Невядомы Янка Лучына | zviazda.by\nПолымя » Спадчына » Невядомы Янка Лучына\nНевядомы Янка Лучына\nЯнка Лучына (1851—1897) — пісьменнік трохмоўны. Найбольшая колькасць твораў ім напісана па-польску. Радзей карыстаўся беларускай мовай. І зусім мала рускай. У яго біяграфіі і творчасці яшчэ шмат белых плям. Аднак пошук новых фактаў аб жыцці і спадчыне Лучыны плённа працягваецца.\nУ Кракаве ў 1889 годзе была выдадзена ананімная брашура пад назвай «Z krwawych dni: epizod z powstania 1863 r. w Mińskiem / opowiedziany przez *S» («З крывавых дзён: эпізод з паўстання 1863 г. у Мінскім <ваяводстве> / расказаны *S»). Адам Мальдзіс у манаграфіі «Падарожжа ў ХІХ стагоддзе» даказвае, што аўтар яе Лучына. Але ў Беларусі арыгінала няма.\nАнанімнасць выдання тлумачыцца яго ідэйнай накіраванасцю, якую Лучына выказаў у лісце да Зянона Пшасмыцкага: «Напісаў я абразок аб падзеях 1863 г. і так задаў перцу і імбіру, што, напэўна, адбыў бы падарожжа на ўрадавы кошт, калі б мая пісаніна трапіла ў належныя рукі... Аднак я не меў бы нічога супраць, каб гэтых некалькі слоў прыязні да нашых дабрадзеяў пусціць пад вялікім сакрэтам у ход за кардонам. Шчырая праўда з’яўляецца фонам апавядання».\nУсе жорсткасці царскай арміі ў справе падаўлення паўстання паказваюцца настолькі праўдзіва, што калі б аўтар падпісаўся сваім іменем, яго сапраўды адправілі б у ссылку.\nУ выданні змешчаны асобныя творы, аб’яднаныя агульнай тэмай — паўстанне 1863 года на Міншчыне. Назву кніга атрымала па галоўным, самым буйным творы — нарысе «Z krwawych dni: epizod z powstania 1863 r. w Mińskiem» («З крывавых дзён: эпізод з паўстання 1863 г. у Мінскім <ваяводстве>»). Ён складаецца з уступу і шасці пранумараваных частак, якія не маюць назвы, а ў пачатку кожнай з іх пададзены ключавыя эпізоды.\nЁсць у выданні і раздзел «Noty» («Нататкі»), у якім змешчана чатыры асобныя нататкі: «Nawracanie włościan katolików na prawosławie w gub. Mińskiej» («Зварот сялян католікаў у праваслаўе ў губ. Мінскай»), «Księża trebnikowicze» («Ксяндзы трэбніковічы»), «Zabiegi Żydów po 1863 roku» («Дзейнасць жыдоў пасля 1863 года»), «Kuszelew i jego libieralne poglądy na sprawę Polską» («Кушалёў і яго ліберальныя погляды»).\nНарыс «Z krwawych dni» («З крывавых дзён») часткова перакладзены на беларускую мову Уладзімірам Мархелем і змешчаны ў выданні твораў Лучыны, што выйшлі ў 1988 і 2001 гадах. Аднак укладальнік і перакладчык дапусціў некалькі тэксталагічных недакладнасцей.\nАпублікаваны толькі ўступ і першыя чатыры часткі нарыса «Z krwawych dni», а таксама нататка «Kuszelew i jego libieralne poglądy na sprawę Polską». Найбольш верагодна, што Мархель пераклаў пятую і шостую часткі нарыса, дый іншыя творы, але ў выдавецтве палічылі немэтазгодным уключаць іх па наступных прычынах:\n1) У пятай і шостай частках рэзка асуджаюцца дзеянні царскай арміі ў падаўленні паўстання, а таксама называе рускую армію экспрэсіўным словам «маскалі».\n2) Чацвёртая частка заканчваецца ўпадкам паўстання, таму ўкладальнік палічыў на гэтым закончыць твор, не ўнікаючы ў развагі аўтара наконт ходу вызваленчага руху і яго наступстваў.\n3) Змест пятай і шостай частак амаль не датычыцца жыцця Міншчыны, а краязнаўчы ўхіл апублікаваных тэкстаў відавочны. І для беларускага чытача гэты факт мае асаблівае значэнне.\n4) У нататках прысутнічаюць некаторыя антыклерыкальныя і антысеміцкія матывы. Лучына асуджае каталіцкае духавенства, якое дапамагала гвалтоўна насаджаць праваслаўе, адраклося ад сваёй нацыянальнасці, каб дагадзіць уладам, і праводзіла багаслужбу на рускай мове. Таксама пісьменнік выкрывае прыстасавальніцтва асобных яўрэяў, якія да паўстання карысталіся апекай польскай шляхты, а пасля яго, калі шляхта страціла ўсе прывілеі, сталі падтрымліваць рускіх чыноўнікаў і захацелі пазбавіцца польскай шляхты.\nУ другім выданні твораў Янкі Лучыны нарыс «Kuszelew i jego libieralne poglądy na sprawę Polską» («Кушалёў і яго ліберальныя погляды») размешчаны такім чынам, што незразумела: ці гэта асобны тэкст, ці ён дадатак да нарыса «Z krwawych dni». Таксама не пазначаны перакладчык, таму можа падацца, што гэта арыгінал твора, напісаны па-беларуску самім Лучынам.\nУ аддзеле рукапісаў Нацыянальнай бібліятэкі ў Варшаве захоўваюцца некаторыя лісты і рукапісы Лучыны, дзякуючы якім удалося знайсці некалькі невядомых вершаў пісьменніка.\nУ лістах да Зянона Пшасмыцкага захоўваюцца рукапісы вершаў «Towarzyszu i Bracie!» («Браце мой і таварыш!»), «Winiary» («Віняры»), «Wisła» («Вісла»). Упершыню ў арыгінале вершы надрукаваны ў манаграфіі «Садружнасць літаратур» разам з лістамі да Пшасмыцкага ў перакладзе на беларускую мову. З трох вершаў на беларускую мову перакладзены толькі «Towarzyszu i Bracie!» Іванам Чыгрынам.\nУ рукапісах паэмы «Akwarelki myśliwskie» («Паляўнічыя акварэлькі») разам з часткай «Przed Wilią» («Перад Куццёй») пададзены верш «Nie dla wszystkich uroczysta…» («Не усім жа ўрачыста…»), які не трапіў у друк і не быў перакладзены на беларускую мову.\nЗ мэтай дапоўніць зробленае папярэднікамі, лічым мэтазгодным апублікаваць пераклады тэкстаў, якія не ўвайшлі ў зборы твораў Янкі Лучыны.\nЗ крывавых дзён\nАрганізацыя паўстанцаў. — Гарчакоў і яго дзейнасць. — Камандзіры атрадаў. — Дыпламатыя. — Ноты заходніх дзяржаў. — Адмова пецярбургскай канцылярыі. — Наступствы і заўвагі.\nПартызанскі рух у мінскім ваяводстве — гэта толькі маленькі эпізод гераічнай барацьбы, якая праходзіла на ўсёй тэрыторыі польскіх зямель пад расійскай акупацыяй, да якой палякі парываліся з усіх ваколіц краіны і замежжа, як з Аўстрыі, Прусіі, Францыі, нават Турцыі. Паўстанне 1863 года належыць да выключных падзей, якія прадстаўляе сусветная гісторыя. Падагрэтыя гарачай любоўю да Айчыны, з сэрцамі поўнымі болю ад сузірання абраз і пакут, якія прычыняў Ёй тыран поўначы, патрыёты выйшлі насуперак ворагу з голымі рукамі, пачалі ўзбройвацца кіямі, косамі і невялікай па колькасці агнястрэльнай зброяй і ўступілі ў барацьбу з такім запалам, з такой адданасцю, што перад такой маральнай сілай маскалі задрыжалі і, нягледзячы на перавагу сіл, не здолелі адразу падавіць паўстанне. Першы Лянгевіч выставіў супраць непрыяцеля ваенную сілу і давёў бы народную справу да далёка шчаслівых вынікаў, калі б не захацеў паяднаць у сваёй асобе ваенную ўладу з палітычнай. І хаця атрад Лянгевіча раз’яднаўся, аднак перамогі, якія атрымаў, далі пазнаць свету, што паўстанне мае моцныя народныя асновы, і што так лёгка не паддасца разбурэнню, як аб гэтым імкнуўся пераканаць Еўропу дзеючы расійскі канцлер Гарчакоў. Жыццяздольная сіла польскага народа, якая праяўлялася ў яго адчайнай барацьбе, выклікала першую ідэю інтэрвенцыі дзяржаў заходняй Еўропы.