“Ani Ndu na Mo”—Zekaraya 8:23 | Tipa Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) English Estonian Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Javanese Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Lamba Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngangela Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Zande Zapotec (Isthmus)\n“Ani ndú na mo, bambiko ani gi he ya Mbori du na mo.”—ZEK. 8:23.\nABIA: 32, 31\nWai du Zekaraya 8:23 adigisotihe?\nSi naida mbedimbedi aKristano nibi tiyo wai? (1 Kor. 4:6-8)\nTipagine si aidanga ani bakibangirani ti ni na pa nge agu aboro nari kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu ya? (Rom. 9:11, 16)\n1, 2. (a) Ginipai Yekova agumbaha nga si nika manga ti gaani regbo re? (b) Gini asanahe ani nika wisigopai tipaha rogo gi kekeapai re? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\nYEKOVA afura kumbatayo tipa gi regbo ani araka ti ni re nga: “Ni gu rago re akumba bawe nikazada ga gu boro Ebere baukadi, ki ya, ‘Ani ndú na mo, bambiko ani gi he ya Mbori du na mo.’” (Zek. 8:23) Wakina agu akumba bawe du payo re, agu aboro du na maabangirise tipa ka raka auru kpotosende ane ima zada “ga gu boro Ebere baukadi.” I na bakere sambuohe tipa ka kodatiyo na agi aKristano du ni mbedimbediyo na toro re nga “ga Mbori Yisaraere” ni inoyo gupai nga Yekova nafu maku kurii gako mbedimbedi aboro.—Gara. 6:16.\n2 A wa si adu tipa gu nebi nangia Zakaraya, Yesu afura tipa gu wene kodatise ga Mbori aboro agbiaha. Ko afura tipa apefuoko wa badona ue nga “umba rika aboro” na “kura akandoro,” ono ko aya “rimbasara adú adu sa” na “babanda akandoro ki du sa.” (Rk. 12:32; Yo. 10:16) Ono tie, gu pagume du dagba gu badona du ue re naye na sanahe nga: (1) Ya mo si naida kura akandoro ini rimo agu aboro dunduko nga mbedimbedi aKristano areme? (2) Si naida mbedimbedi aKristano nibi tiyo wai? (3) Gini bipai si aida mo du na ni ka si du nga boro rogo gamo dungurati tona ka ri kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu? (4) Ya mo si naida mo bakibangiro na pa nge agu aboro nari kpakuto? Si naida ani wisigingo akaragapai kuti agi asanahe re ni basasa.\nYA MO SI NAIDA ANI INI RIMO AGU ABORO DUNDUKO NGA MBEDIMBEDI AKRISTANO AREME?\n3. Tipagine adu ngaha ti ni furani taata ka ino da nika du dagba agu aboro du bangeyo nga 144,000 ya?\n3 Ya mo si naida kura akandoro ini rimo agu aboro dunduko nga mbedimbedi aKristano areme? Karagapai ni wiri guruhe nga oó. Tipagine adunga ha ti ni wo ya? Bambiko ka boro vura gbia gu yambahe nga ga ngbangbaturũ, gure nga ni gbia kina kungbo yambahe gbua, angianga yangara mosoro ya. Gere nga ndu gupai Satana akusa “zire anebi, . . . wa ka i ingisi siasia aboro” ti ni. (Mt. 24:24) Boro ho rengbe ka ino singia mbedimbedi Kristano nika gbia gani mosoro ngbangbaturũ yo te daho Yekova nika sarangbanga ni ni nga ni ima rẽ tipa gu mosoro re. Yekova du namanga gu diaberã re na kini dikohe tiní ni yangaraha singia mbata fu ni kpi niruru ni watadu bara ti tonatona “bakere gberãngbi.” (Yugo. 2:10; 7:3, 14) Sidu, wiri undoho fu gu boro naraka awere tipa ni asadi ka ino ada dagba ga Mbori amoyambu yo nika du dagba agu aboro du bangeyo nga 144,000 ni yangaraha te. \n4. Ka si du nga si taata tipa ani ini rimo mbedimbedi aKristano auru kpotosende areme te, wai du rengbe ani ka “ndú na” yo?\n4 Ka si du nga si taata tipa ani ini rimo agu aYisaraere nga ga toro yo areme te, wai du rengbe agu aboro nga kura kandoro ka “ndú na” yo? Ani bingo gupai gu sangbanebi du rogo Zakaraya agumbaha tipa agu akumba du bawe re. Agi aboro re ‘nika zada ga gu boro Ebere baukadi re, ki ya, “Ani ndú na mo, bambiko ani gi he ya Mbori du na mo.”’ Wa vura duhe nga kina bangisa Ebere i nafura tipa ni ane, gu fugo nga “mo” re si nafura tipa aboro ni dunguyo. Sidu, gu boro Ebere re nga badona aboro angianga bangisa boro sa ya! Anga si naida ani ini agu aEbere nga ga toro yo ni basasa ani kini ru ka ndu na gu ni te. Kuba gure, si naida ani ini yo wa badona na kini undo yo wa rengbe omerani na ni. Ziazia Kekeapai angarasanga rani ani pekefuo boro sa te. Yesu nga gaani Bangbembatayo.—Mt. 23:10.\nSI NAIDA MBEDIMBEDI AKRISTANO NIBI TIYO WAI?\n5. Gini zahe si aida mbedimbedi aKristano berẽkuriihe nyanyaki, na tipagine?\n5 Si naida agu aboro nari kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu wisigi gu zahe du rogo 1 AKorindo 11:27-29. (Oni gedihe.) Ginipai gu mokedi nangia Pauro aaida ka gumbaha na gipai re? Mbedimbedi Kristano rengbe ka ri kpakuto si kidu ni gbegberẽ he ka si du nga gani pagume na Yekova ni wenehe te. (Eb. 6:4-6; 10:26-29) Ngbatunga gu zahe re naundo mbedimbedi aKristano i tingidi gupai nga i ata dianga gayo mosoro te. Si naida i nindu kumbatayo kindi tipa ka ‘dusia gu ringbisiringbisi he du ku mbata yo sa dia gu mosoro du ti ga Mbori yambahe ari yo rogo Kristo Yesu yo.’—Frp. 3:13-16.\n6. Wai du si aida mbedimbedi aKristano nibi tiyo?\n6 Ga Mbori toro adu kugii Pauro ko zungodi mbedimbedi aKristano i tá “ata si ki re are na gu yambahe i ayambu [yo sa ni].” Wai du si aida i mangi gipai re? Pauro aya “ni umbasiti na zera, na gbanga hipai, oni hi pai fu akuaroni ni nyemuse; nike na ka kuti gu du sa nga ga Toro zikazika, ni gu ũkpamiatise nga zereda.” (Ef. 4:1-3) Ga Mbori toro naye na umbasitise, angianga rukö ya. (Koro. 3:12) Nirengo, mbedimbedi aKristano ima inoho nga anga i du na bakere ziazia toro kisusi agu aboro du na maabangirise tipa ka raka auru kpotosende ane te. I atanga ngbaduyo nga i na kparakpara inohe watadu ayuguyugupai te; i aˈasadanga ka yugoho nga i nyakipa yo kisusi kura aboro te. Na si aidanga i asadi ka ya fu kura aboro gi boro re a nga kina mbedimbedi Kristano na si naida ni tona ka ri kpakuto te; kuba gure, si naida i du na umbasitise ki ini gupai nga Yekova du nayamba yo.\n7, 8. Ginipai si aidanga mbedimbedi aKristano berẽpaha ya, na tipagine?\n7 Wa vura duhe nga bakere momu du ngaha nga boro gbia gu yambahe nga ga ngbangbaturũ, mbedimbedi aKristano aidanga aboro nifu kparakpara irisa fuyo te. (Ef. 1:18, 19; oni gedi AFiripoio 2:2, 3.) Ga Yekova toro namanga dezirepai fuyo ni basasa. Anga tingidapai ho i amangaha fu zegino te. Sidu, si airiwongo tiyo te ka si du nga kura aboro aidanga kuti gupai nzunzu nga i ima mbeda yo na ziazia toro te. Nirengo, i ima ino gupai nga Ziazia Kekeapai naruga aboro tipa ka i idinga kuti gu boro niˈipo naya Mbori ima sia ni ya. (Yugo. 2:2) Sidu, si aidanga i mangisunge na pa mbeda yo na ziazia toro wa “waraga yambahe” tipa ka yugo tiyo fu kura aboro te. Na si aidanga i fura tipa pa gayo yambahe fu kura aboro tipa ka gbeberã aboro kutiyo te; si aidanga i ta ngbaduyo tipa gu gayo mosoro nika du kumbatayo re te.—1 Kor. 1:28, 29; oni gedi 1 AKorindo 4:6-8.\n8 Kurigure, mbedimbedi aKristano abingo tiyo wa i du rogo gu badona du paha kuari te. I agbatanga kura aboro i gbia gu yambahe re na kini moibangiriyo nga si naida i du ni kodikodi yo watadu ka asada ka kusa kparakpara badona nga ga wisigo Ziazia Kekeapai te. (Gara. 1:15-17) Ngbatunga gu mangapai re rengbe ka ye na kparakaro rogo dungurati gbiati zanga mangapai kuti ziazia toro mbiko ziazia toro nga guhe naye na zereda gbiati kodatise.—Oni gedi ARomo 16:17, 18.\nGINI BIPAI SI AIDA MO DU NA NI?\n9. Tipagine si aida mo du ti ni na rubangirise nibipa gu gene mo amangapai ngbaha fu gu boro nari kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu? (Oni bi gu sanduki nga “ Nyemuse ‘Amanga Nga Gu pai Angba Nga ya Te.’”)\n9 Wai du si aida oni mangi fu gu boro ri kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu? Yesu aya fu gako abawiriki wẽ: “Oni ki du ni awirina dunduko.” Ko aya berewe wẽ: “Gu ni ka kiisa tini, i aúmbasi ni aumbasi; na gu ni nikaumbasi tini i akíisa ni.” (Mt. 23:8-12) Sidu, si adu ni gbegberẽpai tipa ka kiisopa kura aboro, ka si vura du nga i nga awirina Kristo vurũ. Ziazia Kekeapai nangarasa rani tipa agu abaakumba nga aKristano ani wiriki gayo idapase mbiko i nangbembatayo furani, ono si ayanga furani ani tumbapa aboro kuari wa gaani agbia te. (Eb. 13:7) Nirengo, Ziazia Kekeapai nafura tipa aguyo nga “i re na irisa susi.” Ono tie, agu aboro re rẽ na irisa angianga mbiko gupai nga i nga mbedimbedi aboro ya, ono mbiko i “nazoga rago wenengaĩ” watadu nangerakurii apai wenengai na i “namanga sunge rogo tungusapai na yugopai” nyanyaki. (1 Tim. 5:17) Sidu tie, si rengbe kadu ni gbegberẽpai fu agu aboro du na gu yambahe nga ga ngbangbaturũ ka si du nga kura aboro nafu irisa fuyo kisusi. Gu gberẽ agberã nga, ka aboro amangapai fu mbedimbedi aKristano kia, si rengbe kadu fuyo ni kpakarapai i du na umbasitise. (Rom. 12:3) Boro ho dagbarani rengbe ka ida ka sa wirina Kristo niti te!—Rk. 17:2.\nWai du si aida mo mangi fu gu boro nari kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu? (Oni bi genewaraga 9-11)\n10. Wai du rengbe mo ka yugoho nga mo nairisa mbedimbedi aKristano?