Niko Osinalde Goitur turismo agentziako zuzendaria izan dugu Faktorian\nNiko Osinalde: "Goierrin oraindik turista gehiago behar ditugu"\nNiko Osinalde Goierriko GOITUR turismo agentziako zuzendaria izan dugu, COETUR biltzarra izan berritan. Turismoaren atzean dagoen industria turistikoaren garrantzia azpimarratu digu.\nNiko Osinalde, Goitur-eko zuzendaria\nDuela 25 urte sortu zuten Goierrin GOITUR turismo ajentzia, krisialdi ekonomikoaren testuinguruan egitasmo estrategiko batean kokatuta. Ekainaren haseran Arantzazun egin den COETUR, Landa Turismoari buruzko Europako zazpigarren biltzarrean anfitrioi gisa aritu dira eta Niko Osinalde Goitur-eko zuzendariak "Faktoria"n esan digunez, biltzarretik atera duten ondorioa izan da, "landa turismoa gorantz doan turismoa dela, baina kostata. 2019 garren urtean hasi zen gorakada, azken urtean salto handia eman du, ehuneko 24 ko igoera gertatu da pandemia garaian, baina zaila izango da horri eustea. Ezin dugu pentsatu igoera hori geratzeko etorri denik"\nNiko Osinalderen esanetan oraingoz ez dugu turista gehiegi izateko arriskurik eta "Goierrin oraindik turista gehiago behar ditugu" esan digu. Nabarmendu digu era berean, "edozein industria iharduerak dituela eragin ezkorrak, baina turismo alorrekoak gehiago justifikatu behar izaten direla". Turismoarekin lotutako industria turistikoak Goierrin pisu ekonomiko garrantzitsua duela azpimarratu digu Osinaldek, "ehuneko 8ra iristen da". Goierrik 53.000 biztanle ditu eta turismoari eskainitako 900 ohe.\nKontatu digu Niko Osinaldek gau sargori batean izandako burutazioa dela Goierriri "Basque Highlands" izendapena ematea eta horrela deitzen diote atzerriko azoketan Goierriri buruzko promozioa egiterakoan. Ezin da ahaztu 2015az geroztik "European destinations of excellence" zigilua ere ba duela Goierriko turismoak.\nIdiazabal Gazta albisteak 2021


Uztailean, 32.569 lagun zeuden lanik Gabe osteguna, 2018.eko abuztuak 2\nUztailaren amaieran, 32.569 langabe zeuden izena emanda Nafar Lansareren Agentzietan.\nUztailari dagozkion langabezia-datuak negatiboak dira, langabezia igo egin baita; hala ere, zenbait gauza aipatu behar dira, balantzeari nolabaiteko anbibalentzia ematen diotenak. Izan ere, hilabetean 515 langabe gehiago dauden arren (% 1,61), urtebetean 3.564 langabe gutxiago daude, ia % 10 (zehazki, % 9,86); estatu osoan, berriz, % 6. Kasu honetan, 2006az geroztik uztailean gertatu den langabeziaren urteko jaitsierarik handiena da. Gainera, jarraian azaltzen denez, igoera hori gertatu da, batez ere, lana urtarokoa delako, langabeziaren hazkundearen zatirik handiena hezkuntza-adarretik baitator, ikasturtea amaitzen denean.\nLangabeziaren hileko igoerari dagokionez, beste gauza bat adierazi behar da, urtaroak duen eragin nabarmenari lotua, esan bezala. Esanguratsua da ezen, krisiaren aurreko urteetan ere, uztailak negatiboak izan zirela —orduan ere, langabeziak gora egiten zuen—; hau da, hilabete horretan, langabezia igo egin zen, gaur egun baino askoz gehiago, gainera. Adibidez, 2007ko uztailean, langabezia % 5,7 igo zen; 2008an, berriz, % 5,3.\nHori dela eta, hedapen- edo hazkunde-denboraldietan —halako batean gaude gaur egun—, uztaila ez da positiboa izaten langabezia jaisteari dagokionez. Nolanahi ere, zenbait adierazlek adierazten dutenez, testuinguruak mesedegarria izaten jarraitzen du. Izan ere, 2017an, langabezia % 0,54 igo zen; hala, hautsi egin zen langabeziak 2012-2016ko krisialdian zehar uztailean izaten zuen beheranzko joera.\nLaburbilduz, nahiz eta, zalantzarik gabe, langabeziaren igoera oro negatiboa izan, datua ez da modu isolatuan hartu behar, baizik eta kontuan izanik, batetik, zer bilakaera edo joera duen epe luzeago baten ikuspegitik, eta, bestetik, zer testuingurutan gertatzen den —orain ez bezala, lehen, langabezia, modu konstantean ez ezik, askoz gehiago igotzen zen—. Berriro esan behar da joan den uztailean gertatu zen langabezia-igoera oso urrun dagoela krisiaren aurreko uztailetan gertatzen zenetik.\nBestalde, langabezia igo egin bada ere, 2008aren amaieran erregistratu ziren azken aldiz antzeko langabezia-zifrak.\nBestalde, ez da ahaztu behar Nafarroako langabezia-mailarik altuena 2013ko otsailean izan zela —hilabete hartan, 56.524 langabe zeuden—. Hau da, orduz geroztik, langabezia % 42,4 jaitsi da; alegia, 23.955 langabe gutxiago daude erregistratuta.\nEstatuan, berriz, langabezia % 0,86 jaitsi da hilabetean; urtean, % 6,02 jaitsi da. Beraz, uztailean, langabezia zertxobait jaitsi da estatuan; Nafarroan, aldiz, igo egin da (% 1,6). Hala ere, urtean, gehiago jaitsi da langabezia Foru Komunitatean (% 9,86). Izan ere, urtebetean, urteko langabezia-jaitsieraren laugarren postuan dago Nafarroa, Gaztela eta Leonen (% 10,24), Kantabriaren eta Galiziaren (% 10,15) atzetik, eta gure inguruko autonomia-erkidegoen aurretik.\nGarrantzi berezia du langabeziagatiko babesaren estatuko sistemaren estaldurak. Aurkeztutako azken datuek berriro erakusten dute estatuko sistemak muga handiak dituela, nahiz eta estaldura-maila igo egin den ekainean —hori da eskura dagoen azken datua—. Hala, jaitsi egin da azken hilabeteetako beheranzko joera. Nafarroan, langabeziagatiko estaldura-tasa % 50,01 zen ekainean; hau da, maiatzean baino 4,1 puntu gehiago, eta duela urtebete baino 1,4 puntu gehiago. Laburbilduz, estatuko sistemak ez die estaldurarik ematen lan-esperientzia duten langabeen erdiei. Gainera, langabe guztiak hartzen badira kontuan, langabeen ia % 55ek ez du langabeziagatiko estaldurarik; zifra absolututan, 17.581 langabe daude estaldurarik gabe Nafarroan.\nEstatuan, estaldura-tasa % 57,5era arte igo da; hau da, 7,5 puntu handiagoa da. Izan ere, estatuan, 1,9 puntu igo da urtebetean estaldura-tasa —Nafarroan, 1,4 puntu—.\nGizarte Segurantzako afiliazioa, eta kontratazioa\nGizarte Segurantzako afiliazioari dagokionez, datuek erakusten dute hileko afiliazioa jaitsi egin dela; beraz, hautsi egin da azken bost hilabeteetako goranzko joera.\nNafarroaren kasuan, uztaila ez da gainerako hilabeteak bezalakoa izaten; izan ere, 2006tik, zortzi aldiz gertatu dira afiliazio-jaitsierak hilabete horretan. Esaterako, 2016ko uztailean, ekonomia jada suspertzen hasia zela, afiliazio-jaitsiera antzekoa izan zen.\nHala, uztailean, 280.975　lagun daude Gizarte Segurantzara afiliatuta Nafarroan; beraz, aurreko hilabetean baino 1.090 gutxiago, baina duela urtebete baino 9.366 gehiago.\nEhunekotan adierazita, hilabetean %　0,39 jaitsi da afiliazioa, eta, urtean, %　3,45 igo da.\nBeraz, urtean, enplegu gehiago sortu da Nafarroan estatuan baino (%　2,99), azken hilabetean jaitsi egin bada ere.\nAdierazi denez, afiliazioa %　3,45 igo da, urtean, Nafarroan —langabezia-tasa txikiena duen erkidegoa da—. Bada, Euskadin, %　1,98 igo da urtean; Errioxan, %　2,70; eta, Aragoin, %　2,86 igo da afiliazioa urtean.\nAutonomia-erkidego guztiekin alderatuta, Nafarroa laugarren postuan dago urteko enplegu-sorrerari dagokionez, Madrilen (%　4,01), Kanarien (%　3,82) eta Valentziako Komunitatearen (%　3,75) atzetik.\nAfiliazioaren hileko jaitsierari dagokionez, Aragoiren kasua salbu (%　0,49 igo baita afiliazioa), gure inguruko erkidegoetan ere jaitsi egin da hileko afiliazioa, Nafarroan baino gehiago, gainera.\nIzan ere, Euskadin %　0,46 jaitsi da hilean; Errioxan, berriz, %　1,03 jaitsi da. Kasu honetan, zazpi autonomia-erkidegotan jaitsi da afiliazioa ekainaren aldean.\nEz dugu ahaztu behar afiliazio-kotarik txikiena 2014ko urtarrilean izan zela: 243.505 afiliazio.\nBeraz, uztaileko azken datua kontuan hartzen badugu, 37.470 afiliatu gehiago daude (% 15,4 gehiago). 2008an izan zen azken aldiz antzeko enplegu-maila, Gizarte Segurantzako afiliazioaren bidez neurtuta.\nKontratazioari dagokionez, uztailean, lantokia Foru Komunitatean duten 34.061 kontratu zeuden erregistratuta Nafar Lansaren. Beraz, aurreko hilean baino 87 kontratu gehiago dira (%　0,3 gehiago), eta iaz baino %　5,5 gehiago (2017ko uztailean baino 1.766 kontratu gehiago).\nModu positiboan nabarmentzekoa da mugagabeko kontratazioaren ehuneko pilatua (urtarrila-uztaila) gehiago igo dela urtean, eta aldi baterako kontratazioa baino askoz handiagoa dela. Aurten, kontratu mugagabeak %　18,9 igo dira; aldi baterako kontratuen kasuan, berriz, urteko igoera pilatua %　4,3koa izan da.\nHala ere, hilean, mugagabeko kontratazioa %　17,4 jaitsi da —egoera hori ohikoa izaten da uztailean—; aldi baterakoa, berriz, %　1,4 igo da.\nAldakuntza horien ondorioz, uztailean egin ziren kontratazio guztietatik %　5,1 dira mugagabeak, gutxi gorabehera.\nBestalde, 2016ko denboraldi berarekin alderatuta, kontratazioaren igoera pilatua (urtarrila-uztaila) %　5,2koa izan da, enplegu-sorreraren testuinguru horri dagokionez.\nHala, 2017aren aldean, 10.930 kontratu gehiago erregistratu dira.\nKontratazio-motari dagokionez, urtarriletik uztailera, mugagabeko kontratazioaren pisua %　5,9koa izan da; aldi baterakoarena, berriz, %　94,1ekoa.\nEnplegu-agentzien eta hileko datuen arabera, hileko aldakuntza ez da berdina izan leku guztietan.\nAgentzia hauetan, jatsi egin da langabezia: Agoizkoan (% 3,1), Tuterakoan (% 1,1) eta Tafallakoan (% 1,0).\nAldiz, langabeziak gora egin du agentzia hauetan: Doneztebekoan (% 7,7), Altsasukoan (% 4,8), Lodosakoan (% 2,8), Errotxapea-Iruñekoan (% 2,8), Zabalgunea-Iruñekoan (% 2,5), Yamaguchi-Iruñekoan (% 2,2) eta Lizarrakoan (% 0,7).\nUrteko aldakuntzari dagokionez, kasu honetan, langabezia, oro har, jaitsi egin da agentzia guztietan, baina hura ere maila desberdinean.\nHauek izan dira urteko jaitsierak: Doneztebeko agentzia (% 14,5), Yamaguchi-Iruñea (% 11,5), Errotxapea-Iruñea (% 11,3), Zabalgunea-Iruñea (% 10,8), Agoitz (% 9,2), Lodosa (% 9,1), Lizarra (% 7,7), Altsasu (% 7,2), Tutera (% 6,9) eta Tafalla (% 3,6).\nSexuaren arabera, 19.592 emakume daude langabezian (aurreko hilean baino % 1,5 gehiago; 295 emakume gehiago), eta 12.977 gizonezko (% 1,7 gehiago; 220 gizonezko gehiago). Beraz, datu erlatibotan, langabeziaren hileko igoera antzekoa izan da.\nHala ere, urteko aldakuntzari genero-ikuspegitik erreparatzen badiogu, krisiaren urterik larrienen ondoren, non banaketa antzekoa izan baitzen —“beheranzko berdintasuna” gertatu zen—, orain, berriro ere, modu desorekatuagoan dago banatuta langabezia: gizonezko langabeen kopurua % 13,6 jaitsi da urtean; emakumezkoen kasuan, berriz, hura ere positiboa izan bada ere, % 7,2 jaitsi da. Hala, gaur egun, langabeen % 60,2 emakumezkoak dira; 2009. urtearen amaieran, berriz, % 49 ziren.\nAdin-tarteka, langabezia adin-tarte guztietan igo da hilean, 54 urtetik gorakoen tartean izan ezik, non zertxobait jaitsi baita (8 langabe gutxiago; % 0,1 gutxiago). Gainerako adin-tarteei dagokienez, langabe gazteen kopurua zertxobait igo da ekainetik (% 0,1; 2 langabe gehiago). 25-34 urte bitarteko langabeak % 7 igo dira (414 gehiago), eta talde horretan igo da gehien hilean langabezia. 35-44 urte bitarteko langabeak, berriz, % 1,1 igo dira (86 gehiago). Azkenik, 45-54 urte bitarteko 21 langabe gehiago daude bakarrik (% 0,3 gehiago).\nHala, 25 urtetik beherako gazteen artean, 2.985 langabe daude (langabe guztien % 9,2); 25 eta 34 urte artekoak langabe guztien % 19,4 dira (6.317); 35 eta 44 urte artekoak langabe guztien % 23,9 dira (7.770); eta 45 eta 54 urte artekoak, langabe guztien % 23,6 (7.695 lagun). Azkenik, 55 urte edo hortik gorakoen artekoak langabe guztien % 24 dira, hau da, 7.802 lagun.\nUrteko aldakuntzari dagokionez, erregistratutako langabezia, oro har, adin-talde guztietan jaitsi da. Gazte langabeen kopuruak % 17 egin du behera (610 gutxiago); 25 eta 34 urte artekoen artean, % 5,6 jaitsi da langabezia (375 langabe gutxiago); eta 35 eta 44 urte arteko langabeen urteko jaitsiera % 13,5 izan da (1.214 langabe gutxiago). 45 eta 54 urte arteko langabe kopuruak, berriz, % 10 egin du behera urtebetean (857 gutxiago), eta 55 urtetik gorakoen artean % 6,1 jaitsi da (508 gutxiago).\nBestalde, nazionalitatearen arabera, uztailean lanik gabe zeudenen % 19 atzerritarrak dira (6.178 lagun). Hileko eta urteko aldakuntzei dagokienez, atzerritarren langabezia % 0,9 jaitsi da ekainetik; espainiarren langabezia, berriz, % 2,2 igo da hilean. Hala ere, urtean, atzerritarren langabezia % 5,9 jaitsi da; espainiarrena, berriz, % 10,7.\nLuzaroko langabeziari dagokionez (urtebete baino gehiago segidan langabezian daramaten pertsona kopurua), 12.531 lagun dira luzaroko langabeak, eta langabezia osoaren % 38,5 dira. Ehuneko hori altua izan arren eta kontuan hartzeko modukoa izan arren, egia da, halaber, jaitsi egin dela, 2015eko udaberrian % 43ra iritsi baitzen. Aipatzekoa da, gainera, alderdi positibo gisa, gehiago jaitsi dela, bai hilean, bai urtean, luzaroko langabezia —hilean % 1,2 gutxiago; igoera totala % 1,6koa izan da—. Urtean, % 10,7 jaitsi da; langabezia osoa berriz, % 9,9 jaitsi da, esan bezala.\nAdinari eta luzaroko langabeziari dagokienez, luzaroko 10 langabetik ia 4k 54 urte baino gehiago ditu (% 39,4). Bestalde, urtebete baino gehiago segidan lanik gabe daramatenen % 64,9 emakumezkoak dira. Bi aldagaiak (sexua eta adina) gurutzatuta, luzaroko langabe guztietatik, laurdena (% 25,1) 54 urtetik gorako emakumeak dira.\nAzkenik, sektore ekonomikoen arabera, langabezia pixka bat igo da hilean nekazaritzan, industrian eta, batez ere, zerbitzuen sektorean; eraikuntzaren sektorean, berriz, jaitsi egin da. Lehen sektorean, % 0,8 igo da (16 langabe gehiago). Industrian, % 0,3 igo da (13 langabe gehiago). Zerbitzuen sektorean, berriz, langabezia % 2,7 igo da (572 langabe gehiago). Eraikuntzari dagokionez, langabezia % 2,6 jaitsi da hilean (ekainean baino 45 langabe gutxiago). Azkenik, lehendik lanik ez zuten langabeak gutxitu egin dira, % 1,3 gutxitu ere (41 lagun gutxiago).\nAipagarria da ezen, urtean, langabezia nabarmen murriztu dela sektore guztietan, baina eraikuntzan eta industrian gertatutako jaitsiera nabarmendu behar da, duen garrantziagatik. Hala, eraikuntzaren sektorean, nabarmen jaitsi da urtean (% 23,5; 523 langabe gutxiago urtebetean). Industriako langabezia, berriz, % 8,9 jaitsi da (432 langabe gutxiago urtebetean). Lehen sektorean, % 6,7 jaitsi da (138 langabe gutxiago). Azkenik, zerbitzuen sektorean, urteko jaitsiera % 8,9koa izan da (2.098 langabe gutxiago).\nGaineratu behar da erregistratutako langabeziaren % 65, gutxi gorabehera, zerbitzuen sektorean dagoela, eta industrian dagoen langabezia, berriz, % 13,6koa dela; eraikuntzakoa % 5,2koa da, eta, lehen sektorekoa, % 5,9koa. Bestalde, langabezia % 10,8 jaitsi da aurretik lanik ez zutenen artean (373 langabe gutxiago); langabe guztietatik % 9,4 dira talde horretakoak.\nLangabeziaren urteko aldakuntzari dagokionez, jarduera-adar gehienetan behera egin du langabeziak urtean. Hauek nabarmentzen dira:\nEraikuntza espezializatuko jarduerak (271 langabe gutxiago urtebetean); Txikizkako merkataritza, ibilgailu motordunena eta motozikletena izan ezik (266 gutxiago); Janari- eta edari-zerbitzuak (235 gutxiago); Administrazio Publikoa (213 gutxiago); Eraikinen eraikuntza (207 gutxiago); Elikaduraren industria (172 gutxiago); Enpleguari lotutako jarduerak (120 gutxiago); Nekazaritza, abeltzaintza, ehiza eta haiei lotutako zerbitzuak (111 gutxiago); Handizkako merkataritza eta merkataritzako bitartekariak (98 gutxiago); Lurreko eta hodi bidezko garraioa (98 gutxiago); Beste jarduera profesional, zientifiko eta tekniko batzuk (93 gutxiago); eta Hezkuntza (87 gutxiago).


