Davide na Goriata—Ga Mbori Vura Nga Ha\nCOVER SUBJECT Ani Dunduko Naida Na Wasa\nCOVER SUBJECT Agu Agene Mbori Afu Wasa Ngbaha\nCOVER SUBJECT Wasa ti Regbo Fudifudipai\nIMITATE THEIR FAITH “Ga Yekova Vura Nga Ha”\nGa Davide Vura na Goriata—Ya Mo Si Amangi Nzunzu?\nTHE BIBLE CHANGES LIVES Kpotoreyo Ahi Be Zinga na Gbegberẽ Mangaapai\nGine Nga ga Mbori Kindo?\nNgbaõbambu Sinziri | Na. 5 2016\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mongolian Myanmar Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nias Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\nONI WIRIKI GAYO IDAPASE | DAVIDE\nDAVIDE aru dagba agu abasovura naa ora kini gbafu patiko. I adu na bakere gunde wa i aaora ti ngba vura. Ginihe naba gunde tiyo wa gure? Si rengbe ka du nga ti aregbo dunduko Davide anaagia fugoyo ini fura na gunde kini pe kina bangisa rimo kumba sa. Na awere, gi kumba re gu ru rii bagangara yo, sono ki susi agu aboro Davide abiyo.\nGoriata! Davide aima bi gupai abanzengere aagunde beko ti ni, bakio ko aima iriwo, ko adu wa kina bagangara. Ho aũvura adunga ni be ko ya bakio ko adu kindi wa ka i kodi kikindigi akumba ue. Ono ko aima mbakada tiko na aũvura wenengai, ki du na bakere ome tiko, na ko aima du na inohe nga ga sovura. Fugo Goriata aima du ni iiriwoho. Mo berẽnga pa gu iiriwo fugoko re si ni poi gii bagangara kubani, wa ko aambusa agu abanzengere nga ga aYisaraere na gayo bakindo nga Saura. Ko naida boro ye fuoko tipa i sovura tipa ka nyasa gu vura re!—1 Samuere 17:4-10.\nGunde azi aYisaraere gbiati Bakindo Saura ni kerehe. Davide aye ka ino gupai nga gipai re aima digo nimangi si ki ima dia regbo susi diwi sa! Gi riivura nangia ga Fereseto na aYisaraere re aongo kii wa Goriata anaasenga yo na aˈuru dunduko. Rago aima gberã ti Davide ni kerehe tipa gipai re. Si angia pazee ka bi ga aYisaraere Bakindo gbiati gako abanzengere kodihe na aunvura Davide biata i nikio be gunde! Bangiri Davide, gi pagano nangia Goriata re aamanga gupai nagberẽ ki susi pa fu zee fu riivura nga ga Yisaraere; ko aasenga gu Mbori nga ga aYisaraere ko nga Yekova! Ono ginipai ka Davide amangihe nangia wiri kungbo paranga gbua? Na ginipai rengbe ani ka wirikaha areme ti gu idapase nangia ga Davide?—1 Samuere 17:11-14.\n“MO MBEDI KO; BAMBIKO KO DU RE!”\nAni berẽnga tipa dungu adiwi kusayo. Wa nyemu ada, Davide nangerafuo ga bako akandoro pavuru gangara mbembedi na Betereme. Ko angia bawene wiri paranga, garako adu kindi bangbanda 13 na 19, na bawene kpakpuko yo, na wene abangiri ko. Ho ko ani sungu ni nisako ko anaata manzigo. Gu wene kusikusi ahe nga ga Mbori nasako ko tona ta manzigo, na ko aima tona ka inoho ni kina wiri ipo wa ko aadia regbo kuti wirikaha. Ono rogo kura nyemu sa, bako aaida ka biko ni wiri ipo.—1 Samuere 16:12.\nKo aye ki bi bako nga Yisai ko ni fura na gbinza kumba sa. Gu ruru nebi nangia Samuere naadu. Yekova akedi ko ko ye ka mbeda gude sa dagba awiri Yisai tipa ni du ni ga aYisaraere bakindo. Samuere aima bi aunvura Davide saba, ono Yekova ayuguhe fuko ziazia nga ko asianga gu ni sa dagbayo yo te. Ho Davide ada ni, Yekova aya fu Samuere: “Mo mbedi ko; bambiko ko du re!” Samuere adi ndukura nadu na kparakpara nzeme rogoho ki ukaha kurii Davide kina ku bangiri aunvura ko. Ga Davide raka aima ariatihe tifuo i mbedi ko. Ziazia Kekeapai naya: “Ga Yekova Toro ki ye na bakere tandu ku ri Dawidi tona ti gu uru re ki da ku mbata yo kindi.”—1 Samuere 16:1, 5-11, 13.\nDavide afu tambuahe fu Yekova tipa imo urusi\nYa mo Davide atona ka sonosa nyemu padu ni bakindo? Oó, ko asungu na kini ngere tipa wai ga Yekova ziazia toro nika yugo gu regbo fuko ko ni nika tona gu nyanyakipa sunge re ti ni. Vuru agu aregbo yo re, ko aandu kindi kumbatayo na gako sunge nga ga ngerafuo akandoro. Ko afu tiko tipa gi sunge re na ki du na wingbaduse. Anya aasadi ka zio ga bako rimbasa akandoro bara ue, bambata ru angia bahu ue ru ki ngia urusi. Davide aarunga tuturũ ka sasa agu anya re te. Kuba gure, ko atona ka sovura nibasa na agu anya re tipa ka batasa ga bako akandoro. Ti agu aregbo re dunduko, ko aimi agu anya re ni kina beko!—1 Samuere 17:34-36; Yesaya 31:4.\nFuo bete regbo kusa, i akedi sunge berewe fuo Davide. Wene rimoko aima da tu gu Bakindo yo nangia Saura. Wa Saura avura du kindi ni ngangarã barutiriivura, Yekova aima ká ko mbiko ko asamungu kuti gako arugute. Fuo dia Yekova gako toro ti Saura, gbegberẽ toro kini tona ka ye kuti bakindo nga gu naasa ko ko du na zinga, kapa, na kini mangiapai nga ga zuu. Ti agu aregbo gi gbegberẽ toro re aaniye kuti Saura, gu he naana fu wasa fuko angia wene woro manzigo. Bete ga Saura akumba aima inopa Davide ni wene batakundi na ni basovura. I ayambu Davide koyo du Saura ni, ko ki da ni gako batakundi na kini tindi gako aũvura.—1 Samuere 15:26-29; 16:14-23.\nParanga aboro ima rengbe ka wirikapai ti ga Davide idapase. Ani ini gupai nga Davide anaadia gako bakere regbo kaa manga agu apai naambedisa ko na Yekova. Kurigure, ko awiriki agu abirĩ sunge narengbe ka sako i di ko tipa sunge. Na berewe a, ko ambu ga Yekova toro si ngbe fuko kumbatayo. Ani dunduko ima rengba ka wirika gako kpiapai!—Batungusipai 12:1.\n“KA KPOTO ABORO YO KÍGI NGA BE KO WA SA YA”\nHo Dawidi anaamangasunge ni fu Saura, ko anaandu andu ku kpuyo yo kaa ngerafuo akandoro ti kura aregbo, tipa ngbanga regbo. Ti gu regbo re du Yisai akedi Davide ko ndu ka ngera ti aunvurako biata naamangasunge fu Saura ni gako abanzengere. Davide adu na giasangba ki ndu na ahe fu aunvurako, ko andu rogo gu Ngboongboorago Nga ga Era. Ho ko ada ni, kina rago nagberẽ tiko ka bi abanzengere dunduko i naru zanga mangapai awa i nigumbaha ti tonatona gi kekeapai re.—1 Samuere 17:1-3, 15-19.\nDavide aarengbanga ka mbu gipai re si nimangi te. Wai ka agu abanzengere nga ga unga Mbori yo nga Yekova oro be kungbo kumba nangia pagano ti gu regbo re? Davide abi ga Goriata serekpohe wakina senga Yekova. Si du, ko atona fura na ngarã fu abanzengere tipa i sovura ka diabe Goriata. Ka si aimanga ya, unvurako nangia Eriaba ki zingi kuti ko ni kerehe. Ko afura fu gi tooni tameko re na zinga nga, gako pai gbua nga ka ru ka bi agu aboro i nika imoyo. Ono Davide akaragapai fuko ki ya: “Gini pai mangi mi awere? Ndu he tini!” Ko ki tona fura na ngarã tipa sovura kuti Goriata daho kura aboro ape pako ni fu Saura. Bakindo ki sanahe tipa i ye na Davide koyo du ko ni.—1 Samuere 17:23-31.\nDavide ape agi afugo ngarasaro re fu bakindo tipa Goriata: “Ka kpoto aboro yo kígi nga be ko wa sa ya.” Kpoto Saura na gako akumba aima kiga nirengo. I kini tona ka rigisa tiyo na gu kere ira ome re, kini bi kina wai basona yo adu gbua kina kuti dimo ko. I aaberãha nga gu kere basovura re nika nyasa riipa yo vuru umba regbo yo. Ono Davide aaberẽnga ha wo te. Awa ani ka bihe, ko abi gipai re ti gako rogo kura gene kia. Si du, ko afu tiko ka sovura na Goriata.—1 Samuere 17:32.\nOno Saura aká ki ya: “Mo arengbanga na ndu fuo gu Fereseto re ka so vura na ko te; bambiko mo nga kina paranga, ono ko nga basovura tona ti kina parangako.” Ya mo Davide adu nzunzu nga tooni gude? Oó, gupai naadu nga ko adu kindi tooni tipa ka mangasunge ni banzengere, na ko aangera wakina wiri gude. Ono aboro aima inopa Davide ni gu basovura du na ngarã, na si rengbe ka du nga garã ko aima mbeda kuti ue bawe ti gu regbo re.—1 Samuere 16:18; 17:33.\nDavide angarasi Saura ni pe ko gupai namangi tipa bahu na urusi. Ya mo ko aamanga rukö? Oó. Davide aima ino gupai nasako ko du na diabese. Ko aya: “Yekova nga gu ko naabatasi re vurube bahu, na vurube urisi a, ko nikabatasa re vurube gu Fereseto re a.” Ni yangaraha, Saura ki mbuko ki ya: “Mo ndu Yekova adú na mo.”—1 Samuere 17:37.\nYa mo mo nakpi nyemu ka du na idapase wa ga Davide? Mo ini gupai nga, ga Davide idapase aadunga gbua nga kungbo berãpai te. Ko adu na idapase kuti gako Mbori mbiko gu inohe ko adu na ni gbiati agu apai ko asusi rogoho. Ko aini Yekova ni gu Babanda aboro du na nyemuse na ni Badigisi gako akidohe. Ka ani aida ka du na ngbatunga gu idapase re, si naida ani naawirikapai kindi tipa Mbori rogo Ziazia Kekeapai yo. Awa ani kaa raka kuti gupai ani awirikaha, si nikaa nyakasa gaani idapase a.—AEbere 11:1.\n“YEKOVA AFÚ RO KU BERE”\nSaura aasadi ka ukadi Davide na gako roko vura. Si adu wakina ga Goriata, nga gu i amangihe rogo sirigi na roko marã nga gu naadu ni gbangaha. Ono tie, Davide aasadi nduge tooni na gi gbanga roko vura re, ko ki bi gupai nga ome ko arénga na ni te. Wa ko awirikanga sunge abanzengere ya, ko aainidongo tiko na tinda aũvura te, na gu roko vura Saura aavoho adu kia, nga gu kumba nasono dagba aYisaraere dunduko! (1Samuere 9:2) Ko adi gu roko re tiko kusayo ki mbu kina gu ko anaavoho, nga gu narẽ tipa banda akandoro.—1 Samuere 17:38-40.\nDavide atindi gako mangu na barioko nangia agu ahe ko anaangerafuo akandoro na ni. Barioko aangeranga wa gu he ka mangipai te, ono si nangia kere ũvura. Barioko angia kpoto i aani voho ti ngba gbanga gire, na gi he re angia kere ũvura. Ko aani moi mbia ku rogo gu kpoto re ki mikipo ho bariko na bakere ome, fuani, ko ki za beko ti gu mbia re kina kuti kpoto. Gi ũvura re aima ngba si kini sa abasovura tipa i naatindaha ni dunguhe.\nSi du, Davide ambakadi tiko ki ndu ka gbia vurako. Ani berãnga pa wai Davide amangi kparakpee wa ko aru rogo ugu ngboongboorago nga ga di tipa ka rogoda ambia bisue. Fuani, ko ki kuru ka ndu kuti ngba vura yo—ko aandunga andu te, ono ko aaora aora!\nHo Goriata abi vurako ni, ginipai ko aberẽhe? “Ko afura fuko na bakere zinga,” mbiko ani nageda gupai nga, “bambiko wa ko adu ni kina paranga, kpotoko ki du irĩirĩ, tamako ki du ni wene he a.” Goriata apoi ku ari ki ya: “Ango nga mi, ye mo na angbondo fuo re?” Si ziazia nga, ko abi kina agu ahe naadu be Davide ono ka ko abingo gako barioko ya. Gu Fereseto re kini senge Davide ni rimo ga Paresitina mbori, na ki zungahe tipa ka fu pasioko fu anya na azire ari.—1 Samuere 17:41-44.\nDa ku areme, ga Davide karagapai kindi nga agu afugo nga ga idapase. Mo makianga pa gi tooni paranga re wa ko afura koyo du Goriata ni ki ya: “Mo naye sa re na basape na baso na bagbiagene; ono mi tigimi naye sa ro ni rimo Yekova nga ga arimbasa ko, gu Mbori nga ga agu arimbasa aborovura nga ga aYisaraere yo, nga gu ko mo napayasi pa ko.” Davide aima ino gupai nga ga boro ome gbiati aũvura aarengbanga ka manga he te. Goriata aima yugo zanga irisa fu Yekova Mbori, na Yekova nika mangapai amanga tipaha. Davide aya, “ga Yekova vura nga ha.”—1 Samuere 17:45-47.\nDavide aima bi bakio Goriata na agu aũvura na du beko. wa si avura du wo, ko aambunga agu ahe re si ba gunde ti ko te. Ko aamanganga gu ingahe Saura na gako abanzengere amangihe te. Ko aaringbisanga tiko na Goriata a te. Kuba gure, ko aringbisi Goriata na Yekova. Basona Goriata adu nga bagizo mbiribe ribua na beberehe ametere 2.9 ko asono kisusi aboro dunduko, ono ya mo i arengbe ka ringbisa ko na gu Bakere Bakindo nga ga haurago ko? Nirengo, ko adu wakina kura aboro a ki du gbua wakina wiri gbiro—na rogo gi bangiriba re, Yekova aima rengba ka nyasa riipa ko!\nDavide ki oro ka dusio rikavura, ko ki zogo beko ku rogo gako mangu ki di mbia. Ko amoihe ku rogo gako barioko yo na ki tona ka mikipo ho nyanyaki da kuho woroho atona ka paa ni. Goriata kini dusio Davide gii gako ba tindi vurakube. Padu Goriata ni bagbanga ko aima saha ni mbumbuhe tipa i bandako na vurakube, mbiko agu aboro naatinda vurakube aasonanga wenengai tipa ka tumba ha kuari gbe tipa ka banda ri gayo baira ome te. Na riko nangia gu ba Davide aida ka noho.—1 Samuere 17:41.\nDavide abi gupai nga zavura kere ngburunga boro nga tooni boro bangiri Yekova\nDavide ki za beko ti mbia. Oni berẽnga pa wai gu mbia re aandu zanga woroho kina kuti ri Goriata. Yekova amangihe nga ka Davide zumungo kuraha ya. Gu mbia re andu kina bara riko ki zi ko ti ngbandia kpakpuko ki rimi ku bebere riko yo. Gi kere ira ome re ati na kpakpuko ku sande! Gako aba tindi vurakube ki oro be gunde. Dawidi ki oro ki ru pati gu Fereseto re, ki mo kina gako basape sirikpa ha yo, ki imi ko na ni, ki kati riko.—1 Samuere 17:48-51.\nNi yangaraha, Saura na gako abasovura ki gbia ngarã. I ki tona do fuo aFereseto na bakere tatangbaa. Gi vura re ki mangi kina wai Davide agumbaha fu Goriata nga: ‘Yekova nika fu roni ku be rani.’—1 Samuere 17:47, 52, 53.\nAreme, ga Yekova amoyambu asonga vura berewe te. Gu regbo re aima susa. (Matayo 26:52) Ono wa vura duhe wo, ani ima rengba ka wirika ga Davide idapase. Wakina Davide, si naida ani bi Yekova ni ndikidi boro, na ni gu bangisa Mbori rengbe ka batasa rani na rengbe ka manga iiriwoapai. Ti kura aregbo, ani rengbe ka bihe nga gaani akpakarapai ima kio ki susi ome rani, ono gaani akpakarapai akiongo ki susi gu ome du Yekova na ni te. Ka ani sia Yekova ni gaani Mbori na ki moi gaani idapase kuti ko wa gu Davide amangihe, arungosiro ho watadu kpakaraapai nika zeresa rani watadu ka gundesi rani te. Pai ho ka gasi ome Yekova te!\nNa. 5 2016 | Wari Rengbe Mo Ka Gbia Wasa Ni?\nNGBAÕBAMBU SINZIRI Na. 5 2016 | Wari Rengbe Mo Ka Gbia Wasa Ni?