\n10 Wai du rengbe ani ka yugo gu irisa rẽarẽ fu agu aboro Yekova nasia ka mbeda yo na ziazia toro? Si aidanga ani sasana yo tipa pa mbedayo na ziazia toro te. Si nika sa gupai nga ani zanga rimiso tirani ku rogo gupai angianga gaani ya. (1 Tesa. 4:11; 2 Tesa. 3:11) Si aidanga ani du na gu berãpai a nga avunguni, diani, watadu gu kura agumeni a nika gbia gu yambahe re agbia te. Wiri kodatise ho du dagba gupai re na rogatise watadu pagume te. (1 Tesa. 2:12) Si aidanga ani sasana gayo abadiarogatise tipa gu bipai du yo na ni tipa wa i naini gupai nga i nika raka rogo Paradizo auru kpotosende ane zanga gayo badiarogatise te. Kuba gupai nga ani sasana yo na agu asanahe rengbe ka imisa yo, ani dunduko si aida ani du na kido nga Yekova nika za beko aza tipa ka ‘mbisa gu nyemuhe nga ga unga ahe dunduko.’—Tam. 145:16.\n11. Wai du rengbe ani ka bandatirani ka si du nga ani ne gu sino nga ga kiisopa kura aboro?\n11 Agu aboro namanga fu mbedimbedi aKristano ngba wene gene nabanda tiyo be kereapai. Ziazia Kekeapai naya furani wẽ “kungba awirina” watadu ziree awirina rengbe arengba ka rimo ku rogo dungurati. (Gara. 2:4, 5; 1 Yo. 2:19) Agi airaziree re ima rengba ka ya ami nga mbedimbedi aKristano. Kurigure, kura mbedimbedi aKristano ima rengba ka ti kusayo ti gayo idapase. (Mt. 25:10-12; 2 Pet. 2:20, 21) Ka ani bandatirani ti gu sino nga ga tumbapa aboro kuari, ngbatunga agu aboro re agbenga rani kusayo ti rengo te; na pa gaani idapase arengbanga ka gberã mbiko gupai nga nyanyakipa Kristano watadu gu wirina di gbanga regbo rogo dungurati ni berewe niruru te te.—Yuda 16.\nNA GINIPAI DU TIPA PA NGE AGU ABORO NARI KPAKUTO?\n12, 13. Tipagine si aidanga ti ni ani bakibangirani na pa nge namba agu aboro nari kpakuto ya?\n12 Rogo agu agarã susi kusayo, ani ima bi gupai nga bange agu aboro nari kpakuto ti regbo Tingida Pakpio Yesu nange kina kumbatayo. Gi pa ngeyo re kia ti wai ani aabi bange agu aboro naari kpakuto si niumba dungu bawe agarã kusayo. Ya mo si naida gipai re fudi rani? Oó. Ani wisigingo nyanyakipa apai nga gu si aida si du rirani yo.\n13 “Gbia ini agu yo nga gako yo.” (2 Tim. 2:19) Agu aboro nageda bange aboro ti regbo Tingida Pakpio Yesu, i arengbanga ka ino da nzunzu du na gu maabangirise nga ga ga ku ngbangbaturũ yo te. Bange agu aboro re nakoda agu aboro du na gu iraira bipai nga ami nga mbedimbedi aboro a. Gu kura aboro kinaho naatona ka ri kpakuto i ki ima mbu rihe kusa. Runga ri agu akurayo yo te, watadu nunga nazio agu akurayo i ki tona ka bi tiyo nga i nika zogarago na Yesu ngbangbaturũ yo. Sidu tie, pa nge agu aboro re ayugongo namba gu mbedimbedi aKristano nzunzu he auru kpotosende te.\n14. Ginipai Ziazia Kekeapai agumbaha tipa bange gu mbedimbedi aKristano nika du auru kpotosende ho bakere gberãngbi nika tona ni?\n14 Mbedimbedi aKristano nika du na apapara zegino dunduko ho Yesu nika ye ni tipa ka dia yo ku ngbangbaturũ yo. Ziazia Kekeapai nafura tipa gu regbo re nga Yesu aya: “Ko ki kedi gako amaraika na bakere woro ngbunga, i ki dungura gako siasia aboro rogo arago dũ, ti digida ngbangbaturũ dunduko.” (Mt. 24:31) Ziazia Kekeapai naya kina yangara mbedimbedi aKristano nika nye auru kpotosende rogo yangara areme. (Yugo. 12:17) Ono tie, Ziazia Kekeapai ayugongo namba aguyo nika nye daho bakere gberãngbi nika tona ni te.\n15, 16. Ginipai si aida ani rugutirani na ni nibipa sia Yekova agu aboro du bangeyo nga 144,000?\n15 Yekova nasia mbedimbedi aKristano. (Rom. 8:28-30) Yekova atona ka sia mbedimbedi aKristano fuo Yesu kpi na ki zingi be kpio, na si nawira wa agu aboro dunduko naadu rogo gu dungurati naadu rogo bambata sa kama agarã angia kina mbedimbedi aKristano. Natona ti bambata sa kama agarã ki da ti tonatona yangara arame, badungu agu aboro naaya i nga apefuo Kristo angia ziree aKristano; Yesu ayambuyo nga “rende.” Wa si avura du wo, Yekova aandu kumbatayo kindi kaa sia bete gako ruru aboro vuru agu agarã yo re dunduko, na i adu wakina gu “morũ” Yesu afura tipaha. (Mt. 13:24-30) Vuru yangara arame yo, Yekova nandu kumbatayo kindi tipa kaa sia agu aboro nika du dagba gu agu aboro bangeyo nika du nga 144,000.  Ka si du nga ko sia ka sungo dati gu regbo nga ga yangara arame re tipa ka sia agu aboro du tipa gi momu re, ada nga ani rengbe ka sakapai na gako tatamana? (Yes. 45:9; Dan. 4:35; oni gedi ARomo 9:11, 16.)  Si naida ani du na rubangirise ani andu ka mangapai wakina agu abamangisunge naakpakanahe tipa wai bairasunge amangipai fu agu abamangisunge natona sunge ti asa bisue nyemu.—Oni gedi Matayo 20:8-15.\n16 Anga agu aboro dunduko du na gu maabangirise nga ga ga ku ngbangbaturũ yo du ni papara “gu kangara moyambu tie du na tatamana” te. (Mt. 24:45-47) A wa si adu rogo bambata sa kama agarã, aYekova na Yesu du nariga dungu aboro areme vurube umba rikaaboro. Kina bete mbedimbedi aKristano rogo bambata sa kama agarã Yekova amangisunge na yo tipa i ke gu papara Ziazia Kekeapai nga Vovo Ndika. Wakina gure a, kina bete mbedimbedi aKristano Yekova nasia yo tipa i nifu ‘riahe ti ragoho.’\n17. Ginipai wiriki moho rogo gi kekeapai re?\n17 Ginipai wiriki ani he rogo gi gaani sakapai re? Yekova ima sia ka fu amosoro ue ni bakiakia nga raka ngbangbaturũ yo fu agu aEbere nga ga toro yo na raka auru kpotosende fu agu akumba bawe nandu fuo boro Ebere. Wa vura duhe wo, ko naida i dunduko du niruru yo singia aguyo naga ku ngbangbaturũ yo watadu aguyo nika raka auru kpotosende ane. Agi abadona ue re dunduko si aida si du na umbasitise. I dunduko si aida i du ni kodikodi yo. I dunduko si aida i sa zereda si du rogo dungurati. Wa yangara arame ambeda ka digo, ani dunduko dinga berã adia tipa ka mangasunge wa akandoro sa tiibe Kristo.\n^  (genewaraga 3) Atambuahe 87:5, 6 nayugo gupai nga si nawira wa kumbatayo, rimo agu aboro dunduko nika zogarago na Yesu ngbangbaturũ yo, i nika yugoho ayugo.—Rom. 8:19.\n^ (genewaraga 15) Wa vura duhe nga Amokedi 2:33 nayugo gupai nga aYesu na Yekova du na sia agi aboro re, Yekova du nzunzu nga Mburu gu yambahe re.\n^  (genewaraga 15) Ka oni aida ka ino kura apai, oni bi “Asanahe be Agedihe” rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Merekoko 1, 2007, kpe. 30-31 rogo pa-Ingirisi.\nNyemuse “Amanga Nga Gu pai Angba Nga ya Te”\nHo gu mokedi nangia Pauro afura ni tipa gu nyemuse nga ga aKristano, ko aya: ‘Nyemuse nahi pai ni gbanga ha, ki du na weneringise; nyemuse akpi nga he te; nyemuse aabia nga tihe te, azaraga nga tihe te. Si amanga nga gu pai angba nga ya te, agbata nga gaha pai te.’ (1 Kor. 13:4, 5) Gu fugo sayo ho nga ‘manga gupai angbanga ya’ rogoyo nga gu boro namangapai ngba gbegberẽ gene watadu adunga na wenesino mangaapai ya. Ono tipa gu nyemuse nga ga aKristano, si nakoda berãpa gu bipai nga ga kura aboro.\nAni rengbe ka yugo gu nyemuse nga ga aKristano nibipa wai ani amangapai koyo du agu aboro ni nangbembatayo rogo apai rogo dungurati. Ti gu kura aregbo, agu awirina i naima inopai tipa yo wenengai nangbembatayo rogo apai rogo gu dungurati nga ga aKristano wa ababi adungurati, Aboro Betere, aguyo du rogo gu Rondo nga ga Be Basunge, aguyo du rogo Riigbu Bipasunge kodihe na gayo amoundo ima rengba ka ye tipa bakere dunguratise watadu gu kura ambakadapai nga ga siokrasia. A wa du sino aboro, si naida ani yugu irisa fu ngbatunga agu awirinarani re na adiayo. Si aidanga ani wiriki gu bipai nangia ga Dioturepe te. Ko aka ka dia agu awirina kugume na irisa nanaaye ku rogo gayo dagbarago. (3 Yo. 9, 10) Ya mo ani rengbe ka tona manga gupai angbanga ya koyo du yo ni zanga inoho? Wai du rengbe ani ka tona manga gipai re?\nWa vura duhe nga ani nidu na ngbarago tipa gu momu nga ka gbia agu awirina ye tipa bakere dunguratise re na adiayo, ani ima rengba ka tona zanga du na irisa ka si du nga ani namangapai koyo du yo ni wakina agu aboro nga abaworimo. Ni kpiapai, ya mo si rengbe kadu ni wenepai ka dia sura ni zanga ani sana ni wa baraho ni arihe ni na kini mangi gu kura apai? Ya mo ani rengbe ka sanayo i kekeapai ti gaani abuku watadu Ziazia Kekeapai wa ka ani abi sabe yo? Ya mo ani rengbe ka ru barabangiri kura aboro ki niidi gupai nga i di sura rani na yo? Nirengo, agi amangaapai re dunduko ayugongo gu nyemuse nga ga aKristano te. Kuba gure, gi mangaapai re rengbe ka yugo gupai nga ani ainongo ndu gupai ye yo ti ni te na gu nyanyakipa sunge gu ruru awirina re amangaha tipa rani te. Ginipai rengbe surungba gupai re kadu na ni kurii agu aboro ye tipa bakere dunguratise ni bambataha?\nGinihe rengbe ka undo rani tipa ani du na ruru bipai? Bambatapai nga, tambuahe gbiati taarimo, si naida ani fuhe fu kina Yekova sa. (Yugo. 4:11) Uehe nga, si naida ani ini gupai nga bakere kparakparapai gudu dagba irisa na kiisopa boro. Agi awirina re na adiayo, i aidanga ani mangi fuyo wa abaworimo te, ono wa awirinarani. (Mt. 23:8) Biataha nga, ani mangipai kuti gu rugute naya: “Agu apai dunduko oni akpi nyemu aboro nimangi he fu roni, oni nimángi kina ha fu yo a.” (Mt. 7:12) Ka ani moi agi apai re ku rirani yo, ani rengbe arengba ka yugo gu ngbatunga nyemuse “amanga nga gu pai angba nga ya te.”


