Jokoak of soineko doan - Page 4\nUda eta horrekin batera eguzkitsua benetan beroa heldu da. Une honetan, hondartzara joan uretan freskagarria bainu bat hartu nahi dugu. Baina Neska hau erabaki da eredua nahi du bere lehen oporren egun lortu ahal izateko. Itxura aukera guztiak behar duzu eta eman begirada dela sentitzen hobea batetik ona. ile kolorea aldatu dezakezu gerritik lotuta liderra pareo bat. posibilitate ehunka daukazu.\nNire Beach Style\nZure aurrean neska polit bat nahi duzun bezala janzteko. Nahi duzun konbinazio guztiak egin ahal izango duzu aurkituko duzu ideal neska arte. orrazkera eta ile kolorea, arropa mota alda dezakezu, arropa aukeratzerakoan gain nahi duzu, bera oinetakoak eta osagarriak, beste batekin egin daiteke koloreak jarri ahal izango duzu. You aurpegiko espresioa aldatu ere egin dezakezu! Noiz jolasten ordu eman ahal izango duzu zure neska pertsonalizatu hasten zara.\nPlay jokoa Powerpuf\nTeresa dute eskolako dantza bat gonbidatu du, baina oso urduri dagoela zer jantziko jotzen. Hartu zure armairutik begirada bat eta hobeto sentitzen duten jantziak, beharrezkotzat jotzen dituzun gehigarri conjuntándolas bilatzeko. Ziurtatu hostoak inor axolagabe.\nSara neska ikusgarria duten guys bezala gustuko, beraz, out non beti ideal, elkartuta perfektua makillaje eta orrazkera joan nahi duzun da. Bere armairutik arropa estilo asko ditu, bere estilo aldaketa aldartea edo hitzorduaren duzu arabera, ez da hainbeste moda jarraitu. Duzunean Bukatutakoan zure look aukeratzerakoan, irudia gorde dezakezu zure ordenagailuan zure lagunei erakusteko.\nJoko honen protagonista da bere lagunekin egon gauean irten edari bat hiriko taberna ospetsuenetako arabera. Nahiko joan da, baina ez asko kudeatu behar da, beraz, multzo bat egiten ederrena izango duzu bilatu behar duzu nahi du, baina erosoa da. bakero luzeak eta laburrak, gona eta soinekoak eder pare bat behar duzu. halaber, oinetako hainbat aukera duzu. Bukatutakoan emaitza inprima dezakezu zure lagunak erakusteko.\nPlay jokoa Night Sh\nZhao Yu eta Junggigo nor musikala duo, maitasun musika eta maitasuna moda bat osatu dute nice pare bat daude. Zure esanetara armairuan osoa jartzen dute zure osoan duten erabakiko du hurrengo performance at. Nahi duzun edozein konbinazio egin dezakezu.\nEtxebizitza berria erosi duzu, baina bizitzea lortuko dugu aurretik garbitu pixka bat, eta denbora luzez itxita hartzen du. Garbiketa orokorra ahalik eta eroso lortu behar duzu egiteko. Search zure armairuan arropa garbitzeko egokiak. Ondoren, hartu xurgagailua edo hautseztagailua, zer nahi duzu.\nMaite duzun moda bada, fantasiazko joko hau gozatu ahal izango duzu, non hiru nerabe eder itxura berria jarri behar duzu. horiek janzteko gora eta behera, orrazkera, oinetakoak eta osagarriak barne. Baina, zehazki, ezin duzu arropa aukeratu. Guztiak jantziak jira eta buelta eman zion duzu Gelditu botoia arte gurpila duzu hiru aukera eten egingo da, eta hiru horietako bat aukeratu behar duzu. Orain Oraindik benetako estilista bat frogatzeko dezakezu.\nStella`s janzten: Out joatean\nSilly dama gazte bat maite beti azkena joan da. gai dela behin itxura eskubidea aurkituko bere laguntza izango duzu. Aukera kamisetak, prakak, soinekoak, galtzerdiak, oinetakoak uztartzeko eta ikastaro osagarriak, hau da, zer multzo guztietan Silly ukitu pertsonala ematen ehunka daukazu. huts egiten duzu konbentzitzeko bada, berriro hasi beharko duzu hainbat aldiz nahi duzun bezala.\nPlay jokoa Silly -\nSukaldari Gazte eder hau hiriko jatetxe onenetako osoan batean lan berri bat aurkitu du, baina oso argi uniforme hori jantziko du, nahi duen inpresioa ona bat egiteko. Uniformeak itxura ona duzula, eta aukeratu nahi duzun. Ezin baduzu erabaki, begiratu duzu out adibideetan. Sukaldean ere izan dezakezu ederra izan da.\nEzin duzu hori Joko hau ematen dizu aukerei imajinatu. Game gauza guztiak zure burua bidez joan zaitezkeela protagonista aktiba dezakezu. You aurpegiko espresioa, bai begiak eta ahoa .. pantailaren ezkerreko aldean botoi sail bat ikusiko duzu has daiteke, botoi eskuineko aldean leiho bat irekitzen da, beraz, egokitzat jotzen dituzun aldaketa guztiak egin ahal izango dituzu . Aldi bakoitzean Jantzi bat jaso duzu edo osagarri kolorea aldatu ahal izango duzu. Azkenik ere aukeratu ahal izango duzu eszena non neska da.\nPlay jokoa Super Ka\nSeguru asko jokatu Nik asko aldiz joko bat non neska super ederra jantzi behar duzu. Joko hau ere jantzi da, baina oraingoan Hipster baten jantziak aukeratu ahal izango dute. Bere armairuan arropa hori feel onena eta zure bizimodua definitzeko begira.\nTiffany oso pozik neska batek joan da, egun gutxi barru zuri hondartza eder bat lasaigarria pasatzeko da, zure gorputza eta burua erlaxatzeko behar duzu. Baina bidaia nerbioak batera, ez du zer den erlaxatzeko egun honetan higadura erabaki. Super polita multzo polita eta erosoa izan baten bila.\nAre you zeure maitagarrien ipuin sortzeko prest? Lehenik eta behin, prestatu zure printzesa makillaje polit bat aukeratzerakoan, eta, ondoren, aukeratu orrazkera eta osagarriak nahi duzula. Baina zer egin printzesak guztiak nahi dute? eder, eder printze bat. Era berean, aukeratu zure printze jantzi polit bat. Noiz ziur pare eder bat zoriona eta maitasun osoa egiteko amaitu duzu.\nLove Tale A\nNeskatila hau da, festa fantastiko bat gonbidatu eta bere estilo bat Hirurogeiko gutxi da, Tulle soinekoak, loreak eta ruffles ditu. Erroldatze asko. bi ziur artean ezin hobea denetan party neska-eredua ikusgarria izan da aurkitu duzula. ez ahaztu ilea eta osagarriak.\nSally, colorcillo batzuk lortuko duzu, eta hondartzan zehar ibilaldi polit bat hartu, zure behatzak eta haizea arteko hondar zuri sentitu nahi du lortzeko eguzkia apur bat hartu, orain bero hurbiltzen garen nahi aurpegia. Baina, hori baino lehen bikinia edo swimsuit moda útlima aukeratu behar duzu. You eguzkitako betaurrekoak ere aukeratu ahal izango, txankletak eta adornito ile batzuk.\nJoko dibertigarri honekin zeure Gemsona sor dezakezu. Lehen, zure altxorra, zure pertsonaia pertsonaliza ere, ahal duzun bezala aukeratu ahal izango duzu. Ondoren beste pertsonaiak sortu dezakezu, eta elkarren artean batu harribitxi berria sortzeko. Joko honekin, orduak eta orduak eman ahal izango duzu pertsonaiak sortzeko.\nIchigo eta bere lagunak jantzi berriak denboraldi honetan izan hainbeste aukera ez daude inolako erabakitzeko gai saiatu nahi. madarikatu nuen eskua pixka batekin posible begiradak, konbinatuz orrazkera, arropa, oinetakoak eta osagarriak escogindo. aurkituko dituzu multzoa gehiago konbentzitu arte Nahi dituzun aldaketa guztiak egin ahal izango duzu.