MO GEDIHE ROGO Abbey Abkhaz Abui Acholi Adhola Afrikaans Aja Ajië Albanian Albanian (Fugo Ni Bee) Alur American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Arabi (Morocco) Arabi (Tunisia) Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Armenian (West) Assamese Ateso Attié Aukan Australian (Fugo ni Bee) Austrian (Fugo ni Bee) Awajun Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Balinese Bambara Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Betsimisaraka (ku Nodiyo) Betsimisaraka (ku Sudiyo) Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Bolivia (Fugo ni Bee) Bosnian Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Bété Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Comorian (Ngazidja) Costa Rican (Fugo ni Bee) Croatian Croatian (Fugo ni Bee) Cuban (Fugo Ni Bee) Czech Czech Republic (Fugo ni Bee) Damara Dangme Danish Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dusun Dutch Dutch (Fugo ni Bee) Ecuadorian (Fugo ni Bee) Edo Efik Emberá (Catío) English Esan Estonian Estonian (Fugo ni Bee) Ewe Fante Faroese Fataluku Fijian Filipino (Fugo ni Bee) Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Frafra Franch (Fugo ni Bee) French Frisian Fulfulde (Cameroon) Futuna (Ku Uroyo) Ga Galician Garifuna Georgian German German (Fugo ni Bee) Ghanaian (Fugo Ni Bee) Gitonga Gokana Gourmanchéma Gouro Greek Greek (Fugo ni Bee) Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guatemalan (Fugo ni Bee) Guerze Guianese Creole Gujarati Gun Guna Guéré Haitian Creole Hausa Hawu Haya Hebrew Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Honduras (Fugo ni Bee) Hong Kong (Fugo Ni Bee) Huastec (San Luis Potosi) Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Inakeanon Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Irish Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kadazan Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khana Khasi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Roman) Korean Korean (Fugo ni Bee) Kosraean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kurdish Sorani Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Laotian Latgalian Latvian Latvian (Fugo ni Bee) Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Lovari Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgian Macedonian Macua Macushi Madagascar (Fugo ni Bee) Madi Makasae Malagasy Malawi (Fugo ni Bee)) Malay Malayalam Malaysian (Fugo ni Bee) Maltese Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandjak Mangareva Maninkakan (ku Uroyo) Manipuri Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Mauritian Creole Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazatec (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongolian Mongolian (Fugo ni Bee) Moore Motu Mozambican (Fugo ni Bee) Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Nahuatl (Veracruz) Nama Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali New Zealand (Fugo ni Bee) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nicaraguan (Fugo ni Bee) Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Otomi (State of Mexico) Paicî Palauan Panamanian (Fugo ni Bee) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Pemon Pennsylvania German Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pilagá Polish Polish (Fugo ni Bee) Pomeranian Ponapean Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Portuguese (European) Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quiche Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romanian (Fugo ni Bee) Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Greece ku Nodiyo) Romany (Greece ku Sudiyo) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Slovakia ku Uroyo) Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Rutoro Réunion Creole Saami (Nodiyo) Salvadoran (Fugo ni Bee) Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Fugo ni Bee) Serbian (Roman) Serer Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shipibo-Conibo Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak (Fugo ni Bee) Slovenian Slovenian (Fugo ni Bee) Soli Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Sunda Susu Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Swedish (Fugo ni Bee) Swiss German (Fugo ni Bee) Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai (Fugo ni Bee) Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaite Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Toraja Totonac Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vezo Vietnamese Wallisian Warao Waray-Waray Wayuunaiki Wejewa Welsh Wichi Wolaita Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yoruba Yukpa Zande Zapotec (Guevea) Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zulu\n1. Gini wene pangbanga duho tipa kpikpi aboro?\nHo Yesu adani Betania yo mbembedii na Yerusarema, bakureako nangia Razaro aima kpi ki di arame biama ku murã yo. Yesu andu kupati murã yo na Marata gbiati Maria, nangia adawiri Razaro. Si aaimanga te rimbasa aboro ki gbe koyo. Mo berẽnga pa gu ngbarago Marata na Maria adu nani ho Yesu azingisi Razaro ni be kpio.—Mo gedi Yoane 11:21-24, 38-44.\nMarata aima ino gu wene pangbanga du tipa kpikpi aboro. Ri aima ino gupai nga Yekova nika zingisa kpikpi aboro azingisa tipa i raki berewe auru kpotosende.—Mo gedi Eyobo 14:14, 15.\n2. Ginipai ninaamanga ho boro akpi ni?\nI akusi aboro rogo nvutu sende. (Bambata Pai 2:7; 3:19) Anga atoro nga ani naraka na gu kpoto nga ga awiri aboro te. Ho boro akpi ni, barapa ní ho nabata be kpio te. Ho ani akpi ni, dudurani nakpi, gaani berãpa apai ki go kusayo. Sidu, tifuo zingisayo Razaro be kpio, ko aapenga gupai namangiko rogo kpio yo te, bambiko kpikpi aboro ainongo pai te.—Mo gedi Atambuahe 146:4; Batungusipai 9:5, 6, 10.\nYa mo Mbori na mbusa aboro na we fuo kpiyo? Wadu he nga Ziazia Kekeapai nayawee kpikpi aboro ainonga pai te, gu yugopai nga Mbori nazo aboro iferno yo nga zire yugopai. Mbori zaatu naima soga gupai nikerehe nga i zo boro we yo.—Mo gedi Yeremaya 7:31.\n3. Ya mo kpikpi aboro rengbe ka fura na ani?\nKa kpikpi boro furanga te na ka ní ginga pai a te. (Atambuahe 115:17) Ono gbegberẽ amaraika nga adaimona rengbe arengba ka fura fu aboro si kidu wa ka i ya gu boro naima kpi du nafura. (2 Petero 2:4) Yekova aidanga ani asadi ka fura na kpikpi aboro te.—Mo gedi Pa Fu Rugute ni Ue he 18:10, 11.\n4. Ada i nika zingisayo be kpio?\nBadungu amirioni aboro nga aguyo du rogo amurã yo i nika zingisayo tipa i raki auru kpotosende berewe. Zavura kura aboro naainongo Mbori ya na i kini mangi gbegberẽ apai, i nika zingisayo azingisa.—Mo gedi Amokedi 24:15.\nAgu aboro i nika zingisayo be kpio nikadu adu na rengba beyo tipa ka wirika rengo tipa Mbori na ki yugu gayo idapase kuti Yesu nigiayo sangbako. (Yugoti 20:11-13) Agu aboro i nika zingisayo be kpio i kini mangi weneapai, i nika raka nyeanye kindi auru kpotosende.—Mo gedi Yoane 5:28, 29.\n5. Ginipai zingabekpio ayugoho furani tipa Yekova?\nMbori amoi maabangirise fu kpikpi aboro nikedako Wiriko ko ye ka kpi tipa rani. Pa zinga aboro be kpio nayugopa ga Yekova nyemuse na weneringise nga gu arẽnga aboro tipaha ya. Da nzunzu mo amaabangiro tipa ka bi ní ho i nika zingisa aboro ni be kpio?—Mo gedi Yoane 3:16; ARomo 6:23.\nMo wiriki gupai Baibiri apehe tipa wari du kpikpi aboro ni na ndu gupai aboro akpi ti ni\nZingabekpio Nika du Adu!\nYa mo mo azanganga wene abadiangbaro rogo kpio yo? Ya mo mo rengbe ka biyo berewe? Mo wiriki gupai Baibiri apehe tipa zingabekpio.