\nПасля падзення дыктатуры Лянгевіча Нацыянальны ўрад узяў у свае рукі кіраўніцтва паўстаннем, распарадзіўшыся аб узброеных выступленнях на ўсіх польскіх землях. Паўстала Жамойць, Літва, а далей паўднёвыя правінцыі: Валынь, Падолле і Украіна. Тады маскалі завагаліся, іх падман у дачыненні да Еўропы раскрыўся, дагэтуль яны сцвярджалі, што паўднёвыя правінцыі, а нават і Літва не маюць польскай стыхіі, таму паўстанне, якое выбухнула ў Каралеўстве, лёгка атрымаецца ўціхамірыць.\nУ гэты ж час на дапамогу братам пачалі збірацца эмігранты з замежных краін: з Галіцыі, Германіі, Францыі цягнуліся і палякі, і чужаземцы, як храбры Рошбрун. У Турцыі ўтварыўся атрад палякаў пад кіраўніцтвам палкоўніка Зыгмунта Мілкоўскага (Т. Т. Ежа), які перабіраўся праз Румынію, каб дасягнуць Польшчы і мусіў уступаць у бітвы з прыхільнікамі маскалёў. У краіне дзейнічалі шматлікія атрады, якімі кіравалі:\nДалэнга (Серакоўскі Зыгмунт)\nі шмат іншых, якіх у якасці камандзіраў меншых атрадаў, імёны менш вядомыя.\nУсе яны змагаліся з меншым або большым шчасцем, бесперастанку непакоячы маскалёў партызанскімі вылазкамі, часамі ўступаючы з імі ў маштабныя бітвы, у якіх неаднаразова нерэгулярныя і невялікія паўстанцкія шэрагі бралі перамогу над вымуштраваным і нашмат перавышаючым па колькасці непрыяцелем, якому для перамогі не хапала дзвюх важных рэчаў: шчырага, гарачага патрыятызму і пачуцця вернасці сваёй справе.\nТакая ўпартая, незняможаная бітва выклікала тое, што ўжо ў маі заходнія дзяржавы накіравалі першую ноту ў Пецярбург. Гарчакоў пачаў выяўляць жаданне да пагаднення з імі, толькі дзеля таго, каб працягнуць дамовы прынамсі да зімы, калі паўстанне, якое маскалі глушылі самымі суровымі сродкамі, магло б упасці і дыпламатыя рэшты Еўропы на нішто б не зважала. Францыя і Англія жыва прынялі польскія справы, нягледзячы на падман і крывадушнасць Гарчакова, які ў карэспандэнцыі імкнуўся зняважыць польскае паўстанне, надаючы яму як мага меншыя маштабы і значэнні. Аўстрыя аднак яшчэ вагалася, хаця паволі прыняла пазіцыю заходніх дзяржаў.\nПраз свайго упаўнаважанага графа Рэхбера Аўстрыя накіравала Расіі ноту, якая складалася з шасці пунктаў, што не маглі ніяк задаволіць дакладных жаданняў польскага народа. Вось іх змест:\n1. Усеагульная амністыя.\n2. Нацыянальная рэпрэзентацыя.\n3. Назначэнне палякаў на кіруючыя пасады.\n4. Поўная свабода сумлення.\n5. Выключнае выкарыстанне польскай мовы.\n6. Увядзенне рэгулярнай рэкруцкай сістэмы.\nАб складанні зброі граф Рэхбер дадае: «Спрычыненыя разуменнем чалавечнасці, прагнем, каб расійскаму ўраду ўдалося пазбегнуць кровапраліцця». На гэта Расія адказала, што падаўленне паўстання павінна ісці сваімі шляхамі, пакуль цар сваёй улады ў Польшчы не ўсталюе. Адказ гэты так абурыў графа Рэхбера, што, нягледзячы на дзейнасць пасла расійскага і прускага, Аўстрыя абвясціла падтрымку палітыкі Францыі і Аўстрыі, якія са свайго боку таксама накіравалі ў Пецярбург ноты, дамагаючыся надання Польшчы аўтаноміі.\nНа першыя ноты еўрапейскіх дзяржаў князь Гарчакоў марудзіў са станоўчым адказам, стараючыся пусціць пыл у вочы Еўропы як абяцаннямі ўступак для палякаў, так і паведамленнем аб тым, што паўстанне схіляецца да ўпадку. З нецярплівасцю дзяржавы, якія прымалі ўдзел у інтэрвенцыі, накіравалі затым у Пецярбург Ультыматум, у якім выразілі жаданне станоўчага вырашэння польскай справы. Пецярбургская канцылярыя, увесь час застаючыся пры сваім, адказала на атрыманы Ультыматум, што расійскі ўрад сам зробіць усё для палякаў, і што інтэрвенцыя замежных канцылярый зусім не дарэчы тады, калі нават самі палякі ўступаюць у пагадненне з Расіяй.\nКалі пецярбургская канцылярыя адхіліла ноту заходніх дзяржаў, што было для іх вялікай знявагай і прыніжэннем, Напалеон ІІІ вырашыў актыўна выступіць, чакаў толькі рашэння Англіі, якая ўвесь час марудзіла, і Аўстрыі, якая баялася страты Галіцыі. Да апошняй імператар французаў накіраваў аднаго са сваіх ад’ютантаў, які для запэўнення цэласці Галіцыі, мусіў прысягнуць ад імя Францыі, што яе войскі займуць тагачасную Карону і схіляць Аўстрыю да актыўнага выступлення. Працягвался гэта аднак вельмі павольна, бо Аўстрыя, будучы паміж молатам і кавадлам, мусіла мадыфікаваць і марудзіць, нягледзячы на тое, што народ і войскі горача жадалі вайны.\nУ выпадку, калі б Англія адмовіла актыўную падтрымку, а Аўстрыя таксама ж не згадзілася б на прадстаўленую ёй прапанову, імператар французаў планаваў правесці войскі праз Турцыю, султан якой ахвотна б далучыўся да справы вызвалення Польшчы. Так час праходзіў на кабінетных нарадах, паўстанне ж тым часам яшчэ больш упала і з набліжэннем зімы амаль зусім заціхла. Тады ўжо мінула неабходная пара выступлення з інтэрвенцыяй, што смела гаварыць можна, вынікала з адтэрміноўкі Напалеона ІІІ. На гэтым таксама скончылася дыпламатычная дзейнасць у справе Польшчы з незваротнай стратай для нас і сорамам для імператара французаў і наогул для цэлай дыпламатыі, якая ведучы Польшчу да незалежнасці, магла б забяспечыць свае манархіі на будучыню. Калі б Польшча зноў з’явілася ў шэрагу еўрапейскіх дзяржаў, хто ведае, ці не выйшла б Францыя пераможцам у 1870 годзе, а Аўстрыя не панесла б, можа быць, паражэння пад Садовам.\nПаўстанне ўпала. Мноства адданасці, ахвяраў жыцця і маёмасці, складзеных на алтары Айчыны, прынеслі ёй новыя слёзы і жалобы, аблілі Яе свежым крыві патокам і ў палітычным значэнні не здаліся ні на што, дзеля чаго? Прычыны гэтаму розныя, падзелім іх на знешнія і ўнутраныя. Што да знешніх, то галоўнай з іх з’яўляецца занадта перабольшаныя надзеі, якія палякі, а асабліва эміграцыя, ускладалі на дапамогу заходніх дзяржаў, якія апрача млява і без ніякага для нас выніку праведзеных пагадненняў, канчаткова нічога для Польшчы не зрабілі. Наступным повадам упадку паўстання было тое, што еўрапейскія дзяржавы, як верна выразіўся французскі міністр Друі дэ Луіс: «неслі для Польшчы спачуванне, а для Расіі дапамогу», не жадаючы прызнаваць Польшчу за ваюючы бок і ў выніку гэтага перашкаджаючы ўтварэнню паўстанцкіх атрадаў за мяжой, перамяшчэнню іх да Айчыны і перавозу зброі за расійскі кардон.