‘Oni gi Sangbare ki Rugutironi na Ni’—Marako 7:14 | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Nahuatl (Central) Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tlapanec Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Zande Zulu\n“Oni gi sangbare a wa du oni dunduko, ki rugu tironi na ni.”—MK. 7:14.\nnga ga tunga musutada?\nnga ga agbooro?\nnga ga gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro?\n1, 2. Tipagine dungu aboro aagianga rogo agu apai Yesu apehe ti ni ya?\nBORO rengbe arengba ka gia fugo boro ni nifura na ni ki ini fugo gu boro re. Ya mo si rengbe kadu na undo funi ka si du nga ni agianga rogo gupai gu boro re apehe te? (1 Kor. 14:9) Wakina gure a, dungu aboro nagi gupai Yesu aapehe. Ko anaafura na yo rogo gu fugo i agiaha agia. Ono tie, anga i dunduko narugutiyo narogo afugoko yo te. Mbiko gipai re, Yesu aya fuyo wẽ: “Oni gi sangbare a wa du oni dunduko, ki rugu tironi na ni.”—Mk. 7:14.\n2 Tipagine dungu aboro aaruganga tiyo ti ni narogo gupai Yesu apehe ya? I adu na iraira bipai gbiati gbegberẽ aberã tipa ko. Yesu aya tipa yo wẽ: “Oni mbu gu rugute nga ga Mbori ni rengo ka ka kuti sinoroni!” (Mk. 7:9) Agi aboro re aagianga rogo afugoko yo te. I aaidanga ka aria gayo gene mangapai na gayo bipai te. Tuyo adu ni haha, ono ngbaduyo yo adu ni kisikisihe. (Oni gedi Matayo 13:13-15.) Wai tie rengbe ani ka ino singia ngbaduraniyo ni zazaha tipa ka gbia undo ti ga Yesu yugopai?\nONI GBIA UNDO TI GA YESU YUGOPAI\n3. Tipagine abawiriki arugutiyo ti ni na afugo Yesu?\n3 Si naida ani pekefuo gu kpiapai nangia ga ga Yesu abawiriki. Ko aya tipa yo wẽ: “Bangironi ni betedi he, bambiko si nabi he; na turoni, bambiko si nagia pai.” (Mt. 13:16) Gako abawiriki aru wai ka rugatiyo na ni baraho kura aboro aaruganga tiyo ni na ni ya? Bambatapai nga, i adu na nyemu ka sanahe na ka wetekapai tipa ka gia rogo afugo Yesu yo. (Mt. 13:36; Mk. 7:17) Uehe nga, i adu na nyemu ka sonosa agu apai i aidipaha ngbaduyo yo. (Oni gedi Matayo 13:11, 12.) Biataha nga, i adu na nyemu ka mangasunge na agu apai i agihe na ki rugutiyo na ni na rogo gayo raka yo gbiati ka undo kura aboro.—Mt. 13:51, 52.\n4. Tipa ka rugatirani na ga Yesu akpiapai, gini apai biata si akodaha?\n4 Ka ani aida ka rugatirani na ga Yesu akpiapai, si naida ani pekefuo gu kpiapai nangia ga gako ruru abawiriki. Gipai re nakoda apai a biata. Bambataha nga, si naida ani di regbo tipa ka wisigo afugo Yesu na kini berẽkuriihe, na kini mangi wetekapai, gbiati sana wene asanahe. Si nika sarani ani du na inohe. (Snz. 2:4, 5) Fuo gure, si naida ani bi wai gu inohe re andu sa na gupai ani aima inoho mbata, na kini rugutirani na gaha undo. Gure nika nasarani ani du na rugatinapai. (Snz. 2:2, 3) Ni yangaraha, si naida ani mangisunge na gupai ani nawirikihe, na ki mangihe rogo gaani raka yo. Gure nika nasarani ani du na tatamana.—Snz. 2:6, 7.\n5. Oni funga kpiapai nasakarogo gu kparakparapai du dagba inohe, rugatinapai, na tatamana.\n5 Gini kparakparapai du dagba inohe, rugatinapai, na tatamana? Ani funga kpiapai tipaha wa gere: Ani ya mo gu ru bebere gene tarambiri kini ye na ome koyo du mo ni. Bambatapai nga, inohe na saro mo ini gupai nga tarambiri du naye re. Fuo gure, rugatinapai na saro mo bi gupai nga ka mo ru kinaho kindi, si nika fõ ro afõ. Ni yangaraha, tatamana na saro mo guari ngbagene gu tarambiri re kusayo. Si du si airiwongo ti ni tirani ya ka bi gupai nga Ziazia Kekeapai nanyakasa rani ani “ká kuti ndikidi tatamana.” Si nga gaani unga!—Snz. 3:21, 22; 1 Tim. 4:16.\n6. Gini asanahe biama ani nika wisigoho ho ani nikaa sakapai ni tipa ga Yesu akpiapai? (Oni bi sanduki.)\n6 Rogo gi kekeapai re na gu ngbefuoho, ani nika wisigopai tipa akpiapai saba Yesu amangisunge na ni. Ho ani kaa wisigoho ni, ani nika sana agi asanahe du re: Rogo gu kpiapai yo re nga gine? (Si naundo rani ani du na inohe.) Tipagine Yesu ape gi kpiapai re ti ni? (Si nasarani ani du na rugatinapai.) Wai rengbe ani ka mangasunge na ni ka undo tirani na kura aboro? (Gere nga tatamana.) Ni yangaraha, ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n7. Rogo gu kpiapai nga ga tunga musutada nga gine?\n7 Oni gedi Matayo 13:31, 32. Rogo gu ga Yesu kpiapai nga ga tunga musutada nga gine? Gu tunga re narukuba gu pangbanga nga Kindo kodihe na surungba tungusapai nga gu dungurati nga ga aKristano. Wakina tunga musutada “du ni toni he ti atunga dũ,” gu dungurati nga ga aKristano atona ni wiri umbaha rogo gu garã nangia 33 F.B.K. Ono tie, bete bawe agarã kusa, gu dungurati re asono ni kina boro ipo. Si ada niba bakerehe kisusi. (Koro. 1:23) Pa sonaha adu ni wenehe mbiko Yesu aya furani wẽ “agu azire du ari yo” aye “ki nisusungu ti abehe.” Agi azire re narukuba agu aboro du na ruru ngbaduyo yo na gbia gu riahe nga ga toro, nzereme, na bambu rogo gu dungurati nga ga aKristano.—Oni ringbisinga ha na Yezekere 17:23.\n8. Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gu kpiapai nga ga tunga musutada?\n8 Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re? Ko amangisunge na gu iiriwo gene tunga musutada asona ngbaha tipa ka yugo gu ome du ga Mbori Kindo na ni tipa ka kio, ka banda, na ka diabe agu akpakarapai dunduko naaida ka rugusaha. Natona rogo 1914, gu ga Mbori riigbu du auru kpotosende nasona ngba iiriwo gene! (Yes. 60:22) Agu aboro nakodatiyo na gi riigbu re ima gbia gu bawene bandahe nga ga toro. (Snz. 2:7; Yes. 32:1, 2) Kurigure, gu gene agu apai nga ga Kindo asona ngbaha nayugoho nga he ho rengbe ka rugusaha te, mbiko si nadiabe akpakarapai dunduko.—Yes. 54:17.\n9. (a) Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gu kpiapai nga ga tunga musutada? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n9 Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gi kpiapai nga ga tunga musutada re? Si rengbe kadu nga ani naraka rogo gu dagbarago du aDezire Yekova rogoho ni kina beteyo watadu rogo gu ba aboro adianga gaani tungusapai kugume niipo ya. Ono tie, pa tingida ani gupai nga gu mbakadapai nga ga Kindo rengbe ka diabe akpakarapai dunduko na nyakasa rani ani hipai. Ni kpiapai, ho gu Wirina nangia F. E. Skinner ada ni India yo rogo 1926, kina bete aDezire Yekova gbua naadu rogo gu ringara re. Ti tonatonaha, sonakumbatayo adu gbua tooni, na i aya tipa sunge tungusapai yo wẽ “i naturã ha aturã.” Ko anye kuti tungusapai na ki bi wai gu pangbanga nga ga Kindo adibe akpakarapai. Awere, aDezire Yekova nga 37,000, na agu aboro naadu gugorö pati Tingida Pakpio Yesu adu nga 108,000. Berewe a, oni bingo gu kura kpiapai du tipa wai gu mbakadapai nga ga Kindo asono. Rogo kina gu bangisa garã gu Wirina nangia Skinner ada India yo, sunge tungusapai atona a Zambia yo. Awere, abatungusipai yo nga 170,000 na agu aboro naadu pati Tingida Pakpio Yesu rogo 2013 angia 763,915. Gure nayugoho nga boro 1 dagba aboro 18 Zambia yo naye tipa Tingida Pakpio Yesu. Nairiwo gu sonakumbatayo re!\n10. Rogo gu kpiapai nga ga agbooro nga gine?\n10 Oni gedi Matayo 13:33. Rogo gu kpiapai nga ga agbooro nga gine? Gi kpiapai re a nafura tipa gu pangbanga nga ga Kindo na sangbanaha. Gu “ngungo” re narukuba rikaaboro dunduko, na gu agbooro re kini rukuba wai tungusapai agbandaka gu pangbanga nga ga Kindo. Ono tie, aboro naabi musutada abi si nisono, ono i arengbanga ka bi agbooro si ni fuko ti tonatonaha te. Si nadia regbo adia tipa i bi gaha surungba sunge.\n11. Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gu kpiapai nga ga agbooro?\n11 Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re? Ko ayugu gupai nga gu pangbanga nga ga Kindo na ome ti ni ka gbataka rogo arago dunduko na ka manga ariapai. Gu pangbanga nga ga Kindo re ima da “digida sende yo.” (Amo. 1:8) Ono tie, aboro naabingo gu ariapai gu pangbanga re amangaha dedede te; agu akuraha namanga zanga i inipai tipaha. Ono ariapai kinaho, angianga kina nge aboro sa ya, ono wai si aria sino agu aboro nadia gu pangbanga re kugume du na arago dunduko re.—Rom. 12:2; Ef. 4:22, 23.\n12, 13. Oni funga agu akpiapai nayugo wai sunge tungusapa Kindo nasono kina wai duhe tipa gu kpiapai nga ga agbooro?\n12 Si nadia dungu agarã adia tipa aboro bi surungba sunge tungusapai. Ni kpiapai, arogotise nga Franz na Margit namangasunge rogo gu kura be-basunge awere, i amangisunge rogo gu be-basunge du Brazil yo rogo 1982, na ki tungusipai rogo gu kura tooni gbata. Dagba agu aboro i atona wirikapai na yo, dee aduho na awiiri biama. Gu bambata wiri garãko adu nga 12, ko angia boro-zee na kini gbu be wirikapai. Fuo i di yo rogo gu ba re, gene aadunga beyo tipa kaa wirikapai na agi aboro re te. Fuo agarã 25, i gbia momu ka ndu ka bi gu rago re. Ginihe i agbiaha yo? Dungurati naadu na abatungusipai rogoho 69, na abazakigene nga 13 naaye tipa adunguratise ku rogo gu vovo Bambu Kindo du yo. Na ginipai naadu tipa gu tooni gude nangia boro-zee re? Ko awere nga barii gu gbuu nga ga abaakumba! Wakina gu agbooro du rogo ga Yesu kpiapai, gu pangbanga nga ga Kindo asono ki aria gu raka nga ga dungu aboro, agu arogotise re aima du na ngbarago ka bi gipai re!\n13 Gu ome du gu pangbanga nga ga Kindo na ni ka aria ga aboro raka ni yuguyuguhe rogo agu aringara naka na sunge tungusapa Kindo. Si ima kpakara ka ino wai sunge tungusapai nagbataka rogo ngbatunga aringara wa gure, na kina ngbarani ninaazera ka bi surungbaha. Ni kpiapai, ani bingo gu ringara nga Cuba. Gu pangbanga nga ga Kindo ada yo rogo 1910, na gu Wirina nangia Russel ki ndu koyo rogo 1913. Sonakumbatayo adu yo tooni. Ginipai ani abihe awere Cuba yo? Abatungusipai yo awere nga 96,000 natungusa wene pangbanga, na agu aboro naadu pati Tingida Pakpio Yesu rogo 2013 adu nga 229,726. Gure nga boro 1 dagba 48 naye tipaha. Zavura rogo agu aringara i kanga na sunge tungusapai rogoho ya, gu pangbanga nga ga Kindo ima da rogo agu aba agu aDezire Yekova du yo aainongo ho nga si ada yo ya. *—Batu. 8:7; 11:5.\n14, 15. (a) Wai rengbe ani ka gbia undo ti gupai ani awirikaha ti gu kpiapai nga ga agbooro? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n14 Wai rengbe ani ka gbia undo ti gupai Yesu ayuguhe furani rogo gu kpiapai nga ga agbooro? Ho ani aberã ni kurii gupai ga Yesu kpiapai ayugoho, ani nabihe nga ndupai ho ani bakibangirani na pa wai gu pangbanga nga ga Kindo nika da fu agu amirioni aboro ata gianga ha ya te. Yekova ima ino gupai rengbe ko ka mangaha. Ono gaani sunge nga gine? Fugo Mbori nakaragapai niya: “Mo rũ ga tunga wiso, ka mo mbú nga rũ he nyemu ya; bambiko mo aina nga pa gini gu nikaida te, watadu ga wiso watadu ga nyemu, watadu si ue nikaida aida dũ.” (Batu. 11:6) Rengo ngaha nga, si aidanga bangirani go ti kpara fu Mbori tipa gu pangbanga nga ga Kindo du na diabese rogo agu aringara naka na sunge tungusapai te.—Ef. 6:18-20.\n15 Kurigure, si aidanga ani du na gberãrago ka si du nga ani abingo wene sangbana gaani sunge te. Si aidanga ani napayasipa “gu uru nga ga rukutu apai” te. (Zek. 4:10) Kusa, surungba gu sunge re ima rengba ka kio ni bakere kisusi wai ani aaberãha.—Tam. 40:5; Zek. 4:7.\nGU BABAGIAHE NANDU NUNGURO NA GU OKÕOKÕ MOSORO\n16. Rogo gu kpiapai du tipa gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro nga gine?\n16 Oni gedi Matayo 13:44-46. Rogo gu kpiapai du tipa gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro nga gine? Ti rago Yesu, kura ababagiahe anaandu tuturũ wa ku India yo tipa ka ngbeka ambia fongo yo. Gu babagiahe du rogo gi kpiapai re narukuba agu aboro du na ruru ngbaduyo yo namanga ome tipa ka mbisa gu gayo azingo nga ga toro. Gu ‘bakere geno mbia fongo’ re narukuba gu nyanyakipa rengo nga ga Kindo. Fuo babagiahe inipa nyaka gu mbia fongo re, ko adu na nyemu ka baga gako ahe dunduko tipa ka ngbehe. Yesu afura a tipa gu kumba naamangasunge ati yo na ki bi gu mosoro i “aoko ho.” Gi kumba re aadunga wa babagiahe te mbiko ko aandunga andu ka gbatanga gi mosoro re te. Wakina babagiahe, ko adu na nyemu ka baga gako “ahe dunduko” tipa ka ngbehe.\n17. Tipagine Yesu ape gu kpiapai ti ni nga ga gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro?\n17 Tipagine Yesu ape agi akpiapai du ue re ti ni? Ko ayugu gupai nga aboro nagbia rengo ngba agene ni bakiakia. Gu kura aboro nagbataha agbata na kini mangi ome tipa ka gbiaha. Gu kurayo agbatanga ha te ono i ki ima gbiaha, mbiko boro naaye na ni fuyo. Ka si vura du nga i agbiaha wai, agu akumba re ni basasa abipa nyaka guhe i agbiaha na i ki mangi ome tipa kadu na ni beyo.\n18. (a) Wai rengbe ani ka gbia undo ti agi akpiapai du ue re? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n18 Wai rengbe ani ka gbia undo ti agi akpiapai du ue re? (Mt. 6:19-21) Mo sananga tiro nga: ‘Ya mo mi na gu bipai naadu ti agi akumba re? Ya mo mi nabi rengo na kikiipaha wakina gure? Ya mo mi nyemu ka mbupa kura gimi apai tipa ka gbiaha, watadu mi nambugene fu kurapai wa agu apai nabipa raka si gbeberã re ti ni kusayo?’ (Mt. 6:22-24, 33; Rk. 5:27, 28; Frp. 3:8) Ka ani du na bakere ngbarago tipa gbia ani rengo, kinawo gaani diaberã nika nyaka tipa ka maaha ni bambatapai rogo gaani raka yo.\n19. Ginipai ani nika wirikaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n19 Ani yugungo ho ayugo nga ani ima degaturani nzunzu na ki rugutirani na rogo agu akpiapai nga ga Kindo re. Ani tingidi gupai nga, ani amanganga ha gbua tipa ka ino rogoyo te, ono ka manga agu apai ani nawirikihe behe. Rogo gu kekeapai ngbefuo gere, ani nika wisigopai yo tipa kura akpiapai biata na ki bi gupai rengbe ani ka wirikaha behe.\n^ genewaraga 13 Ngbatunga akpiapai wa gere ima manga rogo agu aringara du wa Argentina (2001 Yearbook, kpewaraga 186); East Germany (1999 Yearbook, kpewaraga 83); Papua New Guinea (2005 Yearbook, kpewaraga 63); na Robinson Crusoe Island (Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Banzinga 15, 2000, kpewaraga 9).\nHo mo ageda ga Yesu akpiapai ni, mo sananga tiro na agi asanahe re:\nRogo gi kpiapai re nga gine?\nTipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re?\nWai rengbe mi ka mangasunge na gupai mi nawirikihe rogo gi kpiapai re?\nGinipai gi kpiapai re ayugoho fere tipa Yekova na Yesu?