Ga Yesu Motumo—Nga “Ziazia Ũgamahe” Be Barani | Tipa Wisigoho\n“Wene gamahe dunduko, na ziazia ũgamahe dunduko . . . naye . . . yo du Ba ni.”—YAK. 1:17.\nABIA: 148, 5\nGINIPAI GA YESU MOTUMO AMANGAHA NIBIPA . . .\nziasi rimo Yekova?\ngu zogarago nga ga ga Mbori Kindo?\ndigiso ga Mbori ringbisapai?\n1. Gu mbakadapai naadu tipa motumo tumorii nasa gini amaku si du taata?\nGA Yesu Kristo motumo tumorii naye na badungu amaku. Gu mbakadapai naadu tipa fu motumo tumorii nazaka gene fu agu awiri Adamu dunduko nakpinyemu rurupai i da niyangaraha ni papara ga Mbori ngbadimokporo. Ga Yesu motumo nasaha taata furani a ani gbia gu momu nga ga raka nyeanye kindi na ngbarago. Berewe a, ga Kristo motumo namanga bakere apai kisusi gu gbua nga kafu wene raka fu aboro giasangba kumbatayo. Padu Yesu na nyemu ka kpi tipa ka songoda ga Yekova ruru mangaapai akaragapai kuti gupai naadu na nyanyakipaha tipa aboro dunduko auru kpotosende ane na ngbangbaturũ yo.—Eb. 1:8, 9.\n2. (a) Ginipai du na nyanyakipaha fu aboro ngbangbaturũ yo na auru kpotosende ane du rogo ga Yesu kparakpee yo? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.) (b) Ginipai ani ka wisigoho rogo gi kekeapai re?\n2 Agarã ue mbata fu Yesu kpi na ki fu motumo tumorii, ko ayugupai fu gako abawiriki nga i naakpara niya: ‘Barani du ngbangbaturũ yo, Ani írisi rimoro airisa. Ga ngbi yé, Ani mángi rogo kpotosende wa mo akpi nyemu he, wa du he ngbangbaturũ yo.’ (Mt. 6:9, 10) Tipa ka kiiso gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo, ani bingo gu ngbaya du dagbaha na pa ziasi rimo Mbori, gu zogarago nga ga ga Mbori Kindo, na pa digiso ga Mbori ringbisapai.\n“ANI ÍRISI RIMORO AIRISA”\n3. Rimo Yekova narukuba gine, na wai du Satana agberesi gu ziazia rimo re?\n3 Yesu afura tipa irisa rimo Mbori watadu ziasihe ni bambatapai rogo gako kpia kparakpee yo. Rimo Yekova narukuba agu apai dunduko du tipa Ko nga padu ko ni bawene ko, ni iʹiriwo ko, na ni ziazia ko. Ti gu kura regbo Yesu aakparakpee, ko ayambu Yekova nga “Ziazia Buba.” (Yo. 17:11) Wa duhe nga Yekova ni ziazia ko, agu arugute na andiko dunduko ko akusaha ni ziaziaha. Wa vura du gipai re wo, Satana asakipai ati Edene yo nga si arunga fu Mbori ko moi arugute fu aboro te. Ho Satana ape ziree ni kuti Yekova, ko agberesi ziazia rimo Mbori.—Bam. P. 3:1-5.\n4. Wai du Yesu afubee tipa ziasi rimo Mbori?\n4 Ono tipa Yesu tigako, ko aima kpinyemu rimo Yekova nzunzu. (Yo. 17:25, 26) Yesu afubee tipa ziasi ziazia rimo Mbori. (Oni gedi Atambuahe 40:8-10.) Gu wene gene Yesu araki gako raka auru kpotosende ngbaha ayugu gupai nga si daada na ki ruaru tipa Yekova moi arugute fu amaraika gbiati aboro. Ho Satana asa Yesu ko kpi kere iʹigirã kpio ni, Yesu anye ni ruruko fu Bako du ngbangbaturũ yo. Ho Yesu anye ni ni ruruko, ko ayugu gupai nga rengberengbe boro ima rengba ka giasangba ga Mbori ruru arugute ngba rengberengbe gene.\n5. Wai du rengbe ani ka fubee tipa ka ziasi rimo Mbori?\n5 Wai du rengbe ani ka yugoho nga ani ima kpinyemu rimo Mbori? Rogo gaani mangaapai yo. Yekova nakpinyemu gupai nga ani du ziazia. (Oni gedi 1 Petero 1:15, 16.) Gipai re nayugo gupai nga ani nairiso kina Yekova sa na ani nagiasangba ko na ngbaduraniyo dunduko. Zavura ho i arungosi rani ni, ani namanga ome tipa ka raka ringbisihe kuti gako ruru arugute na andiko. Ho ani amanga rurupai ni, ani nambu imarani si hasirago na rogo gi gene re, si kini ye na taarimo kuti rimo Yekova. (Mt. 5:14-16) Wangia ani ziazia aboro, ani nayugo gupai na gu gene ani araka gaani raka ngbaha nga, ga Yekova andiko ni bawenehe na runga ga Satana kitangbangase te. Ho ani amanga ingahe ni, a wa ani ainga ainga dunduko, ani nasa berãrani nzunzu na ki ne manga agu apai ayengo na irisa fu Yekova ya.—Tam. 79:9.\n6. Tipagine Yekova narengbe ka bi rani ti ni nga ruru aboro wa vura du ani ni kpakpa aboro?\n6 Riimburu gu motumo tumorii nga ga Kristo, Yekova navu agu aboro ingapai nayugo idapase rogo mangaapai yo. Ko naida agu aboro ni airisiko nga aguyo nakparatiyo fuko. Yekova natakapande mbedimbedi aKristano ni ruru awiriko na agu aboro du dagba “gu kura akandoro” ni ruru abakureako. (Yo. 10:16; Rom. 5:1, 2; Yak. 2:21-25) Sidu, zavura awere, ga Yesu motumo naundo rani ani du na wene pagume na Barani na ani fubee tipa ka ziasi rimoko.\n“GA NGBI YÉ”\n7. Gini amaku ga Yesu motumo azaka gene tipaha tii ga Mbori Kindo?\n7 Rogo ga Yesu kpia kparakpee yo, ko azungodi Mbori berewe nga: “Ga Ngbi yé.” Gini ngbaya du dagba ga Yesu motumo na ga Mbori Kindo? Ga Yesu motumo nazakagene tipa i dungura agu aboro du bangeyo nga 144,000 tipa i mangisunge ni abakindo gbiati aboromotumo na Kristo ngbangbaturũ yo. (Yugo. 5:9, 10; 14:1) Yesu gbiati gu kura aboro ko nika zogarago na yo, i nika zogarago rogo ga Mbori Kindo, i nika sa gu ngbatunga aboro dunduko du na giasangba i gbia undo ti ga Yesu motumo vuru agarã yo sa kutu. Kpotosende nika da ni paradizo, na ruru aboro dunduko nika da ni rengberengbeyo, ki kodi gu papara ga Mbori ngbadimokporo du ngbangbaturũ yo na gu du auru kpotosende ane kina sa. (Yugo. 5:13; 20:6) Yesu nika fitika rii gu bakuru woo nga Satana na ki di gu gbegberẽ apai kusayo dunduko gako samungu aye na ni ku rogo zegino.—Bam. P. 3:15.\n8. (a) Wai du Yesu aundo gako abawiriki i bipa wai nyakipa ga Mbori Kindo? (b) Wai du ani asongoda ga Mbori Kindo areme?\n8 Ho Yesu adu ni auru kpotosende, ko aundo gako abawiriki i bi pa nyaka ga Mbori Kindo. Nibasa fuo Yesu zi bapatiza, ko atakipande “gu wene pangbanga nga ga ga Mbori ngbi” ku rogo tuturũ arago. (Rk. 4:43) Ho Yesu aafura ni na gako abawiriki niyangaraha mbata fu ko ga ku ngbangbaturũ yo, ko aruguyo nga i du ni adezire ko ki da ku “digida sende yo.” (Amo. 1:6-8) Si adu nga vurube gu sunge tungusapai nga ga Kindo, aboro rogo zegino dunduko nika gbia momu ka wirikapai tipa ga Yesu motumo na ki da ni avuru ga Mbori Kindo. Areme, ani nasongoda ga Mbori Kindo ni undo ani agu awirina Kristo du auru kpotosende ni manga ani gu sunge nga ga tungusa gu wene pangbanga nga ga Kindo rogo zegino dũ.—Mt. 24:14; 25:40.\n“ANI MÁNGI . . . WA MO AKPI NYEMU HE”\n9. Tipagine du du ani ti ni na kido nga Yekova nika digiso gako ringbisapai adigiso tipa ngbatunga aboro dunduko?\n9 Ginipai du Yesu aaida ka pehe ho ko ayani wẽ: “Ani mángi . . . wa mo akpi nyemu he”? Yekova nga Bakusiahe. Bara sa ko nape gupai nga pai mangi, si namanga nibasa. (Yes. 55:11) Ko ambunga ga Satana samungu si ká na Gako ringbisapai tipa ngbatunga aboro dunduko te. Ho rago aenge ni, ga Yekova ringbisapai tipa kpotosende angia si hi be rengberengbe awiri Adamu na Eva. (Bam. P. 1:28) Ka Adamu na Eva akpi zanga vunga gude, ka gu ga Mbori ringbisapai nga i hiisi kpotosende na awiriyo re adanga ti rengo te. Sidu, tingbafuo Adamu na Eva ingipai, Yekova ambuyo i vungu agude. Vurube ga Yesu motumo, Mbori nafu momu fu agu aboro dunduko nayugo idapase i da ni rengberengbeyo na ki raki nyeanye kindi. Yekova ima kpinyemu aboro, na gako ringbisapai du nga aboro giasangba raki kina boro wai ko aaidaha ti tonatonaha.\n10. Wai du ga Yesu motumo nika undo agu aboro naima kpiko?\n10 Na ginipai tigaha du tipa agu abirioni aboro nakpiki zanga i gbia momu ka ino Yekova na ka mangasunge fuko? Ga Yesu motumo naza gene tipa i zingisi agu aboro naima kpiko. Gu Barani nga boro nyemuse du ngbangbaturũ yo nika zingisayo azingisa berewe na ki fu momu fuyo i wirikipai tipa gako ringbisapai na ki gbia nyenye unga. (Amo. 24:15) Yekova naida aboro raki, angianga i kpiki ya. Wa duhe nga ko nga Baenge unga, ko nika du ni Ba agu aboro dunduko i nika zingisayo. (Tam. 36:9) Nairiwo wai tie si adaada Yesu yugu gupai furani nga ani kpari nga: ‘Barani du ngbangbaturũ yo.’ (Mt. 6:9) Yekova ima fu nyanyakipa sunge fu Yesu nga ga zingisa kpikpi aboro. (Yo. 6:40, 44) Rogo Paradizo, Yesu nika digiso gu gako sunge i nafuhe fuko ‘nga kadu ni zingabekpio, na ni unga.’—Yo. 11:25.\n11. Ginipai Mbori akpinyemuhe tipa “bakere rimbasa aboro”?\n11 Ga Yekova weneringise tipa kina bete aboro gbua te, mbiko Yesu agumba gupai nga: ‘Gu ni namanga gu pai Mbori akpi nyemu he ni nga wirinami, na dawire, na nina.’ (Mk. 3:35) Gupai Yekova akpinyemuhe nga “bakere rimbasa aboro” ka i agedanga yo ya rogo aringara dũ na angbatunga aboro na afugoyo dũ da ni airisiko. Agu aboro du na idapase kuti ga Kristo motumo na namanga gupai Mbori akpinyemuhe, i rengbe arengba kadu dagba agu aboro nika tangbayo nga: “Gaani bata ye be gaani Mbori nasunga auru mbatabakindo, na be Wiri Kandoro a!”—Yugo. 7:9, 10.\n12. Wai du du ga Yekova ringbisapai tipa aboro giasangba ni yuguyuguhe rogo kpia kparakpee yo?\n12 Ga Yekova ringbisapai tipa aboro giasangba niyugu yuguhe rogo ga Yesu kpia kparakpee yo. Na ngbaya kuti gi kparakpee re, ani mangingo ome amanga ka ziasi watadu ka irisa rimo Yekova. (Yes. 8:13) Rogo rimo Yesu yo nitihe nga “Yekova Nga Bata,” na gaani bata vurube ga Yesu motumo naye na irisa gbiati taarimo kuti rimo Yekova. I nika mangasunge na ga Mbori Kindo tipa aboro giasangba gbia undo ti ga Yesu motumo. Nirengo, kpia kparakpee nakido rani nga he ho rengbe ka sa gupai Mbori akpinyemuhe si zanga manga te.—Tam. 135:6; Yes. 46:9, 10.\nMO YUGU GAMO TAMBUAHE TIPA GA YESU MOTUMO\n13. Gaani bapatiza nayugo gine?\n13 Nyanyakipa gene sa ani ayugo gaani tambuahe ngbaha tipa ga Yesu motumo nga ka kpara tirani fu Yekova riimburu gaani idapase kuti ga Yesu motumo na ki zi bapatiza. Gaani bapatiza nayugo gupai nga “ani ni ga Gbia rani.” (Rom. 14:8) Si nayugo gupai nga ani nasana Mbori tipa wene sangbakpotoseyo. (1 Pet. 3:21) Yekova nakaragapai kuti gu sanahe re ni mangako sunge na kure Kristo ko atumo na ni ka giriso rani. Ani na bakere kido nga ko nika fu agu ahe afu dunduko furani ko nakidopaha.—Rom. 8:32.\nNgba gini agene du ani ayugo gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo? (Oni bi genewaraga 13, 14)\n14. Tipagine i azinahe ti ni furani nga ani kpinyemu akuarani?\n14 Gini kura gene rengbe ani ka yugo gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo ngbaha? Wa duhe nga agu apai dunduko Yekova amangaha du na nyemuse rogoho, gako nyemupai du nga airisiko dunduko yugu nyemuse ni bangua sinoyo. (1 Yo. 4:8-11) Ani nayugo gupai nga ani naida kadu ni “awiri gu [Barani] du ngbangbaturũ yo” ho ani akpinyemu kura aboro ni. (Mt. 5:43-48) Gu rugute nga ka kpinyemu kura aboro, si nga ue rugute fuo gu nga ka kpinyemu Yekova. (Mt. 22:37-40) Nyanyakipa gene sa ani ayugo gaani nyemuse ngbaha fu kura aboro nga ka irisa gu zinahe nga ga tungusa gu wene pangbanga nga ga ga Mbori Kindo. Ho ani ayugo nyemuse ni fu kura aboro, gure nga ani nayugo kpia ga Mbori taarimo. Nirengo, nyemu Mbori nadu “ti rani nzunzu” ho ani airisa gu zinahe ni nga ka kpinyemu kura aboro, gbe awirinarani.—1 Yo. 4:12, 20.\nGA YESU MOTUMO NAYE NA ‘ZEREDA YO DU GBIA NI’\n15. (a) Gini amaku ani agbiaha awere be Yekova? (b) Gini amaku napido rani?\n15 Mbori nambupai furani ti gaani aingapai dũ ka ani du na idapase kuti ga Yesu motumo. Fugo Mbori nakido rani nga i rengbe arengba ka “gbandaka” gaani aingapai. (Oni gedi Amokedi 3:19-21.) A wa ani abihe kusayo, Yekova nadia gako amoyambu du ni mbedimbedi yo na toro ni awiriko riimburu ga Yesu motumo. (Rom. 8:15-17) Tipa agu aboro tigayo nga “kura akandoro,” si wa ka i ya Yekova ima gba waraga na rimoyo ti ni nga ko nika dia yo ni awiriko. Tingbafuo ani da ni rengberengbe rani na ki bati ti regbo yangara asada, ka pepai ni masaku, Yekova nika du na bakere ngbarago ka maa fuobeko ti gu waraga re na ki di rani ni agu awiriko du auru kpotosende no. (Rom. 8:20, 21; Yugo. 20:7-9) Yekova nakpinyemu awiriko nyeanye kindi. Gu undo aboro nika gbiaha ti ga Yesu motumo nika nye anye kindi. (Eb. 9:12) Gi gamunihe re ho paha nika gberã te. Boro ho watadu tandu ho rengbe ka diaha berani kusayo te.\n16. Wai du ga Yesu motumo aundo rani ani du na ranirii nzunzu?\n16 Pai ho rengbe Bakitingbanga ka mangaha tipa ka ká na agu aboro dunduko saberã yo ka i danga niyangaraha ni papara ga Yekova aborokporo ya te. Yesu aye ku auru kpotosende na ki kpi “bara sa” kindi. Rogo gi gene re, i aima tumo motumo tumorii bara sa kindi. (Eb. 9:24-26) Si nadia gu gbarasarimo kusayo dunduko ani adihe ti Adamu. Mbiko ga Kristo motumo, ani ima bata be gu sunge kanga nga ga gi zegino du kutiibe Satana re, na ani arakanga berewe ni gunde be kpio te.—Eb. 2:14, 15.\n17. Ginipai ga Yekova nyemuse ayugoho foro?\n17 Ga Mbori akidohe dunduko nika daada ti rengo. Kina wai agu andiko nga ga kusikusiahe amanga zanga kpa, Yekova nika manga agu apai amanga dunduko ko na kidopa ha furani. Ko aʹarianga tiko te. (Mara. 3:6) Yekova ima fu bakere ahe furani kisusi gu gamunihe gbua nga ga raka. Ko ima fu gako nyemuse furani. “Ani ini gu ga Mbori nyemuse du ti ko sa rani ki idi pa ha. Mbori nga nyemuse.” (1 Yo. 4:16) Kpotosende dunduko nika da ni bawene paradizo, na agu aboro dunduko du auru kpotosende nika yugo kpia ga Mbori nyemuse. Ani kodinga fugo rani akoda sa na ga Mbori ruru aboro du ngbangbaturũ yo ni ya: “Maku dú fu gaani Mbori, na taarimo, na tatamana, na tambuahe, na irisa, na ome, na tandu, nye anye kindi! Amina.”—Yugo. 7:12.