Maider Arregi 2010-02-12 10:32\nMozorro festaz gozatzeko aukera egongo da Debagoieneko herrietan aste bukaera osoan zehar. Egitarau zabala prestatu dute eta jai giro koloretsuan disfrutatuko da edonon. Jarraian duzue musika, antzerki edota bestelako ekintzen gaineko informazioa:\n> Bastards on Paradise eta\nFight to Life taldeak\nBastards on Paradise eta Fight to Life taldeek kontzertua egingo dute. 6 euro da.\n> Flamin Gaupasing Brothers taldearen kontzertua\nFlamin Gaupasing Brothers taldeak blues emanaldia egingo du Kai tabernan.\nGaur, egubakoitza, 23:00etan.\n> Or2tan eta Grupo San Juan\naretxabaletarrek kontzertua egingo dute\nPop, rock, folk… estiloko doinuak entzuteko aukera izango da Or2tan eta Grupo San Juan talde aretxabaletarren eskutik, gaur, egubakoitza, Arkupen, 22:30ean. Sarrera, debalde. Argazkian, Grupo San Juaneko Igor San Juan.\n> 'Xabinaitor' antzezlan dibertigarria egingo dute 'Wazemank'-eko aktoreek\nXabinaitor antzezlaneko protagonista neska euskaldunak salbatzeko superbotereak dituela konturatuko den mutila da. Gaur, egubakoitza, Oñatin, Santa Anan, 22:30; etzi, domeka, Arrasateko Amaia antzokian, 19:30.\n> 'Show collage' umeendako ikuskizuna egingo dute\nRosa Maria Martinezek Show collage izeneko umeendako ikuskizuna eskainiko du. 3-8 urte arteko umeendako da.\nBihar, zapatua, Arkupe kultura etxeko liburutegian, 11:30ean.\n> 'Irrien lagunak', Pirritx, Porrotx eta Marimototsen ikuskizuna\nIrrien lagunak izeneko ikuskizunarekin etorriko dira Pirritx eta Porrotx pailazoak eta Marimotots euren laguna Bergarako pilotalekura, etzi, domeka, 16:00etan. Txarteldegia 15:00etan irekiko dute, eta 290 sarrera izango dira salgai.\n> 'Jostailugilea' ipuin musikatua aurkeztuko dute 90 umek\nOñatiko Ganbara Txikitxoak eta Bergarako Orfeoi Txikiak –90 neska-mutikok– Josu Elberdinen Jostailugilea ipuin musikatua antzeztuko dute, bi emanalditan. Aitor Biainek zuzenduko ditu.\nEtzi, domeka, Santa Ana aretoan, 17:30, 19:30.\n> Aratusteetako kartelak\nKartel lehiaketara aurkeztutako lanak daude ikusgai.\nKultura etxean otsailaren 19ra arte, astelehenetik egubakoitzera, 18:00etatik 20:00etara.\n> Inauterietako elementu tradizionalak, erakusketan\nEnza taldearen eskutik, Inauterien gaineko erakusketa dago egunotan Aroztegin. Euskal Herrian barrena dauden Inauterietako pertsonaiak daude: Miel Otxin, Maskaradetako protagonistak... Horrekin batera, euskal tradizioko beste hainbat elementu ere badaude erakusketan: mozorroak, zintzarriak, animalien larruak... eta espiritu txarrak uxatzeko eta animalia eta uztak babesteko erabili izan diren beste hainbat.\nAroztegi aretoan, martitzenetik egubakoitzera, 18:00-20:30; zapatuetan, 12:00-14:00 eta 18:00-20:30; eta domeketan, 12:00-14:00.\n> Birziklatutako zaborrarekin egindako sormen lanak\nZaborreria izeneko erakusketa ibiltaria dago egunotan Kulturateko klaustroan.\nOtsailaren 28ra arte.\n> 'Esklabotza Frankismoan' delako erakusketa\nEsklabotza Frankismoan delako erakusketa bisita daiteke Arkupen. Sarrera\ndoan da. Zabalik dago astelehenetik zapatura.\n> Nekane Munduateren 17 margolan daude Nahikarin\nOtsail bukaerara arte, Nekane Munduate margolari ataundarraren erakusketa dago Nahikari tabernan. Hainbat formatuko 17 margolan dira, gres, egurra, margo akrilikoak, argizariak… erabiliaz egindakoak. Gaiak dira natura, mitologia, paisaia atenporalak eta giza-parajeak.\nOtsail osoan, Masterreka kaleko Nahikari tabernan.\n> 'Bizitzeko tokiak, pertsonentzako tokiak' erakusketa\nNatura 2000 Sareak antolatuta, Bizitzeko tokiak, pertsonentzako tokiak izeneko erakusketa dago Oñatiko kultura etxean etzira, domekara arte. Eskoriatzan, berriz, hilaren 17tik 21era izango da, Ibarraundi museoan. Eskoriatzan, gainera, erakusketa aurkezteko hitzaldia egingo du Leire Betetak eguenean, hilak 18, hori ere Ibarraundin, 19:00etan. Oñatin, kultura etxeko erakusketa aretoan, egunero, 17:00etatik 20:00etara; Eskoriatzan, Ibarraundi museoan, 11:00-14:00 eta 16:30-20:30 ordutegian.\n> Antzerki ikastaroa emango du Aitziber Garmendiak\nBergarako musika eskolak antzerki tailerra antolatu du, eta izenematea zabalik dago otsailaren 23ra arte. Ikastaroa otsailaren 27tik martxoaren 27ra arte izango da, zapatuetan (10:00-13:00). Musika eskolako ikasle eta bazkideek 35 euro ordaindu beharko dute matrikula; gainerakoek, 50. Argibide gehiagorako edo izena emateko: 943 76 57 80 edo idazkaritza@bme.e.telefonica.net.\n> Hainbat ikastaro iragarri ditu Bizikasik\nDefentsa pertsonaleko ikastaroa, otsailaren 22tik martxoaren 31ra, astelehen eta eguaztenetan 17:30etik 19:00etara; web orrien ikastaroa martxoaren 15etik 30era, astelehenetik eguenera, 16:00etatik 18:00etara; oinarrizko informatika, 22tik martxoaren 31ra, astelehenetik ostegunera, 15:00etik 17:30era; arrisku handiko elikagaien manipulazioa, martxoan.\nArgibideak: 943 76 93 94 (Miren) edo info@bizikasi.com helbidean.\n> Biodantza jardunaldia egiteko aukera, doan\nArrasaten, martxoaren 3an, 10:00-12:00, biodantza ate irekien jardunaldia egingo dute, doakoa. Yoga elkartearen Altamirako lokalean izango da.\nArgibideak: 626 66 12 92 (Mentxu).\n> Dantza afrokaribearrak Jaiki elkartearen eskutik\nMartitzenero, 19:30etik 21:00etara, kuartel zaharrean. Ekainera arte.\nIzenematea 653 70 50 68 telefonoan edo jaikielkartea@ayahoo.es helbidean.\n> Zeramika ikastaroa antolatu dute, hasiberriendako\nZeramika hasiera ikastaroa antolatu du Loixe zeramika elkarteak. Martxotik irailera arte izango da, eta eskolak izango dira eguaztenetan. Gaztetxoek (6-12 urte) 20 euro ordaindu beharko dute hilero, eta eskolak 18:00etatik 19:00etara izango dituzte; 13 urte edo gorakoek 30 euro ordaindu beharko dute hilero, eta eskolak 19:30etik 21:30era izango dira eurendako. Loixeren lokaletan izango dira eskolak, Loli Pinedo Gasteiz irakaslearekin.\nArgibide gehiago edo izenematea, Gazte Bulegoan (943 25 25 65).\n> Gazteendako larrugintza ikastaroa, Txatxilipurdirekin\nMartxoko eguaztenetan, 18:00etatik 20:00etara, larrugintza ikastaroa izango da Musakolako gaztetxokoan. 17 urtetik beherakoentzako izango da ikastaroa eta Ainara Kortabarria arrasatearra izango da berau bideratuko duena. Ikastaroaren prezioa 3 eurokoa izango da eta gerturatzen diren gazteek material guztia eskura izango dute.\nIzena emateko, joan Txatxilipurdira edo Gazte Bulegora, edo deitu 943 79 54 46 telefono zenbakira.\n> Flamenko dantza ikastaroa otsailaren 26tik aurrera\nFlamenko dantza ikastaroa, Jaiki elkartearekin. Otsailaren 26an eta martxoaren 5ean, 12an eta 26an, 18:00etatik 20:00etara.\nArgibideak: 653 70 50 68 edo jaikielkartea@yahoo.es helbidean.\n> Emakumeendako Jabetze Eskola, abian\nEmakumeen ekarpenak berreskuratzeko eta baloratzeko; elkarrengandik ikasteko; harremanak bultzatzeko; pertsonalki eta kolektibo modura indartzeko... Horretarako gunea izan nahi du Jabetze Eskolak. Emakumeak euskal kulturan eta jendartean, otsailaren 25etik; Grafikoki esparru publikoa aktibatzen, martxoaren 12tik; eta Jostailu erotikoen tailerra, otsailaren 19an eta 26an.\nArgibideak Emakume Txokoan, 943 79 41 39 telefono zenbakian.\n> Mozorroak eta festa giroa izango dira etzi, Aratuste-domeka\nAretxabaletarrendako jai handiak dira Aratusteak, eta aurten ere koadrilek hartuko dituzte herriko kaleak euren mozorro desfilearekin (12:00). Herri bazkaria egingo dute Iturrigorri frontoian (14:30), eta onenek saria jasoko dute (18:30). Udalak bost sari banatuko ditu 16 urtetik gorakoendako, eta beste bost, adin horretatik beherakoendako.\nEkitaldiak izango dira egun osoan, 10:00etatik hasi eta iluntzera arte: txistulariak, dantzaldia, txaranga…\n> Garagardo-dastatze jardunaldia egingo dute Espaloian\nGaragardo-dastatzea egongo da Espaloia kafe antzokian, San Miguel etxearen eskutik.\nEguenean, hilak 18, Espaloia antzokian, 19:30ean hasita.\n> Musakolan izango da Txatxilipurdiren ludoteka ibiltaria\nTxatxilipurdi elkarteak Musakola auzoko San Antolin herri eskolako eraikin txiki urdinean ipiniko du bere ludoteka ibiltaria oraingo aste bukaeran.\nAurten, gainera, berrikuntza bat egin dute antolatzaileek: lehenengo bi orduetan, 3-12 urte artekoek hezitzaileekin parte hartu ahal izango dute ludotekan, baina azkeneko orduan guraso edo heldu baten laguntza beharko dute parte hartzeko.\nBihar, zapatua, San Antolin herri eskolaren eraikin txikian izango dira, 11:00-14:00.


