi-ziklo katalitikoak optimizatuko ditu\nPetronorrek Catalyzer aplikazioa abiarazi du, unitate Hidrodesulfuratzaileen (HDS) bizi-ziklo katalitikoak optimizatzeko tresna. Proiektua proba eta egonkortze fasean dago\nTresna honek unitate hidrodesulfuratzaileen (HDS) ziklo katalitikoen bizitzan inplikatutako parametroak ebaluatzen ditu, zikloaren optimizazio operatiboa egiten du oinarri ekonomiko batekin, eta aldatu daitezkeen aldagaiei buruzko gomendioak ematen ditu (unitateen kargak, eragiketaren zorroztasuna …).\nCatalyzer-ek HDS unitate batzuen optimizazio bateratua ahalbidetzen du, konputazio gaitasun handia eskatzen duen arazo bat, ordenagailu pertsonal batean ebaztea 6 eta 8 ordu artean behar izan baitaiteke. Cloud inguruneen bidez konputatzeko gaitasun handiak demokratizatzeari esker, Catalyzer gai da minutu batean emaitza optimoa emateko.\nProiektua amaitu da dagoeneko, eta proba eta egonkortze fasean dago. Petronorreko Operazio, eta Programazio eta Optimizazio sailetan tresna erabiltzeko estrategia zehazteko erabiltzen hasi dira. Gainera, irailean Repsol Taldeko gainerako findegiei aurkeztu zitzaien eta orain Berrikuntza eta Digitalizazio Zuzendaritzari aurkeztuko zaio.


Sukaldaritza liburua/Errezetak/Tuterako kukuluak brie gazta eta txipiroiekin — Wikibooks\nSukaldaritza liburua/Errezetak/Tuterako kukuluak brie gazta eta txipiroiekin\n< Sukaldaritza liburua | Errezetak(Tuterako kukuluak brie gazta eta txipiroiekin(e)tik birzuzenduta)\nErrezeta-liburuaren parte. Tuterako kukuluak brie gazta eta txipiroiekin\n6 Tuterako kukulu\n6 txipiroi fresko\nBrie gazta zati bat\nTipulina sorta bat\nLehenik, txipiroiak garbituko ditugu, eta ondoren, gorde. Gero, tipulinak puxka txikietan moztu; zartagin batean, oliba olio zorrotada batekin, su ertainean 15 minutuz erregosi.\nOndoren, sutik atera eta katilu batean gorde. Brie gazta, behi gazta da, baina Frantziakoa. Gazta hori pare bat zentimetroko xaflatan moztu.\nOndoren, ozpin-olioa prestatuko dugu. Horretarako, ontzi batean jarri sagardo ozpin koilarakada bat, eta modena ozpin beste koilarakada bat. 6 koilarakada oliba olio gehitu, eta gatz pitin bat ere bai. Guztia ongi nahastu.\nTuterako kukulu bakoitza lau pusketatan moztu, eta erretilu batean kokatu. Gatz pitin bat bota kukulu bakoitzari. Txipiroiak hartu, eta banan-banan erditik moztu. Zartagin zabal bat berotzen jarri, eta bertan txipiroiak frijituko ditugu.\nTxipiroiak frijituak ditugunean, aurrez prestaturik dugun tipulina gainetik bota eta sua itzali. Brie gazta kukuluen gainetik zabaldu eta gainetik txipiroi beroak zalbadu.\nBukatzeko, ozpin-olioz ongi busti kukulu eta entsaladako osagai guztiak. Prest dugu entsadala mahaira zerbitzatzeko.


Euskerabili: KURTSOAREN BUKAERA HELDU DAAA …\nKURTSOAREN BUKAERA HELDU DAAA …\nKurtsoari urrian eman genion hasiera eta aste honetan agur esateko unea ere heldu zaigu. Beste urte bat pasa izan da eta balorazioa egiteko momentua da. Horregatik, zuen ikastaroaren balorazioa ezagutu nahi dugu onerako ala txarrerako. Balorazioa, batez ere, zuen aprobetxamenduaren inguruan egiten baduzue hobeto.\nEra berean, blog honi buruzko iritziak, iradokizunak eta gomendioak eskatzen dizkizuegu datorren urtean hobetzeko. Nolako bloga nahi duzuen, zeri buruzkoa, … horrelako gauzak interesatzen zaizkigu gehien bat.\nBukatzeko, gogorarazi behar dizuegu oporretan ere bloga mantentzeko asmoa daukagula, behintzat uztailean, betiere zuen parte-hartzeak jarraitzen badu. Udako blog honetarako ideiarik baduzue helarazi beheko komentarioetan.\nEgilea: EUSKERABILI EUSKAL ordua: 15:31\nNik eskerrak eman nahi dizkizuet kurtsoagatik, oso ondo egon da.\nKlasean oso ondo egon gara eta nik, behintzat, asko ikasi dut. Eta nire ustez aurrerapen asko egin ditut. Gainera klaseko giroa oso ona izan da.\nEta blogaren gainean, egia esan, hasieran ez zitzaidan ideia ona iruditu, baina gero denborarekin gustatu zitzaidan eta ikusi duzuenez, hemen nago astero idazten. Niri datorren urtean gustatuko litzaidake hau egitea, eta aurtengo gaiak oso onak izan dira, betiko gaiak eta eguneroko berriak.\nEta bueno hurrengo hilabeterako, idatz ditzakegu gure udari buruzko gauzak, kontatzeko zer egingo dugun, non, nola...\nBueno bukatzeko berriro eskerrak eman nahi dizkizuet\nkurtsoagatik eta blogagatik,ONDO PASA UDAN ETA HURRENGO URTERA ARTE!!!\nURTE HONETAN ASKO IKASI DUGU BAI KLASEAN BAI BLOG HONETAN IDATZI DUGULAKO.BEHINTZAT NI.GAINERFA DENA ONDO ATERA DA, HAU DA, BEHAR NUENA LORTU DUDALAKO.\nBLOG HONI EZ DIOT GAUZA TXARRIK IKUSTEN, BI MINUTUTAN KOMENTARIOA UTZI ETA GAINERA IKASTEN DUZU.\nONDO PASA UDA HONETAN\nBeno, klaseak gustatzen zaizkit eta asko ikasi dut, eta blogari buruz, ideia ona iruditzen zait, niri asko kostatzen zait pentsatzen eta hitz egiten edozeri buruz eta blogarekin denetarik eztabaidatu ahal izaten du.\nKurtso honetan nire objetiboak ez nituen heldu.Hamabost estrato egin nahi izan nituen baina ez zen posible. Agian blogan kurtso honetan ariketa asko egon zeudelako, denbora asko pasatu nuen ordenagailuan aurrean. Baina beno azkenean asko ikasi nuen eta horrela osakidetzaren atariko proba gainditu nuen, momentuz honetan niretzat hori inportanteena da.