\nШто да ўнутраных прычын, г. зн. у краіне, амаль на арэне баявых дзеянняў, то галоўнай з іх было абыякавае, а нават варожае стаўленне, якое сяляне выражалі да паўстання, асабліва ў Літве. Калі б мы маглі вызваліць іх яшчэ перад царскім указам 1861 года, калі б прынамсі ўчынкі нашага грамадства (з нешматлікімі выключэннямі) у адносінах да сялян былі больш чалавечныя, маглі б мы быць упэўнены і ў іх спачуванні і дапамозе, што дало б абсалютна іншы паварот партызанскай барацьбе шэсцьдзясят трэцяга года.\nПаўстанне ўпала. Гэты калос, збудаваны з цаглінак гераізму незлічоных адзінак, абрушыўся пад моцным націскам перавагі. На яго месцы паўстаў маскоўскі бізун і пятля. Па ўсёй краіне распасцерліся жалобныя песні, плачы і стогны няшчасных ахвяраў, гінучых павольна пакутніцкай смерцю, і тых, хто іх любіў, хто, страчваючы іх, страчваў усё, што іх з гэтым светам злучала. А смутным гэтым галасам спадарожнічалі злараднасць ворагаў і самыя балючыя яшчэ за іх абвінавачванні ўласных закардонных братоў, што паўстанне гэта шалёны крок, што паўстанцы гэта натоўп дурняў, які Польшчы толькі шкоду прынеслі. А хіба так было? О не! Можа быць, што паўстанне было спозненым, не ва ўласцівы пачатае момант (напрыклад, падчас крымскай вайны, калі паўстала Маларасія і чакала толькі дапамогі палякаў), фактам з’яўляецца тое, што не прынесла нам ніякіх матэрыяльных карысцей, несумненна, вялізныя страты людзей і дзяржаўнай маёмасці. А аднак нельга яму абсалютна адмаўляць заслугі перад Айчынай. Карысным для нас яго вынікам з’яўляецца тое, што мы цэлай Еўропе паказалі, што жывём, што жыццяздольнасць даказалі так пераканаўча, што стала гэта найкрасамоўнейшым пратэстам супраць пазбаўлення правоў, сілай у нас забраных. Нельга каменем асуджэння кідаць на тых, хто крывёй, пралітай у абароне за Айчыну, пакутам, за яе перанесеным, прычынілся да прывівання наступным пакаленням той ідэі, што варта любіць краіну, якая такіх нарадзіла герояў, што варта для яе працаваць і працай гэтай даказваць свету, што «яшчэ Польшча не загінула!» Бо на дадзены момант найлепшым доказам Яе існавання будзе, калі ў кожнай галіне, якую вядзе цывілізаванае грамадства, г. зн. мастацтва, промыслу, гандлю і г. д., з’явяцца палякі як здольныя і карысныя працаўнікі, над якімі, размеркаванымі ў розных кірунках дзейнасці, вяршэнстваваць будзе агульная ідэя: прычыненне да скарбніцы нацыянальных ведаў, нацыянальнага мастацтва, нацыянальнага дабрабыту. Польшча яшчэ не загінула і не загіне, калі ўсіх Яе дзяцей злучыць вузел братняй любові і агульнай адданасці народным традыцыям, калі знікнуць племянныя і несправядлівыя антаганізмы, якія падзяляць на супраціўныя лагеры прадстаўнікоў адной маці Айчыны, і калі ўсе падставяць сабе далоні ў працы для свайго грамадства, якое тады толькі на нязломнай абапрэцца падставе, і паводле слоў паэта: «Само ўваскрасіць сябе!»\nЦарскі ўказ і мураўёўскія цыркуляры. — Выгнанне польскай шляхты з Валадуты. — Канфіскацыя маёмасці. — Деятели. — Бунт сялян з-за царскіх чыноўнікаў. — Палякі паводле ўказаў 10 і 27 снежня. — Банкі сялян.\nПадчас, калі праходзілі нібы кабінетныя нарады, Мураўёў атрымаў неабмежаваную ўладу ў сілу майскага ўказа, які абвяшчаў, апрача іншага, наступныя правілы:\n«Ведаючы непрыязнае пачуццё літоўскай шляхты, Мураўёў упаўнаважваецца не толькі расстрэльваць паўстанцаў, якія яму трапяцца, але выкарыстоўваць самыя суровыя сродкі супраць сямей, члены якіх прымаюць удзел у паўстанні».\nНа падставе гэтага ўказа Мураўёў Вешальнік, упаўнаважаны царом на неабмежаваныя дзеянні, выдаў 20 чэрвеня да ўсіх ваенных камендатур цыркуляры, каб ачысціць правінцыі ад усіх уладальнікаў, ксяндзоў і тым падобных асоб, непрыхільных ураду, і падавіць паўстанне якімі заўгодна сродкамі. Секвестрацыяй і канфіскацыяй павінны быць абкладзены ўсе набыткі грамадзян, якія б не сталі падазронымі ў аказанні паўстанцамі якой заўгодна падтрымкі, хаця б хлеба, бялізны, лекаў, або ў запусканні іх дадому, а тым больш, калі ў выніку гэтага будуць створаны новыя атрады, бо ў такім выпадку становяцца злачынцамі ваеннага становішча. Ні стасункі сяброўства, ні нават сваяцтва іх не тлумачаць.\nДругі жа цыркуляр ад 6 ліпеня гаворыць: «Кожны ўладальнік абавязаны паведаміць праходзячых афіцэраў аб рухах паўстанцаў і пільнаваць, каб войска не мела ні ў чым патрэбу; адсутнасць гаспадара дома па якіх заўгодна прычынах выклікае абвінавачванне яго ў саўдзеле ў паўстанні і секвестрацыю яго маёмасці».\n17 верасня выйшаў зноў цыркуляр: «Ваенныя начальнікі і агенты паліцыі маюць права ператрасаць усе двары і дамы і арыштоўваўць усіх тых, хто падасца ім падазронымі ў тым, што прымалі ўдзел у паўстанні, падтрымлівалі бунт, або забяспечвалі паўстанцаў харчаваннем, або калі іх дзеці выклікалі на сябе з гэтага пункту гледжання падазрэнне. Затым належыць іх выслаць у аддаленыя губерні, уладанні іх будуць адданы для карыстання сялян, грошы жа за прададзеную рухомасць вернуты будуць на кошт іх выгнання».\nЦыркуляры такія выходзілі адзін за адным, тыранія не спынялася, вядома, павялічвалася кожны дзень. Мураўёў, карыстаючыся сваёй нічым не абмежаванай уладай, у самы дзікі спосаб праследаваў і прыгнятаў палякаў. Тое, што цар гэтага вымагаў і падзяляў з гэтага пунтку гледжання погляды свайго генерала, даказвае гэта найлепей узнагарода яго ордэнам святога Андрэя, з даданнем падзячнага ліста за яго катаўскія дзеянні.\nУ Польшчы, а асабліва ў Літве распачаўся цэлы шэраг праследаванняў, роўныя якім сустракаем хіба толькі ў дзеяннях іспанскай інквізіцыі і ў здзекаваннях князя Альбы над Нідэрландамі. Расіяне, помсцячы за бунт супраць цара, дзе толькі акалічнасці на гэта дазвалялі, найагіднейшыя выраблялі жорсткасці. Цэлая наша краіна пад расійскай акупацыяй стала адным вялікім домам жалобы, аднымі вялікімі могілкамі. Па каталіцкіх дварах і вёсках валакліся банды жандамаў, пастаянна праводзіліся рэвізіі, а калі з’яўлялася хаця б невялікае падазрэнне, арыштоўвалі і дэпарціравалі. Для выклікання жа падазрэння хапала фатаграфіі асобы ў польскім строі, або не маючая ніякай сувязі з паўстаннем, але атрыманая ад асоб, хаця б крыху скампрамітаваных, зброя, самая малая крошка пораху, а нават доўгія боты, якія лесовыми называлі маскалі. Найбольшы прыгнёт і тэрарызм панаваў там, дзе распаўсюджвалася ўлада Мураўёва Вешальніка. Немагчымым тут з’яўляецца пералічваць усе сродкі, якія выкарыстоўвалі маскалі ў мэтах вынішчэння польскай нацыі, прывяду тут аднак пару прыкладаў, дастаткова яскрава прадстаўляючых тагачасныя стасункі. Жыхароў шляхецкага засценку Валадута, які складаўся з сарака дамоў, вывезлі з жанчынамі і дзецьмі ў Енісейскую губерню толькі за тое, што былі католікамі і спрыялі паўстанню. У Багушэвічах расстралялі Акуліча і павешалі двух лёкаяў Свентажэцкага ў якасці помсты за павешанага там жа папа.