“Oni Adu ni Adezirere”—Amokedi 1:8 | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mexican (Fugo ni Bee) Moore Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“Yesu ki ya fuyo: “Oni adu ni adezirere, na digida sende yo.”’—AMO. 1:7, 8.\nWaigu Yesu araki ringbisihe na rimoko?\nTipagine Yesu aya ti ni wẽ: ‘Oni Adu ni adezirere’?\nTipagine rengbe ani ti ni kadu na kido nga ani rengbe arengba kadu na diabese rogo gaani sunge yo?\n1, 2. (a) Da nga ga Yekova bakere dezire? (b) Gu rimo nga Yesu rogoyo nga gine, na wai ko araki ringbisihe kuti rimoko?\n“GI PAI i avungu re sa ni re, gi pai mi aye sa ni re ku zegino, nga ka du ni dezire rengo.” (Oni gedi Yoane 18:33-37.) Agi afugo du kuari re, Yesu Kristo nagumbaha ti gu regbo gu ga aRomo bazogo naadu Yuda yo aasasana ko. Yesu ayugu tiko ni Bakindo. Fuo bete agarã kusa, gu mokedi nangia Pauro afura tipa ga Yesu kpiapai nangia gawingbaduse nga “ko nakusi gako pai wenengaĩ barangba Pondio Pirato.” (1 Tim. 6:13) Nirengo, kura aregbo kinaho si aida na wingbaduse tipa boro du ni “ndikidi dezire ni irarengo” rogo gi ga Satana kere zegino re!—Yugo. 3:14.\n2 Wa duhe nga Yesu aye dagba aYudo yo, ko angia bakere ga Yekova dezire. (Yes. 43:10) Nirengo, ko angia gu dezire pako aima kio kisusi agu adezire dunduko nanaaye ti rimo Yekova. Yesu aabi padu ko ni dezire na kikiipaha gbe kisusi. Maraika aya fu Yosefa gu gude du vuruMaria yo re u ye mbiko ziazia toro, na ki gbia kurapai kutini nga: “Ri abátika wiriri; mo ki yambu rimoko nga Yesu; bambiko ko nga gu ko nikabatasa gako aboro ti gayo ingaapai.” (Mt. 1:20, 21) Dungu wene abainipai tipa Ziazia Kekeapai ima ida kuti gupai nga gu rimo nga Yesu i adihe ti gu rimo du rogo pa-Ebere nga Yesua, na si na gurusigurusi rimo Mbori rogoyo nga “Yekova nga Bata.” Ringbisihe kuti rogo rimo Yesu yo, ko aundo “gu ingiingi akandoro nga ga ngbatunga aYisaraere” i saberã ti ingapai tipa Yekova idi na gayo pai. (Mt. 10:6; 15:24; Rk. 19:10) Tipa ka manga gipai re, Yesu atungusipai kakaka tipa ga Mbori Kindo. Gu bake kitabu wene pangbanga nangia Marako aya: “Yesu ki ta ye kuGariraya yo nitungusi gu wene pangbanga nga ga Mbori. Ko ki ya, ‘Ragoho da, ga Mbori ngbi nikaye; oni sá gaoni berã, ki idi pa wene pangbanga.’” (Mk. 1:14, 15) Yesu aima soga ga aYudo abarumbatayo rogo pambori, na si nga gu kurapai naasa gupai nga i saringbanga ko sa kpio.—Mk. 11:17, 18; 15:1-15.\n“AGU APAI DU NA TANDU NGA GA MBORI”\n3. Ginipai namangi arame biata fuo zinga Yesu be kpio?\n3 Arame biata fuo gu iigira kpio Yesu akpihe, iiriwopai amangi, Yekova azingisiko be kpio na gu kpoto tiko nga ga toro. (1 Pet. 3:18) Tipa Gbia Yesu yugu gupai nga ko ima zinga be kpio nirengo, ko adi gu kpoto kutiko nga ga boro ka yugo na ni nga ko ni ungako berewe. Rogo gu uru ko azingi ti ni re, ko ayugu tiko fu gako abawiriki bara bisue ti aregbo ni bakiakia.—Mt. 28:8-10; Rk. 24:13-16, 30-36; Yo. 20:11-18.\n4. Ginihe namangi ho Yesu ayugu tiko ni fu gako abawiriki, na ko ape ginipai fuyo nga i mangihe?\n4 Bara gu bisuehe, Yesu ayugu tiko fu gako amokedi na fu gu kura aboro naadungura tiyo na yo. Ti gu kura regbo, ko asaki Fugo Mbori fuyo. “Ko ki uru gayo berã, i ki rugu tiyo na Ziazia Kekeapai.” Sidu, si asayo i rugatiyo na pa kpioko na wai avura Mbori aimiko gbiati wai Ziazia Kekeapai aima fura tipa ko nga Mbori nika zingisako ngba iiriwo gene. Ti digido gu dunguratise i amangihe fuo zinga Yesu be kpio re, ko ape gu sunge si adu nga gako abawiriki nika mangaha. Ko aya fuyo ‘i tungusipa saberã na vu aboro ti ingaapai ni rimoko fu rikaaboro dunduko, tona Yerusarema yo.’ Ko agbia kurapai nga: ‘Adezire agi apai re nga oni.’—Rk. 24:44-48.\n5, 6. (a) Tipagine Yesu aya ti ni wẽ: ‘Oni adu ni adezirere’? (b) Gini kura ga Yekova ringbisapai ga Yesu abawiriki ayuguhe fu aboro?\n5 Sidu, kusa fuo arame 40 ti gu regbo Yesu adu na gako abawiriki ni yangaraha, i aima rugatiyo na rogo gupai ko apehe rogo taata afugo nga: “Oni adu ni adezirere, Yerusarema yo na Yuda yo a Somorona yo, na digida sende yo.” (Amo. 1:8) Tipagine Yesu aya ti ni wẽ: ‘Oni adu ni adezirere,’ angianga ni adezire Yekova ya? Ko aima rengba ka pehewo, ono agu aboro ko afura fuyo angia aYisaraere naima du ni adezire Yekova mbata.\nWangia ani ga Yesu abawiriki, si naida ani tungusipai atungusa kindi tipa ga Yekova ringbisapai ku mbatayo (Oni bi genewaraga 5 na 6)\n6 Awere, si adu nga ga Yesu abawiriki nika yugo ga Yekova ringbisapai ngba kura gene kia paha aima nyaka kisusi pa kusa aYisaraere be sunge kanga Ezipeta yo na Babera yo. Pakpio Yesu Kristo na pa zingako be kpio afu ranirii be gu sunge kanga niima gberã nga du ni kanga fu ingapai na kpio. Ti regbo Pendekote rogo gu garã nangia 33, ga Yesu abawiriki naadu nimbedimbedi yo na ziazia toro ayugupai fu dungu aboro tipa “agu apai du na tandu nga ga Mbori.” Sidu, ho Yesu ada ni ngbangbaturũ yo na ki sungu ku kumbabe Bako yo, ko atona ka bi gupai nga akutu aboro namangasunge na rimoko ka saberã ti gayo ingapai na kadu na idapase kutiko wa ka Yekova batasi yo.—Amo. 2:5, 11, 37-41.\n“TUMO DUNGU YO NI UNGAKO”\n7. Agu apai namangi ti rago Pendekote, ginipai si ayugoho?\n7 Agu apai namangi ti rago Pendekote nayugo gupai nga Yekova aima ida na gu motumo Yesu afuhe tipa ka dada ga aboro ingapai na ni. (Eb. 9:11, 12, 24) Yesu asakipai tipaha nga ko “aye nga i nimangi pa ko te, ko naye ka manga pa aboro, ka tumo dungu yo ni ungako.” (Mt. 20:28) Anga si adu nga gu “dungu yo” re nika ngia kina agu aYudo naasaberã sa te. Kuba gure, gupai Mbori akpinyemuhe nga ko “nakpi nyemu aboro bati dunduko” mbiko gu motumo re nadia ‘gu ingapai nga ga zegino ku sa yo!’—1 Tim. 2:4-6; Yo. 1:29.\n8. Ga Yesu abawiriki aru wai ka tungusapai, na wai gipai re adu fuyo taata tipa i mangihe?\n8 Ya mo gu ga Yesu abawiriki naadu mbata adu nawingbaduse tipa kamanga dezirepai tipa ko? Ii, i aima du na ni, ono angianga ni gayo ome ya. Ga Yekova ziazia toro naafu ome fuyo tipa i mangi gi dezirepai re. (Oni gedi Amokedi 5:30-32.) Fuo agarã 27 fuo rago Pendekote, si aawira wa pa “wene pangbanga” aima da ti aYudo na aGendiria “rogo arago tii ngbangbaturũ yo dũ.”—Koro. 1:5, 23.\n9. A wa i aima fura tipaha mbata kusayo, ginipai namangi tipa gu bambata dungurati nangia ga aKristano?\n9 Ono tie, si nafu kina gberarago nga gu bambata dungurati nangia ga ndikidi aKristano re aima gberã. (Amo. 20:29, 30; 2 Pet. 2:2, 3; Yuda 3, 4) Awa Yesu ayuguhe, Satana nga “gbegberẽ ko” asa abasamungu kuti ndikidi pambori i sono ku mbatayo na ki gbarasi ndikidi pambori daho “zegino ka nyasa ni.” (Mt. 13:37-43) Fuani, Yekova kimoi Yesu ni Bakindo kurii rikaaboro dunduko. Gipai re amangi rogo Tanvuo rogo gu garã nangia 1914, na si angia tonatona “kusa rago” nga ga ga Satana zegino.—2 Tim. 3:1.\n10. (a) Gini nyanyakipa garã gu mbedimbedi aKristano du ti gaani regbo re aima digo nifura tipaha? (b) Ginipai namangi rogo Tanvuo 1914, na wai du gupai re gbaiga fu aboro dunduko?\n10 Gu mbedimbedi aKristano du ti gaani regbo, i afura ku mbatayo tipa Tanvuo 1914 nga si nika ngia nyanyakipa garã. Mburu gi gayo pai re adu rii gu sangbanebi nga ga Daniere nafura tipa gu bakere ngua i adehe kusande na si ki sono berewe fuo ‘ringbisiringbisi rago wa bara saba.’ (Dan. 4:16) Rogo gu ga Yesu sangbanebi nafura tipa “pa digida rago” kumbatayo, ko aya gu rago re a nga “rago aGendiria.” Natona rogo gu nyanyakipa garã nangia 1914 re, gu kpiapai nayugo ‘pa ga Kristo ye’ ni Bakindo aima du gbaiga fu aboro dunduko. (Mt. 24:3, 7, 14; Rk. 21:24) Natona ti gu regbo re, “agu apai du na tandu nga ga Mbori” aima kodapa maa Yekova Yesu ni Bakindo kurii zegino.\n11, 12. (a) Ginipai vovo Bakindo atona ka mangaha fuo nyasa vura rogo 1919? (b) Gini kurapai nada gbaiga bara bebere agu agarã nangia 1930 ka ndu ku mbatayo? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n11 Fuo da Yesu Kristo ni Bakindo nibasa, ko atona ka kusa mbedimbedi apefuoko be sunge kanga rogo ‘Babera nga bakere bakporo’ kusayo. (Yugo. 18:2, 4) Agu agarã natona fuo vura rogo 1919 azakigene tungusapai mangi rogo zegino dunduko tipa gupai Mbori amangihe tipa ka batasa aboro na pa gu pangbanga du tipa ga Mbori Kindo. Mbedimbedi aKristano amangisunge na gi momu re ka manga dezirepai, na sangbanaha aye na dungu mbedimbedi Kristano i ye ka zogarago na Kristo.\n12 Bara bebere agu agarã nangia 1930 na ka ndu ku mbatayo, si adu gbaiga nga Kristo ima tona ka dungura amirioni “kura akandoro” nika du dagba “bakere rimbasa” yo. Tii gu ngbembatayo nga ga mbedimbedi aKristano, bakere rimbasa napeka gu kpiapai nangia ga Yesu nindu yo fuo aboro ka yugoho fuyo nga kina Yekova na Yesu rengbe ka fu bata furani.Ka i hipai tingba gi sunge re na kidu na idapase kuti ga Yesu motumo, i nika du na gu momu beyo nga ka bata ti regbo gu “bakere gberãngbi” nika nyasariipa gi ga Satana zegino re.—Yo. 10:16; Yugo. 7:9, 10, 14.\nONI DU NA WINGBADUSE TIPA KA TUNGUSA WENE PANGBANGA\n13. Wangia ani aDezire Yekova, ginihe ani nadiberã tipa ka mangaha, na wai rengbe ani kadu na kido nga ani nika duadu na diabese?\n13 Ka animbunga gumomu du berani nga kadu ni aDezire “agu apai du na tandu nga ga Mbori” nga gu Yekova Mbori namangihe na gu ko na kidohe tipa ka mangaha ku mbatayo ya. Nirengo, si ni taatapai ka manga gu sunge dezirepai re te. Dungu awirinarani natungusapai rogo agu adagbarago du na sakparakpa rogoho, watadu arungosi. Ani rengbe arengba ka mangapai wa gu Pauro amangihe na abakureako. Ko aya: “Ani adu zukazuka rogo gaaniMbori yo ka gumba ga Mbori wene pangbanga fu roni rogo bakere kenapai.” (1 Tesa. 2:2) Ka omerani batinga ya. Kuba gure, ani dinga berã adia ka mangapai kuti gaani kparatise daho gi ga Satana zegino re ka digo ni. (Yes. 6:11) Ani arengbanga ka manga gipai ngba gaani ome te, ono ka ani pekefuo gu kpiapai nangia ga agu aKristano naadu mbata, si naida ani kpari tipa Yekova undo rani na gako toro na ki fu “gu bakere tandu susi” furani.—Oni gedi 2 AKorindo 4:1, 7; Rk. 11:13.\n14, 15. (a) Gini bipai aboro adu na ni tipa aKristano rogo bambata sa kama agarã, na ginipai Petero apehe tipa yo? (b) Gini bipai si aida ani du na ni ka aboro asoga rani mbiko du ani ni aDezire Yekova?\n14 Areme, dungu aboro nata ngbaduyo nga i nga aKristano, “ono i naora rimoko [Mbori] ti gayo mangaapai, wa du yo ni airawasiro, keretu akeretu, ki ti ku sa yo ti ruru manga apai dunduko.” (Tito 1:16) Si ni wenepai ka tingida gupai nga, rogo bambata sa kama agarã, dungu aboro aima soga ndikidi aKristano. Si du nga ndu gupai gu mokedi nangia Petero akepai ti ni nga: “Ka i agbarasa rimoroni mbiko rimo Kristo, airamaku nga oni; mbiko gu toro nga ga taarimo nasunga ku ri roni, nga ga Mbori Ziazia Toro.”—1 Pet. 4:14.\n15 Ya mo ani rengbe ka ya agi afugo re nabi aDezire Yekova abi areme? Ii, mbiko ani namanga dezirepai tipa ga Yesu zogarago. Sidu, ka i asoga rani tipa du ani na rimo Yekova rirani si wa sa wa ka i ‘agbarasa rimorani mbiko rimo Kristo’ naaya fu asogoko wẽ: “Mi ye ni rimo Buba, oni adia nga re ku gume te.” (Yo. 5:43) Sidu, ka oni gbiatironi na sogote gene tungusapai yo, ka oni gunde nga ya. Ngbatunga gu rungosi re nayugo gupai nga Yekova ima ida na oni na gako “toro nga ga taarimo nasunga ku ri roni.”\n16, 17. (a) Ginipai namanga fu aDezire Yekova rogo papara zegino dunduko? (b) Gaoni diaberã nga gine?\n16 Ti kina gu bangisa regbo re, si naida oni ini gupai nga dungu aboro naye ku rogo rengo rogo apapara zegino dunduko. Zavura rogo agu aba i aima tungusapai rogoho, aboro nadegetuyo adega na si naida ani tungusi gu wene pangbanga nga ga bata atungusa fuyo. Ani mangingo ome amanga kaa karagatirani fuo agu aboro ani nafura nayo na kini wiriki Ziazia Kekeapai nayo na kini undo yo tipa i mangi sonakumbatayo na ki zi bapatiza. Si nawira wa oni nika du wakina Sarie du South Africa yo tungusipai tipa agarã niima susa 60. Ri aya, “Mi na ngbarago mbiko gu motumo nga ga Yesu Kristo,mi awere na wene pagume dagbare na Yekova nga Bakere Bakindo, na mi na ngbarago nga mi rengbe arengba ka tungusapa gako taarimo fu kura aboro.” Ri gbiati kumbari nga Martinus ima undo dungu aboro kodihe na awiriyo biata i da ni airisi Yekova. Sarie aya, “Gu kura mangapai ho berewe rengbe ka ye na ngbarago susi gere te, na Yekova nafu ome afu furani vurube gako ziazia toro ani ndu ku mbatayo na gi sunge re.”\n17 Singia ani nga agu aKristano niima zio bapatiza watadu ani namanga ome tipa kada ti gu sasa re, si naida ani tambuahe atambua tipa gumomu du berani ka kodatirani na awirinarani nga aDezire Yekova rogo zegino dunduko. Sidu tie, oni tungusipai kakaka wa oni amanga ome ka bandatironi kadu gigiri rogo gi ga Satana bibiriko zegino re. Ka oni mangihe wa gure, oni nika taasarimo gu Barani du ngbangbaturũ yo, na si adu furoni ni momu kadu na iiriwo rimoko rironi.