Maldetan sagarrak. Euskal gatazka euskal literaturan - SO\nSO | 2021-02-12 08:17\nMina eta artifizioa.\nBRODSKY ETA BIOK\nBarkatu neure buruaz hitz egitea, baina, hitz egin ote dezakegu idazleok beste ezertaz? Nork bere gatazkaz, nork bere buruarekin dugun borrokaz, tentsioaz harago? Beti bidelagun bat izatea komeni da, ordea, eta Joseph Brosky hartu dut gaur gidari. Del dolor y la razón bere liburua, zehatzago. Hasierarako, esaldi hauxe hartu diot maileguan: «Batzuetan, edozer egiten dugula ere, pulpiturako bidean jartzen garen sentipena daukat. Eta idazle izan ala ez izan, komeni da pulpiturantz joateari uko egitea».\nEz nago seguru euskal idazleok munduari egin diezaiokegun ekarpenik interesgarriena euskal gatazkari buruz idaztea denik. Ez nago seguru zenbait mundu alegiazko eta zenbait literatura klase kanonizatu ditugun liburuekin amaitu zirela diotenekin ere. «Ezin da mundu alegiazko edo fantastikoei buruz idatzi Obabakoak irakurri ondoren!» diotenekin, kasu bat aipatzeagatik. Hala dela sentitzen badugu, gure ezinagatik eta gure talentu faltagatik da, ez beste ezerengatik.\nEta bestalde, ez naiz euskal gatazkaz gehiegi idatzi dugula uste duten horietakoa. Euskal gatazkaz gutxiegi eta txarto idatzi izan dugu ia beti. Askoz hobeto, askoz zehatzago, askoz ere sinzeroago idatzi beharko genuke, lukete,zenukete, nuke.\nLiteratura ez al zen gure territorio libre bakarra? Edo euskara al zen? Berdintsu da. Ez ote dugu gehiegi mugatzen literaturak eman dezakeena? Ez ote dugu modei xorro-xorro jarraitu eta azkarregi pulpiturako bidea hartzeko joera, korronteak eraman gaitzan errazegi uztekoa? Ote eta omen. Idazle bati asko laguntzen dioten hitzak dira biak. Zerbait bururatzen zaionean “ba ote?” galdetu behar izango lioke bere buruari eta eszeptiko agertu. Egia bat saltzen diotenean ere ez luke erositako prezioan birsaldu behar “omen” hitzaren galbahetik pasatu gabe.\nBaldinbaitere Brodskyk lagunduko ahal dit, pulpitutik aldentzen.\nFranco hil zen urtean jaiotakoa naiz. Nola ohartu nintzen ni orain gatazka deitzen duten horren existentziaz? Bat eta lehenbizi, bizi nintzen auzoko kaleak kartelez beteta zeuden. Afixen artean bizi ginen. Afixak koloretsuak ziren eta ironikoak ere bai: garai hartako politikariak detergente saltzaile ageri ziren argazki-muntaia bat dut gogoan. Dixan, Ariel eta zegokion detergentearen ordez, alderdien sigla khantxe eta hautagaiak harro kartoizko detergente poteak erakusten. Artean umea izanagatik ez zait eslogana ahaztu: «Primero nos dan mierda y luego nos venden jabón». Horrelako zerbait zen. Deigarria, koloretsua. Duela zenbat? Hogei urte? Gehiago? Ni nintzen umeak ez du sekula ahaztu. Ulertu gabe ere, gogoan hartu nuen. Gauza bat garbi zegoen behintzat: haiek ez zuten xaboia saltzen.\nGatazkaren bigarren arrastoa, gomazko pilotak. Manifestazioa zegoela eta etxetik ez ateratzeko gurasoek. Hurrengo egunean, Geltoki Kalean bizi zen Iñaki lagunak harro erakutsiko zigun errekreoan bere etxeko leihotik sartu zen gomazko pilota gotor hura, gerra-altxorra bailitzan. Haur jolasak ziren, finean. Hori eta anaia nagusiren bat zuen norbaitek kontatutako zehaztugabekeriaren bat.\nGatazkaren hirugarren arrastoa. Ate itxi bat eta bisita ezohiko orduetan. Ikaskide baten gurasoak etxean. Zerbait serioa, baina zer ote? Gure etxean abokatu bat izan eta abokatu baten premia zuen norbaitek.\nHagina. Izenburu horixe zuen 1999. urtean Jose Luis Otamendik argitaratutako Euri kontuak liburuko azken ipuinak. Nire iritzian, azken urteotan euskaraz idatzi den ipuinik onenetakoa da Hagina.\nBa al da ipuin honetan euskal gatazkarik? Gatazkak bai, franko. Neba-arreba batzuk dira protagonista. Nebak hamabi urte bete berriak, bere buruarekin gatazka: ume izateari uzten ari zaio eta ez dago seguru hori gustatzen ote zaion ala ez. Hori baino gauza gatazkatsuagoak gutxi, partida ume baten buru barruan gertatzen denean. Arreba txikiago bat du gainera, gurasoen begietako nini bihurtua dena. Lagun bat ere badu, hamabi urte bete dituenean “kaxako umea”, adoptatua, dela esan diotelako lur jota dagoena. Erreka bazterrean jolasean dabiltzala, hagin bat topatu dute. Hagina patrikan hartu eta arrebari erakutsi dio neba nagusiak. Zer bururatuko arreba txikiari eta jabeari bueltatu behar zaiola. Arreba txikiak harrituta utzi du neba: zapata-kaxa batetik atera duen egunkari ebakin batean ageri den hildako baten argazkia erakutsi dio: autopsiak hagin bat falta zitzaiola dio. «Berea da hagina» esan dio arrebak, nebaren harridurarako, munduan aho bakar bat balitz bezala, eta aho horri falta zaion hagina topatu izan balu bezala.\nIpuin unibertsal bat, ederra. Gure minari buruzkoa. Xume eta ondo emana: Otamendik hagina erakusten digu, lehenago poema liburuetan minari eman beharreko lurraren kontzientziaren ikur bezala.\nHor dago mina. Hagina ibaira botatzen du euripean umeak ipuinaren amaieran. Errekarri bihurturik jarraituko du haginak bueltaka. Eta haginarekin, minak. Denon mina hortxe, errekaren trosta eternora kondenatua.\nBerriro diot: 1999. urtea zen. Hitz egiten al zuen orduan inork euskal gatazkak literaturan zuen presentziaz? Zergatik ez da ipuin hori inongo antologiatan agertu? Inork ez al zuen hagin hori nola kentzen zioten sentitu?\nNIK IDATZI NAHI NUENA\nEtxean jazz diskoak entzun, hamabi urterekin Alguien voló sobre el nido del cuco filmarekin txoratu eta bi horiek lotzen zituen nobela ero bat idaztea zen nire ametsa. Demagun idatzi nuela nobela hori. Demagun irakurleek urrun sumatu zutela nobela hori beraien errealitatetik. Tronpeta-jotzaile bat zen bertan protagonista, Bronxen jaioa, baina deitura euskalduna zuena. Nire editoreak arrazoi zuen. Urruti nenbilen. Beharbada kasu egin behar nion tronpeta-jotzaile beltza soinujole argentinar bihurtzeko bere gomendioari. Baina jada berandu da soinujole bati buruz idazteko. Dagoeneko idatzita dago nobela hori.\nNIK IDATZI NAHI NUENAREN ONDOREN IDATZI NUENA\nOrdea, idazlea ez da isolatuta bizi. Leporatu egiten diote bere urruntasuna irakurleek urrun sumatzen badute. Irakurleak idazlearengana gerturatzen dira; idazleak popatik hartzera bidal ditzake txakurraren salara, jakina, —utikan urrutira!—,baina “hi haiz urrun dabilena” esango diote orduan irakurleek. Idatzi guri buruz. Idatzi gaur. Idatzi hemen, esango diote. Atxagak ere hitz egin zuen bere garaian Gizona bere bakardadean idaztean presio sozialak izan zuen garrantziaz. Jendeak nolabait “eskatu” egiten zion liburu hori idaztea.\n1998. urtean, bolo-bolo zebilen eztabaidetako bat, hauxe: zergatik ez dago nobela poliziakoa euskaraz? Zergatik dagoena hain artifiziala suertatzen da eskuarki? Bo, materiala eta gertaerak bazeudek behintzat eskura! Ausardia falta ote da? Talentu falta, berriz ere? Distantzia nahikorik eza?\nTalentu falta leporatzen didatenean haserretu egiten naiz ni. Jarria nuen helburu berria: nobela poliziako bat idatziko dut. Hemen. Gaur. «Chicago, años treinta bazen, Pasaia, años noventa egingo diat nik».\nHelburua jarrita dagoenean, zein da hurrengo pausoa?\n1. Truman Capote bihurtu eta Odol hotzean hartzea eredutzat. Gertaeren berreraiketa zehatz bat egitea. Benetako gertaerak kontatzea. Edo zuzenean, liburu dokumental bat egitea, bibliografian sakonduz, lekuko eta protagonistekin hitz eginez, Ignacio Martínez de Pisónek egin berri duen bezala Enterrar a los muertos (2004) saioan, José Robles errepublikarraren desagerpena abiapuntutzat hartuta.\n2. Fikzioa egitea.\nBigarren bidea aukeratu nuen. Parabola bat egin nahi nuen, ez dokumental bat. Irakur ditzadan nobela beltzak. Ikus ditzadan film beltzak. Jendeak erre egiten du film hauetan, danbatekoak ematen ditu, pistola dauka, agente dobleak agertzen dira, ustelkeria nagusi da komisaldegietan (salbu eta iritsi berri den gazte xalo idealistaren kasuan), iheslariek arrazoi bat dute ihes egiteko —edo akaso ez—,epaiketetan herri epaimahaiak daude... Ez didate ezer askotarako balio film beltz eta nobela beltzetako konbentzioek. Ala agian bai? Hain ondo funtzionatzen dute, hain ongi olioztatzen dute konbentzioek istorioaren haria eta mekanismoa... Zerbait interesgarria aurkitu dut behintzat. Hara, zer hitz interesgarria: konbentzioa. Neronek ere konbentzio batzuekin jokatu beharko dut. Irakurleak fede apur bat beharko du nigan, nik beragan daukadan bezala, bestalde. Ez al zen bada liburua irakurlearen eta idazlearen arteko kontratua?\nEgin dut, gai, giro, pertsonaia eta motiboen hautaketa. Eta horren segidak efektu artifiziala sortzen omen du. Boxeatzaileak eta ertzainak, eta ekintzaileak eta tanatoriora bisita bat, eta hilketa bat biktimaren etxean bertan, segurtasun arau guztien kontra. Artifiziala omen, diote. Artifiziala zeren ondoan? James Ellroyren nobelen ondoan? Ez dira Ellroyren liburuak muturrera eramandakoak? Ez dira artifizialak? Los Angelesen dena gertagarri dela uste dugu eta ez Pasaian? Ez ote da izango ez garelako Los Angelesen sekula izan? Zein da irtenbidea orduan? Zein da tesia? Orduan eta urrunago orduan eta sinesgarriago? Distantziak hobetu egiten ditu fikzioaren konbentzioak? Urruneko irakurleen begietara hobeak ote dira liburuak gertukoentzako baino? Urruneko idazleak hobeak dira oro har irakurle gehienentzat, beraz, alderantziz ere betetzen ote da ekuazioa? Liburua gertaera pilaketa artifiziala dela esaten dit norbaitek. Berriro galdetzen dut: artifiziala zeren ondoan? «Egunkariak irakurri besterik ez dago...» esaten didate. A, egunkarietako errealitatearekiko desberdinak dira beraz gure nobela beltzak. Eta egunkarietako errealitatea, ez da artifizioa? Ez da konbentzioa? Areago, ez ote dute komunikabideek gero eta gehiago nobela beltzeko konbentzioetara eta hizkuntzara jotzen zenbait albiste formulatzeko garaian? Baina aurreratzen ari naiz, barkatu. Oraindik ez dut liburua idatzi. Nobelak ez dira hain azkar idazten.\nHautatu ditut pertsonaia batzuk, nioen. Komando bateko ekintzaileak. Bi emakumezko. Infiltratu bat. Polizia-fisionomista berezi bat. Zer poliziatakoa?\nErtzaintzakoa. Boxeolariak eta lumpen iluneko jendea ere badago, fikzioaren mekanismoak olioztatzen lagunduko didana. Leku bat hautatu behar da orain. Bi aukera bakarrik bururatzen zaizkit ezagutzen ditudan pertsonaia eta gertaerak kontuan hartuta: Bilbo edo Pasaia. Hobeto ezagutzen dudalako, haurtzaroko erreferente bat delako, Pasaia aukeratzen dut. Dokumentazio lanak ez nau obsesionatu izan inoiz. Hala ere, gaia gertukoa izaki, dokumentatzea erabakitzen dut.\n1. Egunkarietatik jakin dut Pasaian zakur borroka klandestinoak antolatzen direla pabiloietan.\n2. Egunkarietatik jakin dut txatarra lapurrak daudela portuan.\n3. Ertzantzari buruzko liburu irentsezin bat irakurrita dakit badela Ertzaintzan kolokialki KGB deitzen duten departamentu berezi bat.\n4. Neronen esperientziagatik dakit (hamabost urte nituenean Hernaniko Young Play diskotekara joan eta egun hartan boxeo konbate bat zegoela-eta sartzen utzi ez zigutelako), Young Play dantzalekuan boxeo borrokak egin izan direla inoiz.\nBi urteren buruan kalean da nobela. Nobela idatzi ondoren lagun batek baino gehiagok leporatzen dit nobela ez dela sinesgarria, artifiziala dela, muturrera eramana dagoela, hori ez dela Pasaia. «Zergatik?» galdetzen dut. Erantzuna:\n1. «Zakur borroka klandestinoak, Pasaian? Mesedez!»\n2. «Txatarra lapurrak? Faborez! Bitxi-dendak lapurtzea zeukaten!»\n3. «KGBa Ertzaintzan? A zer fantasmada! Telebista bateko serial baterako igual baina nobela serio batean...»\n4. «Boxeo konbateak Young Play-en? Bortxatuegia egoera! Polikiroldegian balitz, akaso...»\nEta gainera, azken eztenkada nire harrotasunari: «Gaur egun ez du hemen inork boxeatzen» eransten dute. Gero utzi egiten naute irakurle horiek eta James Ellroyrekin joaten dira dry martini batzuk edatera. Oso estimatua azken edari hori, bidenabar, arrantzale pasaitarren artean. Los Angeles, Hollywoodeko izarrak, txantajea. Horiek bai, errealistak. Sinesgarritasuna baino, zirrara bilatzen nuen nik gehiago. «Komandoek ez dute horrela funtzionatzen». Hori ere esan zidaten. Eta horren ondoren aletzen zidaten esplikazio luze eta aspergarri bat. Bost axola zait komandoek nola funtzionatzen duten. Hori baino nahiago dut alemaniarrek hitz batekin deskribatzen duten eta beste hizkuntza askotan baliokiderik ez duen hitz baten atzean dagoena ulertzen saiatu: SCHADENFREUDE: besteen minaren aurrean sentitzen dugun poza. Energia eta denbora mugatua da nobela bat idazten ari zarenean. Ez dut galduko behar baino denbora gehiago gauza gehigarrietan, konbentzioak erabiliko ditut sortzen zaizkidan arazoak konpontzeko, fikzioa erabiliko dut istorioa indartzeko, egiazko zirrara indartzeko —horretarako egiaren pentzura jardun behar badut ere—. Pertsonaien barne-prozesuak interesatzen zaizkit eta horiek esplikatzeko errealitatea traizionatu behar badut, horretarako komandokideen bizitzak faltsutu behar baditut, egin egingo dut.\nPertsonaia errealak eta irakurle errealak, horra gakoetako bat. II. Mundu Gerrari buruz idaztea jenero bat da. II. Mundu Gerrari buruzko nobela on asko idatzi dira. Sinesgarriak ez izan arren nobela ederrak diren asko ere idatzi dira. II. Mundu Gerrari buruzko nobelak irakurtzen dituzten irakurleetatik zenbat izan dira II. Mundu Gerran? Gerran izan direnentzako soilik idatzi behar ote da? Horretarako daude memoria liburuak. Diarioak. Diarioen zalea naiz oso, gustatzen zaizkit, gero eta gehiago, baina nik ezin dut halakorik idatzi. Nik fikzioa egin nahi dut: ez diario bat, ez kronika liburu bat, ez liburu politiko bat, genero beltzeko liburu bat baizik.\nKontua da, ETAko ekintzaileak eta ertzainak agertzen diren liburu bat idatziz gero, topatu egingo dituzula goiz edo berandu zure pertsonaiak kalean. Horretaz kontziente izan beharko ote nuke derrigor istorio hori idazten ari naizenean? Beharbada bai. Beharbada, idazle batek idatzi beharko luke beti bere pertsonaiak kalean ikusteko aukera buruan izanda. Melvillek idatzi beharko zukeen Akab kapitaina, edo areago, Moby Dick berbera, azken portuko tabernan ron batzuk hartuz topatzeko aukera kontuan hartuta. Hala egin ote zuen Melvillek? Hala egiten dutenak ote benetako idazle bakarrak?\nLitekeena da. Demagun urteen poderioz eta txiriparen txiripaz, nire liburuaz ekintzaile batekin eta ertzain batekin hitz egiteko parada dudala. Biek irakurri dute. Bati asko gustatu zaio eta besteari ez hainbeste. Demagun ni harritu egiten naizela: alderantzizko erreakzioa espero nuela, lepoa egingo nukeela haiekin hitz egin aurretik, gustatu zaionari ez zitzaiola gustatuko eta hainbeste gustatu ez zaionari baietz. Dilema ederra. Erantzule ote naiz ni nire irakurleez eta haien iritziez? Frakaso bat ote da erreakzio alderantzizkatu hori?\nZenbait egun lorik egin gabe. Disgustua pasatzeko film bat ikustera noa: Sean Pennek asmatikoarena egiten du filmean. Ventolin inhaladorea hartu eta salbutamol dosia irensten du aldiro.\nSean Penn aktore ontzat daukat baina gaizki erabiltzen du inhaladorea: biriketatik sufritzen duen orok dakien legez, txutea hartu aurretik astindu egin behar izaten da eta gero sakon arnasa hartu. Delikatua da oso operazioa: inhaladoreari sakatu behar zaion uneak bat etorri behar du aspirazio momentuarekin. Horrela, Sean Pennek ez du inhaladorea astindu, eta ez dator bat sakatze unea eta aspirazioa. Sean Penn ez da sinesgarria asmatiko bezala... lau urte zituenetik inhaladorea erabiltzen duen hogeita hamar urteko asmatiko kroniko baten begietara ez behintzat. Baina Sean Penn aktore handia da, hala ere. «Zer ondo egiten zuen Sean Pennek asmatikoarena!» esango dute zinema irteeran denek. Eta arrazoi guztiarekin esango dute, gainera.\nAplikatu inhaladorearen adibidea euskal gatazkari: asmatiko kronikoentzat bakarrik idatzi behar al da literatura? Ala gainerako irakurleentzat ere bai? Denentzat, litzateke erantzuna. Jakina. Baina kontua da, beharbada, benetako asmatiko batek inhaladorea erabiliko balu kameren aurrean, ez litzatekeela zinemako konbentzioen barruan sinesgarri. Londresko antzoki batean bost urtez antzezlanaren amaieran negar egiten zuen aktorearen istorioa gogoratu bestela: nola egunez egun obra bera egiten zuelarik, bost urteren buruan, ama hil zitzaiolako antzeztokian zinez negar egin zuen aldi hartan —tranpaldo gainean benetan negar egin zuen aldi bakarrean—, bere agentea hurbildu zitzaion kamerinora funtzioaren amaieran, esateko, zer eta, bazela ordua antzezlana aldatzeko, bost urte asko zirela, eta gau hartan negar egin zuenean, artifizialak suertatu zirela bere malkoak.\nKonbentzioa: egia ez baizik eta egiantzekotasuna bilatu behar da. Istorioaren zirrara eta tramaren garapena ez dut zapuztuko errealismoaren aldarean. Norberak bere arauak ditu eta hori da nire arauetako bat. Zein ote edo zein omen ondorioa? Dauzkagun istorioekin nobela poliziako sinesgarriak ez egitea gure talentu faltaren errua dela, lehen-lehenik. Bigarrenik, irakurlearen eta idazlearen arteko konbentzio kontratuak garbi ez izatearena. Nik idatziz paratzen badut CIA eta Asuntos internos eta la cosa nostra eta Bloody Sunday, horrek mila oihartzun ekartzen ditu literatura irakurlearen burura, ez dago gauza handirik esplikatu beharrik, jada irakurleak eraiki du bere atrezzoa, bere giroa, prest dago ekintzarako. Areago, Guardia Zibila esaten badut ere, antzeko zerbait gertatzen delakoan nago. Ordea, nik esaten badut Ertzaintza, oihartzunak ez dira nobela beltzekoak, Tolosako Boinas Eloseguineko txapel gorrienak baizik. Posible da kutsu horiek gainetik kentzea, baina horretarako lan gehigarria egin beharko du idazleak. Ez ote dator gabezia horretatik, esaterako, intifada eta apartheid hitzak hainbeste erabili eta gurera egokitu nahia?\nKomunikabideetan eta gizartean xehetasun eta ñabarduretarako lekurik ez dagoela ikusteak haserrearazten nau. Hizkuntzaren erabilera makurrak izutzen nau. Ha sido detenido un presunto terrorista que ha cometido tres sangrientos atentados. Non geratzen da “presunto” horren indarra, ziurtasun osoz badio gero esatariak hiru atentatu odoltsu egin dituela? Kazetaria epaitegietara eraman ez dezaten premiazkoa den kosmetika zuhur doia al da bere deontologia guztia?\nBrodskyk hauxe dio berak bizi izandako garai komunistari buruz: «Amesgaizto hura bizi izan genuen askorentzat, eta batez ere amesgaiztoaren aurka borrokatu zutenentzat, kontsolamendu moral handi samarra izan zen hori: gaizkiaren aurka iraun edo borrokatzen duena automatikoki zintzo sentitzen baita, eta jada ez da bere burua aztertzeaz gehiago arduratzen». Horra, literaturaren ardura zein den: beren burua aztertzen ez dutenak ere aztertzea, haiek beren burua kanpotik ikus dezaten behartzea, sinplifikazioak birrintzea, etsaiaren estatusa egoera irristakorra dela frogatzen saiatu eta ulertaraztea irristakortasun hori norbera bere buruaren etsai bihurtzeraino iristen dela askotan.\n«Ezinegona sortzen didana da era egoki batean adierazteko arazoak dituen pertsonak beti jotzen duela ekintzara. Eta ekintzaren hiztegia, nolabait esatearren, bere gorputzera mugatzen denez, bortxaz aritu beste aukerarik ez du, bere hiztegia arma baten bidez handitzen du, berez adjektibo bat erabiltzea nahiko lukeenean». Brodsky berriro. Eta idazleak adjektibo bihurtu nahi luke orain, zerbaitetarako balioko badu bere lanak.\nMINA. NEUROLOGIA ARIKETA\nMina daukanak arrazoia berea dela uste du. Minak ekiteko indarra ere ematen dio. Idazlearen zeregina da minak eta arrazoiak askotan zerikusirik ez dutela frogatzea. Eta hori nola lortzen du idazleak? Ez jainko bat balitz bezala: deabrua bera balitz bezala baizik. Sufritu duenari beharbada kalean aurkituta eman egingo diogu arrazoia, guri ez daukala iruditu arren. Baina gure liburuetako pertsonaiekin ezin dugu hain era paternalista eta koldarrean jokatu. Deabru narratzaileak (narratzaile deabruak) ezin du horrela jokatu. Narratzaileak, liburuko pertsonaiak besteen minera eramango ditu arrastaka, besteen mina uler dezaten saia daitezen.\nEta gero dago min neurologikoan alegiazko min izendatzen dutena. Hau da esperimentua: bi eskuak karpeta baten gainean jarri eta orratz batekin zulatzen badizkizute, esku bietan sentitzen duzu ziztada. Aldiz, neurologoek frogatu dute operazio hau baldintza zehatzetan hainbat bider egin ondoren, eskuetako bat karpetaren azpian jarri eta esku horren ordez zure atzean ezkutatuko beste pertsona batek jartzen badu bere eskua karpeta gainean, bi eskuak —zurea eta lagunarena— ziztatzean, lagunaren ziztada ere zerorrena balitz bezala sentitzen duzula. Begiek engainatu egiten zaituzte. Idazlearen eskua nekez dago karpeta gainean. Idazlearen eskua karpetaren azpian dago babestuta gehienetan, baina berea bezalakoa den, bereak bezala bost hatz dituen esku bat ikustea nahikoa du min hori berak ere sentitzeko. Eta alferrik esango diozue gero idazleari ez duzuela bere eskurik ziztatu. Berak sentitu duen mina ere benetakoa da.\n«Ez da liburu ona baina ezagun du sufritu duen pertsona batek idatzia dela» entzun nion behin irakurle bati, delako liburuari onespena emanez. Hala, filma amaitzean kreditu tituluetan «benetako istorio batean oinarrituta» dagoela gaztigatzen diguten film kaskar horiekin gogoratu nintzen. Ez ote digute benetako gertaera batean oinarrituta daudela esaten duten film horiek benetako oinarri hori filmaren eskasa barka diezaiegun, aringarri bezala, koartada bezala erabiltzen? Ez ote daude, gainera, beren filmen eskasaz eta makulu horren premiaz jabeturik zuzendari maltzur horiek? «Tira, txar-txarra zen filma, baina benetako istorio batean oinarritua dagoenez...».\nBereizi behar dira bi gauzak: benetako oinarriak ez du filma benetako egiten. Arrazoia ez dago beti sufritu duenaren aldean. Erredentzioa ere ez. Baina arrazoi zuen Oscar Wildek: mina dagoen lekuan, zoru sakratu bat dago. Mina dagoen lekuan, zabiltza tentuz, begiratu arretaz non zapaltzen duzun. Mina duenak arrazoia ematea nahi du, eta ez dizu artifizioa barkatuko —ezta ustez bere mesedetan erabiltzen baduzu ere—.\nMASAREN MALKOAK, FRIBOLIZAZIOA, ETA ABAR\n«Analisi politiko gehiegi eta psikoanalisi gutxiegi ikusten dut nik hemen», aitortu zidan behin Euskal Herrian bisitan zen Le Monde egunkariko kazetariak. Arrazoi pixka bat bazuen, ziur asko. Edozer delarik ere euskal gatazka deitzen zaion hori, askoz ere errazago azaltzen dira egoera asko irakurketa afektiboa eginez irakurketa politikoa eginez baino. Irakurketa eta interpretazio afektibo hori ez dute komunikabideek landu. Ez behintzat, zenbait filmetako soinu banda anpulosoetan orkestra soka sekzioek duten funtzioa betetzeko baino areago, hau da, sentimendu primarioak sakatu eta giza talde batzuen aldeko negar anpulu errukigarriak sortzeko. Eta guk gorroto ditugu negar egin dezagun hor jarri dituzten biolin negar-eragile horiek, efektu berezi pavloviano-konduktista bezain primarioak. Negar egin behar badugu, egingo dugu. Baina ez haien biolin doinu anpuloso horien erruz.\nGatazkaren irakurketa afektibo horretan dago ziur asko, azken aldiko hainbat libururen ekarpena. Bizia lo liburuarena, nola ez, baina baita bera baino lehenagoko beste testu batzuena ere (Jokin Muñozek, bide batez, Bizia lo baino lehen Joan zaretenean eleberria ere idatzi zuen, eta hor ez al zegoen abiapuntu moralago bat? Ez al da hor dilema moral bat liburuaren motor nagusia? Intimotasunera eta mundu afektibora errazago hurbiltzeko gatazkara aurrez hurbilpen morala egin izanak lagun dezake, apika?).