\nУсіх чыноўнікаў палякаў звольнілі з пасадаў, якія яны займалі, а на іх месцы прызначылі замену маскоўскай чэрні для выкаранення ўсяго, што з’яўляецца польскім, і найбольш хуткай русіфікацыі. Тыя маскоўскія чыноўнікі атрымоўвалі падвойную плату, а апрача гэтага, выдавалі ім канфіскаваныя маёмасці ў якасці ўзнагароды за актыўны ўдзел у прыгнятанні палякаў.\nСмутныя гэта былі часы, хто застаўся ў краіне, шмат сустрэў прыкрасці, шмат абразаў як паляк, эканамічны стан знізіўся зусім, эскплуатацыя вялізнай кантрыбуцыяй пацягнула астатніх грамадзян да хуткага ўпадку. За нявыплату кантрыбуцый, а цяжка іх было выплачваць, прадавалі рухомасць, а нават і цэлыя маёмасці.\nПраследаванні надыходзілі адно за другім, у наступным годзе наехала шмат маскоўскіх деятелей, бо ўрад выдаў цыркуляр да жыхароў глыбокай Расіі, што калі хто жадае заняць якую заўгодна кіруючую пасаду ў заходніх губернях, атрымае, апрача грашовай падтрымкі на пераезд, падвойную плату і забеспячэнне на месцы. Знайшлося вельмі шмат ахвотных, асабліва такіх, якія ў сваёй Айчыне карысталіся найгоршым меркаваннем. Адзначыла гэта нават адна з пецярбургскіх газет, гаворачы, што немцы для дэнацыяналізацыі палякаў карыстаюцца сваёй інтэлігенцыяй. Расяіне ж у гэтых мэтах выкарыстоўваць нізы ўласнага грамадства (падонки русского общества).\nКраіна наша, перапоўненая такімі панамі, дазнала вялікіх бедстваў як з матэрыяльнага, так і з маральнага пункту гледжання. Зладзейства, ашуканства, п’янства, дагэтуль невядомыя, сталі звычайнымі справамі, народ дэмаралізоўваўся ў найбольшай ступені, наследуючы сваіх начальнікаў, якія ўбівалі сялянам, што польскія паны ўзнялі бунт толькі з-за таго, што цар вясковы народ вызваліў ад паншчыны. Каб гэта даказаць, перайначылі вядомыя радкі нацыянальнага гімна «Божа што Польшчу» ў наступны спосаб:\nПерад тваімі Алтарамі ўзносім малітву,\nПаншчыну для нас (замест Айчыну нашу)\nжадай вярнуць нам, Божа!\nГалоўнымі выканаўцамі пашырэння сярод народа такіх крывадушных перакананняў былі гмінныя пісьменнкі, папы, начальнікі паліцэйскіх участкаў (становые приставы). Цёмны абаламучаны народ паверыў новым прыхадням і стаў варожым для шляхты і польскага грамадзянства.\nПад канец 1864 года царскім указам польская шляхта, якая не была далучана да пэўных родаў, або зацверджаная геральдычным дэпартаментам, была вымушана запісвацца да сялян, або да мяшчан; права атрымання шляхецтва было адкладзена на тры гады. Дзясятага ж снежня (па стар. стылі) гэтага ж года выйшаў указ, які забараняў палякам католікам купляць земскія ўладанні, урэшце 27 снежня пазбавілі палякаў правоў складаць у іпатэку свае інвестыцыі на земскіх уладаннях. Урэшце, адным з самых дзейных сродкаў вынішчэння збяднелых польскіх грамадзян з’яўляюцца сялянскія банкі, нядаўна створаныя, якія мелі намер палепшыць сялянам набыццё маёмасці in gremio. Так у адносінах да расійскага ўрада палякі страцілі ўсе правы і мусяць змагацца з бядой уласнымі сіламі, не маючы ні адкуль самай малой падтрымкі. Русіфікацыя ж велізарным крокам наперад рухаецца.\nЗварот сялян католікаў у праваслаўе ў губ. Мінскай\nПасля ўпадку паўстання ў 1864 годзе ўрад энергічна ўзяўся за зварот каталіцкага насельніцтва ў праваслаўе. Расіяне, імкнучыся да русіфікацыі Літвы, стараліся ў ёй зацерці кожны след польскасці. Даказваючы апошнім часам, што ў Літве і Белай Русі каталіцызм быў уведзены тады, калі ўжо народ быў хрысціянскім грэчаскага веравызнання, што нават сам Ягайла быў выхаваны ў праваслаўнай рэлігіі, і толькі потым з яе перайшоў у каталіцтва. На падставе гэтага пастанавілі сялян католікаў звярнуць у праваслаўе, а касцёлы скасаваць, замяняючы іх на цэрквы, казармы для войска, або знішчаючы іх зусім. У такіх выпадках дзейнічалі самым дзікім спасабам. Місію звароту народа ўзнялі перад усім цэлыя духоўныя іерархіі, а актыўны і заўзяты ўдзел у ёй прынялі акруговыя начальнікі гмін (посредники), начальнікі паветаў (исправники), паліцэйскія камісары (становые приставы) у таварыстве розных маскоўскіх чыноўнікаў, грамадзянскіх і вайсковых. Зварот практыкаваўся такім спосабам, што зганялі народ у гміну (волость), напойвалі, а потым казакі гналі сялян у царкву, натуральна, пераробленую з касцёла, дзе давалі камунію, пры чым запісвалі на лісце праваслаўных. Тых, хто не згаджаўся прымаць камунію, бо былі і такія, што да гэтага нічым не давалі сябе схіліць, білі жорстка, кідалі ў турму і там трымалі ў голадзе і холадзе. Малая аднак лічба вытрывала ў веры Бацькоў, цэлыя парафіі са шматлікім насельніцтвам перайшлі на схізматыцкую веру: Смілавічы, Івянец, Дукора, Гарадок, Халяўшчына, у віленскай Валожын і шмат іншых.\nКалі пасля 1863 года вывелі польскую мову з навуковых устаноў і забаранілі яе ўжываць на вуліцах і ў публічных месцах, можна было яе чуваць ужо толькі з амбона. І гэта аднак расіянам стала соллю ў воку, і таксама выдалі таемны цыркуляр да губернатараў, а тыя да сваіх падуладных, каб імкнуцца як мага да ўвядзення ў касцёлы маскоўскай мовы. Залежала тут ад духавенства, у якім, на жаль, маскалі знайшлі сродак для выканання сваіх намераў. Галоўным такім сродкам стаў пралат Жыліньскі, які пасля дэпартацыі біскупа Красіньскага з Вільні, заняў віленскую дыяцэзію і з аднадумцамі сваімі, ксяндзамі Капцюховічам, Сэнчыкоўскім і Нямекшам, аб’язджаў касцёлы «з найвышэйшым загадам» г. зн. ніжэйшыя цывільныя ўлады павінны з ім саўдзельнічаць, і першы спяваў у іх па-руску дадатковыя часткі набажэнства і на той жа мове прамаўляў казанні, заканчваючы рэлігійныя абрады малітвай за цара.\nУ Мінску першым агітатарам у гэтым кірунку быў ксёндз Заусціньскі, гімназічны капелан. Затым па яго слядах пайшоў знакаміты Фердынанд Сэнчыкоўскі. Быў гэта сын убогага шляхціца мінскай губерні, пасля пасвячэння стаў капеланам пры палацавай капліцы Булгака ў Дабосні за Бабруйскам. Падчас паўстання быў пробашчам у тым жа павеце, і нават, як кажуць, гарачым патрыётам. Потым жа змяніў свае погляды, адрокся ад нацыянальнасці і айчыннай мовы і прыняў пасаду капелана пры мінскай гімназіі, а адначасова стаў дэканам і пробашчам Залатагорскім. Урад яго абараняў і падтрымліваў у русіфікатарскіх мэтах. Лекцыі свае ў гімназіі ўпрыгожыў абразамі, якія кідаў пра будучыню Польшчы, імкнуўся ўбіць у вучняў перакананне, што польская мова павінна загінуць, бо не мае рацыі на існаванне, і самым суровым чынам загадаў, каб кожны з вучняў маліўся па кніжцы ў рускай рэдакцыі, Хрыста ж называў Иисусом Иосифовичем. Стварыў у Мінску дагэтуль існуючую школу арганістаў, навучанне якіх адбывалася на рускай мове, каб з іх утварыць дасканалых слуг русіфікацыі. Надпісы на надмагільных плітах загадаў выбіваць па-руску, а пасаг святога Роха, які знаходзіўся ў Залатагорскім касцёле, апрануў у боты і чырвоную маскоўскую кашулю. З кафедральнай скарбніцы і магілы святога Феліцыяна пазабіраў усе каштоўнасці і дары і натуральна на сваю карысць ужыў. Калі бацька яго, даведаўшыся пра гэта, пачаў яго ганьбіць, прагнаў з дома няшчаснага старца, які перажыў гэта так глыбока, што ў хуткім часе памёр.