Larus cachinnans 15-16\nLertxun hauskara 15-16\nEnara arrunta 15-16\nKaio mokohoria 16-17\nZenbakia : 50\nTXIMELETAK HASTAPEN IKASTAROA\nIkastaro teoriko- praktiko honetan honetan eguneko eta gaueko tximeletan biología eta ekologia ikasiko ditugu. Euskadin ditugun eguneko tximeleta espezieak ezagutuko ditugu, kontserbazio arazo gehienak dituztenak azpimarratuz. Gainera, tximeleta zailenak identifikatzeko behar diren gakoak ere ikusiko ditugu. Azkenik, www.ornitho.eus plataformaren erabilera ikasiko dugu, gure behaketak komunitate zientifikoarekin partekatzeak duen garrantzia ikusiz.\nEguna: 2018ko ekainaren 3ª.\n11:00-14:00: Eguneko tximeletak ezagutzeko teoria.\n16:30-18:00: Tximeletan behatzeko eta identifikatzeko irteera praktikoa Plaiaundin.\nLekua: Ekoetxea Txingudi, Plaiaundiko Parke Ekologikoa, Irun.\nPrezioa: 15€ (10€ Aranzadiko eta Zerynthiako bazkideak).\nIkastaroa Zerynthia Elkarteak emango du.\nPlaza mugatuak. Izena ematea: http://www.bibe.me/ekitaldiak-aranzadi\nInformazio gehiago: 943466142 edo mlaso@aranzadi.eus\nHEMENDIK AURRERA HILDAKO EDO ZAURITUTAKO ANIMALIEN BEHAKETAK ERREGISTRATU DITZAKEZU\nHemendik aurrera hildako edo zauritutako animalien aipamenak sartzeko modulu bat eskuragarri jartzen dugu. Behaketak sartzeko formulario estandarrean topatuko duzu, "Beste datu/informazio batzuk" atalean. Behin aktibatuta, formularioan "Hurrengoa" botoia sakatuta, formulario berri bat irekiko zaizu aurkikuntzari dagozkion datuak sartzeko (aurkikuntza edo heriotzaren kausa eta baldintzak, etab.).\nModulu hau erabiltzean Euskadin faunaren heriotzaren kausen eta eremuen mapa bat sortzen lagunduko duzu, aldi berean puntu problematikoak identifikatzeko balioko duena. Puntu hauen identifikazioak berebiziko garrantzia izango du kausa ez-naturalengatik gertatutako faunaren heriotzak murrizte aldera neurriak hartu ahal izateko.\nBerrikuntza hau zure gustukoa izatea espero dugu. Besterik gabe, agur bero bat bidaltzen dizugu,\n2018: ARABAN ETA GIPUZKOAN ELKARLANEAN PIZIDOEN LAGINKETA BAT EGITEKO DEIALDIA\nPOCTEFA Habios piriniotar proiektuaren esparruan, jarduera bat garatzen ari da pizidoen banaketa geografikoaren gaineko ezagutza hobetzeko, Pirinioetako mendigunean eta inguruko sektoreetan «elkarlaneko laginketa» bat eginez. Horrenbestez, ugalketa garaian populazioen kokapena zehaztu nahi da eta, bide batez, beste egitasmo batzuei leku egitea, esaterako, Pirinioetako bi isurialdeetan atlas ornitologikoak eguneratzea.\nEgitasmoa borondatez atxikitzen diren ornitologoen elkarlaneko ahalegin moduan planteatu da, 2017ko eta 2018ko denboraldietan beraien erregistroak emateko konpromisoarekin. Lehenengo urtean azterketaren esparruaren zati batean hartu ziren laginak, eta 2018ko udaberrian landa lanean jarraitu nahi da, gune berriak hartuz. Jasotako datuekin jendaurrean zabalduko den txosten bat egingo da. Euskadiri dagokionez, lanerako lurraldeak dira Araba eta Gipuzkoa. Parte hartzeko bi modalitate proposatzen dira:\nLanda eremuan modu «oportunistan» lortutako aurkikuntzak jakinaraztea, pizidoen edozein espezieren gainekoak (baina bereziki eskatzen dira okil ertain eta okil beltzenak). Erregistroak gure plataformako formulario estandarraren bitartez igo behar dira www.ornitho.eus.\nBakarrik okil ertainarekin. Helburua da banaketa eremu nagusiaren periferiako sektoreak ebaluatzea. Landa laginketak egitea planteatzen da, metodologia jakin batekin, lan unitate jakin batzuetan (10x10 km-ko eta 1x1 km-ko UTM laukiak); horiek aukeratu dira garai bateko aipamenak daudelako, berretsi gabeko behaketak, edo ez dakigulako okil ertainaren presentzia «egonkorra» den. Behaketek prozesu estandarizatu bati jarrai behar diote, eta horretan sartzen da habitat potentzialetako entzute guneak egitea (hariztiak), 2018ko otsailetik apirilera. Modalitate honetan parte hartzeko interesa dutenak Txema Fernandezekin jarri daitezke harremanetan (jofernandez@hazi.eus), jarraibide zehatzak jasotzeko eta laginketaren unitateak banatzeko.\nEskerrik asko deialdiari erantzuteagatik.\nJarduera honetan partaide dira POCTEFA Habios, Arabako Foru Aldundia, Gipuzkoako Foru Aldundia, Hazi Fundazioa, Aranzadi Zientzia Elkartea, Itsas Enara Ornitologi Elkartea, Arabako Naturaren Arabako Natur Institutua, Nafarroako Gobernua, Aragoiko Gobernua, Centre Tecnològic Forestal de Catalunya, Conselh Generau d’Aran, Institut Catalá d’Ornitologia, LPO/BirdLife, Association des Naturalistes de l’Ariege, Office National des Fôrets eta www.ornitho.eus eta eBird plataformen kudeatzaileak.\nMODULU BERRI BAT ZABALDU DUGU ZURE LORATEGI EDO JANTOKIKO AIPAMENAK SARTZEKO\nTxoriak joaten diren lorategi, balkoi edo jantoki bat baldin baduzu, gehitu dugun modulu berria erabiltzea gomendatzen dizugu: Lorategiko hegaztiak.\nHorretarako, "Parte hartu" menuaren barruan "Lorategiko hegaztiak" deituriko atal berri bat ikusiko duzu. Bertan, lorategi berriak erregistratu eta haiei loturiko aipamenak gehitu ahalko dituzu. Tresna ezin hobea da hegaztien behaketan hasiberriak direnentzat eta hegazti eta jantokien inguruko heziketa-ekimenetan erabiltzeko. Modulu honetan dagoen hegaztien zerrenda parke, lorategi eta jantokietan aurkitu ditzakegun espezie arruntenetara mugatuta dago.\nEkimen hau zure gustukoa izatea espero dugu. Zalantzaren bat izanez gero, jar zaitez gurekin harremanetan ornitho@aranzadi.eus-en bitartez.\nOrnitho Berriak seihilero argitaratzeko konpromisoarekin , 2. zenbakia eskuragarri dago, 2017ko azkeneko seihilekoari dagokiona. Kontsultatzera animatzen zaituztegu esteka honetan.\nTALDE BERRI BAT IREKI DUGU: ORKIDEAK\nGure plataforman espezie talde berri bat ireki dugula jakinarazten dizuegu: orkideak. Hemendik aurrera, gure lurraldean dauden orkidea espezieen behaketak sartu ahalko dituzu. Espezie arraro eta zailenetan argazki bat atxikitzea gomendatzen dizuegu, batez ere espeziea identifikatzen laguntzen duten ezaugarriena. Gainera, espezie edo populazio oso sentsiblea bada, behaketa ezkutatzea gomendatzen dizuegu. Berritasun hau zuen gustukoa izatea espero dugu.\nNeguko solstizioarekin batera, hegazti batzuk haien kumatze lurraldeetan kokatzen dira ugalketa arrakastatsu bat ziurtatzeko. Negua izan arren, haien kolpe eta kantuak entzun daitezke; espezie hauek hautemateko garairik onena da. Horrelakoa da okilen kasua: orain hasten da hauek hautemateko garairik egokiena. Honenbestez, behatzaile guztiei espezie hauetan arreta jartzera eta dagozkien behaketak sartzera animatzen zaituztegu, atlas kodea barne. Modu honetan okilen banaketaren ezagutza sakontzen lagunduko duzu, bai eta Euskadiko hegazti habiagileen atlas on bat sortzen ere.\nORNITHO EUSKADI SARIAN PARTE HARTZERA ANIMATU ETA IRABAZI SWAROVSKI MATERIAL OPTIKOA!\nwww.ornitho.eus plataforma interneteko atari bat da. Atari honen helburua Euskadiko faunaren behaketak biltzea, zabaltzea eta kontsultatzea da. 2015. urtean ireki zen eta gaur egun, urteko 100.000 behaketa baino gehiagoko erregistroarekin, www.ornitho.eus bere alorrean lurraldean erabilgarri dagoen erreferentziazko ataria da.\nAtari honek aukera asko ematen ditu behaketak sartzeko. Horietatik zerrenda osoak dira ondoren kalitate handiagoko azterketak eta ikerketak baimentzen dituztenak. Zerrenda osoak, datu bakar baten aurrean, behatzaileak denbora eta leku jakin batean ikusi eta entzuten dituen espezie guztiak idaztean datza.\nOrnitho Euskadi I. Lehiaketak Euskadin zerrenda osoak sartzea bultzatu nahi du. Horrela, bi helburu betetzen ditu: (1) kalitatezko herritarren zientzia sustatzea, zientzia eta kontserbazioaren ikuspegitik erabilgarritasun eta balio handiagoa duten datuen bilketa sustatuz; (2) behatzaileei euren ekarpena aitortzea, behaketa ahaleginerako zozketa sistema haztatu bat erabiliz.\nOinarriei eta izena emateko moduari buruzko informazio gehiago lortzeko esteka hau kontsultatu.


Gerrako beste kronika Santiago Onaindia bekako lan barria | Labayru Fundazioa\nGerrako beste kronika Santiago Onaindia bekako lan barria\nArgitaratze data: 2019-12-20 Kategoria: Barriak, Literatura\nZornotzako Udalak Santiago Onaindia zanaren omenez emoten dauan literatur ikerketarako bekak lan barria dauka honezkero argitaratuta. Orain dala urte bi Lourdes Otaegik eta Garazi Otsagabiak irabazi eben beka, Ramon Saizarbitoriaren Bihotz bi. Gerrako kronika nobela aztertzeko. Ordutik hona lana egin, epaimahaiaren oneretxia hartu eta orain Labayru Fundazioak argitaratu dau izen bereko bilduman, Gerrako beste kronika izenburuagaz.\nIzan be, nobela horretan memoria historikoa lantzen bada be, gerrako testuinguruan gertatzen dalako, hari narratiboa bikote-hartuemonetan oinarritzen da, eta genero-indarkeria dauka mezutzat. Hari horri helduta egin dabe lana ikertzaile biek.\nHorrez ganera, bekaren hurrengo deialdiko irabazlea be iragarri dabe honezkero, Xabier Hernandez Llona. Berak aurkeztu dauen iker-gaia hau da: Literaturaren didaktikaren erronkak XXI. mendeko bigarren hezkuntzan.\n2019-12-11 Hurrengo artikulua


'Hemendik' - Kulturklik\nHainbat ikuspegi izan daitezke herrialde bat ulertzeko: historia, paisaiak, biztanleak, kultura, hizkuntzak, esperientziak... Liburu honetan, objektuen bidez, Euskal Herriko aberastasuna eta aniztasuna jorratu nahi izan ditugu.\nIndustriako eta eskulangintzako ekoizpena ez da behar bezainbat kontuan hartzen, eta bere balio kulturala gutxietsia da. Objektu baten historiak testuinguru anitz gurutzatzeko aukera ematen du, izan geografikoa, historikoa, politikoa edo soziala. 50 produkturen selekzio honen bidez, hainbat erakundetan banatuta dagoen eta memoria kolektibo eskasa duen herrialde baten alderdi franko azaltzen ditugu. Betidanik, objektu bat diseinatzeko, egin, berregin, begiratu, berritu, hobetu, egokitu, asmatu, arriskatu egin behar izan da. Sormen-prozesuaren bide luze hori da hemen bereziki interesatzen zaiguna.\nObjektu baten historian zenbat eta gehiago sakondu, orduan eta gehiago konturatzen gara lotura ikusezinak daudela sorkuntzen artean, eta oso historia luze baten parte direla. Hari horietatik abiatzen dira ekimen berriak. Bizikleta elektrikorik ez hodi metalikorik gabe, hodi metalikorik ez eskopeta kanoirik gabe, eskopetarik ez arma zuririk gabe, armarik ez forjarik gabe, forjarik ez errekarik eta meategirik gabe. Iragana ezagutu behar da etorkizuna asmatzeko. Etortzekoa dena sumatzeko, ezagutu egin behar da.\nEz ditugu kontuan hartu ez kronologia, ezta objektuen tipologia ere. Herrialde honen historiaren antzera, memoria material eta immaterial hau ezin da muntaia zartatu eta librean baino kontatu, egitura irekian, etorkizunari begira.\nLiburu honen hiru edizio daude:\nEuskaraz eta gaztelaniaz: Hemendik: Euskal Herriko 50 objektu ikonikoren istorioak / La historia de 50 objetos icónicos de Vasconia (ISBN: 978-2-9573800-1-5)\nEuskaraz eta frantsesez: Hemendik: Euskal Herriko 50 objektu ikonikoren istorioak / L'histoire de 50 objets iconiques du Pays Basque (ISBN: 978-2-9573800-0-8)\nEuskaraz eta ingelesez: Hemendik: Euskal Herriko 50 objektu ikonikoren istorioak / The history of 50 iconic objects from the Basque Country (ISBN: 978-2-9573800-2-2)\nEgileak Hemendik Elkartea