\nEtsaia besteak dira izatetik etsaia ni naiz horretarako pausoa azal daiteke joan-etorri etiko-moral eta jardun filosofiko nahiz silogismo engainagarrien bidez. Baina etsaiaz hitz egiten hasten garenean, etsai hori nire arrebaren mutil-laguna bihurtzen dugunean, salto handia dago, plus afektibo horrek asko esango baitu une horretatik aurrera pertsona horren jokabideaz, bere hautuez. Sinesgarritasuna hor bilatu behar da, beharbada. Ez da hainbeste begiratu behar apika guk deskribatzen ditugun balizko ekintzaileen eguneroko bizimodua benetako ekintzaileenarekin bat datorren ala ez, baizik eta “nire arrebaren mutil-laguna ere baden delako etsai hori” neronek jarritako lehergailu baten erruz ezker zangorik gabe geratu denean niri sortu zaizkidan (edo sortu ez zaizkidan) kontraesan, bihotz-zimiko, estutasun eta zalantzen kontaketa horrek behar du sinesgarri.\nEz dago kontua Lila dit ça (Ziad Doueiri, 2004) filmean aipatzen den azken muturreraino eraman beharrik ere: «Alutxo samur baten eta Palestina askatzearen artean aukeratu behar banu, alutxo samurra aukeratuko nuke nik» dio bertan ezagutu berri duen neskarekin txoratuta dagoen Chimo pertsonaiak, Marseillako errebaletan bizi den protagonista arabiarrak. Asko esaten du esaldi horrek. Beroaldi bat besterik ez zen? Hotz-hotzean ez ote zuen Chimok halakorik esango? Nazkatuta dago berari oso zeharka eragiten dion eta aurreko belaunaldiengandik jaso duen gerra horren zama pairatzeaz? Balio galera baten adierazle al da esaldi hori? Txoriburu baten gustu txarreko ateraldia? Nola interpretatzen du hori ikusleak? Eta ikusle arabiarrak? Inkesta bat egiteko modukoa da esaldia, baina gaur egungo euskal gazteen artean ere... Eta hemen ez naiz harago joatera ausartzen. Benetan pentsatzen du hori Chimok? Ziur asko ez, baina berez atera zaio ateraldia, eta beraz, egiaren ernamuina bederen badu esaldi horrek atxikia.\nFribolizatu eta burla egin al diezaioke era horretan arabiar batek Palestinako kausari, ehundaka mila pertsona erail eta oraindik ere egunero errepikatzen den sufrimendu eta min ikaragarri horretaz trufa al daiteke lotsagabe eta zabar? Woody Allenek, era jostagarriagoan, Radio days (1987) filmean antzeko zerbait adierazten zuen, juduaren ikuspegitik bere kasuan: Israelgo estatua eraikitzeko dirua biltzen zuten umeek asteburuetan kalean, eta diru hori euren gustukoena zen Mendekatzaile Maskaratuaren super-heroiaren jostailuzko eraztun bat eta izozkiak erosteko erabiltzen dute, estatu juduaren eraikuntzarako bidali beharrean. Rabinoak errietan egiten die gero. Belaunaldi kontua da, baina, ez ote lukete Woody Allenen filmeko ume horiek hazitakoan Lila dit ça filmeko Chimorekin mahai batean aurrez aurre eserita Palestinako gatazkari buruzko ikuspegi interesgarri bat izango? Nork esango die ezetz? Nork esango die friboloak eta legitimitaterik gabekoak direla? Hamarkadaz hamarkada arazoa endekatu eta eternizatzea besterik lortu ez duten aurreko belaunaldietako agintariek?\nAfektibitatearen eta tic friboloen atzean dauden sentimenduak ikertzea ez da ahuntzaren gauerdiko eztula. Beharbada, bi horien baturak uste baino emaitza hobeak eman ditzake. Literaturan ematen ditu. Eta liburuak izan daitezke testigantzak jasotzeko lekuak, baina baita errealitatean oraindik egin gabeko esperimentuak egiteko laborategiak ere.\nArteak ez du bizitza kopiatu behar. Bizitza kutsatu egin behar du arteak, berriz ere, Joseph Brodskyren hitzetara joz.\nALDE AFEKTIBOARI BURUZKO BESTE ADIBIDE BAT\nA errepublikarra da eta B falangista. B-k, fusilatzera zeramatenean, ihes egin du taldetik. A errepublikarrak, kobazulo batean ezkutatuta, mela-mela eginda eta hotzak akabatzen aurkitu du B falangista. «Hor al dago?» galdetu dio bere buruzagiak. «Ez, hemen ez dago inor» erantzun du A errepublikarrak. B-ri bizitza salbatu eta aurrerantz jarraitu dute soldadu errepublikarrek, kobazuloa arakatu gabe. Hona, gutxi asko, Javier Cercasen Soldados de Salamina liburuaren argumentua. Anekdota horrexek sostengatzen du liburu guztiko korapiloa. Jarrera moral goren bat, errukia, bizitza norberaren idealak baino gehiago maitatzea... Zer dago etsaia barkatzearen erabaki horren atzean? Ziur asko euria dago, falangistaren aurpegi lokaztua, ilea narrats izatea, aurpegia zurbil eta soina makurtuta. A errepublikarrak barkatuko ote zion bizitza B falangistari, egun eguzkitsu batean ileko arraia harro orraztuta lukeen lepa-tentea balitz falangista hori? Ziur asko ez. Irakurketa moralaz harago, lokatzaren irakurketa egin daiteke. Eta lokatzetik irazita azalduko ditugu gauzak, eta lokatzetik hunkituko irakurlea, eta, zilegi bazait esatea, mundua aldatuko ez badugu ere, lokatza geure eskuekin lantzen dugula sentituko du idazleak, zerbait moldaerraza badela tarteka irakurlearen garunean.\nROAD MOVIEAREN EZINTASUNA\nZer egin etxe batean sartuta isolatuta dauden bi pertsonekin? Nola eraman aurrera haria? Pasaia blues idazten nuen bitartean sortu zitzaidan arazoetako bat izan zen hori. Brodsky bidelaguna mintzo da berriz, eta arrazoi du oraingoan ere: «Leku itxi batean gertatzen den gatazka bat —etxe batean, adibidez— tragedian amaitzen da beti, espazio laukiluzeek arrazoiaren alde jokatzen dutelako, eta emozioa kortse batean sartuta geratzen delako».\nEsan izan da gurean huts egiten dutela road-movie ahalegin guztiek. Errepideko literaturak nekez funtzionatzen duela. Txikiegiak omen dira gurean distantziak bidean zerbait interesgarria gerta dadin. Areago, pentsatzeko denborarik edo pentsatzen duena aldatzeko, eboluzionatzeko denborarik ez omen diete ematen euskal errepideek liburuetako protagonistei (ez da erabat egia: hortxe dugu, beste jenero batera joaz, Iturralderen Kilkerra eta roulottea).\nMadrid-Euskal Herria-Paris ardatza balia genezake, egia. Baina askoz ere joko gehiago ematen dute autobusek. Gogoratu bestela, Atxagaren Zeru horiek, edo gogoratu presoak bisitatzera doazen autobusei buruz idatzi izan diren zenbait ipuin (Lander Garroren Orain galdera berriak ditut liburuko adibide bat daukat preseski gogoan). Bidaia luze horietan, badago pentsatzeko astia, gauzak gertatzen dira, geldialdiak daude: dispertsioa eta presoen urruntzea, presoentzat eta euren familientzat krudela bezain literaturarako bide emankorra da. Hobe halako emankortasunik ez bagenu, egia, min ematen baitit niri ere hau idazteak. Baina narratzaile orojakilea den deabruak badaki hori dela egia. Mina emankorra dela fikzioan erabiltzen dakienarentzat. Erranak erran, hor badago, balia dezagun. Konta dezagun gure mina, eta konta dezagun hausnarrean, luze, autobus bidaiaren iraupena baliatuz, nola sentitzen dugun falta zaigun haginaren mina.\nKARTZELA INGURUKO AUZOAK\nJakina da kartzela duten herrietako ekonomian pisu handia duela kartzelara bisitan doan jendeak utzitako sosen zenbatekoak. Bisita gehien dituzten egunen jakinaren gainean egoten dira saltzaileak eta stock berezia ekartzen dute egun horietan. Kartzeletara fruta eramatea nahi izaten zuten garai batean presoek. Fruta erosi eta erosi, hor ari gara denok, laranjak kiloka erosten. Herriko jendeari, gu baino askoz diru gutxiago uztera doanari, itxoiteko eskatzen dio fruta saltzaileak egun horietan. Zergatik? Estimazioagatik? Ez, jakina: negozioagatik. Baina zortzi astetako bisitaren ondoren? Negozioagatik hartuko du oraindik ere era edukatuan bezeroa fruta saltzaileak, ala estimu minimo bat hartuko dio bere erosleari?\nSaltzaileak jakinaren gainean daude. Badakite kartzelara doazela horiek denak, azentu euskalduna dute, baina, hala ere, ez dute galderarik egiten auzo hauetako tabernari eta dendariek; kartzela beti egon da hor, beraien etxebizitzen ondoan, memoria dutenetik, eta autobusetik jaisten diren euskaldun horiek laranja asko erosten dituzte. Idatzi gabeko itun bat dago haien artean. Ez ote dio azkenean jakin-minaren harrak barrua jango fruta saltzaileari? «Zer krimen odoltsu egin ote du emakume on puska horren semeak edo alabak?». Ipuin eder bat dago hemen: fruta saltzaileak aukeratzen dituen laranjei buruzkoa. Presoaren amak laranjak erosten dituen bitartean zain dauden auzoko gainerako bezeroei buruzkoa. «Estos vascos son unos hijos de puta, pero dejan pasta» esatetik «¡Ya compran naranjas, estos hijos de puta!» esatera pasatuko da denboraren poderioz fruta saltzailea. Eta alde handia dago batetik bestera, baita hijos de puta ahoskatzeko maneran ere. Hogei urte urte asko dira laranjak erosteko. Baita saltzeko ere. Fruta saltzailearen eta eroslearen artean badago elkar higatze bat, elkar iragazte bat. Hogei urteren buruan, zer pentsatuko du laranja saltzaileak euskal gatazkaz? Ez al da hori ere irakurketa interesgarria? Niretzat, idazle naizen aldetik eta ez kazetari ez eta analista politiko ere, erantzuna baiezkoa da, dudarik gabe: interesatzen zait transakzio merkantil hutsa dirudien harreman hori. Ariketa polita begitantzen zait fruta saltzaileak buruan dituen euskaldunei buruzko ideien garapena edo deuseztapena.\nXehetasunak euliak bezala akabatzen diren garaietan, idazlearen lana da xehetasun horietan sakontzea, mahai gainean ñabardurak edo laranja eskukada bat jartzea.\nTXIKITASUNA ETA UNIBERTSALTASUNA\nNork bere istorio txikia egoki kontatuz gero unibertsala datekeela eta norberak berea kontatu eta berea bihurtu behar duela unibertsal, hori da azken urteotako tesia. Hala esan izan da eta hala da, agian. Hala omen. Ba ote? Ez da erraza, konpai. Ez da erraza, ez ditugulako gurean aipatze hutsarekin mundu guztiak ulertuko dituen esanahiez betetako hitz eta sinbolo asko. Normandia. Gestapo. IRA. Pisu berezia duten hitzak dira. Akonplexatuak gara agian, eta bai, txikitasunetik abiatu beharko genuke, baina ez didazue ukatuko «Ni Normandiako lehorreratzean izan nintzen» esan edo «Ni Ebroko guduan izan nintzen» esatea ez dela gauza bera mundu zabalean. «Santoñako errendizioa» esan dezakegu, baina zer liburutan azaldu dugu guk, euskaraz, gure Santoñako errendizioaren kronika? Zer fikzio nobelatutan?\nEz dugu gure historia ondo kontatu. Ez ditugu gure historiak ondo kontatu. Ez zaharrak eta ez berriak. Eta batez ere, ez literaturako liburuetan. Historiako liburuetan ongi kontatuta dauden, nik ez dakit. Ez naiz historialaria. Eta barkatuko didate historialariek, baina literaturaren bidez idatzita ez dagoen historia bat, herri batek idatzi dituen fikziozko liburuek berez azaltzen ez duten historia bat, alferrikakoa da. Ez dugu idatzi otsailaren 23ko estatu kolpeari buruz, Lasa eta Zabalari buruz, ez diogu lur bat jarri gure minari. Bitartean, Cuéntame telesaila ikusi eta trantsizioko urteen ikuspegi gaingabetua jasotzen dute gazteek, eta guatekeen eta seiscientosaren urteak ez zirela hainbesterako izan pentsatuz, gaizki gogoratuz edo ondoegi ahaztuz, horrelaxe engainatuko du bat baino gehiagok bere memoria («a, baina... izan al ziren grebak, konbultsio politikoak, heriotza zigorrak Francoren garaian? Bai? 70eko hamarkadan ere bai? Ez zaidazu esan...!»).\nNahiz eta bakoitzak bere txikitasunetik idatzi eta unibertsal izateko era bat norberak ezagutzen duen hori ondo kontatzea dela esan, beti behar dira koordenatu erreferentzial funtsezko batzuk, zirrara konpartitu batzuk. II. Mundu Gerran Normandia, gestapoa, Paris okupatua aipatzea nahikoa da irakurlearen buruan mila irudi eta sentsazio eragiteko. Guk faltan ditugu halako informazio eta sentsazio uholdea eragiten duten hitzak. Edo hobe esan, faltan izan baino, ez gara hitz horiek berez duten balio sinbolikoaz hornitu eta balio sinboliko konpartitu horiek gizarteratzeaz arduratu. Esan dezakegu Hipercor, esan dezakegu Lasa eta Zabala, baina... Kontua da horiek ez ditugula kontatu ondo, ez dizkiogu munduari kontatu gure minetik eta gure ikuspegitik, eta horrek, frustratu egiten gaitu halabeharrez. Orduan, azkenean, hitz bakarra geratzen zaigu erreferente konpartitu bezala, eta beti heltzen diogu horri: Gernika.\nHorregatik eskertzen ditugu oraindik ere hainbeste “belaunaldi bat erretratatzen duten” liburu horiek, erreferente konpartitu horiek katarsi bezala balio dutelako belaunaldi oso batentzat. Eta urteak pasatu ahala, gero eta zailagoa zaigu barruan dugun hori kanporatzea —psikoanalisiaren legeetako bat horixe: benetan inporta duena ezkutuan dago oso, kostata kanporatzen dugu—. Gure aurreko belaunaldiek Gerra Zibilarekin egin zuten gauza bera egiteko arriskua hortxe dago: isiltzeko arriskua, alegia. Horren aurrean, zer ahalegin ederra Koldo Izagirrek Agirre zaharraren kartzelaldi berriak idaztean egindakoa, planoa zabaltzekoa, kartzela generiko bat sortzekoa, gure mina munduan beste minen artean kokatzekoa plano orokor baten bidez.\nHerenegun bertan Atxagak Txilen esandakoak, berri agentzia batetik atzo jasoak: «Neronen begiekin ikusi dut nola nirekin arbolatik sagarrak hartzen zituen eskolako lagunak hiru urte beranduago euskal nazio eraikuntzarako bide maoistak zuen garrantziari buruz nola hitz egiten zidan. Horixe da euskaldunok bizi izan dugun egoeraren partikulartasuna». Zer da egoera honetan garrantzitsu? Nazio eraikuntzarako bide maoista, ala eskolako lagunarekin sagarrak biltzea? Areago, ez ote dago, ziur asko, zurekin arbolan sagarrak bildu dituen norbaitek maoismoari buruz hitz egiten badizu, zerorri ere, oso ondo zer den jakin gabe maoista bihurtzeko aukera gehiago, ez maoismoagatik, baizik eta sagarrengatik? «Zergatik egin zinen maoista?» «Arbolara igota sagarrak jateagatik» litzateke ziur asko, hainbat aktibista politikoren ekintzak azaltzeko esplikaziorik zintzoena. Zintzoena bezain ezkutukoena, askotan.\nARTIFIZIOA MINAREN KONTRAPUNTUA DA\nMartxoaren hamaika da. Pasatu da urtebete Madrilgo atentatua gertatu zenetik. Irratian mikrofonoak ireki dituzte, «non zeunden zu martxoaren hamaikan atentatuen berri izan zenuenean?» galderari erantzuteko. Probetxuzko ezer ez entzuteko etsia hartua dut, horrela mikrofonoak irekitzen dituzten gehienetan bezala. Erratu naiz nire pronostikoan. Gizon gazte baten kontakizun estonagarriak ustekabean harrapatu nau: «Martxoaren hamaikan non nintzen? Autoz nindoan, landa errepide batean. Derrepente, zakur bat ikusi dut hantxe bide ertzeko txarrantxa hesian kateatuta, aurrera egin ezinik eta uluka. Geratu dut autoa eta zakurrari kateatuta dagoen lekutik ateratzen laguntzen hasi naiz. Sufritzen ari da gajoa. Zauria gaiztotua du. Txarrantxa bizkarrean barruraino sartua. Ez duk lan samurra izango, nik nire artean. Irratia piztuta laga dut, ohartu naiz irrati-esatariak eten egin duela ohiko programazioa... Madrilen lehergailuak jarri dituztela... Trenetan, ehundaka zauritu... ETAkoak izan ote diren ustea... Lehendakariaren adierazpenek baieztatu egiten dutela dirudi, gainera... Zakurra uluka, txarrantxa barruraino kateatuta eta nik ezin zakurra handik atera...». Aspaldi entzun gabea nintzen halako angustia deklaraziorik. Zer narrazio eder idatz daitekeen entzundakoarekin, horixe bururatu zait. Zer narrazio eder egin berri duen konturatu ere egin gabe irratiko entzule horrek. Non dago, ordea, narrazioaren gakoa, benetan hunkitzen gaituena? Ez berez ezaguna dugun martxoaren 11ko tragediaren kontaketa berritzean, baizik eta berak bere tragedia propioa kontatzean —zakur harrapatuaren tragedia eta irratian berri lazgarri bat entzuten ari den gizonarena—. Kasu honetan zakurrak betetzen duen kontrapuntu funtzio hori behar du literaturak. Eta ohartu naiz, Jose Luis Otamendiren Hagina ipuinean ere kontrapuntu horrek egiten duela ipuina eder. Ustekabean agertzen da gatazkaren arrasto bat egunkari txatal baten forman, edo irratiko berri baten forman. Baina protagonistak, lehendik ere badu bere tragedia partikularra: txarrantxa hesitik askatu beharreko zakurra irratiko entzulearen kasuan, nerabezaro txoroari eta munduari aurre egin beharra Otamendiren ipuineko haurraren kasuan.\nDenbora, distantzia. Euskal gatazkari buruz artez eta zuzen idazteko denbora pasatu behar dela aipatu izan da, ez dagoela gertaerak suertatzen diren aldi berean idazterik, gertatzen ari diren gauzekiko perspektiba behar dela, areago gertatzen den hori mingarria bada. Hori horrela izan daiteke neurri batean, ikusi besterik ez dago Espainian zenbat liburu agertzen ari diren Gerra Zibilari buruz: zenbait idazle, euren egia argitaratzeko, protagonistak hiltzeko zain egon balira bezala. Aldiz, trantsizioari buruz, Francoren azken urteei buruz, apenas idatzi den erreferentziazko nobelarik, eta zer esanik ez demokrazia urteetakorik... Baina jakina, ezin dugu Muñoz Molinak Lasa eta Zabalaren historia noiz idatziko zain egon... Historia hori guk kontatu behar dugu.\nKontua ez da agian, momentuari buruz idazteko distantzia beharra. Argitaratzean dago gakoa. Idatzi idatz liteke min horri buruz gertaerak gertatzen diren unean bertan, baina bada lagunaren sufrimenduarekiko ahalke bat, errespetu bat, zenbait gauza ez argitaratzea gomendatzen diguna. Hortxe dago Marguerite Durasen kasua: alemaniarrak artean Parisen zirela, okupazioko azken asteetan eta liberazioko lehen egunetan idatzi zuen berak La douleur hunkigarria, baina argitaratu, ez zen 1985. urtera arte argitaratu. Merezi du bertako pasarte batzuk berrirakurtzea. II. Mundu Gerraz ari da, baina balio du guretzat ere:\n«Krimen hau denon krimen bihurtzea da honi eman dakiokeen erantzun bakarra. Konpartitzea. Berdintasunaren eta anaitasunaren ideiak bezala. Ideia bera jasan ahal izateko, bere zamari eusteko, krimena konpartitzea».\nJakina, hori egiten du lehen pertsonan egoera zehatza oso gertu bizitako batek, testu ia erabat autobiografikoetan. Aurreraxeago, honela irakurtzen dugu:\nDe Gaullek ez du kontzentrazio eremuei buruz hitz egiten, harrigarria da zer puntutaraino ez duen haiei buruz hitz egiten, zer puntutaraino igartzen zaion ez duela herriaren oinazea garaipenean txertatzeko asmorik, eta dena, berari dagokion rolak pisua gal ez dezan.\nEgoismo hutsagatik beraz, interpretatzen dut nik. Estadistaren irudia zapuztu ez dadin. Baina jarrai dezagun Durasekin:\nLiburu guztiak atzeratuta daude Madame Bordesi eta niri dagokigunez. Izenik gabeko, armarik gabeko, isuritako odolik gabeko, gloriarik gabeko borroka baten abangoardia gara: zain egotearen abangoardia. Bakearen zain daudenak ez daude berez ezeren zain. Gero eta arrazoi gutxiago daude berririk ez izateko. Bakea bere burua azaltzen hasia da jada. Iristen ari den gau sakon bat balitz bezala da, baina ahanzturaren hasiera ere bada. Gestapoko polizia batekin duen harremana azaltzen du gero: «Esan dit (alemaniarrari buruz ari da) nire atxiloketaren jakinaren gainean egon izan balitz abisatuko zidala. Zuek ulertzeko: “bera” ez zen beste norbaitek atxilotuko ninduela jakin izan balu abisatuko zidala esan nahi zidan. Bost axola zaio gizakiaren pairamena, baina sufrimentutxo batzuk izateko luxu horri eusten dio, pairamentxo esklusiboak, beretzat bakarrik direnak, judutar ttipiak eta nik bizia zor diogu.\nEta aurreraxeago azaltzen digu, bizitza arrunta zeraman pertsona bat nola eta zergatik bilaka daitekeen alemaniar baten torturatzaile, menderatzailea menderatu bihurtzen denean:\nHilko den beldur da (torturatzen ari denari buruz ari da). Ez da nahikoa. Gezurretan jarraitzen du. Bizi nahi du. Zorriek ere bizirik iraun nahi izaten dute. Altxa egin da Thérèse. Angustiak jota dago, beldur da ez ote den sekula nahikoa izango. Zer egin diezaioke? Zer asma lezake? (...) Jainkoarren, ez da inoiz nahikoa izango. (...) Kolpatu beharra dago. Inoiz gehiago ez da justiziarik izango munduan une honetantxe norbera justizia bihurtzen ez bada. Komedia. Epaileak. Gela dotore sabai altukoak. Justiziarik ez. Internazionala abestu dute kaletik pasa diren bagoietan eta burgesek leiho atzeetatik begiratu eta esan dute: «Terroristak dira». Kolpatu beharra dago. Zanpatu. Gezurra mila zatitan zartarazi. Isiltasun ez-noble hori. Argiz gainezkatu. Zerri horrek eztarrian duen egia kanpora atera. Egia, justizia. Bera akabatu? Zertarako baina? Ez da beragatik. Ez dauka gizon horrekin zerikusirik. Jakiteagatik da. Bere egia, bere lotsa, bere beldurra zakiletik isuri dezan arte kolpatu. Atzo arte ahalguztidun, helezin, ukiezin bihurtzen zuen horren sekretua isurtzen duen arte.\nEta aurreraxeago, bere paraderoa ezagutzen ez duten lagunaren bila ari denari emandako erantzun hotza:\nFusilatu egingo zuten nonbait 1944 eta 1945 artean. Ez dakit non. Halaxe esan zidaten: “Fresnesko kartzelako patioan, zalantzarik gabe, ohi duten legez”.Fresnes. Ezaguna egiten zaigu leku hori. Eta garaiak eta kartzelak abrigoetako hegalak bezala bildu eta elkarrekin harremanetan jartzea, hori begitantzen zaigu orain idazlearen zereginetako bat. Eta ez dugu hori beti ongi egin, bestela ez leudeke oraingo belaunaldiak aurrekoen zenbait belaunaldieekiko ezaxola.\nBeharbada egia da: goizegi da. Urteekin jakingo ditugu sasian bizi izan direnen istorioak, pozak eta miseriak. Agian idatzita daude jada hainbat eguneroko, edo idatzi gabe ere protagonisten buruetan, segurtasun arrazoiak tarteko isilpean, auskalo. Protagonistek kontatuko dute euren istorioa, egunen batean. Eta hori ere inportantea izango da gauzak bere osotasunean uler ditzagun.\nZergatik da, adibidez, Filipe Bidarten Bakartasunaz bi hitz (2004) testigantza eder? Zer gogoratzen dut nik hura irakurri eta hainbat hilabete pasa direnean? Detaile bat bereziki: Camembert gazta batekin konparatzen dutela presoek isolatuta zauden bitartean egurastera ateratzen zaituzten patio eskasa. Honela dio Bidartek Camembert eremua ezagutzen duen lehen aldian: Kotxino! Hau dea ibiltokia? Hiruki batean naiz. Geroxeago jakinen dut camembert deitzen dutela toki hori, zeren camembert gasna zati baten idurikoa baita... beraz hiruki bat, sartzearen aldetik dago oinarria, lauzpabost metro zabalekoa, hesiaz eta burdin makilez ongi hertsirik, eta zaintzaile batek begiztaturik. Hiruki horren gailurra sei-zazpi metrotan dago, ate ttipi batek hetsirik, eta angelu horren bi besoak horma lodi batzuk dira». Camembert, beraz. Testimonio liburu baten aurrean gaude, baina kartzelan denak ere, hara, literaturaren premia du, kontrapuntua bilatu dio zementuari eta horri esker hartzen du arnasa: «zementu artean bizitzera kondenatu nahi nauzue, baina horra, camembert deituko diot nik zuek kondenatu nauzuen patio zikin honi». Ezin diote kartzelan delarik ere, patioak bere kasa bataiatzeko askatasuna kendu.\nHizkuntzak egingo gaitu libre? Ez agian. Baina irauten lagunduko digu.\nGalderak egitea, gauzak kolokan jartzea da idazlearen zeregina. Ulertzen saiatzea, ulertzea ezinezkoa den jakitun. Ulertzea eskuarekin zerua ukitzea da eta hori oso gutxitan gertatzen da. Baina azken finean, gertatu diren gauzen memoria hori mantentzeko era bakarra norbaitek idaztea dela badaki idazleak, erredentzio txiki bat badagoelako idaztean. Labur esanda: galbidera goaz, ondo legoke galbidera goazen bitartean zerbait ikasiko bagenu, eta galbidera goazen bitartean ezer ikasten ez badugu ere, bederen, konta dezagun nola goazen galbidera.\nEsplikazio errazak nahi ditu jendeak. Sagarrondoaren azpira joan eta sagarrak topatu. Sagarrak biltzen dituena nekazari izan dadin eta ez maoista. Baina gauzak ez dira hain sinpleak. Sagarrak ez daude beti sagarrondoaren azpian. Brodskyk ematen dit gaurko jardunaren akabua ere: esaerak sagarra zuhaitzetik gertu erortzen dela badio ere, ez da hori beti egia. Batzuetan sagarrondotik urrun erortzen da sagarra. Batez ere, gurean askotan gertatzen den bezala, arbolak maldan daudenean.\nEta idazlea ez ote dago —ote eta omen, beti— malda piko horretan, kinka horretan, eta ez ote digu kinka horren berri ematen, ezer ematen badigu behintzat?