\nЗ Мінска Сэнчыкоўскага перавялі ў Бабруйск. Тут, жадаючы народ зацягнуць у касцёл для ўласнага даходу, здабыў косці з могілак (а як некаторыя даказваюць звярыныя) і сфальсіфікаваўшы да гэтага адпаведны дакумент, падбіты пячаткамі, абвясціў, што шчаслівым выпадкам знайшліся рэшткі св. Тэафіла. Затым пры пантыфікальнай працэсіі занёс косці ў касцёл, засведчыў на казанні, што парафіяне павінны лічыць сябе шчаслівымі з той нагоды, што ў асобе св. Тэафіла маюць свайго патрона. Аднак гэты нумар яму не ўдаўся. Сам нават урад выслаў яго за гэта ў Ташкент, дзе праз некалькі гадоў побыту, збіты туркменамі, жыццё закончыў.\nАпрача Сэнчыкоўскага шмат яшчэ ксяндзоў, заахвочаных дадатковай узнагародай у суме трохсот рублёў, якія ўрад прызначыў для так званых ксяндзоў трэбніковічаў, або застрашаныя пагрозай выслання ў кляштар, або ў Сібір, прынялі маскоўскі рытуал. З тых апошніх некаторыя звярнуліся, цяпер жа знаходзіцца ў мінскай губерні дзевяць ксяндзоў трэбніковічаў як: Гаўроньскі, экс-бернардын Макарэвіч мінскі дэкан, Лукашэвіч, Вайчыньскі, Юзэфовіч, Бэртовіч і іншыя.\nЗасталося ўсяго некалькі парафій у мінскай губерні, у якіх руская мова не была ўведзена, а менавіта: касцёлы, кафедральны і кальварыйскі ў Мінску, касцёл у Ракаве, Пяршаях, Койданаве, касцёл у Каралешчавіцах, у Дзядзіловічах, Акалове, Карэнню, Докшыцах, Воўчкавічах, Навагрудку і некалькіх іншых у гэтым павеце. Парафіі гэтыя аднак, што налічваюць па некалькі тысяч людзей, маюць часцей аднаго толькі ксяндза, які сваім шматлікім абавязкам зусім аддацца не можа.\nУ касцёлах, дзе руская мова была ўведзена, прысутнасць набожных вельмі малая. Большасць насельніцтва аддае перавагу правядзенню набажэнства дома, у многіх жа ваколіцах, не жадаючы выклікаць ксяндзоў трэбніковічаў, старэйшыя ў вёсцы выконваюць абрад хрышчэння, шлюбу і пахавання.\nУрадавыя ўлады ў некаторых парафіях пісалі ад сялян фальшывыя петыцыі, пацверджаныя мноствам подпісаў, у якіх выражалася жаданне чуць у касцёле маскоўскую мову. Так з-за падгаворвання ксяндзоў здраднікаў, абаламучвалі народ і мяшчан, не заўсёды аднак гэта ўдавалася, бо здаралася ў многіх мясцовасцях, што такіх ксяндзоў народ калаціў і выганяў з касцёла.\nДзейнасць жыдоў пасля 1863 года\nНасельніцтва гарадоў і мястэчак складалася пераважна з жыдоў. Да паўстання займаліся яны або дробным гандлем, або рамяством, па вёсках трымалі арэнды, млыны, карчмы, і былі часцей за ўсё дарадчыкамі вясковых грамадзян, а хаця ж не мелі ўсіх правоў грамадзянства, аднак пры такіх акалічнасцях пад апекай польскай шляхты добра ім жылося. Пасля ж паўстання, калі палякаў пазбавілі правоў, жыды, не маючы надзеі карыстання далей шляхтай, змянілі кірунак грамадскага жыцця. Забралі ў свае рукі ўвесь гандаль краіны, асабліва лясамі, і знішчаюць іх дашчэнту, пабраталіся з расіянамі, моладзь і дзеці пачалі вывучаць рускую мову, польскую ж мову перасталі разумець. Так паступаючы, дайшлі да багаццяў, усе капіталы сканцэнтравалі ў сваіх руках, а апрача гэтага пачалі дабівацца грамадзянскіх правоў. На агульным рашэнні рабінаў склалі таемны спіс, каб на палякаў, якія як скампраметаваныя паўстаннем, страцілі прыхільнасць ураду, кідаць сляды злачынстваў і такім спосабам пазбавіцца польскай шляхты з Літвы. Пастанавілі ў гэтых мэтах паліць вёскі і гарады, кідаючы падазрэнні на палякаў, і падбухторваючы супраць іх вясковы народ. У маі 1865 года Мінск згарэў дашчэнту, у ваколіцах вёскі таксама гарэлі, трывога і роспач апанавалі жыхароў. Жыды распусцілі чутку, што палякі падпальваюць, помсцячы за праваленае паўстанне, урад таксама паверыў фальшывым слядам, надышлі арыштаванні падазроных нібы асоб. Жыды пільнавалі тых, хто прыязджаў у горад, хапалі на вуліцы, асабліва ўвечары і адводзілі ў паліцыю, укладаючы ўпотай да кішэні запалкі, або запальны кнот. Такі ўклад рэчаў трываў некалькі тыдняў. У канцы жыдоўская хітрасць высветлілася. Паліцмайстар Мінска Шміт, праязджаючы вуліцай Зыбіцкай, пачуў пах гарэлага, які паходзіў з дома, што належаў жыду. Затрымліваецца і з некалькімі паліцэйскімі ідзе ў кватэру. У двары пад ліхімі сходамі бачыць жыда, які завіхаецца, падкладваючы запалкі пад сходы, дзе было шмат старызны, аблітай нафтай. Быў гэта ўладальнік дома. Арыштаваны прызнаўся пры следстве, што належыць да змовы, мэтай якой было падпальванне, каб усю віну зваліць на палякаў і гэтым шляхам дабіцца правоў для сябе. Жыд гэты выдаў шмат саўдзельнікаў злачынства. Справу гэту аднак замялі, што ўсіх выпусцілі з турмы, бо жыды зрабілі вялізны збор і задобрылі чыноўнікаў грашыма. Закончылася тым, што пажары спыніліся і падазрэнні, кінутыя на палякаў, скасавалі.\nМіж раскідзістых грабаў шырокіх галінаў\nШлях цяністы праводзіць праз сад па-над Віслай.\nПаміж зелені бліснуў вады промень сіні.\nУзыдзем на скалу, над вадой што павісла.\nЯк прыгожа!.. Пад намі шэры Віслы пояс,\nА вакол ізумрудам убраны багата\nЛёг Галіцыі бераг, як велічны вобраз.\nНібы ўранку туман, засінелі Карпаты.\nКраю родны, мой любы! На гэтым абшары\nХоць цябе я не бачу, не будзеш забыты\nПранясу цябе ў сэрцы да скону, як мару.\nМяне думка узносіць высока ў блакіты\nАж там, дзе алтары ўвысь імкнуцца да хмараў —\nНебасяжныя Татраў сівыя граніты.\nМые бераг ізумрудны\nНаша Вісла, хутка мкне,\nПлынь яе шарэе мутна,\nПа пясчаным льецца дне.\nМалады рыбак ў чоўне\nСетку цягне і пяе.\nНотку родную чароўна\nГолас ўдаль перадае.\nЧаек стая ўвысь рухава\nАж да скалаў узнялась.\nЛастаўка ў лазуры жвава\nПралятае, як страла.\nАд Галіцыі у спёку\nВее вецер па палях.\nГэй за Віслу!.. Толькі збоку\nНе усім жа урачыста,\nНа куццю нам зорка ззяе.\nВоін, стражнік, машыністы,\nКачагар ля топкі дбае.\nЎ цяжкай працы і пад потам\nБачаць зорку скрозь турботы.\nУзрастае хутка шэраг\nТых, якія не у стане,\nЗладзіць нават і вячэру,\nКаб спажыць, як частаванне.\nЎ свеце штораз болей хлеба,\nА ўзрастае і галодных —\nПагражае хмурна неба,\nНе чуваць ім дзён пагодных.\nНе усім нам жонка, матка,\nЛоміць шчыра хлеб аплатку,\nВа ўрачыстай скажа хвілі:\n«Дай жа Божа, быць здаровым,\nКаб спраўляць праз год дажылі\nНараджэнне ўсе Хрыстова!»\nШляхам верным для карысці\nРух у свеце мчыць зацята,\nСастарэла: «У калысцы…»\nХоць не кожны мае свята.\nУступнае слова і пераклад з польскай Вольгі КРУГЛОВАЙ.\n470 Наскевіч пра трагедыю ў Стоўбцах: Задача — высветліць, чаму адбылося\n258 Якія працэдуры неабходны, каб нарадзіць здаровае дзіця\n256 Малады хірург пра дапамогу, адказнасць і інвестыцыі ў здароўе