Pello - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArtikulu hau Finlandiako udalerriari buruzkoa da; gizonezkoentzako euskal izena gaitzat duena beste hau da: «Petri»\nBerezko izena Pellon kunta\nTorne ibarreko azpieskualdea\nAlkatea Sami Baas\nKoordenatuak 66°46′30″N 23°57′55″E / 66.77500°N 23.96528°E / 66.77500; 23.9652866°46′30″N 23°57′55″E / 66.77500°N 23.96528°E / 66.77500; 23.96528\n126,07 km² (%6,7)\n- Besteak 3.536 (2017.08.31)\n% 98,4 (ofiziala)\nPello (antzinean, Turtola) iparreko Lappi eskualdean dagoen udalerria da. Tornionjoki ibaiak bitan banatzen duen ibarreko alde finlandiarrean dago eta Ylitorniorekin batera, Torne ibarra azpieskualdea osatzen du. Udalerriari izena ematen dion elizatea, Pello, Torne ibaiak bi herrialdetan banatzen du Finlandia Errusiar Inperioak 1809. urtean menperatu zuenetik. Dena den, ibarreko bi aldeak batzen dituen kultura aberatsa politika eta ibaia baino sendoagoa da; hala nola, finlandieraren dialekto bat den meänkieliz hitz egiten dute tornetarrek. Gainera, udalerriak, Övertorneå, Pajala eta Ylitornio udalerriekin batera, ibarra sustatzeko turismo-proiektu bat jarri du abian. Pellok 1.863,66 kilometro koadroko eremua dauka, ia Gipuzkoa bezain handia, eta biztanle gutxien dituen Lappiko udalerritako bat ez den arren, 4.000 bat biztanle baino ez ditu.\nZirkulu Polar Artikoak udalerria bitan banatzen du eta honengatik, XVIII. mende erdialdean, 1736. urtean zehazki, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara eta Ylitornio bizilagunera etorri zen. Ylitornioko Aavasaksa eta Pelloko Kittisvaara muinoen gailurretatik esan bezala, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen. Armarriak ikerketa guzti hauek irudikatzen ditu; izan ere, udalerrian ikerlariak igo zituen hiru muinoak eta aztertu zituen hiru izarrak azaltzen dira .\nPellotar ospetsuenen artean, aipatzekoa da Eero Mäntyranta iraupen eskiatzailea. Finlandiar eskiatzaile arrakastatsuenetako bat den honek, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan.\n5.2 Leku aipagarriak\nSakontzeko, irakurri: «Pelloko geografia»\nNaamijoki ibaiaren gaineko trenbidedun zubia.\nPello Finlandiako ipar-mendebaldeko Torne ibarrean dagoen udalerria da. Lappi eskualdean dago eta Tornionjoki ibaiak Suediako Pajala eta Övertorneå udalerrietatik bereizten du. Hain zuzen, mugakideak Pajala eta Övertorneå mendebaldean, Kolari iparraldean, Rovaniemi hiriburua ekialdean eta Ylitornio hegoaldean dira. Ylitorniorekin batera hain zuzen ere, Torne ibarra azpieskualdea osatzen du, Lappi eskualde osoko azpieskualde txikiena. Udalerriak 1.863,66 km²-ko azalera dauka, ia Gipuzkoa bezain handia, eta Lappi osoko seigarren udalerri txikiena da. Pelloko klima nagusia, subartikoa da, eta taiga edo baso borealak udalerriko bazter guztiak betetzen ditu. Honenbestez, bertan hazten diren zuhaizti ohikoenak, haltzadiak, izeidiak, makaldiak, pinudiak, sahastiak eta urkidiak dira. Elurrak bestalde, udalerriko lurra estaltzen du azaro hasieratik maiatzera eta aipatzekoak dira landare-espezie desberdinak aurki daitezkeen inguru zingiratsu eta paduratsuak, herrialde osoko ospetsuenak.\nZirkulu Polar Artikoa, 66º 33' 38" paraleloa, bertatik igarotzen da eta udalerria bi zatitan banatzen du, iparraldeko eremu artikoa eta hegoaldeko eremu epela. Gauerdiko eguzki, gau zuri eta gau polar fenomenoak urtero izaten dira. Lehenengo bietan, eguzkia edo eguzkiaren argitasuna udalerriko zeruaren jabe izaten da ekain hasieratik uztailera; gau polarra aldiz, iluntasuna nagusitzen den garaia hain zuzen, egun batean baino ez da izatean, abenduaren 21ean. Lehen esan bezala, udalerriko klima nagusia subartikoa da eta, ondorioz, tenperatura leunak izaten dira udan, baina neguak hotzak eta luzeak izan ohi dira. Hala ere, neguak ez dira Lappi erdialdean bezain hotzak, Ozeano Artikora iristen diren ur-korronte beroek neguak leuntzen dituztelako. Samiek antzinean, eta gaur egun oraindik egiten dituzten egutegietan, Lappiko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi urtaro bereizten zituzten: udaberri-negua, udaberria, aitzinuda, uda, aitzinudazkena, udazkena, aitzinegua eta negu iluna. Iparrargiak bestalde, oso ohikoak izaten dira neguko gau ilun eta oskarbietan; irailetik martxora, lau gautatik hirutan ematen den fenomenoa da, urrian eta martxoan bereziki .\n2009ko Pelloko klima datuak \nMaximoa ºC 4,2 -0,5 5,3 13,2 26,6 26 25,2 28,2 19,4 5,9 4,3 1,4 13,2\nBatez besteko maximoa ºC -6,1 -8,1 -1,2 5,1 15,1 17,3 19,7 19,9 13,9 1,1 0,5 -7,1 5,8\nBatez bestekoa ºC -10,9 -12,4 -5,3 -0,1 9,4 12,4 14,9 14,3 9,2 -2,3 -1,3 -10,9 1,4\nBatez besteko minimoa ºC -15,5 -17,6 -10,5 -6,6 3,2 6,8 9,8 8,4 4,1 -5,9 -3,6 -15,2 -3,5\nMinimoa ºC -30 -28,4 -25,8 -19,1 -2,8 1,7 5,2 -0,5 -4,6 -13,9 -11 -27,1 -13\nPrezipitazio-egunak 25 26 23 15 16 16 21 17 18 21 28 29 235\nLehen esan bezala, Zirkulu Polar paraleloa Pellotik igarotzen da. Honengatik, XVIII. mende erdialdean, 1736. urtean zehazki, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara eta Ylitornio bizilagunera etorri zen. Ylitornioko Aavasaksa eta Pelloko Kittisvaara muinoen gailurretatik esan bezala, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen .\nZirkulu Polar Artikoaren seinalea Juoksenkin.\nUdalerria guztiz laua da, 300 metroak igarotzen dituen lekurik ez dagoelako; aipatutako Pierre Louis Maupertuisek haren ikerkuntzarako erabili zituen muino txikien artean daude Tornionjoki ibaiaren ertzetik gertu dauden Horilankero, Kittisvaara eta Niemivaara muinoak. Ur-azalera bestalde, %6,7koa baino ez da, 125,69 km²; dena den, hainbat aintzira eta ibai daude udalerrian zehar. Hala nola, aipatzekoak dira Torne ibarraren ikur nagusia eta ibai mugakidea den Tornionjoki, eta Alainen Alposjärvi, Miekojärvi, Raanujärvi eta Väha Vietonen aintzirak. Bertako ur-korronte indartsu, emaritsu eta harroetan dauden izokina, amuarrain marroia eta laponiako amuarraina bezalako ur gezatako arrainek arrantzale ugari erakartzen dituzte. Arrantzale hauek, Konttaköngäs ur-jauzi txikitik hurbil jarri ohi dira arrain nahasiak harrapatzen errazagoak direlako. Dena den, ur-eremuetan ikus daitezkeen animalia handiena, herrialdeko igaraba ospetsuak dira.\nPaamajärvi aintzira udaran.\nBabestutako eremurik ez dagoen arren, Pelloko natura oso aberatsa da. Basoak ia muga gabe zabaltzen dira azalera guztian, izeidiak, urkidiak eta pinudiak, batez ere. Baso hauen muga bakarrak, nagusi diren eremu paduratsuak eta ibaiak dira. Oihan hauetan babesten diren hegazti ugari dago; hala nola, udaberrian, negu osoa hegoaldean pasa ostean iristen diren antzandobi handiak, antzara hankahori eta nanoak, arrano arrantzaleak, arrano beltzak, basoilarrak, belatz gorri, handi eta txikiak, bernagorri ilunak, birigarro arrunt eta txikiak, borrokalariak, elur-berdantzak, elur-hontzak, ipar belatzak, bele eta gailupak, istingor arrunt eta txikiak, kuliska gorri, pikart eta txikiak, kurlinta bekaindunak, larre buztanikarak, murgilari handi eta mottodunak, negu txirtak, negu txontak, txinbo artikoak, txio horiak, ur-zozoak, urre txirri arruntak, zapelatz galtzadunak, zerra ertainak, zingira berdantzak eta zozo paparzuriak. Izan ere, uda bitartean, 150 hegazti-espezie desberdin jasotzen ditu udalerriak, baina negurako gutxi batzuk baino ez dira gelditzen; haien artean, eper zuriak, eskinosoak, mokokerrak eta kaskabeltz handiak. Ugaztun haragijaleen artean, hartz arreak, erbinude zuri eta arruntak, ipar-katamotzak eta jatunak dira nagusi; aspaldian ehizatzen ziren arren, azkeneko hauen kopurua haziz doa babes-legeei esker. Ipar otsoak aldiz, nahiko arraroak dira, baina noizbehinka azaldu ohi dira inguruetan. Altzeak eta elur-oreinak bestalde, animalia belarjale handi ospetsuenak dira .\nAzkenik esan, udalerriko "hiriburua" (Pello herria edo Pelloko elizatea), Juoksenki eta Turtola Tornionjoki ibaiaren bi alboetan dauden herriak direla, finlandiarrean eta suediarrean; hau da, mugako herriak direla. Izan ere, Errusiar Inperioak 1809. urtean Finlandia bereganatu eta Dukerri Handi izendatu zuenean, Suediako Erresumaren muga Tornionjoki ibaian ezarri zen, eta honela, ibaiaren bi albotan zeuden herriak bitan zatitu zituzten. Alde finlandiarrean herri hauek Pelloren barruan daude, Suedian aldiz, Övertorneå udalerrikoak dira. Dena den, nahiz eta bi herrialdeen artean dauden, bi aldeak bereizten dituen ibaian mugarik ez dagoela dirudi gaur egun.\nSakontzeko, irakurri: «Pelloko historia»\nTorne ibarrera iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarrak urtzen hasi zirenean iritsi zela uste da, k.a. 6000. urte inguruan. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ozeano Artikoko kostaldean ezarri zirenez gehienbat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estuak izan zituzten. Nahiz eta oraindik lurralde honen jatorrizko biztanleen, samien jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago (Harri Aroan) Eskandinaviara ekialdetik sartu ziren herri uraldarren nahasketaren ondorioa direla. Hasiera batean, euren lurraldea Ozeano Artikotik Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialderaino zihoan eta, gehienbat, ehizatik, fruitu-bilketatik eta arrantzatik bizi ziren; hau da, ehizakiaren atzetik ibiltzen ziren, nomadak ziren. Pellon aurkitu diren lehenbiziko biztanle hauen aztarnak, k.a. 4500. urtekoak dira. Hain zuzen, guztira, garai honetako berrogeita hamar objektu aurkitu dira; hauen artean, ehiza-tresnak, harribitxizko apaingarriak, margolanak eta hainbat hilobi .\nTornionjokiko ur-lasterrak; XVIII. mendeko marrazkia.\nErdi Aro Klasikoan suediarren eragina nabarmentzen hasi zen eta lurraldea, Suediar Erresumako antzinako Vestrobotnia probintziaren barruan egokitu zuten hegoaldeko Torne ibar guztiarekin batera. Honela, kristautasuna suediarren eskutik hedatzen hasi zen XI. menderako eta lehen finlandiarrak Torne ibarrera iristen hasi ziren; honela, finn hauek, lehen samien bizileku ziren Tornionjoki ibaiko urertz emankorrak bereganatzen hasi ziren. Udalerriaren idatzizko lehen aipamena, 1518ko Olaus Magnus suediarraren mapakoa da. Bertan, Pele izendapenarekin azaltzen den herrixka merkatal-gune oparoa dela dio Magnusek.\nSuediarren eragina bizitu egin zen XIV. mendetik aurrera eta 1531. urtean, orduan Suediar Erresumako errege zen Gustavo Vasak Torneå hiria sortzeko eta Tornionjokiren arroa merkataritza erdigune bilakatzeko lehen saiakera egin zuen. Hala ere, lurralde haietan bizi ziren birkarleek biztanleen eta merkataritzaren joan-etorrien kontrola zutenez, bai saiakera honek eta bai Joan III.ak 1585. urtean egin zuen saiakerak ere, ez zuten inolako arrakastarik izan. Nahiz eta, birkarle hauek hasiera batean suediarren aliatuak izan, ez zituzten euren pribilegioak alde batera utzi nahi eta Laponiaren eta Torne ibar osoaren garapena oztopatu zuten hein handi batean.\nBirkarleek lurralde honetan zuten boterea gutxitzeko eta Suediar Erresumaren boterea indartzeko asmoz, 1606. urtean Torne ibarra bitan zatitu zuten suediarrek: Torne Beherea eta Torne Garaia (finlandieraz, Alatornio eta Ylitornio). Azkenean, 1620. urtean, birkarleak garaituak izan ziren eta Suediar Erresumak Umeå, Piteå, Luleå eta Torneå hiriak sortu zituen; merkataritza Botniako Golkoko iparraldera eta ibarrera iritsi zen. Torneå, Suediar Erresuma osoko iparren zegoen hiria bihurtu zen eta hiri honen garapenarekin batera, Pellok eta beste hainbat herrik osatzen zuten Torne Garaia izeneko eskualdea ere aberastuz hasi zen. Hala nola, ibarrean ekoiztutako gurin, arrantzatutako izokin eta larruak, Erresuma osoan preziatuak ziren salgaiak ziren; ordainetan, Suedia eta Itsaso Baltiko osoko produktuak iristen ziren. Garai honetan, udalerrian gelditzen ziren sami bakanak iparraldera jo edo gutxinaka, finnen kultura bereganatu zuten. Erresumak iparraldeko lurraldeak kolonizatzeagatik eskainitako onura ekonomiko eta lursailen jabetzen eskutik Karelia, Savonia eta Tavastiako biztanleak bertara iristen hasi ziren. Torne ibarreko gaur egungo kultura eratzen hasi zen .\nPierre Louis Maupertuis.\nXVIII. mende erdialdean bestalde, gainbehera iritsi zen. Iparraldeko Gerra Handiaren ondorioz merkataritza gelditu egin zen eta Tornioren inguruan eratu zen ontzigintza industriak erakarrita, Pellotar asko hirira mugitu zen. Gainbehera, 1715. urtean izan zen, Errusiar Inperioak Tornio menperatu eta suntsitu zuenean .\nZirkulu Polar paraleloa Pellotik igarotzen da; honengatik, XVIII. mende erdialdean, 1736. urtean zehazki, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara eta Ylitornio bizilagunera etorri zen. Ylitornioko Aavasaksa eta Pelloko Kittisvaara muinoen gailurretatik, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen. XVIII. mendearen bukaeran ere, Giuseppe Acerbi italiar esploratzailea Tornionjoki ibaiaren inguruan izan zen eta bertan, ahozko tradiziozko hainbat melodia bildu zituen .\nXIX. mendearen hasieran, Finlandiaren kontrola izateko Suediar eta Errusiar Inperioen arteko guduak izan ziren Finlandia eta Europa osoan; azkenean, Finlandiar Gerran, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen finlandiar nazionalismoaren laguntzaz. Finlandia Inperio barneko Dukerri Handi bihurtu zen eta Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietako muga berriak ezarri ziren Suedia eta honen artean. Honela, ibaiaren bi ertzetan zeuden herriak, hala nola Pello, Juoksenki eta Turtola bitan zatitu zituzten.\nUdalerria, 1867. urtean sortu zen, baina sorrerarako bidea aspalditik hasia zuen. 1818an Turtola herrian eliza bat eraiki zen eta gutxinaka, Ylitornioko elizbarrutitik bereizten hasi zen. Finlandiako Dukerri Handiak emandako erraztasunez baliatuta azkenik, 1867. urtean udalerri berri bat sortu zuten herritarrek. 1.200 bat biztanle zituen udalerri berri honi, herri handienaren edo eliza zegoen herriaren izena eman zioten, Turtola.\nTurtolako eliza berria.\nFinlandiak 1917ko Gerra Zibilean independentzia lortu ostean, eta prozesu hau oraindik egonkortu gabe zegoenean, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen kontinente zaharrean. Herrialdeak bere independiente estatusa mantendu nahian eta SESB bere lurraldetik urruntzeko helburuarekin, Alemania naziarekin bat egin zuen. Norvegiatik iritsitako tropa alemaniarrak herrixketan egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten; hala nola, udalerriko Oranki herrian kartzela bat eraiki zuten. Gerra hurbil zegoenez, Finlandiar Gobernu hasiberriak, herritarrak Suediara ebakuatzeko agindua eman zuen. Hainbat guden ondoren (Neguko Gerra, Jarraipenaren Gerra), Finlandiak SESBekin bake-akordio bat sinatu zuen, eta horrek, alemaniarrak Finlandiar lurretatik botatzea eskatzen zuen. Finlandiak orduan, naziak jazartzeari ekin zion. Hauek, bizilagun den Norvegiara, euren herrialde satelitera alde egitea pentsatu zuten, baina ihes egin baino lehen, hauen atzeraldia eragozteko, finlandiarrak, Pello eta gainontzeko mugako udalerrietan kokatu ziren. Laponiako Gerra hasi zen. Ondorio garratzak pairatu zituen udalerriak, alemaniarrek herrixka eta eraikin guztiak, Konttajärvi izan ezik, erre eta suntsitu baitzituzten -haien artean, Turtola, eliza zaharra eta Pello-, baina finlandiarren garaipenak behintzat, hauen berreraikitzea arindu zuen.\nEliza berria eraikitzearekin batera, Pelloko eliza eraikitzearekin batera hain zuzen, 1949. urtean udalerriaren izena aldatu eta gaur egun ezagutzen dugun Pello izendapena jaso zuen. Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Hala ere, hazkunde guzti hau, ez zen hain ona izan udalerriarentzat; izan ere, industriak ez zituen bere sustraiak errotu Lappin (Kemi, Kemijärvi eta Tornio hirietan izan ezik) eta biztanle askok ihes egin behar izan zuen Finlandiako beste hiri garatuagoetara euren bizimodua hobetu nahi bazuten.\nNahiz eta gaur egun gero eta egitura garatuagoak iristen diren, udalerriak Tornio eta ondoko hirien eraginpean jarraitzen du oraindik. Övertorneå, Pajala eta Ylitorniorekin batera sortutako turismo eskaintzak behintzat, langabeziaren ehunekoa jaitsi dute. Dena den, urtez urte biztanleria galtzen doan Lappiko beste udalerri bat bilakatu da Pello.\nSakontzeko, irakurri: «Kolariko trenbidea» eta «Pelloko geltokia»\nFinlandiako Gobernuarena den VR-Yhtymä garraio-konpainiaren trenak udalerriraino iristen dira Kolariko trenbideari esker. Trenbide honek Torniotik iparrerako bidea egiten du eta hau, bidaiarientzako azken-aurreko geltokia da. Trenbidea Pellora 1966ean iritsi zen lehenbizikoz, eta ordutik, trenbide honen bidez, beste linea batzuk hartu eta Finlandia guztitik bidaiatzeko aukera dago. Pellon gainera, Torniotik hurbilago dagoen beste geltoki bat ere badago, Kaulinranta izenekoa .\nLappiko gainontzeko udalerrietan zehar edo herrien artean bidaiatzeko bestalde, autoa edo autobusa hartu beharra dago. Udalerritik igarotzen den autobidea Valtatie 21a da; autobide hau Tornion hasi eta Enontekiöko Kilpisjärvi herriraino doa, Finlandia ipar-mendebaldeko muturreraino. Juoksenki, Orajärvi, Turtola eta Pello herriak zeharkatzen ditu autobideak; Botniako Golkotik iparreraino, autobideak 459 km-ko luzera dauka. Gainera, Pello Rovaniemirekin lotzen duen beste errepide bat ere badago, Kantatie 83 errepidea. Honek, guztira, 77 km dauzka, eta Rovaniemiko hirigunetik Valtatie 21 autobidearekin bat egiten duen eta Pello herritik pare bat km-tara dagoen Keskustaajama izeneko guneraino doa. Suediara igarotzeko errepidezko muga bakarra dago, Pello herritik suediar Pellora doana .\nAipatu beharra dago, halaber, Pajala aireportua udalerritik nahiko hurbil dagoela eta Suediako aireportu hartatik bidaia asko eskaintzen direla; haien artean, Helsinkira.\nSakontzeko, irakurri: «Pelloko herrixkak»\nErrusiar Inperioaren garaian sortu zen udalerria, 1867. urtean; izan ere, Finlandiako Dukerri Handiak emandako erraztasunez baliatuta, Ylitorniotik bereizi eta udalerri propioa sortu zuten herritarrek. Udalerriak eliza nagusia zegoen herriaren izena jaso zuen hasiera batean, Turtola herriarena hain zuzen. Dena den, eliza hau Laponiako Gerran suntsitua izan zenean, berria biztanle gehien zituen herrian eraiki zen, Pellon hain zuzen. Honenbestez, udalerriak gaur egungo izena hartu zuen.\n1.863,66 km²-ko azalera duen udalerri honetan, biztanleria, hainbat herrixketan banatua dago. Herrixka gehienak erdialdean eta Tornionjoki ibaiaren ertzean daude. Biztanleria guztiaren erdia Pellon kirkonkylä (Pelloko elizatea) deitzen den erdigunean bizi da, guztira, 2.000 bat pertsona. Beste herri garrantzitsu batzuk, aspaldian eliza nagusia zegoen Turtola, urtero arte lehiaketa bat ospatzen den Oranki, hirurehun biztanle inguruko Juoksenki eta Lempeä .\nNahiz eta dokumentu edota akordio ofizialik ez egon, Pellok beti izan ditu harreman estu-estuak Torne ibarreko gainontzeko udalerriekin; batez ere Pajala eta Övertorneå udalerri suediarrekin.\nPelloko eta Finlandiako gainontzeko udalerrietako udalbatzak eratzeko, lau urtero udal hauteskundeak antolatzen dira herrialdean. Gaur egun dagoen udalbatza 2012ko urriaren 28an ospatu ziren udal hauteskundeetan eratu zen.\n-- Zentroko Alderdia 11\n3 % 48,1\n-- Ezker Elkartasuna 4\n3 % 21,5\n3 % 14,2\n2 % 11,6\n1 % 4,4\nLappiko udalerri gehienen antzera, Zentroko Alderdia suertatu zen garaile, baina aurreko batzarrean lortutako hamasei eserlekutatik bi galdu zituen. Oposizio eraginkorrena, hiru batzarkide irabazi zituen Ezker Elkartasunarena izan zen; alderdiak bigarren indarra eskuratu zuen eta zazpi eserleku eta bozen %23,3a eskuratu zituen. Atzerago gelditu ziren lau eta bi ordezkariak mantendu zituzten Alderdi Sozial-Demokrata eta Alderdi Nazionala; hauek, bozen %16,4a eta %7a lortu zuten hurrenez hurren. Lappin eta herrialdean izugarrizko gorakada eduki zuen arren, aipatzekoa da Liga Berdeak ez zuela ordezkaritzarik lortu udalbatza honetan. Hauteskundeen ostean, eratu berria zen udalbatzak Tapani Melaluoto alkate izendatu zuen.\nBiztanle gehien duten herriak\nZnbk. Herria Biztanleria\n1 Pello 2.000 (2.200)\n2 Juoksenki 700 (300)\n3 Turtola 600 (350)\n4 Lempeä 275\n5 Lankojärvi 250\nHurrengo udal hauteskundeak 2012. urtean ospatuko dira, herrialdeko gainontzeko udalerrietan bezala.\nEuropar Batasuneko herrialdeekin eta Finlandiako gainontzeko udalerriekin alderatuta, Pellon, 15 urte baino gutxiagoko biztanleriaren ehunekoa oso baxua da, %10ekoa, eta 65 urte baino gehiagokoa aldiz, oso altua, %25,7koa. Erlijioari dagokionez, gehienak sinesgabeak edo luteranoak dira, bereziki laestadianismo mugimendu kontserbadorekoak. Udalerriko hizkuntza ofizial bakarra finlandiera da; izan ere, biztanleria osoaren %99,8aren ama hizkuntza da. Zehazki, Torne ibarrean hitz egiten den finlandieraren aldaera bitxi batean hitz egiten dute herritarrek, meänkieli deritzoten dialektoan. Bigarren mailako hizkuntzak iparraldeko samiek hitz egiten duten ipar samiera eta suediera dira. Udalerri honetako jatorrizko biztanleak samiak dira; hala ere, XVI. mendetik aurrera, finlandiarren (gehienak, savoniarrak eta tavastiarrak) kopuruak izugarri egin zuen gora eta, apurka, samiek finlandiarren ohiturak bereganatu zituzten .\nTorne ibarreko gainontzeko udalerriak bezala, Tornio izan ezik, Pello ez da oso jendetsua. Gainera, 4.000 biztanle inguru dituen udalerri honen biztanleria azken hogeita hamar urtetan %36 jaitsi da; izan ere, zerbitzutan eta lehen sektorean oinarritutako udalerria denez, langabezia maila oso altua da eta azken urtetan, Pellotar askok Rovaniemi edo Torniora jo dute lan bila .\n6.232 5.760 5.624 5.855 5.665 5.420 5.114 4.830 4.625 4.524 4.361 4.114 3.989 3.961\nNazioartean ospetsuenak diren Pellotarren artean, Eero Mäntyranta iraupen eskiatzailea dago; finlandiar eskiatzaile ospetsuenen artean dagoen honek, guztira, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan; gainera, 30 km-ko lasterketan munduko txapeldun izan zen zortzi urtez. Innsbrucken ospatu ziren 1964ko Olinpiar Jokoak eskiatzaile honen gailur profesionala izan ziren; bertan bilakatu zen finlandiar kirolari arrakastatsuenetako bat eta "Mister Seefeld" izengoitia irabazi zuen. Etorkizun handiko beste kirolari Pellotar bat, Olli-Markus Taivainen da; hogei urtekin, eski orientazioko distantzia ertaineko munduko txapelduna bihurtu zen iaz .\nDena den, herrialdean ezagunenak diren udalerriko biztanleen artean, bi lehen ministroak aipatu behar dira; 1919. urtean Finlandiako lehen ministro izandako Kaarlo Castrén, eta 1995etik 2003ra izandako Paavo Lipponen sozial-demokrata. Azkenik, Finlandian halanolako arrakasta duen Eini abeslaria ere bertakoa dugu.\nSakontzeko, irakurri: «Tornetar» eta «Torne ibarra»\nTornetarrak Torne ibarreko biztanleak dira, bai finlandiarrak, bai suediarrak. Hauek, XVI. eta XVII. mendeetan iparraldera iritsitako finlandiarren ondorengo zuzenak dira, denboraren poderioz ibarrean egokitu zirenak. Moskuko Printzerri Handiaren erasoetatik ihesi eta Suediar Erresumak eskainitako onuren bila zetozen finlandiarrak ziren, batez ere, Karelia, Savonia eta Tavastia antzinako probintzietatik iritsiak. Hauek iristean, samiek iparralderantz jo zuten eta, horregatik, Torne ibar osoko sami bakarrak iparrerago aurki daitezke, Enontekiö udalerrian hain zuzen .\n1809. urtean Torne ibarra, eta Juoksenki, Turtola eta Pello herriak bitan zatituak izan ziren; nahiz eta Finlandiako Dukerri Handiak eta Errusiar Inperioak ibar osoa eskatu zuten, Suediako Erresumak ez zuen atzera egin eta bi herrialdeen arteko muga Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietan ezarri zen. Gaur egun arte legez jarraitzen duen muga da hori. Modernizazioarekin bat, muga handitu egin zen eta suediar aldeak "suediartze" bat jasan zuen 1850 eta 1950 urte bitartean. Hala ere, gaur egun anaitasun handia dago bi aldeen artean eta egundaino tornetarren kultura eta hizkuntza, finlandieraren dialekto bat den meänkieli mantentzea lortu dute tornetarrek.\nLehen Hezkuntzako bost eskola daude guztira udalerrian; Lankojärvin, Lempeän, Pellon, Ruuhijärvin eta Turtolan. Bigarren Hezkuntzako instutua aldiz, Pello herrian baino ez dago, Pellon Lukio izenekoa .\nUdalerria Lappi Ospitale Barrutian dago eta bertako ospitale bakarra Rovaniemiko Lappiko Ospitalea da, Pello herrigunetik 100 bat km-ra. Dena den, eritasun arinak sendatzeko bi eskualde-erietxe daude Turtola eta Pello herrietan .\nSakontzeko, irakurri: «Pelloko armarria»\nArmarria da udalerriaren ikur nagusia. 1952. urtean sortu zuen Olof Eriksson artista helsinkiarrak eta Pelloko udalbatzak urte bereko martxoaren 17an onartu zuen (Barne Ministerioak maiatzaren 30ean). Bertan agertzen diren irudiekin, egileak udalerriko natura eta kultura adierazi nahi izan zituen. Zelai urdin ilunaren gainean, zilarrezko hiru tontor daude, buruan 1+2 kokapena duten zilarrezko sei puntako hiru izar dituztenak. Tontorrek Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesaren ikerkuntza bidaia irudikatzen dute; izan ere, Lurraren neurri zehatza mugatzeko, zientzialariak Pellora bidaia egin zuen 1736-1737 urte bitartean. Bere eginkizuna burutzeko, Maupertuis udalerriko Horilankero, Kittisvaara eta Niemivaara muinoetara igo behar izan zuen eta, hain zuzen ere, hiru muino hauek dira armarriko hiru tontorrak irudikatzen dituztenak. Bestetik, agertzen diren hiru izarrek hiriaren kokapena adierazten dute, Zirkulu Polar Artikoaren bihotzean .\nEtnografiarekin eta artearekin zerikusia duten bi leku daude udalerrian. Lehena, Etnografinen museo edo Etnografia museoa, Pello herrian dagoen zurezko eraikin bat da; bertan, udalerriaren historia eta Torne ibarreko biztanleen jatorria aztertzen dira. Museo honek, ibarreko puntako museo izatea lortu du azkeneko urtetan egin diren eraberritze lanei esker. Bigarrena, Lapin Keramiikka/ Lapin Savi izeneko gunea da; hemen aldiz, Lappi eskualdean bertan sortutako zeramika ospetsuaren erakusketa eta denda bat daude .\nKittisvaara muinoaren gailurrean bestalde, Pierre Louis Maupertuis ikerlariaren omenez eraikitako oroitarri bat dago. Bertako eraikinen aspaldiko egiturei eta balio historikoari esker, Ratasjärvi herrixka eta Kittisvaara muinoa monumentu izendatuak izan ziren 1993. urtean .\nDenen artean, hauek dira udalerriko eraikin eta oroitarri ezagunenak:\nEeroren Estatua: Eero Mäntyranta eskiatzailearen omenez eginiko estatua hau, Pello herrian eraiki zen 1967. urtean. Izan ere, finlandiar eskiatzaile ospetsuenen artean dagoen Pellotar honek, guztira, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan; gainera, 30 km-ko lasterketan munduko txapeldun izan zen zortzi urtez. Innsbrucken ospatu ziren 1964ko Olinpiar Jokoak eskiatzaile honen gailur profesionala izan ziren; bertan bilakatu zen finlandiar kirolari arrakastatsuenetako bat eta "Mister Seefeld" izengoitia irabazi zuen .\nPelloko eliza: Pello herrian dagoen eliza da udalerriko eraikinik garrantzitsuena; zurezko eliza luterano hau, 1953. urtean zabaldu zuten amerikar luteranoen diru-laguntzari esker, II. Mundu Gerra eta Laponiako Gerren ostean. Guztira, 350 fededunentzako eserlekua dago eta eraikin nagusiaz gain, pare bat metrora ezkila-dorrea ospetsua dago. Pelloko eraikin zaharrena ez den arren, udalerriak izena zor dion eraikina da .\nTurtolako eliza: Turtola herrian dagoen eliza luteranoa da. Laponiako Gerran suntsitua izan zen antzinako elizaren errautsen gainean eraiki zen hau. 1953. urtean zabaldu zen eta hau ere, amerikar kristauen diru-laguntzari esker eraiki zen. Guztira, 220 sinesdunentzako eserlekua dago .\nPellon Ponsi edo PePo taldea, udalerriko kirol talde ospetsu bat da. Taldeak parte hartzen duen kirolak iraupen eskia, orientazioa eta atletismoa dira. Taldekide ospetsuenen artean, Eero Mäntyranta, Olli-Markus Taivainen eta Sari Keskitalo daude. Lehena, finlandiar eskiatzaile ospetsuenen artean dago eta guztira, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan; gainera, 30 km-ko lasterketan munduko txapeldun izan zen zortzi urtez. Innsbrucken ospatu ziren 1964ko Olinpiar Jokoak eskiatzaile honen gailur profesionala izan ziren; bertan bilakatu zen finlandiar kirolari arrakastatsuenetako bat eta "Mister Seefeld" izengoitia irabazi zuen. Bigarrena, hogei urtekin eski orientazioko distantzia ertaineko munduko txapelduna da. Sari Keskitalo tornioarra berriz, finlandiar sprinter onena dugu, 2006tik herrialdeko sprint txapelketa gehien irabazi dituen emakumea \n5. mailako izotz-hockey taldea: PeKi Red Stars (Pellon Kiekko).\nOranki herrixkan, ekainero, arte lehiaketa bat antolatzen da. Herrixkatik pare bat km-tara dagoen baso batean hain zuzen, artistek beren obrak erakusten dituzte eta 2001etik berrogeita hamar bat artelaneko baso-hilerri bat bilakatu da gune hori. Ospe handia lortu duen txapelketa da eta urtero, gutxi gorabehera hamar bat eskultura iristen dira herrixka txiki honetara .\nPelloko egitura ekonomikoaren arabera, biztanleria langilearen %84ak zerbitzuetan egiten du lan; bai zerbitzu publikoetan, bai baso-zaintzan, bai turismoan. Gainontzekoak, nekazaritzan (egoera klimatikoak baldintzatuta) eta elur-orein zaintzan egiten du lan gehienbat. Torne ibarrean industria ia garatu gabe dagoenez, Tornion izan ezik, langabetuen kopurua ia Finlandiako udalerri guztietako altuena da, baina herriko landa-bizimodua dela-eta, datu hauek ez dira larriak .\n70eko hamarkadaz geroztik, eta batez ere 90eko hamarkadan, urtez urte biztanleria jaisten doa Finlandiako ekonomia krisialdiaren ondorioz batik bat. Lehen esan bezala industria hitza ezezaguna da bertan eta krisialdiak gogor astindu zuen lehen sektoreko udalerria; ondorioz, herritar askok lan bila kanpora jo behar izan zuen -batez ere, Tornio eta Rovaniemi hirietara-. Hala ere, gaur egun Finlandiako ekonomia gailurrean dagoenez, biztanleek euren landa-munduan dihardute inongo arazorik gabe. Azkenik, aipatzekoa da azken urteotan basogintza industriak ere garrantzia hartu duela udalerriko diru-sarreretan.\nDena den, zerbitzuak eta turismoa dira lanpostu gehien dituzten jarduerak. Hain zuzen, Torne ibarreko Övertorneå, Pajala eta Ylitornio udalerriekin batera sortutako turismo eskaintzak behintzat, langabeziaren ehunekoa jaistea lortu du. Pierre Louis Maupertuis ikerlariaren ibilbideak, Zirkulu Polar Artikoak eta Tornionjoki ibaiaren inguruko jarduerek turista asko erakartzen dituzte; batik bat, naturazale eta arrantzaleak .\nPaamajoki ibaiko zubia\n↑ Expedition monuments[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon ilmasto\n↑ Pellon kunta\n↑ Pellon esihistoria[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon historia[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Suomen rautateistä\n↑ Valtatie 21\n↑ Kantatie 83\n↑ Yhdistys[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon kylät[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon tilastotiede\n↑ Eero Mäntyranta\n↑ Pellon Lukio\n↑ Lapin sairaanhoitopiiri[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Suomen kunnallisvaakunat. Suomen Kunnallisliitto, 153 or. ISBN 951-773-085-3..\n↑ Kunnat.net Vaakunat; Pello.2013.07.27\n↑ Pellon etnografinen museo[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Lapin Keramiikka/ Lapin Savi[Betiko hautsitako esteka]\n↑ 1993: Säilyttäminen lista Ratasjärven kylä, Kittisvaara\n↑ Eero Mäntyrannan[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon kirkko[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Turtolan kirkko[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Pellon Ponsi\n↑ Oranki Art\n↑ Pellon matkailu\nPajala Kolari Rovaniemi\nÖvertorneå Ylitornio Rovaniemi\nPierre L. Maupertuis\nOranki Art (Ingelesez)\nPellon Ponsi (Finlandieraz)\nTorne ibarra (Ingelesez) (Frantsesez)\nAzken aldaketa 26 ekaina 2021(e)an, 09:46(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 26 ekaina 2021, 09:46.