Jasangarritasun Txostena - GRIren edukien aurkibidea: Kutxabank\nTxostenaren edukia definitzeko prozesua. Partzialki Emana Gai materialen lehenespena Ezin da eskuratu Txosten honetako edukiak, aurreko urteetan kutxa jabeek beraien interes taldeei aurreko urteetan egindako inkesta eta kontsultatan lortutako informazioaren arabera lehenetsi dira, ekitaldi honetan ezin izan baitira egin. Hala ere, informazio honek aldaketa sakonik ez duela izan pentsatu da. Interes taldeentzat aipagarriak izan litezkeen edukinen laburpena egin da.\nSortutako eta banatutako balio ekonomiko zuzena. Osatua\nEnergia kontsumo zuzena, lehen mailako iturrien arabera banatua. Osatua\nZaintzak eta eraginkortasuna hobetzeak eragindako energia-aurrezkia. Osatua\nEnergia-kontsumo eraginkorra duten edo energia berriztagarrietan oinarrituta dauden produktuak eta zerbitzuak emateko ekimenak, eta ekimen horien ondorioz izandako energia-kontsumoaren murrizketak. Osatua\nZeharkako energia-kontsumoa murrizteko ekimenak eta ekimen horiekin lortutako murrizketak. Osatua\nEdozein iturritik ateratako ura, zuzenean edo bitartekarien bidez Partzialki Emana Erakunde informazio-emaileak zuzenean edo bitartekarien bidez edozein ur iturritik isuritako ur kopurua orotara metro kubikotan Ezin da eskuratu Egun ezin da informazio hau eskuratu. Hala ere, bulego sare osoan kontsumitu litekeen uraren aurreikuspena egin da. 2015\nBerotegi-efektua sorrarazten duten gasen isuria murrizteko ekimenak eta lortutako murrizketak. Osatua\nProduktu eta zerbitzuetan ingurumen-kalteak arintzeko ekimenak, eta jasandako kalteen gutxitze-maila. Partzialki Emana Uraren erabilerari dagokienez, produktu edo zerbitzu taldeen ingurumen eragin esanguratsuenak leuntzeko ekimenak. Eta jaulkipenei dagokienez, produktu edo zerbitzu taldeen ingurumen eragin esanguratsuenak leuntzeko ekimenak . Efluenteei dagokienez, produktu edo zerbitzu taldeen ingurumen eragin esanguratsuenak leuntzeko ekimenak. Zaratari dagokionez, produktu edo zerbitzu taldeen ingurumen eragin esanguratsuenak leuntzeko ekimenak. Ez du ezartzen 2013an ez da jaulkipenekin, isurketekin eta zaratekin zerikusia duten ingurumen eraginak leuntzeko ekimenik burutu, eragin ez esanguratsutzat jotzen direlako.\nIngurumen-gastu eta inbertsioen zenbatekoa, guztira, motaren arabera Partzialki Emana Gastuak orotara ingurumenaren babesean, hondakinen desagerraraztearen arabera banakatuta Ezin da eskuratu Egun ezin da informazio hau eskuratu 2015