Ga Zekaraya Sita na Saba Yuguyuguapai—Wai Duhe na Maapai Kuriro | Wisigoho\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Amaku Naye ti Manga Gupai Yekova Asana Boro Ni Mangihe\n“Nyemuse . . . Rogo Mangapai yo na Rogo Rengo Yo”\nRengo Ayengo na “Zereda Te, Ono Kina Baso”\nYosefa Boro Arimataya Amangi Diaberã\nWai du ga Zekaraya Yuguyuguapai na Maapai Kuriro\nAngbagidavura na Kpakpari Bakindo Nabanda Ro\nWenesino Mangapai sa Nga ga AKristano\nNgbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati) | Tanvuo 2017\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Amis Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivia (Fugo ni Bee) Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Cuban (Fugo Ni Bee) Czech Czech Republic (Fugo ni Bee) Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Edo Efik English Estonian Ewe Fijian Filipino (Fugo ni Bee) Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Franch (Fugo ni Bee) French Ga Garifuna Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Greek (Fugo ni Bee) Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean (Fugo ni Bee) Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi (Fugo ni Bee)) Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Mixe Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Ponapean Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian (Fugo ni Bee) Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak (Fugo ni Bee) Slovenian Solomon Islands Pidgin South Africa (Fugo ni Bee) Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\n“Oni káraga tironi kono du mi ni, . . . mi ki karaga tire koyo du oni ni.”—ZEK. 1:3.\nABIA: 6, 20\nWai du Yekova abi ngbatunga adĩ naabaha dunduko?\nWai du rengbe ani kaa mangaapai kuti gaani zungahe nga ga kparatise fu Mbori “na uru” dũ?\nGinipai rengbe ani ka mangaha tipa ka banda gbegberẽpai kusayo rogo ga Yekova bambu yo?\n1-3. (a) Ginipai naadu tipa ga Mbori aboro ti gu regbo Zekaraya atona gumbapai nisangbanebi? (b) Tipagine Yekova aya fu gako aboro ti ni i ‘karagatiyo fuoko’?\nKAĨKAĨ waraga nagu ariyo, dee i nakisi ri ku rogo akoro, na adee ue nagu wege yo na apupo yo wa ga gonyo, gure nga gu iiriwo yuguyuguapai du rogo gu kitabu nga ga Zekaraya. (Zek. 5:1, 7-9) Tipagine Yekova afu gu iiriwo yuguyuguapai re ti ni fu gu gako nebi re? Gini ngbatungapai aYisaraere adu rogoho ti gu regbo re? Wai du du gu yuguyuguapai Zekaraya akehe re na maapai kurirani areme?\n2 Gu garã nangia 537 Mbata fu Batikayo Kristo angia gu garã nga ga ngbarago fu ga Yekova kparakpara aboro. Tingbafuo agarã 70 nga ga zio ku Babera yo, i akusiyo niyangaraha. I adu zaaza na bakere ngbarago ka karagatiyo ku Yerusarema yo tipa ka bungia yekaru na ka karaga ndikidi irisombori berewe kubaha. I amoi mburu gu yekaru re rogo gu garã nangia 536 Mbata fu Batikayo Kristo. Ti gu regbo re, “aboro ata ngbayo ni bakere wawa, i ki nigi woro ho tuturũ.” (Eza. 3:10-13) Ono tie, si aaimanga te sogote ki guari ni kerehe kuti gu sunge dua bambu re. Aboro adu na bakere gberãrago mbiko gu badungu akpakarapai i aagbiatiyo na ni, si ki sa gupai nga i mbu dua yekaru na ki tona kaa ngera kina fuo akpuyo na kini sopo gayo abino. Tingbafuo agarã bawe na sita kusa, sunge dua ga Yekova yekaru aru kindi zanga manga. Si aaida gupai nga i tingidi ga Mbori aboro na gupai nga si naida i karagatiyo fuo Yekova na ki mbu peresapa gayo apai mbatayo. Yekova aaida i karagatiyo fuoko, ka tona ka irisoko zanga gunde na kpotoyo yo dũ wa gu i aamangaha mbata.\n3 Tipa Mbori undo gako aboro i tingidi gu ndupai ko akusiyo ti ni Babera yo, ko akedi gako nebi nangia Zekaraya rogo gu garã nangia 520 Mbata fu Batikayo Kristo. Gu rimo nisaha nga Zekaraya du rogoyo nga “Yekova Ima Tingidaha,” aima rengba ka sayo i tingidi nyanyakipa rengo. Wa vura duhe nga bangiriyo aima go ti gupai Yekova amangihe ka batasa yo, Mbori aatingidapa gako aboro tigako kindi. (Oni gedi Zekaraya 1:3, 4.) Ko akido yo na nyemuse nga ko nika undoyo aundo i sigira ndikidi irisombori berewe kubaha, ono ko ki fu nyanyaki zahe fuyo a nga ko anginga mbaro na agu aboro nairiso ko kina auru ngbayo te. Ani bingo wai awere Yekova amangisunge na gu sita na saba yuguyugupai nga ga Zekaraya tipa ka sayo i tona ka mangapai. Berewe a, ginipai rengbe ani ka wirikaha areme ti gupai re?\nGU MBUSA MBORI AFUHE TIPA Dĩ\n4. Ginipai Zekaraya abihe rogo gako sita yuguyugupai, na padu gu waraga re na kekeapai rogo apaparaha dunduko ue nayugo gine? (Oni bi gu sura duti tonatonaha 1.)\n4 Kapita 5 nga ga Zekaraya tona na gu yuguyugupai du kia. (Oni gedi Zekaraya 5:1, 2.) Zekaraya bi waraga si nigu ngbawege bagiza ho naima mbeda kuti ametere 9 na bakio patihe wa ametere biama na beberehe! Si ni zakizakihe, kini sungudi kina gupai nga i gedihe. Si na apangbanga rogoho nga ga sapangbanga, nga gu naima hi apaparaha ue dunduko. (Zek. 5:3) Dedede, kina papara kaĩkaĩ waraga sa i anaake pai ti ni, si tie ziazia nga gi kaĩkaĩ waraga re na kere nyanyaki pangbanga rogoho.\nBa ho dagba aKristano tipa ai ngbatunga dĩ te (Oni bi genewaraga 5-7)\n5, 6. Wai du Yekova abi ngbatunga adĩ dunduko?\n5 Oni gedi Zekaraya 5:3, 4. Wa vura duhe nga ngbatunga aboro dunduko nika karagapai fu Yekova tipa gayo mangaapai, agu aboro narukuba rimoko, gayo ima susa. Agu aboro nakpinyemu Mbori ima ino gupai nga ngbatunga adĩ dunduko ‘nagbarasa rimo gayo Mbori.’ (Snz. 30:8, 9) Kura aboro rengbe ka berã gupai nga gberẽnga ha ka dĩ he te ka si du nga wene ndupai kina beyo. Ono ka gu ndupai re avura kaa ngera ni kina wenehe vurũ, gu boro nga iradĩ naperesapa gu nyemuhe nga ga gbangbati mbatayo fu Mbori, kini bi aũborose na nyanyakipaha kisusi. Ni abingo ga Yekova andiko ni he te, ni abingo Yekova na nyanyakipa ko gbiati Rimoko a te.\n6 Ya mo oni bi gupai rogo Zekaraya 5:3, 4 nga “gu motiwa . . . [re nika rimo] ku dimo ku iradĩ yo . . . ki nye dimo kpuni yo daho si ka nyasa ha ni dunduko”? Ngbadimo ho watadu rifungura rengbe ka ka na ga Yekova sapangbanga ka si rimingo ya te. Si rengbe ka rimo ku rogo gbugbu aba dunduko na ki kusi gu gbegberẽpai du dagba ga Yekova aboro kuyangura. Ka boro vura ka gbu na sunge dĩ ti agbia ngbii, abairasunge, abaakumba, watadu ti avunguni, ni arengbanga ka gbu na ni ti Mbori nga guko kidohe nga ko nika kusa agu asunge dĩ naabaha dunduko namanga kuyangura te. (Eb. 4:13) Nairiwo wai ngbaha kaa kodatirani na agu aboro naida kadu ni airarengo “rogo apai dunduko”!—Eb. 13:18.\n7. Ginipai gu yuguyugupai nga ga gu kaĩkaĩ waraga nagu ariyo ayugoho furani?\n7 Ngbatunga adĩ dunduko du ni gbegberẽhe bangiri Yekova. Ani nabihe ni pa momu ka raka ringbisihe kuti ga Yekova arugute, kini kakuti gu mangaapai nga gu ayengo na pazee kuti rimoko ya. Rogo gi gene re, ani rengbe ka bata be ga Yekova sapangbanga nga gu du kurii agu aboro nata ino aino kini kuo gako andiko.\nANI RAKI RINGBISIHE KUTI AFUGO RANI “NA AURU” DŨ\n8-10. (a) Gine nga mozunga? (b) Gini mozunga Bakindo Sedekiya aakanga kutini ya?\n8 Gu pangbanga du ni kekehe ti gu waraga nagu ariyo nafu zahe fu agu aboro ‘nazunga he ni ziree ti rimo Mbori.’ (Zek. 5:4) Mozunga nga gu zungahe boro agumbaha ka yugo gupai nga rengo du ni apehe watadu si nga gu kidohe boro amangaha nga ni nika manga kurapai watadu ni amanganga ha te.\n9 Nyanyakipai du nga ka zungahe ti rimo Yekova. Gure nga kina boro gupai gu yangara bakindo nga guko nazogorago Yerusarema yo amangihe. Sedekiya akidohe ni rimo Yekova nga ko nika ra ni goko fu bakindo Babera. Ono tie, Sedekiya aakanga kuti gako zungahe te. Ni sangbanaha, Yekova asaringbanga ko na agu afugo nga: “Wa du mi ni ungare . . . rogo gu rago yo bakindo naraka ni, nga gu ko nasa [Sedekiya] ni bakindo, yo [Sedekiya] ka kpi ni, nga gu ko ko apayasi pa gako zungahe, du gako mokido na ko basa ni pa ha, nga kina Babera yo.”—Yeze. 17:16.\n10 Yekova aaida gupai be Bakindo Sedekiya nga ko kakuti gu gako zungahe ko amangihe ti rimo Mbori. (2 Peka 36:13) Kuba gure, Sedekiya asatiko fuo Ezipeta tipa gupai nga ka asada ka kura kusayo tii gu gonga nangia ga Babera.—Yeze. 17:11-15, 17, 18.\n11, 12. (a) Gini mozunga nyakipaha kisusi? (b) ngba gini agene du si aida gu mozunga nga ga kparatise du na maapai kurii gaani raka na aˈuru dũ?\n11 Yekova nagia agu akidohe agia a ani amangaha. Ko nabi mozunga ni nyanyakipai, na si naida ani kakuti gaani amozunga tipa gupai nga ko idi na ani. (Tam. 76:11) Dagba agu akidohe yo dunduko ani amangaha, gu nyakipaha anyaka kisusi nga gu ani amangaha ho ani akpara tirani ni fu Yekova. Kparatise fu Yekova nga ka zungahe kaa irisoko airiso kindi ka kina ginipai avura kaa manga vurũ.\n12 Wai du rengbe ani ka kakuti gaani mozunga nga ga kparatise fu Mbori? Gu gene ani amangapai ngbaha kuti agu aˈasada ani agbiatirani na ni singia bakere asada watadu umbaha, si naida si yugu gupai nga ani nabi gu gaani zungahe ani amangihe kaa tambua Yekova “na uru” dũ na nyanyakipaha. (Tam. 61:8) Ni kpiapai, ho boro sukuru yo watadu basunge yo aˈasada ni ka ba nyemuni tirani, ya mo ani nabihe ni momu ka yugo gupai nga ga Yekova pai ‘ngba bangirani kisusi’ ni ka ani gu gani pai re? (Snz. 23:26) Ka ani aaraka rogo gu kporo du na aboro rogoho na gayo apambori ni bakiakia, ya mo ani naasana Yekova tipa gako undo wa ka ani kakuti agu asino nga ga aKristano zavura ho agu aboro du pati rani amanganga gu ngbatunga ome re ni ya? Ya mo ani naakpara fu gu Barani nga boro nyemuse du ngbangbaturũ yo na aˈuru dũ, kini tambuako tipa wa ko naye na ani kutii gako zogarago na wa ko akpinyemu rani? Ya mo ani naadia regbo kaa geda Ziazia Kekeapai na aˈuru dũ? Ka pepai ngba kura gene, ya mo ani aakidongo he nga ani nikaa manga gu ngbatunga apai re amanga te? Ka kakuti gaani zungahe nga ga kparatise nayugo gupai nga kadu na giasangba. Ho ani agiasangba Yekova ni na kini mangipai na omerani dunduko fuko, ani nayugo gupai fuko nga ani ima kpinyemuko na ani ima kpara tirani fuko. Gaani irisombori nga gaani gene raka angianga kungbo dogodapai kuti ndiko ya. Ho ani adigiso gaani akidohe ni, si tipa kina gaani wenepai; padu ani ni rururani naye na wene raka furani kumbatayo.—Pa Rug. 10:12, 13.\n13. Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti ga Zekaraya sita yuguyugupai?