MO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bicol Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Maltese Mam Mambwe-Lungu Maya Mazatec (Huautla) Mixe Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tahitian Tatar Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Vietnamese Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nTipagine Mbori akusi aboro ti ni?\nTipagine aboro arungo ti ni na kini kpiki?\nGini maabangirise du tipa raka ku mbatayo?\nYa mo Mbori naberãpa re nzunzu?\nYa mo mo asananga tiro ngbatunga asanahe wa gure? Kangia wo duhe, anga kina ro sa naberã tipaha te. Aboro rogo zegino dunduko nabakabangiriyo tipa gi nyanyakipa asanahe re. Ya mo mo rengbe ka gbia akaragapai?\nAmirioni aboro rengbe ka idaha nga “Ii!” Tipagine? Bambiko i ima gbia wene akaragapai kuti gayo asanahe vuru Ziazia Kekeapai yo. Ya mo mo naida ka ino gupai Ziazia Kekeapai apehe? Sidu, si adu wenengai ka mo idi ka gbia undo ti gu mbakadapai nga ga wirika Ziazia Kekeapai aDezire Yekova amangaha. *\nNirengo, ho daha ni tipa ngera ku rogo Ziazia Kekeapai yo, kura aboro naya: “Regbo bere te.” “Si ima nyaka.” “Mi aidanga ka fu tire tipaha te.” Ono agu akurayo na gu kura bipai kia. I nabihe ni momu tipa ka wirika gupai Ziazia Kekeapai ayugoho. Mo bingo bete akpiapai du re nga:\nGill du England yo aya: “Mi anaandu tipa gu irisombori nga ga Akatoriko, Agarasisi, gu yekaru nga ga agu aboro pambori nga Sikh, na aBuda, na mi ki wirikipai rogo gu yunivasiti nga ga pambori. Wa si avura du wo, mi agbianga karagapai kuti agu asanahe naadu ngbare tipa Mbori te. Dezire Yekova sa aye ku kpure yo. Ri akaragapai fere kuti gimi asanahe rogo Ziazia Kekeapai, na si ki sare mi tona wirika Ziazia Kekeapai.”\nKoffi du Benin yo aya: “Mi adu na dungu asanahe ngbare tipa raka, ono pasita aarengbanga ka karagapai fere kuti ni te. Ono tie, Dezire Yekova sa akaragapai fere kutini rogo Ziazia Kekeapai yo. Ho ko asana re ni singia mi naida ka wirikapai ni bakerehe, mi aidihe nibasa.”\nJosé du Brazil yo aya: “Mi anidu na nyemu ka ino gupai du tipa kpikpi aboro. Mi aidi kuti gupai nga kpikpi aboro namanga gbegberẽ fu unga aboro, ono mi aidi ka ino gupai Ziazia Kekeapai apehe tipaha. Sidu, mi atona ka wirika Ziazia Kekeapai na bakureami nangia Dezire Yekova.”\nDennize du Mexico yo aya: “Mi aˈasadi ka geda Ziazia Kekeapai zanga mi girogoyo. ADezire Yekova aye fuo re na ki sakirogo dungu agu sangbaanebi du rogo Ziazia Kekeapai yo fere. Mi aida ka bihe singia kurapai kinaho mi ata wirikanga ha ya.”\nAnju du Nepal yo aya: “Mi anaabaka bangire singia Mbori naberãpa aboro nzunzu. Sidu, mi adiberã tipa ka kpara fu gu Mbori nga ga Ziazia Kekeapai ko. Fuo giro rago, Dezire Yekova angoka gimi ngbadimo, na mi ki idi ka wirika Ziazia Kekeapai na ni.”\nNgbatunga agu apangbanga re natingida rani na pa agu afugo Yesu naya: “Aboro ngbarago nga agu aboro inipa gu gayo azingo nga ga toro.” (Matayo 5:3, NW) Nirengo, i avungu aboro na nyemu agu apai tiyo nga ga toro. Kina Mbori sa rengbe ka mbisa gu zingo re, na ko namangaha amanga vurube Fugoko nga Ziazia Kekeapai.\nWirika Ziazia Kekeapai nakoda ginihe tie? Wai rengbehe ka undo ro? Ani nika gbia akaragapai kuti agi asanahe re rogo gu kekeapai naye fuo gere.\n^ genewaraga 8 Rimo Mbori nga Yekova rogo Ziazia Kekeapai.\nAGU ARENGO DU TIPA ZIAZIA KEKEAPAI\nRIMOHO: I adihe rogo fugo Giriki bi·bliʹa, du rogoyo nga “rukutu akitabu”\nAGU APAI DU ROGOHO: Akitabu rogoho 39 rogo pa-Ebere, (na agu akuraha rogo Pa-Arama) na akitabu 27 rogo pa-Giriki\nAGU ABORO NAKEHE: Akumba 40 nakehe vuru agarã yo 1,600 natona rogo 1513 M.B.K. kuti 98 F.B.K. *\nAGU AFUGO DUHE ROGOHO: I ima sa paparaha watadu si dunduko ku rogo afugo nga 2,500\nPA KPARAKAHA: I ima kparakaha bangehe naima mbeda kuti abirioni biama, si nga gu buku i na kparakaha kisusi kura abuku\n^ genewaraga 23 Gu kekeapai nga M.B.K. rogoyo nga “Mbata fu Batikayo Kristo,” na F.B.K. “Fuo Batikayo Kristo.”


Wai Abaakumba Araba Kura Aboro i rẽ Tipa Sunge Rogo Dungurati | Study\n“Agu apai mo agi ngbare . . . , mo fú kina ha fu kangara aboro.”—2 TIM. 2:2.\nNgba gini agene du rengbe bakumba ka nyakasa wirina rogo toro yo?\nGini averesi rengbe ka undo gu wirina adunga na nyemu ka mangapai rogo dungurati ya?\nWai rengbe agu aboro i araba yo ka wirika Erisa?\n1. (a) Ginipai ga Mbori aboro aima inoho bakuruyo tipa rabahe, na wai gipai re abi rani areme? (b) Ginipai ani ka wisigoho rogo gi kekeapai re?\nGA Mbori amoyambu aima ino gupai nga rabahe naye na wene sangbanaha. Gu iriiri bakumba nangia Abarama ‘angbe ku mbatayo fu gako aborovura’ watadu gako rabaraba aborovura tipa ka batasa Roto na i aima du na diabese. (Bam. P. 14:14-16) Ti rago Bakindo Davide, agu aboro nanaabibia rogo ga Mbori bambuyo ‘i arugu yo na pa bibia fu Yekova’ na i kini fu taarimo fuko. (1 Peka 25:7) Areme a, ani naso gu vura nga ga toro kuti Satana na apefuoko. (Ef. 6:11-13) Berewe a, ani namanga ome ka fu taarimo fu Yekova. (Eb. 13:15, 16) Sidu, wakina gu ga Mbori amoyambu naadu mbata, tipa ani du na diabese si naida i raba rani araba. Yekova ima fu gu tindiro nga ga rabahe fu abaakumba rogo dungurati. (2 Tim. 2:2) Gini apai agu abaakumba du na inohe amangaha tipa ka raba awirina tipa i rẽ ka ngerafuo akandoro?\nMO NYAKASI BAWIRIKI ROGO TORO YO\n2. Mbata fu yugo abirĩ-sunge fu bawiriki, ginipai rengbe bakumba ka mangaha, na tipa gine?\n2 Wangia mo bakumba, i rengbe ka ringbisa ro kuti basopobino. Mbata fu basopobino ru gani tunga, si naida ni mbakadi gani bino wenengai. Wakina gure a, mbata fu mo yugu abirĩ-sunge fu gu wirina adunga na inohe gbe ya, mo rengbe ka bihe nga si naida mo gedi agu averesi rengbe ka zambuasi ni tipa ni di gu rabahe re kugume.—1 Tim. 4:6.\n3. (a) Wai rengbe bakumba ka mangasunge na agu afugo Yesu du rogo Marako 12:29, 30 ho ni asakapai ni na bawiriki? (b) Gini ome rengbe ga bakumba kparakpee kadu na ni kurii bawiriki?\n3 Tipa ka ino wai du gu ome nga ga rengo kurii bawiriki, mo rengbe ka sana ni nga, ‘Wai du ga kparatise fu Yekova naˈaria gu gene mo amangasunge na gamo raka ngbaha?’ Gu sanahe re ima rengba ka sa gupai nga oni pekepa wai rengbe boro ka iriso Yekova na ngbaduniyo dũ. (Oni gedi Marako 12:29, 30.) Isoke ti digido gaoni sakapai, oni rengbe ka kparakpee fu Yekova tipa ko fu ziazia toro fu gu bawiriki re si undo ni ni nyasi gani wirikapai. Nairiwo wai si nika ngarasa gu wirina re ka bi wai mo akparakpee tipa ni!\n4. (a) Oni funga kpiapai nga ga apangbanga rogo Ziazia Kekeapai nga gu rengbe ka sa bawiriki ni sono rogo toro yo. (b) Gini asasa du abaakumba na ni ho i araba kura aboro ni?\n4 Ho mo atona raba bawiriki ni, si naida mo makiapa kura apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai nga gu rengbe ka undo bawiriki ni du na nyemu ka wirikapai, na ni gu boro i naima rengba ka kido kutini na ni kidu na umbasitise. (1 Aba. 19:19-21; Nem. 7:2; 13:13; Amo. 18:24-26) Agi asino re na nyanyakipa ha fu bawiriki kina wai nyakipa gupai nga sende du ni wenehe. Si nasa ni ni sono niˈipo rogo toro yo. Bakumba nga Jean-Claude du France yo aya: “Gimi sasa nga ka raba bawiriki ni ni berẽpa agu apai nga ga toro. Mi naagbata amomu tipa ka geda agu averesi kina sa na ni rengbe ka ‘zaka bangiri’ ni tipa ni bi gu ‘iiriwo apai’ du rogo Fugo Mbori yo.” (Tam. 119:18) Gini kura agene rengbe bakumba ka nyakasa bawiriki ngbaha?\nMO PEPA ASASA FUNI NA GUPAI DU TIPAHA\n5. (a) Wai du nyakipa gupai nga ka fura na bawiriki tipa agu asasa nga ga toro? (b) Tipagine si aida ti ni abaakumba raba agu aboro du kindi rukutu? (Oni bi gu kekeapai du bandu waraga yo.)\n5 Mo sana bawiriki nga, ‘Gamo asasa nga gine?’ Ka singia asasa beni te, mo undo ni tipa ni moi agu asasa nga gu rẽarẽ na ni naima rengba ka da ti ni. Mo pepa agu asasa funi nga gu mo amoihe tipa tiro, na mo ki du zaaza ka pepa gu ngbarago mo agbiaha ho mo ada ni ti ni. Wa vura duhe nga gipai re rengbe kadu taata, si na wene sangbanaha ti ni. Victor nga bakumba kidu ni bazakigene rogo gu kura papara Afirika natingida gupai nga: “Ho mi adu ni ni paranga, bakumba sa asasana re na wene siakasiaka asanahe tipa gimi asasa. Agu asanahe re aundo re tipa mi tona ka berã nyanyaki tipa gimi sunge tungusapai.” Agu abaakumba du na inohe nanyakasapa tona raba awirina mbuyo kindi rukutu, ni fu agu asunge fuyo rogo dungurati rẽ na garã yo. Ngbatunga gu rabahe natona mbu boro kindi tooni ima rengba ka undo paranga aboro tipa i moiberã yo tipa agu asasa nga ga toro, ka i vura da ti agu agarã nga gu i atona ka berã dungu apai vurũ.—Oni gedi Atambuahe 71:5, 17. *\nMo pe gu ndupai funi si aida nimangi gupai re ti ni, na mo fu tambuahe fu ni tipa gu ome ni amangaha tipa ka manga gu sunge re (Oni bi genewaraga 5-8)\n6. Gine nangia nyanyakipa papara ga Yesu gene raba aboro?\n6 Mo ni ka fõngbadu bawiriki yo a ho mo asakanga kina gupai ni funi si aida ni mangihe ya, ono ndu gupai si aida ni mangihe ti ni. Ho mo afu ndupai ni, gure nga mo nawirika gu Bakere Bayugupai nga Yesu. Ni kpiapai, mbata fu Yesu fu gu sunge fu gako amokedi nga ga sa aboro ni abawiriki, ko ape gu ndupai si aaida ti ni i du na giasangba. Ko aya: “I asia pa ahe fere dunduko ku ngbangbaturũ yo na ku sende no. Oni ndú tie, ki sa arikaaboro dunduko ni abawiriki.” (Mt. 28:18, 19) Wai rengbe oni ka wirika ga Yesu gene yugopai?\n7, 8. (a) Wai du rengbe abaakumba areme ka wirika gu gene Yesu anaaraba aboro ngbaha? (b) Wai du nyakipa fu tambuahe fu bawiriki? (d) Gini aberãpai rengbe ka undo abaakumba tipa i raba kura aboro? (Oni bi gu sanduki nga “ Wai ka Raba Kura Aboro.”)