Euskara EAEn: gaitasuna, erabilera eta iritzia • ZUZEU\nUztailaren bukaera aldera eman zuen ezagutzera Eusko Jaurlaritzak Iñaki Martinez de Lunak zuzendutako “Euskara EAEn: gaitasuna, erabilera eta iritzia” izeneko ikerketa. Beharbada argia izan zuen garaigatik (udako oporren aurre-aurretik) edo beste arrazoiren batengatik, harritu egin nau lan honek izan duen oihartzun eskasak. Nik, behintzat, apenas aurkitu dudan komentariorik edo iruzkinik. Lerro honen bidez ez dut azterketa sakonik egin nahi, baizik eta hiruzpalau gogoeta labur eskaini, irakurleen arteko gogoeta partekatua eta eztabaida sustatzeko asmoz. Eta deigarria egiten zaidan elementu nagusia hauxe da: elementu subjektiboek (ideologia, sentsibilitate politikoa…) zein garrantzi txikia duten euskararen ezagutzan eta erabileran.\nIkerketan hainbat arlo aipatzen dira: familiako transmisioa, eskola, ingurune soziolinguistikoa, lana… Nire irakurketa arin hau gaur egun betetzen dudan euskara teknikari lanpostutik eginda dago; hortik dator zenbait arlo jakinetara mugatu izana.\nSarreran esan dudan bezala, gehien harritu nauena izan da faktore ideologikoen pisu urria hizkuntza-gaitasunean eta -erabileran. Behin eta berriro aipatzen den baieztapena da, euskararen normalizazioan ari garenok kontuan hartzekoa. Izan ere, zeregin honetan, eta motibazioarekin eta sentsibilizazioarekin lotutako ekimenetan aintzat hartzekoa da datu hau: laneko (eta ikasketetako) erabilera “… nagusiki hiru alderdirekin lotuta dago: lehenik eta behin testuinguru soziolinguistikoa (…); bigarrenik eta hirugarrenik, ia garrantzi berarekin,lehen mailako ikasketetako… eta euskarazko hizkuntza gaitasuna agertzen dira” Beraz, erabileran eragin nahi bada, gaitasunean eta erabilera hori erraztuko duten “giro-baldintzetan” eragin beharko da. Ikerketak berak ondorioetan azpimarratzen duenez, “elebitasun indibidual eta gizarte-elebitasun orekatuak lortzeko (…) ez da nahikoa hizkuntza baten dimentsio subjektiboan esku hartzea (balioetan, iritzietan, jarreretan)…”\nBigarren datua, aurrekoaren ifrentzua, ezagunagoa da: elementu objektiboen pisu eta eragin nabarmena: familia transmisioa, ikasketak, ingurune soziolinguistikoa.\nHirugarrenik, azpimarratzekoa da, nire ustez, oso finkatuta daudela euskararekiko iritzi-joera nagusiak:\nEuskaltzalea deitzen dena, gehienbat euskararen transmisio egokia eta ikasketa maila ona izan dutenek osatua.\nMesfidatia, adinaren faktorearekin lotua, baina bereziki euskarazko gaitasun eza erakusten duten gazteen artean zabaldua.\nOnarpen Pasiboa erakusten dutenena, euskararen sustapenean egiten dena pasiboki ontzat hartzen dutenek osatzen dutena, baina iritzirik adierazi gabe.\nHiru azpitalde hauek lehendik ere baziren detektatuak (ikus Josu Zaloñaren ikerketa “Euskararen gaineko diskurtsoak lan munduan”, eta lan honetan bertan aipatzen den Esti Amorrortu eta beste batzuen Erdaldunen euskararekiko aurreiritziak eta jarrerak (2009)\nBaina hiru azpitalde horiek laugarren bat gehitzen zaie ikerketan:\nAbantaila Sozialen joera, euskara ezagutzeak sari soziala suposatzen duela uste dutenek osatua. Ikerketaren beste toki batean aipatzen den bezala, gutxi zabaldua dago uste hau gaur-gaurkoz gure gizartean.\nLaugarrenik, nabarmentzekoa iruditzen zait Eusko Jaurlaritzak berak sustatu eta bultzatutako lan honetan argi eta garbi azpimarratzea ikerketak eskaintzen dituen datuak eta panorama ikusita ezinezkoa dela 1982ko Euskararen Legeak markatzen dituen helburuak betetzea (“Euskal Herriko herritar guztiek dute hizkuntza ofizialak jakiteko eta erabiltzeko eskubidea” (5. eta 4.artikuluak). Izan ere, “benetako arriskua dago, egungo gizarte-elebitasun desorekatuaren egoerak euskara bazterrean eta atzera bueltarik gabe uztea, urteen poderioz. Errealitatean ez dira inondik ere betetzen eskubide linguistikoak bermatzeko beharrezkoak diren baldintzak”. Ez da kontu berria; berria dena da Administrazioak bera ondorio hauetara ailegatzea eta horren argi adieraztea.\nBukatzeko, ikerketa honi aurkitzen diodan gabezi nagusia zera litzateke: hain argi eta garratz deskribatu duen egoera honi buelta emateko orduan, azken orrialdeko azken paragrafoan azaltzen diren sei asmo, intentzio, gomendio iradokitzera mugatzea, gomendio baino asmo edo intentzio ontzat har ditzakegunak. Baina, agian, guztion zeregina da honi guztiari aurre egitea, ez?\n6 pentsamendu “Euskara EAEn: gaitasuna, erabilera eta iritzia”-ri buruz\nIban 2013-09-13 12:12\nMartinez de Lunaren lana bikaina. Jaurlaritzaren (Administrazioa kontzeptu askoz zabalagoa da) jokabidea, ohikoa: inoren azterketa bere egin, ondorioekin kezka agertu, eta ondoren, ondorioei aurre egiteko zero proposamen. Ustezko asmo onak besterik ez.\nAsteon bertan, Urgell eta Patxi Lópezen Euskara Sustatzeko Ekintza Plana erreskatatu eta onartu du Baztarrikaren eta Urkulluren gobernuak.\nHirureun eta berrogeitahamar ekintza baino gehiago.\nDuela 30 urtetik, gutxi gorabehera bost urterik behin zerrendatzen diren ekintzak gehien-gehienak, kopipaste astun errepikakorra.\nEkintza “berri” hauek ere, haurrekoek bezala, ez eperik, ez arduradun jakinik, ez aurrekonturik ez daukate.\nGizarteari zerbait egiten delako itxura emateko plana da, beste behin ere.\nHoni guztiari aurre egitea euskaltzale guztion zeregina da, bai.\nIban 2013-09-13 12:14\nPP eta PSOE alderdi euskaltzale porrokatuekin adostutako “euskara sustatzeko” egitasmoa: ESEP.\nSinesgarritasun gutxitxo, ala?\nBinbaleta 2013-09-13 19:30\nOso iruskin interesgarria.\nPlanteatzen duzun galderari (zergatik apenas erreakziorik ikerketaren eduki eta ondorioei) honakoa erantzungo nioke: “ez diezagula ikerketa batek urtetan sinestutakoa hondoratu”.\nGiroaz ari garela, adibide bat. Bilbon San Mames Barria zena, jada San Mames bihurtu dute. Barria galdu du. Aldiz, atzo, Bizkaiko egunkari batean, 2.020ko Eurokoparako Estatu espainiarrean zeuden hautagaien artean , “San Mames” eta “Cornellá-el Prat” zelaiez gain, Valentziako estadio berriaz aritzerakoan “Nou Mestalla” aipatzen zuen. Horra hor giroaren marka.\nKataluinara begira omen gaude, baina hizkuntzari dagokionez, hizkuntzaren “giroari” dagokionez (deitu “giroa”, deitu “kale indarra”, deitu “mentalitatea”, deitu hizkuntzaren aldeko jarrera kolektiboa edo testuinguru soziolinguistikoa eta horrek erabilerarengan duen eragina) ez gara ezta Valentziara heltzen, ezta hurrik eman ere.\nNaparroan 2013-09-14 10:28\n“Kataluniara begira omen gaude, baina” horrekin erabat ados. Badirudi Kataluniako kontsultei eta giza kateei begiratu behar diegula, baina hamarkadetan hizkuntzarekin egin duten lanari kasurik egin behar ez diogula, edo hori gerorako utz daitekeela.\nAitor 2013-09-16 13:42\nBinbaleta, ni harritu nauena zera izan da: jasotzaileon artetik (herritarrok orokorrean, eta “euskalgintza” deiturikoa osatzen dugunongan izan duen oihartzun urria.\nEIban, ados nago zuk aipatzen dituzun gauza batzuekin, baina horrek ez dio kentzen balioa dokumentuari. Nabarmendu ditudan ondorio batzuk gehi aipatu ez ditudan ebste batzuk kontuan hartzekoak direla uste dut. Eta oraindik harrituta naukan ondorioetako bat: elementu ideologikoek duten, antza, pisu eskasa. Ez al zaituzte zuek ere harritzen?\nIban 2013-09-16 14:00\nLanaren baliagarritasuna ukaezina da; besterik da agintariek zer egingo duten lanarekin. Nire apustua: ezer gutxi. Egin dute egin nahi zutena, prentsaurrekoa eman alegia. Egoerari erantzuteko lan eta lan ariko balira bezala agertu.\nEta elementu ideologikoen garrantzi eskasarena… ez da hain harrigarria inguruari erreparatzeko ohitura duenarentzat. Egia esan, erdararen erabilera da nagusi kolore guztietako abertzaleen artean. Eta “nonacionalisten” hizkuntz jokabidea badakigu zein den, ia salbuespenik gabe.\nAlderdi abertzaleetan esperantza gutxi daukat gaur gaurkoz, ezker abertzaletik seinale bat edo beste somatzen den arren, Gipuzkoatik eta hiruzpalau kide nabarmenen aldetik.\nHarrituta naukana da herri-ekimeneko euskalgintzaren isiltasun ozena… Berdin die nork zer egiten duen? Subentzioak bizi gaitu eta kitto? Hobe ugazabei bakea eman, badaezpada?\nNon dira Kontseilua, Topagunea, EHE, AEK-IKA-Aresti, … Guztiak konforme daukagunarekin? Pozik?


Udako Argazkien Lehiaketa | Goiena Komunikazio Taldea\nUdako Argazkien Lehiaketa\nBanatu ditugu sariak!\n2012(e)ko urriaren 4a -n admin-kargitaratuta\nDagoeneko banatu ditugu Udako Argazkien VIII. Goiena Lehiaketako sariak. Mikel Sedano Rueda oñatiarrak irabazi du lehen saria, Non dago ikurrina? argazkiarekin. Portugalen atera zuen hura. Bigarren saria Mireia Agirre Agiriano oñatiarrak eskuratu du, Vespan lau haizetara argazkiari esker. Italian atera zuen. Eta hirugarrena Garazi Olabarria Elizondo bergararrak irabazi du, Boliviako gatzaga argazkiari esker. Herritarrek euren botoekin Mikel Uribarren Borrego arrasatearraren Ur jauzia argazkia aukeratu dute. Eta botoa eman zutenen artean egindako zozketan, berriz, Igor Setien Arana bergararrak jaso du boto emaileentzako saria.\nMikel Sedano Rueda oñatiarrak irabazi du sari nagusia: Canon EOS 1100 D reflex argazki-kamera digital bikaina, KB Photoestudio argazki-dendak eta Canon etxeak eskainitakoa. Argazkiak Mikel Sedano KB Photoestudioko Idoia, Jon eta Bibirekin.\nMireia Agirre Agiriano oñatiarrak irabazi du bigarren saria: bi lagunendako aste bukaera bateko egonaldia Kantabrian, Arrasate Bidaien eskutik. Arrasate Bidaietako Amanda Sanchezek eman zion saria.\nKategoriak 2012, argazki, goiena, irabazleak, lehiaketa, lehiaketa12, udako\t| Utzi erantzuna\n2012(e)ko urriaren 1a -n admin-kargitaratuta\nNon dago ikurriña? /Argazkia: Mikel Sedano Rueda /Oñati\nEnkoadre eta koloreen konbinazio ederrak udako ikurretako bat den hondartza primeran irudikatu du.\nVespan lau haizetara /Argazkia:Mireia Aguirre Aguiriano /Oñati\nVespa arroxaren argazkia frexkoa da. Uda-udakoa.\nBoliviako gatzaga /Argazkia: Garazi Olabarria Elizondo /Bergara\nAukeratutako konposaketak eta erabilitako kolore urriek ikusleari lasaitasuna transmititzen die.\nUr jauzia /Argazkia: Mikel Uribarren Borrego /Arrasate.\nZuen botoekin hau da aukeratu duzuen argazki gustukoena.\nBOTO EMAILEENTZAT SARIA\nIgor Setien Arana, Bergara\n2012(e)ko irailaren 17a -n admin-kargitaratuta\nAurten Donostian txalupa bati ateratako argazkia. /Argazkia: Denis Lezeta Fernandez /Aretxabaleta\nKategoriak 2012, argazki, goiena, lehiaketa, lehiaketa12, udako\t| Utzi erantzuna\nBiasurin mendirako bidean (Pirinioak, Hueska). /Argazkia: Juan Luis Azkarate Garmendia /Arrasate\nNon dago Ikurrina?\n2012ko udan ateratako argazkia, Nazareten (Portugal). Non dago ikurrina? /Argazkia: Mikel Sedano Rueda /Oñati\nAyuthayako tenpluez disfrutatzeko bizikleta hartu genuen, abuztuaren 12a zen eta Thailandiako erreginaren eguna izanda, bertara jende pilo bat gerturatu zen. Hori da tenpluaren isla errekako uretan. /Argazkia: Maitane Larrañaga /Bergara\nLanzaroten ateratako argazkia, 2009ko udan. /Argazkia: Izar Encina Aramburuzabala /Eskoriatza\nIazko udako argazkia, gure laguntxo Hodei da Donibane Lohizuneko lagun batzuen etxean, munduko ume zoriontsuena izan zen arratsalde hartan mangerarekin deabrukeriak egiten. /Argazkia: Ane Jauregi / Bergara\nSaberoko (Leon) meatze museoaren atzealdean ateratako argazkia. /Argazkia: Ander Arana / Leintz Gatzaga\n2012ko abuztuan. Ribeira Grande da herria, Sao Miguel irlan dago (Azoreak). Herriko parke bat. Bertan, XVIII. mendeko zortzi arkuko zubia ikus daiteke. /Argazkia: Alazne Azkarate Alberdi / Elgeta\nUDAKO ARGAZKIEN IX. GOIENA LEHIAKETA deitu du Goienak. Goiena.net-ek aurkezten diren argazki guztiekin fotobloga egiten du.