\n13 Gu sita yuguyugupai nga ga Zekaraya ima undo rani ani ini gupai nga agu aboro nakpinyemu Yekova, si aidanga i rimisi tiyo ku rogo ai ngbatunga adĩ yo te watadu ka manga ziree mozunga a te. Ani ima bi gupai a nga wa vura duhe nga aYisaraere aamanga ingahe, Yekova aambunga yo te. Ko aima rugatiko na gu fudifudiapai i aagbia tiyo na ni wa avurayo ake yo ake kirikiri. Ko moi wene kpiapai furani nga ga kakuti gako akidohe, na ko nika undo rani aundo ani kakuti gaani akidohe a. Gene sa ko aundo rani ngbaha nga ka fu gu maabangirise furani nga barambeda ko nika nyasariipa gbegberẽ apai dũ rogo zegino dunduko. Ga Zekaraya kura yuguyugupai nakido pa gu wene maabangirise re.\nI ‘MOI’ GBEGBERẼPAI “ROGO GARI NDIKIDI BA” NW\n14, 15. (a) Ginipai Zekaraya abihe rogo gako saba yuguyugupai? (Oni bi gu sura duti tonatonaha 2.) (b) Ginipai gu dee du rogo gu akoro nga ũringbisahe arukubaha, na tipagine i nakisi ri ti ni koyo?\n14 Tingbafuo Zekaraya bi gu kaĩkaĩ waraga nagu ariyo, maraika ya fuko “mo túka nga bangiro.” Ginipai ko nika bihe rogo gu gako saba yuguyugupai re? Ko bi akoro nga gu i ayambaha nga “ũringbisahe” si ni kuru. (Oni gedi Zekaraya 5:5-8.) Gu akoro re na “pipi ngba ha du ni kpano.” Fuo i ukuo pipi ngbaha, Zekaraya bi ‘dee sungu vuruhe yo.’ Gu maraika re pe gupai nga gu dee du vuru gu akoro re yo nga “Gbegberẽpai.” Oni berẽnga pa gu gunde du Zekaraya na ni wa ko nabi ri ri niasadi ka kura kusayo vuruhe yo! Gu maraika re mangipai ni kina boro ipo, ki turã ri berewe ku vuru gu akoro re yo na ki kisi ngbaha na pipi he du ni rorõihe na ki dikoho. Ginipai gipai re ayugoho?\n15 Gi papara yuguyugupai re nayugo gupai nga Yekova anginga mbaro kandara tooni na gbegberẽpai dagba gako aboro yo te. Ko namangapai ka kisoho na ki dihe kusayo ni ipo. (1 Kor. 5:13) Maraika nakido rani na gipai re ni kiso ko ngba gu akoro re berewe na pipihe.\nYekova amangi ome nyanyaki ka banda ndikidi irisombori ni gigirihe (Oni bi genewaraga 16-18)\n16. (a) Gini kurapai Zekaraya abihe i nimangi gu akoro ũringbisahe re na ni? (Oni bi gu sura duti tonatonaha 3.) (b) Agu adee du na pupo yo ti ni re, wari i andu na gu akoro ũringbisahe re kuhoni?\n16 Fuani, adee kuru ue nga aguyo du na nyanyaki apupo yo wakina gu nga ga gonyo. (Oni gedi Zekaraya 5:9-11.) Nairiwo wai du agu adee re kia ti gu dee du rogo akoro! Agi adee re mangisunge na agu apupo yo du ni nyanyakihe re ki zoro ni ipo ki tumba gu akoro du na “Gbegberẽpai” rogoho re. Wari du i andu na ri kuhoni? I nandu na Gbegberẽpai ka bari ku “ringara Sinara yo,” watadu Babera yo. Ono tipagine i andu ti ni na gu akoro re ku Babera yo?\n17, 18. (a) Tipagine du Sinara ti ni nga “ndikidi ba” tipa “Gbegberẽpai” du rogoho? (b) Ginipai si aida ani diberã tipaha nibipa gbegberẽ apai?\n17 Tipa agu aYisaraere naadu ti rago Zekaraya, Sinara angia gu ba naada ada tipa gupai nga i kengedi gbegberẽpai ku rogoho. Zekaraya na agu akurako nangia aYudo aima rengba ka ida kuti gupai nga Babera angia gu ba nga ga gbegberẽ apai ti rago yo. Mbiko gupai nga i asono rogo gu gbata naima hi be bibiriko apai na irisokpiahe re, si anaaida i naaso vura aso kindi tipa ka ru nyanyaki fu gu toro nga ga gu zegino nangia ga apagano re. Nairiwo gu zereda i arengbe ka gbiaha ti gu yuguyugupai re, nga gu kidohe nga Yekova nikaa banda ndikidi irisombori abanda kindi ni gigirihe!\n18 Ono wa si avura duwo, gu yuguyugupai re aatingida aYudo a na pa gu tindiro naadu kuriyo ka banda gayo irisombori ni gigirihe. Yekova arengbanga ka mbu gbegberẽpai si ye ku dagba gako aboro na si nye dagbayo te. Tingbafuo i ye na ani ku rogo ga Yekova gigiri riigbu ka banda rani na ka ngerafuo rani, gu tindiro du ku rirani nga ka bandaha ni gigirihe. Ya mo gipai re afõnga ngbaduraniyo ani banda gaani “bambu” watadu riigbu ni gigirihe te? Ba ho rogo gu gaani paradizo nga ga toro tipa gbegberẽ apai te.\nAGU ABORO DU NI GIGIRI YO NAFU IRISA FU YEKOVA\n19. Ginipai ani awirikaha areme ti ga Zekaraya iiriwo yuguyuguapai?\n19 Ga Zekaraya sita na saba yuguyugupai nga nyanyaki zahe fu agu aboro kakuti gu mangaapai nga ga biriki, si natingida yo na gupai nga Yekova anginga mbaro na gbegberẽ mangaapai te. Tipa agurani tigaani nga airisiko, si naida ani du na ndikidi sogote koyo du gbegberẽpai ni. Gi yuguyuguapai re a nga wene kidohe be gu Barani du ngbangbaturũ yo. Ka ani mangisunge nyanyaki kadu ni gu ngbatunga aboro Mbori aida na yo na ko abanda yo, ani gbianga tirani na agu amotiwa nafu-kpio re te. Kuba gure, Yekova nika fu maku furani. Gu bakere ome ani amangaha tipa ka nye ni gigiri rani rogo gi zegino naima hi be gbegberẽ apai re, ani nika gbia mosoro agbia tipaha. Ani rengbe kadu na gu kido nga Yekova ima rengba ka undo rani ani du na diabese! Ono wai du rengbe ani kadu na gu kido nga ndikidi irisombori nika duadu na diabese rogo gi zegino naima hi be azanga sinombori re? Gini kido du ani na ni nga Yekova nika banda gako riigbu abanda wa bakere gberãngbi ambeda? Ani nika sakapai tipa agi asanahe re rogo gu kekeapai ngbefuo gere.\nNGBAÕBAMBU SINZIRI (GU DU TIPA DUNGURATI) Tanvuo 2017


Da Nga Yesu Kristo? Yesu Nga Mbori watadu Wiri Mbori?\nMO GEDIHE ROGO Abbey Abui Acholi Alur American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Armenian (West) Ateso Attié Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bislama Bolivia (Fugo ni Bee) Boulou Bété Cambodian Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chopi Chuabo Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Cuban (Fugo Ni Bee) Damara Dangme Danish Douala Drehu Dusun Dutch Efik English Estonian Ewe Fante Fijian Fon French Futuna (Ku Uroyo) Ga Gitonga Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guerze Guianese Creole Gun Guéré Haitian Creole Hausa Herero Hindi Hungarian Hunsrik Iban Ibinda Igbo Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Irish Italian Italian (Fugo ni Bee) Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lhukonzo Lingala Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Mazahua Mbunda Meru Moore Myanmar Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Otetela Pidgin (Cameroon) Ponapean Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Portuguese (European) Punjabi (Shahmukhi) Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romany (Greece ku Nodiyo) Romany (Greece ku Sudiyo) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Slovakia ku Uroyo) Runyankore Russian Rutoro Réunion Creole Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Sidama Silozi Sinhala Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Sunda Swahili Swati Swedish Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Thai Thai (Fugo ni Bee) Tigrinya Tiv Toba Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Vezo Vietnamese Wallisian Welsh Wichi Wolaita Yacouba Zande Zulu\n1, 2. (a) Ya mo ka mo ini rimo baworimo gure nga mo ima ino ni wenengai? Mo sakingo rogoyo. (b) Ginipai aboro naidi kutini tipa Yesu?\nBADUNGU abaworimo du ti ni rogo zegino. Mo ima rengba ka ino rimo gu ni sa. Ono anga pa ino mo kina rimoni gbua ayugongo gupai nga mo ima ino ni wenengai te. Gure ayugongo ho nga mo ima ino gu futufutuapai du tipa gani raka na wai du ni te.\n2 Si nawira wa mo aima giapai tipa Yesu Kristo, wa vura duhe nga ko araki wa agarã 2,000 kusayo vurũ. Dungu aboro ainongo wai Yesu adu te. Beteyo naya ko angia wene sino boro, aguyo kini ya ko angia nebi, na agu akurayo idi kuti gupai nga ko nga Mbori. Gamo bipai nga gine?—Mo bi gu 12 rukutu kekeapai du ti digido gi buku re.\n3. Tipagine duhe ti ni ni nyanyakipa pai foro tipa mo ini Yekova Mbori na Yesu Kristo?\n3 Si ni nyanyakipa pai foro mo ini gu rengo du tipa Yesu. Tipagine? Baibiri naya: ‘Nyenye unga nga gere, nga i ini ro nga bangisa ndikidi Mbori, na gu ko mo akedi ko, nga Yesu Kristo.’ (Yoane 17:3) Nirengo, ka mo ini rengo tipa Yekova na Yesu, mo nika raka nyeanye kindi auru kpotosende. (Yoane 14:6) Na berewe a, inopai tipa Yesu nika undo ro mbiko ko nga wene kpiapai tipa wai ka raka na aboro na ka mangapai fuyo. (Yoane 13:34, 35) Rogo Kapita 1, ani awiriki gu rengo du tipa Mbori. Awere ani nika wirikapai tipa gupai Baibiri ayugoho tipa Yesu.\nANI IMA GBIA MASIYA!\n4. Agu afugo nga “Masiya” na “Kristo” rogoyo nga gine?\n4 Dungu agarã mbata fu i batika Yesu, Yekova akidohe rogo Baibiri yo nga ko nika keda Masiya, watadu Kristo. Gu fugo nga “Masiya” si rogo pa-Ebere, na gu fugo nga “Kristo” si rogo pa-Giriki. Agi arimo du ue re rogoyo nga Mbori nika sia gu Masiya i akidopa ko na ki fu kparakpara sunge fuko. Si adu nga Masiya nika sa ga Mbori akidohe dunduko si da ti rengo. Yesu rengbe arengba ka undo ro tona kina awere. Ono mbata fu i batika Yesu, dungu aboro aabaka bangiriyo nga, ‘Da du nika ngia Masiya?’\n5. Ya mo ga Yesu abawiriki aidi kuti gupai nga ko angia Masiya?\n5 Ga Yesu abawiriki aatinga kango singia Yesu angia gu Masiya i akidopa ko te. (Yoane 1:41) Ni kpiapai, Simona Petero aya fu Yesu: “Kristo nga mo.” (Matayo 16:16) Wai du rengbe ani kadu na gu kido nga Yesu nga Masiya?\n6. Wai du Yekova aundo ruru ngbadu aboro yo i ini Masiya?\n6 Dungu agarã mbata fu i batika Yesu, ga Mbori anebi aima ke dungu apai narengbe ka undo aboro i gbia Masiya. Wai du ka agi apai re aundo yo? Ani yanga i kedi ro mo ndu ku rogo gu ba du na dungu atarambiri rogoho tipa ka dia gu boro mo aabingo ni mbata ya. Ka boro ringbisipa gu boro re wenengai, mo ima rengba ka bi ni. Wakina gure a, Yekova amangisunge na gako anebi i ke gupai furani gupai Masiya nika mangaha na gupai nika manga ko. Digisidigisi gu sangbaanebi re naundo ruru ngbadu aboro yo i inihe nga Yesu nga Masiya.\n7. Gini sangbaanebi ue nayugo na ni nga Yesu angia Masiya?\n7 Sangbaanebi ue du re dagba agu asangbaanebi re. Bambataha nga, 700 agarã mbata fu i batika Yesu, Mika agumbapai nisangbanebi nga i nika batika Masiya rogo wiri umba gbata nga Betereme. (Mika 5:2) Na kina boro yo du i avungu Yesu ni! (Matayo 2:1, 3-9) Uehe nga, Daniere agumbapai nisangbanebi nga Masiya nika kura rogo gu garã nangia 29 Fuo Batikayo Kristo. (Daniere 9:25) Gere nga asangbanebi ue dagba gu dungu sangbaanebi yo nayugoho ziazia nga Yesu nga gu Masiya i akidopa ko.—Mo bi gu 13 rukutu kekeapai du ti digido gi buku re.\nYesu ada ni Masiya watadu ni Kristo ti regbo gako bapatiza\n8, 9. Ginihe namangi ti regbo ga Yesu bapatiza nga gu nayuguhe nga ko angia Masiya?