Musika, giro alaia eta euskal janaria Utah-ko Euskal Etxearen 2013ko Udako Piknikean — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Musika, giro alaia eta euskal janaria Utah-ko Euskal Etxearen 2013ko Udako Piknikean\nMusika, giro alaia eta euskal janaria Utah-ko Euskal Etxearen 2013ko Udako Piknikean\nUtah Basque Club elkarteak iragan ekainaren 23an ospatu zuen bere urteroko Udako Piknika, aire zabalean egin zen bazkari eta ekitaldiekin. Topaketan parte hartu zutenen artean Utah'ko Triskalariak taldeko dantzariak izan ziren. Taldea New Yorkera bidaia antolatzen ari da eta horretarako dirua biltzeko kanpaina abiatu du. Berriki euren euskal dantza errepertorio zabala erakusteko aukera izan zuten Salt Lake City-ko "Living Traditions" kultur jaialdian.\nUtah-ko Euskal Etxearen Udako Piknika iragan ekainaren 23an egin zen eta haren berri izan zuten munduko euskaldunek, zuzenean, elkarteko Twitter kontuaren bitartez. Euskal etxeak eguneko argazkiak eta bideoak argitaratu zituen sare sozialean, festan izan zen giro ederraren berri emanez. Jaia goizean hasi zen, meza batekin, eta ondoren dantza emanaldia eskaini zuten Utah'ko Triskalariak taldekoek. Jarraian urteroko bazkaria, txikientzako jokoak eta, orohar, giro bikaina egun osoan zehar.\nUtah'ko Triskalariak dantza taldeak emanaldia dirua biltzeko baliatu zuen; izan ere, taldea New Yorkera bidaia ari da prestatzen eta laguntza behar du hara joan ahal izateko. Hori dela eta, euren aldeko zozketa egin zen jaian eta irabazleak --Twitter bidez jakin genuen-- Doug, Mary eta Jon izan ziren. Zorionak eurei eta animo Triskalariei; Sagar Handian ikusi nahi zaituztegu aurki!\n[Umore ona eta barre asko Utah'ko Euskal Etxearen Summer Picnic-ean aritu ziren musikarien artean (argazkia UtahEE)]\nUtah'ko Triskalariak taldearen azken emanaldietako bat Salt Lake City hiriko Living Traditions kultur jaialdian izan zen, maiatzaren 17tik 19ra. Topaketa honetan Utahko herrialde desberdinetako ondorengoek kultur erakustaldiak ematen dituzte eta euskal etxeak aspaldidanik parte hartzen du bertan. Dantzarien emanaldiaz gain, euskal etxeak gastronomia postu bat jarri zuen eta, urtero legez, arrakasta handia izan zuten bertan prestaturiko mokautxoek, Guerricabeitiatarren zuzendaritzapean.\n[Utah'ko Triskalariak Living Traditions jaialdiaren taulagainean erakustaldia eskaintzen (argazkia UtahEE)]\n[Euskal Etxeko bazkide asko aritu ziren lanean euskal etxeak Living Traditions jaialdian jarri zuten postuan (argazkia UtahEE)]\nUtah Basque Club elkarteari buruzko informazio gehiago webgune honetan.