Clark konderria (Indiana) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nClark konderria (Indiana)\nClark konderriaren kokapena AEBtan\n38° 29′ N, 85° 43′ W / 38.48°N,85.72°W / 38.48; -85.72Koordenatuak: 38° 29′ N, 85° 43′ W / 38.48°N,85.72°W / 38.48; -85.72\n965,69 km2 (%99.05)\n9,31 km2 (%0.95)\nClark konderria (ingelesez: Clark County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jeffersonville da. 2010eko zentsuaren arabera 110.232 biztanle zituen, Clark kilometro koadroko azaleran.\nClark konderriak 975 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,31 ura dira. Beste 965,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 113,06 da.\n2010eko zentsoan bizi ziren 110.232 pertsonetatik 99.237 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.350 dira. 7.541 beltzak edo afroamerikarrak. 255 amerikar natiboak ziren eta 43 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 858 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 198 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.100 pertsonek kokatzen zuten.\nMultimedia: Clark County, Indiana\nISNI: 0000 0004 0644 8316\nOrriaren azken aldaketa: 13 abendua 2019, 23:04.


Hasiera>>Berriak Giza Eskubideen agonia\nGiza Eskubideen agonia\nArgitaratua 2019(e)ko Ekainaren 18, 20:17\n(Tríptico de la exposición)\nDatorren hilaren 20an pertsona Errefuxiatuen Munduko eguna ospatzen da eta horregatik SOS Arrazakeriak, Foru Aldundiko Garapenerako Lankidetzak eta Donostiako Udaleko Kultur Aniztasuneko Sailaren laguntza eta finantziazioarekin, erakusketa bat inauguratuko du. Estazioaren lurpeko pasabidean dago kokatua eta Europara sartzeko ahaleginean hil diren 35.597 pertsonen datuak dira, UNITED-ek dokumentatu dituelarik. Erakusketa uztailaren 8rarte egongo da.\nErakusketa honekin, egun gertatzen ari den tragedia handienetako bat azaleratu nahi dugu, non milaka pertsona Europako itsasertzetan hiltzen ari diren, eta hauengan Europar Batasunaren asilo-politikek eta migrazio-politikak duten inplikazioa adierazteko.\nEzin gara geldirik geratu eta ondorioz, erakusketa honekin errealitate hau donostiarrei hurbildu nahi diegu.