\n8 Yekova ima yugoho gbaiga nga Yesu nga Masiya. Mbori akido Yoane Bapatiza nga ko nika yugo kpiapai fuko nga gu nika undo ko ko ini gu boro nga Masiya. Ho Yesu andu ni fuo Yoane tipa ka zio bapatiza rogo gu di nga Yaradene rogo gu garã nangia 29 Fuo Batikayo Kristo, Yoane abi gupai i aino apai ti ni. Baibiri nape gupai furani namangi nga: “Yesu, ho i abapatizi ko ni, ko ki guari ime yo ni ba sa. Ngbangbaturũ ki za fu ko, ko ki bi ga Mbori Ziazia Toro nazorã wa mbipo ki ye ku ri ko; Oni ngére, fugo ki ta paa ngbangbaturũ yo, niya, ‘Wire du re, nyemuko namanga re, ngba ko ti re gbe.’” (Matayo 3:16, 17) Ho Yoane abi gu yuguyugupai re ni na ki gi he, ko ainihe nga Yesu nangia Masiya. (Yoane 1:32-34) Rogo gu uru re, ho Yekova auka gako ziazia toro ni kurii Yesu, ko ada ni Masiya. Ko du Mbori asia ko ko du ni Bangbembatayo na ni Bakindo.—Yesaya 55:4.\n9 Gu sangbaanebi nga ga Baibiri, fugo Yekova, gbiati agu apai i aino apai ti ni Yekova amangihe ho Yesu azio bapatiza ni, nga agu apai nayugoho nga Yesu nga Masiya. Ono wari Yesu aye ni, na gini ngbatunga boro nangia ko? Ani bingo gupai Baibiri agumbaha.\nWARI YESU AYE NI?\n10. Ginipai Baibiri ayuguhe tipa Yesu mbata fu ko ye ku auru kpotosende no?\n10 Baibiri nape gupai nga Yesu aima raka ngbangbaturũ yo tipa gbanga regbo mbata fu ko ye ku auru kpotosende no. Mika ape gupai nga Masiya aima duho “bakuru yo.” (Mika 5:2) Yesu nitiko ape gupai a nga ko araki ngbangbaturũ yo mbata fu i batikako ni boro. (Mo gedi Yoane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Zavura mbata fu Yesu ye ku auru kpotosende ane, ko aima du na wene pagume na Yekova.\n11. Tipagine nyakipa Yesu ti ni fu Yekova?\n11 Yesu na nyanyakipa ko bangiri Yekova. Tipagine? Mbiko Mbori akusi ko mbata fu ahe dunduko gbiati aboro a. Si du i ayamba Yesu ti ni nga “bambata vungu fu agu ahe dũ i afu.” * (AKorosaio 1:15) Yesu na nyanyakipa ko a bangiri Yekova mbiko ko nga gu boro Yekova ambakadi ni nitiko. Gere nga ndu gupai i ayamba ko ti ni nga “bangisa Wiriko” watadu bangisa Wiri Mbori. (Yoane 3:16) Yesu a nga gu bangisa boro Yekova amangisunge na ni tipa ka kusa gu kura ahe dunduko. (AKorosaio 1:16) Na kina Yesu sa i ayambako nga “Pai” watadu Fugo, bambiko Yekova amangisunge na ko ko nipe sangbako gbiati gako arugute fu amaraika na aboro.—Yoane 1:14.\n12. Wai du ini ani he nga anga Yesu na Mbori nga bangisa boro te?\n12 Kura aboro naberãha nga Yesu na Mbori nga bangisa boro sa. Ono anga gere nga gupai Baibiri ayugoho te. Baibiri nape gupai nga i akusi Yesu akusa, gure nayugo gupai nga tonatona Yesu kina ti ni. Ono Yekova, nga gu boro nakusi ahe dunduko, tonatona ko ti ni te. (Atambuahe 90:2) Nidu Yesu ni Wiri Mbori, ko aaberãnga tipa ka da ni Mbori te. Baibiri nayugo gupai gbaiga nga Ba kii ti Wiri. (Mo gedi Yoane 14:28; 1 AKorindo 11:3.) Kina Yekova sa nga “Mbori du na tandu apai dũ.” (Bambata Pai 17:1) Ko nga kikiipa boro du na bakere ome tini rogo zegino naabaha.—Mo bi gu 14 rukutu kekeapai du ti digido gi buku re.\n13. Tipagine Baibiri ape gupai ti ni nga Yesu “nayugo [gu] Mbori nga gu ko ka i abi nga ko” ya?\n13 Yekova na Wiriko nga Yesu amangisunge sa tipa abirioni agarã mbata fu i kusi ngbangbaturũ na kpotosende. I aima kpinyemu tiyo tigaha ni bakerehe! (Yoane 3:35; 14:31) Yesu aima wirika asino bako tigaha wenengai si du Baibiri aya ti ni tipa ko wẽ ko “nayugo [gu] Mbori nga gu ko ka i abi nga ko” ya.—AKorosaio 1:15.\n14. I awiripa batika Wiri Yekova wai ni boro?\n14 Wiri Yekova akpinyemu ka mbu ngbangbaturũ tipa i batika ko auru kpotosende ane ni boro. Gupai re aru wai kadu taata? Yekova aˈaria gu raka nga ga Wiriko ngba iˈiriwo gene ngbangbaturũ yo ku rukumbu gu ngasudee yo nangia Maria. Rogo gi gene re, si aaidanga ba Yesu ngia boro te. Maria abatika gu kumbagude naadunga na ingapai ya, na ki yambu rimoko nga Yesu.—Ruka 1:30-35.\nGINI NGBATUNGA BORO NANGIA YESU?\n15. Wai du rengbe mo ka ino Yekova wenengai?\n15 Mo rengbe ka wirika dungu apai tipa Yesu, gako raka, na asinoko ni geda mo agu abuku nga Matayo, Marako, Ruka, na Yoane. I nayamba agu abuku re nga Abuku Wene Pangbanga. Bambiko wa du Yesu wakina Bako, agu apai mo nika gedaha nika undoro a tipa mo ini Yekova wenengai. Si du Yesu aya ti ni wẽ: “Gu ni bi re ni bi Buba.”—Yoane 14:9.\n16. Ginipai Yesu ayuguhe? Wari ga Yesu yugopai aye ni?\n16 Dungu aboro anaayamba Yesu nga “Bayugupai.” (Yoane 1:38; 13:13) Pai sa dagba gu nyanyakipa apai ko ayuguhe angia “gu wene pangbanga nga ga ngbi [watadu Kindo].” Gu Kindo re nga gine? Si nga ga Mbori zogarago nika zogarago ngbangbaturũ yo ku auru kpotosende no na ki ye na amaku fu agu aboro nagiasangba Mbori. (Matayo 4:23) Agu apai dunduko Yesu ayuguhe, si aye be Yekova. Yesu aya: “Gi yugopai nga gimi te, ono si nga ga gu ko nakedi re.” (Yoane 7:16) Yesu aima inoho nga Yekova naida aboro gi gu wene pangbanga nga ga Mbori Kindo nika zogarago kurii kpotosende.\n17. Gini aba Yesu aayugopai rogoho? Tipagine ko amangi ome ti ni nyanyaki tipa ka yugopai fu kura aboro?\n17 Gini aba Yesu anaayugopai rogoho? Rogo agu aba dunduko ko anaagbia aboro rogoho. Ko anaayugopai gbaria yo kodihe na rogo agbata, babagaahe yo, ba-irisombori yo, na rogo akporo a. Ko anaayanga kina aboro niye fuoko te. Kina ko nanaandu fuoyo dedede. (Marako 6:56; Ruka 19:5, 6) Yesu amangi ome ni bakerehe gbe na ki di regbo tipa ka yugopai fu aboro. Tipagine? Bambiko ko aima inoho nga Mbori du naaida ko mangihe na mbiko ko anaagiasangba Mbori dedede. (Yoane 8:28, 29) Yesu anaatungusapai a mbiko nunga aboro adu tiko. (Mo gedi Matayo 9:35, 36.) Ko abihe nga abarumbatayo rogo apambori aayugongo rengo fu aboro tipa Mbori na gako Kindo te. Si du nga gupai naasako ko idi ka undo dungu aboro i gi wene pangbanga.\n18. Gini asino Yesu ngba tiro gbe?\n18 Yesu angia gu boro naima kpinyemu aboro na kini ngerefuo yo. Ko angia wene sino boro na ni gu boro duhe taata ka fura na ni. Zavura agude, i anaaida aida kadu nako. (Marako 10:13-16) Yesu aima ida na aboro dunduko. Ko anaaidanga na biriki gbiati iraira mangaapai te. (Matayo 21:12, 13) Ko araki ti gu regbo adee aadunga na bakere ranirii beyo ya na aboro anaafunga irisa fuyo te. Ono Yesu anaamanga fu adee na irisa gbiati kiki. (Yoane 4:9, 27) Yesu adu a na umbasitise. Ni kpiapai, rogo nyemu sa ko azundu ndu gako amokedi, nga gu sunge kina akanga anaamangaha.—Yoane 13:2-5, 12-17.\nYesu anaatungusapai rogo agu aba dunduko ko anaagbia aboro rogoho\n19. Gini kpiapai nayugoho nga Yesu aima ino gupai nzunzu aboro adu na zingoho na ki idi ka undo yo?\n19 Yesu aima ino guhe nzunzu aboro adu na zingoho, na ko ki idi ka undo yo. Gipai re adu ni yuguyuguhe ho ko amangisunge ni na ga Mbori ome tipa ka husa aboro ngba iˈiriwo gene. (Matayo 14:14) Ni kpiapai, kumba naadu na ngbataka tiko aye fuo Yesu na ki ya: “Ka mo kpi nyemu he, mo húsi re ahusa.” Nunga gu kumba re aima zio Yesu nibi wai ko aigirã na kini rungo. Rago aima gberã ti Yesu ko ki idi ka undo ko. Yesu atai beko na ki zi gu kumba re, na ki ya fuko: “Mi nakpi nyemu he; mo hú.” Na gu kumba re ki hu! (Marako 1:40-42) Ya mo mo rengbe ka berãnga pa gu ngbarago gu kumba re adu na ni?\nKO ADU NIRURU KO FU BAKO TI AREGBO DŨ\n20, 21. Wai du Yesu amoi wene kpiapai nga ga giasangba Mbori?\n20 Yesu nga wene kpiapai nga ga giasangba Mbori. Ko anye niruru ko fu Bako asogoko ki vura nimangi ko gbegberẽ na apai ki vura du ni kerehe fuko vurũ. Ni kpiapai, Yesu aamanganga ingapai ho Satana aˈasadi ko ni te. (Matayo 4:1-11) Bete agume Yesu aaidanga kuti gupai nga ko angia Masiya te na kini pe gupai nga “iranzanga nga ko,” ono Yesu akakuti manga gupai Mbori akpinyemuhe. (Marako 3:21) Ho asogoko amangiko ni gbegberẽ, ko anye niruru ko fu Mbori zanga karaga gbegberẽpai fuyo.—1 Petero 2:21-23.\n21 Zavura ho i aarungosi Yesu ni kuti kpio, ko anye niruru ko fu Yekova. (Mo gedi AFiripoio 2:8.) Mo berẽnga kina pa gu igirã ko ahihe rogo gu uru ko akpi. I aziko, ki kitingbanga ko niwia tipa gberãngba yo, gbegberẽ abasapungbanga ki saringbanga ko, ndurumo aboro kini momu ko, na asekere ki ta ko na ki banga ko ti ngua. Ho ko aakpi ni, ko akpari kuari nga: “Si nyasi”! (Yoane 19:30) Arame biata fuo kpiko, Yekova azingisi ko na ki fu gu kpoto nga ga toro fuko. (1 Petero 3:18) Fuo bete aposo, Yesu aga ku ngbangbaturũ yo, “ki sungu pati kumbabe Mbori,” na kini pidi Mbori moi ko ni Bakindo.—AEbere 10:12, 13.\n22. Gini momu du awere berani mbikopa nye Yesu niruru ko fu Bako?\n22 Ani na momu berani awere tipa ka raka nyeanye kindi rogo paradizo auru kpotosende ane wa Yekova aringbisihe mbiko panye Yesu niruru ko fu Bako. Rogo gu kapita ngbefuo gere, ani nika sakapai yo tipa wai kpio Yesu asaha furani taata tipa ani raki nyeanye kindi.\n^ genewaraga 11 Ani nayamba Yekova nga Barani mbiko ko nga Bakusiahe. (Yesaya 64:8) Ani nayamba Yesu nga Wiri Mbori bambiko Yekova nakusi ko. I nayamba amaraika kodihe na gu kumba nangia Adamu nga awiri Mbori.—Eyobo 1:6; Ruka 3:38.\nBAMBATA RENGO: YESU NGA MASIYA\n“Kristo nga mo.”—Matayo 16:16\nWai du ini ani he nga Yesu nga Masiya?\nYekova aya Yesu nga Wiriko.\nYesu adigisi gu sangbaanebi dunduko naadu tipa Masiya.\nUE RENGO: YESU ADU MBATA NI MARAIKA MBATA FU KO YE KU AURU KPOTOSENDE ANE\n‘Mi aye ngbangbaturũ yo.’—Yoane 6:38\nGinihe Yesu amangihe ngbangbaturũ yo?\nAKorosaio 1:15, 16\nYekova akusi Yesu mbata, na fuo gure ko ki mangisunge na Yesu tipa ka kusa gu kura ahe. Yesu aima wirikapai be Bako tipa dungu abirioni agarã.\nYekova akedi Yesu ku auru kpotosende no.\nBIATA RENGO: YESU IMA KPINYEMU ABORO\n“Oni hé rukutu agude i ye fuo re.”—Marako 10:14\nGini asino Yesu ngba tiro?\nYesu angia wene sino boro, na aboro aima kpinyemu kaa fura na ko.\nYesu anaamanga fu adee na irisa gbiati kiki.\nYesu adu na umbasitise.\nYesu aida ka undo kura aboro.\nBIAMA RENGO: YESU ANAAMANGA GUPAI MBORI AIDAHA DEDEDE\n“Mi nyasi gu sunge fu mo fere mi mangi he.”—Yoane 17:4\nWai du ga Yesu kpiapai aundo rani ani nye niruru rani?\nYesu adu niruru ko ho Bakitingbanga aˈasadiko ni.\nZavura ho agume Yesu anaasawia ko ni, ko anaamanga kina gupai Mbori akpinyemuhe.\nYesu aamanganga gbegberẽpai fu asogoko te.\nYesu anye niruru ko fu Mbori daho ko akpi ni.\nAEbere 10:12, 13; 1 Petero 3:18\nYekova azingisi Yesu ko ga ku ngbangbaturũ yo.


