EUROBANK ERGASIAS A.E. - PDF\nDownload "EUROBANK ERGASIAS A.E."\n1 EUROBANK ERGASIAS A.E. ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΥΛΩΝΑ 3 ΣΕ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Όθωνος 8, Αθήνα Τηλ.: Αρ. Γ.Ε.Μ.Η\n2 EUROBANK ERGASIAS Α.Ε. Περιεχόμενα της αναφοράς του Πυλώνα 3 του Ομίλου Eurobank Τμήμα Σελίδα 1 Γενικές πληροφορίες Εποπτικό Πλαίσιο 1.2 Εφαρμογή εποπτικού πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ στον Όμιλο Eurobank 1.3 Σκοπός του Πυλώνα Εποπτική έναντι λογιστικής ενοποίησης 1.5 Εμπόδια για την άμεση μεταβίβαση κεφαλαίων 1.6 Συμμόρφωση με τις απαιτήσεις δημοσιοποιήσεων του Πυλώνα 3 Βασιλεία II 2 Ίδια κεφάλαια Εποπτικά κεφάλαια ορισμός 2.2 Προνομιούχοι τίτλοι 2.3 Έκθεση σε χρέος Ελληνικού Δημοσίου 2.4 Πλαίσιο και διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης 2.5 Κεφαλαιακή επάρκεια 2.6 Κεφαλαιακές απαιτήσεις σύμφωνα με τον Πυλώνα Διαδικασία αξιολόγησης επάρκειας εσωτερικού κεφαλαίου 3 Επισκόπηση της Διαχείρισης Κινδύνου Διαχείριση κινδύνων 3.2 Πολιτικές διαχείρισης κινδύνου 3.3 Τύποι κινδύνων 3.4 Οργάνωση 4 Πιστωτικός Κίνδυνος Ορισμός του πιστωτικού κινδύνου 4.2 Οργάνωση και διαδικασίες διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου 4.3 Αναφορές σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο 4.4 Χρηματοδοτικά ανοίγματα 4.5 Δάνεια σε καθυστέρηση ή απομειωμένα δάνεια 4.6 Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους 4.7 Τυποποιημένη Προσέγγιση 4.8 Προσέγγιση Εσωτερικών Διαβαθμίσεων (ΠΕΔ) 4.9 Τεχνικές μείωσης πιστωτικού κινδύνου 4.10 Τιτλοποιήσεις 5 Κίνδυνος Αγοράς Ορισμοί και Πολιτικές 5.2 Εσωτερικά Υποδείγματα Value at Risk (VaR) & Credit Risk (IRC) 5.3 Τυποποιημένη Προσέγγιση για τον κίνδυνο της αγοράς 5.4 Ανοίγματα σε αξίες που δεν περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών 5.5 Επιτοκιακός Κίνδυνος Επενδυτικού χαρτοφυλακίου 5.6 Κίνδυνος Αντισυμβαλλόμενου 6 Λειτουργικός κίνδυνος Διακυβέρνηση 6.2 Πλαίσιο διαχείρισης λειτουργικού κινδύνου 6.3 Μέθοδος Υπολογισμού του Λειτουργικού κινδύνου 7 Πολιτική Αποδοχών Εισαγωγή 7.2 Πεδίο Εφαρμογής 7.3 Βασικές αρχές της Πολιτικής Αποδοχών 7.4 Διακυβέρνηση 7.5 Επιτροπή Αποδοχών 7.6 Αποδοχές 7.7 Αποδοχές μελών Δ.Σ. 7.8 Αποδοχές προσώπων που εμπίπτουν στην Πολιτική Αποδοχών Σελίδα 2\n3 1. Γενικές Πληροφορίες 1.1 Εποπτικό Πλαίσιο Πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙ Το 1988, η Επιτροπή της Βασιλείας για την εποπτεία των τραπεζών ανέπτυξε μια σειρά κανόνων (το σύμφωνο της Βασιλείας ή Βασιλεία Ι) σχετικά με τις απατήσεις κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών. Ο κύριος στόχος της Βασιλείας Ι ήταν ο πιστωτικός κίνδυνος, με τις τράπεζες να είναι υποχρεωμένες να διατηρούν κεφάλαια ίσα τουλάχιστον με το 8% των σταθμισμένων κατά κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού τους και των στοιχείων εκτός ισολογισμού. Πρόσθετοι κανόνες σχετικά με τον κίνδυνο συναλλαγών προστέθηκαν το 1996, με μια ευρωπαϊκή οδηγία σχετικά με τον κίνδυνο αγοράς. Η ανάγκη για μια πιο ευαίσθητη στους κινδύνους προσέγγιση των κεφαλαιακών απαιτήσεων, καθώς και η ανάγκη να αυξηθεί η αξιοπιστία και η σταθερότητα του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, οδήγησε την Επιτροπή της Βασιλείας να σχεδιάσει ένα νέο διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο γνωστό ως Βασιλεία ΙΙ. Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο παρουσίασε ένα σχέδιο τριών πυλώνων, οι οποίοι έχουν ώς προσανατολισμό την ευθυγράμμιση των κανονιστικών απαιτήσεων με τις οικονομικές αρχές της διαχείρισης κινδύνου. Το πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙ βασίζεται σε τρεις αλληλοσυμπληρούμενους πυλώνες: Ο Πυλώνας 1 ορίζει τις ελάχιστες εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις, βασισμένες σε αρχές, κανόνες και μεθόδους, οι οποίες προσδιορίζουν και μετρούν την πιστοληπτική ικανότητα, τον κίνδυνο αγοράς και τον λειτουργικό κίνδυνο. Οι απαιτήσεις αυτές καλύπτονται από τα εποπτικά Ίδια κεφάλαια, σύμφωνα με τους κανόνες και τα χαρακτηριστικά του Πυλώνα 1. Ο Πυλώνας 2 προσδιορίζει τις εσωτερικές διαδικασίες για την εκτίμηση της συνολικής κεφαλαιακής επάρκειας σε σχέση με τους κινδύνους (Διαδικασία Αξιολόγησης Επάρκειας Εσωτερικού Κεφαλαίου ΔΑΕΕΚ). Ο Πυλώνας 2 εισάγει επίσης την Διαδικασία Εποπτικής Αξιολόγησης (ΔΕΑ), η οποία αξιολογεί την εσωτερική κεφαλαιακή επάρκεια των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ο Πυλώνας 3 προσδιορίζει μια σειρά από κανόνες δημοσιοποίησης στοιχείων, οι οποίοι επιτρέπουν στους συμμετέχοντες στην αγορά να εκτιμήσουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το πεδίο εφαρμογής των κανόνων της Βασιλείας ΙΙ, τα κεφάλαια, τους κινδύνους, τις διαδικασίες αξιολόγησης των κινδύνων και ως εκ τούτου την κεφαλαιακή επάρκεια των πιστωτικών ιδρυμάτων. Τον Ιούνιο του 2006 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημοσίευσαν στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Οδηγία Κεφαλαιακών Απαιτήσεων, η οποία αποτελείται από τις δύο ακόλουθες οδηγίες: Την Οδηγία 2006/48/ΕΚ σχετικά με την ανάληψη και άσκηση δραστηριότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων; και Την Οδηγία 2006/49/ΕΚ σχετικά με την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επενδυτικών εταιρειών και των πιστωτικών ιδρυμάτων. Τον Αύγουστο του 2007 και μετά την υιοθέτηση τους από τον Τραπεζικό Νόμο, ενσωματώθηκαν οι παραπάνω οδηγίες στην ελληνική νομοθεσία και η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) εξέδωσε μια σειρά πράξεων οι οποίες προσδιορίζουν τη διαδικασία εφαρμογής του παραπάνω νόμου και μεταφέρουν τις διατάξεις των παραπάνω οδηγιών σε ένα νέο νομοθετικό και εποπτικό πλαίσιο. Τον Νοέμβριο του 2010 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημοσίευσαν στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Οδηγία 2010/76/ΕΕ, με ημερομηνία ισχύος 31 Δεκεμβρίου 2011, τροποποιώντας τις οδηγίες 2006/48/ΕΕ και 2006/49/ΕΕ σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών, τις επανατιτλοποιήσεις, τον εποπτικό έλεγχο και την δημοσιοποίηση στοιχείων αναφορικά με την πολιτική αμοιβών. Βασισμένη στις ανωτέρω οδηγίες, η ΤτΕ το 2011 δημοσίευσε τις ακόλουθες Πράξεις Διοικητή: ΠΔΤΕ 2645/2011 σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις από ανοίγματα σε τιτλοποιήσεις, με ισχύ από ΠΔΤΕ 2646/2011 σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών, με ισχύ από ΠΔΤΕ 2650/2012 σχετικά με την πολιτική αμοιβών, με ισχύ από Το 2012 η ΤτΕ δημοσίευσε την ΠΔΤΕ 2655/2012 τροποποιώντας τεχνικά κριτήρια σχετικά με τη διαφάνεια και τις δημοσιοποιήσεις εποπτικής φύσης πληροφοριών. Το 2013 η ΤτΕ δημοσίευσε τις ακόλουθες πράξεις: Απόφαση Εκτελεστικής Επιτροπής 13/2013, η οποία θέτει το όριο του δείκτη των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) στο 9% του σταθμισμένου κατά κίνδυνο ενεργητικού και επαναπροσδιορίζει την σύνθεση των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I), με εφαρμογή από τις 31 Μαρτίου Σύμφωνα με τον νέο ορισμό των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων, τα αποθεματικά του διαθέσιμου προς πώληση χαρτοφυλακίου αναγνωρίζονται πλήρως, ενώ η αναγνώριση του αναβαλλόμενου φόρου περιορίστηκε στο 20% των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I). Απόφαση Εκτελεστικής Επιτροπής 36/2013, η οποία επαναπροσδιορίζει την σύνθεση των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) και καταργεί τους περιορισμούς που σχετίζονται με την αναγνώριση του αναβαλλόμενου φόρου, με εφαρμογή από τις Κεφαλαιακές απαιτήσεις CRD IV Τον Ιούνιο 2013 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εκδίδουν την Οδηγία 2013/36/ΕΕ (γνωστή ως CRD IV), με εφαρμογή την 1 Ιανουαρίου 2014, σχετικά με την δραστηριότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επενδυτικών εταιρειών, τροποποιώντας την Οδηγία 2002/87/ΕΕ και καταργώντας τις Οδηγίες 2006/48/ΕΕ και 2006/49/ΕΕ. Επιπρόσθετα, την ίδια ημέρα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εκδίδουν τον κανονισμό 2013/575/EU, ο οποίος θεσπίζει ενιαίους κανόνες σχετικά με τις γενικές προληπτικές απαιτήσεις της τραπεζικής εποπτείας, που σύμφωνα με την Οδηγία 2013/36/EU τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις ακόλουθες απαιτήσεις: απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων που αφορούν πλήρως ποσοτικοποιήσιμα, ενιαία και τυποποιημένα στοιχεία πιστωτικού κινδύνου, κινδύνου αγοράς, λειτουργικού κινδύνου και κινδύνου διακανονισμού; απαιτήσεις περιορισμού των μεγάλων ανοιγμάτων; απαιτήσεις ρευστότητας που αφορούν πλήρως ποσοτικοποιήσιμα, ενιαία και τυποποιημένα στοιχεία κινδύνου ρευστότητας; απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων σχετικα με τα παραπάνω στοιχεία και με τη μόχλευση; απαιτήσεις δημοσιοποίησης. Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις (με σταδιακή εφαρμογή μέχρι το 2019): ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας Ι (Common Equity Tier I ratio) θα αυξηθεί σταδιακά σε 4,5% από την 1 Ιανουαρίου 2015; ο ελάχιστος δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας Ι (Tier I ratio) θα αυξηθεί σταδιακά σε 6% από 1 Ιανουαρίου 2015, και; οι τράπεζες θα απαιτηθεί να δημιουργήσουν σταδιακά ένα κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας ποσοστού 2,5% από την 1 Ιανουαρίου 2019 (0,625% την 1 Ιανουαρίου 2016, 1,25% την 1 Ιανουαρίου του 2017 και 1,875% την 1 Ιανουαρίου 2018) πλέον των υφιστάμενων ελάχιστων κεφαλαίων. Το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας είναι ένα πλεόνασμα κεφαλαίων ύψους 2,5% επί της συνολικής έκθεσης μιας τράπεζας στους αναλαμβανόμενους κινδύνους, που πρέπει να καλύπτεται με ένα επιπλέον ποσό κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας Ι. Σαν αποτέλεσμα, οι ελάχιστοι δείκτες που πρέπει να τηρούνται, περιλαμβανομένου του κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας διατήρησης κεφαλαίου και οι οποίοι θα εφαρμόζονται από 1 Ιανουαρίου 2019 είναι: (α) ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας Ι στο 7%; και (β) ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας στο 10,5%. Πρόσθετα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας που εισάγει η CRD IV είναι τα παρακάτω: (α) Αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας. Ο σκοπός αυτού του αποθέματος είναι να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις του οικονομικού κύκλου στη δανειακή δραστηριότητα των τραπεζών, καθιστώντας έτσι την παροχή πίστωσης λιγότερο ευμετάβλητη και πιθανών ακόμη και να μειώσει τις πιθανότητες για πιστωτικές "φούσκες" ή κρίσεις. (β) Απόθεμα ασφαλείας παγκόσμιων συστημικά σημαντικών ιδρυμάτων. Η CRD IV περιλαμβάνει ένα υποχρεωτικό απόθεμα συστημικού κινδύνου κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας Ι, για τράπεζες που έχουν αναγνωριστεί από την αρμόδια αρχή ως παγκοσμίως συστημικά σημαντικές. (γ) Απόθεμα ασφαλείας για άλλα συστημικά σημαντικά ιδρύματα. Σελίδα 3\n4 1. Γενικές Πληροφορίες Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 12ης Σεπτεμβρίου 2012, σχετικά με τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμού (SSM), εκδόθηκε ο Κανονισμός Συμβουλίου αριθ. 1024/2013 της 15 Οκτωβρίου 2013, ο οποίος μετέθεσε συγκεκριμένα καθήκοντα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων. Επιπλέον, στις 22 Οκτωβρίου 2013 εκδόθηκε ο κανονισμός αριθ. 1022/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ε.Ε., τροποποιώντας τον κανονισμό αριθ. 1093/2010 σχετικά με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) και την ανάθεση ειδικών καθηκόντων στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα και με τον κανονισμό υπ. αριθ. 1024/2013 του Συμβουλίου. 1.2 Εφαρμογή εποπτικού πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ στον Όμιλο Eurobank Πιστωτικός Κίνδυνος Ο όμιλος Eurobank (η «Τράπεζα» ή ο «Όμιλος»), εφάρμοσε για πρώτη φορά το πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙ σύμφωνα με την Τυποποιημένη μέθοδο τον Ιανουάριο του 2007 και συμπεριέλαβε τους σχετικούς δείκτες κινδύνου στις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις. Μέχρι τότε ο Όμιλος εφάρμοζε τους κανόνες της Βασιλείας Ι. Τον Ιούνιο του 2008, ο Όμιλος έλαβε την έγκριση από την Τράπεζα της Ελλάδος να χρησιμοποιεί την Προσέγγιση των Εσωτερικών Διαβαθμίσεων (ΠΕΔ) για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων του πιστωτικού κινδύνου. Ως εκ τούτου, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2008 ο Όμιλος εφαρμόζει: Την Θεμελιώδη μέθοδο των Εσωτερικών διαβαθμίσεων για τον υπολογισμό των επιχειρηματικών δανείων της Eurobank Εργασίας Α.Ε. στην Ελλάδα (η «Τράπεζα»). Την Εξελιγμένη Προσέγγιση των Εσωτερικών διαβαθμίσεων για την πλειονότητα του λιανικού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας, π.χ. στεγαστικά δάνεια, δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πιστωτικές κάρτες και ανακυκλούμενα δάνεια καταναλωτικής πίστης. Από τον Σεπτέμβριο του 2009 η Θεμελιώδης μέθοδος Εσωτερικών διαβαθμίσεων εφαρμόστηκε στο σύνολο του επιχειρηματικού χαρτοφυλακίου της Eurobank Leasing Α.Ε. στην Ελλάδα. Από τον Μάρτιο του 2010 η Εξελιγμένη Μέθοδος των εσωτερικών διαβαθμίσεων εφαρμόστηκε στο χαρτοφυλάκιο των προσωπικών δανείων και των δανείων για αγορά αυτοκινήτου. Η εφαρμογή της Προσέγγισης των Εσωτερικών Διαβαθμίσεων (ΠΕΔ) καλύπτει περίπου το 81,3% του δανειακού χαρτοφυλακίου του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη την εφαρμογή της ΠΕΔ στο στεγαστικό χαρτοφυλάκιο του νέου ΤΤ, το οποίο τελεί υπό έγκριση από την ΤτΕ και εξαιρώντας τις κατηγορίες ανοιγμάτων οι οποίες δεν είναι σημαντικές από άποψη μεγέθους και κινδύνου. Μόνιμη εξαίρεση από την εφαρμογή της ΠΕΔ υπάρχει για μέχρι το 10% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού, για τα οποία χρησιμοποιείται η τυποποιημένη μέθοδος. Επιπλέον της εξαίρεσης του μέχρι 10% του σταθμισμένου ενεργητικού, μόνιμη εξαίρεση έχει χορηγηθεί και για τις ακόλουθες κατηγορίες ανοιγμάτων, όπως περιγράφονται με βάση την Οδηγία Κεφαλαιακών Απαιτήσεων: ανοίγματα έναντι/ή εγγυημένα από κεντρικές κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες; ανοίγματα έναντι/ή εγγυημένα από πιστωτικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα; και ανοίγματα έναντι διοικητικών φορέων και μη κερδοσκοπικών επιχειρήσεων. Για τα παραπάνω ανοίγματα χρησιμοποιείται η Τυποποιημένη προσέγγιση Κίνδυνος Αγοράς Η Τράπεζα εφαρμόζει δικό της εσωτερικό υπόδειγμα διαχείρισης κινδύνων (Value at RiskVaR) για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων έναντι του κινδύνου αγοράς στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών της, για τις δραστηριότητες της Τράπεζας στην Ελλάδα. Η Τράπεζα έλαβε επίσημη επικύρωση χρήσης του εσωτερικού υποδείγματος για τον κίνδυνο αγοράς από την Τράπεζα της Ελλάδος, τον Ιούλιο του Το μοντέλο αυτό υπόκειται σε περιοδική αξιολόγηση από την εποπτική αρχή. Το 2011 η Τράπεζα επικαιροποίησε τα συστήματα και τις διαδικασίες της ώστε να συμμορφωθεί πλήρως προς τις απαιτήσεις της νέας ΠΔΤΕ 2646/2011 για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων από το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών. Από τις η Τράπεζα υπολογίζει κεφάλαια λαμβάνοντας υπόψη το Stressed VaR (Δυνητική ζημιά υπό ακραίες συνθήκες) και το ΙRC (Επιπρόσθετος κίνδυνος αθέτησης και μεταβολής της πιστοληπτικής αξιοπιστίας). Για την μέτρηση του ανοίγματος του κινδύνου αγοράς και για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις θυγατρικές της Τράπεζας στην Ελλάδα και τις διεθνείς δραστηριότητες, εφαρμόζεται η τυποποιημένη προσέγγιση. Επιπλέον, η Τράπεζα υπολογίζει και παρακολουθεί σε καθημερινή βάση τον κίνδυνο αγοράς του επενδυτικού χαρτοφυλακίου για τις εργασίες της στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας το εσωτερικό υπόδειγμα VaR. Για τις εργασίες της στο εξωτερικό η Eurobank χρησιμοποιεί ανάλυση ευαισθησίας, ενώ η μεθοδολογία του VaR εφαρμόζεται σε μηνιαία βάση Λειτουργικός Κίνδυνος Στο πλαίσιο εφαρμογής της οδηγίας 2006/48/ΕΚ (Παράρτημα X, μέρος 4.2), ο Όμιλος χρησιμοποιεί για τις ενοποιημένες δραστηριότητές του, την Τυποποιημένη Προσέγγιση για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων έναντι του λειτουργικού κινδύνου βάση του Πυλώνα Σκοπός του Πυλώνα 3 Η Eurobank Εργασίας Α.