Torre Baró - Wikipedia, entziklopedia askea.\nTorre Baró gaztelua.\nTorre Baró (Bartzelona)\nAzalera 1,768 km²\nBiztanleria 2.200 (2009)\nDentsitatea 1244,343 bizt / km²\nTorre Baró Kataluniako Bartzelona hiriko Nou Barris barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 16.233 biztanle zituen.\nTorre Baró-Vallbona metro geltokia.\nTorre Baró auzoa Bartzelonako udal webgunean (Katalanez) (Gaztelaniaz)\nMultimedia: Torre Baró (neighbourhood)


'Uraren arazoa Ezkerraldean' ARGIAren bideoa Bruselako Legebiltzarrean eta Ekozinemaldian ikusgai - ARGIAren barrenak\nHasiera » Sailkatugabeak » ‘Uraren arazoa Ezkerraldean’ ARGIAren bideoa Bruselako Legebiltzarrean eta Ekozinemaldian ikusgai\n‘Uraren arazoa Ezkerraldean’ ARGIAren bideoa Bruselako Legebiltzarrean eta Ekozinemaldian ikusgai\nUraren kutsadura Ezkerraldean, konpondu gabeko arazoa, Trapagaraneko Oiola urtegiko kutsadurari buruz ARGIAk egindako bideo laburra, hara-hona ibiliko da asteon. Hasteko, Bruselan ikusiko dute, non eta Europako Legebiltzarrean. Oiolako Urtegiaren Deskonexioaren Aldeko Plataformak agerraldia egingo du Legebiltzarreko Eskaera Batzordean, eta urtegiko kutsadura arazoaren berri emateko erabiliko du bideoa, ingelesezko azpitituluekin. Bertsio hori ARGIA English kanalean ipini berri dugu.\nEkologistak Martxanek antolatutako Ekozinemaldian ere emango dute, jatorrizko bertsioan. Hamazazpi herritan izango da zinemaldia, eta horietako bostetan ikusi ahal izango da Uraren kutsadura Ezkerraldean: Artea, Segura, Leioa, Ataun eta Barakaldo. Hauek dira hitzorduak:\nArtea: asteartea, martxoak 15. Kultur etxean, 20:00etan.\nSegura: asteartea, martxoak 15. Kultur etxean, 19:00etan.\nLeioa: asteazkena, martxoak 16. Udondoko Gaztetxean, 19:30ean.\nAtaun: osteguna, martxoak 17. Kultur etxean, 19:00etan.\nBarakaldo: ostirala, martxoak 18. Clara Campoamor kultur etxean, 19:30ean.\nOiolako urtegian lindanoak eragindako kutsaduraz dihardu ARGIAren bideoa. Harekin batera lindanoaren arazoa modu zabalagoan erakusten duen Discovering Lindane dokumentala emango dute Barakaldon, Leioan eta Seguran. Barakaldon Arturo Hortas dokumentaleko zuzendariak egingo du aurkezpentxoa.