«John Travolta»: berrikuspenen arteko aldeak - Wikipedia, entziklopedia askea.\n«John Travolta»: berrikuspenen arteko aldeak\nJohn Travolta (aldatu)\n13:43, 12 azaroa 2015ko berrikusketa\n1 byte removed , Duela 5 urte\n→Biografia: antzerki eskolan batean -> antzerki eskola batean\n13:42, 12 azaroa 2015ko berrikusketa (aldatu)\n(→Biografia: Aita etxea -> Aitaren etxean)\n13:43, 12 azaroa 2015ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n(→Biografia: antzerki eskolan batean -> antzerki eskola batean)\nTravoltak antzerki eskolaneskola batean eman zuen izena eta segidan arrakasta lortu zuen. Horregatik, New York-era joatea erabaki zuen. Han managerra aurkitu eta antzerkian famatua izan ondoren, managerrak Hollywoodera eraman zuen.\nLehen arrakasta profesionala ''[[Saturday Night Fever]]'' filmaren eskutik etorri zen. [[Robert Stigwood]] produktoreak paper protagonista nahi zuen harentzat: hori erabaki hoberena izan zen harenlan-ibilbidean. Film horretan, [[Tony Manero]]ren bizitza antzeztu zuen: dantzaria zen eta horrek aldatu zuen dantzaren modua. Hartarako, Travoltak gau asko eman zituen hainbat diskotekatan, jendearen dantzatzeko modua begiratzeko. Gainera, koreografo profesional batekin eta lan egin zuen, eszenarik ospetsuena grabatzeko. Tony Manero pertsonaia mitiko bihurtu zen: filmak arrakasta handia izan zuen eta musika diskoaren aroari hasiera eman zion.


Azaroaren 28an, hezkuntza eredu propioaren alde | Ikastolen Elkartea\nAzaroaren 28an, hezkuntza eredu propioaren alde\nHezkuntza Plataformen Topaguneak deituta, LOMCErii ezetz esateko eta hezkuntza eredu propioaren alde egiteko mobilizazio eguna izango da azaroaren 28a. Ikastolen Elkarteak bat egin du mobilizazio hauekin, eta iragan azaroaren 4an egindako prentsa agerraldian parte hartu du. Ikastolen Elkarteaz gain, atxikimendua adierazi dute baita ere, LAB, ELA eta Steilas sindikatuek, Ikasle Abertzaleek, Hik Hasik, Urtxintxak eta Sortzen-ek.\nHauxe da kaleratu duten manifestua\nAzaroaren 28an hezkuntza eredu propioa eraikitzeari ekingo diogu!\nHezkuntza eredu atzerakoi, merkantilista eta inposatua dugu. Ez zaigu gustatzen eta ez ditu gure beharrak asetzen. Espainiar eta frantziar sistemek asimilatuta gaituzte eta ez digute guk nahi dugun hezkuntza eredua eraikitzen uzten.\nEredu ezberdinak izango ditugu gutariko bakoitzak buruan, noski, hezkuntza ez baita proiektu homogeneoa. Hamaika kolorez margozten den proiektua da euskal hezkuntza, hamaika bizipenez eta hamaika ereduz. Baina bat gatoz gure herriak, Euskal Herriak, Hezkuntza Sistema Propioa behar eta nahi duela esaten dugunean, herritik eta herriarentzat, Euskal Herritik munduari begiratuko diona eta mundutik Euskal Herriari, aukera berdinatasuna oinarri ikasleak hezkidetzan heziko dituena.\nHori adierazi dugu, besteak beste, “Euskal Herriko Eskubide Sozialen Karta”n eta hori da guk ere egun hartzen dugun erreferentzietako bat. Gainera, gure hezkuntza eredu hori txikitik handira eraiki nahi dugu, ikastetxez ikastetxe, auzoz auzo eta herriz herri. Horretarako ere badugu hamaika aukera eta “Alternatiben Herria”n garatzea posible dela argi ikusi eta ikasi genuen urriaren 24an, Bilbon.\nGainera, argi utzi genuen iazko ikasturtean edozein inposaketaren aurrean, esate baterako, LOMCErekin. Nafarroako Txantrea auzoko itxialdiarekin hasi eta apurka apurka Hego Euskal Herrik ikastetxe mordo batean plantoa egitea erabaki genuenean. Hezkuntza komunitatea elkarlanean, azterketa atzerakoi, inposatu eta antipedagogiko horiei planto egin genien. Aurten ere horretara goaz. Berriz ere zorionak guztioi erakutsitako kemenagatik!\nEz dugu LOMCE nahi eta ez dugu LOMCE aplikatzen duten Gobernu eta mozorrorik nahi ere. Guk Euskal Herrirako Hezkuntza Sistema Propioa nahi dugu. Egungo eredu arrotza gainditu eta gure hezkuntzaren gaineko erabakiak guk geuk hartu nahi ditugu, gure ikastetxe eta herrietatik. Horregatik, nekatuta gaude, inposaketei aurre egiten jarraituko badiegu ere, bada garaia gure hezkuntza eredua egunez egun eraikitzen jarraitzeko.\nEta horretara goaz, datorren azaroaren 28an Hego Euskal Herriko kaleetara irten eta inori ez ezeri itxaron barik gure hezkuntza eraikitzeari ekingo diogu: herri curriculumak eraikiko ditugu, propioak eta Euskal Herrikoak, euskalduntze osoa bermatuko duten hizkuntz proiektuak garatuko ditugu, hezkidetzan hezteko urratsak emango ditugu, jantokiak elikadura burujabetzaren filosofian guk geuk kudeatuko ditugu... eta abar.\nBeraz, dei egiten diogu hezkuntza komunitateari eta baita herritar orori Hezkuntza Plataformen Topagunearen deialdiari jarraiki mobilizatu gaitezen. Hona mobilizazio egun nazionaleko deialdiak:\n· Araba – 17:00 – Kalejira – Foru Plaza (Gasteiz)\n· Bizkaia – 17:00 Kalejira – Zabalburu Plaza (Bilbo)\n· Gipuzkoa – 17:00 Kalejira – Boulevard (Donostia)\n· Nafarroa – 10:00 Asanblada Irekia + Elkarretaratzea – Biurdana Institutua (Iruñea)


Uhin iheskorra harrapatu dute - Zientzia Kaiera\nOrain hamarkada bat detektatu zuten lehenengoz irrati eztanda azkar bat, eta horien jatorriaz ezer gutxi dakigu. Orain, baina, eztanda horietako baten iturri kosmikoa kokatzea lortu dute ikertzaile batzuek. Aztertu duten hau hiru mila milioi argi urtetara dagoen galaxia batetik dator. Neutroi izar jaioberri batek sortua izan daiteke, baina badaude bestelako hipotesiak ere.\nIrrati eztanda azkarrak uhin oso bizkor eta laburrak dira, haien iraupena segundo milarenetan neurtzen baita. Gisa honetako irrati uhin bat 2007an identifikatu zuten lehenbizikoz, eta horien jatorria misterio hutsa da, gaurtik gaur. Kolapsatutako izarrak, lurrundutako zulo beltzak… bai eta seinale estralurtarrak ere. Horra hor, zabaldu izan diren hipotesietako batzuk.\nHaien frekuentziaren ondorioz, badakigu hedapen erraldoia dutela, eta gas kantitate oso handiak zeharkatzen dituztela galaxietan luze eta zabal, gurean antzematerako. Horrenbestez, Esne Bidetik at eta oso urrutitik datozela badakigu, baina ezer gutxi gehiago. Orain, baina, irrati eztanda azkar baten iturri kosmikoa kokatzea lortu dute aurrenekoz, uhina bete-betean harrapatuta. Cornwell Unibertsitateak (New York, AEB) gidatu du ikerketa, eta aztergai izan duten eztanda zehatz honek hiru mila milioi argi urtetara dagoen galaxia batean du jatorria. Hala azaldu dute, Nature aldizkarian argitaratutako artikuluan.\n1. irudia: Areciboko Behatokian antzeman zuten lehen irrati eztanda azkarraren jatorria aztertu dute. (Argazkia: Areciboko Behatokia)\nAreciboko Behatokian (Puerto Rico) detektatu zen lehen irrati eztanda azkarra izan dute ikergai, zehazki. Laura Spitler doktoretza ondoko ikertzaileak aurkitu zuen 2012ko azaroan, eta horregatik, FRB 121102 du izena. Bere berezitasuna zera da, beste kasu batzuetan ez bezala, irrati eztanda azkar hau gehiagotan antzeman dutela gero; jarraitua dela, alegia. Horrenbestez, haren jatorriak ezin du, adibidez, izar baten eztanda izan, fenomeno egonkorrago bat baizik. Jarraikortasun horrek, aldi berean, ikerketa honetarako hautagai egoki bihurtzen du, aukera gehiago ematen dituelako bere jatorriaren bila aritzeko.\nFRB 121102 Auriga konstelazioan dago, Orion baino aurreraxeago, baina hori jakiteak ez du bilaketa nahi beste errazten. “Zeruko gune zehatz batetik datorkigu seinalea, eta gune horren diametroa arku-minututan neurtu daiteke. Ehunka balizko iturri daude hor. Izar, galaxia eta bestelako gauza mordoa“, esan du Shami Chatterjee artikuluaren egile nagusiak.\n2. irudia: Karl G. Jansky Behatokiak bereizmen handiagorako ahalmena du. Hari esker, bete-betean harrapatu dute FRB 121102 irrati eztanda azkarra. (Argazkia: John Fowler / CC BY 2.0)\nAreciboko irrati teleskopioak ez du hain begi zorrotza, ordea, haren bereizmena Ilargiaren diametroaren hamarrenaren parekoa baita (edo hiru arku-minutu). Horrenbestez, bereizmen handiagorako ahalmena duen Karl G. Jansky Behatokira (Mexiko Berria, AEB) jo zuten ikertzaileek. 80 orduz aritu ziren harekin lanean, eta hala, FRB 121102 bete-betean harrapatzea lortu zuten. Mundu osoko bestelako teleskopio batzuk ere baliatu zituzten lan osagarria egiteko; esaterako, irrati eztanda azkar horren argi espektroa definitzeko. “Hidrogenoaren, oxigenoaren eta beste elementu batzuen kolore oso bereizgarrien seinale detektagarria dauka”, dio Chatterjeek.\nIrrati eztanda azkar horren jatorria zer distantziara eta zer galaxiatan dagoen kokatu dute, beraz. Baina zerk sortzen du, zehazki? Hori argitzea litzateke hurrengo urratsa. “Uste dugu neutroi izar jaioberri bat izan daitekeela, eremu magnetiko erraldoia duena. Edo, agian, galaxia nano bateko nukleo galaktiko bat izan daiteke. Edo litekeena da bi ideia horien arteko konbinazioa izatea, eta horrek azalduko luke zergatik den, nolabait, arraroa, ikusten ari garen hau”, gaineratu du ikertzaileak.\nS. Chatterjee et al. A direct localization of a fast radio burst and its host. Nature, 541, 58–61 (05 January 2017). DOI:10.1038/nature20797\nArgitalpen-data: 2017/01/18 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nBukatu da Txinako FAST irrati teleskopioaren eraikuntza, eta iraila bukatzerako martxan egotea espero da. Bostehun metroko irekidura duenez, munduan dagoen […]\nAstronomia hitza grezieratik dator, astro (izar) + nomos (lege), eta unibertsoaren ikerketa esan nahi du, zehazki, fenomeno eta zeruko objektuen […]\nIrailaren 14an Europako Espazio Agentziaren GAIA misioak honako irudi hau argitaratu zuen: Orain arte lortu den Esne Bidearen irudirik osoena […]\nUrrundik etorritako eztanda izugarrien atzetik – Zientzia Kaiera\n[…] batean sortu zela seinale hori, eta bertan izar berri asko jaiotzen ari direla. 2016an aurrenekoz aurkitu zuten errepikapen hori, eta handik hasita bi inguru hilabetez berriro lau aldiz jaso zuten seinalea. […]