Euskal hitzorduak #4: EKE-k elkarlanean segitzen du Malandain Ballet Biarritzekin — Euskal kultur erakundea\nRendez-vous basque – Euskal hitzorduak, EKE-k eta Malandain Ballet Biarritz Koreografia Zentro Nazionalak urte anitzetan eraman duten partaidetzaren emaitza da. Laugarren edizioa 2019ko azaroaren 6tik 11ra iraganen da.\nEKE baliabide-zentro ezagutua eta ezinbesteko partaidea euskal kulturari dagokionez. Halaber, akuilatzaile lan garrantzitsu bat egiten du euskal kultura kultura politika ezberdinetan sartzeko eta garatzeko, hala nola lurraldeko ikusgarrigintza alorreko egitura labelizatuetan.\nHorrela, Malandain Ballet Biarritzekin eramaten den partaidetzari esker, Rendez-vous basque – Euskal hitzorduak ekitaldia antolatuz, euskal kulturari Koreografia Zentro Nazional horren programazioan sartzeko aukera eskaintzen zaio. Hitzordu hori aukera paregabea da euskal sorkuntzaren aniztasunean murgiltzeko, lengoaia garaikidea eta tradizionala nahasten dituzten dantza ikusgarri berritzaileen programazioari esker. Rendez-vous basque – Euskal hitzorduak ekitaldiaren laugarren edizio honek, Donostiako Aukeran Dantza Konpainiaren Biz Hitza sorkuntza berria errezibituko du, So.K Konpainiaren G.E.S.S. ikusgarria, Bilaka-ren Saioak edo Maritzuli Konpainia. Egitarau osoa hemen.\nHarremana: Malandain Ballet Biarritz


Esklerosi anizkoitza duten gaixoek administrazioaren inplikazio handiagoa eskatzen dute gaixotasunaren ikerketan | Consumer\nEsklerosi anizkoitza duten gaixoek administrazioaren inplikazio handiagoa eskatzen dute gaixotasunaren ikerketan\nSendagileak medikazioa aldatzea proposatu zuenetik, tratamenduez azkarrago hornitzeko eskatzen dute.\nEsklerosi anizkoitzak jota daudenek (maiatzaren 30ean ospatzen da mundu osoan), administrazioak inplikazio handiagoa eskatu dute gaixotasunaren ikerketan, eta medikuak medikazioa aldatzea proposatu zuenetik tratamenduak berandu ematea eskatu dute. Espainiako Esklerosi Anizkoitzaren Elkarteko, Espainiako Neurologia Elkarteko (SEN) eta CERMIko ordezkariek manifestu bat aurkeztu diote Osasun Batzordeari Kongresuan, bere aldarrikapenekin, heldu gaztearen ezgaitasunaren kausa nagusia den eta 25 eta 31 urte bitartean diagnostikatu ohi den gaitz bati buruz.\nJardunaldi honetan, Esklerosi Anizkoitzaren Espainiako Elkarteak giza lerro bat antolatu du Espainia osoko plataforma horretara atxikitako erakundeekin, “Zatoz esklerosi anizkoitza ikertzera” lemapean. Jarduera honen bidez, oraindik “ikusezina” den patologia horri arreta jarri nahi zaio, patologia horri lotutako arazoak edo arazoak ez dakiten pertsona askorentzat, edo beren prozesuari buruzko kontzeptu okerra dutenentzat, diagnostikotik tratamendura. Egia esan, kasu batzuen eta besteen arteko desberdintasunak direla eta, esklerosi anizkoitzari 1.000 aurpegien gaixotasuna esaten zaio.\n20 eta 40 urte bitartean agertu ohi den arren, pazienteen %2tik %5era bitartean sintomak 16 urte baino lehen hasten direla kalkulatzen da. SENen datuen arabera, Espainian 46.000 pertsona inguruk dute esklerosi anizkoitza, eta urtero 1.800 kasu berri antzematen dira. Ohikoagoa da emakumeetan, gizonen kopurua bikoiztu arte, eta sentikortasunaren asaldura (% 45), motorea (% 40) eta ikusmen-arazoak (% 20) izaten dira gaixotasun horren lehen sintomak. Horien artean, gernu-asaldurak, inurridurak, indar-galera eta asaldura kognitiboak ere aipa daitezke.\nPatologia kronikoa eta progresiboa da, eta ez da sendatzen; hala ere, esklerosi anizkoitzaren aurkako lehen farmakoa agertu zenetik, duela 20 urte, gaixoen bizi-kalitatea eta pronostikoa asko aldatu dira, eta, gaur egun, gaixotasunak ez du aldatzen pazienteen bizi-itxaropena. Iaz, gaixotasun hori tratatzeko ahotik hartzeko lehen farmakoa onartu zen. Medikamentu horrek agerraldi-kopurua %50 baino gehiago murrizten du, eta, gainera, Europan beste bi tratamendu sintomatiko onartu ziren; horietako batek %30 murrizten du pazienteen espastizitatea, eta besteak %30 hobetzen du ibilera.\n“Baina, gainera, epe laburrean, ahozko terapia berriak egongo dira eskura, eta epe ertainera, antigorputz monoklonalak, onura/arrisku erlazio hobea dutenak, eta eraginkortasun handia erakusten dutenak. Horri esker, tratamendu indibidualizatua, eraginkortasun handiagoa eta tolerantzia handiagoa lortuko dira”, adierazi du Celia Oreja-Guevara doktoreak, Gaixotasun Desmielinizatzaileak Aztertzeko Taldearen koordinatzaileak. Hala ere, aurrera egin du, “oraindik ezin dugu gaixotasun horrek eragiten duen ezgaitasuna geldiarazi pazienteak bigarren fase progresiboan sartzen direnean, eta ez dago inolako tratamendurik esklerosi anizkoitz primario progresiborako, eta, beraz, beharrezkoa da aurrera egitea”.\nerreklamatu esklerosi investigación-eu múltiple-eu ukituak


Gauza bera egiten ari zaren edo bazkide batekin lan egiten duzun ala ez, nire lan propioa bereziki lagungarria izan dudan lau aholku eskaintzea gustatuko litzaidake. Lehenengo bi aholku esperimentalei aplikatzen zaizkie, bigarrenak, berriz, askoz ere zehatzagoak dira adin digitaleko esperimentuetarako.\nEsperimentu bat egiten ari zarenean egiten duzun lehenengo aholkuari ahalik eta gehien egin beharko zenioke datu guztiak bildu aurretik. Esperimentuak exekutatzen ohituta dauden ikertzaileentzat oso bistakoa dirudi, baina oso garrantzitsua da datu-iturri handiekin lan egitea ohituta (ikus 2. kapitulua). Horrelako iturriek datu gehienak dituztela egin ondoren , lanak egin dira gehienetan, baina esperimentuak alderantzizkoak dira: lanaren zatirik handiena datuak biltzeko aurretik egin behar da. Datuak biltzeko aurretik arretaz pentsatzeko modurik onena zure esperientzia aurre-azterketa plan bat sortu eta erregistratzea da, zeinetan funtsean deskribatuko duzun azterketa (Schulz et al. 2010; Gerber et al. 2014; Simmons, Nelson, and Simonsohn 2011; Lin and Green 2016) .\nNire bigarren aholku orokorra da esperimentu bakar bat ez dela perfektua izango, eta horregatik, bata bestearen indartzen duten hainbat esperimentu diseinatu beharko zenituzke. Armada estrategia gisa deskribatu dut hau entzun dut; Bat masiboa gerraontzi bat eraikitzeko saiatzen ari den bitartean, ontzi txikiagoak eraiki behar dituzu indargune osagarriekin. Ikasketa anitzeko esperimentu mota hauek ohitura psikologikoak dira, baina beste leku batzuetan arraroak dira. Zorionez, esperimentu digital batzuen kostu baxukoak erraztu egiten du esperimentu anitzeko ikasketak.\nAtzeko plan orokorrari dagokionez, gaur egun nahi ditugun bi adimen-bitartekoak diseinatzeko bitartekoak eskaini nahi ditut: zero kostu aldakorreko datuak sortu (4.6.1 atala) eta etika eraiki zure diseinura (4.6.2 atala).


Beharrezkoa da erabilera sistematikoa?\nZenbait txertori buruz azken boladan izan diren eztabaidak gorabehera, gaur egun indarrean dagoen txertaketa sistematikoaren alde daude osasungintzako profesional gehienak eta jendartea oro har. Alabaina, txertoen segurtasuna zein eraginkortasuna zalantzan jartzen duten ahots kritikoak ere badira medikuntzan.\nHistoriako lehen txertoa 1796an sortu zuen Edward Jenner ingeles medikuak. Hemen Jenner bera ikus dezakegu, estraineko aldiz txerto bat ipintzen. Gaur egun herrialde garatuetan ditugun txertaketa-egutegietaranzko lehen urratsa izan zen.Matasanos.org\nAzken hilabeteetan, hedabideetan gehien errepikatu den hitzetako bat “txertoa” izan da, A gripearen erruz. Eztabaidak pil-pilean segitzen du eta ez gara hemen horretan luzatuko. Gogoratu behar da, halere, A gripearen aurkako txertoa ez dela izan azken urteetan polemika piztu duen bakarra. Milaka litro tinta isuri da, halaber, umetoki-lepoko minbiziaren kontrakoaz. Lehenago, dagoeneko badira urte batzuk, hainbesteko oihartzuna eragin ez zuen eztabaida sortu zen pneumokokoaren aurkako txertoa zela eta ez zela. Txabi Txakartegi bizkaitar pediatraren esanetan, hori izan da azken boladan medikuen artean debate gehien sortu duena. Eztabaidaren muina zen ea osasun publikoak bere txertaketa-egutegian sartu behar zuen ala ez, eta azkenean ezezkoa gailendu zen.\nAipatutako hiru adibideak eta agian ahaztu zaigun besteren bat albo batera utzita, gauza gutxik daukate txertoek –txerto “klasikoak”, Txakartegiren hitzak erabilita– bezain ospe ona. Osasungintzako profesionalei galdetuz gero, askok eta askok erantzungo dizute txertoak direla medikuntzak inoiz sortu duen tresnarik eraginkorrena. Meritu bat aitortzen zaie batez ere: XX. mendearen lehen hamarkadetan milaka heriotza eta elbarritasun eragiten zituzten hainbat gaixotasun infekzioso (nafarreria, elgorria, poliomielitisa...) guztiz, edo ia, desagerraraztea, mundu osoan ez bada bai behintzat txertaketa masiboa egiten duten herrialdeetan. Honetan ere, jakina, klaseak baitaude.\nAldeko iritzi korronte hori ia erabat nagusi da, baina badira txertoak arriskutsutzat dauzkaten edo, gutxienez, txertaketaren balioa zalantzan jartzen duten medikuak. Gutxi dira, eta haien ahotsa ez da gehiegi nabarmentzen, baina lantzean behin txerto klasiko horien aurkako kritikek hedabideen arreta bereganatzen dute. Orain gutxi, esaterako, hizpide izan dugu Andrew Wakefield sendagilea, lerro hauen gainean ageri den bera. Otsailaren 2an, The Lancet aldizkariak, medikuntzaren arloan munduan dagoen argitalpenik ospetsuenetako batek, bere artxibotik ezabatu zuen orain dela hamabi urte kaleratutako Wakefielden artikulu bat. Hartan, medikuak esan zuen txerto hirukoitz birikoaren eta autismoaren arteko lotura zuzena zegoela. Elgorria, parotiditisa eta errubeola prebenitzeko jartzen da hirukoitz birikoa. Txertoa bera baino, haren eraginkortasuna handitzeko erabiltzen den osagaietako bati leporatu zion Wakefieldek autismoa eragitea: Tiomersal, merkurio kantitate handia daukan konposatuari. Ondorio batzuk izan zituen artikulu hark: batetik, txerto-egileak merkurio kantitatea gutxitzen hasi ziren; bestetik, guraso askok uko egin zioten beren umeek txerto hirukoitz birikoa hartzeari.\nZerk bultzatu du The Lancet hala jokatzera? Bada, urtarrila amaieran, urte bi iraun duen ikerketa eta gero, Britainia Handiko Medikuntzaren Kontseilu Nagusiak ebatzi zuen Wakefieldek irregulartasun handiak egin zituela artikulu hura prestatzeko ikerkuntzan. Legal Aid Board elkartearen enkarguz egin zuen lan hura, eta dirutza polita jaso zuen ordainean. Legal Aid Board-en helburua, hain zuzen, txerto hirukoitz birikoa ekoizten duen enpresa epaitegietara eramatea zen. The Lancet-ek publikoki agertu du bere damua artikulua argitaratu izanagatik, eta osasungintzan lehendik ere nagusi zen argudioa indarberrituta atera da: ikerketa bakar batek ere ez du frogatu Tiomersalaren eta autismoaren arteko lotura dagoenik.\nTxertaketa kontzeptua bera zalantzan\n“Wakefield kasua” kolpea izan da txertoen aurkakoentzat; haien webguneetan merkurioaren arriskuaz hitz egiten da erruz. Baina gerra ez da hor bukatzen. Izan ere, haien kritikak merkurioa baino askoz arrazoi sakonagoak ditu. Tiomersal, azken batean, txertoari gehitzen zaion substantzia bat baino ez da; eta haien ustez, txertaketa kontzeptua bera jarri behar da zalantzan. Bi ardatz ditu kritikak: txertoak ez dira sinetsarazi nahi diguten bezain seguruak, eta txertoak ez dira sinetsarazi nahi diguten bezain eraginkorrak. Mito hutsa dira, diote zenbaitzuek, baina oso mito sendoa.\nBegiratu goiko grafikei. Juan Manuel Marin espainiar medikuaren Vacunaciones sistemáticas en cuestión. ¿Son realmente necesarias? (Txertaketa sistematikoak ezbaian. Benetan dira beharrezkoak?) liburutik hartuak dira. Marinek dioenez, grafikootan argi ikusten da bertan ageri diren gaixotasunen beherakada haien kontrako txertaketa ezarri baino lehenago hasi zela. Hortaz, ez legoke esaterik beherakada hori txertoei esker gertatu dela. Beste nonbait bilatu behar dira hainbat gaixotasun infekzioso XX. mende hasieratik hona ia desagertu izanaren arrazoiak, eta txertoekiko kritiko direnek ez dute zalantzarik: gaixo zein heriotza kopuruaren beheraldia bizi-baldintzen hobekuntzari zor zaio. Higienea, elikadura hobea, saneamendu-sistema egokiak... Marinen ustez, horiek izan dira birus eta bakterioei jarri dizkiegun oztopo nagusiak, eta ez txertoak.\nOso bestelako iritzia du Jose Maria Bayasek, Asociación Española de Vacunología (AEV) elkarteko presidenteak: “Argi dago gaixotasun askoren intzidentzia nabarmen gutxitu zela bizi-baldintzak hobetzean, baina desagertu badira txertoei esker izan da. Esaterako, 80ko hamarkadaren erdian, urtero 400.000 poliomielitis paralisi-eragile kasu zeuden munduan, gaur egun 1.000 dira. Eta hori gertatu da Osasunaren Mundu Erakundeak txertaketa-programa bat jarri zuelako abian”. Halako adibide gehiago jartzen dituzte txertaketaren aldekoek, betiere duela hamarkada gutxi, hau da, bizi-baldintzak gaur egungoen antzekoak zirenean, ematen hasi ziren txertoak aipatuz. Bayasen ustez, elgorriaren kontrako txertoa emateari utziko bagenio, urte gutxiren buruan dozenaka ume hilko lituzke gaixotasun horrek Espainiako Estatuan. Adibide bat baino ez da.\nEz dakigu hainbeste gure sistema immunitarioaz, diote kritikoek. Eta dakigunak iradokitzen digu –gaineratzen dute– askoz kontu handiagoarekin erabili beharko genituzkeela txertoak. Eneko Landaburu sendagileak uste du medikuntza ofizialak, txertoak guztiz seguruak ez direla onartu arren, haiek eragindako kalteak ezkutatzen saiatzen dela. Benetako arriskua publikoki aitortzen dena baino handiagoa da, txertoek eragindako bigarren mailako efektuak –heriotza barne– gertatzean, mediku gehienek uko egiten diotelako gaitzak txertoarekin zerikusia daukala onartzeari.\nMedikuntza ofizialak, hala dei diezaiogun erosotasunaren mesedetan, arriskua dagoela onartzen du, baina ez aurkakoek salatzen duten bezain handia denik. Jose Maria Bayasek poliomielitisaren adibidea ipini digu berriz: txertoa hartzen duten bi milioitik batek –bakar batek, ez milioi batek– paralisia jasaten du, baina arrisku hori hartuta urtean 400.000 kasu izatetik 1.000 izatera pasatu gara. “Bestalde –gaineratu du AEVko presidenteak–, ordaindu beharreko zerga hori ez da hain garestia, kontuan izanda txertoaren erruz gaixotu den ume horrek askoz aukera handiagoak edukiko zituela poliomielitisaz kutsatzeko txertoa hartu gabe, txertoa hartuta baino”. Arazoa da, Bayasen ustez, normalean ez dugula piramidearen oinarria ikusten, alegia, txertoei esker hiltzen ez diren milioika pertsonak, eta aldiz, arreta handia eskaintzen diegula piramidearen erpinari. Erpin horretan daude txertoei leporatzen zaizkien efektu kaltegarriak, “batzuetan arrazoiz eta bestetan arrazoirik gabe”, nabaritu du Bayasek.\nEneko Landabururen hitzetan, medikuntza konbentzionalak –adjektiboa berarena da– 500.000 txertotik batek kalte larria eragiten duela aitortzen du. Beraren ustez, askoz gehiago da: “1988an, AEBetan lege bat onartu zuten, txertoek kaltetutakoei ordaina ematera behartzen duena. Itxuraz, ez dago hain kasu gutxi; administrazioak milaka eskari jasotzen ditu, eta milioika dolar gastatzen ari da kalte-ordainetan”. Txertoen aurkako literatura espezializatuan –Interneten asko dago– bigarren mailako efektuen adibide asko aurkitu daiteke.\nHorri gehitu beharko litzaioke, Landaburuk dioenez, txertoek epe ertain-luzean ere eragin ditzaketela kalteak, “eta oraindik gutxi dakigu horretaz”. Autismoarekin ez ezik, minbiziarekin, esklerosiarekin eta bestelako gaixotasun auto-immuneekin lotu izan dira txertoak. Esan gabe doa lotura horien froga argirik ez dela aurkitu oraino. “Lotura hori ez baita existitzen”, aldarrikatuko dute batzuek; “txertoei buruzko ikerketa gehienak txertoen aldekoek egiten baitituzte”, besteek.\nTxertoei egiten zaien beste kritika bat da haurrei oso txikitatik hasten zaiela ipintzen, eta bizitzako lehenengo urteetan gehiegi hartu behar direla, sistema immunitarioa behar bezala garatuta ez dagoenean. Jose Maria Bayasentzat, argudioak ez du funtsik: “Ume txiki batek jasaten duen estimulu antigeniko kopurua –airearen bitartez, elikagaien bitartez...– eskerga da, eta txertoek eragindako estimulua tantatxo bat baino ez da itsaso horren barruan”. Bestetik, lehenengo txertoak ipintzen dizkietenerako, jaioberrien sistema immunitarioa prest dago, Bayasen esanetan. “Batzuk bi hilabeterekin ematea eta beste batzuk bi urterekin ez da kapritxoz erabakitako zerbait, beti itxaroten da sistema immunitarioa behar bezala garatuta egon arte, eta txerto bakoitzarekin epe hori desberdina da”.\nHain goiz hasten da ume baten txertaketa, Javi Bayon eta Maite Michel bilbotarrak ustekabean harrapatu zituela albisteak. “Semea jaio eta, pediatrarekin lehenengo elkarrizketa eduki orduko, handik hamabost egunera itzuli behar ginela esan zigun, txertoa jartzeko”, azaldu digu Michelek. Bikotea txundituta gelditu zen esan zietenean medikuek haurrari txertoa ipintzen zioten bitartean beraiek kanpoan egon behar zutela, txertoak eduki zitzakeen kalteez dokumentu bat irakurtzen eta umea txertatzeko baimena sinatzen.\n“Hitz eginda geneukan nolakoak izango ziren erditzea, edoskitzea eta beste hamaika kontu, baina txertoei buruz ez geneukan ezer erabakita, besteak beste ez genekielako egutegia hain goiz hasten zenik”, diote. Lehenbiziko erabakia txertoez ondo informatzea izan zen. Bigarren erabakia, behin informatuta, umeari txertorik ez ipintzea izan zen.\nEuskal Herrian oso guraso gutxi abiatzen dira Bayonek eta Michelek hartutako bidetik. Horietako bat, Coro Goitia, medikua ere bada, eta orain dela urte gutxi Espainiako Estatuan egindako ikerketa bat aipatu digu. Haren arabera, estatu osoan 700 inguru ziren txertatu gabeko umeak.\nHain kopuru urriaren azalpen bat izan daiteke jende askoren ustean txertatzea derrigorrezkoa dela. Eta ez da. Hautazkoa da, legea eskuan. Baina ez da hain hautazkoa txertaketaren aldeko presioa kontuan hartuz gero. Eta ez medikuen presioa bakarrik, baita ere senideena, lagunena, jendartearena oro har. Hala adierazi digute, behinik behin, Bayonek eta Michelek. “Hasieratik igarri genuen sendagileek jarrera itxia zeukatela gurekiko, oso mediku gutxik eman ziguten eskatzen genien informazioa, eta horrek susmarazi zigun agian txertoak ez direla esaten duten bezain gauza ona. Orobat, oso informazio gutxi daukagu txertoez, eta inertziaz jarduten gara. Onak direla esan digute, eta besterik gabe onartu dugu hala dela”.\nBayon, Michel eta Goitia bezalako gurasoei sarritan leporatzen dieten gauzetako bat da artalde-efektuaren babesa aprobetxatzen dutela, baina txertaketaren arriskuak saihestuz. Hots, txertatu gabeko umeak ez dira gaixotzen inguruko guztiak txertatuta daudelako, eta horrek birus eta bakterioen zirkulazioa eteten duelako. Alabaina, txertoen aurka daudenen ustez oso eztabaidagarria da artalde-efektua existitzen denik ere; Alan Phillips-ek, AEBetako Osasun Askearen Aldeko Herritarrak elkarteko presidenteak, gogorarazten du behin baino gehiagotan izan direla epidemiak jende gehiena txertatuta zegoen eskualdeetan. Gaiak badu bere garrantzia Juan Manuel Marinen ustez, artalde-efektuaren kontzeptua jotzen baitu gaur egungo txertaketa masibo estrategiaren ardatz nagusitzat.\nHonen guztiaren atzean, diote Marinek eta enparauek, farmazia-industriaren negozioa dago. “Jakina txertoak negozioa direla”, ametitzen dute aldekoek. Kontua da ea zilegi den ala ez, dirua irabazteko modu hori. Horri buruz, zera dio Jose Maria Bayasek: “Gaur egun txertaketa-egutegian dauden txerto guztiak behar-beharrezkoak dira”. Eta gehiago datoz: une honetan 400 txerto berri inguru sortzeko ari dira lanean Europako laborategietan. Hainbeste gaixotasun zegoenik ere ez genekien.