25 кадр алкагалізм м Курская\nГлавная / Алко / 25 кадр алкагалізм м Курская\n2-й Боткінскай пр-д, 8\nЛячэнне залежнасцяў /\nЛячэнне алкагалізму ў Маскве ў клініцы «Новае жыцьцё»\nЛюдзей, якія пакутуюць ад алкагольнай залежнасці, прынята ўспрымаць як «сапсаваных», «безадказных», якія атрымалі «няправільнае выхаванне» і якія апынуліся ў «дрэннай кампаніі». На самай жа справе алкагалізм — хвароба, а не прыкмета благога характару. І такі хворы мае патрэбу ў правільным лячэнні. Тут непрымальныя ніякія народныя сродкі, парады знаёмых, дапамога сумніўных спецыялістаў. Патрэбен лекар.\nЛячэнне алкагольнай залежнасці — адно з асноўных напрамкаў работы клінікі «Новае жыццё». Нашы спецыялісты аказваюць прафесійную дапамогу на ўсіх этапах.\nЗ чаго пачынаецца лячэнне алкагалізму?\nУ першую чаргу трэба пераканаць чалавека ў тым, што ён хворы, і яму патрэбна дапамога лекара. Гэта не заўсёды бывае проста. Калі сваякі не спраўляюцца самастойна, на дом выязджае псіхолаг і праводзіць інтэрвенцыю — спецыяльную працэдуру, вынікам якой стане добраахвотная згода чалавека на лячэнне.\nДалей пачынаецца, уласна, праца лекараў.\nДапамога алкаголікам на першым этапе ўключае:\nВывад з запою і детоксікацію. Лекар «чысціць» арганізм пацыента пры дапамозе кропельніцы, прызначае прэпараты, якія дапамагаюць палепшыць стан органаў і ліквідаваць сімптомы.\nЛячэнне алкагольнага делирия ( «белай гарачкі»). Ўводзяць прэпараты, якія дапамагаюць зняць ўзбуджэнне і купіраваць небяспечныя парушэнні з боку нервовай сістэмы, унутраных органаў.\nГэтыя мерапрыемствы вельмі пажадана праводзіць у стацыянары, часам детоксікацію можна выканаць на хаце. Рашэнне прымае лекар.\nУ цэнтры лячэння алкагалізму «Новае жыцьцё» можна выклікаць лекара на дом. тэлефануйце:\n«Кадаванне» ад алкагольнай залежнасці праводзяць пры дапамозе медыкаментозных прэпаратаў (на аснове дисульфирама або налтрексон), гіпнозу ці іншых метадаў выклікання (напрыклад, па Довженко).\nШматлікія хворыя і іх сваякі ўспрымаюць такую працэдуру як панацэю, але гэта не так. Кадаванне — толькі адзін з этапаў лячэння хранічнага алкагалізму. Яно ліквідуе фізічную залежнасць, але далей трэба справіцца з залежнасцю псіхалагічнай і замацаваць вынік. У гэтым дапамагае наступны этап.\nКанчатковае пазбаўленне ад алкагольнай залежнасці: курс рэабілітацыі\nКурс рэабілітацыі ўключае знакамітую праграму «12 крокаў» і іншыя псіхатэрапеўтычныя метады, арт-тэрапію, працатэрапія, агульнае ўмацаванне арганізма. Менавіта гэты этап — самы складаны і доўгі. Камусьці дапамагае адзін невялікі курс, камусьці падтрымка будзе патрэбна ўсё астатняе жыццё.\nАд якасці дапамогі пры алкагалізме на этапе рэабілітацыі шмат у чым будзе залежаць верагоднасць рэцыдыву. Можна кадзіраваць залежнага чалавека шмат разоў, але калі лячэнне не будзе завершана, калі ён не навучыцца знаходзіць задавальненне ў жыцці без алкаголю, да лекараў прыйдзецца вяртацца зноў і зноў. І кожны раз эфект у лепшым выпадку будзе захоўвацца толькі на некаторы час.\nАнанімны цэнтр лячэння алкагалізму «Новае жыцьцё»: мы ведаем, як дапамагчы\nКлініка «Новае жыцьцё» — гэта:\nКаманда вопытных спецыялістаў, якія выратавалі не адну тысячу жыццяў.\nСучасныя метады з даказанай эфектыўнасцю, лепшы вопыт амерыканскіх і еўрапейскіх калегаў.\nГарантыя ўстойлівай рэмісіі — калі пацыент і сваякі будуць добрасумленна выконваць рэкамендацыі дактароў.\nАнанімнае лячэнне алкагалізму: інфармацыя аб пацыенце не пакіне сцен клінікі.\nПрыватная, але сумленная медыцына. Мы працуем выключна ў інтарэсах пацыента, і ў пацверджанне таму — шматлікія водгукі ад хворых, іх родных.\nКомплексная дапамога пры алкагалізме. Кожны пацыент атрымлівае лячэнне па індывідуальным плане.\nЭфектыўная дапамогу як пры мужчынскім, так і пры жаночым алкагалізме.\nКошт лячэння алкагалізму ў Маскве ў клініцы «Новае жыцьцё»:\nЗапісацца на бясплатны прыём і атрымаць больш падрабязную кансультацыю\n25 кадр ад алкагалізму\nПастулат ўсталявання не адразу, а з-за асаблівасцяў працы мозгу прыкладна праз суткі, пераходзіць з пасіўнай формы падсвядомасці ў актыўную і пачынае ўплываць на свядомасць. Пры гэтым асноўная ідэя ўстаноўкі самастойна ўскладняецца ўласнымі мыслеформ. Да прыкладу, зададзены на 25-м кадры пастулат «не п’ю ўвесь год», а хворы сам асэнсоўвае сапраўдную прычыну ўстрымання: за год разбяруся са справамі, падлячыць здароўе, дазволю праблемы з працай. Метад лячэнне выкарыстоўвае магчымасці мультымедыя тэхналогій (кінатэатр, тэлебачанне, камп’ютэрны эфект прысутнасці і г.д.), якія актыўна развіваюцца. Прымяненне тэхналогій з эфектам прысутнасці, напрыклад ствараюць 3D ўспрыманне, аб’ёмны гук, істотна павялічваюць сілу зададзенага выклікання.\nПравільна падабраная змястоўная частка пастулату на цвярозасць, звычайна комплексная, і акрамя забароны ўключае ўстаноўку на тое, што алкагольная залежнасць цяпер не ўплывае на пацыента і актыватар самомотивации. Такім чынам дасягаецца найлепшы эфект для пераадолення ад псіхічнай складнікам алкагольнай залежнасці, а бо менавіта яна часцяком выклікае з’ява зрыву і любое лячэнне прыходзіцца пачынаць спачатку. Вядомыя і з поспехам выкарыстоўваюцца іншыя метады лячэння алкагалізму, заснаваныя на псіхатэрапеўтычнай працы, у тым ліку з падсвядомасцю пацыента. Напрыклад, пры кадаванні ад алкагалізму прымяняецца тэхніка няяўна гіпнозу.\nСавет перш чым даверыцца і лячыцца Метадам 25-га кадра ад алкагалізму, атлусцення, тытунекурэння праверце ня маецца Ці ў прапанаваных вам паслугах відавочных прыкмет шарлатанства:\nАдсутнасць ліцэнзій па псіхіятрыі і наркалогіі, адзін толькі дыплом псіхолага не дае права лячыць алкагалізм і нарказалежнасць.\nАдсутнасць строга індывідуальнай падганяння мультымедыя матэрыялу пад канкрэтнага пацыента.