Austriar-hungariar inperioa eta Italia eta Alemaniaren batasunak\nVienako kongresuak (1815) Estatuen sisteman oinarrituriko ordena jakin bat ezarri zuen Europako lurraldeetan: garaiko estatu indartsu handiek (Britainia Handia, Frantzia, Austria, Prusia eta Errusia) nahi zituzten bakea eta botere arteko oreka iraunkorrak izan zitezen komeni zitzaien ordena. Herriak, nazioak edo kulturak, esan gabe doa, ez zituen kontuan hartzen ordena horrek. Aginpidearen kontzepzio autoritarioan oinarriturik eta Metternich-ek iradokitako Vienako sistemaren arabera, herriek ez zuten tratamendu politikorik merezi, monarkia edo inperio ziren Estatu indartsuei baizik ez baitzegokien hori. Dena den, XIX. mendeko Europan arazo nazionalak bizirik ageri ziren.\nHogeita hamar eta berrogeita hamargarren urteetan iraultza gertaeren atzean mugimendu nazionalistak zeuden, tradizio liberala eta helburu nazionalistak elkarturik.\nMugimendu horiek 1848 eta 1849an azpiraturik gertatzea erabakiorra izan zen beren bilakaeran. Mendearen erditik aurrera, Europako nazionalismoek era pragmatikoagoetara jo zuten, aintzat har zitzaten, eta beren alderdi demokratiko eta errepublikarrak alde batera utzi zituzten gehienek. Izan ere, 1848 ondoko XIX. mendeko Europan, iraultzan naziogai (eslaviarrak, poloniarrak, hungariarrak, txekiarrak) azaldu ziren herrien edota antzeko beste mugimendu batzuen (Irlanda) helburu nazionalista gehienak ez ziren bete. Italiak eta Alemaniak baizik ez zituzten erdietsi helburu haiek, bi-bienak 1870 ondoko urteetan bete baitziren.\nPiamonte eta Italiaren batasuna\nVienako Kongresuan Italiaren lurralde banaketa dinastikoa gordetzea erabaki zuten.\nHegoaldean, Sizilia Bietako borbondar erreinua, Siziliak eta antzinako Napoliko erresumak osatua; erdialdean, Aita Santuaren Estatuak, aita santuen erregetzapekoak; Toscanako Dukerri Handia eta gainerako dukerri txikiak (Modena, Parma eta Guastalla), Habsburgotarren mendekoak; iparraldean, Lonbardia eta Veneto, Austria etxearen mendekoak; azkenean, Piamonte-Sardinia erresuma, Savoiar dinastiaren eskuetan. Estatu multzo hori, Italian tradizioa zen bezala, heterogeneoa zen zentzu askotan. Guztiek nazio bat osatzen zutelako ideia ez zen berria, baina sentimendu nazional hori 1820-1830 ondoko urteetatik aurrera hasi zen batez ere azaleratzen, Rissorgimiento eta gisako kultura mugimenduen eta nazionalista izaerako aldizkari zein argitalpenen bidez, eta joera horretako lehen mugimenduen sorrerarekin.\nGiuseppe Mazzinik zuzentzen zuen Giovine Italia (Italia Gaztea) zen, dudarik gabe, mugimendurik garrantzitsuena; ideia liberal-errepublikarrak, sentimendu nazionala eta italiar errepublika bat sortzeko ideia konbinatzen zituen.1848ko iraultzaren zoritxarreko ondorioak erabakiorrak izan ziren italiar batasunaren zentzua aldatzeko. Abertzaleen ekimenak suntsiturik geratu ziren; Piamonteko gudarosteak Austriakoaren aurka jasan zituen Custoza eta Novarako porrotak (1849) suntsitze horren sinbolo dira. Handik aurrera,Italiaren batasunaren ideiak Italiako Erresuma baten inguruan behar zuen mamitu.\nPiamonte-Sardinia, Savoiako etxearen erreinua, buruzagi izan zen ideia hura bultzatzen, Vittorio Emanuele II.a errege izendatu berriarekin. Camilo Benso, Cavour-eko konde liberal moderatuak nazioarteko diplomaziaren estrategia erabili zuen penintsulako iparraldean italiar erreinua sortzeko ideia burutu ahal izateko. Krimeako gerran piamontarrek esku hartu izana erabili zuen Napoleon III.aren uste ona bereganatzeko; modu horretara, itun bat lortu zuen 1858an, ondoko urtean Austriaren aurkako borrokan Bonapartek laguntza ekar ziezaien.\nMagentako guduaren ondoren (1859) Lonbardia bereturik, erdialdeko lurraldeak (Toscana, Modena, Parma) matxinatu eta Vittorio Emanuele II.aren alde azaldu ziren.\nProzesu horren bigarren aldia, partez Cavourren aurrikuste moderatu diplomatikoak gainditu zituen ekintza bati esker gertatu zen. Garibaldik Mazziniren bulkada abertzale-iraultzailea jarraitu zuen Siziliarako espedizioan (1860) eta geroko Napoliren konkistan eta anexioan. Frantziarekiko behin behineko itun diplomatikoen mende zegoen Piamonteko gortea (Savoia eta Niza emanak zizkion); bestalde, Garibaldiren mugimenduaren izaera iraultzaileari aurka egitearren, Piamonteko gudarostea bidali zuen haren Erromarako martxa galarazteko. Veneziaren anexioak (1866), urte horretako austriar-prusiar krisia aprobetxatuz egin zelarik, erreinuaren batasuna osatu zuen, Erroma salbu. Italiar abertzaleentzat sinbolismo handia zuen hiri hori 1871n anexionatu zen, Frantziaren eta Prusiaren arteko krisia zela eta, frantses gudarosteak Erroma utzi behar izan zutenean, Vatikanoak nazioarteko izaera izango zuela eta Italiako erreinuaren kontura finantzatuko zela bermeak (Bermeen legeak, 1871) ezarri ondoren.\nPrusia eta Alemaniako II. Reich-a\nAntzinako Erroma eta Germanietako Inperio Santua desegituraturik, 1804 eta 1806 artean, Vienako Kongresuak, Metternich zela bide, Germaniar Konfederazioa izeneko estatu sistema bat sortu zuen. Germaniar ingurunean bizirik eta indarrean zeuden berrogei Estatu eta hiri aske bildu behar zituen sistema horrek. Erakunde komunak izango zituen alemaniar estatu batu baten sorrera galaraztea zen sistema horren helburu deliberatua. Konfederazioak kanpora begira baizik ez zuen funtzionatu bere bi indar handien, Austriaren eta Prusiaren, zuzendaritzapean, zernahi mugimendu iraultzaile, liberal edo nazionalistaren aurrerabidea zapaltzen zuela. Alemaniako estatu sistema horrek maila erdiko monarkiak (Bavaria, Württemberg, Saxonia, Hannover) eta estatu txiki saila (Hessen, Nassau, Anhalt, etab.) hartzen zituen bere baitan; elkarren artean potentzia handien nagusitza orekatzea eta haiei eustea zen bi talde horien eginkizuna.\nLehen mendearen erdian, Alemaniako sentimendu nazionala kultura eremuan adierazi zen batez ere, unibertsitate eta akademia munduaren bitartez. Planteamentu nazionalista-liberalen (Mohl, Pfizer, Rotteck) ondoan, bertsio moderatu bat ere garatu zen Savigny-ren Eskola Historikoaren inguruan.\nBai 1830eko iraultzan eta bai, gehienbat, 1848-1849koetan, alemaniar Estatu baten ideia mamitzen hasi zen Prusiaren inguruan.\nLurralde hartako dinastia (Hohenzollern) XVIII. mendean sendotu zen, Brandenburgoko printze hauteslea Prusiako errege bilakatzean (1701).\nPrusia gunetzat hartuko zukeen Alemania baten lehen proiektua 1830 ondoko urteetan agertu zen Alemaniako Aduanen Batasunarekin (Zollverein). Arian-arian alemaniar estatuen atxikimendua, Austriarena izan ezik, bilduz joan zen hitzarmen horrek salgaien zirkulazio librerako gune bat ezarri zuen, Prusiako diru sistemaren mende. Eta 1848an Hohenzollern prusiarrak buru izango zituen alemaniar Estatu baten sortzeko ideia azaldu zen. Horrek alemaniar estatu konstituzional bat sortzea ekarri behar zuen eta ideia hori ez zen Federiko Gilermo IV.aren gogobetekoa inolaz ere.\nAlemania batzeko prozesuak harrezkero Prusia izango zuen buru. 1862an Bismarck aginpidera iristeak behin betiko prozesua markatu behar zuen. Haren agintaldi luzea Prusiako parlamentuaren krisia sortuz abiatu zen. Gehiengo liberaleko parlamentu hark gogor egin zien aurkezturiko aurrekontuari eta gudarostea armaz hornitzeko proiektuari. Bismarckek parlamenturik gabe gobernatzea erabaki zuen eta Schleswig eta Holstein dukerrietako krisia aprobetxatu zuen Austria Danimarkaren aurkako gerran sartzeko eta, geroago, Austria bera bat-batean eta erabat garaitzeko Sadowa-ko guduan (1866), Habsburgotarren monarkiak Italiako fronte garrantzitsua (Lonbardia et Veneto) ere irekia zuen unean.\nHori izan zen 1815eko Germaniar Konfederazioaren amaiera, eta Austria erabat alboratzen zuen beste baten eraketa (Iparraldeko Alemaniar Konfederazioa).\nHandik aurrera, Bismarck batasunari begira premiazko politikaritzat hartzen zuten goi burgesiaren eta maila ertaineko klaseen laguntza zabalarekin, Alemaniako lurraldeak oro batasunerantz bideratu ziren Prusiaren buruzagitzapean. Diplomazia eta engainua erabiliz, Bismarckek Napoleon III.aren aurkako gerra piztu zuen, eta berehala amaitu Sedan-go guduan (1870). Ondoko urtean,Versaillesen, Europa guztia ukitu zuen garaipen militar haren ondorio gisa, Alemaniako II. Reich-a sortu zen, Gilermo I.a Kaiserra buru eta Otto von Bismarck haren sortzaile nagusi zirela.\nHabsburgotarrak eta austriar-hungariar inperioa\nHabsburgotarren dinastiak disnastia bat beraren mendeko europar lurralde-gune handiena eratu zuen Aro Modernoan zehar.\nErroma eta Germarnietako Inperio Santuko printze hautesleak kargu inperial gorenean berretsirik, alemaniar erregeekin batera inperio zabala kontrolatzen zuten: Danimarkako hegoaldetik Italiako iparralderaino eta Frantziako ekialdetik Moraviaraino. Aldi berean, dinastiaren mendeko lurralde guztien gaineko jabetza zuzena zuten: Austriako artxidukerria, Hungariako erreinua, Bohemiakoa, Tirolgo Dukerri Handia, Salzburgo.\nMultzo horri hainbat lurralde erantsi zioten XVIII. mendean: antzinako Herbehere espainiarrak (Belgika), Lonbardia eta Venetoko lurralde italiarrak, Poloniako erreinuaren hegoaldea zatiketaren ondoren (Galitzia) eta Balkanetako lurraldeetako zati bat.\nHabsburgotarrek beren monarkia Austriar Inperio gisa definitu zuten 1804an jabetzen gaineko nagusigoa sendotzearren.\nEta hori aitortu zien Vienako Kongresuak, non Metternich Austriako kantzilerra ondo arduratu zen sendotze hori lortzelko, berretsirikgeratu baitzen Italiako iparraldearen eta Inperio turkiarraren mugako balkandar kostaren kontrola. Horrenbestez, Austriako monarkia anitza eratu zen, hamabi bat nazio eta hainbat hizkuntza eta erlijio biltzen zituena.\nMetternichek asmatu gobernu sistemak ez zuen amore ematen konstituzioaren eremuan.\nAdministrazioaren aldetik, monarkia Vienako gortetik kudeatu zuten, Austriako eta Bohemiako nobleziaren (XVII. mendetik germaniartua berau) esku zegoen sistema baten bidez, gudaroste indartsua eta polizia sistema gogorra erabiliz. Inperioko hainbat herritan mugimendu abertzaleak sortu ziren 1830-1840 ondoko urteetan.\nMugimendu horiek Hungarian eta eslabiar herrietan (Txekia, Polonia, Kroazia) agertu ziren indartsuen. Mugimendu iraultzaile horiek guztiak gogor zapaldu zituen austriar gudarosteak: Viena eta Bohemia menderatu ondoren Hungariaren aurka jo zuten.\nIraultza azpiratu eta gero Frantzisko Jose enperadore berriak errejimen neoabsolutista ezarri zuen berriro hiru euskarriren gainean: aristokraziaren aginpidea, gudarostea eta polizia sistema. Eta Bismarcken Prusiaren aurreko ahuleziagatik eta Sadowako porrota gertatu eta Venezia (1866) behin betiko galdu ondoren berritu zen inperioa. Hain zuzen ere, Hungariaren beste matxinada bat galarazteko berriztatu zen; 1867ko Konpromezuaren bidez autonomia zabala ematen zion erreinu horri, baina Hungariak inperioaren gainerako herriak menderatzen laguntzearen trukean.