“Praktikan teorian baino hobe atera zen” - Arbizu - Guaixe.eus\n“Praktikan teorian baino hobe atera zen”\nGuaixe 2021-04-08 09:44\nLurdes Menditueta Ijurrak 2017ko Korrikan Arbizuko Udalaren izenean lekukoa eraman zuen. Artxiboa.\n22. Korrika martxoaren 28an bukatu beharko luke. Pandemiagatik AEK-k urte batez atzeratu du errelebo lasterketa. 1980an egin zen lehen Korrika hartan parte hartze zuzena izan zuen arbizuar batek orduko bere bizipenak kontatu dizkigu.\nEuskara irakasteko gau eskolak besterik ez zeuden hasieran. Haien koordinazio beharraz sortu zen AEK eta Lurdes Mendinueta Ijurra arbizuarrak ardura hori zer zen ikasi behar izan zuen, AEK-ren Nafarroako lehendabiziko koordinatzailea izan baitzen.\nNoiz hasi zinen gau eskolan?\nIkasketak 1977an bukatu nituen. Arbizura itzuli nintzen eta hortik Iruñera. Lana bilatzeko denbora horretan euskarazko klaseak ematen hasi nintzen, Arturo Kanpion euskaltegian. Ez gaur egungoan, lehengokoan. Elkarte bat zegoen, Konpainia kalean-edo, ez naiz oroitzen; kale estu bat eta etxe zahar batean ematen genituen klaseak. Momentu hartan ez zegoen AEK-rik Nafarroan; gau eskola batzuk bazeuden, esaterako, Sakanan, Baztanen, Iruñerrian… Batez ere Bizkaitik eta Gipuzkoatik bultzatuta AEK sortzen hasi zenean, eta Euskal Herrian koordinazio baten beharra ikusi zenean, gu ere hor sartu ginen. Eta, orduan, liberatu gisa lan egitea proposatu zidaten.\nMomentu hartan Nafarroan hiruzpalau tokitan zeuden bakarrik gau eskolak. Ikusten genuen behar beharrezkoa euskal kontzientzia, euskara ikastearen kontzientzia sortzea eta euskaldun zaharren alfabetizazioa baita ere. Hor hasi nintzen lanean.\nGeroz, Nafarroako AEK-ko lehen arduraduna.\nHala da. Lehenago ez zegoen ez AEKrik ez arduradunik. Ni lanean hasi nintzen eta ikasi behar izan nuen zer zen ardura hori hartzea. Zaila izan zen denbora hura. Pentsa ezazu: Nafarroa osoan kontaktuak hartu behar genituen. Ez nuen autorik ez ezer. Autobusa hartzen nuen eta behin joaten nintzen Sartagudara, beste batean joaten nintzen Lizarrara eta hurrengoan joaten nintzen Errora. Horrela ibili nintzen Nafarroan zehar, jendearekin, kontaktuak hartzen eta begiratzen aukera genuen irakasleak bilatzeko, baita irakasleak bidaltzeko ere. Horretarako denbora asko pasa zen, asko mugitu ginen. Zaila egiten zen.\nHala ere, gauza batzuk lortu genituen. Tuterara joan nintzen eta banekien euskara klaseak ematen ari zirela. Kontaktua eman zidaten adineko emakumezko batena, Karmen Albisu, oker ez banago Oreretakoa zen, eta bere bi alabekin zegoen etxean. Berarekin hitz egiten egon nintzen eta klaseak nola hasi zen ematen esan zidan. Horrela, pixkanaka pixkanaka, koordinazio hori hartzen hasi ginen, jendearekin kontaktuan jartzen eta AEK hedatzen eta osatzen Nafarroan.\nSartagudan ere kontaktu bat lortu genuen. Hitz egitera joan nintzenean ikusi nuen klase klandestinoak ematen zituztela. Esan nien: “baina, nola? Legezkoa da, euskara ikastea eskubide bat da”. Baina beraiek herrian egoera horrela bizi zuten eta klandestinoki ibiltzen ziren. Horrela ibili nintzen denbora batez, jendearekin kontaktuan jartzen.\nZerotik AEKren geografia bat osatzen, ezta?\nHori da. Ez genuen dirulaguntzarik ere. Bizkaia-eta pixka bat hobe zeuden. Baina guk ez genuen laguntza handirik. Nafarroako Diputazioak noizbehinka ematen zuen diru pixka bat. Baina gau eskola bakoitzaren izenean ematen zuen. Orduan hasi ginen dena elkar eskatzen, denok AEKren izenean, gau eskola guztien izenak emanez. Diputaziora gure aurrekontua bidaltzen genuen eta gero beraiek nahi zutena ematen ziguten. Horrela, pixkanaka pixkanaka, osatzen joan ginen. AEK ekonomikoki pixka bat aurrera ateratzeko gau eskola bakoitzak laguntza ematen zuen kutxa batera. Ordura arte, gehien bat, militantziaz egiten genuen lan, dirurik ez zegoelako. Eta handik nire lanpostuaz aparte liberatu batzuk atera genituen. Zarrakaztelun bertan bizi izan zen mutiko euskaldun bat, Jose Labio, han klaseak ematen hasi zena. Beste bi neskatxa Erriberara bidali genituen. Sagrario Aleman Andosillan eta eskualde horretan egon zen klaseak ematen. Liberatu genuen jendea eta hasi ginen indartzen eta hasi ginen gure artean, gehien bat, sustengua izaten. Beste herrialdeetako AEKko jendearekin harremanetan eta bilerak-eta, elkarrekin.\nEuskara irakasten edo alfabetatzen, zertan aritzen zineten gehiago?\nEskualdearen arabera. Euskaldun zaharrak baziren, alfabetatuko lirateke. Bestela, euskaldundu. Batzuk zerotik hasita, beste batzuk, berriz, mintzapraktikan. Etxean behar bada, Iruñean guraso batzuekin entzuna zutelako… Kontuan izan behar da baita ere denbora haietan ez zegoela ez Internet, ez wifi, ez ezer. Komunikazioa zaila egiten zen askotan. Azkenean, auto bat lortu zidaten eta horrekin, pixka bat, erraztu zen.\nLurdes Menditueta Ijurra 1984an.\nOrduan zein material zegoen euskara irakasteko?\nBazegoen Euskalduntzen metodoa. Gero laminekin beste metodo bat hasi zen, AEK-k atera zuena. AEK-ko talde teknikoa lanean ibiltzen zen pedagogiakoak eta hori guztia prestatzen. Horrekin ibiltzen ginen. Eta toki askotan ahal zuten moduan, fotokopiekin…\nToki batzuetan laguntza bazegoen eta lortzen zuten lokala izatea. Baina beste toki batzuetan ezer ez. Sartagudan, esaterako, klandestinoki egiten zuten ahal zuten lokal batean, beraiena, ezkutuan. Beste batzuetan baita etxeetan ere egin dira. Eskoletan egiten zen baita ere. Klaseak ahal zen tokian ematen ziren. Ez zen berdina Sakanako egoera edo Erribera edo Lizarraldeko egoera. Toki batzuetan errazago lortzen zuten beste batzuetan baino.\nJendeak pixkanaka AEK-ren berri izanen zuen. Herrietara klaseak ematera joateko deiak jasotzen zenituzten?\nHorrela joan ginen egiten. Hasieran behar bada zaila egiten zen irakaslea aurkitzea ere. Baina momentu batzuetan etorri zen jendea Gipuzkoa aldetik, ikasle zeudenak, etortzen ziren. Ni, esaterako, negu batean Irunberrin egon nintzen. Deitu zuten eta ez genuen irakaslerik. Iruñeko mutiko batek bazuen neska laguna Irunberrikoa eta harekin egoteko hara astean bitan joaten zen astean zehar. Ni berarekin joaten nintzen bi talderi klaseak ematen nizkion eta bukatzen nuen, mutikoak bere lagunarekin bukatzean, berarekin Iruñera bueltatzen nintzen.\nAndosillan bi apaiz zeuden, oso jatorrak. Haiek deitu zuten norbait bidal genezan hara. Liberatua bidali genuen eta urte batzuetan egon ziren. Pentsatzen dut jarraitu dutela, baina ez dakit nor dagoen eta nola dagoen.\nIrakasleen baldintza, materiala, lokalak, baliabideak… Dirua beti faltan, ezta?\nBai. Askotan zaila izan zen. Liberatuak izan arren, askotan hilabete bukaera heltzen zen eta sekula ez genuen kobratzeko. Diputazioko dirulaguntza eta hori guztia heldu arte, nahiko eskas ibiltzen ginen.\nDiru premiari erantzuteko sortu zen Korrika. Non izan zenuen haren berri?\nEuskal Herriko AEK-ko bilerak egiten genituen, herrialde bakoitzetik arduradun bat joaten zen. Bizkaian Euskal Herriko ekonomia funtsaz arduratzen zena, bazeuden ere talde pedagogikoan zeudenak. Julen Kaltzada Bizkaiakoa zen, baina Euskal Herriko lehen arduraduna bera izan zen. Bilerak egiten genituen. Denak genuen beharra, ez bakarrik diruarena. Diruarena arrazoi handi bat izan zen. Bestalde, ikusten genuen behar beharrezkoa zela gure herria alfabetatzea eta euskalduntzea eta jendeari euskalduntzeko beharra edo kontzientzia sortzea edo berpiztea.\nBilera haietako batean dirua ateratzeko zer egin pentsatzen hasi ginen. Hainbat proposamen egon ziren. Esaterako, pentsatu zen jaialdi erraldoi bat egitea eta dirua lortzea. Baina horrek suposatuko luke toki batean egitea, Euskal Herri guztiko jende guztia joanen litzateke. Azkenean, erreleboen lasterketaren proposamena egon zen, gero egin genuena. Nahiz eta egiten zailagoa ikusi, ideia askoz ere hobea iruditu zitzaigun, horrela ekintza hori Euskal Herri osoan hedatzen genuelako. Zazpi probintziatatik pasatzen zen eta mundu guztiak parte hartzen zuen.\nHori onartu genuen. Eztabaidatu ziren izen batzuk: arineketan, lasterketa, korrika eta beste. Baina Korrika izenarekin gelditu ginen. Eta bilkura batetik etorri, Nafarroan ahal genuen jende gehienarekin bildu, zer nahi genuen azaldu, eta hor hasi ginen pixka bat pentsatzen nola egin, nola antolatu eta nola koordinatu Nafarroa. Ez zen lan erraza.\nKorrika egiteko erabakia hartuta. Bileratik autoan bueltan, zer pentsatzen zenuen?\nUfff. Ez dakit sinesten genuen ere nola eginen genukeen edo zer aterako litzatekeen. Ez dizut esanen beldurtuta, baina pixka bat zaila ikusten genuen. Gehien bat Nafarroa, oso handia baita. Gainera, hiru egunez izan zen, luze-luzea. Hori martxan jartzea oso-oso zaila izan zen hasieran. Herri guztietara joaten hasi ginen, jende guztiarekin kontaktuan jartzen. Lehenik azaltzen zer egin nahi genuen, bakoitzari bere lana ematen: herri bakoitzean zenbat km zituzten saltzeko… Eskualdeka antolatu genuen. Eta herri handiak zirenean, herrika. Jendea bilatu eta km guztietan jendea egon behar zuen. Batzuetan behar bada 100 zeuden, beste batzuetan bi bakarrik korrika egiten. Baina denetan norbait egon behar zuen. Hori guztia prestatzeko arduradunak jarri genituen. Nafarroan Patxi Artze gurekin egon zen Korrikan lan egiten.\nEz zen batere erosoa izan. Gero jende, enpresa, taberna eta toki guztietara joan behar km-en eskaintzak egiten eta dirua eskatzen. Konplexua izan zen, ez zen erraza izan, ez.\nHerrietan jendeak nola hartzen zuen Korrika egiteko ideia?\nBatzuetan barrez. Batzuk ez zuten sinisten ere eginen genuela, edo zerbait aterako zela. Esaten genien: “hemen ezin bada ekarriko dugu jendea beste nonbaitetik, etorriko da norbait korrika egitera. Zuek lasai. Baina lortu behar duguna da km guztiak saltzea eta km guztietan jendeak egon behar du korrika”. Ez bilera bat, behin baino gehiagotan egon ginen antolakuntza muntatzeko, dena prest uzteko, programa guztia ikusteko: zer egun eta zein ordutan tokatuko litzatekeen herri bakoitzean. Gero, esaterako, Irunberritik 24:00etan pasa behar bazuen, jendeak elkartean afaritxoa antolatu zuen, musika eta guzti; denak itxoiten, Korrika noiz helduko. Horrela, ilusioa eta gogoa sortzen joan zen.\nErabakia hartu zenetik Korrika Oñatitik abiatu bitartean zenbat denbora pasa zen?\nEz naiz gogoratzen, baina asko. Niri oso luzea egin zitzaidan. Orain ere sentsazio hori daukat: asko kostatu zitzaigula eta asko ibili ginela.\nGarai hartan petoak, kamisetak eta beste salgai zeuden?\nBai, bazegoen materiala; pegatinak eta gauza guztiak, orain bezala. Hori guztia ere saldu behar zen. Herri guztietara eramaten zen. Beti zegoen arduradun bat horren kontrola zuena. Eta herri guztietan berdin-berdin, saltzen joan behar. Lan erraldoia izan zen. Jende askok eta askok parte hartu zuen.\nBeñi Agirre, Urtsa Errazkin eta Lurdes Mendinueta Ijurra lehen Korrikako azken kilometroan.\nUdazkenean egitea erabaki zenuten. Negu gorriko eguna tokatu zitzaizuen hasierarako.\nElurra ari zuen. Oñatin hasi zen. Satrustegi euskaltzaina Urdiainen hartu genuen eta Oñatira joan ginen. Han, hasieran, herriko etxean egon ginen. Unibertsitate paretik hasi zen, uste dut. Zero km-a eskertzeko egin genuen; Satrustegik eta Eli Galdosek egin zuten. Haiek egin zuten lehen km-a. Gero Satrustegi berriro etxera eraman genuen, eta Iruñera.\nOndoren, Nafarroan, Korrikaren gainean egotea tokatuko zitzaizun.\nHiru egunetan ez nuen ohea ere hartu. Luzaidetik gora Ibañeta elurrez beteta, portua itxita zegoen. Poliziek eta jendarmeek esaten ziguten ezin zela pasatu, kamioneta ezin zela igo mendatetik. Ez genekien zer egin. Auzperriko ezagun batengana joan nintzen. Ez dakit momentu hartan alkatea edo zinegotzia zen. Ez dakit zer zen. Zer gertatzen zen azaldu nion. Elurra kentzeko tresnak, traktore batzuk eta hori guztia zeuden. Hartu, mendatea jaitsi, hartu kamioneta eta mendatean gora. Eta horrela hiru egunez, gelditu gabe. Herri batzuetan behar bada autoan ordu pare bat lotan gelditu, beste norbaitek nire erreleboa hartzen zuen bitartean, antolakuntza ikusteko. Eta, horrela, Nafarroa guztia. Arabara Sakanatik sartu zen, eta hor lasaitu nintzen.\nLasai bai, Etxarrin pasatu zena pasata ere triste?\nBai, Korrika pasa ondoren ibilgailu batek mutiko bat harrapatu eta hil egin zuen. Oso tristea.\nLekuko barruko mezuarena?\nLekukoan zerbait sartzeko ideia genuen, eta ez genekien zer sartu. Egun batez Jose Mari Satrustegi euskaltzainarekin egon nintzen. Korrikarena aipatu nion, eta zer asmorekin egin behar genuen, helduak alfabetatze eta euskalduntzeko, dirua ateratzeko, Remigio Mendiburuk lekukoa egin zigula, barruan zuloa zuena eta han zer sartu ez genekiela. Berak esan zidan bazuela Ricardo Arregik Euskaltzaindiari idatzitako karta bat alfabetatzea bultzatzeko eskaerarekin. Hori interesgarria izanen litzatekeela eta nik, perfekto. Proposatu nuen AEKren Euskal Herriko bilkuran eta onartu zuten. Mezu hori sartzeko asmoa izan zen.\nKorrika hasieran, Oñatin, ez zen mezua sartu lekukoan. Satrustegik momentuan ez zuen, baina ez zen sartu (gutunaren kopia Donostian txukuntzen ari ziren). Urdiaindik pasatzerako, momentu batean, tapa kendu genion eta bertan sartu zuen Satrustegik mezua, Urdiainen.\nKorrika akaberak ere zeresana izan zuen.\nBilboko erakustazoka parean bukatu zen Korrika (San Mames inguruan). Azken km-a AEK-ko herrialdeetako arduradunek egin genuen, bakoitzak 200 metro-edo. Ailegatu ginenean, gora igo eta gure asmoa eskutitza irakurtzea zen. Lekukoa ireki genuenean ikusi genuen mezurik ez zegoela. Moztuta gelditu ginen. AEK bezala bagenuen baita mezu bat idatzia, Euskal Herriari eskertzeko eta aurrera egiteko. Hura irakurri genuen. Baina momentu hartan ez genuen esan mezua galdu zela.\nLehen Korrikaren balorazioa egin zenuten. Teoriatik praktikara aldea egon zen? Zertan?\nPraktikan teorian baino hobe atera zen. Fuertea izan zen, baina gogo handiarekin hartu genuen eta balorazioa bikaina izan zen, oso-oso ongi atera zen. Ilusio handiz eta, gainera, ekonomikoki ere ongi atera zen. Baina ekonomiaz aparte, herrian sortutako ilusioa, jendeak korrika egiteko zer gogo zituen, nola parte hartzen zuen… Espero genuena baino hobe atera zen. Horrek jarraitzeko gogoa eman zigun. Hasieran pentsaezina edo barregarria iruditzen zitzaigun: ez da posible, ez dakit zer… Eta, azkenean, begira nola atera zen. Egia da batzuk oso inplikatuta egon ginela, egunak eta egunak eta egunak horretan. Baina merezi izan zuen. Antolatzen segitzea pentsatu genuen. Hasieran urte eta erdiro egiten zen eta gero bi urtetara pasa zen. Gero nik ez nuen parte hartu. Gaur egun ikaragarrizko arrakasta du. Behar bada euskararen alde egiten den ekintza handiena da, jende gehienak parte hartzen duena. Uste dut bikaina izan dela.\nEta, hala ere, helduendako euskara ikastea ez da doakoa oraindik?\nZoritxarrez horrela da. Euskara ikasteak dohainik izan beharko luke. Eta alfabetatzea berdin. Herri batean bizi gara. Herri horren hizkuntza euskara da, lehena. Nahiz eta gero ofizialtasuna biek izan, batak bestea baino indar gehiago izan, edo zapalduago egon… eskubide bat da. Erakundeek ofizialki euskara lagundu behar dute, Euskal Herria euskalduntzen, gure jendea alfabetatzen.