\n7 Mo sakipa gupai fu bawiriki Ziazia Kekeapai apehe tipa gu sunge ya mo funi ni mangihe. Ngba gi gene re, mo naundo ni tipa ni ni berẽkurii agu abangua arugute nga ga Ziazia Kekeapai. Ni kpiapai, ani yanga mo ya fu wirina ni girisi ngbadimo Bambu Kindo tipa bibihe du ni wenehe na ki di guhe ho kusayo rengbe boro ka kota ti ni. Mo rengbe ka sakapai na ni rogo Tito 2:10 tipa wai rengbe gani sunge ka ‘fonga gu yugopai nga ga Mbori Batasirani.’ Berewe a, mo undo gu bawiriki re tipa ni berẽpa wai rengbe gu gani sunge re ka undo gu gbinza aboro du rogo gu dungurati re. Ngbatunga gu sakapai na bawiriki re ni papara gani rabahe rengbe ka undo ni tipa ni berẽpa aboro angianga kina andiko ya. Ni adu na ngbarago ka bi wai awirina agbia undo ti gu sunge ni amangaha re.\n8 Kurigure, si naida mo tambua bawiriki atambua tipa gu ome ni amangaha ka mangapai kuti agu aberãpai mo afuhe. Wai du nyakipa mangaha wo? Kina wai ime asa ngua si sono, kinawo a du bawiriki asona ho i atambua ni ni.—Oni ringbisinga ha na Matayo 3:17.\nGU KURA KPAKARAPAI\n9. (a) Gini kpakarapai abaakumba agbiatiyo na ni nibipa raba aboro rogo agu aringara naima sona? (b) Tipagine adunga ga Mbori pai ti ni ni bambatapai rogo ga kura paranga awirina raka yo ya?\n9 Agu abaakumba du rogo agu aringara naima sona nagbiatiyo na gu kura kpakarapai nga: wai ka fõngbadu agu awirina naima zio bapatiza du garã yo bangbanda 20 na 30 tipa i mangisunge rogo dungurati. Ani asasana agu abaakumba du na inohe rogo aringara wa 20 Putu yo na Amerika yo nga i penga gu ndupai nasa paranga awirina i nagunde ti dia amamu rogo dungurati. Badunguyo afu gu karagapai nga: Ho gu paranga aboro re aasona ni, i aangarasa nga yo tipa i moi agu asasa nga ga toro te. Nirengo, ho gu paranga aboro re aaida ka mangapai ni, avunguyo angarasiyo tipa bakere wirikapai watadu sunge marã! Ga Mbori pai aadunga ni bambatapai rogo gayo raka te.—Mt. 10:24.\n10, 11. (a) Wai rengbe bakumba ka undo gu wirina duwa ni na nyemu ka mangapai rogo dungurati te ni aria berãni? (b) Gini ngbatunga averesi rengbe bakumba ka sakaha na gu wirina re, na tipagine? (Oni bi gu kekeapai du bandu waraga yo.)\n10 Ka singia wirina wa gu boro adunga na nyemu ka mangapai rogo dungurati ya, si naida ka manga bakere ome na zerangbaduse tipa ka sani ni aria berãni, ono oni ima rengba ka undo ni. Kina wai rengbe basopobino ka vo kura au ati kuti ngua tipa si sono ni ruruhe kinawo a rengbe oni ka undo gu kura awirina yeye tipa i aria gayo bipai tipa agu asunge nga ga dungurati. Ono ngba gini gene?\n11 Mo di regbo ka sonosa pabakure na gu wirina re. Si naida ni inihe aino nga sunge kina ti ni rogo dungurati. A wa regbo nikaa susa, mo sungu na ni ka saka kura averesi na ki undo ni tipa ni berẽkuriipa gani kparatise fu Yekova. (Batu. 5:4; Yes. 6:8; Mt. 6:24, 33; Rk. 9:57-62; 1 Kor. 15:58; 2 Kor. 5:15; 13:5) Mo rengbe ka sana ni nga, ‘Gini kidohe mo amangihe fu Yekova ho mo akpara gamo raka ni fuko?’ Mo asadi ka zingisa gani nyemupai na gu sanahe nga, ‘Wai du mo aberãha nga Yekova adu ni gu uru mo azi bapatiza?’ (Snz. 27:11) ‘Wai du Satana adu ti gu regbo re?’ (1 Pet. 5:8) Ho mo asiaka averesi ni wa gure, si ima rengba kadu na wene sangbanaha kurii gu wirina re.—Oni gedi AEbere 4:12. *\nABAWIRIKI, ONI DU NI RURU RONI\n12, 13. (a) Gini bipai Erisa adu na ni wa ko angia bawiriki? (b) Gini maku Yekova afuhe fu Erisa wa ko anye ni ruruko?\n12 Paranga aboro, ginipai si aida oni mangihe tipa ka undo dungurati? Gini ngbatunga sino rengbe ka undo roni tipa oni du na diabese? Tipa ka karagapai kuti agi asanahe re, ani bingo gupai namangi rogo gu raka nga ga kura bawiriki sa.\n13 Agarã wa 3,000 kusayo, i ayambu paranga kumba nangia Erisa ko du ni moyambu nga ga gu nebi nangia Eriya. Erisa aidi gu yambahe re ni kina ipiipihe, na ki nye ni ruruko kaa manga gu sunge paha adu kusande fu gu gbinza bakumba re. (2 Aba. 3:11) Tingba fuo Erisa gbia rabahe tipa agarã sita, ko aini gupai nga ga Eriya sunge rogo ringara Yisaraere ima mbeda ka digo. Ti gu regbo re, Eriya azungodi gu gako badiasunge naima gbia rabahe wenengai re nga ko mbu pekafuo ko, ono Erisa aya fu Eriya bara biata wẽ “mi ambú nga ro te.” Ko aima diaberã kadu kina pati gako bayugupai. Yekova afu maku fu Erisa wa ko anye ni ruruko ko bi wai Eriya aga ngba iiriwo gene.—2 Aba. 2:1-12.\n14. (a) Wai rengbe abawiriki areme ka wirika Erisa? (b) Tipa gine duhe ti ni ni nyanyakipa pai fu bawiriki nidu ni ruru ni?\n14 Wai rengbe mo ka wirika Erisa areme? Ho i afu sunge ni foro, si naida mo idihe ni kina ipiipihe zavura agu asunge du na paha kusende. Mo bi ga bayugupai ni bakureamo, na kini yuguhe funi nga mo nabi gu ome ni amangaha tipa ro na nyanyakipa ha. Gu gene mo amangapai ngbaha ima rengba kadu wa ka i ya, mo naya funi wẽ: “Mi ambú nga ro te.” Ni bambatapai, mo du ni ruru ro ni manga mo agu asunge dũ ni afuhe foro. Tipagine du gipai re ti ni na nyanyakipa ha? Ho mo ayugoho ni nga mo ni ruru ro na boro ima rengba ka kido kutiro, abaakumba ima rengba kadu na kido nga Yekova naida mo gbia gu kura atindiro rogo dungurati.—Tam. 101:6; oni gedi 2 Timoteo 2:2.\nMO YUGO IRISO\n15, 16. (a) Ngba gini agene du Erisa ayugu iriso fu gako bayugupai? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.) (b) Ginipai du kura anebi adu ti ni na kido kuti Erisa?\n15 Gu pangbanga du tipa Erisa nga gu ko nadiba Eriya nayugopa wai ayugo a rengbe awirina ka yugo iriso fu agu abaakumba du na inohe. Ti ngbafuo Eriya na Erisa ndu ka bi agu anebi nadu Yereo yo, agi akumba ue re aandu ku rogo gu baime nga Yaradene. Ho i ada ni yo, “Eriya ki di gako gbanga roko, ki kaĩ he, ki yawa ime na ni. Si ki kparaka rogo.” Fuo i kuru ku mbitiyo “i andu kindi ni fura.” Si tie ziazia nga, Erisa aaberãnga ha nga ko ima ino apai dunduko te. Da kinaho i adi Eriya ni, Erisa adi afugo gako bayugupai ku ngbadukoyo. Ni yangaraha i ki di Eriya ku ariyo rogo bakamikami wege. Kusa, ho Erisa aaga ni ki da Yaradene yo, ko ayawa ime na ga Eriya gbanga roko, ki ya: “Wari du Yekova ni, nga ga Eriya Mbori?” Ime ki kparaka berewe.—2 Aba. 2:8-14.\n16 Ya mo oni bi gupai nga gu bambata iiriwopai Erisa amangihe teketeke wakina gu yangara iiriwopai Eriya amangihe? Ginipai ani awirikaha ti gupai re? Si tie ziazia nga, Erisa aberãnga ha nga wa du ko du apai awere ku beko, si naida ko tona mangaapai kia te. Kuba gure, Erisa ayugu iriso fu Eriya nangia gako bayugupai ni nye ko kaa manga gako sunge kina wai gako bayugupai anaamanga ha, na gipai re afu kido fu kura anebi. (2 Aba. 2:15) Wa si avura du wo, kusa, vuru agu agarã yo 60 Erisa amangi gako sunge rogoho, Yekova afu ome fuko ko mangi dungu iiriwoapai susi gu Eriya amangihe. Ginipai rengbe mo ka wirikaha wangia mo bawiriki areme?\n17. (a) Wai du rengbe abawiriki areme kadu na gu bipai nangia ga Erisa? (b) Wai du rengbe Yekova ka mangasunge na ruru abawiriki fuo bete regbo ku mbatayo?\n17 Ka mo berẽnga ha nga bara sa mo nagbia amamu rogo dungurati, si naida mo tona ka manga apai kia ti gu si naamanga mbata ngbaha ya. Anga gu ndupai ariapai amanga ti ni rogo dungurati nga mbiko mo naidaha te, ono si wo mbiko gu nyemupai nga ga dungurati na gu rugapai naye be ga Yekova riigbu. Kina wai ga Erisa mangapai afu kido fu gu kura anebi na ki fu iriso fu Eriya, mo ima rengba ka kido akuaro aidipase na ki yugu iriso fu agu abaakumba du na inohe ni nye mo ka mo kaa mangaapai kuti gupai i apehe du mburuhe ri Ziazia Kekeapai. (Oni gedi 1 AKorindo 4:17.) Ono tie wa mo nika gbia inohe, zanga kapa mo nika undo dungurati aundo tipa si mangi agu aariapai naye be ga Yekova riigbu. Nirengo, a wa si adu tipa Erisa, Yekova ima rengba ka mangasunge na oni tipa oni mangi bakereapai susi gaoni bayugupai fuo bete regbo ku mbatayo.—Yo. 14:12.\n18. Tipagine si aida i raba agu awirina nga akumba ti ni niˈipiipihe awere?\n18 Ani nakido nga, agu aberãpai du rogo gi kekeapai re na gu ye mbata fuhe nika fõngbadu abaakumba yo afõ tipa i di regbo tipa ka raba kura aboro. Na agu awirina naima rẽ re dinga gu rabahe adia i agbiaha kugume na ki mangisunge na ni na tatamana ka ngerafuo ga Yekova akandoro. Mangaha wo nika nyakasa adungurati rogo zegino dunduko na si nika undo rani ni basasa tipa ani nye ni ruru rani ti regbo gu iiriwoapai nika manga ku mbatayo.\n^ genewaraga 5 Ka paranga kumbagude yugu gupai nga ni ima nyaka rogo toro yo, ni kidu na umbasitise, na ki nimangipai ringbisihe kuti gupai Ziazia Kekeapai agumbaha, abaakumba rengbe arengba ka sia ni nidu ni moundo abaakumba ka garã ni avura danga ti 20 vurũ ya.—1 Tim. 3:8-10, 12; oni bi gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Bamburu 1, 1989, kpewaraga 29.\n^ genewaraga 11 Mo rengbe ka undo ni na agu apai du rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Zerekpe 1, 2012, kpewaraga 21-22, genewaraga 8-13; na gu buku nga “Keep Yourselves in God’s Love,” kapita 16, genewaraga 1-3. Rogo pa-Ingirisi.\nWai ka Raba Kura Aboro\nAGU abaakumba naraba kura aboro wenengai ape agi aberãpai re:\nMo du ni kpiapai rogo fugo na rogo mangapai yo.\nMo ngarasi bawiriki ni sono rogo toro yo wenengai ni geda ni Ziazia Kekeapai dunduko rogo garã yo sa.\nMo kuru na ni gene tungusapai yo. (Oni bi gu sura du ti kpotoho.)\n4. Mo yugu wai funi rengbe ni ka manga gu dungurati nga ga tungusapai wenengai.\nHo mo amanga gumbapai ni, mo fu waraga gumbapai funi tipa ni nibi wai mo amanga gu gumbapai re.\nTi kura aregbo mo yambu ni na gani aborokporo tipa gaoni irisombori nga ga aborokporo.\nMo sana ni na gani aborokporo tipa oni ndu na yo ka tungusapai rogo gu dagbarago i atungusanga pai rogoho dedede ya. *\n^ genewaraga 57 Abaakumba aˈasadi agi aberãpai re si kidu na wene surungbaha rogo agu arago nga Afirika, Amerika, Asia, Australia, na Putu yo.