Ε. είναι πιστωτικό ίδρυμα με έδρα την Ελλάδα. Μέχρι τις 23 Ιουλίου 2012, η Τράπεζα ήταν μέλος του EFG Group με ουσιαστική μητρική εταιρεία της, την Private Financial Holdings Ltd. Την 23 Ιουλίου 2012, μεταβιβάστηκε το 43,55% των κοινών με δικαίωμα ψήφου μετοχών που κατείχε ο Όμιλος EFG, σε δέκα νομικά πρόσωπα. Ως αποτέλεσμα, από την 23 Ιουλίου 2012, η Τράπεζα έπαυσε να τελεί υπό τον έλεγχο του Ομίλου EFG. Επιπλέον, η επωνυμία και ο διακριτικός τίτλος της Τράπεζας τροποποιήθηκε στις 2 Αυγούστου 2012 από "EFG Eurobank Ergasias Α.Ε." σε "Eurobank Ergasias Α.Ε." με απόφαση της Ετήσιας ΓΣ στις 29 Ιουνίου Το Μάιο του 2013 μετά την πλήρη κάλυψη της ανακεφαλαιοποίησης της Τράπεζας αξίας εκατ., το ΤΧΣ κατέστη ο ελέγχων μέτοχος καθώς και συνδεόμενο μέρος της Τράπεζας. Τη 19 Ιουνίου 2013, το ΤΧΣ απέκτησε κοινές μετοχές της Τράπεζας, με δικαίωμα ψήφου, που αντιπροσωπεύουν το 98,56% του κοινού μετοχικού κεφαλαίου της. Μετά την έκδοση νέων κοινών μετοχών τον Ιούλιο, όπως αποφασίσθηκε κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση της 27 Ιουνίου 2013, το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει το ΤΧΣ στην Eurobank μειώθηκε σε 93,55%. Μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που εγκρίθηκε από την Έκτακτη Γενική Συνέλευση της 26 Αυγούστου 2013, το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου του ΤΧΣ αυξήθηκε σε 95,23%. Η Τράπεζα εποπτεύεται σε ατομική και ενοποιημένη βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Οι δημοσιοποιήσεις του Πυλώνα 3 παρέχονται σε ενοποιημένη βάση, με βάση την Πράξη Διοικητού της Τραπέζης Ελλάδος 2655/2012 και σύμφωνα με το πλαίσιο της εποπτικής ενοποίησης, το οποίο περιγράφεται στην επόμενη παράγραφο. Σελίδα 4\n5 1. Γενικές Πληροφορίες 1.4 Εποπτική έναντι λογιστικής ενοποίησης Λογιστική Ενοποίηση Η λογιστική ενοποίηση του Ομίλου βασίζεται στα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (ΔΠΧΠ) και ειδικότερα το ΔΛΠ 27 Ενοποιημένες και Ατομικές Οικονομικές καταστάσεις, ΔΛΠ 28 Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις, ΔΛΠ 31 Συμμετοχή σε Κοινοπραξίες, όπως και το SIC12 Ενοποίηση Εταιρείες Ειδικού Σκοπού. Θυγατρικές είναι οι εταιρείες στις οποίες ο Όμιλος ασκεί, άμεσα ή έμμεσα έλεγχο επί των χρηματοοικονομικών και επιχειρηματικών πολιτικών τους, και που γενικά κατέχει ποσοστό συμμετοχής μεγαλύτερο του 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Η ύπαρξη και επίπτωση τυχόν δυνητικών δικαιωμάτων ψήφου τα οποία είναι επί του παρόντος ασκήσιμα ή μετατρέψιμα, λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να στοιχειοθετηθεί αν ο Όμιλος ασκεί έλεγχο επί της θυγατρικής. Οι θυγατρικές εταιρείες ενοποιούνται πλήρως από την ημέρα κατά την οποία ο Όμιλος αποκτά δικαίωμα ελέγχου, και δεν ενοποιούνται πλέον από την ημέρα κατά την οποία ο Όμιλος παύει να έχει δικαίωμα ελέγχου. Επενδύσεις σε κοινοπραξίες (συμβατικές συμφωνίες με τις οποίες ο Όμιλος καθώς και τρίτοι αναλαμβάνουν οικονομική δραστηριότητα που υπόκειται σε κοινό έλεγχο) και οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις (επενδύσεις στις οποίες ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή, αλλά δεν έχει έλεγχο, συμμετοχή μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου) αποτελούν επίσης μέρος της λογιστικής ενοποίησης, αλλά λογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Ο Όμιλος, για λόγους τιτλοποίησης περιουσιακών στοιχείων, προωθεί τη δημιουργία εταιρειών ειδικού σκοπού οι οποίες μπορεί να αποτελούν ή όχι θυγατρικές. Αυτές οι εταιρείες μπορεί να αποκτήσουν στοιχεία ενεργητικού απευθείας από την Τράπεζα, έχουν περιορισμένη πιθανότητα πτώχευσης και ενοποιούνται στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου, όταν η σχέση μεταξύ του Ομίλου και της εταιρείας υποδηλώνει ότι η εταιρεία ελέγχεται από τον Όμιλο Εποπτική Ενοποίηση Η εποπτική ενοποίηση που χρησιμοποιείται για την υποβολή των αναφορών προς την Τράπεζα της Ελλάδος ακολουθεί τις αρχές που χρησιμοποιήθηκαν για τη λογιστική ενοποίηση με ορισμένες διαφορές, οι οποίες περιγράφονται παρακάτω: Οι συμμετοχές σε ασφαλιστικές εταιρείες εξαιρούνται από την εποπτική ενοποίηση και λογίζονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της καθαρής θέσης και υπό ορισμένες προϋποθέσεις αφαιρούνται επί μέρους από τα ίδια κεφάλαια (βλέπε παράγραφο 2.1). Συμμετοχές σε εταιρείες του χρηματοπιστωτικού τομέα, με ποσοστό άνω του 10% αλλά λιγότερο από 20%, αφαιρούνται από τα ίδια κεφάλαια για τον υπολογισμό των εποπτικών ιδίων κεφαλαίων της Βασιλείας ΙΙ. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει κατάλογο θυγατρικών και συγγενών επιχειρήσεων του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2013, για τις οποίες η εποπτική ενοποίηση είναι διαφορετική από την λογιστική ενοποίηση: Ολική Ενοποίηση Εποπτική Ενοποίηση Μέθοδος Καθαρής Θέσης Αφαιρετικά από τα ίδια κεφάλαια Λογιστική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Μέθοδος Καθαρής Θέσης Τομέας δραστηριότητας Συνδεδεμένες Εταιρείες Eurolife ERB Α.Ε.Γ.Α. (100%) x x x Ασφαλιστικές υπηρεσίες Eurolife ERB Α.Ε.Α.Ζ. (100%) x x x Ασφαλιστικές υπηρεσίες ERB Ασφαλιστικές Υπηρεσίες Α.Ε.Μ.Α. (100%) Eurolife ERB Asigurari De Viata S.A (100%) Eurolife ERB Asigurari Generale S.A (100%) Απόκτηση του Νέου Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου Ελλάδος Α.Τ.Ε. και της Νέας Proton Τράπεζας Α.Ε. x x Μεσιτεία ασφαλίσεων x x x Ασφαλιστικές υπηρεσίες x x x Ασφαλιστικές υπηρεσίες Οι παραπάνω αναφερόμενες ασφαλιστικές εταιρείες αφαιρούνται από τα ίδια κεφάλαια, με βάση την εφαρμογή της μεθόδου "Αφαίρεσης και συνένωσης", που αναφέρεται ως μέθοδος 2 στο ν.3455/2006, άρθρο 25, κεφάλαιο V, (Πράξη Διοικητή ΤΕ 2630/ ). Δεν υπάρχουν ασφαλιστικές εταιρείες, των οποίων τα κεφάλαια υπολείπονται των ελάχιστων απαιτούμενων. Σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν.3601/ (μερική ενοποίηση), η ERB Hellas Funding Ltd και η ERB Hellas Plc περιλαμβάνονται στον ατομικό υπολογισμό κεφαλαιακών απαιτήσεων και εποπτικών ιδίων κεφαλαίων της Τράπεζας. Κατάλογος όλων των θυγατρικών επιχειρήσεων εμφανίζεται στην σημείωση 28 των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. Τη 15 Ιουλίου 2013, ο Όμιλος υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) για την απόκτηση του 100% των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου του Νέου Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου (Νέο ΤΤ) έναντι τιμήματος 681 εκατ. με τη μορφή νέων κοινών μετοχών Eurobank με κατώτατο αριθμό τις μετοχές. Την ίδια ημέρα, ο Όμιλος υπέγραψε επίσης δεσμευτική συμφωνία με το ΤΧΣ για την απόκτηση του 100% των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Proton Τράπεζας (Νέα Proton) έναντι τιμήματος 1. Πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής, το ΤΧΣ κάλυψε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Proton με εισφορά μετρητών 395 εκατ. Την 30 Αυγούστου 2013, σε συνέχεια των ανωτέρω δεσμευτικών συμφωνιών, η Τράπεζα απέκτησε από το ΤΧΣ το 100% των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου του Νέου ΤΤ και της Νέας Proton, αφού έλαβε όλες τις εγκρίσεις από τις εποπτικές αρχές. Ως εκ τούτου, από την εν λόγω ημερομηνία, το Νέο ΤΤ και η Νέα Proton έγιναν 100% θυγατρικές της Τράπεζας. Η απόκτηση του Νέου ΤΤ συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού, τη ρευστότητα και την κεφαλαιακή βάση του Ομίλου Eurobank και ενισχύει τη στρατηγική του θέση στον ελληνικό τραπεζικό τομέα, ενισχύοντας έτσι την ικανότητά του να στηρίξει τις ελληνικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Επιπλέον, η δημιουργία σημαντικών συνεργιών καθιστά την Eurobank ως επενδυτική πρόταση πιο ελκυστική. Επιπρόσθετες πληροφορίες μπορούν να βρεθούν στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις Σημείωση 48. Συναλλαγή με την Fairfax Financial Holdings Limited της Eurobank Properties Α.Ε. Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία Τη 19 Ιουνίου 2013, η Eurobank και η Fairfax Financial Holdings Limited (Fairfax) ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν στους κύριους όρους μιας προτεινόμενης συναλλαγής με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας τους ως μετόχων της Eurobank Properties Α.Ε. Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία (Eurobank Properties). Τη 17 Οκτωβρίου 2013, η Eurobank και η Fairfax κατέληξαν στις οριστικές συμφωνίες και έλαβαν ορισμένες βασικές εγκρίσεις από τις εποπτικές αρχές αναφορικά με τη συνεργασία τους ως μέτοχοι της Eurobank Properties. Σελίδα 5\n6 1. Γενικές Πληροφορίες Σύμφωνα με τους βασικούς όρους της συναλλαγής η Eurobank Properties θα προχωρούσε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων της (τα "Δικαιώματα"). Η Fairfax είχε δεσμευτεί να αγοράσει τα δικαιώματα της Eurobank και να εξασκήσει τα εν λόγω δικαιώματα καθώς και αυτά που αναλογούν στις μετοχές τις οποίες κατείχε. Την 21 Ιανουαρίου 2014, στα πλαίσια της ανωτέρω επενδυτικής συμφωνίας, οι θυγατρικές εταιρείες της Fairfax απέκτησαν από την Eurobank τα δικαιώματα προτίμησης στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Eurobank Properties S.A. Μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στην Eurobank Properties μειώθηκε από 55,94% σε 33,95% χωρίς απώλεια ελέγχου. Επιπρόσθετες πληροφορίες εμφανίζονται στην σημείωση 49 των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. 1.5 Εμπόδια για την άμεση μεταβίβαση κεφαλαίων Δάνεια μειωμένης εξασφάλισης τα οποία έχουν δοθεί από την Τράπεζα στις θυγατρικές της και στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν εκτός της Ελλάδας, υπόκεινται στους τοπικούς κανονισμούς και περιορισμούς που καθορίζονται από την τοπική νομοθεσία και τις εποπτικές αρχές. Ο πιο κοινός περιορισμός είναι η ελάχιστη χρονική περίοδος (5 με 7 έτη στις περισσότερες περιπτώσεις) κατά την οποία δεν υπάρχει η δυνατότητα πρόωρης εξόφλησης χωρίς την προηγούμενη έγκριση της αρμόδιας εποπτικής αρχής. 1.6 Συμμόρφωση με τις απαιτήσεις δημοσιοποιήσεων του Πυλώνα 3 Βασιλεία II Η Τράπεζα έχει θέσει σε εφαρμογή μια εσωτερική "Διαδικασία Συμμόρφωσης με Δημοσιοποιήσεις Πυλώνα 3", προκειμένου να διασφαλίσει την συνεπή και συνεχή συμμόρφωσή της με τις απαιτούμενες δημοσιοποιήσεις του Πυλώνα 3, όπως αυτές προβλέπονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Εντός αυτού του πλαισίου η Τράπεζα λειτουργεί ως ακολούθως: Οι δημοσιοποιήσεις του Πυλώνα 3 παρέχονται σε ενοποιημένη βάση, στην οποία περιλαμβάνονται όλες εκείνες οι θυγατρικές, οι οποίες εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος σε αυτή τη βάση. Στις δημοσιοποιήσεις της, η Τράπεζα περιλαμβάνει όλες εκείνες τις πληροφορίες που θεωρούνται απαραίτητες προκειμένου οι χρήστες να έχουν σαφή, πλήρη και ακριβή εικόνα της δομής του Ομίλου, της διαχείρισης των κεφαλαίων, του συστήματος διαχείρισης κινδύνων και της πολιτικής αμοιβών. Το σύνολο των δημοσιοποιήσεων του Πυλώνα 3, λαμβάνει χώρα ετησίως, μέσω της ιστοσελίδας της Τράπεζας στο διαδίκτυο, σε διακεκριμένο αρχείο υπό τον τίτλο «Δημοσιοποιήσεις με βάση τον Πυλώνα 3 της Βασιλείας ΙΙ». Η Τράπεζα επανεξετάζει την έκταση και το είδος των πληροφοριών που παρέχονται σε κάθε ημερομηνία δημοσιοποιήσεως και προβαίνει στις αναγκαίες προσαρμογές της πολιτικής της. Η Τράπεζα αξιολογεί τη χρησιμότητα συχνότερης δημοσιοποίησης στοιχείων που προβλέπονται από τον Πυλώνα 3, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η δραστηριότητα, η διάρκεια και η αποτύπωση της παρουσίας της σε άλλες χώρες. Η Επιτροπή Ελέγχου της Τράπεζας είναι υπεύθυνη για τις διαδικασίες που ακολουθούνται για τη συλλογή στοιχείων, την επεξεργασία τους και την παρουσίαση των δημοσιοποιήσεων του Πυλώνα 3, ενώ το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας είναι υπεύθυνο για την ακρίβεια των στοιχείων αυτών. Οι ανωτέρω υποχρεώσεις είναι ισοδύναμες με αυτές που λαμβάνονται υπόψη στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της Τράπεζας. Σελίδα 6\n7 2. Ίδια Κεφάλαια Η ποσότητα και η ποιότητα των κεφαλαίων που κατέχει ο Όμιλος, υπόκειται σε συγκεκριμένους κανόνες και οδηγίες. Η σύνθεση των διαθέσιμων εποπτικών κεφαλαίων του Ομίλου υπό τον Πυλώνα 1 έχει ως εξής: 2.1 Εποπτικά κεφάλαια ορισμός Τα εποπτικά κεφάλαια του Πυλώνα 1 του Ομίλου σε ενοποιημένη βάση υπολογίζονται με βάση τα ΔΠΧΠ στοιχεία και σύμφωνα με τους κανόνες που θεσπίζει η Τράπεζα της Ελλάδος, σε συμφωνία με την Οδηγία των Κεφαλαιακών Απαιτήσεων. Τα διαθέσιμα εποπτικά ίδια κεφάλαια είναι κατανεμημένα σε δύο κύριες κατηγορίες: Βασικά ίδια κεφάλαια (Tier I) και συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια (Tier II). Τα βασικά ίδια κεφάλαια αποτελούνται από τα κύρια και τα πρόσθετα βασικά ίδια κεφάλαια. Τα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια (Core Tier I) αποτελούνται από τα ίδια κεφάλαια κοινών μετοχών, τις προνομιούχες μετοχές που έχουν εκδοθεί σύμφωνα με το Ν. 3723/2008 "Πρόγραμμα Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Ελληνικής Οικονομίας" και από τα εποπτικά δικαιώματα μειοψηφίας μετά την αφαίρεση των κάτωθι: αποθεματικά από αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων που δημιουργήθηκαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου του 2003 (μετάβαση σε ΔΠΧΠ), προτεινόμενο μέρισμα, μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημιές από αποθεματικά που χρησιμοποιούνται ως μέσα αντιστάθμισης ταμειακών ροών, τα αποτελέσματα κέρδη και ζημιές, που προκύπτουν από την αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία υποχρέωσης για την οποία γίνεται χρήση της ευχέρειας αποτίμησης στην εύλογη αξία, εφόσον τα αποτελέσματα αυτά προκύπτουν από αλλαγές της πιστοληπτικής διαβάθμισης του πιστωτικού ιδρύματος (own credit risk), τμήμα των δικαιωμάτων μειοψηφίας, εφόσον τα εποπτικά κεφάλαιά της εν λόγω θυγατρικής υπερβαίνουν σημαντικά τις κεφαλαιακές της απαιτήσεις, υπεραξία, άυλα πάγια, 50% των συμμετοχών, δανείων μειωμένης εξασφάλισης (και λοιπών στοιχείων ιδίων κεφαλαίων) που υπερβαίνουν το 10% των κεφαλαίων των μη ενοποιούμενων πιστωτικών και χρηματοδοτικών ιδρυμάτων, 50% των συμμετοχών, δανείων μειωμένης εξασφάλισης (και λοιπών στοιχείων ιδίων κεφαλαίων) που υπερβαίνουν το 20% των κεφαλαίων σε ασφαλιστικές εταιρείες και 50% της αρνητικής διαφοράς μεταξύ των λογιστικών προβλέψεων απομείωσης των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και της αναμενόμενης ζημιάς σύμφωνα με την μέτρηση της ΠΕΔ. Οι αναμενόμενες ζημιές (EL) που προκύπτουν από τους κανόνες της Βασιλείας