Zure apartementu turistikoa eduki nahi duzu, baina ez dakizu nola?\nGurekin kontaktatu eta nola egin esango dizugu\nBaldintzak, administrazio kudeaketa...\nGure lurra bisitatzea aurreikusten al duzu?\nGure apartamentu turistikoetan ostatu hartu\nEtxean bezala egongo zara\nNafarroako xarma naturalari gehitu\nGure Apartamentu Turistikoak\nBizipen ahaztezina izango da\nNafarroako Apartamentu Turistikoen Elkartea (APARTURNAPARTURE) jabe batzuk batzean Nafarroako Erkidego Foralean honako sektorea ordezkatzeko jaio zen.\nElkartea 1/2002ko Lege Organikoaren arabera Iruñan 2017ko abenduan sortu zen amankomuneko helburu batzuekin sektorea artikulatzeko xedeaz. Batetik ahotsa eta bozka ematen zaie jabe eta kudeatzaileei, bestetik administrazio eta instituzio publiko zein pribatuekin bitartekaritza lanak egiten ditu. Hala ere, APARTURNAPARTURE elkartearen helburu bakarra ez da sektorearen interesak babestea; bere bazkideei zerbitzuak eskaintzen dizkie ere.\n2018tik aurrera gure elkartea Etxebizitza eta Apartamentu Turistikoen Elkarteen Espainiar Federazioaren parte da.\nAPARTURNAPARTURE gaur egun\nGure bazkideek egunez egun lan egiten dute euren apartamentuetan bezeroei zerbitzurik hoberenak eskaintzeko, beti ere kalitate erizpidez eta ingurua errespetatuz.\nEgunez edo astez apartamentuen alokairua munduko edozein gune turistikoan ematen den jarduera da eta Nafarroa ez da salbuespena. Apartamentu turistikoen eskaria asko handitu da azken urteotan eta neurri berean eskaintza ere.\nAPARTURNAPARTUREtik jarduera hau sendotu nahi dugu, apartamentu turistikoen kalitatea hobetuz eta sektore turistikoaren beste alorrekin eta instituzioekin koordinatuz.\nAPARTURNAPARTUREren Helburu Nagusiak\n– Hiri apartamentu turismoa eta balore kultural eta sozialetan oinarritutako turismo integralaren aukerak sustatu, hiri jasangarritasuna bermatzen beti ere.\n– Nafarroako turismoa eta bere ondare material eta ezmaterialaren ezagutza sustatu.\n– Apartamentu turistikoen alternatiba sustatu eta sendotu, turismoa eta bere onurak modu kontrolatuan zabaltzea ahalbidetzen dutelarik.\n– Administrazioekin hitz egiteko gaitasuna eduki, Nafarroako apartamentu eta etxebizitza turistikoen araudia moldatzeko. Era berean, bazkide eta bizilagunen komunitateekin edo etxebizitzen jabeekin solaskide gisa aritu liskarrak konpontzeko.\n– Apartamentu turistikoen eta hiriko gainontzeko bizilagunen arteko bizikidetza sustatu, horretara zuzendutako jardueren bidez.\n– Administrazio publikoei, enpresa pribatuei eta oro har gizarteari gure jardueraren alde soziala komunikatu eta sustatu. Ezaugarri hori ahalbidetzen duten arauen betetzea zaindu.