\nАдсутнасць рэкамендацый ад лячыліся з іх кантактамі.\nАдсутнасць растлумачваюць узораў дэманструюць асновы працы выклікання з дапамогай 25-га кадра.\nПапярэдняе выкліканне кліенту адназначнай эфектыўнасці ключавой фразы 25-га кадра.\nНеабгрунтаванае навязванне замест ключавой фразы, незразумелай крякозябры, нібыта актывізуюцца праз падсвядомасць мозг.\nНеапраўданае павышэнне цаны паслугі пры індывідуальнай дапрацоўцы мультымедыя матэрыялу.\nГіпноз ад алкагалізму Алкагалізм …\nРазнавіднасці кадавання ад алкаголю …\nТранскраниальное лячэнне алкагалізму Лячэнне …\nЦі можна раскадаваць? Жаданне …\nКадаванне ад ужывання алкаголю …\nАсаблівасці правядзення Эмацыйна-стрэсавыя Тэрапіі …\nАртыкул: 25 кадр пры лячэнні алкагалізму Абноўлена: 08.02.2011 admin Каментары: каментарыяў 9\nДаеШШШЬЬЬ. 25-й кадр. Татальная кадоўка маладога насельніцтва праз фільмы жахаў, порнасайты ад наркаманіі!\nНе думаю, што ёсць які то сэнс лячыцца 25 кадрам. Гэты метад наогул з’яўляецца міфам і нейкіх навуковых доказаў таго, што гэты метад на самай справе эфектыўны на самай справе няма.\nХацелася б паглядзець на чалавека, які верыць у гіпноз 25 кадра. Гэта ж поўнае трызненне і павесціся на такі развод — трэба быць проста дурным чалавекам ..\nУпэўненая, лішні кадр не спрацуе. Гэта наогул можа быць толькі здагадкай, а не прафесійным лячэннем. І я б, на месцы хворых, наогул не спадзявалася на гэты кадр\nЧыстай вады трызненне! Лячыцца 25 кадрам яшчэ нікому не ўдавалася. Гэта — пустая трата часу і грошай. І што самае сумнае, людзі на гэта вядуцца. ад безвыходнасці ..\nЛячыцца 25 кадрам гэта прабачце мяне трызненне. Гэтага эфекту не існуе. І тыя хто вядзецца на гэта, проста марнуюць час дарма. Такім спосабам яны дакладна не пазбавяцца ад алкагольнай залежнасці\nГіпноз 25 кадра гэта ўсё трызненне. З той жа самай упэўненасцю можна заявіць і пра сілу самаўнушэння, што калі п’яніца паверыць, што ён не п’е, то так і будзе. Трэба стразу да спецыялістаў ісці, а не спадзявацца на цуд!\nСпробы, зарабіць на даверы нячастых, хто захварэў алкагольнай, нікацінавай, гульнявой залежнасці і пераяданнем ў інтэрнэце сустракаюцца запар і побач. 25-кадр, як аснова дзіўных вынікаў збавення ад праблем залежнасці падаецца ў многіх «інфармацыйных камерцыйных прадуктах». На жаль пераважная большасць, аўтараў падобны методык не даюць дакладных статыстычных дадзеных, а таксама адмаўляецца прадаставіць патэнты і медыцынскія зняволення на сваё «ноу-хау».\nі чё шмат вядзецца на гэтую х-ю? а вы самі верыце ў гэта ?? д-ы\nнажывацца на чужым няшчасці зараз так зарабляюць?\nАлкагалізм у мужчын наступствы\nАлкаголь Йошкар Ала акцыі\nХанты больница алкоголь\nАлкогольный калькулятор для водителя онлайн\nАлкоголь это мировоззрение\nАлкагалізм хвароба або няма\nДолгопрудненская центральная городская больница алкоголизм\nАлкагалізм і яго наступствы паведамленне па хіміі


Тэма пакоры вядомая для кожнага верніка. Але, заўважым, мы лёгка і ўпэўненна заклікаем адзін аднаго да таго, каб быць пакорнымі, і значна радзей імкнемся вымагаць пакоры ад саміх сябе. У Бібліі, што праўда, мы не так шмат знойдзем тэкстаў пра пакору. І ўсё ж нашая тэма для духоўнага жыцця мае агромністае значэнне.\nПакора і ілжэпакора\nТэма пакоры часта гучыць у праваслаўнай духоўнасці. Мы чуем гэтае слова з вуснаў многіх святых і манахаў розных стагоддзяў. І менавіта ў гэтым ёсць пэўная праблема. Рэч у тым, што пакору часта цесна звязваюць з аскетычным хрысціянскім радыкалізмам, які быў характэрны для айцоў пустыні і для многіх аскетаў, што сталі ідэалам для многіх і многіх вернікаў. Не сакрэт, што на гэты радыкалізм паўплывалі маніхейцы са сваёй нянавісцю да цела, і Платон – са сваім перакананнем, што душа знаходзіцца нібы ў вязніцы цела і яе трэба вызваліць. Між іншым, маніхейцы не спажывалі мяса, лічылі цела злом і нават забаранялі жаніцца. У той ці іншай ступені гэтыя погляды паўплывалі на многіх радыкалаў ранняга хрысціянства, якія жылі на егіпецкай пустыні. Менавіта ў той час нараджаюцца перакананні, што трэба бясконца сябе прыніжаць у пакоры, дзеля таго, каб дайсці да нейкага высокага духоўнага ўзроўню.\nЗразумела, што я тут банальна і занадта спрошчана спрабую апісаць складаную гістарычную карціну. Але гэта неабходна для нас, каб мы зразумелі, адкуль нараджаюцца многія хворыя перакананні пра пакору, якія мы маглі пачуць. Многія праваслаўныя мысліцелі задаюць пытанні: Як так сталася, што мы вяршыню Божага стварэння, якім ёсць чалавек, пачалі ўспрымаць за нішто, пачалі раўняць яго з чарвяком? Як так сталася, што творы айцоў пустыні 3-4 стагоддзяў сталі для нас важнейшымі за Святое Пісанне?\nНекаторыя заўважылі, што гэты аскетычны ідэал прывёў да самападману. Часта ў сучаснай праваслаўнай літаратуры можна нават сустрэць паняцце “гардыня пакорных”. Чалавек гэтак можа імкнуцца сябе скарыць, так можа прыніжаць сябе на шляху да нейкага ідэалу, што ўрэшце можа нават пачаць ганарыцца, бо яму ўдалося сябе скарыць, што ён у выніку стаў “нейкім вялікім”. Напрыклад, Бярдзяеў звярнуў увагу, што можна казаць пра пакору ўнутраннага чалавека, пакору перад Богам, і пакору знешнюю, якая праяўляецца ў ідэалах, пабожнасці і аскетызме. Па ідэі, знешняя пакора павінна весці да ўнутранай, але менавіта ў тым і ёсць самападман, што некаторыя замест ўнутранай пакоры прыйшлі да самаўзвышэння. Вось як гэтую праблему апісваў ананімны манах часоў зараджэння егіпецкага манаства:\n“Кажу вам, што многія неразумна катавалі свае целы і пакінулі іх, не прыдбаўшы нічога. Наша горла высахла ад пастоў, мы на памяць цытуем Біблію і спяваем псальмы… але ў нас няма таго, чаго шукае Бог: любові і пакоры…”.\nКалі задумваешся над гэтымі складанымі гістарычнымі і духоўнымі пытаннямі, то пачынаеш разумець, што ў некаторых можа ўзнікнуць пытанне: а ці ёсць увогуле неабходнасць для нас, веруючых, практыкавацца ў пакоры? Сёння ўсё часцей і часцей можна чуць ад веруючых захапленне лёгкім і вясёлым хрысціяанствам. Там памаліліся, там паспявалі, там парадаваліся… і ўсё павырашалася. У пратэстантаў ёсць тэндэнцыя, якую можна акрэсліць словамі “поспех у Богу”. Сярод гэтых поглядаў часта няма месца на хваробы, цярпенне, на беднасць. І ў выніку незразумелым становіцца тое, што ад сябе трэба нечага там вымагаць, праходзіць нейкія духоўныя этапы. Бо ў Богу павінна стацца нібыта ўсё проста, усё лёгка і без працы. Зразумела, што сярод такіх поглядаў тэма пакоры проста не існуе і яна там абсалютна незразумелая.