Plaiaundiko babesgunea | Kirola | Berria\nBalio natural handiko gune hori babesleku paregabea da hegazti migratzaileentzat, eta behatoki aparta hango fauna eta flora ikusteko.\nTxingudiko badiaren ikuspegi zabala. MIKEL ARRIZABALAGA\nMartin arrantzaleak, kopetazuriak, antxetak, karnabak, ur-zozoak, uroiloak, zozo arruntak, buztanikarak, ubarroi handiak, kaioak eta beste hamaika hegazti etortzen dira bisitan urteko hainbat sasoietan Txingudiko urmael eta paduretara, janari bila. Bertako uretan murgilduz, putzuz putzu jauzika, lohietan arrastoak utziz eta batetik bestera hegan, naturaren erakusleiho aparta bihurtzen dute ingurune berezi hori. Txingudiko hezegunean hiru sektore daude: Jaizubiako padura, Bidasoan dauden Osinbiribileko uharte txikiak eta Plaiaundiko parke ekologikoa. Oraingo ibilaldian ez ditugunez denak lotuko, Plaiaundiko padura eta hezeguneak aukeratu ditugu bertako biztanleak eta bizimodua hobeto erakusteko.\nBalio natural handiko gunea da Plaiaundiko Parke Ekologikoa, eta, hegazti migratzaileentzat babesleku paregabea izateaz gain, behatoki aparta da bertako fauna eta flora ikusteko. Padura, limoak, aintzirak, hegaztiak... Hamaika aukera presarik gabe ibili eta inguruaz gozatzeko. Hegazti espezie askoren migrazio bidean dagoenez eta itsas hegaztientzat ere babesgune egokia denez, iparretik hegoaldera doazen hamaika espeziek hartzen dute bertan atseden. Milaka kilometro bidaian, hegaztiek oasi edo zonalde bereziak —ura, jana eta atsedenerako baldintza egokiak— behar izaten dituzte indarrak hartu eta berriro bidaia luzeari ekiteko.\nParkearen sarreran dagoen Interpretazio Zentroaren ondotik abiatuko gara San Lorenzo aintzira inguratzeko asmoz. Ezkerreko aldetik ateratzen den bidezidorrari jarraituz, denboraldiko urmaelen ondotik pasatu eta Mokozabalaren behatokira iritsiko gara. Bertatik, aintzirako biztanleak ikusteko lehen aukera izango dugu. Faunak babesteko erabiltzen dituen heskaia eta lahardia nagusi diren guneak zeharkatuz, lezkadiaren ondoan dagoen Lertxuntxoaren behatokira helduko gara. Berehala izango gara San Lorenzo aintzira Jaizubiako itsasadarrarekin komunikatzeko dagoen konportaren ondoan. Aurrera doan bidea utzi eta aurrera egingo dugu Lertxunaren behatokira ailegatu arte. Itzulia osatzeko, Interpretazio Zentroraino joango gara berriro.\nBigarren itzulia osatzeko, euriaren urez betetzen den ur gezako aintziraren ondotik hedatzen den bidetik aurrera egingo dugu. Bertan, mota askotako hegaztiak ikusi ahal izango ditugu. Gal estadioa ezkerrean utzi eta joan-etorri txiki bat egingo dugu Itzaberriko padurak eta limoak bisitatzeko. Mareek menperatutako hondartza horretan, hegazti asko biltzen da itsasbehera etorri eta elikagaiak bilatzeko. Eskuinean, Txingudiko badiaren ikuspegi ederraz gozatuz, Txoritegiko aintzira inguratzen hasiko gara, eta beste bi behatoki aurkituko ditugu bertan: Txirritxoarena eta Irletakoa. Ibilaldia amaitzeko, Txingudiko Ekoetxea interpretazio zentroa bisitatuko dugu. Plaiaundiko Parke Ekologikoaren sarreran dago, eta bertan mota guztietako informazioa aurkituko dugu Plaiaundi nahiz badia eta Txingudiko Plan Bereziko naturaguneei buruz: badiaren maketa, ikus-entzunezkoak, behatokia eta beste hainbat tresna, bertako historiari eta parkeko habitaten nahiz faunaren historiari buruzko informazioz osaturik.


Fuegodelena | Nire Aitaren Etxea\n“LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE”, BRAILLEN\nekaina 26, 2015 Utzi iruzkina\nEuskaltzaindia eta ONCEren arteko elkarlanari esker, euskaraz plazaratutako lehenbiziko liburua, Bernard Etxepareren “Linguae vasconum primitiae” pertsona itsuentzat edota ikusmen urritasunak dituzten pertsonentzat egokitutako bertsioa argitaratu da. Erlea aldizkariko bi ale ere bai. Lan hauek Braille alfabetoan eta audio bidezko Daisy sisteman eskeintzen dira.\nAurkezpena aurreko ekainaren 24an egin zen Bilbon. Aurkezpenean, hauek egon dira: Euskaltzaindiaren izenean, Andres Urrutia euskaltzainburua, Xabier Kintana idazkaria eta Bernardo Atxaga idazle, euskaltzain eta Erlea aldizkariko zuzendaria; eta ONCErenean, Basilio San Gabriel lurralde-ordezkaria eta Iñigo Arbiza Komunikazio burua. Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea ere bertan izan da.\nFiled under Gizartea, Literatura Tagged with euskara, Linguae Vasconum Primitiae\nGurekin Egon Jauna\napirila 15, 2012 Utzi iruzkina\nErlijio abesti hau, egun gutxik jakin arren, sendo errotuta dago euskal kulturan.\nMusika entzuteko egin klik hemen!\nPartitura ikusteko egin klik hemen!\nFiled under Herri Kultura\nmartxoa 16, 2012\n“Uso xuria” euskal kantore goxoenetariko bat dugu. Euskal kulturaren pare, erranahi anitz ditu.\nTxomin Artola eta Amaia Zubiriaren bertsioa entzun nahi baduzu, egin klik hemen!\nTestua irakurri nahi baduzu, egin klik hemen!\nFiled under Herri Kultura Tagged with Kanta herrikoiak, uso-xuria


PDF (271 KB - 4 orri.)\nEranskinean zerrendatzen diren Administrazio eta Zerbitzuen sailburuordearen ebazpenen bidez, prozedurak hasi dira Eusko Jaurlaritzak Foru Ogasunei ordaindutako zenbatekoak itzultzeko erreklamatzeko. Zenbateko horiek, hain zuzen ere, PFEZaren konturako atxikipenen kontzeptuan, ez zaizkie atxiki eranskinean identifikatuta dauden Ertzaintzako langileei zerbitzuaren ondoriozko kalte-ordainen ordainketan.\nEranskinean aipatutako interesdunak jakinaren gainean egon daitezen argitaratzen da, eta haientzat banakako jakinarazpena balitz bezala balioko du. Ohar hauek kontuan izan behar dira:\n2.– Interesdunek hamar egun balioduneko epea dute, iragarki hau Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratzen denetik hasita, alegazioak egiteko eta frogak proposatzeko. Froga horiek egokiak izan behar dira eta ez dira espedientean jasota egon behar. Era berean, alegazioak edo froga-proposamenak egiten ez badituzte, ados daudela ulertuko da.\nEpe hori igarota, eta, hala badagokio, aurkeztutako alegazioak eta frogak ikusita, prozedurari amaiera ematen dion administrazio-egintza emango da, eta bidezkoa den ebazpena eman ere bai.


Hizkuntza Berdintasunaren Hausnarketa Estrategikoa, lau urterako ibilbidearen iparrorratz - Albisteak - Hizkuntza Berdintasuna\nHizkuntza Berdintasunaren Hausnarketa Estrategikoa, lau urterako ibilbidearen iparrorratz\n2020-2023 aldirako da Hausnarketa Estrategikoa eta, horren bidez, 2023an zein egoeratan egon nahiko lukeen irudikatu du zuzendaritzak. Dokumentu osoa HBZNren webgunean dago eskuragarri, "Nor gara?" izeneko atalean.\nHizkuntza Berdintasuneko Zuzendaritza Nagusiak (HBZN) denen eskura jarri du 2020-2023 aldirako Hausnarketa Estrategikoa, zuzendaritzaren webgunean, Nor Gara? izeneko atalean. Hausnarketa horren bidez, egungo erronka linguistikoei erantzun sendoa eman nahi izan die zuzendaritzak eta lau urte barru HBZNk bere burua non eta nola egon nahiko lukeen irudikatu du.\nBi helburu nagusi finkatu ditu horretarako: batetik, hiztunen arteko berdintasun giroa indartzea Gipuzkoako gizartean; eta, bestetik, Foru Aldundiaren departamentuetan eta langileen artean ahalduntze prozesua sendotzea, euskara izan dadin Aldundiaren zerbitzu hizkuntza eraginkorra eta ohiko lan hizkuntza. Bi helburu orokor horiek betetzeko hainbat ekintza konkretu ere adostu ditu.\nIzan ere, HBZNrentzat funtsezkoa da hiztunen artean benetako aukera berdintasuna izatea eta, horretarako, ezinbestekoa da esparru desberdinetan baliabideak jarri eta bermeak eskaintzea. Euskaraz bizitzeko hautua egiten dutenak babestu egin behar dira, bizitzaren eremu guztietan euskaraz egiteko aukera izan dezaten, Aldunditik bertatik hasita. Hala, Hausnarketa Estrategikoan jasotako helburu eta ekintzen bidez, babes hori sendotzea eta hizkuntza berdintasunaren aldeko urratsak egitea da HBZNren xedea.


Del Norte konderria (Kalifornia) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nDel Norte konderria (Kalifornia)\nDel Norte konderriaren kokapena AEBtan\n41°44′N 123°58′W / 41.74°N 123.96°W / 41.74; -123.9641°44′N 123°58′W / 41.74°N 123.96°W / 41.74; -123.96\n2.606,49 km2 (%81.84)\n578,53 km2 (%18.16)\nDel Norte konderria (ingelesez: Del Norte County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crescent City da. 2010eko zentsuaren arabera 28.610 biztanle zituen, Del Norte kilometro koadroko azaleran.\nDel Norte konderriak 3.185,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 578,53 ura dira. Beste 2.606,49 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,11 da.\n2010eko zentsoan bizi ziren 28.610 pertsonetatik 23.606 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.093 dira. 967 beltzak edo afroamerikarrak. 1.935 amerikar natiboak ziren eta 26 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 938 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 172 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 966 pertsonek kokatzen zuten.\nMultimedia: Del Norte County, California


Otalora: 35 urte kooperatiben zerbitzura — TUlankide MONDRAGON\nOtalora: 35 urte kooperatiben zerbitzura\nZuzendaritza eta kooperatibagintzako prestakuntza zentroak 35 urte bete ditu, isntalazioak berrituta eta kooperatibentzat erabat egokitutako prestakuntza eta zerbitzuen eskaintzarekin.\nZuzendariak prestatzeko eta kultura kooperatiboa hedatzeko zentro bat izateko hasierako asmoarekin, Otalora prestakuntza zentroa Ikasbide izenarekin bataiatu zen, eta 1985eko urtarrilean ireki zituen ateak.\nHarrezkero, bere ikasgeletatik 3.500 zuzendari eta organo sozialetako 3.600 kide baino gehiago igaro dira, eta mundu osoko 75.000 pertsona ere aritu dira, Esperientzia Kooperatiboa in situ ezagutzeko.\nOrain, Otalorak etapa berri bati ekingo dio, instalazioak berrituta eta kooperatibentzat egokitutako garapen eta zerbitzuen eskaintzarekin. Horregatik, ohartuta gaur egun pertsonen talentua dela elementu ukiezinik preziatuena, eta esperientziak trukatzea oso praktika ona dela erakundeak hobetzeko, prestakuntza zentroak, bere garapen eskaintza eguneratu du, eta hainbat aggiornamiento erreforma egin ditu bere instalazioetan.\nFinean, helburua da konpetentzia profesionalak eguneratzeko tresna bat izatea, eta kooperatibetako kideentzako topagunea.\nZer eskaintzen dizu Otalorak?\n• Garapen eskaintza zabala (Kultura eta zuzendarien garapena eta heziketa kooperatiboa)\n• Hedapen kooperatiboa, gure Esperientzia sozioenpresarialari buruz.\n• Ekitaldi instituzionalak, foroak eta bestelako bilerak egiteko espazio berrituak.\n• Lanerako gune egokia, paisaia ederrean kokatuta.\n• Jatetxea, menu ezberdinak aukeran.\nInformazio gehiago: otalora@mondragoncorporation.com (943 712406)\nOtalorak bere nortasuna indartu du, itxuraz eta edukiz\nOtalorak bere jarduerarekin batera, instalakuntzak ere egokitu ditu, MONDRAGONeko kooperatiben beharrei erantzuteko.