ΙΙ, απεικονίζουν ζημιές που θα αναμένονταν σε ένα σενάριο ύφεσης κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 12 μηνών. O ορισμός αυτός διαφέρει από την λογιστική μέθοδο υπολογισμού των προβλέψεων απομείωσης δανείων, στις οποίες παρουσιάζονται μόνο ζημιές που έχουν προκύψει από το δανειακό χαρτοφυλάκιο την συγκεκριμένη ημερομηνία ισολογισμού και δεν επιτρέπεται η αναγνώριση μιας πιο συντηρητικής προσέγγισης, που απαιτεί η εποπτική μέτρηση με την υιοθέτηση των κατά την διάρκεια αρνητικών συνθηκών (throughthecycle) που μπορεί να μην υπάρχουν κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Τα πρόσθετα στοιχεία βασικών ιδίων κεφαλαίων αποτελούνται από τους προνομιούχους τίτλους. Σε περίπτωση που τα αφαιρετικά στοιχεία των συμπληρωματικών εφαλαίων (Tier II) είναι μεγαλύτερα από τα θετικά στοιχεία των Tier II κεφαλαίων, τότε η διαφορά αφαιρείται από τα βασικά ίδια κεφάλαια (Tier I). Τα συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια αποτελούνται από τις κάτωθι κατηγορίες: δάνεια μειωμένης εξασφάλισης που πληρούν συγκεκριμένα εποπτικά κριτήρια αποθεματικά από αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων που σχηματίστηκαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2003 (μετάβαση σε ΔΠΧΠ) και Επιπρόσθετα, τα ακόλουθα στοιχεία αφαιρούνται από τα συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια: 50% των συμμετοχών, δανείων μειωμένης εξασφάλισης (και λοιπών στοιχείων ιδίων κεφαλαίων) που υπερβαίνουν το 10% των κεφαλαίων των μη ενοποιούμενων πιστωτικών και χρηματοδοτικών ιδρυμάτων, 50% των συμμετοχών, δανείων μειωμένης εξασφάλισης (και λοιπών στοιχείων ιδίων κεφαλαίων) που υπερβαίνουν το 20% των κεφαλαίων σε ασφαλιστικές εταιρείες, 50% της αρνητικής διαφοράς μεταξύ των λογιστικών προβλέψεων απομείωσης των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και της αναμενόμενης ζημιάς σύμφωνα με την μέτρηση της ΠΕΔ, 2.2 Προνομιούχοι τίτλοι Στις 18 Μαρτίου 2005, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε προνομιούχους τίτλους ποσού 200 εκατ. οι οποίοι αποτελούν πρόσθετα εποπτικά κεφάλαια (Lower Tier I Σειρά Α) για τον Όμιλο. Οι προνομιούχοι τίτλοι δεν έχουν προκαθορισμένη ημερομηνία αποπληρωμής και δίνουν στον εκδότη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής τους στην ονομαστική τους αξία στις 18 Μαρτίου 2010 και ετησίως από τότε και στο εξής. Όλες οι υποχρεώσεις του εκδότη αναφορικά με τους προνομιούχους τίτλους καλύπτονται από εγγυήσεις μειωμένης εξασφάλισης από την Τράπεζα. Οι τίτλοι πληρώνουν σταθερό μησωρευτικό ετήσιο μέρισμα 6,75% για τα πρώτα δύο έτη και στη συνέχεια μησωρευτικό ετήσιο μέρισμα το οποίο θα καθορίζεται από το δεκαετές Euro Swap rate πλέον 0,125% με ανώτατο όριο το 8%. Η απόδοση του προνομιακού μερίσματος για τη Σειρά Α Tier I έκδοσης έχει οριστεί σε 1,89% για την περίοδο από 18 Μαρτίου 2013 έως 17 Μαρτίου Τα προνομιούχα μερίσματα πρέπει να διανέμονται και να πληρώνονται στην περίπτωση που η Τράπεζα πληρώσει μέρισμα. Οι προνομιούχοι τίτλοι είναι εισηγμένοι στα Χρηματιστήρια του Λουξεμβούργου και της Φρανκφούρτης. Στις 2 Νοεμβρίου 2005, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε προνομιούχους τίτλους ποσού 400 εκατ. οι οποίοι αποτελούν πρόσθετα εποπτικά κεφάλαια (Lower Tier I Σειρά Β) για τον Όμιλο. Οι προνομιούχοι τίτλοι δεν έχουν προκαθορισμένη ημερομηνία αποπληρωμής και δίνουν στον εκδότη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής τους στην ονομαστική τους αξία στις 2 Νοεμβρίου 2015 και σε τριμηνιαία βάση από τότε και στο εξής. Όλες οι υποχρεώσεις του εκδότη αναφορικά με τους προνομιούχους τίτλους καλύπτονται από εγγυήσεις μειωμένης εξασφάλισης από την Τράπεζα. Οι τίτλοι πληρώνουν σταθερό μησωρευτικό ετήσιο μέρισμα 4,57% για τα πρώτα δέκα έτη και στη συνέχεια μησωρευτικό ετήσιο μέρισμα το οποίο θα καθορίζεται από το 3μηνο Euribor πλέον 2,22%. Τα προνομιούχα μερίσματα πρέπει να ανακοινώνονται και να πληρώνονται στην περίπτωση που η Τράπεζα πληρώσει μέρισμα. Οι προνομιούχοι τίτλοι είναι εισηγμένοι στo Χρηματιστήριo του Λονδίνου. Στις 9 Νοεμβρίου 2005, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε προνομιούχους τίτλους ποσού 150 εκατ. οι οποίοι αποτελούν πρόσθετα εποπτικά κεφάλαια (Lower Tier I Σειρά Γ) για τον Όμιλο. Οι προνομιούχοι τίτλοι δεν έχουν προκαθορισμένη ημερομηνία αποπληρωμής και δίνουν στον εκδότη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής τους στην ονομαστική τους αξία στις 9 Ιανουαρίου 2011, και σε τριμηνιαία βάση από τότε και στο εξής. Όλες οι υποχρεώσεις του εκδότη αναφορικά με τους προνομιούχους τίτλους καλύπτονται από εγγυήσεις μειωμένης εξασφάλισης από την Τράπεζα. Οι τίτλοι πληρώνουν σταθερό μησωρευτικό μέρισμα που υπολογίζεται με ποσοστό 6% ετησίως και καταβάλλεται κάθε τρίμηνο. Τα προνομιούχα μερίσματα πρέπει να ανακοινώνονται και να πληρώνονται στην περίπτωση που η Τράπεζα πληρώσει μέρισμα. Οι προνομιούχοι τίτλοι είναι εισηγμένοι στα Χρηματιστήρια του Λονδίνου, της Φρανκφούρτης και του Euronext Άμστερνταμ. Στις 21 Δεκεμβρίου 2005, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε προνομιούχους τίτλους ύψους 50 εκατ. οι οποίοι σχηματίζουν μια ενοποιημένη έκδοση με την ήδη υπάρχουσα έκδοση ποσού 150 εκατ. της 9 Νοεμβρίου Στις 29 Ιουλίου 2009, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε 300 εκατ. προνομιούχων τίτλων οι οποίοι αποτελούν εποπτικά κεφάλαια (Tier I Σειρά Δ) για τον Όμιλο. Η έκδοση αυτή έγινε σε συνέχεια της από 30 Ιουνίου 2009 απόφασης της Γενικής Συνέλευσης της Τράπεζας, βάσει της οποίας επιτρέπεται η τμηματική έκδοση αντίστοιχων τίτλων μέχρι του ποσού των 500 εκατ. Οι προνομιούχοι τίτλοι δεν έχουν προκαθορισμένη ημερομηνία αποπληρωμής και παρέχουν στον εκδότη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής πέντε χρόνια μετά την ημερομηνία έκδοσης και σε τριμηνιαία βάση από τότε και εφεξής. Επιπρόσθετα, οι τίτλοι, υπό ορισμένες συνθήκες, έχουν το δικαίωμα να μετατραπούν μετά τον Οκτώβριο του 2014, σε κοινές μετοχές Eurobank με έκπτωση 12% από την τρέχουσα αξία της μετοχής κατά το τελευταίο διάστημα που θα προηγηθεί της ανταλλαγής. Οι υποχρεώσεις του εκδότη φέρουν την εγγύηση της Τράπεζας. Οι τίτλοι πληρώνουν σταθερό μησωρευτικό μέρισμα που υπολογίζεται με ποσοστό 8,25% ετησίως και καταβάλλεται κάθε τρίμηνο. Το μέρισμα των προνομιούχων τίτλων πρέπει να δηλωθεί και να πληρωθεί όταν η Τράπεζα διανείμει μέρισμα. Οι προνομιούχοι τίτλοι είναι εισηγμένοι στο Χρηματιστήριο Αξιών του Λονδίνου. Σελίδα 7\n8 2. Ίδια Κεφάλαια Στις 30 Νοεμβρίου 2009, ο Όμιλος, μέσω της εταιρείας ειδικού σκοπού, ERB Hellas Funding Limited, εξέδωσε 100 εκατ. προνομιούχων τίτλων οι οποίοι αποτελούν εποπτικά κεφάλαια (Tier I Σειρά Ε) για τον Όμιλο. Οι όροι και οι συνθήκες της έκδοσης είναι ίδιοι με τους προνομιούχους τίτλους που εκδόθηκαν στις 29 Ιουλίου 2009, ενώ η δυνατότητα μετατροπής σε κοινές μετοχές ισχύει από το Φεβρουάριο του Οι προνομιούχοι τίτλοι είναι εισηγμένοι στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Την 29 Απριλίου 2013, το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας αποφάσισε τη διενέργεια προγράμματος διαχείρισης στοιχείων παθητικού (Liability Management Exercise LME) με αποδέκτες τους κατόχους πέντε σειρών προνομιούχων τίτλων (Lower Tier I Έκδοση Α, Β, Γ, Δ, Ε) και μιας σειράς τίτλων μειωμένης εξασφάλισης (Lower Tier IΙ) (οι Τίτλοι) που έχουν εκδοθεί από την Τράπεζα μέσω των εταιρειών ειδικού σκοπού που κατέχει. Συγκεκριμένα, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε η υλοποίηση του LME σε εθελοντική βάση να γίνει ως ακολούθως: (α) επαναγορά από την Τράπεζα των Τίτλων στην ονομαστικής τους αξία, και (β) ταυτόχρονη υποχρέωση συμμετοχής των κομιστών των Τίτλων με το ποσό της εξαγοράς σε νέα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, καλυπτόμενη με μετρητά, σε τιμή έκδοσης ίδια με την τιμή έκδοσης των κοινών μετοχών στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά εκατ. που κάλυψε το ΤΧΣ. Την 27 Ιουνίου 2013, η Τακτική Γενική Συνέλευση ενέκρινε την ανωτέρω αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας κατά 62 εκατ. με καταβολή μετρητών συνολικού ποσού 317 εκατ. με έκδοση νέων κοινών μετοχών ονομαστικής αξίας 0,30 ανά μετοχή, για ιδιωτική τοποθέτηση στους κατόχους πέντε σειρών προνομιούχων τίτλων (Lower Tier I Έκδοση Α, Β, Γ, Δ και Ε) και στους κατόχους μιας σειράς τίτλων μειωμένης εξασφάλισης (Lower Tier II). Την 31 Δεκεμβρίου 2013 η συνολική αξία των προνομιούχων τίτλων ανήλθε στο ποσό των 77 εκ. και περιλαμβάνεται στα πρόσθετα βασικά ίδια κεφάλαια. Με βάση τους κανόνες της Βασιλείας ΙΙΙ αυτοί οι τίτλοι αναγνωρίζονται ως τίτλοι παλαιάς έκδοσης (grandfathered instruments). Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τους Προνομιούχους Τίτλους εμφανίζονται στη σημείωση 41 των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων 2.3 Έκθεση σε χρέος Ελληνικού Δημοσίου Την 31 Δεκεμβρίου 2013, η συνολική λογιστική αξία των κυριότερων απαιτήσεων του Ομίλου από το Ελληνικό Δημόσιο ανερχόταν σε εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: εκατ.). Στις ανωτέρω απαιτήσεις περιλαμβάνονται α) Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου αξίας εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: εκατ.), β) ΟΕΔ αξίας εκατ. που λήγουν το 2014 και έχουν εκδοθεί ως κάλυψη για τις Προνομιούχες Μετοχές που εκδόθηκαν στο πλαίσιο του Νόμου 3723/2008 «Πρόγραμμα Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Ελληνικής Οικονομίας» (31 Δεκεμβρίου 2012: 904 εκατ.). Τα ΟΕΔ αυτά αναμένεται να αποπληρωθούν πλήρως, γ) λοιπά ΟΕΔ αξίας 859 εκατ. που δεν ανταλλάχθηκαν στο πλαίσιο του PSI+ (31 Δεκεμβρίου 2012: 832 εκατ.), δ) παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα με το Ελληνικό Δημόσιο αξίας 634 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: 724 εκατ.) για τα οποία αναγνωρίστηκε το 2013 ζημιά αποτίμησης 10 εκατ. (2012: 76 εκατ.), ε) χρηματοοικονομική εγγύηση που σχετίζεται με τον πιστωτικό κίνδυνο του Ελληνικού Δημοσίου αξίας 195 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: 187 εκατ.), στ) δάνεια με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου αξίας 238 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: 182 εκατ.), ζ) δάνεια προς ελληνικές τοπικές αρχές και δημόσιους οργανισμούς αξίας 137 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: 154 εκατ.), η) νέα ΟΕΔ αξίας 9 εκατ. που περιλαμβάνονται στο εμπορικό χαρτοφυλάκιο (31 Δεκεμβρίου 2012: 5 εκατ.) και θ) λοιπές απαιτήσεις 40 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2012: 15 εκατ.). Την 30 Αυγούστου 2013, η συνολική λογιστική αξία των απαιτήσεων από το Ελληνικό Δημόσιο που αποκτήθηκαν από τον Όμιλο του Νέου ΤΤ και τη Νέα Proton ανήλθαν σε εκατ. 2.4 Πλαίσιο και διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης Λόγω της σημαντικής επίπτωσης από το πρόγραμμα ανταλλαγής Ελληνικών ομολόγων (PSI+), την 21 Φεβρουαρίου 2012, οι υπουργοί οικονομικών της Ευρωζώνης αποφάσισαν τη διάθεση 50 δις από το δεύτερο πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας για την ανακεφαλαιοποίηση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Τα κεφάλαια είχαν διατεθεί στο Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), ο σκοπός του οποίου έχει διευρυνθεί και ενισχυθεί. Από τα ανωτέρω κεφάλαια, 39 δις καταβλήθηκαν στην Ελλάδα το 2012 ενώ τα υπόλοιπα 11 δις το Το 2012, η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) αξιολόγησε τη βιωσιμότητα κάθε ελληνικής τράπεζας και προέβη σε εκτίμηση των κεφαλαιακών αναγκών της βάσει των μεγαλύτερων απαιτήσεων εκ του (α) βασικού σεναρίου με δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) 9% και (β) σεναρίου δυσμενών συνθηκών με αντίστοιχο δείκτη 7% καθόλη τη διάρκεια της περιόδου έως το τέλος του Οι κεφαλαιακές ανάγκες της κάθε τράπεζας αξιολογήθηκαν, μεταξύ άλλων, με βάση τις επιπτώσεις της συμμετοχής τους στο πρόγραμμα PSI+, τα αποτελέσματα της πρώτης αξιολόγησης του δανειακού τους χαρτοφυλακίου από την BlackRock, τη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού τους σχεδίου και ενός λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος διορθωτικών ενεργειών για την αποκατάσταση της κεφαλαιακής τους επάρκειας. Η ΤτΕ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αξιολόγησαν ότι τα 50 δις επαρκούν για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες των βιώσιμων ελληνικών τραπεζών, όπως ορίστηκαν ανωτέρω, και την εξυγίανση των μη βιώσιμων τραπεζών. Εν τω μεταξύ, η επίπτωση της συμμετοχής των ελληνικών τραπεζών στο PSI+ ήταν τέτοια, ώστε αυτές να χρειαστούν προσωρινή οικονομική ενίσχυση από το ΤΧΣ, υπό τις προϋποθέσεις του σχετικού νόμου και της συμφωνίας προεγγραφής που υπογράφηκε μεταξύ κάθε τράπεζας, του ΤΧΣ και του Ευρωπαϊκού ΤΧΣ. Το ΤΧΣ ιδρύθηκε το 2010 με σκοπό τη διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, μέσω της εξασφάλισης επαρκών κεφαλαίων για την ανακεφαλαιοποίηση των βιώσιμων τραπεζών και της συμμετοχής του στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου κατά το ποσό που δε θα καλυφθεί από τον ιδιωτικό τομέα. Στις τράπεζες που αξιολογήθηκαν ως βιώσιμες, δίνεται η δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση και να λάβουν από το ΤΧΣ κεφάλαια που προσμετρούνται στο δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) βάσει συγκεκριμένης διαδικασίας που καθορίζεται από το Νόμο 3864/2010 και την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 38/ Βάσει αυτού του νομικού πλαισίου, τα κεφάλαια δύναται να έχουν τη μορφή κοινών μετοχών, υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών ή κοινών μετοχών με περιορισμένα δικαιώματα ψήφου. Οι κοινές μετοχές με περιορισμένα δικαιώματα ψήφου είναι διαθέσιμες μόνο εάν οι ιδιώτες επενδυτές συμμετέχουν κατά 10% στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Τα δικαιώματα ψήφου των κοινών μετοχών της προαναφερόμενης περίπτωσης που κατέχει το ΤΧΣ περιορίζονται αυστηρά σε συγκεκριμένες στρατηγικές αποφάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η τράπεζα τηρεί το σχέδιο αναδιάρθρωσής της και ότι οι υπό αίρεση μετατρέψιμες ομολογίες (CoCos) δε μετατρέπονται υποχρεωτικά σε κοινές μετοχές. Το ΤΧΣ είναι υποχρεωμένο να διαθέσει εντός πενταετίας, τμηματικά ή άπαξ, το σύνολο των μετοχών που αποκτά από τη συμμετοχή του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του πιστωτικού ιδρύματος στην περίπτωση που ικανοποιηθεί η απαιτούμενη συμμετοχή του 10% των ιδιωτών επενδυτών και εντός διετίας εάν η ανωτέρω συμμετοχή δεν επιτευχθεί. Και στις δύο περιπτώσεις, η περίοδος διάθεσης των μετοχών μπορεί να παραταθεί από τον Υπουργό Οικονομικών. Η Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου 38/ , μετά τη σύμφωνη γνώμη της Τρόικας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΕΚΤ και ΔΝΤ), όρισε τις τεχνικές λεπτομέρειες του πλαισίου ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Οι μη βιώσιμες τράπεζες εξυγιάνθηκαν από το ΤΧΣ συντονισμένα και με το μικρότερο δυνατό κόστος για το κράτος, διασφαλίζοντας τη χρηματοοικονομική σταθερότητα. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το σύστημα διαθέτει επαρκή κεφάλαια, η ΤτΕ ολοκλήρωσε τη διεξαγωγή επαναληπτικής άσκησης για τον προσδιορισμό των κεφαλαιακών αναγκών κάθε τράπεζας βάσει της διαγνωστικής μελέτης που διενεργήθηκε από τη BlackRock το 2013 για τις εκτιμώμενες προβλέψεις ζημιών από πιστωτικούς κινδύνους και την εκτιμώμενη μελλοντική δυνατότητα δημιουργίας κεφαλαιακών αποθεμάτων για την περίοδο Ιούνιος 2013Δεκέμβριος 2016, με βάση τα σχέδια αναδιάρθρωσης των τραπεζών που υποβλήθηκαν το Νοέμβριο 2013 και τα οποία προσαρμόστηκαν με συντηρητικές παραδοχές. Την 6 Μαρτίου 2014, η ΤτΕ δημοσίευσε τα αποτελέσματα της προαναφερθείσας άσκησης και αξιολόγησε ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες όλων των Ελληνικών εμπορικών τραπεζών ανέρχονται σε 6,4 δις στο βασικό σενάριο. Κεφαλαιακές ανάγκες της Eurobank Μετά την αξιολόγηση του επιχειρηματικού σχεδίου και των κεφαλαιακών αναγκών της Eurobank («η Τράπεζα»), τη 19 Απριλίου 2012 η ΤτΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Eurobank είναι βιώσιμη και την 8 Νοεμβρίου 2012 την ενημέρωσε ότι τα βασικά κεφάλαια (Tier I) πρέπει να αυξηθούν κατά εκατ. Η Τράπεζα, το ΤΧΣ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Ευρωπαϊκό ΤΧΣ), υπέγραψαν την 28 Μαΐου 2012, την 21 Δεκεμβρίου 2012 και την 30 Απριλίου 2013 τριμερή συμφωνία προεγγραφής για την προκαταβολή της εισφοράς του ΤΧΣ έναντι της συμμετοχής του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας με ομόλογα έκδοσης του Ευρωπαϊκού ΤΧΣ ονομαστικής αξίας εκατ., εκατ. και 528 εκατ. αντίστοιχα (σύνολο εκατ.). Την 30 Απριλίου, η Έκτακτη Γενική Συνέλευση ενέκρινε, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 3864/2010 και την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 38/ , την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για την άντληση συνολικά εκατ. με έκδοση νέων κοινών μετοχών καλυπτόμενη εξ ολοκλήρου από το ΤΧΣ, έναντι εισφοράς ομολόγων ίσης αξίας, κυριότητας του ιδίου και έκδοσης του Ευρωπαϊκού ΤΧΣ. Σελίδα 8\n9 2. Ίδια Κεφάλαια Την 28 Μαρτίου 2013, η ΤτΕ εξέδωσε Πράξη της Εκτελεστικής Επιτροπής (13/ ), θέτοντας ως όριο για το δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) το 9% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού και για το δείκτη ιδίων κεφαλαίων (Equity Core Tier I) το 6%. Τα ανωτέρω όρια τέθηκαν σε ισχύ από την 31 Μαρτίου Σύμφωνα με το νέο ορισμό των κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I), το αποθεματικό των διαθέσιμων προς πώληση επενδυτικών τίτλων αναγνωρίστηκε πλήρως στα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια (Core Tier I), ενώ η αναγνώριση της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης περιορίστηκε στο 20% των κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I). Την 23 Δεκεμβρίου 2013, η ΤτΕ εξέδωσε Πράξη της Εκτελεστικής Επιτροπής (36/ ) αίροντας τον παραπάνω περιορισμό αναφορικά με την αναγνώριση της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης, με ισχύ από την 31 Δεκεμβρίου Σύμφωνα με τα στοιχεία της κεφαλαιακής επάρκειας του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2013, ο δείκτης κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I) ανερχόταν σε 10,4% και ο proforma δείκτης κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων (Core Tier I), με την ολοκλήρωση της συναλλαγής με τη Fairfax Financial Holdings Limited και την εφαρμογή της μεθόδου IRB για τον πιστωτικό κίνδυνο, η οποία προβλέπεται από τη Βασιλεία ΙΙ, για το στεγαστικό χαρτοφυλάκιο του Νέου ΤΤ, σε 11,3%. Όπως αναφέρεται στο Μνημόνιο Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Πολιτικών (ΜΟΧΠ) του Δεύτερου Προγράμματος Προσαρμογής για την Ελλάδα, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2013, το Ελληνικό Δημόσιο θα αναλάβει να πωλήσει ένα σημαντικό μέρος της συμμετοχής που κατέχει το ΤΧΣ στην Eurobank σε ιδιώτη στρατηγικό επενδυτή έως το τέλος Μαρτίου Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται επίσης μια σειρά από ενδιάμεσα σημαντικά γεγονότα. Τη 14 Νοεμβρίου 2013, η Τράπεζα ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας αύξησης μετοχικού κεφαλαίου για την άντληση 2 δις περίπου Τη 14 Ιανουαρίου 2014, η Τράπεζα και το ΤΧΣ ανακοίνωσαν ότι το χρονοδιάγραμμα της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου θα προσαρμοστεί ούτως ώστε να ληφθεί υπόψη η ολοκλήρωση της αξιολόγησης των μελλοντικών κεφαλαιακών αναγκών του ελληνικού τραπεζικού κλάδου, καθώς και του νέου πλαισίου ανακεφαλαιοποίησης. Την 6 Μαρτίου 2014, η ΤτΕ, σε συνέχεια της εκτίμησης των κεφαλαιακών αναγκών της Eurobank, ενημέρωσε την Τράπεζα ότι τα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια της (Core Tier I) θα πρέπει να αυξηθούν κατά εκατ. Στις 24 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα με σχετική επιστολή της υπέβαλλε στην ΤτΕ το σχέδιο κεφαλαιακής ενίσχυσής της σύμφωνα με το οποίο: α) αναθεώρησε τις ενέργειες σχηματισμού κεφαλαίου με επιπλέον θετική επίδραση στα εποπτικά της κεφάλαια ύψους 81 εκατ. και πρότεινε να αναπροσαρμόσει αντίστοιχα το σχέδιο αναδιάρθρωσής της και β) δήλωσε ότι προτίθεται να καλύψει το υπόλοιπο ποσό των κεφαλαιακών της αναγκών ύψους εκατ. μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, η οποία αποτελεί ένα βήμα προς την περαιτέρω ενίσχυση της κεφαλαιακής θέσης της Τράπεζας και ενισχύει την δυνατότητά της να στηρίξει την ελληνική οικονομία. Η προτεινόμενη αύξηση κεφαλαίου πρόκειται να πραγματοποιηθεί μέσω διάθεσης μετοχών στην αγορά («marketed equity offering»). Αν η Τράπεζα δεν είναι σε θέση να καλύψει τις κεφαλαιακές της ανάγκες με κεφάλαια από την αγορά, θα χρειαστεί επιπλέον χρηματοδότηση με τη μορφή νέας κρατικής στήριξης. Σε περίπτωση που το ΤΧΣ συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου, θα είναι εφαρμοστέοι οι νέοι κανόνες του καθεστώτος Κρατικής Ενίσχυσης, που είναι σε ισχύ από την 1 Αυγούστου Σύμφωνα με τους κανόνες αυτούς απαιτείται η προγενέστερη εισφορά των κατόχων υβριδικών κεφαλαίων και τίτλων μειωμένης εξασφάλισης για τη μείωση του κεφαλαιακού ελλείμματος, και ένα όριο στις αμοιβές των διευθυντικών στελεχών, συμπεριλαμβανομένων των μελών του διοικητικού συμβουλίου και των ανώτερων διευθυντών, συνδυασμένο με κίνητρα απόδοσης που διασφαλίζουν ότι η Τράπεζα εφαρμόζει το σχέδιο αναδιάρθρωσής της για την επίτευξη των στόχων της σε μακροπρόθεσμη βάση. Επιπλέον, την 6 Μαρτίου 2014, η ΤτΕ ενημέρωσε την Τράπεζα ότι οι κεφαλαιακές της ανάγκες στο δυσμενές σενάριο εκτιμώνται σε εκατ. και ότι η Τράπεζα θα πρέπει να υποβάλλει τα σχέδια της για τη δημιουργία κεφαλαιακών αποθεμάτων υπό αυτό το σενάριο έως την 15 Μαΐου Σχέδιο αναδιάρθρωσης Η τριμερής συμφωνία προεγγραφής της 28 Μαΐου 2012 θεωρήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως Κρατική Ενίσχυση. Ως εκ τούτου, την 31 Οκτωβρίου 2012 η Eurobank, μαζί με τις λοιπές βιώσιμες τράπεζες, υπέβαλε στο ΤΧΣ, το υπουργείο Οικονομικών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα πενταετές σχέδιο αναδιάρθρωσης. Σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της διαδικασίας ανακεφαλαιοποίησης από το ΤΧΣ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει να επανεξεταστούν τα σχέδια των ελληνικών τραπεζών και να υποβληθούν εκ νέου για έγκριση. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να καλύπτουν την περίοδο έως τα τέλη του Η διαδικασία έγκρισης είναι σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί στο δεύτερο τρίμηνο Αναφορικά με την έγκριση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, το Ελληνικό Δημόσιο θα δεσμευτεί ότι η Τράπεζα θα εφαρμόσει συγκεκριμένα μέτρα και δράσεις και θα επιτύχει τους στόχους που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εν λόγω σχεδίου αναδιάρθρωσης. Επίτροπος (Monitoring Trustee) Το Μνημόνιο Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Πολιτικών (ΜΟΧΠ) του Δεύτερου Προγράμματος Προσαρμογής για την Ελλάδα, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), προβλέπει το διορισμό επιτρόπου (Monitoring Trustee) σε όλες τις τράπεζες που βρίσκονται σε καθεστώς Κρατικής Ενίσχυσης. Την 22 Φεβρουαρίου 2013, η Τράπεζα όρισε την Grant Thornton ως Monitoring Trustee. Ο Monitoring Trustee θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τους κανόνες της εταιρικής διακυβέρνησης και τις πρακτικές λειτουργίας, καθώς και την εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης και θα αναφέρεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2.5 Κεφαλαιακή επάρκεια Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα εποπτικά ίδια κεφάλαια του Ομίλου με στοιχεία 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012: 31 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 Proforma (1) Proforma (2) εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους κατόχους κοινών μετοχών της Τράπεζας 3,215 3,215 3,624 3,096 Προνομιούχοι τίτλοι Πλέον: Εποπτικά δικαιώματα μειοψηφίας Μείον: Υπεραξία (116) (116) (258) (258) Μείον: Άυλα Πάγια (148) (148) (147) (147) Μείον: Λοιπές εποπτικές αναπροσαρμογές (133) (139) (276) (276) Κύρια Βασικά Ίδια Κεφάλαια κατά την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή (Core Tier I ) 4,183 3,976 4,102 3,574 Προνομιούχοι τίτλοι Μείον: Λοιπές εποπτικές αναπροσαρμογές (48) (48) Συνολικά Βασικά Κεφάλαια (Tier I) 4,260 4,053 4,421 3,893 Συμπληρωματικά Ίδια Κεφάλαια (Tier II capital) Δάνεια Μειωμένης εξασφάλισης Μείον: Λοιπές εποπτικές αναπροσαρμογές (9) (70) (290) (290) Συνολικά Εποπτικά Κεφάλαια 4,518 4,250 4,421 3,893 Σύνολο Σταθμισμένου Ενεργητικού 37,166 38,135 37,999 37,999 Δείκτες Δείκτης Κύριων Βασικών Ιδίων Κεφαλαίων 11.3% 10.4% 10.8% 9.4% Δείκτης Βασικών Ιδίων Κεφαλαίων 11.5% 10.6% 11.6% 10.2% Δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας 12.2% 11.1% 11.6% 10.2% (1) proforma με την ολοκλήρωσης της συναλλαγής με την Fairfax Financial Holdings Limited και την εφαρμογή της μεθόδου IRB για τον πιστωτικό κίνδυνο του στεγαστικού χαρτοφυλακίου του Νέου ΤΤ. (2) proforma με το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης αξίας 5,8 δις Σελίδα 9\n10 2. Ίδια Κεφάλαια Η αρνητική διαφορά μεταξύ εποπτικών και λογιστικών προβλέψεων ανέρχεται σε 217 εκατ. (2012: 684 εκατ.), και αφαιρείται κατά 50% από τα βασικά ίδια κεφάλαια (Tier I) και 50% από τα συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια (Tier II). O Όμιλος επιδιώκει να διατηρήσει μια ενεργά διαχειρίσιμη κεφαλαιακή βάση, ώστε να καλύπτει τους κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητες του. Η κεφαλαιακή επάρκεια του Ομίλου ελέγχεται χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων μεθόδων, τους κανόνες και τους δείκτες που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή της Βασιλείας («Κανόνες/δείκτες της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών») και υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τράπεζα της Ελλάδος για την εποπτεία της Τράπεζας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ο Όμιλος επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της κεφαλαιακής του θέσης και με εξαίρεση την επίπτωση του PSI+, κατάφερε να διατηρήσει τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας σε επίπεδα σαφώς πάνω από τα ελάχιστα που απαιτούνταν. Αυτό επιτεύχθηκε με την ενεργό μείωση του κινδύνου που απορρέει από τα δανειακά χαρτοφυλάκια, μέσω της θέσπισης αυστηρότερων πιστοδοτικών πολιτικών και της αλλαγής της σύνθεσης των δανειακών χαρτοφυλακίων μέσω της μετατόπισής τους σε πιο εξασφαλισμένα δάνεια. Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια προχώρησε σε διάφορες στρατηγικές ενέργειες, συγκεκριμένα τη πώληση των δραστηριοτήτων στην Πολωνία και την Τουρκία (σημ. 18 των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων), το πρόγραμμα διαχείρισης στοιχείων παθητικού μέσω της επαναγοράς προνομιούχων τίτλων και Lower Tier II ομολογιακών δανείων μειωμένης εξασφάλισης, τη συγχώνευση με τη ΔΙΑΣ Α.Ε.Ε.Χ., τη συναλλαγή με τη Fairfax Financial Holdings Limited, την απόκτηση του Νέου ΤΤ και της Νέας Proton και την εφαρμογή της μεθόδου IRB για τον πιστωτικό κίνδυνο, η οποία προβλέπεται από τη Βασιλεία ΙΙ, για τις αποκτηθείσες εταιρείες, δημιουργώντας επιπλέον κεφάλαια 2,7 δις. Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της ΤτΕ σχετικά με τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας, στις 24 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα με σχετική επιστολή της υπέβαλλε στην ΤτΕ το σχέδιο κεφαλαιακής ενίσχυσής της σύμφωνα με το οποίο: α) αναθεώρησε τις ενέργειες σχηματισμού κεφαλαίου με επιπλέον θετική επίδραση στα εποπτικά της κεφάλαια ύψους 81 εκατ. και πρότεινε να αναπροσαρμόσει αντίστοιχα το σχέδιο αναδιάρθρωσής της και β) δήλωσε ότι προτίθεται να καλύψει το υπόλοιπο ποσό των κεφαλαιακών της αναγκών ύψους εκατ. μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου. Ο Όμιλος εξετάζει επιπρόσθετες ενέργειες προκειμένου να ενισχύσει την κεφαλαιακή του βάση, οι οποίες σχετίζονται με την αναδιάρθρωση, μετασχηματισμό ή βελτιστοποίηση των δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και το εξωτερικό που θα δημιουργήσουν ή θα αποδεσμεύσουν κεφάλαια ή/και θα μειώσουν τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού. 2.6 Κεφαλαιακές απαιτήσεις σύμφωνα με τον Πυλώνα 1 Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2013 και Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις σύμφωνα με τον Πυλώνα 1 είναι το 8% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού. Όμως, σύμφωνα με την πράξη διοίκησης 13/2013 της ΤτΕ, το όριο του δείκτη των κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων τέθηκε από 31 Μαρτίου 2013 στο 9% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Πιστωτικός Κίνδυνος (σύμφωνα με την Τυποποιημένη προσέγγιση) Κεντρικές κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες Διοικητικοί φορείς και μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις Τράπεζες και χρηματοδοτικά Ιδρύματα Επιχειρήσεις (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση και όσων έχουν εξασφάλιση ακινήτου) Λιανική Τραπεζική (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση και όσων έχουν εξασφάλιση ακινήτου) Εξασφαλισμένα με ακίνητη περιουσία (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση) Σε καθυστέρηση Ανοίγματα με μορφή ομολόγων που καλύπτονται με εξασφαλίσεις Μερίδια Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Κινητών Αξιών (ΟΣΕΚΑ) Ανοίγματα υπαγόμενα εποπτικά σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου Λοιπά ανοίγματα. (*) Σύνολο Πιστωτικού Κινδύνου, Τυποποιημένη προσέγγιση 1,424 1,248 1,264 1,109 Πιστωτικός Κίνδυνος (σύμφωνα με την μέθοδο ΠΕΔ) Επιχειρήσεις 1,056 1, ,001 Ανοίγματα Λιανικής Τραπεζικής Ανοίγματα με εξασφάλιση στεγαστικά ακίνητα Ανακυκλούμενα ανοίγματα λιανικής τραπεζικής Λοιπά ανοίγματα λιανικής τραπεζικής Μετοχές (**) Θέσεις σε τιτλοποιήση Σύνολο Πιστωτικού Κινδύνου, μέθοδος ΠΕΔ 1,562 1,660 1,390 1,475 Συνολικός Πιστωτικός Κίνδυνος 2,986 2,908 2,654 2,584 Κίνδυνος Αντισυμβαλλομένου Κίνδυνος Αγοράς (σύμφωνα με την Τυποποιημένη προσέγγιση) Επιτοκιακός κίνδυνος Μετοχές Συνάλλαγμα και χρυσός Μέθοδος Εσωτερικών Υποδειγμάτων (Value at Risk) Σύνολο Κινδύνου Αγοράς Λειτουργικός Κίνδυνος Συνολικές Κεφαλαιακές Απαιτήσεις της 31 Δεκεμβρίου 3,432 3,421 3,051 3,040 Εποπτικά Κεφάλαια της 31 Δεκεμβρίου 4,250 3,893 9% 8% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού Proforma Εποπτικά Κεφάλαια της 31 Δεκεμβρίου 4,518 4,421 (*) Στα λοιπά ανοίγματα περιλαμβάνονται κυρίως τα ενσώματα πάγια, οι μετοχές και οι συμμετοχές σταθμισμένα σύμφωνα με την Τυποποιημένη προσέγγιση, καθώς και τα λοιπά στοιχεία ενεργητικού. (**) Η έκθεση σε μετοχές υπολογίζεται με την Μέθοδο Απλής Στάθμισης Κινδύνου ( 2α, τμήμα Z της ΠΔΤΕ 2589/ ). Σελίδα 10\n11 2. Ίδια Κεφάλαια 2.7 Διαδικασία αξιολόγησης επάρκειας εσωτερικού κεφαλαίου Η Διαδικασία Αξιολόγησης της Επάρκειας Εσωτερικού Κεφαλαίου (ΔΑΕΕΚ) στοχεύει στην αναγνώριση και αξιολόγηση των αναλαμβανόμενων κινδύνων, στον καθορισμό της σημαντικότητας, τους τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο Ομίλου, στην αξιολόγηση των διαδικασιών παρακολούθησης και αντιμετώπισης των κινδύνων αυτών, καθώς και στην εκτίμηση του απαιτούμενου κεφαλαίου, σε σχέση με το προφίλ κινδύνων του Ομίλου. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η ύπαρξη επαρκών οικονομικών πόρων (κεφαλαίου) για την κάλυψη του Ομίλου έναντι της ενδεχόμενης πραγματοποίησης των ουσιωδών κινδύνων που αντιμετωπίζει. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, η ΔΑΕΕΚ αξιοποιεί και ενσωματώνει υφιστάμενες διαδικασίες του Ομίλου για την διαχείριση των κινδύνων, την επάρκεια του κεφαλαίου και της ρευστότητας, καθώς και της απόδοσης. Οι διαδικασίες επανεξετάζονται και επικαιροποιούνται σε διαρκή βάση, προκειμένου να επιτευχθεί η θέσπιση και εφαρμογή ενός αποτελεσματικού Πλαισίου διαχείρισης κινδύνων και κεφαλαιακής επάρκειας. Την γενική εποπτεία, καθώς και την τελική ευθύνη της ΔΑΕΕΚ, έχει το Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο μεριμνά για την ανάπτυξη κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων στον Όμιλο, καθώς και για την θέσπιση και εφαρμογή ενός αποτελεσματικού Πλαισίου διαχείρισης κινδύνων. Ο προσδιορισμός της διάθεσης ανάληψης κινδύνων καθορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο και περιγράφεται στην αναφορά «Διάθεση ανάληψης κινδύνων» (risk appetite report). Η διάθεση ανάληψης κινδύνου: Είναι διατυπωμένη, βάσει ποσοτικών και ποιοτικών δηλώσεων, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων ορίων ανοχής, τόσο ανά είδος κινδύνου, όσο και σε συνολικό επίπεδο κινδύνου. Οι βασικοί στόχοι του προσδιορισμού της διάθεσης ανάληψης κινδύνων είναι η συμμόρφωση με τις εποπτικές απαιτήσεις, η διαφύλαξη της δυνατότητας του Ομίλου να συνεχίσει απρόσκοπτα τις δραστηριότητές του και η διατήρηση μιας ισχυρής κεφαλαιακής επάρκειας. Επανεξετάζεται και επικαιροποιείται, τουλάχιστον, σε ετήσια βάση ή συχνότερα, εφόσον κριθεί απαραίτητο από το Διοικητικό Συμβούλιο. Αποτελεί μέσο επικοινωνίας μεταξύ των μονάδων και διευθύνσεων του οργανισμού. Επιπρόσθετα, ενεργώντας ως μηχανισμός αξιολόγησης ολόκληρου του Πλαισίου διαχείρισης κινδύνων, αναπόσπαστο στοιχείο της ΔΑΕΕΚ είναι η αναγνώριση των υφιστάμενων και μελλοντικών κινδύνων, καθώς και η αξιολόγηση της σημαντικότητάς τους, σε επίπεδο Ομίλου, επιτρέποντας έτσι στον Όμιλο να κατανείμει τους διαθέσιμους πόρους του και να εστιάσει την προσοχή της Διοίκησης στους κινδύνους που θα μπορούσαν δυνητικά να απειλήσουν τους επιχειρηματικούς στόχους ή την κεφαλαιακή επάρκειά του. Οι σημαντικοί κίνδυνοι αξιολογούνται ποιοτικά αλλά και ποσοτικά, όπου αυτό είναι εφικτό. Οι συνολικές εσωτερικές κεφαλαιακές απαιτήσεις υπολογίζονται ως το άθροισμα των επιμέρους κεφαλαιακών απαιτήσεων για την αντιμετώπιση μη αναμενόμενων ζημιών, που απορρέουν από το προφίλ κινδύνων του Ομίλου. Όλες οι κατηγορίες κινδύνων εξετάζονται και αξιολογούνται σε διαρκή βάση, με σκοπό την ανάπτυξη του πλαισίου διαχείρισής τους, τον εμπλουτισμό των υφιστάμενων πολιτικών και διαδικασιών, τη δημιουργία νέων τεχνικών αντιμετώπισης τους και την βελτίωση του υπολογισμού των εσωτερικών κεφαλαιακών απαιτήσεων. Η Διοίκηση του Ομίλου έχει την ευθύνη διαχείρισης των κινδύνων και του κεφαλαίου, συμπεριλαμβανόμενης και της συμμόρφωσης με τις εποπτικές απαιτήσεις και τις εσωτερικές πολιτικές. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τις εποπτικά καθοριζόμενες προσεγγίσεις ("Πυλώνας Ι") ως βάση, για τον καθορισμό των εσωτερικά κεφαλαιακών απαιτήσεων. Στη συνέχεια τα εποπτικά κεφάλαια αναπροσαρμόζονται με πρόσθετα κεφάλαια, όπου κρίνεται απαραίτητο. Η μέθοδος υπολογισμού των εσωτερικών κεφαλαίων ανταποκρίνεται καλύτερα στο επίπεδο και τα χαρακτηριστικά των κινδύνων που αναλαμβάνει ο Όμιλος, σε σχέση με τη μέθοδο υπολογισμού των εποπτικών κεφαλαίων, αφού καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα κινδύνων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στον Όμιλο να εκμεταλλευτεί τις υφιστάμενες προηγμένες υποδομές, καλύπτοντας συγχρόνως ευρύτερο φάσμα κινδύνων. Τα εκτιμώμενα εσωτερικά κεφάλαια στοχεύουν στην κάλυψη των κινδύνων που έχει αναλάβει ή πρόκειται να αναλάβει ο Όμιλος, σε χρονικό ορίζοντα 1 έτους, ενώ σύμφωνα με τη ΔΑΕΕΚ, ο προγραμματισμός και η εκτίμηση των κεφαλαίων αναγκών (Capital Plan) πραγματοποιείται σε βάθος πενταετίας. Σε τακτική βάση, η ΔΑΕΕΚ συμπληρώνεται από τη διενέργεια ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής: Ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, για συγκεκριμένο είδος κινδύνου, των οποίων οι υποθέσεις βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα του παρελθόντος, καθώς και σε υποθετικά σενάρια που επιλέγονται από τη Διοίκηση του Ομίλου. Ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, οι οποίες απαιτούν περισσότερο πολύπλοκες διεργασίες και στηρίζονται σε συνδυασμό ακραίων μεταβολών, οι οποίες αξιολογούν την κεφαλαιακή επάρκεια του Ομίλου σε περίπτωση επιδείνωσης του μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Ο Όμιλος επίσης προβαίνει σε μελλοντικές εκτιμήσεις για το επίπεδο και τη σταθερότητα των κεφαλαίων του, τις οποίες ενσωματώνει στη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού. Με αυτό τον τρόπο βελτιστοποιεί την απόδοση και την κατανομή των κεφαλαίων του, μεριμνώντας ταυτόχρονα για την διατήρηση τους σε επαρκή επίπεδα. Τα αποτελέσματα των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού των κεφαλαιακών απαιτήσεων, προκειμένου τα σχέδια έκτακτης ανάγκης να είναι επαρκή, ακόμη και σε ακραίες συνθήκες και να παραχθεί μια σειρά από πιθανές δράσεις, για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων τους στην κεφαλαιακή επάρκεια του Ομίλου. Το συμπέρασμα της ΔΑΕΕΚ για το έτος 2013 είναι ότι ο Όμιλος διατηρεί, σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, επαρκή προπροβλέψεων κερδοφορία και εφαρμόζει ισχυρές πρακτικές διαχείρισης κινδύνων, ενώ οι ενέργειες ενίσχυσης της κεφαλαιακής βάσης του, που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή είναι σε εξέλιξη, επιτρέπουν στον Όμιλο να καλύψει, τόσο τις εποπτικές, όσο και τις εσωτερικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Ως αποτέλεσμα, ο Όμιλος είναι σε θέση να καλύψει τους κινδύνους που απορρέουν από το σύνολο των δραστηριοτήτων του, ακόμη και στην περίπτωση που πραγματοποιηθεί περαιτέρω επιδείνωση στο μακροοικονομικό περιβάλλον του. Σελίδα 11\n12 3. Επισκόπηση της Διαχείρισης Κινδύνου 3.1 Διαχείριση κινδύνων Η αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων αποτελεί βασική προτεραιότητα, όπως επίσης και ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, για τον Όμιλο. Ο Όμιλος έχει διαθέσει επαρκή μέσα για την αναβάθμιση των πολιτικών, μεθόδων και υποδομών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία. Ο Όμιλος εφαρμόζει μια καλά καθορισμένη διαδικασία πιστοδοτικών εγκρίσεων, ανεξάρτητες αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας και συνολικά αποτελεσματικές πολιτικές διαχείρισης πιστωτικού, αγοράς και λειτουργικού κινδύνου, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε κάθε χώρα της Νέας Ευρώπης όπου διατηρεί θυγατρικές Τράπεζες. Οι πολιτικές διαχείρισης κινδύνου που εφαρμόζονται από την Τράπεζα και τις θυγατρικές της, καθώς και από την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου και της Μονάδας Κανονιστικής Συμμόρφωσης, αναθεωρούνται σε ετήσια βάση. 3.2 Πολιτικές διαχείρισης κινδύνου Η στρατηγική διαχείρισης κινδύνου διαμορφώνεται από την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων του Διοικητικού Συμβουλίου και από τον Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνων του Ομίλου. Η δομή της Eurobank, οι εσωτερικές διαδικασίες και οι μηχανισμοί ελέγχου διασφαλίζουν την αρχή της ανεξαρτησίας και επαρκούς εποπτείας. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει παραχωρήσει αρμοδιότητες στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων αναφορικά με τη στρατηγική διαχείρισης κινδύνου (π.χ. διάθεση ανάληψης κινδύνου, κατηγοριοποίηση των κινδύνων, διαχείριση ενεργητικού/παθητικού και δημιουργία μηχανισμών διαχείρισης κινδύνου) η οποία βασίζεται σε ποιοτική και ποσοτική ανάλυση. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων απαρτίζεται από τέσσερις διευθυντές, εκ των οποίων ένας είναι εκτελεστικό μέλος, ένας μη εκτελεστικό (ο εκπρόσωπος του ΤΧΣ) και δύο είναι ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη. Η Επιτροπή συνεδριάζει τουλάχιστον σε μηνιαία βάση και αναφέρεται στο ΔΣ σε τριμηνιαία βάση. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Κινδύνων του Ομίλου, με τον Επικεφαλή Διαχείρισης Κινδύνων του Ομίλου, λειτουργεί ανεξάρτητα από τις επιχειρηματικές μονάδες και είναι πλήρως υπεύθυνη για την παρακολούθηση του πιστωτικού, λειτουργικού, κινδύνου αγοράς και κινδύνου ρευστότητας. Αποτελείται από τον Τομέα Πίστης, τον Τομέα Πιστωτικού Ελέγχου, τη Διεύθυνση Διεθνούς Πίστης, τον Τομέα Διαχείρισης Κινδύνου Αγοράς & Αντισυμβαλλόμενου του Ομίλου και τον Τομέα Διαχείρισης Λειτουργικού Κινδύνου Τύποι κινδύνων Ο Όμιλος εκτίθεται σε διάφορους τύπους κινδύνων η διαχείριση των οποίων γίνεται σε διάφορα επίπεδα του οργανισμού. Οι πιο σημαντικοί τύποι κινδύνων είναι οι εξής: ο πιστωτικός κίνδυνος, ο κίνδυνος αγοράς, και ο λειτουργικός κίνδυνος. Οι επιμέρους τύποι κινδύνων ορίζονται στα ακόλουθα τμήματα. 3.4 Οργάνωση Οι λειτουργίες διαχείρισης κινδύνων της Επιτροπής Κινδύνων εκτελούνται από τρεις λειτουργικούς τομείς του Ομίλου, τα οποία καλύπτουν τα ακόλουθα πεδία: τον Πιστωτικό Κίνδυνο, τον κίνδυνο Αγοράς, Αντισυμβαλλομένου και Ρευστότητας, τον Λειτουργικό κίνδυνο. Πιστωτικός Κίνδυνος Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου (GCRO) Κίνδυνος Αγοράς, Αντισυμβαλλομένου και Ρευστότητας Λειτουργικός Κίνδυνος Εφαρμογή της μεθόδου ΠΕΔ για σημαντικό μέρος του χαρτοφυλακίου δανείων του Ομίλου για τη Η πρώτη Ελληνική Τράπεζα με πλήρες και πιστοποιημένο από την εποπτική αρχή Τυποποιημένη Προσέγγιση σύμφωνα με τη Βασιλεία ΙΙ, σε ενοποιημένη βάση; διασφάλιση της συμμόρφωσης με τη Βασιλεία ΙΙ, Εφαρμογή της Εξελιγμένης μεθόδου εσωτερικών (Τράπεζα της Ελλάδος) σύστημα, το οποίο καλύπτει το εμπορικό και το επενδυτικό Τεκμηριωμένο πλαίσιο λειτουργικών κινδύνων και σύστημα διαχείρισής τους σε επίπεδο Ομίλου διαβαθμίσεων για όλα τα χαρτοφυλάκια λιανικής χαρτοφυλάκιο, Πρόγραμμα αυτοαξιολόγησης λειτουργικών τραπεζικής (καταναλωτική, στεγαστική, μικρές Συμμόρφωση με τους νέους κανόνες κινδύνων και ελέγχων (Risk & Control επιχειρήσεις) και της θεμελιώδη προσέγγιση Βασιλείας 3 για το Χαρτοφυλάκιο Συναλλαγών Self Assessment RCSA); εσωτερικών διαβαθμίσεων για το χαρτοφυλάκιο (stressed VaR and IRC), Σύστημα καταγραφής γεγονότων επιχειρηματικών δανείων, Παρακολούθηση όλων των κινδύνων λειτουργικού κινδύνου; Έργα για την εφαρμογή της μεθόδου των εσωτερικών αγοράς καθημερινά έναντι των εγκεκριμένων Δημιουργία και παρακολούθηση δεικτών διαβαθμίσεων IRB, στις χώρες διεθνών δραστηριοτήτων VaR ορίων, λειτουργικών κινδύνων (Key Risk Indicators KRIs); σε εξέλιξη, Χρήση της μεθοδολογίας VaR για Ανάλυση σεναρίων λειτουργικού κινδύνου Χρήσης ανεξάρτητου και κεντροποιημένου, επιχειρηματικές αποφάσεις, (stress testing); συστήματος εγκρίσεων πιστοδοτήσεων, Αξιοσημείωτη ανάπτυξη υποδομών για την Παραγωγή αναφορών λειτουργικού Συστηματική παρακολούθηση και υλοποίηση σεναρίων προσομοίωσης κινδύνου (Εσωτερικών και Εξωτερικών); αναθεώρηση των υφισταμένων πιστώσεων, καταστάσεων κρίσης που καλύπτουν Μηχανισμοί μεταφοράς λειτουργικού κινδύνου, Διαφοροποιημένο σύστημα πιστωτικής βαθμολόγησης ασυνήθιστες συνθήκες στην αγορά, σε επίπεδο Ομίλου; για την καταναλωτική πίστη και την τραπεζική μικρών Διαρκής παρακολούθηση των δεικτών Κέντρο τεχνογνωσίας για την αντιμετώπιση του επιχειρήσεων, πλήρης χρηματοοικονομική ανάλυση ρευστότητας και των αποτελεσμάτων σεναρίων κινδύνου απάτης. ανά επιχειρηματικό τομέα, προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης για Πειθαρχημένη πολιτική προβλέψεων βασισμένη την ρευστότητα, σε ανεξάρτητο σύστημα πιστοληπτικής διαβάθμισης Καθημερινή παρακολούθηση του πιστωτικού (μεγάλες επιχειρήσεις) και σε στατιστική ανάλυση της κινδύνου θέσεων σε παράγωγα με χρήση της συμπεριφοράς του χαρτοφυλακίου (λιανική τραπεζική), μεθοδολογίας Ενδεχομένου Μελλοντικού Τακτικές και κατόπιν αιτήματος αναφορές Ανοίγματος (PFE); προς την Διοίκηση (Εκτελεστική Επιτροπή H λειτουργία και η παρακολούθηση Διοικητικού Συμβουλίου, Διοικητικό Συμβούλιο, Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνου του Διοικητικού των συμβάσεων περιορισμού του πιστωτικού κινδύνου (ISDA/CSA, GMRA) Συμβουλίου) σχετικά με την πρόοδο γίνεται σε καθημερινή βάση των χαρτοφυλακίων και την εξέλιξη των προβλέψεων. μέσω κατάλληλου συστήματος. Καθημερινή παρακολούθηση κινδύνου Εκδότη και Αντισυμβαλλομένου; με χρήση κεντροποιημένου συστήματος προτυποποίηση CVA, Διεθνείς δραστηριότητες: κεντροποιημένη διαχείριση κινδύνων αγοράς για όλες τις θυγατρικές εξωτερικού. Σελίδα 12\n13 4. Πιστωτικός Κίνδυνος 4.1 Ορισμός του πιστωτικού κινδύνου Πιστωτικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος αδυναμίας ενός αντισυμβαλλόμενου να ανταποκριθεί πλήρως στις συμβατικές δανειακές υποχρεώσεις του κατά την ημερομηνία απαίτησης της οφειλής. Περιλαμβάνει δε και κινδύνους όπως της χώρας κατοικίας / έδρας / δραστηριοποίησης του αντισυμβαλλομένου, καθώς και κινδύνους που απορρέουν από απομείωση (dilution) δικαιωμάτων και από τον διακανονισμό συναλλαγών. Ο κίνδυνος χώρας είναι ο κίνδυνος ζημίας που προκύπτει από οικονομική δυσχέρεια ή πολιτικές αναταραχές σε μια χώρα και αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στη στάση πληρωμών, στην αναδιάρθρωση δημοσίου χρέους, σε εθνικοποιήσεις επιχειρήσεων κλπ. Κίνδυνος διακανονισμού, είναι ο κίνδυνος προερχόμενος από τη διαδικασία διακανονισμού πράξεων σε χρηματοοικονομικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων παραγώγων και πράξεων συναλλάγματος. Ο κίνδυνος προκύπτει όταν ο Όμιλος προβαίνει σε πληρωμές προτού βεβαιωθεί ότι έχει γίνει η αντίστοιχη είσπραξη από τον Ο πιστωτικός κίνδυνος προέρχεται κυρίως από το επιχειρηματικό και το χαρτοφυλάκιο λιανικής τραπεζικής του Ομίλου, συμπεριλαμβανομένων πιστωτικών διευκολύνσεων, όπως οι χρηματοοικονομικές εγγυήσεις και οι ενέγγυες πιστώσεις. Ο Όμιλος εκτίθεται επίσης σε πιστωτικό κίνδυνο που απορρέει από άλλες δραστηριότητες όπως οι επενδύσεις σε χρεόγραφα, οι πράξεις διαπραγμάτευσης (trading), οι διακυμάνσεις στις αγορές κεφαλαίων και οι δραστηριότητες διακανονισμού συναλλαγών. Ο πιστωτικός κίνδυνος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει ο Όμιλος, ο οποίος ελέγχεται αυστηρά και παρακολουθείται από κεντροποιημένες εξειδικευμένες μονάδες διαχείρισης κινδύνου που αναφέρονται στον Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου (GCRO). 