Ya Mo Mo Namangasunge na Berãro Wenengai? | Tipa Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian Amharic Arabi Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Fijian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kabiye Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Zande Zapotec (Isthmus)\nHE Gudu ho barõaha ambeda kuti kiro sa na beberehe (1.4 kg), aboro nafura tipaha nga “si nga gu kpakarakpakara he aboro ata inongo pai tipaha ya rogo gi gaani zegino re.” Gu he re nga berã boro. Si nga riko iiriwo he nirengo. Ka ani wirikipai tipaha ni bakerehe, kinawo gaani tambuahe tipa ga Yekova “iiriwo” asunge nika du. (Tam. 139:14) Ani wisigingo pai awere tipa pai gupai berãrani amangaha nga ka berãpai.\nGinihe nga ka berãpai? Buku sa nasaka rogo afugoyo naya tipaha wẽ, si nga “gu tandu du mo na ni tipa ka kusa kpiaapai riro yo watadu agu abipai du berãro yo tipa vovo apai na agu apai naye na ngbarago, watadu agu apai mo agbianga tiro na ni mbata ya.” Nibi gu sakarogopai yo re, ya mo mo arengbanga ka ya mo namangasunge amanga na berãro dedede te? Ni kpiapai, ya mo mo agedinga pai watadu ka giapai tipa gu rago mo adanga rogoho mbata ya? Ya mo pa zanga da mo yo rengbe ka ká na mo ti bi kpiaha riro yo? Nirengo, gu regbo ani aberãpa agu ahe ka ani abingo ho, giaha, asadaha, zadaha, watadu ka giafuõho ya, berãrani du namangasunge.\nZiazia Kekeapai naundo rani tipa ani rugutirani nga i ambakadi boro rogo kpiapai Mbori yo. (Bam. P. 1:26, 27) Ya mo gipai re ayugongo gupai furani nga Yekova nitiko naberãpai aberã te? Wa duhe nga ko asia ka kusa rani na gi tandu re berani, ko namaabangiriko nga ani mangisunge na ni tipa ka giarogo gupai yo ko akpinyemuhe. (Batu. 3:11) Wai du rengbe ani ka mangasunge na berãrani wenengai tipa ka manga gipai re, na gini gbegberẽ mangasunge na berãrani si aida ani nehe?\nGBEGBERẼ MANGASUNGE NA BERÃ\n(1) Wakana pai ti gu regbo adanga ya, watadu ka berã tipa gbegberẽ apai.\nGbegberẽpai ngaha nga boro wakana pai te. Nirengo, goapai kinaho nayugo na ni nga wakana pai ima rengba ka undo. Ono tie, Batungusipai 3:1 naundo rani ani bihe nga ‘rago tipa apai ni basasa dunduko,’ boro ima rengba ka rimiso tini ku rogo kura apai yo ti gbegberẽ regbo. Ni kpiapai, ani ima rengba kaa baka bangirani ti regbo dunguratise watadu ti regbo gaani wisigo ziazia kekeapai, ya mo berãrani naundo rani tigu regbo re watadu si ni mbiakota furani? Yesu afu nyanyakipa zahe tipa gu kerepai duti mbu berãrani si ni wakana gbegberẽ apai wa wasiwasi aberãpai. (Mt. 5:28) Gu kura apai kinaho rengbe ani ka berãpa ha nga gu rengbe ka fu gberãrago fu Yekova. Berã wasiwasi apai ima rengba kadu furani nga gene koyo du gbegberẽ mangapai ni. Oni dinga berã adia ka zanga mbu gaoni berãpai si gbe roni kusayo ti Yekova!\n(2) Berã gupai nga aũzegino ima rengba ka mbakada ba roni nyeanye kindi.\nAũzegino na nyanyakipaha na si naundo rani aundo. Ono tie, rago ima rengbe ka gberã tirani ka si du nga ani naberãha nga ndikidi ngbabase gbiati ngbarago naye behe. Gu iratatamana nangia Soromo aya: “Ga irakumuko kumuko nga gani nyanyaki bakporo, wa bagbanga ngapa bakporo nabanda gani berã.” (Snz. 18:11) Ani bingo gi kpiapai namangi rogo gu bagbata nga Manila, du Philippines yo, nga 80 rii kama nga ga gu gbata re agberẽ be gu ime mai naana rogo Mbirinvuo 2009. Ya mo kina airarungo pa gayo ahe agbere? Irakumuko sa pa gako ahe agbere aya: “Gu mai naana re asa gupai nga aboro dunduko du kina kubani sa, na si aye na kpakarapai gbiati rungo fu kumukokumuko aboro na rungorungo yo a.” Si ima rengba kadu taata boro berẽhe nga aũkumuko rengbe ka ye na ndikidi bandahe gbiati ngbabase. Gu rengo duho nga, si ayengo na wiripai kandara tooni te.\n(3) Bakabangirise tipa agu apai mo arengbanga ka mangaha ya.\nYesu arugu rani nga ka ani “wisigi nga pai” tipa ungarani ni bakehe ya. (Mt. 6:34) Bakabangirise ti aregbo dunduko naida berã boro nimangisunge amanga kindi. Ani ima rengba ka gbarasa bakere regbo tipa kaa bakabangirani tipa agu pai du berãrani yo nga gu ata manganga ya watadu nikaa manganga a ya. Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga ngbatunga gu bakabangirise re ima rengba ka ye na zerakpotoseyo yo watadu bakere gberãrago. (Snz. 12:25) Nairiwo wai ngbaha nga ani mangipai kuti ga Yesu rugute ki zanga bakabangirani ni bakerehe gbe na kini mangipai kuti akpakarapai kina wai si nikaa kura rogo aˈuru ni basasa.\nWENE MANGASUNGE NA BERÃ\n(1) Bi kerepai kumbatayo na ki nehe.\nZiazia Kekeapai nangarasa rani ani du na tatamana na kini berẽ tipa agu apai du kumbatayo. (Snz. 22:3) Ka ani mangisunge na berãrani, ani ima rengba ka ino surungba gaani diaberã mbata fu ani mangihe. Ni kpiapai, kangia i yambu ro sa pumbo, wai du rengbe berãro ka undo ro mo mangi wene diaberã singia ka ndu tipaha watadu ka zanga ndu tipaha? Fuo wisigo mo pai tipa ka ino ada i nayambu yo, bakio gu pumbo re, na wari si nika du ni, na gu regbo si ka manga ti ni, mo rengbe ka berã nga: Ginipai rengbe arengba ka manga yo? Ya mo mo rengbe ka berãpa gu wene pumbo rengbe ka manga ringbisihe kuti gu bangua arengo nga ga Ziazia Kekeapai? Gi berãpai re rengbe ka undoro mo bi gi pumbo re berãro yo mbata fu si mangi. Mangasunge na berãro wenengai rengbe ka undoro mo ne gu kerepai rengbe ka gbia ro rogo toro yo.\n(2) Ka manga kpia wai rengbe mo ka nyasariipa kpakarapai berãro yo.\nMangasunge na berãse nakoda gu “tandu du mo na ni tipa ka gbia tiro na kpakarapai na ki nyasiriipa ha.” Ani yanga mo na zanga giatise dagba tiro na wirinamo rogo dungurati. Wai du mo nika ndu fuo ni tipa ka ye na zereda dagbaroni? Dungu apai duho si aida mo inihe. Wai du ni naafura na aboro? Gini regbo du ngba gbe tipa ka fura riipa gupai re? Gini afugo na worofugo ka ngba gbe tipa ka mangasunge na ni? Ka mo mangisunge na berãro wenengai, mo rengbe ka maa kpia wai rengbe mo ka nyasariipa gupai re ngba dungu agene na ki sia gu gene mo nabihe nga si du ni wenehe tipa ka mangasunge na ni. (Snz. 15:28) Ngbatunga gu berãpai du tipa ka nyasariipa akpakarapai ngba gi gene re rengbe ka ye na zereda ku rogo dungurati. Nirengo, gere nga wene mangasunge na berã.\n(3) Mbakada gaani geda Ziazia Kekeapai na wisigopai nisase.\nSi ni nyanyakipa pai ani gedi Ziazia Kekeapai na aˈuru dunduko. Ono tie, dungu apai kinaho si aidaha kuba geda kina dungu akpewaraga na aˈuru dunduko. Si naida ani rugutirani na gu mangimangiapai ani awirikaha rogo Ziazia Kekeapai na kini mangihe rogo gaani raka yo na aˈuru dũ. Si naida ani nyakasi gu tambuahe du ani na ni tipa ga Yekova agene vurube geda ani Ziazia Kekeapai. Mangasunge na berãrani rengbe arengba ka undo rani ani mangi gipai re. Wai? Ani bingo gupai du tipa gu waraga nga Oni Wiriki Gayo Idapase. Geda agu apangbanga du rogo gi buku re rengbe ka fõ gaani berãpai si undo rani ani bi agu apai na agu aba agu aboro du payo rogo Ziazia Kekeapai re adu rogoho. Si naundo rani ani bi agu aba re, ani gii apai, ani gi fuõ ahe, na ani rugutirani na pa gayo abipai. Gipai re rengbe ka sa gupai nga ani ini gu wenepai rengbe ani ka wirikaha na agu aberãpai rengbe ka ngarasa rani rogo agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re, nga gu ani anaabihe mbata wa ani ima inoho wenengai. Mangasunge na berãrani ngba gi gene re nika mbakada wai ani ageda Ziazia Kekeapai na kini mangi wisigipai nisase.\n(4) Sonosa nunga na kini yuguhe.\nNunga nga gu sino du ni bawenehe i nasakipai tipaha nga ka maa gu igirã nga ga kura boro ku kpotoraniyo. Wa duhe nga Yekova na Yesu na nunga tiyo, si naida ani wiriki yo. (Gate 3:7; Tam. 72:13) Wai du rengbe ani ka sonosa gi sino re? Gene sa rengbe ani ka sonosa gi sino re ngbaha nga ka mangasunge na berãrani. Si rengbe kadu nga gupai wirinarani Kristano asusa rogoho, si aamanganga rani mbata te. Ono wa vura duhe wo, mo rengbe ka sana tiro nga: ‘Ka mi nidu rogo gu bangiriba re, wai du ka mi ni du? Ginihe ka mi naaidaha?’ Mangasunge na berãrani ka karagapai kuti agi asanahe re nika undo rani ani du na bakere nunga. Nirengo, ka ani ayugo nunga fu aboro wangia ani aKristano, si undo yo aundo, kodihe na gene tungusapai yo gbiati gaani mangapai na akuarani aKristano.\n(5) Mo makiapa wai raka nika du rogo vovo zegino.\nZiazia Kekeapai ima hi be wenewene asakapai nga gu nafura tipa gu vovo zegino Mbori nakido paha. (Yes. 35:5-7; 65:21-25; Yugo. 21:3, 4) Gaani awaraga ima hi be gu wenewene asura nayugo pa gipai re. Tipagine? Agu asura i akekaha re nanyakasa gaani berãpai na kini undo rani ani bi tirani wa ani nagbia ngbarago be agu amaku i nakido paha. Yekova nga gu boro naakusi berã boro, ko ima ino gu ome du berã boro na ni kisusi rani. Mangasunge na ni ka berãkurii gako akidohe rengbe ka sarani ani du na kido nga agi apai re adigisotihe adigiso na si rengbe ka undo rani ani nye niruru rani, akpakarapai ki vura du rogo raka awere vurũ.\nYekova ima fu iiriwo he furani nga berãrani. Si rengbe ka undo rani tipa ani mangisunge fuko na aˈuru dunduko rogo gaani raka yo. Ani tambuanga gu boro atambua nga Bafu gi iiriwo gamahe re furani ni manga ani sunge na ni wenengai na aˈuru dunduko.