"Pribatizazioari esker izan da posible iruzur egitea Santiagon" - Gasteiz - Alea.eus\n"Pribatizazioari esker izan da posible iruzur egitea Santiagon"\nJuanma Gallego 2020-02-19 06:00\nOsakidetzan gertatzen ari den pribatizazio prozesuaren baitan kokatu dute afera. / ALEA\nLAB sindikatuak Gasteizko Santiago ospitaleko sukalde zerbitzuan irregulartasunak egon direla salatu du: gaiaren atzean 200.000 euroko iruzurra egon daitekeela uste dute. Gaiari buruzko salaketa aurkeztu dute Fiskaltzan.\nIrregulartasunak salatu dituzue. Zertan datza, zehazki, zuen salaketa?\nJesus Oñate: 2016tik jarraipena egin dugu, eta Santiago ospitaleko horniduran iruzurra ikusi dugu. Kontratazio-orriaren arabera, kanpoko enpresa bati ordaintzen zaio, baina gero hornidura hori ez da egiten, eta Santiagoko sukaldeko nagusiak biltegi publikoari egiten dizkio eskaerak. Horrek gastua bikoiztea suposatzen du. Txagorritxuren kasuan, kontratazio-orriak betetzen dira, baina Santiagon ez.\nRaul Castillo: Kontratazio-orriak berdinak dira bi ospitaleetarako. Urtearen amaieran datu horiek aztertu behar dira, ekonomia txosten baten bidez, eta guretzat oso arraroa da txostena egiten duena horretaz konturatu ez izana.\nNola konturatu zarete horretaz?\nR.C.: Txosten horiek Osakidetzako intranetean argitaratzen dira, informazio publikoa da. Horiek ikusita, konturatu ginen sukaldeko biltegian bazirela guri arraro iruditzen zitzaizkigun hainbat eskaera. Aipatu behar da Fiskaltzan afera hau salatu genuenetik txosten horiek argitaratzeari utzi ziotela.\nJ.O.: Aurretik ere estrategia berdina mantendu dute. ESI Araban egiten diren kontratazioen inguruko txosten bat egin genuen, eta, ondorioz, esan ziguten ez zigutela berriro curriculum bidezko kontratazioaren berri emango. Esan ziguten, hitzez hitz, ez zigutela informazioa berriro bidaliko, "guk horiek izorratzeko". Lan Eskaintza Publikoaren kontuarekin antzeko jarrera izan zuten: gure ikerketa estatistikoa atera genuenean, Osakidetzak oposiziogileen nota guztiak webgunetik kendu zituen.\nTxagorritxuko datuak ere baliatu dituzue...\nJ.O.: Bai. Kontuan izan behar da txosten ekonomiko horiek oso konplexuak direla, aurrekontu handiak direla, atal asko dituztenak. Horregatik gure kasuan oso erabilgarria da bi ospitaleen sukaldeen arteko konparaketa egitea. Txagorritxuk urtero 125.000 dieta ematen ditu, eta Santiagok 70.000. Baina, halere, Santiagoko sukaldeak gastua bikoizten du. Hori ulertezina zen, eta horregatik hasi ginen hilabeteroko datuetan miatzen. 200.000 euroko zuloa da, eta egiaztatuta dago. Orain argitu beharra dago ondorio penalak ote dauden.\nZer ibilbide ikusten diozue Fiskaltzan egindako salaketa horri?\nR.C.: Azaroaren 19an jarri genuen salaketa, baina ez dakigu ikerketak zenbat denbora emango duen, hori ez dago gure esku. Uste dugu aurrera doala, ESI Araban ikertzeko batzorde txiki bat martxan jarri dutelako. Bide judizialaz gain, abenduan Nekane Murga osasun kontseilariak agerraldia izan zuen legebiltzarrean. Orduan onartu zuen gaiari buruz txosten bat egin behar zela, baina dagoeneko hiru hilabete igaro dira eta momentuz ez dute ez txostenik egin ez azalpenik eman. Murgaren adierazpenak nahiko lotsagarriak izan ziren. Izan ere, berak zioenak ez zeukan zerikusirik guk salatzen genuenarekin, eta gaitik erabat aldendu zen.\nGardentasunari dagokionez, alderik ikusten al duzue Jon Darpon kontseilari ohiaren eta Nekane Murgaren artean?\nJ.O.: Estrategia berdina jarraitu dute. LEPan izandako iruzurragatik joan zen Darpon, eta orduan eman ziren pausuak orain ematen ari diren berdinak izaten ari dira. Aurpegiak aldatu dituzte, baina ez da egon gardentasunaren aldeko mugimendurik. Kontrakoa dela esango nuke: informazio bat intranetean jartzen dute, baina, ikertzen hasten garenean, kentzen dute. Guretzat hori lotsagarria da. Azaroaren 18an zuzendaritza osoarekin bildu ginen, gai hau Fiskaltzara eraman baino lehen azalpenak bilatuz. Hasieratik gaiari garrantzia kendu diote, diru kopuru handia ez zela esanez. Haien kezka handiena zen ea datu horiek nondik atera genituen. Baina ez ziguten bestelako azalpenik eman. Horregatik Fiskaltzara joan eta dimisioak eskatzea beste biderik ez dugu ikusi. Gainera, salaketa jarri eta hurrengo egunean, sukaldean gauzak behar ziren moduan egiten hasi ziren, hornidura horiek kanpoko enpresei eskatuta.\nEta aipatzen duzuen iruzur hori orokorragoa izan liteke?\nJ.O.: Bikoiztasunen gaia konplexua da, baina jakin badakigu beste zenbait arlotan gertatzen ari direla. Adibidez, mantentze lanetan. Erizaintzako eskolan agindu bat argitaratu zuten, non langile publikoei hainbat lan egiteko eskatzen zizkioten. Baina langileak konturatu ziren lan horiek kanpoko enpresa batekin kontratatuak zeudela, eta orduan atzera bota behar izan zuten hasierako agindu hori. Sukaldean gertatu denari buruzko frogak ditugu, baina argi dugu hau lan egiteko modu bat dela. Horregatik, pribatizazioaren kontrako borroka baten barruan kokatu dugu salaketa, kanpoko enpresak onartezinak diren gauzak egiten ari direlako. Zulo ekonomikoak eta eremu alegalak daude, eta horietan enpresek nahi dutena egiten dute.\nOspitalera nentorrela, pribatizazioaren kontrako kartel asko ikusi ditut...\nJ.O.: Bai, eta badirudi ez dutela gustuko guk informazioa zabaltzea. Segurtasun arloko nagusiak gure aurrean kendu ditu kartelak, gu probokatu nahian. Harekin liskarretan ari ginela, ospitaleko zuzendariak sakelako telefono batekin grabatu gintuen. Hori izan da orain arte jaso dugun erantzun bakarra.


Debabarrenako mankomunitateak gida bat argitaratu du zalantzak argitzeko eta birziklatzearen emaitzak hobetzeko — Debabarrena eskualdeko mankomunitatea\nDebabarrenako mankomunitateak gida bat argitaratu du zalantzak argitzeko eta birziklatzearen emaitzak hobetzeko\n34.000 ale argitaratuko dira, eta mankomunitateetako udalerrietako etxebizitza guztietan banatuko dira.\nArcadio Benítez Mankomunitateko presidenteak adierazi duenez, oraindik ere azpimarratu behar da gaikako bilketa garrantzitsua dela eta parte-hartzea bultzatu beharra dagoela: “% 50eko ehunekoan gabiltza gutxi gorabehera, baina ez da nahikoa, gehiago ere egin dezakegu, eta horretarako guztion konpromisoa behar dugu”.\nBirziklatzeari bultzada handia emateko helburuarekin bat etorriz, Mankomunitateak 800.000 euroko inbertsioa aurreikusi du, urte-amaierarako hondakin ez-birziklagarrietarako edukiontzi grisa Debabarrena osora zabaltzeko, eta horrela errefuserako berdeak ordezteko. Horrekin lortu nahi da hondakin birziklagarriak errefusarekin ez nahastea, eta, bide batez, birziklatze-tasak hobetzea. Edukiontzi berriek txartel bidez irekitzeko sistema bat daramate, eta txip batek erabilera eta parte-hartze maila kontrolatzen du.\nJoan den urtearen amaieran estreinatu ziren edukiontzi horiek, Deban eta Mutrikun, eta azpimarratzekoa da Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntza, Mankomunitateari 72.228 euroko diru-laguntza eman baitzion edukiontziak erosteko eta ezarpenerako beharrezkoa den informazio-kanpaina abian jartzeko (inbertsioa 136.342 euro izan zen guztira); horri esker, eta aldi berean biohondakinetarako edukiontzia jarri izanari esker, bi herri horietan gorakada handia nabari da gaikako bilketan, 2016an % 30 izatetik % 50 nabarmen gainditu eta % 60ra iristeko joera izateraino. Gainerako udalerrietara zabaltzearekin horixe lortu nahi da, hain zuzen. Izan ere, % 50eko ehunekoa gainditzeko, bilketa-sistemek bultzada handia behar dute, eta herritarren kontzientziazioa eta parte-hartzea sustatzeko politikak jarri behar dira abian. Ildo horretan, Mankomunitateak aurreikusi du herritarrak sentsibilizatzeko eta herritarrei informazioa emateko kanpaina handi bat abian jartzea.


Guadalquivirko paduretako espezie autoktonoei mesede egiten die karramarro inbaditzaile batek | Consumer\nGuadalquivirko paduretako espezie autoktonoei mesede egiten die karramarro inbaditzaile batek\nEskualde horretako ekosistemaren harraparien %60k Procambarus clarkii ibai amerikarreko karramarroa sartu dute beren dietan\nProcambarus clarkii ibai-karramarroa Mexikoko Golkoko espezie endemikoa da, eta ondorio positiboak eragiten ditu Guadalquivir ibaiaren paduretako harrapari autoktonoetan, Doñanako Estazio Biologikoan egindako Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiak (CSIC) egindako ikerketa batek frogatzen duenez. Lanak dioenez, paduretako ekosistemako harraparien %60k bere dietan sartu du ibai amerikarreko karramarroa.\nCSICeko zientzialariek egindako behaketek erakusten dute espezie batek zenbat eta karramarro gehiago kontsumitu, orduan eta handiagoa izan zela urteen joanean populazioa. Guadalquivirko paduretan hibernatzen duten hegaztien kasuan, harraparien guztizko populazioa 300 aldiz biderkatu da. Bitartean, “karramarroz elikatzen ez diren belarjaleak ia egonkor egon dira azken 30 urteetan”, adierazi zuen CSICeko ikertzaileak eta “Conservation Biology” aldizkarian argitaratutako ikerketaren egilekideak, José Luis Tellak. Gainera, azterlanak dioenez, “harrapari horien populazioa handiagoa izan zen paduren inguruan Europan baino”.\nClarkii-k eremu hori 1973an sartu zenetik kolonizatu du. Hala ere, espezieak hamar urte behar izan zituen populazio maila esanguratsua lortzeko. Orduan, 1983 inguruan, harrapari komunitateak hasi ziren kontsumitzen. Gaur egun, 20 bat espezie elikatzen dira ibai-karramarroan.\nLanak azaltzen duenez, paduretako harrapariek Procambarus clarkiiren kontsumoa orokortu dute, gaur egun eremu horretako ornogabe handiena delako, pertsona bakoitzak 20 g baino gehiago pisatzen baitu. Gainera, karramarroa gehiago ehizatzen da udazkenean eta neguan, garai horretan beste harrapakin alternatiborik ez dagoelako.\nNahiz eta ibai-karramarro horrek zenbait espezieren gainean eragin positiboa izan, Tellak adierazi zuen “eragin garbia izango duela ekosisteman, ziurrenik, negatiboa”. Procambarus clarkii enpresak aldatu egin du paduretako ekosistemako energia-fluxua. Espezie hau belarjaleekin eta beste haragijale primario batzuekin lehiatzen da elikagaiarengatik. Beraz, biztanleria handitzeak xurgatutako energia hartaz elikatzen diren harrapariei transmititzea eragiten du, eta horrek “kate trofikoa ezegonkortzen du eta ez da hain konplexua bihurtzen”, azaldu zuen CSICeko ikertzaileak. Gainera, “harraparien populazioa nahi baino hiru aldiz handiagoa izan da” gehitu zuen.\nBeste espezie batzuk gal ez zitezen, AEBetako karramarroen populazioari buruzko kudeaketa-planen bat sortzea iradoki zuen Tellak, “birtualki ezinezkoa baita”.\nekosistema endemiko harrapariak karramarro marismas-eu


Hegaluzez egindako pintxoak jan daitezke nonahi Bermeon udan zehar - Deia\nHegaluzez egindako pintxoak jan daitezke nonahi Bermeon udan zehar\n21 tabernak parte hartuko dute Tuna Pintxo Tour ekimenean gaurtik eta abuztuaren 31 arte\nimanol fradua 03.07.2021 | 00:15\nKontserba-enpresak, ostalariak eta Bermeoko Udaleko arduradunak, atzo egindako prentsaurrekoan. DEIA\nKontserba-enpresak, ostalariak eta Bermeoko Udaleko arduradunak, atzo egindako prentsaurrekoan.\nBermeo – Iazkoan jarri zuten abian, lehenengoz. Eta esperientzia positiboa izan zela ematen du, egitasmoa errepikatzea adotus dutelako. Bermeok bigarrenez antolatu du Tuna Pintxo Tour ekimena, 21 establezimenduren atxikimenduarekin, abuztuaren amaierarar arte. Hegaluzea protagonista izango da udan zehar, tabernetan bisitari eta bermeotarrek topatu ahal izango dituzten pintxo gozoekin. Lehiaketa izango da bai negozioen artean eta baita ibilbidea egiten dutenen artean.\n"Bermeo Tuna Pintxo Touren bidez, atunari edo hegaluzeari, behar duen balioa ematen zaio, bere arrantzuan jasangarritasunaren baldintzak bete direla ziurtatuz eta era berean, Bermeo atunaren hiriburu gisa posizionatuz", Kepa Zumeta zinegotziak azaldu zuenez. Izan ere, zerbaitegatik da hegaluzearen munduko hiriburu Bermeo. "Udalerriko iraganaren, orainaren eta etorkizunaren parte" dela nabarmendu zuen Udaleko arduradunak,\nEskaintza gastronomiko berezia du Bermeok, ezbairik gabe, hegalabur eta hegaluzeak herriaren ekonomian –arrantza-itsasontziak, kontserberak, dendak, tabernak...– duen eragin garrantzitsuaz aparte. Eta baita pintxo ibilbidea ere, gaurtik eta abuztuaren 29ra bitartean. "Kontserban, freskoa, keztatuta... herriko ostalariek beraien proposamen berezia eskainiko dute egunero gutxienez 12.00etatik 14:00ak aldera. Proposamen tradizionaletik abangoardiara, hegalaburra eta hegaluzea modu anitzetan prestatuta aurkituko dituzte bezeroek", jakinarazi zuenez.\nAurtengoan gainera, pintxoak bereziagoak izango dira. Ohiko kalitateaz gain, udalerriko hamar ostalarik prestakuntza-programa baten parte hartu zuten Artxandako Bilboko Ostalaritza Eskolan orain duela zenbait aste, "atunari lotutako esperientzia gastronomikoan erreferente izateko eta era berean teknika aurreratu berrietan trebatzeko. Atunaren eskaintza gastronomiko berritzaile eta nortasun-sortzailea bilatu asmoz aritu dira buru-belarri eta lehiaketan ikasketa horietan barneratutakoa plazaratuko dute". Eta egindako ikastaroa "udan dastatu ahal izango diren pintxoetan erakusgai" izango dela nabarmendu zuen Zumetak.\nLehiaketan parte hartzea "oso erraza" dela gaineratu du Zumeta zinegotziak, bermeotarrek eta udalerrira hurbiltzen diren bisitariek parte hartu ahal izango dutelarik. "Turismo bulego zein ostatuetan, bezeroek, liburuxka bat izango dute eskuragarri, bertan, dastatzen dituzten pintxoak ordenatu beharko dituzte 1etik 6ra". Liburuxkak mapa baten ezarri ditu parte hartzen duten establezimenduak, baita pintxo bakoitzaren irudia eta lehiaketaren oinarriak ere. "Dastatutako pintxo bakoitzarekin zigilu bat banatuko zaie eta sei dituztenean Turismo Bulegora eraman beharko dituzte abuztuaren 30a baino lehen. Bermeo Tuna World Capitalen eskutik Bermeoko enpresen hiru produktu-sortaren zozketan sartuko dira". Pintxorik onenek ere saria izango dute, zeren 1.000 euro banatuko dituzte hiru sormen-gastronomiko hautatuenek. "Herriko kontserba-enpresetan gastatu beharko dute ostalariek", gainartu du.\nGaruna husteko erabakia.