4.2 Οργάνωση και διαδικασίες διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου Οργάνωση διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου (GCRO) Έγκριση Παρακολούθηση/Έλεγχος Τομέας Πίστης Διεύθυνση Πίστης Εξωτερικό Τομέας Πιστωτικού Ελέγχου Το παραπάνω διάγραμμα απεικονίζει την οργάνωση της διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου στην Τράπεζα. Οι αρμοδιότητες κάθε Τομέα / Διεύθυνσης περιγράφονται παρακάτω. Ανάλογη οργάνωση της διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου υπάρχει και στις θυγατρικές Τράπεζες του εξωτερικού (Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Κύπρο, Λουξεμβούργο και Ουκρανία). Ο Risk Executive της κάθε Τράπεζας αναφέρεται απευθείας στον Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου (GCRO) Εγκριτική διαδικασία πιστοδοτήσεων Οι εγκρίσεις πιστοδοτήσεων και η περιοδική επανεξέτασή τους αποτελούν κεντροποιημένες διαδικασίες τόσο στην μητρική Τράπεζα, όσο και στις θυγατρικές της. Υπάρχει διαχωρισμός καθηκόντων μεταξύ αυτών που είναι υπεύθυνοι για τις σχέσεις με τους πελάτες, αυτών που μετέχουν στην εγκριτική διαδικασία, αυτών που πραγματοποιούν τις εκταμιεύσεις βάσει των εγκρίσεων και των υπευθύνων για την παρακολούθηση της ποιότητας των πιστοδοτήσεων. Η διαδικασία πιστοδοτήσεων επιχειρηματικών δανείων είναι κεντροποιημένη και πραγματοποιείται μέσω Επιτροπών Πιστοδοτήσεων με κλιμακούμενα εγκριτικά επίπεδα, με σκοπό τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου. Ενδεικτικά, ορισμένες από αυτές τις επιτροπές είναι οι εξής: Επιτροπές Πιστοδοτήσεων εξουσιοδοτημένες να εγκρίνουν νέα όρια, να ανανεώνουν ή να τροποποιούν υπάρχοντα όρια σύμφωνα με τα επίπεδα εγκρίσεών τους, ανάλογα με τη συνολική έκθεση στον πιστούχο, την κατηγορία κινδύνου του (υψηλή, μεσαία, χαμηλή), την αξία και το είδος των παρεχόμενων εξασφαλίσεων. Περιφερειακές Επιτροπές Πιστοδοτήσεων (Regional Commmittees): Επιτροπές στα κεντρικά του Ομίλου που εγκρίνουν όρια για τις Διεθνείς Δραστηριότητες του ομίλου (θυγατρικές τράπεζες εξωτερικού), τα οποία ξεπερνούν τα επίπεδα εξουσιοδότησης της κάθε χώρας, ανάλογα και με την κατηγορία κινδύνου του πιστούχου. Επιτροπές Πιστωτικών Χειρισμών (ΕΠΙΧ 1 και ΕΠΙΧ 2) οι οποίες λαμβάνουν αποφάσεις για θέματα πιστοδοτήσεων και ενεργειών που πρέπει να πραγματοποιηθούν σε ειδικές περιπτώσεις προβληματικών δανείων άνω των 5 εκ. και 25 εκ. αντίστοιχα. Οι Επιτροπές Πιστοδοτήσεων συνεδριάζουν σε εβδομαδιαία βάση ή συχνότερα, αν απαιτείται. Ο Τομέας Πίστης της Διεύθυνσης Διαχείρισης Κινδύνων εξετάζει ανεξάρτητα τις προτάσεις για πιστοδοτήσεις σε μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και ετοιμάζει γραπτή εισήγηση για κάθε πρόταση (γνωμοδότηση διαχείρισης κινδύνων) πριν την υποβολή της στο αρμόδιο εγκριτικό κλιμάκιο, στο οποίο συμμετέχει με δικαίωμα ψήφου. Επίσης, συμμετέχει στις αποφάσεις για πιστοδοτήσεις λιανικής τραπεζικής (για μικρές επιχειρήσεις και στεγαστικά δάνεια) όταν η συνολική έκθεση κινδύνου ξεπερνά το προκαθορισμένο, κατά περίπτωση, όριο προς έναν πιστούχο (δανειολήπτη). Παρόμοιες εγκριτικές διαδικασίες πιστοδοτήσεων με την μητρική Τράπεζα έχουν και οι θυγατρικές τράπεζες στην Ευρώπη. Προκειμένου δε να διασφαλισθεί ο πλήρης εναρμονισμός με τα ισχύοντα στον Όμιλο και λόγω των αυξημένων κινδύνων, ιδιαίτερα στα επιχειρηματικά δάνεια στις χώρες της Νέας Ευρώπης δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 2008 η Διεύθυνση Πίστης για τις θυγατρικές εξωτερικού. Οι βασικές αρμοδιότητες της Διεύθυνσης είναι: αξιολόγηση των προτάσεων για επιχειρηματικές πιστοδοτήσεις που ξεπερνούν το εγκριτικό όριο που έχει η θυγατρική Τράπεζα και υποβολή τους προς έγκριση στην αρμόδια επιτροπή της μητρικής Τράπεζας (Regional Credit Committee) με συνοδευτική, κατά περίπτωση, εισήγηση, σύνταξη και αναθεώρηση όταν απαιτείται των Πράξεων Διοίκησης αναφορικά με τις εγκριτικές διαδικασίες και τα εγκριτικά κλιμάκια, τήρηση ενιαίας πολιτικής πιστοδοτήσεων στις θυγατρικές εξωτερικού, σύμφωνα με τα πρότυπα της πολιτικής πιστοδοτήσεων του Ομίλου, παρακολούθηση πιστοδοτήσεων προς επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου. Η εγκριτική διαδικασία για πιστοδοτήσεις προς μικρές επιχειρήσεις (με κύκλο εργασιών μέχρι 2,5 εκατ.) γίνεται κεντροποιημένα, βάσει συγκεκριμένων οδηγιών σχετικά με τις αποδεκτές εξασφαλίσεις καθώς και βάσει της αρχής του διττού ελέγχου ( foureyes principle). Η αξιολόγηση στηρίζεται στην ανάλυση της οικονομικής κατάστασης του πιστούχου και σε στατιστικά υποδείγματα (statistical scorecards). Η εγκριτική διαδικασία πιστοδοτήσεων είναι κεντροποιημένη και στην μονάδα Καταναλωτικής και Στεγαστικής Πίστης. Υποστηρίζεται με την χρήση εξειδικευμένων υποδειγμάτων (credit scoring models), καθώς και την εφαρμογή πιστοδοτικών κριτηρίων με βάση την συναλλακτική συμπεριφορά των πιστούχων, το είδος και την ποιότητα των εξασφαλίσεων, την ύπαρξη ακίνητης περιουσίας και άλλους παράγοντες. Η συνεχής παρακολούθηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου και των αποκλίσεων που παρατηρούνται, οδηγεί σε άμεση προσαρμογή της πιστοδοτικής πολιτικής και των διαδικασιών όταν κρίνεται απαραίτητο Παρακολούθηση πιστωτικού κινδύνου Η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων του Ομίλου (επιχειρηματικά, καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό), παρακολουθείται και αξιολογείται από τον Τομέα Πιστωτικού Ελέγχου. Ο Τομέας Πιστωτικού Ελέγχου λειτουργεί ανεξάρτητα από τις άλλες μονάδες της Τράπεζας και αναφέρεται απευθείας στον Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου (GCRO). Οι κύριες δραστηριότητες του Τομέα Πιστωτικού Ελέγχου περιλαμβάνουν: παρακολούθηση και επισκόπηση των δανειακών χαρτοφυλακίων της μητρικής Τράπεζας και των θυγατρικών της πραγματοποίηση επιτόπιων ελέγχων (field reviews) και σύνταξη γραπτών αναφορών προς την Διοίκηση για την ποιότητα των δανείων όλων των μονάδων πιστοδοτήσεων του Ομίλου, επίβλεψη και έλεγχο των μονάδων διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου στις θυγατρικές εξωτερικού, Σελίδα 13\n14 4. Πιστωτικός Κίνδυνος συμμετοχή στην ανάπτυξη, έγκριση και εφαρμογή υποδειγμάτων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, σχεδιασμένων βάσει των χαρακτηριστικών των συγκεκριμένων δανειακών χαρτοφυλακίων, ποιοτική και ποσοτική επικύρωση των υποδειγμάτων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, τακτική παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς τους και ενημέρωση των εμπλεκόμενων μονάδων και της Διοίκησης, επίβλεψη, υποστήριξη και συντήρηση της εφαρμογής Moody s Risk Advisor (MRA), που χρησιμοποιείται για την διαβάθμιση (borrower rating) των πελατών του επιχειρηματικού χαρτοφυλακίου, δημιουργία, επίβλεψη και υποστήριξη της εφαρμογής Transactional Rating (TR), η οποία υπολογίζει, για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο, το συνολικό κίνδυνο μιας δανειακής σχέσης λαμβάνοντας υπόψη την πιστοληπτική ικανότητα του πιστούχου και τις προβλεπόμενες εξασφαλίσεις, τακτική παρακολούθηση και παρουσίαση ανά τρίμηνο της συνολικής εικόνας των πιστοδοτικών ανοιγμάτων στο Διοικητικό Συμβούλιο και στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων της Τράπεζας, μαζί με συνοδευτικές αναλύσεις, καθορισμό της πολιτικής προβλέψεων και τακτικό έλεγχο της επάρκειας των προβλέψεων σε όλα τα δανειακά χαρτοφυλάκια του Ομίλου, συμμετοχή στην έγκριση νέων πιστωτικών πολιτικών και δημιουργίας νέων δανειακών προϊόντων, παρουσία στις συνεδριάσεις των εγκριτικών Επιτροπών Πιστοδοτήσεων, καθώς επίσης και των Επιτροπών Διαχείρισης Ειδικών Πιστοδοτήσεων χωρίς δικαίωμα ψήφου την ευθύνη για την υλοποίηση της Προσέγγισης Εσωτερικών Διαβαθμίσεων (Basel II IRB approach) σε επίπεδο Ομίλου σύμφωνα με το πλάνο σταδιακής εφαρμογής, καθώς και την παρακολούθηση μετά την υλοποίηση και την δημιουργία και υποβολή σχετικών αναφορών. Όλες οι θυγατρικές τράπεζες εξωτερικού (σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Κύπρο και Ουκρανία) ακολουθούν την ίδια δομή διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου και τις ίδιες διαδικασίες ελέγχου με τη μητρική τράπεζα, με απευθείας γραμμή αναφοράς στον Επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνου του Ομίλου. Οι πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου εγκρίνονται και παρακολουθούνται από τις Διευθύνσεις Διαχείρισης Πιστωτικού κινδύνου της μητρικής, εξασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο ότι οι οδηγίες της μητρικής τράπεζας εφαρμόζονται και η στρατηγική διαχείρισης κινδύνου είναι ενιαία σε όλο τον Όμιλο. Ο Όμιλος ταξινομεί τα επίπεδα πιστωτικού κινδύνου που αναλαμβάνει, καθορίζοντας όρια στον αποδεκτό κίνδυνο στη σχέση με κάθε πιστούχο ή με ομίλους πιστούχων, καθώς και για συγκεκριμένους κλάδους. Η έκθεση σε κάθε πιστούχο, περιλαμβανομένων τραπεζών και χρηματοοικονομικών μεσαζόντων, περιορίζεται περαιτέρω από υποόρια που αφορούν τα εντός και εκτός ισολογισμού υπόλοιπα και ημερήσια όρια ανάληψης κινδύνου σχετικά με συναλλαγές διαπραγμάτευσης όπως τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγματος (forward foreign exchange contracts). Οι κίνδυνοι αυτού του είδους ελέγχονται σε τακτή βάση, ετήσια ή συχνότερη. Τα επίπεδα συγκέντρωσης κινδύνου παρακολουθούνται τακτικά και γνωστοποιούνται στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνου του Διοικητικού Συμβουλίου Διαχείριση ληξιπροθέσμων οφειλών Κάθε χορηγητική μονάδα διαθέτει εξειδικευμένο τμήμα που ασχολείται με την παρακολούθηση της αποπληρωμής δανείων που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην αποπληρωμή αλλά δεν έχουν μεταφερθεί ακόμη σε οριστική καθυστέρηση. Στόχος τους είναι να βοηθήσουν έναν προβληματικό πελάτη να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, να βελτιώσουν την συνολική αποδοτικότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων διατηρώντας τον δείκτη καθυστερήσεων σε χαμηλά επίπεδα και να διευκολύνουν την επαναδιαπραγμάτευση με τους προβληματικούς πελάτες. Η λειτουργία των τμημάτων αυτών υποστηρίζεται από έμπειρο προσωπικό καθώς και από στατιστικές αναλύσεις που δείχνουν την διαχρονική εξέλιξη και τάση καθώς και τα τμήματα του χαρτοφυλακίου που εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο. Στην μονάδα Καταναλωτικής Πίστης η λειτουργία αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική τα τελευταία χρόνια. Έχουν γίνει μεγάλες επενδύσεις για την ανάπτυξη σχετικής τεχνογνωσίας και για την χρήση προηγμένων τεχνολογικά συστημάτων προκειμένου να επιτευχθεί ο παραπάνω στόχος. Το 2006 δημιουργήθηκε η θυγατρική εταιρεία Υπηρεσίες Διαχείρισης Απαιτήσεων Α.Ε. (ΥΔΑ) η οποία έχει την ευθύνη για την διαχείριση ληξιπροθέσμων καταναλωτικών δανειακών προϊόντων. Η εταιρεία χρησιμοποιεί και εξωτερικούς συνεργάτες για να βελτιώσει την αποτελεσματικότητά της στην είσπραξη των καθυστερημένων οφειλών. Η διαχείριση των δανείων σε οριστική καθυστέρηση γίνεται από την Γενική Διεύθυνση Επισφαλών Πελατών Ομίλου, που αναφέρεται στον Διευθύνοντα Σύμβουλο και CEO καθώς και την Επιτροπή Διαχείριση Κινδύνων. Η διαχείριση αφορά όλα τα χαρτοφυλάκια (επιχειρηματικά, ΜΜΕ και στεγαστικά), με εξαίρεση τα καταναλωτικά δάνεια σε οριστική καθυστέρηση άνω των 90 ημερών, τα οποία διαχειρίζεται η ΥΔΑ. Από την αρχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Τράπεζα πήρε μια σειρά από στρατηγικές πρωτοβουλίες που αφορούν την διαχείριση ληξιπροθέσμων οφειλών. Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν: Ίδρυση το Δεκέμβριο του 2013 της επιτροπής προβληματικού ενεργητικού σε ανώτατο διοικητικό επίπεδο, στην οποία προεδρεύει ο CEO και αναφέρεται στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων, η οποία θέτει την στρατηγική διαχείρισης του προβληματικού ενεργητικού και παρακολουθεί τα αποτελέσματα των μονάδων διαχείρισης καθυστερήσεων και επισφαλών πελατών Δημιουργία και/ή ενίσχυση ξεχωριστών κεντροποιημένων υπηρεσιών για κάθε κατηγορία χαρτοφυλακίου, υπεύθυνες για τον συντονισμό των προσπαθειών είσπραξης/ρύθμισης ληξιπροθέσμων απαιτήσεων Παρακολούθηση και χειρισμός των ειδικής αναφοράς και των προβληματικών πιστούχων Εταιρικής Τραπεζικής από εξειδικευμένη κεντρική υπηρεσία διαχείρισης καθυστερήσεων Ενίσχυση της ΥΔΑ και εφαρμογή πολιτικών είσπραξης βάση πιστωτικού κινδύνου σε επίπεδο πελάτη για την Λιανική Τραπεζική; Έγκαιρη προληπτική παρέμβαση μέσω της αυξημένης συμμετοχής του δικτύου στην Λιανική Τραπεζική και των στελεχών που έχουν την επικοινωνία με τους πελάτες της Εταιρικής Τραπεζικής, για την παρακολούθηση και μείωση των καθυστερήσεων είσπραξης απαιτήσεων στο αρχικό τους στάδιο Άμεση και ενδελεχής έρευνα για ύπαρξη ακίνητης περιουσίας και διαδικασία μετατροπής μιας ανοικτής χρηματοδότησης σε καλυμμένη; Ανάπτυξη πολιτικών για ρυθμίσεις/ αναδιαρθρώσεις δανείων και ενεργειών για την διαχείριση προβληματικών πιστούχων που κρίνονται βιώσιμοι. Τυποποιημένα προϊόντα ρύθμισης στην Λιανική Τραπεζική και εξειδικευμένα προϊόντα ρύθμισης για την επιχειρηματική Τραπεζική Αναδιοργάνωση και ενίσχυση της Γενικής Διεύθυνσης Επισφαλών Πελατών Ομίλου περιλαμβανομένων και βελτιώσεων, στις επιχειρησιακές πολιτικές, διαδικασίες και στα χρησιμοποιούμενα συστήματα παρακολούθησης των εισπράξεων και των νομικών διαδικασιών, καθώς επίσης και βελτίωση του πλαισίου συνεργασίας με τις επιμέρους μονάδες Διαχείρισης Καθυστερήσεων, με τη νομική υπηρεσία της Τράπεζας και εξωτερικούς δικηγόρους. Ίδρυση ανεξάρτητου Τομέα Ελέγχου, Πολιτικών και Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου υπό την Γενική Διεύθυνση Επισφαλών Πελατών Ομίλου με σκοπό τον καθορισμό ενός αποτελεσματικού πλαισίου πρόληψης, διαχείρισης και παρακολούθησης των κινδύνων (πιστωτικού, λειτουργικού, κινδύνου αγοράς, νομικού και κινδύνου φήμης ), οι όποιοι πηγάζουν από τις δραστηριότητες της ΓΔ σε επίπεδο Ομιλου, καθώς και την διαμόρφωση και την υλοποίηση του μηχανισμού ποιοτικών ελέγχων και μεθοδολογιών αυτοαξιολόγησης Πρόσφατες εξελίξεις Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα (το 2013 ήταν το έκτο συνεχόμενο έτος ύφεσης της Οικονομίας) είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του ποσοστού ανεργίας και την μείωση του διαθεσίμου εισοδήματος των καταναλωτών. Χειροτέρεψαν επίσης τα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων, κυρίως των μικρών και μεσαίων. Τα τμήματα του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας που παρουσίασαν χειροτέρευση ήταν κυρίως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ελληνική Οικονομία τυγχάνουν περαιτέρω ανάλυσης στην Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου στο τμήμα Επιχειρηματικές Προοπτικές και Κίνδυνοι. Προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτές τις αρνητικές εξελίξεις και να θωρακίσει την ποιότητα των χαρτοφυλακίων της η Τράπεζα έχει προβεί σε μια σειρά ενεργειών: Υιοθέτηση αυστηρότερων κριτηρίων κατά την έγκριση νέων χορηγήσεων; Πλήρης εφαρμογή τιμολόγησης βάσει πιστωτικού κινδύνου (Risk adjusted pricing) σε όλα τα δανειακά χαρτοφυλάκια; Αύξηση των καλύψεων στα δανειακά χαρτοφυλάκια και μείωση του δανείων καταναλωτικής πίστης; Εκτεταμένη χρήση "Συστημάτων Έγκαιρης Προειδοποίησης" (Early Warning Systems) ως μηχανισμών εντοπισμού και πρόληψης κινδύνου; Δημιουργία πρόσθετων επιτροπών για την πιο συχνή παρακολούθηση πιστούχων υπό παρακολούθηση και υψηλού κινδύνου της Εταιρικής Τραπεζικής; Διενέργεια αναλύσεων και αξιολόγησης συγκεκριμένων κλάδων στην Εταιρική Τραπεζική και εστιασμένη σε περιοχές υψηλού κινδύνου στην Λιανική Τραπεζική; Συχνότερη επανεκτίμηση της αξίας των εξασφαλίσεων; Ενεργή διαχείριση πιστοδοτικών ορίων και έγκαιρη μείωση / κατάργησή τους βάσει κινδύνου; Συχνός έλεγχος και προσαρμογή των συστημάτων διαβάθμισης και των σχετιζομένων παραμέτρων κινδύνου (PD, LGD και EAD), όπου απαιτείται; Εντατική διαχείριση είσπραξης απαιτήσεων όπως περιγράφεται στην παράγραφο παραπάνω Σελίδα 14\n15 4. Πιστωτικός Κίνδυνος 4.3 Αναφορές σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο Ο Τομέας Πιστωτικού Ελέγχου ετοιμάζει σε τακτική βάση λεπτομερείς αναφορές με αναλύσεις, μετρήσεις και αξιολόγηση των αναληφθέντων κινδύνων ανά δανειακό χαρτοφυλάκιο, παρέχοντας υποστήριξη στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων προκειμένου να λάβει σχετικές αποφάσεις. Οι αναφορές αυτές, που γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, έχουν σκοπό επίσης να ενημερώνουν όλα τα αρμόδια όργανα της Διοίκησης (Διοικητικό Συμβούλιο, Επιτροπές Διαχείρισης Κινδύνων) για τις εξελίξεις στα δανειακά χαρτοφυλάκια του Ομίλου. Οι βασικές αναφορές κινδύνων που υποβάλλονται ανά τρίμηνο στις σχετικές επιτροπές, αναφέρονται στα παρακάτω θέματα: Ποιότητα χαρτοφυλακίου δανείων: Μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα: Υποδείγματα αξιολόγησης κινδύνου και παράμετροι που λαμβάνονται υπόψη: Ανάλυση των προβλέψεων για απομειώσεις και ζημίες κατά χορηγητική μονάδα. Αναλύσεις χαρτοφυλακίων και διαχρονική εξέλιξη ανά διαβάθμιση πιστοληπτικής ικανότητας, μέγεθος, ημέρες καθυστέρησης, κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, διάρκεια και χρόνο χορήγησης του δανείου, καθώς επίσης και τις υπάρχουσες εξασφαλίσεις (π.