Eusko Jaurlaritzak milaka langile kondenatzen ditu lanera hastera kutsatzeko arriskuan — ELA Sindikatua\nEusko Jaurlaritzak milaka langile kondenatzen ditu lanera hastera kutsatzeko arriskuan\nEusko Jaurlaritzak milaka langile kondenatzen ditu lanera hastera kutsatzeko arriskuan Osasun datuek erakusten dutenez, pandemia kontrolatzetik urrun gaude oraindik. Hala ere, gobernu espainiarrak funtsezkoak ez diren sektoreetako jarduerari berrekitea erabaki du, nahiz eta horrek konfinamendu soziala defendatzea eta jarduera ekonomikoaren zati batekin ez egitea dakarren. https://www.ela.eus/eu/albisteak/eusko-jaurlaritzak-milaka-langile-kondenatzen-ditu-lanera-hastera-kutsatzeko-arriskuan-1 https://www.ela.eus/eu/albisteak/eusko-jaurlaritzak-milaka-langile-kondenatzen-ditu-lanera-hastera-kutsatzeko-arriskuan-1/@@download/image/arcelloretxebarri.jpg.jfif\nOsasun datuek erakusten dutenez, pandemia kontrolatzetik urrun gaude oraindik. Hala ere, gobernu espainiarrak funtsezkoak ez diren sektoreetako jarduerari berrekitea erabaki du, nahiz eta horrek konfinamendu soziala defendatzea eta jarduera ekonomikoaren zati batekin ez egitea dakarren.\nEgoera honetan, ELAk salatu du hurrengo hilabeteetan, COVID-19aren hedapena kontrolatutzat ematerik dagoen momentutik aurrera ere, berriro ere birusaren hedapena ez azkartzeko eta langileen osasuna bermatzeko lantokietan prebentzio neurri eraginkorrak izatea ezinbestekoa izango dela. ELAk horregatik egin zuen publiko testuinguru hau kudeatzeko proposamen bat. Ziur gaude gure proposamena gauzatuko balitz langileak seguruago sentituko liratekeela beren lanpostuetan.\nELAren proposamenari muzin eginda, Eusko Jaurlaritzak bere kontura onartu du enpresak martxan jartzeko gida. ELAren ustez gida horrek bereziki bi elementu falta ditu:\nEnpresek prebentzio neurrien faltaren ondorioz langileak kutsatzeko arriskuan jartzen dituztenean jarduera eteteko konpromiso argia.\nIkerketa lanak egiteko eta oinarrizko prebentzio neurriak bermatzeko ikuskari nahikoa izatea. Egun Osalan eta Lan Ikuskaritzak dauzkaten baliabideekin ezinezkoa da sindikatuek ordezkaritzarik ez duten lantokietan ikerketa lana egitea, sindikatuok ezartzen ditugun salaketak azkar ikertzea edo lantokietara azaltzea neurriak betearazteko.\nBerriro diogu, ez da posible Sidenorren gertatu bezala, Ertzaintza azaltzea osasun-neurriak betetzen dituen kontzentrazio bat disolbatzera eta inongo autoritate publikorik enpresa horretan ez sartzea oinarrizko osasun neurri horiek betetzen ziren ikertzera. Eusko Jaurlaritzak langileen bizia arriskuan jartzen duten enpresarien aurrean berriro ere bakarrik utzi gaitu. ELAn argi dugu ez-betetze horiek ematen diren lantokietan jarduera geldiarazten saiatuko garela eta hori sindikatuak egin behar izateak segurtasungabezia sentsazioa hedatuko du.\nLangileok eta prebentzio neurriak hartzen ari dien enpresek eskertuko lukete argi izatea enpresaren batek prebentzio neurriak betetzen ez dituenean autoritate publiko eraginkor bat izango dela jarduera geldiarazteko.\nKrisi larri baten aurrean baliabideak berbideratu behar dira. Eusko Jaurlaritzak langileen osasunari garrantzia emango balio baiabideak jarriko lituzke lantokietan ere beren osasuna bermatzen dela ziurtatzeko. Gida honek argi erakusten du, berriro ere, Eusko Jaurlaritzaren obsesio bakarra enpresak nola edo hala martxan jartzea dela, baina ez du langileek hori modu seguruan egingo dela ikusteko baliabide eta konpromisorik hartu nahi.


MUDAR LA PIEL filma (Sr&Sra Producciones) Locarnoko zinema-jaialdiaren Sail Ofizialean estreinatuko dute\n2018 Abuztua 08\nZINEUSKADI: Nola sortu zen film hau egiteko ideia?\nAna Schulz: Juan eta Robertoren arteko adiskidetasunaren historia beti izan zen nire familiako kontakizuna edo oroitzapena. Gure aita Roberto kartzelara bisitatzen hasi zenean eta harekin adiskidetu zenean, bat-batean istorio hark bizia hartu zuen eta orainean igarotzen hasi zen berriz ere. Aukera paregabea zen bi mundu kontrajarritatik zetozen bi pertsonaia berezion kontakizuna egiteko, jakinda haietako batengana iristeko bide pribilegiatua neukala, haietako baten alaba nintzen aldetik. Ez nekiena zera zen, zer bitarteko baliatu kontakizuna egiteko. Nire lehendabiziko erreakzioa izan zen argazki-kamera hartu eta argazki-saio bat proposatzea. Testuingurua gure aitaren 81. urtebetetzea zen, eta Roberto gurekin afaltzera etorri zen. Argazki-saio hura izan zen proiektuaren sorrera. Biak umore ederrean zeuden, eta dozena bat irudi inguru sortu zituzten, kontuak kontu elkarrekin zuten konplizitatea islatzen dutenak. Baina berehala ohartu nintzen ez zela nahikoa haien istorioa kontatzeko. Hitzak eta kontakizuna behar ziren. Eta orduantxe pentsatu nuen familiako zinemagilearengana jotzea.\nCristóbal Fernández: Garbi zegoen oso kontakizun ahaltsua geneukala esku artean, atzetik familia-espioitzako istorio bat zuena, ETArekin eta Estatuak terrorismoaren kontra egindako borrokarekin lotutako hondo politikoarekin. Biziki interesatzen zitzaizkigun bi polo horiek, baina galdera zera zen, nola lotu biak. Erronketako bat, zalantzarik gabe, zera izan zen, familia baten barruko kontakizuna lotzea herrialde oso baten kontakizun politikoarekin. Filma inoiz ez zen egon aurrez idatzita; beraz, erantzuna lan-prozesuak berak eman zigun.\nZ: Filmak genero hibridoa ageri du, eta aldatu egiten da, aurrera egin ahala. Nahita lortutako zerbait da, ala egin ahala sortutakoa?\nAS: Hasiera-hasieratik, gure asmoa izan zen espioitzaren gai klasikoan murgiltzea, zineman beti lilura piztu duen horretan, baina ikusmolde dokumentala eta familiarra baliatuta. Iruditu zitzaigun orain artean jorratu gabeko zerbait zela, eta heltzeko modukoa iritzi genion. Robertok berak esan zigun beharrezkoa zela zinemak zerbitzu sekretuei buruz sortutako estereotipoak haustea. Iruditzen zitzaigun opari paregabea zela kamera aurrean elkarrizketa bat ezartzea zerbitzu sekretuetako agente-ohi batekin, baita nor den ezagutzen saiatzea ere. Arazoa filmatzen ari ginela sortu zen: bat-batean, thriller batean ikusi genuen geure burua. Orduan erabaki genuen aprobetxatzea, kamera biratzea, gertatzen ari zena filmatzea eta, hala, kontakizunari tentsioa eta suspensea ipintzea. Bestetik, film politikoa ere bada. Ezin liteke ukatu narrazioa Euskadiko gatazka-politikoaren giroan gertatzen dela, eta Juanek hainbat ahalegin –zapuztu– izan zituela bakearen aldeko elkarrizketa-prozesuak abiarazteko. Alde horretatik, saiatu gara Euskadin horren gogorrak izan ziren urte haien gunerik ilunenetan sartzen. Gaur egungo une historiko horren delikatuan, gizartea gertatutakoa digeritu nahian dabilen honetan, kontakizun berria proposatu dugu, bi figurek lehen eskutik emana: ez biktima eta ez biktimario, protagonista izan ziren, eta rol aktiboa izan zuten urte haietan. Hala, euskal gatazkak markatu zituen haien bizitzak.\nCF: Ez zaigu interesatzen bere prozesuan gertatzen denera itxita dagoen zinema. Rossellinik zioen pelikula bat filmaketari buruzko dokumentala dela, eta halaxe da, gainera. Bereziki interesatzen zitzaigun kontrolatutakoaren eta bat-batekoaren arteko tentsio hori, filma erabat hila izan ez zedin. Dokumental hitzak esanahiren bat baldin badauka, ziurrenik izango da pertzepziorako prest egotea, filmatzeko esperientziara irekita. Hortaz, forma eta erregistroak aldatzen doan film bat lortu dugu azkenean, aurrera egiten duen heinean. Horren arrazoia da, era berean, iturri askotatik edaten dugula. Esaterako, espioien zinema klasikoa (Hizketaldia, Coppola) edota Chris Marker zinemagilearen lan dokumentalak eta saiakera-filmak. Oso estimulatzailea iruditzen zitzaigun espektro hori betetzea.\nZ: Zer zailtasun eta traba izan dituzue lau urteko filmaketan zehar?\nAS: Zailtasunik handiena zera izan zen, espioi baten tankerako pertsonaia labainkor batekin lan egitea. Izan ere, egoeren arabera aurpegiz aldatzeko trebatuta daude, pertsonak instrumentalizatzeko, euren helburuak lortzeko. Gainera, pertsona horri leporatu badiote Estatuari traizio egin izana, are gehiago zailtzen da kontua. Robertok berak zeukan kontrolari aurre egin behar izan genion. Zerbitzu sekretuek ez zuten nahi filmean parte hartzea, gehiegi hitz egingo ote zuen beldurrez, eta bitarteko guztiak ipini zituzten, guk nabaritu genezan. Filmaketa-garaia iristear zela, arazoak hasi ziren: telefonoek eta ordenagailuek ez zuten normal funtzionatzen, Robertok bi agente harrapatu zituen autoan jarraipena egiteko gailu bat ipintzen, beti geneukan subjektu bitxiren bat gertuan harekin elkartzen ginenean... Guztia, gainera, oso nabarmen, gu izutzeko edo.\nCF: Nire ustez, filma zapuztuko dizutela esatea baino gauza okerragorik ez dago zinemagile batentzat. Prozesuaren hainbat unetan egon ginen hala. Baina muga horietatik guztietatik azkenean beste gauza bat sortu zen; ez hobea eta ez okerragoa, baizik eta desberdina. Iruditzen zitzaigun gertatzen ari zitzaiguna zera zela, Juani iraganean gertatu zitzaionaren isla moduko bat, eta filmaren lerroetako bat izan behar zuela.\nZ: Nola planteatu zenuten artxiboarekin lan egitea?\nAS: Ikerketa- eta dokumentazio-fasea ez zen filmaketaren aurretik egin, ohikoa den moduan, baizik eta proiektuak iraun duen lau urteetan izan da. Ordu asko eman dugu hemeroteketan, artxibo pertsonaletan eta Euskadiko Filmategiaren artxiboetan murgilduta. Irudi berriak topatu nahi genituen, telebistako albistegietatik urrundutako irudi berriak bilatu. Esate baterako, super 8 formatuan egindako filmaketa amateurrak, familia askok Euskadiko Filmategiari dohaintzan emandakoak. Iruditzen zitzaigun imajinario kolektiboa osatzen duten irudi gehienek ez dutela ezeren ebidentziarik ematen, eta berriro ere zerbait esango ziguten irudiak nahi genituen.\nCF: Gure filmak, nolabait ere, badu dokumental klasikoaren zantzurik. Pertsonaien aldetik, bada nolabaiteko aurrez aurrekotasun bat, asko interesatzen zaiguna, Depardon-en ildotik. Bagenekien hitza eta kontakizuna funtsezkoak zirela guretzat; izan ere, Juanen eta Robertoren arteko harremanaren nondik norakoak zehazten laguntzen ziguten. Baina, horretaz aparte, argazki eta filmekin lotutako guztia ere aztertu genuen. Nire ustez, Mudar la piel lanaren alderdi berezietako bat zera da, familia-artxiboak eta artxibo politikoak nahasteko duen modua; zer nola gurutzatzen diren 1980ko hamarkadako film militanteak etxeko argazkiekin edota telebistako grabaketekin. Nahi genuen artxiboak ahots propioa izatea. Hortaz, aukeratu genuen jatorrizko irudien iraupena berreskuratzea, eta, hala, hitzik gabe adieraz zezaten Euskadin garai hartan bizi zen giro politikoa. Ez genuen nahi irudiek «kontatzea» guk esan nahi duguna, baizik eta gure proposamena zen haiek guri hitz egitea, iraganeko zantzuak ematea eta gure historiari argia edo itzala ematen laguntzea.\nZ: Mudar la piel obrak beste problematika bat ere erakusten du: zuen harremana pertsonaiekin. Zer-nolako hartu-emana izan zen bi protagonistekin filmaketa-garaian?\nCF: Iruditzen zait filmatzen duenaren eta filmatuaren arteko harremana inplizitua dela filmatzeko garaian. Kasu bakoitzean zerbait berezia da. Ez dago errezetarik edo formularik. Iruditzen zait beti tentsio bat dagoela bi posizio horien artean, eta bada are indarkeria bat ere, besteari begiratu eta heltzeko garaian. Hortaz, bistan denez, pertsonaiekin hitz egin beharra dago, baina, gure ikusmoldetik, zinemagilearen erabakiek nagusitu behar dute pertsonaiekin den kontratu inplizitu moduko horretan. Mudar la piel lanean arazoak izan genituen; izan ere, Robertok uneren batean ez zuen ulertzen zer ari ginen egiten, eta tentsio hori nahiko handia izan zen, agian beldurragatik edo konfiantza-ezagatik. Hori ezkutatzea ere ez zitzaigun oso zintzoa iruditzen, eta pentsatu genuen hori ere filmaren zati bilakatzea.\nAS: Kontu oso delikatua izan zen. Oso garbi geneukan gure protagonistei amaierako kortea erakutsiko geniela, eta kontuan hartuko genituela haien inpresioak eta iradokizunak. Baina, azkenean, ia etengabeko lan pedagogikoa egin behar izan genuen zinema ulertzeko dugun moduari buruz; hau da, film bat errodatzeko esperientziak bizi-esperientzia batekin lotuta egon behar duela, eta guk defendatzen dugun zinema gauzak eragiten dituela eta eraldatu egiten gaituela. Ez geneukan gidoi itxi bat, aldez aurretik ezarria, eta horrek ezinegon handia ematen zien gure protagonistei. Eskatzen genien gauza bakarra zera da, izan zezatela konfiantza gurekin, horrek izan behar zuela lanaren oinarria eta abiapuntua.\nZ- Filmaren kontakizunak ikuspegi subjektiboa baliatzen du: Anak egiten du, Juanen alabak. Zer-nolakoa izan zen haientzat bientzat horren film pertsonala zuzentzea?\nCF: Filmaren haria Anaren offeko ahotsa da, ikuspegia argi eta garbi ematen duena. Baina, nola landu film bat lehenengo pertsonan, jakinda badagoela beste begirada bat ere harekin batera? Niri bitxi samarra egiten zitzaidan hasieran, baina azkenean, modu oso organikoan, topatu nuen neure tokia. Nolabait ere, kamera neuk eramaten nuenez, nire ikuspegi pertsonala ere ematen nuen; filmaren erdigunean bi subjektibotasun baleude bezala. Bata, filmaren narratzaile eta pertsonaiarena: Anarena, hain zuzen. Bestea, berriz, kameraren begirada da; une jakin batean, bikoiztu egingo da, eta halaxe agertuko naiz ni, beste pertsonaia batekin batera. Nolanahi ere, Mudar la piel filmean garrantzitsuena zera zen, Anaren eta aitaren arteko harremana eta Robertorekiko duten posizionamendua.\nAS: Bi buruko munstro baten modukoak ginen, guztia hitz egiten eta eztabaidatzen genuen, eta ikasi genuen horrekin ez minduta sentitzen. Ez da ikaskizun txarra.\nZ: Filmak gauza ugari biltzen du alaba baten eta aita baten arteko harremanari buruz. Ana, nola planteatu zenuen?\nAS: Bi dimentsio daude, elkarren kontrako diruditenak, baina harremanak eurak bezain kontraesankorrak direnak. Nire aldetik, asmoa da nire aitak bere lanarekin egindako ekarpena politikoki eta historikoki kokatzea, neurri batean; oso toki berezi batetik, baina, aldi berean, sailkaezina. Nolabaiteko omenaldia da haren ibilbideari eta egiteko moduari. Hori ezin dut ukatu. Baina, aldi berean, erabateko maitasuna eta miresmena adierazita, Robertorenganako ageri duen eskuzabaltasuna zalantzan ipintzeko beharra dago nire aldetik; izan ere, urte luzeetan sinetsarazi zion egiazkoa zela euren arteko harreman hura. Baina ez zen hala, gezurra zen, eta motibazio profesional interesatua zeukan. Mindu egiten nau ikusteak ez dela jabetzen jaso duen irainaz, eta ez dituela onartzen harremanaren azpildurak. Saiatzen naiz begiak irekiarazten, baina aita kaskagogor batekin topo egiten dut, eta ez du nahi desengainatu. Haserretu egiten nau haren inozentziak, baina baliteke horren arrazoia zera izatea, neure buruan ere sentitzen dudala inozentzia hori bera.\nZ: Mudar la piel izenburuak zeri egiten dio erreferentzia, espioi-lanen eraldaketa intrintsekoari?\nAS: Alde batetik bai, eta, hain zuzen, filmean bertan aipatzen da hori modu esplizituan. Hau da, espioiek larruazala aldatzeko duten gaitasuna, inguruabarren arabera. Nire ustez, zentzu abstraktu batean, espioia kameleoiaren eta narrastiaren arteko nahasketa bat da, baina, nire aitaren kasuan, gure familia-espioiaren kasuan, azalberritu egin zen, eta nortasun-aldaketa itzela izan zuen. Bada hirugarren interpretazio zeharkako bat ere, izenburuari eman dakiokeena: ETAren anagramako sugeak izan duen eraldaketa edo azalberritzea. Ezker abertzaleak erabat aldatu du diskurtsoa; Euskadin bizikidetza erabat aldatu da hala, eta oso litekeena da gure aitak ere ekarpen txikiren bat egin izana alde horretatik.\nCF: Buelta ugari eman ondoren, Mudar la piel ipini genion, anbiguotasunak konbentzituta. Filma bera ere azalberritu egiten da, aurrera egin ahala. Hori bai, osatzeko, ingeleseko izenburuan espioi hitza gordetzea erabaki genuen: The spy within.