Ginihe nga Bapatiza?\nMO GEDIHE ROGO Abbey Abui Acholi Alur American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Armenian Armenian (West) Ateso Attié Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bislama Bolivia (Fugo ni Bee) Boulou Bété Cambodian Chavacano Chichewa Chin (Tiddim) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chopi Chuabo Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Cuban (Fugo Ni Bee) Damara Dangme Douala Drehu Dusun Dutch Efik English Estonian Ewe Fante Fijian Fon French Ga Gitonga Guarani Guarani (Bolivia) Guerze Gun Guéré Haitian Creole Hausa Herero Hindi Hunsrik Iban Ibinda Igbo Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Irish Italian Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lhukonzo Lingala Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macua Malagasy Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Mazahua Mbunda Meru Moore Myanmar Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngangela Nias Nigerian Pidgin Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Otetela Pidgin (Cameroon) Ponapean Portuguese Portuguese (European) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Romany (Greece ku Sudiyo) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Slovakia ku Uroyo) Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Setswana Seychelles Creole Sidama Silozi Sinhala Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swati Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Thai Thai (Fugo ni Bee) Tigrinya Tiv Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Vezo Vietnamese Wallisian Wolaita Yacouba Zande Zulu\nYa Mo Si Naida Mi Kpara Gimi Raka fu Mbori na ki Zi Bapatiza?\n1. Ginipai rengbe mo ka berãha tifuo wirika mo gi buku re sirisiri?\nMO Aima wirika dungu agu arengo nga ga Baibiri ti gu regbo mo aawirika gi buku re, gu du wa ga Mbori kidohe tipa nyenye unga, gupai du tipa kpikpi aboro, na gu maabangirise nga ga zingabekpio. (Batungusipai 9:5; Ruka 23:43; Yoane 5:28, 29; Yugoti 21:3, 4) Si nawira wa mo ima tona nduge kupati agu adunguratise nga ga aDezire Yekova na mo ki ima ida kuti gupai nga i namanga ndikidi irisombori. (Yoane 13:35) Si rengbe kadu a nga mo ima tona kaa sonosa mbembedi pagume na Yekova, na mo ki dakuti gupai nga mo naida ka iriso ko. Sidu tie, mo ima rengbe ka berã nga ‘Ginipai rengbe mi ka mangaha awere tipa ka iriso Mbori?’\n2. Tipagine boro Etiopia aida ka zio bapatiza ti ni?\n2 Gere nga gupai gu boro Etiopia naaraki ti regbo Yesu aberẽhe. Bete aregbo kusa fuo zinga Yesu be kpio, gu ga Yesu bawiriki nangia Firipo atungusipai fu gi kumba re. Firipo ayugu gu goapai fuko naayugo na ni nga Yesu nga Masiya. Gupai gu boro Etiopia re awirikihe aima zio ngbaduko yo ko ki ya: “Mo bí, ime du re! Gine naza re ti bapatiza?”—Amokedi 8:26-36.\n3. (a) Gini zinahe Yesu afuhe fu apefuoko? (b) Wai du si aida boro zi bapatiza?\n3 Baibiri nayugo gupai furani ziazia nga, ka ani aaida ka iriso Yekova ani du wa ka ani zi bapatiza. Yesu aya fu apefuoko wẽ: Oni ‘sa arikaaboro dunduko ni abawiriki, ki ni bapatizi yo.’ (Matayo 28:19) Yesu aima maa kpiapai ni zio ko bapatiza. I aima rindosi ko ku ime yo naabako dunduko angianga ka uka kina wiri ime gbua ku riko yo ya. (Matayo 3:16) Areme a, ho Kristano azio bapatiza ni, i du wa ka i rindosi ni ku ime yo naabani dunduko.\n4. Ginipai pa zio mo bapatiza ayugoho fu gu kura aboro?\n4 Ho mo azio bapatiza ni, si nayugo gupai fu gu kura aboro nga mo ima kpinyemu kadu ni bakurea Mbori na mo ima ida ka mangasunge fuko. (Atambuahe 40:7, 8) Mo ima rengba kaa bakabangiro nga, ‘Ginipai si aida mi mangihe tipa ka zio bapatiza?’\nINOHE GBIATI IDAPASE\n5. (a) Ginipai si aida mo mangihe mbata fu mo zi bapatiza? (b) Tipagine du agu adunguratise ti ni nga ga aKristano na nyanyakipaha?\n5 Mbata fu mo zi bapatiza, mo du wa ka mo ini Yekova gbiati Yesu. Mo aima tona manga gipai re ho mo atona wirika Baibiri ni. (Mo gedi Yoane 17:3.) Ono anga gure nga gu yangada pai si aidaha te. Baibiri naya mo du wa ka mo ‘híki be ina pa sangba’ gupai Yekova akpinyemuhe. (AKorosaio 1:9) Agu adunguratise nga ga aDezire Yekova nika undoro tipa mo du na mbembedi pagume na Yekova. Gere nga gu nyanyaki ndupai sa si aida mo nindu ti ni kupati agu adunguratise re dedede.—AEbere 10:24, 25.\nMbata fu mo zi bapatiza, mo du wa ka mo wiriki Baibiri\n6. Ya mo si naida mo ini apai aino dunduko tipa Baibiri mbata fu mo zi bapatiza?\n6 Rengo ngaha nga, Yekova aidanga ani ini agu apai dunduko du rogo Baibiri mbata fu ani zi bapatiza te. Ko aaidanga boro Etiopia ini apai aino dunduko mbata fu ko zi bapatiza te. (Amokedi 8:30, 31) Ani nikaa wirikapai tipa Mbori nyeanye kindi. (Batungusipai 3:11) Ono tipa ka zio bapatiza, si naida mo ini kandara agu abangua yugopai nga ga Baibiri.—AEbere 5:12.\n7. Wai du gamo wirika Baibiri naundo ro?\n7 Baibiri naya: “Zanga idapase ga boro pai arengba nga na ngba bangiri Mbori te.” (AEbere 11:6) Sidu tie, si naida mo duadu na idapase mbata fu mo zi bapatiza. Baibiri nagumba gupai furani nga gu kura aboro kinaho naadu rogo gu gbata nga Korinda agi gupai apefuo Yesu aayugoho, ni sangbana gipai re i “ki idi pa ha ni dungu yo, i ki bapatizi yo.” (Amokedi 18:8) Teketeke a, gamo wirika Baibiri ima undo ro tipa mo du na idapase kuti ga Mbori akidohe na kuti gu ome du ga Yesu motumo na ni, nga gu rengbe ka batasa rani be ingapai na kpio.—Yosua 23:14; Amokedi 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.\nMO GUMBA GU RENGO NGA GA BAIBIRI FU KURA ABORO\n8. Ginipai rengbe ka fõngbaduroyo mo gumba agu apai fu kura aboro mo awirikaha?\n8 A wa mo nikaa wirika dungu apai tipa Baibiri na kini bi wai rengbehe ka undo ro rogo gamo raka yo, gamo idapase nika da ni ba nyanyakihe. Mo nika du na nyemu kaa gumba agu apai fu kura aboro mo awirikaha. (Yeremaya 20:9; 2 AKorindo 4:13) Ono ada du si aida mo gumbaha fuyo?\nIdapase du si aida si fõngbaduroyo mo gumba gupai fu akuaro mo naidi kutini\n9, 10. (a) Gini ngbatunga aboro rengbe mo ka tona fugo na yo riipa agu apai mo awirikaha? (b) Ginipai si aida mo mangihe ka mo aaida ka tona tungusapai na dungurati?\n9 Mo ima rengba ka fura fu gamo aborokporo, gamo amurakporo, watadu gamo abadiasunge tipa agu apai mo awirikaha. Wenepai du ngaha, ono mo nimangihe ti aregbo dũ rogo wene gene yo na rogo nyemuse yo. Ni yangaraha, mo nika tona kaa tungusapai na gamo dungurati. Ho mo nika bi ti ro ni nga mo ima rẽ, si naida mo fura na gu Dezire Yekova nawirika Baibiri na mo nga mo naida ka mangasunge tungusapai na gamo dungurati. Ka si du nga gu boro re bihe nga mo ima rẽ na ka mo araka ringbisihe kuti agu arugute nga ga Baibiri, abaakumba ue nga ga dungurati yo nika sungo na mo.\n10 Ginipai nika manga pati gu dunguratise re? Abaakumba nika fura na mo ka inoho singia mo rugutiro wenengai na ki idi kuti agu abangua yugopai nga ga Baibiri, singia mo nairiso agu apai Baibiri agumbaha rogo gamo raka yo na aˈuru dunduko, na singia mo naida aida nzunzu ka da ni Dezire Yekova. Mo tingidi gupai nga, abaakumba du nangerafuo agu aboro dunduko du kutii beyo rogo dungurati kodihe na mo a, sidu, ka mo gunde ti fura na yo ya. (Amokedi 20:28; 1 Petero 5:2, 3) Tingbafuo gi dunguratise re, abaakumba nika pehe ape foro singia mo ima rengba ka tona tungusapai na dungurati.\n11. Tipagine du duhe ti ni ni nyanyakipa pai tipa mo mangi aˈariapai mbata fu mo tona tungusapai na dungurati?\n11 Abaakumba ima rengba ka gumba gupai foro nga si naida mo mangi gu kura bete aˈariapai amanga mbata fu mo tona tungusapai na dungurati. Tipagine du duhe ti ni ni nyanyakipa pai mo mangi agu aˈariapai re? Bambiko ho ani afura ni fu kura aboro tipa Mbori, ani narukuba Yekova na si naida ani raki ngba gu gene nafu irisa fuko.—1 AKorindo 6:9, 10; AGaratio 5:19-21.\nSABERÃ NA SATISE\n12. Tipagine du si aida aboro dunduko sa gayo berã ti ni?\n12 Gu kurapai kinaho berewe si aida mo mangihe mbata fu mo zi bapatiza. Gu mokedi nangia Petero aya: ‘Oni zúngadi tironi bambiko gere ki sa tironi berewe, i gbandaka gaoni ingaapai.’ (Amokedi 3:19) Rogo gupai nga ka saberã nga gine? Ti nayugo gupai nga ka du na gberãrago tipa gu gbegberẽpai ani namangihe. Ni kpiapai, ka si du nga mo aaraka gu raka nga ga wasiwasi mangapai, si naida mo sa gamo berã asa. Ka si vura du vurũ nga mo naamanga kina gupai du ni ruruhe rogo gamo raka yo naabaha, si naida mo nisa gamo berã asa kindi, bambiko ani dunduko nga aboro ingapai si aida ani sana Mbori tipa ko mbupai furani ti gaani aingapai.—ARomo 3:23; 5:12.\n13. Rogo gupai yo nga ‘sa tironi’ nga gine?\n13 Ya mo gu yangara pai gbua si aidaha nga kadu na gberãrago tipa gupai mo namangihe? Oó. Petero aya si naida ani ‘sa tirani.’ Gere nayugo gupai nga si naida mo ne gu sino raka mo aarakaha mbata na ki tona ka manga gupai du ni ruruhe. Ni kpiapai, mo makianga gupai nga mo nandu ku rogo gu ba mo aandunga mbata ku rogoho ya. Tifuo bete regbo, mo ki ini gupai nga mo ima inga. Ginipai ka mo mangihe? Kango ti ni te nga mo ima rengba ka zogosa bete nduge, ka ru, ka sa tiro, na ki ndu ngba ruru gene. Wakina gure a, a wa mo nikaa wirika Baibiri, mo nika ino gupai nga gu kura asino watadu gu kura apai kinaho rogo gamo raka yo si aaida mo mangi ariapai rogoho. Mo du na nyemu ka ‘sa tiro’ du rogoyo nga, ka manga agu aˈariapai si aida mo mangihe na ki tona kaa manga gupai du ni ruruhe.\nMO MANGI GAMO KPARATISE\nYa mo mo kidohe fu Yekova nga mo nika iriso ko?\n14. Wai du mo akpara gamo raka fu Mbori?\n14 Gu kura nyanyakipa diandue si aida mo dihe mbata fu mo zi bapatiza nga ka kpara gamo raka fu Yekova. Ho mo akpara gamo raka ni fu Yekova, mo namanga gu kparakpee mo akidohe rogoho Yekova ka iriso kina ko sa na ka sa gupai ko akpinyemuhe ni bambatapai rogo gamo raka yo.—Pa Fu Rugute ni Ue he 6:15.\n15, 16. Ginihe nafõngbadu boro yo tipa nikpara gani raka fu Mbori?\n15 Kidohe tipa ka iriso Yekova wa ka mo mangi zungahe tipa ka raka na gu boro mo akpinyemu ni nyeanye kindi. Mo berẽnga gupai ku berãro yo nga kumba na dee nambakada pa rogatise. Fuo ino gu kumba re gu dee re wenengai, ko kpinyemu ri na kidu na nyemu ka dia ri. Wa vura du vurũ nga nyanyaki diaberã du, gu kumba re na nyemu ka dia gu tindiro re bambiko ko ima kpinyemu ri.\n16 A wa mo nikaa wirikapai tipa Yekova, mo nika ye ka kpinyemu ko na ki mangi asadatise tipa ka iriso ko. Gere du nika fõngbaduroyo mo mangi gu kparakpee mo nika kidohe rogoho tipa ka iriso ko. Baibiri naya gu boro naida ka pekafuo Yesu ni du wa ka “ni mbu gani apai.” (Marako 8:34) Ginipai gupai re ayugoho? Si nayugo gupai nga ka maapa giasangba Yekova ni bambatapai rogo gamo raka yo. Gupai Yekova akpinyemuhe nyakipaha kisusi gu gamo apai mo akpinyemuhe na gamo asásá a.—Mo gedi 1 Petero 4:2.\nKA MO GUNDENGA BE TIGO YA\n17. Tipagine kura aboro akparanga gayo raka ti ni fu Yekova ya?\n17 Gu kura aboro kinaho aidanga ka kpara gayo raka fu Yekova ya, bambiko i nagunde nga i arengbanga ka kakuti gu gayo kidohe nga ka iriso Yekova te. I aidanga ka ba gberãrago ti Yekova te, watadu i rengbe kaa berã gupai nga ka si du nga i akparanga gayo raka fu Yekova te, ko asapanga ngbanga yo tipa agu apai i amangaha te.\n18. Ginipai rengbe ka undo ro tipa mo dibe gu gunde nga ga ba gberãrago ti Yekova?