χ. την σχέση στεγαστικού δανείου προς την αξία του ακινήτου: LTV ratio). Ξεχωριστή αναφορά υποβάλλεται για την εξέλιξη των ρυθμισθέντων δανείων. Επισκόπηση των είκοσι μεγαλυτέρων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων του Ομίλου (για την Ελλάδα και τις θυγατρικές εξωτερικού), καθώς επίσης και των πιστοδοτικών ορίων άνω των 60 εκατ. Ενημέρωση για τα αποτελέσματα από την χρήση των υποδειγμάτων αξιολόγησης, πληροφορίες σχετικά με τις παραμέτρους κινδύνου και των αποτελεσμάτων της επικύρωσης των υποδειγμάτων. Ενημέρωση για την εξέλιξη των κεφαλαιακών απαιτήσεων των δανειακών χαρτοφυλακίων. Σενάρια αντοχής σε αντίξοες συνθήκες (stress testing). Επιπλέον, ετοιμάζει και σε μηνιαία βάση, μία σειρά από αναφορές για την ενημέρωση των αρμοδίων οργάνων σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις στα δάνεια (υπόλοιπα, καθυστερήσεις, απαιτούμενες προβλέψεις). 4.4 Χρηματοδοτικά ανοίγματα Τα χρηματοδοτικά ανοίγματα για εποπτικούς σκοπούς, πριν την χρήση τεχνικών μείωσης πιστωτικού κινδύνου, διαφέρουν σημαντικά από τα αντίστοιχα μεγέθη που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις βάσει των ΔΠΧΠ, λόγω της διαφορετικής βάσης ενοποίησης (βλ. παρ ), λόγω του συνυπολογισμού των εκτός ισολογισμού ανοιγμάτων και των πιθανών μελλοντικών ανοιγμάτων από συμβάσεις σε παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα, καθώς επίσης και τίτλων στις συναλλαγές επαναγοράς (repos). Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοδοτικά ανοίγματα του Ομίλου (πριν την χρήση τεχνικών μείωσης πιστωτικού κινδύνου) για εποπτικούς σκοπούς, κατά την και την Μέσο ποσό Μέσο ποσό εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Πιστωτικός Κίνδυνος (σύμφωνα με την Τυποποιημένη προσέγγιση) Κεντρικές κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες 26,994 26,574 27,623 30,295 Τοπική Αυτοδιοίκηση, Περιφερειακές κυβερνήσεις και τοπικές αρχές Διοικητικοί φορείς και μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις 1,129 1, Τράπεζες και χρηματοδοτικά Ιδρύματα 9,591 12,881 8,268 7,440 Πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης Διεθνείς οργανισμοί 7,465 10,187 3,982 5,491 Επιχειρήσεις (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση και όσων έχουν εξασφάλιση ακινήτου) 4,074 3,644 5,205 4,359 Λιανική Τραπεζική (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση και όσων έχουν εξασφάλιση ακινήτου) 3,242 3,923 3,123 2,817 Εξασφαλισμένα με ακίνητη περιουσία (εκτός όσων είναι σε καθυστέρηση) 3,432 5,520 2,370 2,061 Σε καθυστέρηση 1,310 1,774 1, Ανοίγματα με μορφή ομολόγων που καλύπτονται με εξασφαλίσεις Μερίδια Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Κινητών Αξιών (ΟΣΕΚΑ) Βραχυπρόθεσμα ανοίγματα έναντι Πιστωτικών Ιδρυμάτων και επιχειρήσεων 3 0 Ανοίγματα υπαγόμενα εποπτικά σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου Λοιπά ανοίγματα. (*) ,895 7,694 5,655 6,028 Ανοίγματα από εκτός ισολογισμού στοιχεία Σύνολο Πιστωτικού Κινδύνου, Τυποποιημένη προσέγγιση 66,395 75,977 59,965 62,451 Βλ. παρ. 4.7 για ανοίγματα μετά την Πιστωτικός Κίνδυνος (σύμφωνα με την μέθοδο ΠΕΔ) Ανοίγματα προς επιχειρήσεις εφαρμογή τεχνικών μείωσης πιστωτικού κινδύνου Επιχειρήσεις (Θεμελιώδης ΠΕΔ) 14,354 14,695 14,683 14,640 Ανοίγματα Λιανικής άνω του 1 εκατ. (Εξελιγμένη ΠΕΔ) Ανοίγματα Λιανικής Τραπεζικής Ανοίγματα με εξασφάλιση στεγαστικά ακίνητα 10,500 10,388 10,549 10,603 Ανακυκλούμενα ανοίγματα λιανικής τραπεζικής 2,266 2,201 2,509 2,420 Λοιπά ανοίγματα λιανικής τραπεζικής 7,833 7,745 8,014 7,923 Μετοχές Θέσεις σε τιτλοποιήση Ανοίγματα από εκτός ισολογισμού στοιχεία 1,468 1,463 1,551 1,527 Συνολικός πιστωτικός κίνδυνος σύμφωνα με την ΠΕΔ 37,306 37,304 38,333 38,113 Συνολικός πιστωτικός κίνδυνος 103, ,281 98, ,564 Τα εκτός ισολογισμού στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω περιλαμβάνουν το δανειακό ισοδύναμο των: Εγγυητικών Επιστολών, Ενέγγυων Πιστώσεων και Εν ισχύ μη χρησιμοποιηθέντων πιστοδοτικών ορίων, μετά την εφαρμογή στα στοιχεία αυτά των συντελεστών μετατροπής (βλ. παρ ) Στα παραπάνω ανοίγματα προς κεντρικές κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες περιλαμβάνονται ομόλογα έκδοσης Τράπεζας αξίας 13,932 εκατ. (2012: 16,276 εκατ.) στα πλαίσια του δεύτερου πυλώνα του Προγράμματος Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Ελληνικής Οικονομίας και καλυμμένες ομολογίες αξίας 3,800 εκατ. (2012: 3,800 εκατ.). Οι εκδόσεις αυτές κατέχονται πλήρως από την Τράπεζα και χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις σε συμφωνίες επαναγοράς χρεογράφων. (*) Τα λοιπά ανοίγματα περιλαμβάνουν κυρίως μετρητά, πάγια και λοιπά στοιχεία ενεργητικού. Σελίδα 15\n16 4. Πιστωτικός Κίνδυνος Γεωγραφική και κλαδική ανάλυση Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει τον πιστωτικό κίνδυνο του Ομίλου ανά γεωγραφική περιοχή την 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012, όπως παρουσιάζονται για σκοπούς ΔΠΧΠ και την χώρα εγκατάστασης των αντισυμβαλλομένων εκατ. εκατ. Ελλάδα Λοιπές Ευρωπαϊκές Χώρες 2,229 4,440 Λοιπές Χώρες Σύνολο ανοιγμάτων 2,567 4,693 Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει τον πιστωτικό κίνδυνο των παραγώγων του Ομίλου ανά γεωγραφική περιοχή και κλαδική ανάλυση την 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012, όπως παρουσιάζονται για σκοπούς ΔΠΧΠ και την χώρα εγκατάστασης των αντισυμβαλλομένων. Ελλάδα 31 Δεκεμβρίου 2013 Λοιπές Ευρωπαικές Χώρες Λοιπές Χώρες Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Κεντρικές Κυβερνήσεις Τράπεζες Επιχειρήσεις ,264 Ελλάδα 31 Δεκεμβρίου 2012 Λοιπές Ευρωπαικές Χώρες Λοιπές Χώρες Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Κεντρικές Κυβερνήσεις Τράπεζες Επιχειρήσεις ,888 Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν τα συνολικά δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες, προ απομείωσης, τα απομειωμένα δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες, καθώς και τις προβλέψεις απομείωσης, ανά κατηγορία δανείων, τομέα δραστηριότητας και γεωγραφική κατανομή: Σύνολο δανείων 31 Δεκεμβρίου 2013 Ελλάδα Λοιπές Ευρωπαϊκές Χώρες Λοιπές Χώρες Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Σύνολο δανείων Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Σύνολο δανείων Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Λιανική Τραπεζική Στεγαστικά δάνεια Καταναλωτικά δάνεια Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Επιχειρηματικά Εμπόριο και Υπηρεσίες Βιομηχανία Ναυτιλία Κατασκευές Τουρισμός Ενέργεια Λοιπές Δημόσιος τομέας Σύνολο 29,401 9,217 (4,442) 4, (519) 16 16,899 3,057 (952) 2, (128) 16 4,400 2,125 (1,680) (119) 1, (500) (69) 6,472 3,326 (1,310) (203) 13,714 4,843 (2,181) 5,196 1,272 (666) (70) 5,293 2,029 (919) 2, (317) (45) 3,498 1,192 (573) (78) (16) (43) (24) 2,155 1,001 (310) (168) (1) 1, (74) 36 2 (0) 1 1 (0) (4) 58 4 (4) (285) 1, (56) (10) 90 43,735 14,073 (6,633) 9,619 2,254 (1,185) (70) Σελίδα 16\n17 4. Πιστωτικός Κίνδυνος Σύνολο δανείων Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Σύνολο δανείων 31 Δεκεμβρίου 2012 Ελλάδα Λοιπές Ευρωπαϊκές Χώρες Λοιπές Χώρες Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Σύνολο δανείων Εκ των οποίων: απομειωμένα δάνεια Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Λιανική Τραπεζική Στεγαστικά δάνεια Καταναλωτικά δάνεια Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Επιχειρηματικά Εμπόριο και Υπηρεσίες Βιομηχανία Ναυτιλία Κατασκευές Τουρισμός Ενέργεια Λοιπές Δημόσιος τομέας Σύνολο 23,542 6,667 (3,005) 4, (483) 19 12,051 1,543 (322) 2, (103) 19 3,638 1,752 (1,330) (138) 1, (317) (61) 6,471 2,822 (1,036) 1, (181) 13,467 2,576 (827) 5, (335) (11) 5,607 1,225 (413) 2, (126) (11) 3, (204) (66) (5) 75 1 (1) 3 2 1, (153) 1, (124) , (19) 61 1 (1) (33) (17) (9) ,549 9,264 (3,841) 9,841 1,694 (818) (11) Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν τα ομόλογα του εμπορικού και του επενδυτικού χαρτοφυλακίου ανά κατηγορία πιστωτικής διαβάθμισης την 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012, σύμφωνα με της διαβαθμίσεις της Moody s ή αντίστοιχες διαβαθμίσεις: Κεντρικές Κυβερνήσεις Τράπεζες Επιχειρήσεις Σύνολο Κεντρικές Κυβερνήσεις Τράπεζες Επιχειρήσεις Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2013 Λοιπές Ευρωπαικές Ελλάδα Χώρες Λοιπές Χώρες Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. 5,229 12, , ,580 12, , Δεκεμβρίου 2012 Λοιπές Ευρωπαικές Ελλάδα Χώρες Λοιπές Χώρες Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. 4,794 3, , ,080 5,154 4, , Ληκτότητα χρηματοδοτικών ανοιγμάτων Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ληκτότητα των χρηματοδοτικών ανοιγμάτων (προ προβλέψεων για απομείωση δανείων ή συναλλαγές επί OTC παραγώγων) του Ομίλου για εποπτικούς σκοπούς, στις 31 Δεκεμβρίου 2013 και Τα στοιχεία χωρίς τακτή λήξη (π.χ. αλληλόχρεοι λογαριασμοί) εμφανίζονται στη χρονική ζώνη ''Μέχρι 1 μήνα''. Απαιτήσεις από κεντρικές τράπεζες Απαιτήσεις από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες Ομόλογα Άλλα στοιχεία του ενεργητικού Χρηματοδοτικά ανοίγματα εντός ισολογισμού 31 Δεκεμβρίου μήνες 1 Μέχρι 1 μήνα 1 3 μήνες χρόνο > 1 χρόνο Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. 1,986 1, ,201 11,191 1,662 2,886 37,759 53,498 1, ,372 13,384 17, ,172 1,293 14,900 2,679 5,330 52,770 75,679 Συμβάσεις ISDA και CSA (παράγωγα) και συμβάσεις GMRA (repos και reverse repos) 1,769 1,769 Άλλες συμβάσεις (παράγωγα και repos εκτός ISDA, CSA,GMRA) Χρηματοδοτικά ανοίγματα σχετιζόμενα με στοιχεία εκτός ισολογισμού 1, ,854 Σύνολο χρηματοδοτικών ανοιγμάτων 16,709 2,680 5,334 52,810 77,533 Σελίδα 17\n18 4. Πιστωτικός Κίνδυνος Απαιτήσεις από κεντρικές τράπεζες Απαιτήσεις από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες Ομόλογα Άλλα στοιχεία του ενεργητικού Χρηματοδοτικά ανοίγματα εντός ισολογισμού Μέχρι 1 μήνα 31 Δεκεμβρίου μήνες μήνες χρόνο > 1 χρόνο Σύνολο εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. 2,065 2, ,584 2,479 12,010 1,187 3,151 31,493 47,841 1, ,231 13, ,028 16,695 1,809 4,233 44,042 66,779 Συμβάσεις ISDA και CSA (παράγωγα) και συμβάσεις GMRA (repos και reverse repos) 1,439 1,439 Άλλες συμβάσεις (παράγωγα και repos εκτός ISDA, CSA,GMRA) Χρηματοδοτικά ανοίγματα σχετιζόμενα με στοιχεία εκτός ισολογισμού 1, ,539 Σύνολο χρηματοδοτικών ανοιγμάτων 18,141 1,825 4,241 44,111 68,318 Στα πιστωτικά ανοίγματα που παρουσιάζονται παραπάνω περιλαμβάνεται η επιπλέον εξασφάλιση την οποία έχει καταθέσει η Τράπεζα σε συμφωνίες συμψηφισμού (αρχικά περιθώρια, ανεξάρτητα ποσά, επιπλέον καλύμματα που επιβάλλονται από τους αντισυμβαλλόμενους στα πλαίσια των συμβάσεων CSAs, GMRAs, GMSLAs) καθώς και τα πιστωτικά ανοίγματα από συναλλαγές παραγώγων και συμφωνιών επαναγοράς/επαναπώλησης για τα οποία δεν ανταλλάσσονται εξασφαλίσεις. Στα ανωτέρω ανοίγματα δεν έχουν ληφθεί υπόψη αναβαλλόμενοι φόροι, ενσώματα πάγια στοιχεία και άυλα πάγια στοιχεία ενεργητικού. Δεν περιλαμβάνονται επίσης οι μετοχικοί τίτλοι του διαθεσίμου προς πώληση χαρτοφυλακίου, καθώς παρουσιάζονται στην παρ Δάνεια σε καθυστέρηση ή απομειωμένα δάνεια Δάνεια σε καθυστέρηση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο βρίσκεται σε καθυστέρηση εάν ο αντισυμβαλλόμενος δεν έχει πραγματοποιήσει τις συμβατικά προβλεπόμενες πληρωμές στις καθορισμένες ημερομηνίες. Τα ανοίγματα σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών που εμφανίζονται στον πίνακα της παρ είναι αυτά στα οποία ο αντισυμβαλλόμενος δεν έχει πραγματοποιήσει συμβατικά προβλεπόμενες πληρωμές για χρονικό διάστημα πέραν των 90 ημερών, ανεξάρτητα από το εάν το περιουσιακό στοιχείο είναι απομειωμένο ή όχι Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που δεν που επιμετρώνται με τη μέθοδο της εύλογης αξίας μέσω αποτελεσμάτων ο Όμιλος, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, εξετάζει κατά πόσο υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ή μια ομάδα χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού έχουν υποστεί απομείωση. Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ή ομάδα χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού υπόκεινται σε απομείωση όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη απομείωσης, ως αποτέλεσμα ενός η περισσοτέρων γεγονότων που συνέβησαν μετά την αρχική αναγνώριση του περιουσιακού στοιχείου («ζημιογόνο γεγονός»), και το ζημιογόνο γεγονός (ή γεγονότα) έχει επίδραση στις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή ομάδας χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού, και μπορεί να υπολογιστεί αξιόπιστα. Ενδείξεις απομείωσης Για την έκθεση του Ομίλου σε δάνεια λιανικής τραπεζικής, η αντικειμενική ένδειξη ότι το δάνειο ή ομάδα δανείων έχουν υποστεί απομείωση, περιλαμβάνει παρατηρήσιμα δεδομένα που περιέρχονται στην προσοχή του Ομίλου σχετικά με τα ακόλουθα ζημιογόνα γεγονότα: (α) σημαντική οικονομική δυσχέρεια του οφειλέτη, σημαντική μείωση του ατομικού και/ή του οικογενειακού εισοδήματος ή απώλεια της εργασίας, (β) αθέτηση ή παραβίαση συμβολαίου, (γ) σημαντικές αλλαγές στην χρηματοοικονομική επίδοση και συμπεριφορά του πιστούχου (για παράδειγμα καθυστερήσεις στην αποπληρωμή των συμβατικών του υποχρεώσεων), (δ) μετρήσιμη μείωση στις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές από ομάδα χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού μέσω ενός αρνητικού μοντέλου αποπληρωμής όπως ελλιπείς πληρωμές, (ε) ο Όμιλος, για οικονομικούς ή νομικούς λόγους που σχετίζονται με την οικονομική δυσχέρεια του πιστούχου, προβαίνει σε ρυθμίσεις που υπό άλλες συνθήκες δε θα παρείχε, όπως μείωση της μηνιαίας δόσης του οφειλέτη για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ή προσωρινή ή μόνιμη μείωση του επιτοκίου, (στ) υπάρχει πιθανότητα ο πιστούχος να περιέρχεται σε χρηματοοικονομική δυσχέρεια, (ζ) Ζημιογόνα γεγονότα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ικανότητα του πιστούχου να αποπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις εντός του συμφωνηθέντος χρόνου όπως : σοβαρή ασθένεια ή αδυναμία του οφειλέτη ή μέλους της οικογένειας θάνατος του πιστούχου. Για όλα τα άλλα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε επιχειρηματικά δάνεια ο Όμιλος αξιολογεί ανά περίπτωση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη απομείωσης χρησιμοποιώντας τα πιο κάτω κριτήρια: (α) Σημαντική οικονομική δυσχέρεια του εκδότη ή οφειλέτη, (β) Αθέτηση ή παραβίαση της σύμβασης, (γ) σημαντικές αλλαγές στην χρηματοοικονομική επίδοση του δανειολήπτη οι οποίες επιδρούν στην ικανότητα του να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις όπως: λειτουργικές ζημιές ανεπάρκεια κεφαλαίου κίνησης αρνητική καθαρή θέση του πιστούχου (δ) άλλα γεγονότα που υποδηλώνουν την επιδείνωση της χρηματοοικονομικής επίδοσης του πιστούχου, όπως παραβίαση ρητρών ή άλλων όρων του δανείου ή μερική διαγραφή των υποχρεώσεων του πιστούχου εξαιτίας οικονομικών ή νομικών λόγων σχετικών με την οικονομική του κατάσταση, (ε) σημαντικές αλλαγές στην αξία του ενεχύρου το οποίο σχετίζεται με την υποχρέωση, (στ) ο Όμιλος παραχωρεί στον πιστούχο, για οικονομικούς ή νομικούς λόγους που σχετίζονται με την οικονομική δυσχέρεια του πιστούχου, διευκολύνσεις που ο δανειστής δεν θα εξέταζε σε διαφορετική περίπτωση όπως μείωση της μηνιαίας δόσης για ορισμένο χρονικό διάστημα ή προσωρινή ή μόνιμη μείωση του επιτοκίου, (ζ) είναι πιθανό ο πιστούχος να περιέρχεται σε διαδικασία πτώχευσης ή άλλης χρηματοοικονομικής αναδιοργάνωσης, (η) σημαντικές δυσμενείς μεταβολές στις συνθήκες του κλάδου ή της γεωγραφικής περιοχής στην οποία δραστηριοποιείται ο πιστούχος η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την ικανότητά του να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις, (θ) πληροφορίες σε σχέση με τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς που περιλαμβάνουν την κατάσταση άλλων δανειακών υποχρεώσεων του πιστούχου, (ι) σημαντική υποβάθμιση του εσωτερικού ή εξωτερικού βαθμού φερεγγυότητας των χρηματοοικονομικών μέσων του πιστούχου όταν εξετάζονται με άλλες πληροφορίες. Σελίδα 18\n19 4. Πιστωτικός Κίνδυνος Αξιολόγηση απομείωσης Ο Όμιλος αρχικά αξιολογεί κατά πόσο υπάρχει αντικειμενική ένδειξη απομείωσης ξεχωριστά στα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που είναι από μόνα τους σημαντικά. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που δεν είναι από μόνα τους σημαντικά, αξιολογούνται είτε ξεχωριστά είτε ομαδικά. Αν ο Όμιλος αποφασίσει ότι δεν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη απομείωσης για κάποιο χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού που αξιολογήθηκε ξεχωριστά, είτε είναι σημαντικό είτε όχι, το συμπεριλαμβάνει σε ομάδα χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού με παρόμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, και τα αξιολογεί ομαδικά για απομείωση. Στοιχεία ενεργητικού που αξιολογούνται για απομείωση ξεχωριστά και για τα οποία υπάρχει και συνεχίζει να αναγνωρίζεται ζημιά απομείωσης, δεν περιλαμβάνονται στην ομαδική αξιολόγηση για απομείωση. Για να οριστεί εάν ένα δάνειο είναι από μόνο του σημαντικό για σκοπούς αξιολόγησης απομείωσης, ο Όμιλος λαμβάνει υπόψη διάφορους παράγοντες, όπως τη σημασία της επιμέρους δανειακής σχέσης και πως γίνεται η διαχείριση αυτής, το μέγεθος του δανείου και τη κατηγορία του προϊόντος. Συνεπώς, δάνεια σε επιχειρήσεις και δάνεια σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όπως επίσης και οι επενδυτικοί τίτλοι θεωρούνται γενικώς από μόνα τους σημαντικά. Τα χαρτοφυλάκια δανείων λιανικής τραπεζικής γενικώς αξιολογούνται για απομείωση σε συλλογική βάση καθώς αποτελούνται από μεγάλα ομοιογενή χαρτοφυλάκια ενώ τα ανοίγματα για τα οποία γίνεται εξατομικευμένη διαχείριση αξιολογούνται για απομείωση σε ατομική βάση. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ανάλυση κατά είδος δανείου, σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ, στις 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012: Σύνολο δανείων και απαιτήσεων από πελάτες Σύνολο δανείων και απαιτήσεων από πελάτες Σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών Απομειωμένα Σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών Απομειωμένα εκατ. εκατ. εκατ., εκατ. εκατ. εκατ., Επιχειρηματικά δάνεια 19,748 5,483 6,245 19,742 3,315 3,404 Στεγαστικά δάνεια 18,980 3,643 3,343 14,221 2,017 1,788 Καταναλωτικά δάνεια 7,341 3,059 3,095 6,378 2,516 2,545 Δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις 7,429 3,568 3,761 7,500 3,070 3,250 Σύνολο 53,498 15,753 16,444 47,841 10,918 10,987 Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει την γεωγραφική ανάλυση των δανείων σε καθυστέρηση και των απομειωμένων δανείων στις 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012: Σύνολο 31 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 δανείων και απαιτήσεω ν από Σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών Απομειωμένα Σύνολο δανείων και απαιτήσεων από πελάτες Σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών Απομειωμένα εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Ελλάδα 44,952 13,974 14,510 38,487 9,308 9,329 Διεθνείς δραστηριότητες 8,546 1,779 1,934 9,354 1,610 1,658 Σύνολο 53,498 15,753 16,444 47,841 10,918 10, Δάνεια σε καθυστέρηση αλλά μη απομειωμένα Η κατηγορία «δάνεια σε καθυστέρηση και μη απομειωμένα» περιλαμβάνει τα δάνεια για τα οποία υπάρχουν εκπρόθεσμες καταβολές, βάσει σύμβασης, τουλάχιστον για μία ημέρα, χωρίς ωστόσο να έχει απομειωθεί η αξία τους εκτός εάν υπάρχουν συγκεκριμένες πληροφορίες που να υποδεικνύουν το αντίθετο. Αυτό συνήθως συμβαίνει για καταναλωτικά και δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις, τα οποία είναι σε καθυστέρηση λιγότερο από 90 ημέρες, και για στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, τα οποία είναι σε καθυστέρηση λιγότερο από 180 ημέρες. Για τα δάνεια σε αυτή τη κατηγορία, παρόλο που δεν θεωρούνται απομειωμένα, ο Όμιλος μπορεί να αναγνωρίσει πρόβλεψη απομείωσης. 4.6 Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους Ο Όμιλος αξιολογεί το δανειακό του χαρτοφυλάκιο σε διαρκή βάση. Ο Όμιλος πρώτα αξιολογεί εάν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη απομείωσης. Η αξιολόγηση αυτή πραγματοποιείται σε ατομική βάση για δάνεια και απαιτήσεις τα οποία είναι από μόνα τους σημαντικά και σε ατομική βάση ή συλλογικά για δάνεια και απαιτήσεις τα οποία δεν είναι μεμονωμένα σημαντικά. Η Διοίκηση χρησιμοποιεί την κρίση της κατά τη λήψη παραδοχών και εκτιμήσεων για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας των ταμειακών ροών οι οποίες αναμένονται να εισπραχθούν τόσο από τα ατομικά όσο και από τα συλλογικά αξιολογούμενα δάνεια και απαιτήσεις. Πρόβλεψη Απομείωσης σε ατομική βάση 31 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 Χρηματοδοτικό άνοιγμα Χρηματοδοτικό άνοιγμα Για δάνεια τα οποία έχουν αξιολογηθεί σε ατομική βάση, κυρίως για το επιχειρηματικό δανειακό χαρτοφυλάκιο, η Διοίκηση χρησιμοποιεί την καλύτερη δυνατή εκτίμηση για να προσδιορίσει την παρούσα αξία των ταμειακών ροών που αναμένονται να εισπραχθούν. Για τον υπολογισμό αυτών των ταμειακών ροών, η Διοίκηση κάνει εκτιμήσεις σχετικά με την οικονομική κατάσταση του πιστωτή και την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία της εξασφάλισης. Για τον υπολογισμό της πρόβλεψης απομείωσης σε ατομική βάση, ο Όμιλος λαμβάνει υπόψη πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου όπως τις προοπτικές του κλάδου, την οικονομική κατάσταση και την προοπτική του πιστούχου, την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των όποιων εξασφαλίσεων και επομένως δεν υπάρχει ένας μοναδικός παράγοντας η μεταβολή του οποίου να επηρεάζει σημαντικά το ύψος της πρόβλεψης απομείωσης. Κάθε αξιολογούμενο δάνειο για απομείωση σε ατομική βάση, αξιολογείται κατά περίπτωση (με τη συνεργασία της λειτουργίας διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου και των επιχειρησιακών μονάδων) και οι εκτιμήσεις των ταμειακών ροών οι οποίες θεωρούνται ανακτήσιμες, εγκρίνονται ανεξάρτητα από την Διεύθυνση Διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου. Συλλογική Πρόβλεψη Απομείωσης Προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν περιπτώσεις ζημιάς από απομείωση η οποία θα πρέπει να αναγνωριστεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων, ο Όμιλος εξετάζει κατά πόσο υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις που να καταδεικνύουν ότι υπάρχει προσδιορίσιμη μείωση στις αναμενόμενες ταμειακές ροές από ένα χαρτοφυλάκιο δανείων, πριν η μείωση μπορέσει να συσχετιστεί με ένα συγκεκριμένο δάνειο του χαρτοφυλακίου. Τέτοια ένδειξη είναι δυνατόν να περιλαμβάνει δεδομένα που παρατηρήθηκαν και υποδηλώνουν ότι υπήρξε αρνητική διαφοροποίηση στη δυνατότητα αποπληρωμής από την ομάδα των πιστούχων, ή στις εθνικές ή τοπικές οικονομικές συνθήκες, που σχετίζονται με αθετήσεις υποχρεώσεων έναντι ομάδας περιουσιακών στοιχείων. Στην αξιολόγηση της αναγκαιότητας για συλλογική πρόβλεψη, η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως την πιστοληπτική ποιότητα, το μέγεθος του χαρτοφυλακίου, συγκεντρώσεις κινδύνου και οικονομικούς παράγοντες. Η Διοίκηση χρησιμοποιεί εκτιμήσεις, που βασίζονται στην ιστορική εμπειρία ζημιών από περιουσιακά στοιχεία με παρόμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, με αυτά του χαρτοφυλακίου, όταν προσδιορίζει τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Η Διοίκηση ασκεί σημαντική κρίση προκειμένου να εκτιμήσει εάν οι τρέχουσες οικονομικές και πιστωτικές συνθήκες είναι τέτοιες ώστε το πραγματικό επίπεδο ζημιάς από απομείωση να είναι πιθανόν υψηλότερο ή χαμηλότερο από αυτό το οποίο προκύπτει με βάσει την ιστορική εμπειρία. Σελίδα 19\n20 4. Πιστωτικός Κίνδυνος Υπό κανονικές συνθήκες, η ιστορική εμπειρία παρέχει αντικειμενική και συναφή πληροφόρηση βάσει της οποίας αξιολογείται η ζημιά του κάθε χαρτοφυλακίου. Υπό άλλες συνθήκες, η ιστορική εμπειρία παρέχει λιγότερο συναφή πληροφόρηση, για παράδειγμα όταν πρόσφατες τάσεις κινδύνου δεν αντικατοπτρίζονται επαρκώς από την ιστορική εμπειρία. Όταν αλλαγές στις οικονομικές, ρυθμιστικές συνθήκες, καθώς και σε αλλαγές στους παράγοντες που σχετίζονται με την συμπεριφορά, δεν αντικατοπτρίζονται πλήρως στις πιο πρόσφατες τάσεις των παραγόντων κινδύνου του χαρτοφυλακίου στο μοντέλο υπολογισμού απομείωσης που χρησιμοποιείται, ο Όμιλος αναπροσαρμόζει αντίστοιχα την πρόβλεψη απομείωσης η οποία προκύπτει από την ιστορική εμπειρία ζημιών. Η εκτίμηση της ζημιάς απομείωσης υπόκειται σε αβεβαιότητα, η οποία έχει αυξηθεί λόγω της τρέχουσας οικονομικής κατάστασης και είναι ευαίσθητη σε παράγοντες όπως το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας, τους δείκτες χρεοκοπίας, τη γεωγραφική συγκέντρωση, τις αλλαγές σε νόμους και κανονισμούς, τις τιμές ακίνητης περιουσίας και το ύψος των επιτοκίων. Για το στεγαστικό χαρτοφυλάκιο του Ομίλου, οι δείκτες ανάκτησης υπολογίζονται βάσει της καλύτερης δυνατής εκτίμησης της Διοίκησης σχετικά με την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των οικιστικών ακινήτων οι οποίες κρατούνται ως εξασφάλιση όπως επίσης ο χρόνος κατά τον οποίο θα λάβει χώρα η κατάσχεση ο οποίος με τη σειρά του επηρεάζεται από το τοπικό νομικό πλαίσιο. Τόσο το ποσό όσο και ο χρόνος των προσδοκώμενων ταμειακών ροών έχουν επηρεαστεί από την μείωση του επιπέδου δραστηριότητας στην αγορά ακινήτων και στις αλλαγές του εγχώριου φορολογικού και νομικού περιβάλλοντος όπως η προσωρινή αναβολή των κατασχέσεων στην Ελλάδα. Μία μείωση 3% στους εκτιμώμενους δείκτες ανάκτησης που χρησιμοποιήθηκαν στον υπολογισμό της πρόβλεψης συλλογικής απομείωσης για το χαρτοφυλάκιο των στεγαστικών δανείων του Ομίλου, συνεπάγεται επιπρόσθετη πρόβλεψη απομείωσης περίπου 70 εκατ. Στο χαρτοφυλάκιο λιανικής τραπεζικής, η στατιστική ανάλυση της ιστορικής εμπειρίας ζημιών είναι το κύριο εργαλείο με το οποίο μπορεί να προσδιοριστεί η μελλοντική συμπεριφορά του πελάτη και το σχέδιο πληρωμών. Εξαιτίας του δυσμενούς μακροοικονομικού περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων, ανάλογα και με το χαρτοφυλάκιο υπό εξέταση, υπάρχει ένας βαθμός αβεβαιότητας όσον αφορά το επίπεδο των μελλοντικών ταμειακών ροών όπως επίσης και του χρονικού διαστήματος που αυτές θα εισπραχθούν. Όσον αφορά την έκθεση σε καταναλωτικά δάνεια χωρίς εξασφάλιση, η Διοίκηση ασκεί σημαντική κρίση για να καθορίσει τους κατάλληλους δείκτες ανάκτησης οι οποίοι επηρεάζονται από τις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες. Μια μείωση στους εκτιμώμενους δείκτες ανάκτησης οι οποίοι χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της συλλογικής πρόβλεψης απομείωσης του χαρτοφυλακίου κατά 5% θα αυξήσει την πρόβλεψη απομείωσης των δανείων κατά περίπου 90 εκατ. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ανάλυση των προβλέψεων για πιστωτικούς κινδύνους από δάνεια και απαιτήσεις πελατών σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ, ανά κατηγορία δανείων, στις 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012: 31 Δεκεμβρίου Δεκεμβρίου 2012 Προβλέψεις για ζημίες Προβλέψεις για ζημίες απομείωσης απομείωσης Ζημιές που Ζημιές που Ανάλυση υπολοίπου χρεώθηκαν στη χρήση Ανάλυση υπολοίπου χρεώθηκαν στη χρήση εκατ. εκατ. εκατ. εκατ. Επιχειρηματικά δάνεια 2, , Στεγαστικά δάνεια 1, Καταναλωτικά δάνεια 2, , Δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις 1, , Σύνολο 7,888 1,920 4,670 1,655 Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει την κίνηση της πρόβλεψης για πιστωτικούς κινδύνους από δάνεια και απαιτήσεις πελατών στα δωδεκάμηνα που έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου 2013 και Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου ,987 2,683 4,670 Προβλέψεις χρήσης 1, ,920 Ανακτήσεις προβλέψεων απομείωσης από διαγραφές Διαγραφές δανείων και απαιτήσεων (69) (32) (101) Μεταβολή στην παρούσα αξία των ζημιών απομείωσης (184) (65) (249) Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις (10) (85) (95) Υπόλοιπο από απόκτηση επιχειρήσεων 1, ,718 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου ,846 4,042 7, Δεκεμβρίου 2013 Εξατομικευμένες προβλέψεις Γενικές προβλέψεις Συνολικές προβλέψεις εκατ. εκατ. εκατ. 31 December 2012 Εξατομικευμένες προβλέψεις Γενικές προβλέψεις Συνολικές προβλέψεις εκατ. εκατ. εκατ. Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου ,490 1,907 3,397 Προβλέψεις χρήσης ,655 Ανακτήσεις προβλέψεων απομείωσης από διαγραφές Διαγραφές δανείων και απαιτήσεων (95) (15) (110) Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις (130) (131) (261) Πώληση δραστηριοτήτων στο εξωτερικό (35) (1) (36) Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου ,987 2,683 4,670 Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τη γεωγραφική κατανομή των προβλέψεων για ζημίες απομείωσης από δάνεια για τα έτη που έκλεισαν την 31 Δεκεμβρίου 2013 και 2012: εκατ. εκατ. Ελλάδα 6,940 3,870 Διεθνείς δραστηριότητες Σύνολο 7,888 4,670 Σελίδα 20\nΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Όθωνος 8, Αθήνα 105 57 wwweurobankgr, Τηλ: 210 333 7000 Αρ ΓΕΜΗ: 000223001000 Πίνακας Περιεχομένων των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Σελίδα Έκθεση Ελέγχου