Ya mo “Mo Ká Kuti Ndikidi Tatamana”?—Asanza 3:21\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Mi Amangi Ome ka Yugo Wene Akpiapai\n“Ka Bangironi Gó Nga Tipa Yugo Nyemuse fu Agu Aboro Naye Koyo du Oni ni Ya”\nOni Bandatironi Rogo Toro yo ho du Oni ni Rogo gu Ba Nape Kura Fugo\nYa mo “Mo Ká Kuti Ndikidi Tatamana”?\nOni Nyakasi Gaoni Idapase Kuti Gupai du Oni na Maabangirise Tipaha\nOni Du na Idapase Kuti ga Yekova Akidohe\nNgbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati) | Tanvuo 2016\nMO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Isoko Italian Japanese Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mongolian Moore Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uruund Uzbek Venda Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nPATURẼ gu duho tipa rungorungo kumbagude naaraka rogo tuturũ gbaria. Agu aboro naadu rogo gako gbaria anaamoma ko mbiko i aaberãha ya ko angia täyä. Ho agino aniye ni, aboro gu gbaria re anaamoma ko ku bangiri abakureayo. I anitai beyo na zau marã ue fuko, guru nga ga feda ru du na ba kpakpuru gbiati gu wiri tooni ru nga ga dahabu ru nga guru paru aima nyaka kisusi gu bakpakpuru nga ga feda ru wakina bara ue. I aniya fuko, “Mo sia guru mo aida ru.” Gu kumbagude re anidi kina guru nga ga feda ru na ki oro.\nRogo gu kura uru sa, kura gino sa asana gu kumbagude re nga, “Ya mo mo ainongo ho nga guru nga ga dahabu ru re paru ima kio wakina bara ue kisusi guru nga ga feda ru te?” Gu tooni kumbagude re amomu na ki ya, “Nirengo, mi ima inoho.” Gu gino re ki sanahe nga, “Tipagine du tie mo adia kina guru ti ni nga ga feda? Ka mo di guru nga ga dahabu ru, bakio gu marã nika du bero nika kio wakina bara ue kisusi!” Gu kumbagude re ki ya, “Ono ka mi di guru nga ga dahabu ru, aboro anginga gu mbaro re na mi berewe te. Ya mo mo iningo bange agu amarã nga ga feda ra mi nadungura ra?” Gu tooni kumbagude du pako rogo gu paturẽ re ayugu gu sino sosono aboro naima rengba ka gbia undo ti ni, nga ndikidi tatamana.\nZiazia Kekeapai naya: “Mo ká kuti ndikidi tatamana na sia pa pai; ka si nigó nga bangiro ya. Si du mo atá rogo gamo apai ni bandabanda ro, ka nduro akóta nga ya.” (Snz. 3:21, 23) Sidu, pa ino ani guhe nga “ndikidi tatamana” na wai ka mangapai kutini nakoda gaani pa bata. Gipai re naundo rani ka ani kotonga rogo toro yo ya, kini banda ‘ndurani’ si ru nyanyaki.\nGINIHE DU NGAHA?\nNdikidi tatamana kia ti inohe gbiati giarogopai yo. Gu boro du na inohe, ni ima ino agu arengo du tipa pai. Gu boro du na giarogopai yo, ni rengbe arengba ka bi gu ngbaya du dagba agu arengo re na agu akuraha. Gu boro du na tatamana, ni rengbe ka koda inohe gbiati giarogopai yo na ki mangisunge na ni rogo mangimangipai yo.\nNi kpiapai, boro ima rengba ka geda gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? vuru wiri guru regbo yo na ki girogoyo. Ti gu regbo ni awirika Ziazia Kekeapai, ni ima rengba kaa fu akaragapai ni ruruhe. Ni ima rengba ka tona ndu tipa adunguratise na kini fuku wene akaragapai ti aregboho. Agi apai re dunduko rengbe ka yugoho nga ni nasona kumbatayo rogo toro yo, ono ya mo si nayugo gupai nga ni ima du na tatamana? Anga wo duhe nzunzu te. Si rengbe kadu nga ni nga gu boro nagiarogopai yo ni ipo. Ono tie, ho ni amanga agu apai ni nga ga rengo rogo mangimangipai yo, kini mangisunge na inohe gbiati giarogopai yo ngba wene gene, gure nga ni nada ni ira tatamana. Ka si du nga gani adiaberã nika du na diabese, kini yugu gupai nga ni aima ngera kumbatayo wenengai, si nika duadu ziazia nga ni nayugo ndikidi tatamana.\nRogo Matayo 7:24-27 Yesu apeke akpiapai yo tipa akumba ue naameke gayo abambu. Ko afura tipa gu kura ko ya ko angia “boro tatamana.” Ko aberẽ kumbatayo tipa gupai narengbe ka manga, si ki sako ko dua gako bambu rii mbia yo. Ko angere ku mbatayo na ko ki mangipai. Ko aasakanga pai berãko yo nga dua bambu rii ngume yo du genoho kusende watadu rengbe sungehe ka nyasa ni ipo te. Mbiko tatamana, ko aberẽ kumbatayo tipa gupai rengbe ka manga mbiko gako mangaapai. Sidu, ho bavugumo aye ni, si aagbarasanga gako bambu te. Sidu, gu sanahe nakura nga, Wai du rengbe ani ka gbia gi nyanyakipa sino nga ndikidi tatamana re na ki bandaha?\nWAI DU RENGBE MI KA GBIAHA?\nBambatapai nga, Mika 6:9 naya: “Ndikidi tatamana nga ka gunde ti [rimo Mbori].” Gunde ti rimo Yekova nayugo gupai nga ka irisa ko. Si nayugo gupai nga kadu na irisa tipa gupai rimoko aru kubaha, kodihe na gako arugute. Tipa ka irisa boro, si naida mo ini gani aberã. Fuani tie, mo ki rengbe ka kido kuti ni na ki wirikipai be ni, na ka wirika kadu na diabese wakina ni. Ka ani aberãpa gu sangbanapai rengbe gaani mangaapai kadu na ni kurii gaani pagume na Yekova, na ka ani moi mburu gaani adiaberã rii gako arugute, gure nga ani nagbia ndikidi tatamana.\nUepai nga, Asanza 18:1 naya: “Gu ni nakpara tini nagbata kina gu pai ni akpi nyemu he, ka zinga kuti gu bawenepai nga ga sarangbanga dunduko.” Ka ani adunga na rubangirise ya, ani ima rengba ka kpara tirani ti Yekova gbiati gako aboro. Tipa gupai nga ka ani kparanga tirani ya, si naida ani naadia regbo na agu aboro nagunde ti rimo Mbori na kini irisi gako arugute. Ani nitirani si aida ani du kina Bambu Kindo yo tipa kaa kodatirani na gu dungurati nga ga aKristano dedede. Ho du ani ni badunguratise yo, si naida ani zaki berãrani yo na ngbadurani yo tipa ka mbu gupai i agumbaha yo si mangi ariapai na ani.\nKurapai berewe nga, ka ani peke agu apai du ngbadurani yo fu Yekova rogo kparakpee yo, ani nika mbeda na ko. (Snz. 3:5, 6) Ho ani azaka berãrani na ngbadurani ni ka geda Ziazia Kekeapai gbiati agu awaraga ga Yekova riigbu akusaha, si nasa rani ani bi mboimboi gupai rengbe ka manga kumbatayo mbiko gaani mangaapai na ani ki rengbe ka mangapai ringbisihe kutini. Si naida ani zaki ngbaduraniyo a tipa agu arugute nyanyaki awirina afuhe. (Snz. 19:20) Fuo gure, kuba gupai nga ani ‘zingi kuti gu bawenepai nga ga sarangbanga dunduko’ du nga ka zinga kuti ndikidi tatamana, ani nika nyakasa gi nyanyakipa sino re.\nWAI DU SI NIKA UNDO GIMI ABOROKPORO?\nNdikidi tatamana rengbe arengba ka undo aborokporo. Ni kpiapai, Ziazia Kekeapai nangarasa diakumba nga ri “nigunde agunde” ti kumbari. (Ef. 5:33) Wai du rengbe kumba ka gbia gu dudunguro irisa nga ga diako? Ka ko aidaha ngbaome watadu na zinga, gu sangbanapai rengbe ko ka gbiaha rengbe kadu tipa kina wiri guru regbo. Tipa ka zanga kpakaraapai, dia ngbatunga gu kumba re rengbe ka fu bete irisa fuko kinaho du ko ni. Ono wa vura duhe wo, ya mo si rengbe ka sari ri irisiko ho adunga ko ni ya? Si nawira wa si arengbanga ka manga te. Si naida ko ini gupai rengbe ka ye na nyenye sangbanapai. Ka si du nga ko nayugo zuzu toro, kidu na nyemuse gbiati weneringise, ko gbia dudunguro irisa agbia beri. Rengo ngaha nga, si naida gu diakumba nga Kristano yugu irisa fu kumbari singia ko rẽ tipaha watadu ko arẽnga te.—Gara. 5:22, 23.\nZiazia Kekeapai nape gupai a nga si naida kumbakudee kpinyemu diako. (Ef. 5:28, 33) Diakumba rengbe ka oka agu apai ti kumbari angbanga ya ono du ko adu na rengo tipa ka inoho mbiko gupai nga ri naida ko kpinyemuri. Ono ya mo gure nzunzu nayugo ndikidi tatamana? Ka ko kuru bara gupai kusa i aoko ho tiko re, sangbanaha nika ngia gine? Ya mo si asako ko kpinyemu ri gbe? Gure ima rengba kadu ni mbumbuhe fuko. Kuba gure, ka si du nga ri nika gbia wene regbo ka peka agu apai fuko angbanga re ya zezeredi, si nawira wa kumbari nika duadu na ngbarago mbiko ri nagumba rengo. Sidu tie, gako nyemuse tipa ri nika sonakumbatayo.\nGu gene mo afu rugute fu awiro ngbaha awere nika du na ome kurii gu gene i nikaa fura na mo ngbaha kusa\nSi naida agude irisi avunguyo na i kini fu arugute fuyo ringbisihe kuti ga Yekova agene. (Ef. 6:1, 4) Ya mo gipai re nayugoho nga si naida avunguagude rũndiko tipa agu apai dunduko si aida i mangihe na gu si aidanga i mangihe ya? Badungu apai si akodaha angianga kina ino agu andiko sa si aida i irisihe watadu gu mbusa rengbe yo ka gbiaha ka i basasangba ya. Gu vungugude du na ndikidi tatamana naundo wirini u ini gu ndupai si aida u gisangba ti ni.\nNi kpiapai, ani ya nga gude fura fu boro sa dagba avunguru yo zanga na irisa. Ka fura furu gbegberẽ watadu ka fu mbusa furu kinaho rengbe ka ba zee tiru watadu ka sa ru ka u furanga ya. Ono wa vura duhe wo, u ima rengba ka kpipai ku ngbadu ru yo, na si rengbe ka saru ka u mbedinga na avunguru ya.\nAgu avunguagude du na ndikidi tatamana, i naberãkurii gu gene i afu mbusa fu awiriyo ngbaha na gu sangbanapai rengbehe kadu na ni kuriyo kumbatayo. Si aidanga avunguagude zingi kuti awiriyo ni ipo mbiko gu zee gbia yo te. Isoke i ima rengba ka sakapai na gu gude re zezeredi ho du u ni nisa ru, ki saki gupai furu nga Yekova naida u irisi avunguru tipa kina ga u nyenye undo. Fuani tie, ho gude nikaa yugo irisa ni fu avunguru, u nika inoho nga u nairiso Yekova. (Ef. 6:2, 3) Ngbatunga wene gene wa gure ima rengba ka zio ngbadu gude yo. U rengbe ka bi wai avunguru angera fuoru nzunzu na ga u irisa tipa yo kini sono kina kumbatayo. Si rengbe ka saha taata furu u sana avunguru tipa undo ho nyanyakipa pai nika kura ni kusa.\nKura avunguagude aidanga ka pe gupai rengbe ka ba gberãrago ti awiriyo te, sidu, i aidanga ka fu rugute fuyo te. Ono wa vura duhe wo, ginipai rengbe ka manga ka si du nga gu gude re sono? Ya mo u agunde ti Yekova na ki ini gu wenepai du ti pekafuo ga Mbori arugute? Ya mo u aza ngbadu ru yo na berã ru yo fu Yekova watadu u nika kpara tiru kusayo rogo toro yo?—Snz. 13:1; 29:21.\nWene bambakadiahe naberã kumbatayo mbata tipa guhe ni aida ka mbakadaha. Ni atona nga kina mbakadimbakadihe gbua kidu na gu maabangirise nga si nika ngba angba te. Agu avunguagude du na ndikidi tatamana nadia regbo kaa wirika ga Yekova arugute na kini mangihe, rogo gi gene re, i kini gunde ti rimoko. Pa zanga yo kparatiyo ti Yekova gbiati gako riigbu, nasa yo i gbia ndikidi tatamana na i ki mangisunge na ni ka nyakasa gayo aborokporo.\nAʹuru dunduko ani agbiatirani na agu adiaberã rengbe ka manga ariapai na gaani raka tipa dungu agarã. Kuba gupai nga ka mangapai ni kina boro ipo na ki mangi gbarakagbaraka diaberã, anga si ni wenepai ka ru mbata ka berã te? Mo berẽ dudunguro kurii gu sangbanapai rengbe ka ye kumbatayo. Mo gbata ga Yekova arugute na ki mangipai kuti gako tatamana. Ngba gu gene re, ani nika banda ndikidi tatamana na si nika fu unga furani.—Snz. 3:21, 22.\nNGBAÕBAMBU SINZIRI (GU DU TIPA DUNGURATI) Tanvuo 2016