Bulegoa Z/B-n egonaldia izateko deialdia - Kulturklik Profesional\nDeialdia: irekia otsailaren 3tik martxoaren 8ra arte.\nBulegoa z/b, espazio fisikoa ez ezik, testuinguru bat ere bada, eta sormen- eta pentsamendu-mailako hainbat arlok elkarrekin topatzeko aukera ere bai. Erreferente bat da artistentzat eta pentsalarientzat, orain dela bederatzi urtetik garatzen ari garen zeharkako ildoa ezagututa, interesa izan baitute gune honen barruan gertatu den guztiarekin.\nDeialdi publiko baten bitartez, Bulegoa z/b ekimenak egonaldi bat eskaini nahi die 2020an edozein diziplinatako artistei eta ikertzaileei, bulegoko espazio fisikoa eta beren eskura jar ditzakegun baliabideak erabili ahal izan ditzaten, lana edo ikerkuntza garatu ahal izateko.\nArtista egoiliarrak proposatutako jarduera publikoak Bulegoa z/b 2020ren programaren barruan txertatuko dira.\nLaguntza logistikoa eta diskurtsiboa Bulegoa z/b 2020ko programaren barruan jarduera publikoak antolatzeko.\nDeialdia aurkezteko epea 2020ko otsailaren 3an irekiko da, eta martxoaren 8an itxiko da.\nEgonaldia hil batekoa izango da, 2020ko irailaren 2tik azaroaren 29ra bitartean, baina zehaztu gabe dago oraindik.\nEbazpena 2020ko apirilaren 13an jakinaraziko da.\nEdizio honetako epaimahaiko kideak sektoreko bi profesional gonbidatuak eta Bulegoa z/b-ko kideak izango dira (azken hauen botoa boto bakar bat bezala zenbatuko da).\nEgonaldia eta bertatik eratorritako jarduerak Bulegoa z/b 2020ko programaren barruan sartuko dira.


Fusilamendutik ihesi - Ahotsak.eus\nFusilamendutik ihesi
Fusilatu egin behar zuten batek ihes egin zuen, eta baserri batean gordetzeko eskatu. Etxeko andreak salatu egin zuen. Baserri ondoan akabatu zuten.
\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan OIA-008-022 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nFusilatu egin behar zuten batek ihes egin zuen, eta baserri batean gordetzeko eskatu. Etxeko andreak salatu egin zuen. Baserri ondoan akabatu zuten.\nKarlistek basatiki hil zituzten bi soldaduak\nOsaba gudaria preso


Sorkuntza prozesua – MAO\nSORKUNTZA PROZESURAKO GALDERAK\n1 / Nondik heldu korrika egiteari herrena izanda? Debekutik, autoezagutzatik, desiratik, ezinetik, jolasetik, arriskutik, kritika sozialetik …?\n2 / Zein da ez-gaitu izendatutako gorputzen potentzia politikoa eta eszenikoa?\n3 / Nola berreraiki norbere gorputzaren narrazio propioa? Zein paper jokatzen dute gorputzaren memoriak, intimitate biografikoak eta gizarteak horretan?\nArte Dramatikoko Goi Mailako ikasketetan (Dantzerti) titulatzeko burututako ikerketa performatiboa abiapuntu, urte beteko ibilbidea izan duen sorkuntza proiektua da honakoa 2019 eta 2020 artean.\nErresistentzia arazo fisikoa da 2019ko Azpeitiako Sormen Beka-gatik saritua eta Harrobiako Trantsizioak programaren proiektu aukeratuetako bat izan da. Dinamo Sormen Gunea, Euskal Antzerki Topaketak jaialdia, Zumaiako Udala eta Harrobiaren laguntzarekin egoitza burutu eta publikora prozesua irekitzeko aukerak izan ditu sormen prozesuan zehar. Horman Poster bidaide izan du ekoizpenean emandako laguntzatik hasita sortzaile berriontzat berebizikoa den babes artistiko eta afektiboraino.\nIbilbide oparo eta sendo baten ondoren, antzezlana 2020ko Eztena Jaialdian estreinatuko da datorren irailaren 11an.\nNola egin saltaka norbere gorputzetik?\nRunning-a gorputzen normalizaziorako diziplina teknika da egunotan. Korrika makinak berriz, XIX. Mendeko Ingalaterrako kartzeletan presoak zigortzeko asmatutako oinezko errotan du jatorria. Bi elementu hauek elkartuta egungo gizartearen promesa erreproduzitzen da eszenan: norbaitek korrika egingo du makina gainean, eta gorputz horren aktibitatea funtzionala, errentagarria eta indibiduala izango da. Zer gertatzen da ordea interprete herrena martxan dabilen korrika makina baten aurrean jartzean? Zein aukera agertzen dira normaltasuna zalantzan jartzeko? Nola desintegratu dezake perfekzio fisikoaren promesa hori?\nEkintza burutu aurretik gelditu eta galdera horretan arakatzea du helburu antzezlanak.\nInterprete erren, lodi eta emakumezko gisa sailkatuak, korrika ekintza estereotipatu eta mekanikoa izatetik existentzia eta baldintza konkretu batzuetan burutzen den esperientzia bezala ikertzen du.. “Desgaitua” izendatu dutenaren gorputz disidente horrek bere memoria korporala berreskuratu, medikuntzaren sententziei aurre egin eta narrazio eta autonomia propioa eraikitzeko saiakera da antzezlana.\nZER DA ?\n1 Desgaitasunaren kontzeptua lehen pertsonan eta gorputzetik lehertzeko-hausnartzeko saiakera. Ahalduntze ariketa gure bizitzen eta gaitasunen narrazio propioa eraikiz.\n2 Korrikaren bitartez gorputza eta makina harremanetan jartzen dituen ariketa sortzailea.\n3 Herren gisara burututako zapalkuntzen eta pribilegioen autokritika eta umore ariketa feminista eta anti- kapazistista.\n4 Artistikoa, biografikoa, intimoa eta politikoa eszenan gurutzatzeko esperimentu performatiboa.\n5 Poesia bisuala, umore absurdoa, bakarrizketa eta performanze-akzioa nahasten dituen lengoaia poetiko arteko euskarazko antzezlana.\n6 Memoria historiko-intimo berreskuratze ariketa: gorputz disidente eta deserosoen ikusgarritasuna eta aitortza eszenaratzea.\n7 Publikoarekin konpartitzeko auto-maitasun eta zaintza ekintza.\n8 Euskal arte eszenikotako sortzaile eta interprete berrien profesionalizazioa eta autonomia artistikoa bultzatzen dituen proiektua.\n9 Eszenako arlo eta belaunaldi desberdinetako emakume profesionalen arteko lankidetza modu propioak eta iraunkorrak eraikitzeko apustua.


"Arraun The Basque's World" udako argazki lehiaketa 2020\nLehiaketaren seigarren edizioa 2020ko ekainaren 20tik irailaren 20ra bitartean egongo da irekita, biak barne.\nPandemia dela-eta, aurten Euskal Herri inguruetara ekarri dute lehiaketa, eta hortik izen aldaketa ere (Gasteiztarrak Arraun The World zen aurreko urteetan). Horregatik, proposamena 2020ko udan Euskal Herrian zehar eginiko argazki eta hitzen bitartez gure herria nolakoa den kontatzea izango da.\nLehiaketan parte hartzeko, 5 argazkidun argazki-sorta aurkeztu behar da 4 gairen inguruan, eta horrekin batera, argazkiek islatzen dutenaren azalpen laburra bidali behar da oihaneder@oihaneder.eus helbidera. Parte hartzaileek 4 gai ezberdinetan parte hartu ahal izango dute: leku argazkiak, natura argazkiak, giza eta eme argazkiak eta kultur adierazpideen argazkiak\nLau argazki-sorta sarituko dira, gai bakoitzeko bana. Saritutako lanen egileek nekazal-etxe batean bi gau eta gosariez gozatzeko aukera izango dute (Nekatur). Udazkenean argazki-hizki lehiaketan saritutako lau argazki-sortekin erakusketa egingo da Oihaneder Euskararen Etxean. 18 urtetik gorako pertsonei zuzenduta dago lehiaketa.


Partaidetza errazteko teknologia garatu du Elhuyarrek - Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nPartaidetza errazteko teknologia garatu du Elhuyarrek\n2016-05-11 : 10:00\n#PartaidetzaOn plataformaren helburua da parte-hartze prozesu fisikoak eta digitalak modu osagarrian lantzea, eta, bide batez, prozesu presentziala hobetzea. partaidetzaon.elhuyar.eus webguneak informazioaren sistematizazioa, bilaketa aurreratua zein sailkatzea errazten ditu.\nEgungo gizartea, neurri handi batean, gizarte digitala da. Inoiz ez dugu hain eskura izan teknologia. Hain presente dago gure gizartean, askotan, teknologiaren bidez zabaldu nahi ditugun edukiak ahaztu egiten ditugula, eta euskarria dena jartzen dugu erdigunean.\nPartaidetza-prozesuetan ere antzeko joera bat ikusten ari gara: presentziala ordezkatu nahian, partaidetza digitalaren alde egin dute hainbat erakundek, soilik digitala hautatuta. Digitalak, baina, ezin du ordezkatu ez harreman presentziala, ez parte hartzeko modua ere, aurrez aurreko partaidetzak errazten baitu elkar ezagutzea, besteen ideiak eta iritziak zuzenean ezagutzea, elkarrekin eraikitzea, tarteko bideak errazago aurkitzea… Beraz, teknologia baliatu behar dugu partaidetza prozesuetan, baina ez ezer ordezkatzeko, osagarri gisa baizik.\nIzan ere, IKT tresnek aukera berriak eskaintzen dituzte: prozesuak kuantitatiboki herritar gehiagorekin garatzeko; komunitatea osatzeko eta harremanetan jartzeko; herritarrek jarrera proaktiboa izateko; gardentasunean irabazteko; eta, funtsean, demokrazian sakontzeko. Beraz, Osatzeko eta errazteko erabili behar dugu teknologia partaidetza prozesuetan, ez ordezkatzeko. Eta prozesu osoko ikuspegiarekin erabili behar dugu, ahal den neurrian, parte hartzeko aukera uneoro eskainiz.\nGaur-gaurkoz, ordea, plataforma gutxik lantzen dute prozesua ikuspegi horrekin: presentziala eta sarekoa elkar osatzeko prestatuak daudenak, fase guztietan parte hartzea ahalbidetzen dutenak, herritarren zein kudeatzaileen ikuspegia bateratzen dituztenak. Balio al dute sare sozial masiboek (twitter, facebook…) partaidetza-prozesuak bideratzeko? Gobernu irekien plataformak nahikoak dira horretarako? Jendea hauetan baldin badago, zergatik ez erabili hauek? Egia da herritarrak informatzeko kanal bat gehiago izan daitezkeela, baina berez ez daude pentsatuta eta diseinatuta partaidetza ahalbidetzeko. Zarata gehiegi dago; gaietan sakontzeko aukerarik ez dute eskaintzen, eta maiz, gainera, azaleko esamesetan geratzen dira; ez dute informazioa sistematizatzeko tresna integraturik; eta, batez ere, ez daude prozesu-ikuspegitik diseinatuta.\nHorregatik, bestelako tresnak garatu behar ditugu, informazioa ez ezik, eztabaida, proposamenen lanketa, azterketa eta analisia eta deliberazioa ere erraztuko dutenak. Eta, baita ere, parte hartzeko prozesu fisikoa bukatu ondoren ere hartutako konpromisoei segimendua egiteko aukera eskainiko dutenak. Digitalki esku hartzen duenean ere, herritarrak parte izatearen sentimendua eduki behar du, diskurtsoan eragiteko gaitasuna daukala sentitu behar du, eztabaidaren eta irtenbidearen parte izan behar du. Digitalki parte hartzeak arazoetan murgiltzea eskatzen du, erabakiguneetan egon ahal izatea, emaitzak partekatu eta irtenbideetan ere parte hartu ahal izatea. Eta horrek, ezinbestean, tresna egokiak eskatzen ditu.\nBide horretan ekarpena egitera dator Elhuyarrek, software librean oinarrituta, garatu duen #PartaidetzaOn plataforma (partaidetzaon.elhuyar.eus), parte-hartzea erraztera eta ahalbidetzera, eztabaida eta komunitatearen osaeran laguntzera, prozesu fisikoak eta digitalak modu osagarrian landu ahal izateko, eta, bide batez, prozesu presentziala sustatzeko eta hobetzeko. Era berean, herritarrei zein kudeatzaileei informazioa errazago lantzen laguntzeko tresna izan nahi du, sare sozialen edo Gobernu Irekiaren ikuspegi estua zabaldu egiten duena. Horretarako, hizkuntzen teknologiak barneratuak ditu plataformak, informazioaren sistematizazioa, bilaketa aurreratua zein sailkatzea errazten dituztenak.\n2016-05-11 : 14:35\nBerri interesgarria dela uste dut, gainera eskertzekoa da kodea GPL lizentziapean askatu izana.\nEdozein kasutan zalantza batzuk dauzkat, agian ez dudalako behar bezala frogatu. Proiektuak proposatzeko eta kudeatzeko bidea ematen du, hauek eztabaidatzea eta bozkatzea ere ahalbideratzen du... baina zehazki, nola uztartzen du parte-hartze digital eta fisikoa? Ikusi dudanaren arabera independenteak dira, ezta? Parte-hartze prozesu fisiko baten egiten dena ez da zertan islatu behar plataforman, edo aldrebes.\nAzalduko didazue prozesua mesedez? Eskerrik asko.\nIñaki San Vicente #2\n2016-05-11 : 23:15\nPlataformaren garatzaileetako bat naiz.\n#PartaidetzaOn-ek prozesuaren kudeaketa aurrera eramateko baliabideak eta erraztasunak eskaintzen ditu. Prozesu presentziala eta digitala uztartzea prozesuaren gidaritza daramaten pertsona, teknikari edo erakundeen ardura izango da.\nGaur egun, parte-hartze prozesu bat fisikoa soilik izanik ere dokumentazio digitala sortzen dugu (bileren aktak, jasotako proposamenen eta eztabaiden laburpenak, bozketen emaitzak,...). Kasu horretan #PartaidetzaOn sortutako dokumentazioa kudeatzeko erabil daiteke eta prozesu fisikoaren berri emateko webgune gisa. Dokumentazio hori plataformara igotzea prozesu gidariaren lana izango da, baina plataformak hainbat aukera eskaintzen ditu lan hori errazteko (jasotako proposamenak multzokoa eta modu azkarrean inportatzeko aukera, agenda eta lan-saioak kudeatzeko erraztasunak,...)\nProzesua digitalki ere gauzatzen bada, sistemak aukera ematen du digitalki sortutako edukiak esportatzeko (diagnostikoa, proposamenak, ekarpenak,...), horiek saio presentzialetara eraman eta bertan lantzeko. Era berean, saio presentzialetan egindako lanketak inportatu daitezke, lehendik zeudenak eguneratuz edo berriak gehituz. Bozketen kasuan, presentzialki jasotzen diren bozkak eta digitalki jasotakoak bereizteko aukera ematen du (bozka mota bakoitzari pisu ezberdina emateko aukera ere aurreikusten da).\nLuzatu naiz, baina espero dut zure zalantzak argitu izana.