El Correo egunkariaren eta Euskaltzaindiaren arteko hitzarmena - Euskaltzaindia\nEl Correo egunkariaren eta Euskaltzaindiaren arteko hitzarmena\nDatorren astelehenean, abenduaren 2an, El Correo egunkariak eta Euskaltzaindiak hiru urteko iraupena izango duen lankidetza hitzarmena sinatuko dute, Bilbon, Akademiaren egoitzan, eguerdiko 12:00etan. El Correoren izenean Juan Carlos Martínez zuzendariak sinatuko du, eta Euskaltzaindiarenean Andres Urrutia euskaltzainburuak.\nHitzarmen horren bitartez, El Correok eta Euskaltzaindiak lankidetzarako proiektu zehatzak bideratu eta garatuko dituzte euskararen eta euskal kulturaren esparruan. Bi erakundeak elkarlanean arituko dira, bereziki, euskararen normalizazioarekin zerikusia duten proiektuak egiteko, Euskaltzaindiak euskararen inguruan ezartzen dituen arauak hedatzeko, eta arau horiek komunikabideetara egoki transmititzeko.\nBestalde, hitzarmen horren ondorioz, El Correo egunkariak Euskaltzaindiaren eskuetan jarriko ditu 2013. urtean euskaraz argitaratu dituen testu guztiak, eta orobat, hitzarmenak indarra duen bitartean euskaraz sortuko dituen guztiak. Testu horiekin, Akademiak Lexikoaren Behatokia deritzan egitasmoa garatuko du. Egitasmo hori UZEI, Elhuyar eta EHUko Ixa taldearekin garatzen ari da Akademia.


PMG Polmetasa enpresa %4,5 hazi da eta 58 milioi eurotik gorako fakturazioa izan du - SPRI\nSPRI » Invest in the Basque Country » PMG Polmetasa enpresa %4,5 hazi da eta 58 milioi eurotik gorako fakturazioa izan du\nPMG Polmetasa enpresa %4,5 hazi da eta 58 milioi eurotik gorako fakturazioa izan du\nKonpainia gipuzkoarrak urteko %5,6ko hazkunde-erritmoa izan du azken 16 urteotan.\nPMG Polmetasa automozioko osagaien euskal enpresa %4,5 hazi da, eta 58,6 milioi euro fakturatu ditu, Estrategia Empresarial aldizkariak jakinarazi duenez. %89ko esportazio-kuota duelarik, motelgailuentzako osagai sinterizatuen Europako liderra da 2006tik. Gainera, garapen-zentro bezala funtzionatzen du PMG taldeak AEBn eta Asian dituen negozio-unitate bereko beste lantegi batzuentzat. Osagai sinterizatuak fabrikatzen ditu propultsio sistemetarako eta xasisetarako motelgailuentzat, eta horrek sendotasuna eta giharra ematen dizkio lehiakor izateko hain exijentea den sektore batean.\nEmaitza on horiek arrazoi bati zor zaizkio, azken bi urteotan nitxo berri baten balio erantsi handiko piezak ekoizten hasi baitira. Horri esker, fakturazioa %8,2 hazi zen 2015ean, 56 milioiraino, eta 2016an, berriz, %4,5, 58,6 milioiraino. Balio erantsi handiko produkzio hori ezaugarri tekniko bereziak dituen pistoi-familia espezifiko bat da, eta Polmetasa enpresak berau fabrikatzeko prozesua industrializatu eta automatizatu du.\nGarapen horien oinarrian Polmetasaren I+G eta ingeniaritza arlo sendoak daude, gainera, konpainia gipuzkoarrak ikerketa, garapen eta berrikuntza zentro propioa du 2012tik Zornotzako AIC zentroan.\nKonpainiaren azkenaldiko operazioei dagokienez, aipatzekoa da 2014an Constantí hirian (Tarragona) kokatutako Riken España konpainia erosi zuela, orain PMG Constantí deitzen dena.


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Sistema elektrikoak, pneumatikoak eta hidraulikoak (Modulua)" author_facet:"Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak" author_facet:"Atela, Aintzane"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Sistema elektrikoak, pneumatikoak eta hidraulikoak (Modulua) Egilea: Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak Egilea: Atela, Aintzane\n1 Automatismo Elektrikoak, Pneumatikoak eta Hidraulikoak (Modulua) Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Lanbide Heziketa 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 1 Sistema automatizatuak (Modulua) Sistema elektrikoak, pneumatikoak eta hidraulikoak (Modulua) 1 Sistema mekatronikoen irudikapen grafikoa (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


LABek Frenos Araba enpresan zuen delegatua kaleratu dute - Halabedi\n> LABek Frenos Araba enpresan zuen delegatua kaleratu dute\nGasteizen kokatuta dagoen Frenos Arabako nagusiak LAB sindikatuko delegatua kaleratu du. Jundizeko poligonoan dagoene honetan, hauteskunde sindikaletan pertsona hau LABekin aurkeztu zen eta, aurrekoetan bezala, langile gehienen babesa izan zuen.\n“Nagusiarekin harremanak betidanik zailak izan dira, bere jarrera oldarkor eta prepotentea dela eta. Hauteskundeetan bertan, beste langile guztiak presionatu zituen hauteskunde mahaikide ez izateko, nahiz eta legeak hori arautu. Sindikatuoi ere ez zigun sartzen utzi, eta propaganda eta informazio sindikala banatzeko debekuak izan genituen”, salatu du sindikatuak.\nAukeratua izanda ere, LAB sindikatuko delegatua bajan zegoen min larri baten ondorioz eta urte eta erdiko epea pasatu ondoren, Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalak alta eman zion. Lantegira bueltatu ondoren eta enpresako medikuak azterketa arina egin ondoren, ez zuen lanerako inolako eragozpenik jaso, nahiz eta mina agerikoa izan. Hori gutxi ez, eta nagusia bere ondo-ondoan denbora osoan zehar egon zen eta lan egiteko aginduak eman zizkion, LABek azaldu duenez.\nDelegatuak mina argudiatu eta gero, nagusiak zuzenean kaleratu zuen. Orduan amaitu zen delegatuaren ibilbidea enpresan.\nLABen iritziz, langilearen osasun eskubidea eta askatasun sindikala urratuak izan dira eta salaketa publikoa izango duen dinamika bat abiatuko duela adierazi dute.\nFrenos Arabako delegatuaren kaleratzea salatu du LAB sindikatuak\n← Nagore Enciso (Eusko Label Armak): “Guk ekoiztutako armak beraien bizitzak eta herrialdeak apurtzen dituzte”\nTsotsilezko liburuak hiriko erdaldunentzat soilik badira, nork idatziko du gure komunitatearentzat? →


Xabi Solano: "10 bat kontzertu berezi egingo ditut, eseri eta gozatzeko, baina dantza egiteko ere bai" - Arrosa\nXabi Solano Maizak Ereñotzu trikiti diskoa eta Trikitixa liburua II plazaratu berri ditu. Diskoko kantuen partiturak bildu ditu liburuan. Berezia da diskoa Solanoren hitzetan, kantu guztiak berriak direlako, eta berezia oso bere baitako kantuak direlako. Kantu guztiek dute loturaren bat haren bizitzarekin. Solanok berak sorturiko 5Gora zigiluak eta Elkar etxeak kaleratu dute lana elkarrekin. Xehetasunak gurera ekartzeko, Radiokulturako lagunek Durangoko azokan jasotako Solanoren hitzak izan ditugu entzungai.\nPosted in ZebrabideaTagged #azoka #berezi #biografia #disko #diskoa #Durango #elkarrizketa #ereñotzu #kantu #musika #portada #radiokultura #trikitixa liburua II #xabi solano maiza