Nola instalatu hirugarrenen aplikazioak macOS Mojave | n Mac-ekoa naiz\nBeta programa publikoaren garatzaileek eta erabiltzaileek ia hiru hilabetetan probak egin ondoren, Cupertinoko mutilek macOS Mojave-ren azken bertsioa kaleratu dute, aurreko bertsioaren ordenagailu berarekin bateragarria ez den sistema eragilea. bateragarria 2012tik fabrikatutako ekipoekin.\nHiru urtez, Apple-k bere mahaigaineko sistema eragilearen segurtasuna hobetzeko ahalegina egiten du eta, horrela, Mac App Store erabiltzera behartzen ditu erabiltzaileak, ez du berez hirugarrenen aplikazioak instalatzea baimentzen, Segurtasunaren aukera hori ezabatuz. eta Pribatutasun aukerak. Zorionez, Terminal komando sinple baten bidez, aukera hori berriro erakutsi dezakegu.\nMacOS Sierra, Apple kaleratzearekin batera Mac App Store dendan edo baimendutako garatzaileen eskura dauden aplikazioak instalatzea baimendu digu. Anywhere aukera desagertuta zegoen. Mac App Store dendatik kanpoko edozein aplikazio instalatu nahi baduzu eta baimendutako garatzaileek sortu ez badute, honela jarraitu beharko dugu.\nLehenik eta behin Terminalera sartu behar dugu, Abiarazlearen bidez edo Command + Space tekla sakatuta eta Terminal bilaketa-koadroan idatziz.\nOndoren, kode hau sartu behar dugu: sudo spctl –master-disable\nKontuan izan: aurretik master, bi marratxo daude (-), Inor ere ez. Ondoren, gure taldearen pasahitza idatziko dugu.\nJarraian, Finder berrabiarazi behar dugu aldaketek eragina izan dezaten, komandoaren bidez Killall Finder\nGero gora goaz Sistemaren lehentasunak\nEgin klik gainean Segurtasuna eta pribatutasuna.\nAzkenean aukeraren barruan Baimendu bertatik deskargatutako aplikazioak, aukera berri bat agertu beharko litzateke Edozein lekutan, Internetetik deskargatutako hirugarrenen aplikazioak instalatu ahal izateko hautatu behar dugun aukera, nahiz eta garatzaileak Apple-k fidagarritzat baimentzen ez duen.\nDesinstalatu programak edo aplikazioak Mac-ean\nEdozein lekutan aukera agertzen ez badaAurretik egin ezin zenuen aplikazio bat instalatuta proba bat egitea besterik ez duzu. Une horretan, macOSek galdetu egingo digu ea instalatu nahi dugun, horretarako aukera emanez (lehen agertzen ez zen aukera) edo, aitzitik, instalazioa bertan behera uzteko.\nArtikuluaren bide osoa: Mac-ekoa naiz » Apple » Tutoretzak » Nola instalatu hirugarrenen aplikazioak macOS Mojave-n\nVicente Mañas esan zuen\nEzer ez, denak berdin jarraitzen du\nErantzun Vicente Mañasi\nMojave-n aukera ematen dit ... baina behin Sistema Hobespenak itxi eta berriro irekitzen duzunean, berrabiarazten da, adierazitako aukera desagertuz\nMarta Carvalho esan zuen\nKaixo Ignacio, mila esker !!\nPrimeran funtzionatzen du. Ignaciok azaldutakoen ondoren jarraitu behar izan ditudan pausoak kontatzen ditut. Ordenagailua berrabiarazi ondoren, programa irekitzen saiatuko zara, Mac-ek ezin duela ireki bla bla bla esaten duen mezu bat jasoko duzu. Ondoren, Segurtasuna eta Pribatutasuna atalera joan eta ireki nahi duzun galdetuko dizu. Hortik aurrera, kitto !! Eskerrik asko\nErantzun Marta Carvalhori\nPrimeran funtzionatzen du Mojaven !! eskerrik asko\nvic esan zuen\nZure azalpenak eskertzen ditut, baina egun osoan saiatu naiz eta ez dago ezer. Ez dago modurik MacOS Mojave 10.14.6 bertsiora eguneratu didatenik eta ezer ere ez. Hau gertatu zitzaidan lehenago Samsung inprimagailu kontrolatzaileekin eta orain ezer ez hp inprimagailua\nSpark posta elektronikoko bezeroa eguneratu da macOS Mojave-n berritasunak aprobetxatzeko


Cruzeiro Esporte Clube - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Cruzeiro Esporte Club» orritik birbideratua)\nCruzeiro Esporte Clube Brasilgo Minas Gerais estatuko Belo Horizonte hiriko futbol talde bat da. 1921eko urtarrilak 2an sortua izan zen eta Brasildar futbol txapelketako B Seriea jokatzen du. XX. mendeko brasildar talderik hoberenatzat hartua izan zen IFFHSren arabera.\nRaposa, Zêro, Equipo 5 estrellas, La Bestia Negra\nedukiera: 61.846 lagun\n1.a (Tx. Mineiroa)\n3.1 Brasilen: 50\n3.2 Nazio artean: 7\nMinas Gerais estatuko etorkin italiarren koloniaren kirol ordezkari soil bat izatetik, Cruzeiro Esporte Clubek azkar eboluzionatu du brasildar futboleko talde handietako bat bihurtu arte, bai bere zalego ugariagatik, baita dituen titulu guztiengatik ere.\nBelo Horizonteko italiar koloniako kirolariek sortua Societá Sportiva Palestra Itália izenarekin. Jantziko koloreak italiar banderako berberak ziren: berdea, gorria eta zuria. Taldearen lehen jantzia kamiseta berde batez, praka zuriz eta galtzerdi gorriez osatua zegoen. Taldean soilik kolonian bizi zirenentzat mugatua egon zen 1925 arte, nazionalitate orotako kirolarientzat ireki zenean.\n1942an Brasil Bigarren Mundu Gerran sartu zen, eta gobernu federalaren dekretu batek herrialde etsaien izenak debekatu zituen entitate, erakunde, denda etab...etan. Honen ondorioz, italiar izena kendua izan zen, eta taldearen zuzendariek 10 hilabete eman zituzten taldearentzat izen eta ikur berri bat sortu nahian, erabat brasildarra zena. Urte horretako urrian, direktibako kideek aho batez Cruzeiro Esporte Clube izena jartzea erabaki zuten. Cruzeiro hego hemisferioko konstelazio bat da, eta soilik hego hemisferiotik ikus daiteke, eta, beraz, Italiarekin lotuta ez zegoena. Jantzia kamiseta urdin batera eta praka eta galtzerdi zuri batzuetara aldatu zen.\nNazioarte mailan, Cruzeiro titulurik gehien duen brasildar taldeetako bat da. Orotara, 7 titulu ditu, eta Libertadores Kopa, Hegoamerikako txapelketarik garrantzitsuena, 1976 eta 1997an irabazi zuen.\nMinas Geraiseko taldeak Hego Amerikako Superkopa 1991n eta 1992an, Superkopa Masters eta Nicolás Leoz Urrezko Kopa 1995ean eta Hegoamerikako Errekopa 1998an.\nNazio mailan, Cruzeirok Brasilgo Kopa azken 14 urteetan 4 aldiz irabazi duela aipatu behar da, eta Taça Brasil 1966an, garai hartako nazio mailako txapelketa bakarra.\nCruzeiro Txapelketa Mineiroan ere nagusi izan da 1990eko hamarkadatik, bere historian zehar 35 aldiz irabaziz, bere ohiko arerioa den Atletico Mineiroren atzetik bigarren postuan dagoelarik, 39 aldiz irabazi duena.\nUrteetan zehar, Cruzeirok Brasilgo liga irabazteko lehiatu zen, baina arrakastarik gabe. Hiru aldiz bigarren izan ondoren, 2003an, azkenean, ordurarte ez zuen titulu bakarra irabaztea lortu zuen. Denboraldian zehar 100 puntu lortuta, eta 100 gol inguru sartuta, denbora asko pasako da beste talde batek Cruzeirok 2003an lortutako arrakasta berdindu arte.\n2003an, Brasilgo Futbol Txapelketa irabazteaz gain, Brasilgo Kopa eta Estatuko Liga ere irabazi zuen, hala Koroa Hirukoitza irabazi zuen lehen brasildar taldea bihurtuz.\nBrasilgo liga (4): 1966, 2003, 2013, 2014.\nBrasilgo kopa (6): 1993, 1996, 2000, 2003, 2017, 2018.\nMineiroko Txapelketa (38): 1926, 1928, 1929, 1930, 1940, 1943, 1944, 1945, 1956, 1959,1960, 1961, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1984, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998, 2003, 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2014, 2018.\nSul-Minas Kopa (2): 2001, 2002.\nNazio artean: 7Aldatu\nFinalista (2): 1976, 1977.\nTxapelduna (2): 1976, 1997.\nFinalista (2): 1967, 2009.\nLibertadores Superkopa (2): 1991, 1992.\nHego Amerikako Errekopa (1): 1998.\nNicolás Leoz Urrezko Kopa (1): 1995.\nSuperkopa Masters (1): 1995.\nMercosur Kopa (0): Finalista 1998an.\nAzken aldaketa 17 abuztua 2020(e)an, 01:32(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 17 abuztua 2020, 01:32.


Lehenengo estaldura zentroa Italian\nLehenengo estaldura zentroa Belgikan\nBalzersek CFC gabeko garbiketa ultrasonikoa barneratzen du.\nErrusiako lehenengo estaldura zentroa, Moscutik gertu dagoen Elektrostal-en, Martxoan hasi zuen produzitzen.\nHartec taldea erosi zuen, egoitza Alemanian duena eta PVD estalduretan espezialista den taldea. Aski ezaguna da Hartec ingurumenerako kaltegarriak ez diren plastikoentzako estaldura apaingarri eta funtzionaleko PVD teknologiengatik.\nS3p-an oinarritutako BALIQ estalduren aurkezpena EMO 2013an, Hanover/Alemanian.


Ongi etorri, irakurzale begiko hori!\nBegiko jaio da.\nMartxoaren 1ean ekin genion Begiko izeneko mundu mailako abentura berriari, Bilbon egin genuen aurkezpenean. Haur eta Gazte Literaturako 37 titulurekin, irakurzaletasuna sustatzeko asmoz sortu dugu Zubia-Santillanaren baitako zigilua (pixkanaka zabaldu eta osatuko dugun bilduma). Hain zuzen, 30 urte baino gehiagoko Zubia-Santillanaren literatura-ibilbidea oinordean hartu, eta aldi berean, erronka berriei aurre egingo dien proiektu itxaropentsua da Begiko.\nHiru ardatz nagusi izango ditu: lanen kalitatea, generoen aniztasuna eta euskarazko irakurketa sustatzea. Ospe handiko autore eta ilustratzaileez gain, talentu berriei ere lekua egingo diegu gure katalogoan; bertako nahiz nazioarteko sortzaileei. Horiek adin-tarteka antolatuta topatuko dituzu gure bilduman.\nBaliabide berriak erabiliz, irakurleen arteko harreman sare bat sortuko dugu eta irakurketari dimentsio osoagoa eman: sare sozialen bidez, irakurle eta bitartekarien harremana sustatuko dugu, irakasle eta gurasoei zuzendutako baliabideak sortuko ditugu...\nHaur, gazte, irakasle, familiek bilatzen ari diren liburua topatuko dute Begikon. Begiko duzun liburu hori bera topatuko duzu hemen, hori da gure nahia.\nBegiko baduzu irakurtzea, begiko zaitugu. Begiko gaituzu!\nHona Begikoren aurkezpenean sareetara igo genituen argazkietako batzuk:\nTwitter-en partekatu Facebook-en partekatu Google+-en partekatu\nBegiko Twitter-en Begiko Facebook-en\nZergatik dira gaur egun garrantzitsuak liburutegiak?\nZaindu dezagun planeta!\nIrakasleentzako gomendioak: nola lortu ikasleak irakurzaletzea?\nZer dakizu... Andrés Guerrero idazle eta ilustratzaileari buruz?\nZer dakizu... Roald Dahl idazleari buruz?\nEz ezazu galdu Arte Hezkuntzaren Astea!


Gasteizko trenbidearen integraziorako informazio txoztenari helegitea jartzeko arrazoiak\n• Ez da proiektuaren informaziorik ezta parte hartzerik egon. Alegazio epea udan martxan jarri da, gure hiria eraldatuko duen proiektu batetaz hitz egiten ari garenean.\n• Proiektuak hutsune larriak dakartza: ez du diagnostiko zehatzik egiten ezta benetako inpaktu ikerketarik ere. Ere ez da kontuan hartzen Zabalgana eta Salburua bezalako auzoek pairatzen duten harresi efektua (isolamendua, mugikortasunean sortzen duen kaltea, Gizarte konexio eta komunikazio falta)\n• Hiri eremu guztia lurperatzeko -6,8 km – proposamena egiten zen 2010 informazio txostenean, aurten aurkeztutakoan aldiz erdialdeko 3,8 kilometro lurperatzea proposatzen da, azalean doan tren kopurua zama zein bidaiariena biderkatuz, horrek suposatuko duen zarata eta bibrazioen handitzearekin.\n• Aipatutako proiektuak ez du udalerriaren komunikazioak gizarte hobekuntzarik egiten eta gehienbat Salburua eta Zabalgana bezalako auzoetan bizilagunen fluxu mugimenduetan ez du ekarpen positiborik egiten.\n• Kaltetutako herriak isolatzen ditu, haien komunikazioa kaltetzen du, lur emankor ugari deuseztatzen du eta herrien lur komunalak zein bizimodua gutxiesten ditu.\n• Herrietako zein hiriko milaka bizilagun bigarren mailako herritar izatera kondenatuak izango dira, bi hiri eredu diseinatuz, lurperatzen ez den tokietan bizi kalitate eta bertebrazioan kalteak sortuz.\n• 872 milioi euroko kostea dauka, sustapen ministerioak bere gain %50a hartuz, %25 Eusko Jaurlaritzak (218M), Udaletxeak %15a (130,8M) eta Aldundiak %10a (87,2M). Administrazio bakoitzak bere gain hartzeko baldintza eta gizarte kostuen inguruko baldintzak ez ditugularik ezagutzen.\nLa entrada Gasteizko trenbidearen integraziorako informazio txoztenari helegitea jartzeko arrazoiak aparece primero en Eguzki Talde Ekologista.