\n18 Gu nyemuse du mo na ni koyo du Yekova ni nika undoro tipa mo dibe gu gunde nga ga ba gberãrago ti ko. Bambiko gupai nga mo ima kpinyemuko, mo nika manga asadatise amanga tipa ka kakuti gamo kidohe fuko. (Batungusipai 5:4; AKorosaio 1:10) Mo aberãnga gupai nga si ni ba mbumbupai tipa boro mangi gupai Yekova akpinyemuhe te. Gu mokedi nangia Yoane aya: “Bambiko gi nga du na nyemu Mbori re, nga ka ani kuti gako rugute. Gako rugute asusa nga omerani te.”—1 Yoane 5:3.\n19. Tipagine du si aidanga mo nigunde ti kpara gamo raka ti ni fu Yekova ya?\n19 Si aidanga mo du mbata zanga ingapai mo kini ru ka kpara gamo raka fu Yekova te. Ko akpingo nyemu ani mangi gupai fu rii omerani te. (Atambuahe 103:14) Ko nika undo ro aundo tipa mo mangi gupai du ni ruruhe. (Yesaya 41:10) Mo kido kuti Yekova na kpotoroyo dunduko “ko arúga gamo apai foro nzunzu.”—Asanza 3:5, 6.\nKUSA PASE NI NGBA SA BATA\n20. Tingbafuo kpara mo gamo raka fu Mbori, gini kura diandue si aida mo mangihe?\n20 Ya mo mo naberãha nga mo ima mbakadatiro tipa ka kpara gamo raka fu Yekova? Tingbafuo manga mo gamo kparatise fu Yekova, gure nga mo ima mbakadatiro tipa gu kura diandue. Si naida mo zi bapatiza.\n21, 22. Wai du rengbe mo ka manga gu ‘kusa pase ni ngba’ nga ga gamo idapase?\n21 Si naida barii gu gbuu nga ga abaakumba rogo gamo dungurati ini gupai nga mo ima kpara gamo raka fu Yekova na mo naida ka zio bapatiza. Ko ni ka manga mbakadapai na gu kura bete abaakumba i fugu bete agu abangua yugopai nga ga Baibiri na mo. Ka i bihe nga mo ima rẽ, i nika gumba gupai foro nga mo nika zio bapatiza ti regbo gu bakere dunguratise naye re watadu ti regbo gu bakere dunguratise nga ga aDezire Yekova du tipa arame biata. Ti regbo gu bakere dunguratise re, gumbapai nika du kinaho nga gu nikaa sakapai tipa ginihe nga bapatiza. Gu bagumbapai nikaa manga gu gumbapai re nika sana agu aboro mbakaditiyo tipa ka zio bapatiza na wiri taata asanahe ue. Ho mo nikaa karagapai ni kuti agu asanahe re, mo nika manga gu ‘kusa pase ni ngba’ nga ga gamo idapase.—ARomo 10:10.\n22 Tingbafuo ho, mo ki zi bapatiza. I nika rindosi ro arindosi dunduko ku ime yo. Gamo bapatiza nika yugoho fu aboro dunduko nga mo ima kpara gamo raka fu Yekova na mo nga Dezire Yekova.\nGUPAI GAMO BAPATIZA ARU KUBAHA\n23. Rogo gupai yo nga i bapatiza boro “rogo rimo Mbori nga Ba na Wiri na Ziazia Toro” nga gine?\n23 Yesu aya i nika bapatiza gako abawiriki “rogo rimo Mbori nga Ba na Wiri na Ziazia Toro.” (Mo gedi Matayo 28:19.) Gupai re nayugo gine? Si nayugo gupai nga mo ima ida kuti ga Yekova pagbia na ga Yesu bangiriba rogo ga Mbori ringbisapai yo kodihe na wai Mbori amangasunge na gako ziazia toro.—Atambuahe 83:18; Matayo 28:18; AGaratio 5:22, 23; 2 Petero 1:21.\nHo mo azio bapatiza ni, mo nayugo gupai nga mo ima kpinyemu ka manga gupai Mbori akpinyemuhe\n24, 25. (a) Bapatiza narukuba gine? (b) Ginipai ani nika sakapai tipaha rogo gu yangara kapita nga ga gi buku re?\n24 Bapatiza narukuba nyanyakipa pai. Ho mo arindo ni ku ime yo, gure nayugo gupai nga mo ima imo gamo kuru gene raka watadu mo ima gindigo ho. Ho mo akura ni ime yo, mo nika tona gu vovo raka nga kaa manga gupai Mbori akpinyemuhe. Si nayugo gupai nga mo nikaa iriso Yekova tona awere kaa ndu kumbatayo kindi. Si naida mo nitingidi gupai nga mo akparanga gamo raka fu aboro, riigbu, watadu sunge te. Yekova du mo nakpara gamo raka fuko.\n25 Gamo kparatise nika undoro tipa mo sonosi mbembedi pagume na Mbori. (Atambuahe 25:14) Gere ayugongo gupai nga mo nika gbia bata mbiko gupai nga mo zi bapatiza te. Gu mokedi nangia Pauro akepai ki ya: “Oni mangi pa gaoni bata tigaoni ni gunde na kio.” (AFiripoio 2:12) Bapatiza gbua nga tonatonapai. Ono wai du rengbe mo ka nye mbembedi na Yekova? Gu yangara kapita nga ga gi buku re nika karagapai sa gu sanahe re.\nBAMBATA RENGO: YA MO SI NAIDA MI ZI BAPATIZA?\n“Mo bí, ime du re! Gine naza re ti bapatiza?”—Amokedi 8:36\nTipagine si aida mo zi bapatiza ti ni na wai du si aida mo zi bapatiza?\nBapatiza nayugo gupai nga mo ima mbu gamo kuru gene raka na ki tona vovo gene raka nga ka manga gupai Yekova akpinyemuhe.\nSi naida mo zi bapatiza azio tipa ka iriso Yekova.\nBapatiza nayugoho fu kura aboro nga mo naida ka iriso Mbori.\nSi naida i rindosi ro arindosi kina boro kutii ime yo a wa si adu tipa Yesu.\nUE RENGO: YEKOVA AIDANGA MO MANGI GUPAI NGA GU SUSI OME RO TE\n“Bambiko gi nga du na nyemu Mbori re, nga ka ani kuti gako rugute. Gako rugute asusa nga omerani te.”—1 Yoane 5:3\nTipagine du si aidanga mo gunde ti ni ti kpara gamo raka fu Yekova ya?\nAtambuahe 103:14; Yesaya 41:10\nSi aidanga mo du mbata zanga ingapai tiro mo kini ru ka kpara gamo raka fu Yekova te. Ko nika undo ro aundo tipa mo mangi gupai du ni ruruhe.\nGu nyemuse du mo na ni tipa Yekova nika undoro tipa mo dibe gu gunde nga ga ba gberãrago ti ko.\nBIATA RENGO: AGU ADIANDUE NANDU SA BAPATIZA\n“Ako gi Mbori, rago ngba ti re ka amanga gu pai ngba angba ti ro; ii, ga rugute du kpotore yo.”—Atambuahe 40:8\nGinipai si aida mo mangihe tipa ka kpara gamo raka fu Yekova?\nMO WIRIKI FUGO MBORI\nMo inipai tipa Yekova gbiati Yesu. A wa mo nikaa wirikapai tipa yo ni bakerehe gbe, kinawo a mo nikaa kpinyemuyo.\nMO SONOSI GAMO IDAPASE\nMo du na kido kuti ga Mbori akidohe gbiati gu ome du ga Yesu motumo na ni ka batasarani be ingipai na kpio.\nMO SA GAMO BERÃ\nGere nayugo gupai nga kadu na bakere gberãrago tipa gupai mo namangihe ni gbegberẽhe.\nMO SA TIRO\nGere nayugo gupai nga ka mbu gbegberẽ mangaapai na kini mangi gupai du ni ruruhe.\nMO KPARA GAMO RAKA\nMo nakpara gamo raka fu Yekova ho mo amanga kidohe ni rogo kparakpee yo fuko tipa ka iriso kina ko sa na ka sa gupai ko akpinyemuhe ni nyanyakipa pai rogo gamo raka yo.


Wai rengbe Ziazia Kekeapai ka undo rani ani banda gaani unga na ga kura aboro?—ATAMBUAHE 36:9.\n1. Tipagine si aida ti ni Mbori nifu arugute furani?\nMbori nga Bakusirani ima du niˈiratatamana kisusi rani gbe. Wangia ko gu Barani duna nyemuse, ko naberã parani aberã. Na ko aakusanga rani ani ra nirirani zanga ko te. (Yeremaya 10:23) A wa si naaida agude gbia arugute agbia be avunguyo, ani dunduko si aida arugute yeaye furani be Mbori. (Yesaya 48:17, 18) Agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai nga gamahe furani be Mbori.—Mo gedi 2 Timoteo 3:16.\nGa Yekova arugute nayugo wene gene raka furani awere na wai rengbe ani ka gbia nyenye amosoro kumbatayo. Wa duhe nga Mbori du nakusi rani, si ruaru na ki ngba angba ani di gako arugute kugume.—Mo gedi Atambuahe 19:7, 11; Yugoti 4:11.\n2. Wai Ziazia Kekeapai aruga rani?\nKura apai kinaho rogo Ziazia Kekeapai nayugo gupai furani si aida ani mangihe rogo dungu abangiriaba. Ono kura arugute nazahe aza ziazia ti kura apai. (Pa Fu Rugute ni Ue he 22:8) Si naida ani berẽ wenengai tipa ka ino wai gupai du rogo Ziazia Kekeapai aruga rani rogo abangiriaba nibakiakia. (Asanza 2:10-12) Nikpiapai, Ziazia Kekeapai naya furani wee unga nga gamahe be Mbori. Gupai re rengbe arengba ka ruga rani ba gaani sunge yo, kporoyo, watadu ho ani ata ni. Ka ani atingida gupai nga unga nga gamahe, si sa rani asa ani ne agu apai rengbe ka gberesapa gaani unga watadu gu nga ga kura aboro.—Mo gedi Amokedi 17:28.\n3. Gini arugute ue nyakipaha gbe?\nYesu afura tipa arugute ue nga gu nyakipaha gbe. Gu bambataha nayugo kina boro gupai i akusi aboro ti ni, nga ka ino Mbori, kini kpinyemuko, na kini irisiko niruru aboro. Si naida ani berẽkurii gi rugute re rogo agu adiaberã dunduko ani amangaha. (Asanza 3:6) Agu aboro nairisa gi rugute re nada ni abakurea Mbori, ki gbia ndikidi ngbarago, na ki gbia nyenye unga.—Mo gedi Matayo 22:36-38.\nGu ue rugute Yesu apepaha rengbe ka undo rani ani duna wene pagume na akuarani. (1 AKorindo 13:4-7) Mangasunge na gi ue rugute re nakoda manga aboro ngba gu gene Mbori amanga aboro ngbaha.—Mo gedi Matayo 7:12; 22:39, 40.\n4. Wai agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai aundo rani?\nAgu arugute nga ga Ziazia Kekeapai nayugo wai fu aborokporo rengbeyo kadu nikodikodiyo rogo nyemuse. (AKorosaio 3:12-14) Fugo Mbori nabanda aborokporo a na kura rugute si afuhe nga, si naida rogatise du niguhe nika nyeanye kindi.—Mo gedi Bambata Pai 2:24.\nPa ndu ani kuti agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka banda rani ti kpotorani na ngbaduraniyo. Nikpiapai, badungu abairasunge ninaaida kina agu amangisunge naraka kuti agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai nga gu nabipa mangasunge nyanyakii na zanga dĩi watadu ziree. (Asanza 10:4, 26; AEbere 13:18) Fugo Mbori nayugo gupai furani a nga ani rengbe kina be agu ahe si aida aida nzunzu si du berani na kini bi pa gaani bakure na Mbori na nyanyakipaha susi aũzegino.—Mo gedi Matayo 6:24, 25, 33; 1 Timoteo 6:8-10.\nPa raka ani ringbisihe kuti agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka banda kpotorani be akaza. (Asanza 14:30; 22:24, 25) Nikpiapai, ka ani airisa gu ga Mbori rugute nazahe ti kpibuda, ani bandatirani abanda be kere akaza gbiati abéno. (Asanza 23:20) Yekova naida gupai nga ka ani aida ka mbirabuda, ani mbirihe rengbearengba. (Atambuahe 104:15; 1 AKorindo 6:10) Agu arugute nga ga Mbori naundo rani ani banda gaani mangaapai na gaani aberã. (Atambuahe 119:97-100) Ono tie, ndikidi aKristano airisanga ga Mbori arugute gbua tipa ka gbia undo tipa tiyo te. I namangaha wo tipa ka fu irisa fu Yekova.—Mo gedi Matayo 5:14-16.\nWai du Rengbe Mo Kada ni Bakurea Mbori?\nSi taata ka raka gu raka nafu ngbarago fu Mbori. Nirengo, mo rengbe arengba kada ni bakureako.\nWai du Mbori abi bagude vuseyo, dia kure kutii kpotoseyo, na gu unga nga ga anya?\nMo gbia gu wirikapai nga ga Baibiri ti gu regbo na rogo gu ba ngba tiro.


Gu Rengo du Tipa Mbori\nMO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Baoule Batak (Toba) Bicol Bulgarian Cakchiquel (Central) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Ga Georgian German Greek Guarani Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hmong (White) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Macedonian Malagasy Maya Mazatec (Huautla) Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Ossetian Otetela Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tahitian Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nTipagine Mbori aida ani ini rengo ti ni? Mo gedi Yoane 17:3\nMbori aima fura na aboro. Ko amangisunge na gako ziazia toro watadu gako ome mangaapai tipa ka maa gako aberãpai ku ngbadu agu aboro yo naake Ziazia Kekeapai. (2 Petero 1:20, 21) Ani rengbe ka ino gu rengo du tipa Mbori ni geda ani Ziazia Kekeapai.—Mo gedi Yoane 17:17; 2 Timoteo 3:16.\nRogo Ziazia Kekeapai yo, Mbori nayugo dungu apai tipa tiko. Ko nayugo ndu gupai ko akusi aboro ti ni, gupai ko nika mangaha fu aboro, na wai ko aida ani raki. (Amokedi 17:24-27) Yekova Mbori naida ani ini gu rengo du tipa ko.—Mo gedi 1 Timoteo 2:3, 4.\nTipagine Mbori adia agu boro ti ni kugume nakpinyemu rengo?\nYekova nga Mbori rengo, na ko akedi Wiriko nga Yesu ko ye ka yugo rengo fu aboro. Sidu tie, agu aboro nakpinyemu rengo naye koyo du Yesu ni. (Yoane 18:37) Mbori naida ngbatunga agu aboro re da ni airisiko.—Mo gedi Yoane 4:23, 24.\nSatana Bakitingbanga naka na badungu aboro ti ino Mbori ni gbaraga ko ziree ayugopai ti rimo Mbori. (2 AKorindo 4:3, 4) Agu aboro aidanga na rengo ya, i naida na ngbatunga agu ayugopai re. (ARomo 1:25) Ono dungu amirioni aboro nagia gu rengo du tipa Mbori ni wirika yo Ziazia Kekeapai.—Mo gedi Amokedi 17:11.\nYa mo mo naberãha nga Mbori naberãpa ro? Mo wirikipai tipa asino Mbori na wai rengbe mo kada ni bakurea ko.