\nНекаторыя могуць сказаць, што нам, беларускім каталікам, такія погляды не пагражаюць, бо мы наадварот – гатовыя цярпець і не бачыць ніякага святла наперадзе. Згодны, гэта наша сур’ёзная праблема. Але адначасна: хіба захапленне “лёгкім” хрысціянствам ажно такое для нас чужое? Духоўнае жыццё многіх нашых вернікаў укладваецца даволі часта ў прыблізна такую схему: я хаджу на Імшу, часам крыху малюся, пару разоў у год спавядаюся, а нават часам чытаю Біблію… Дык што я не так раблю? Чаго мне яшчэ не хапае? А некаторыя спадзяюцца яшчэ на нейкія супермалітвы, якія нібыта ўсё павінны вырашыць – Пампейская навэнна, экзарцызм, “анкеткі з Росі” ну і г.д. Ты пачынаеш гаварыць чалавеку пра важнасць хаджэння ў веры, пра страх Божы, пра новае нараджэнне ў Духу Святым, пра дар усынаўлення, ачышчэнне, трыванне ў перыяд выпрабаванняў, пра пакору… І бачыш, што на цябе глядзяць як на чалавека з Марса. Бо для многіх вернікаў проста адсутнічае духоўнае жыццё, звязанае з этапамі, працэсам, з працай. Ім проста імпануе такое вось лёгкае хрысціянства, і яны здзіўляюцца, што гэта не працуе.\nМенавіта таму я і хачу тут звярнуць увагу на тое, наколькі тэма пакоры важная для нашага жыцця і важная перад Богам.\nПакорныя і ўбогія\nУ Старым Запавеце паняцце пакоры амаль нераздзельна звязана з матэрыяльнай беднасцю. Бедны чалавек не мае ніякіх правоў, не мае права голасу, не можа ні ад каго нічога патрабаваць. Ён проста вымушаны быць нікім, быць пакорным. Але такую беднасць выбраны народ лічыў пракляццем, лічыў, што такая беднасць – Божая кара за грахі. І толькі з часоў цара Давіда пачынае ўзнікаць тэма духоўнай беднасці, якую мы сёння называем словам “убогасцю”. У псальмах мы чуем, што ўбогі – гэта не толькі той, хто не мае грошай. Да ўбогіх пачынаюць належаць бяздзетныя. І таму з’яўляецца песня убогай Анны, якая стала маці вялікага прарока Самуіла:\nЛук сильных преломляется, а немощные препоясываются силою; сытые работают из хлеба, а голодные отдыхают; даже бесплодная рождает семь раз, а многочадная изнемогает. Господь умерщвляет и оживляет, низводит в преисподнюю и возводит; Господь делает нищим и обогащает, унижает и возвышает. Из праха подъемлет Он бедного, из брения возвышает нищего, посаждая с вельможами, и престол славы дает им в наследие; ибо у Господа основания земли, и Он утвердил на них вселенную (1 Цар 2,4-8).\nДумаю, што многія зразумелі, што песня Анны моцна пераклікаецца з гімнам Багародзіццы Марыі, якая таксама сталася ўбогай дачкой Ізраіля.\nВелічае душа мая Пана, і ўзрадаваўся дух мой у Богу, маім Збаўцу, бо глянуў Бог на пакору сваёй слугі. І цяпер благаслаўляць мяне будуць усе пакаленні. Бо вялікае ўчыніў мне Усемагутны, а імя Яго святое. І міласэрнасць Яго з пакалення ў пакаленне над тымі, хто Яго баіцца. Паказаў моц сваёй правіцы, рассеяў тых, хто пыхлівы сэрцам. Скінуў магутных з трона і ўзвысіў пакорных. Дабром галодных насыціў, а багатых ні з чым адправіў (Лукі 1,46-53).\nУбогія – гэта таксама тыя, хто церпіць несправядлівы пераслед, хто не можа знайсці ў людзях ратунку, хто не спадзяецца на свае сілы. Яскравы прыклад – малітва ўбогай царыцы Эстэр. Хаця, па чалавечы здавалася б, ну як царыца можа быць убогай?\nПомоги мне, одинокой и не имеющей помощника, кроме Тебя, Господи. Ты имеешь ведение всего и знаешь, что я ненавижу славу беззаконных и гнушаюсь ложа необрезанных и всякого иноплеменника; Ты знаешь необходимость мою, что я гнушаюсь знака гордости моей, который бывает на голове моей во дни появления моего, гнушаюсь его, как одежды, оскверненной кровью, и не ношу его во дни уединения моего… Боже, имеющий силу над всеми! услышь голос безнадежных, и спаси нас от руки злоумышляющих, и избавь меня от страха моего (Есф 4,17).\nНевыпадкова і цар Давід пад натхненнем Духа Святога надае паняццю “бедны і ўбогі” духоўнае значэнне. Ён сам прайшоў праз такую духоўную ўбогасць. Ён быў звычайным пастухом, па міласці Божай стаў царом, а пасля быў пазбаўлены Царства і павінен быў уцякаць ад роднага сына. Цар Давід сам атаясамліваўся з убогімі, і нічога дзіўнага, што ў часы ганення вакол яго збіраюцца менавіта духоўна ўбогія, што і тлумачыць характар многіх псальмоў як малітву ўбогага.\nИ вышел Давид оттуда и убежал в пещеру Одолламскую, и услышали братья его и весь дом отца его и пришли к нему туда. И собрались к нему все притесненные и все должники и все огорченные душею, и сделался он начальником над ними; и было с ним около четырехсот человек (1 Цар 22,1-2).\nУ біблійным слоўніку пад рэдакцыяй вядомага прафесара Бібліі езуіта Дзюфура напісана, што габрэйскі тэрмін “убогія Бога” (анавім Яхвэ) можна смела перакладаць як пакорныя, бо ідзе размова пра тых жа людзей.\nАднак найбольш духоўны сэнс ва ўбогіх і пакорных убачыў Духам Святым прарок Сафоній:\nВзыщите Господа, все смиренные земли, исполняющие законы Его; взыщите правду, взыщите смиренномудрие; может быть, вы укроетесь в день гнева Господня (Соф 2,3).\nНо оставлю среди тебя народ смиренный и простой, и они будут уповать на имя Господне. Остатки Израиля не будут делать неправды, не станут говорить лжи, и не найдется в устах их языка коварного, ибо сами будут пастись и покоиться, и никто не потревожит их (Соф 3,12-13).\nМагчыма, мы не раз чулі ўжо на «Вінаградніку» гэты тэрмін «рэшта Ізраіля». Па-чалавечы хочацца сказаць, што гэта тая рэшта народа, якая не пакланілася ідалам, не стала чужаложыць на ўзор паганаў, верна захоўвала ўсе запаведзі Божыя і г.д. Карацей, такі прававерны «каталіцкі спецназ», самы правільны, самы радыкальны, адзіны годны ўвайсці ў Божае Валадарства. Нібы такі каталіцкі перфекцыянізм і эксклюзівізм. Магчыма, многія так і разумеюць паняцце «рэшта Ізраіля». Але прарок Сафонія паказвае нам характэрную рысу гэтай группы веруючых. І гэта не бязгрэшнасць, як мы думаем, а пакора перад Богам і шчырыя, даверлівыя адносіны з Богам. Менавіта гэтую групу Бог асабліва палюбіў, асабліва прымае, пра што сведчаць многія тэксты Пісання:\nИбо не во множестве сила Твоя и не в могучих могущество Твое; но Ты — Бог смиренных, Ты — помощник умаленных, заступник немощных, покровитель упавших духом, спаситель безнадежных (Иф 9,11).\nПаглядзіце, браты, на пакліканне вашае. Няшмат сярод вас мудрыхпаводле цела, няшмат моцных, няшмат шляхетнага паходжання. Але Бог выбраў неразумнае свету, каб асароміць мудрых, і слабое свету выбраў Бог, каб асароміць моцных; і бязроднае свету, і пагарджанае, і тое, чаго няма, выбраў Бог, каб знішчыць існае, каб ніякае цела не выхвалялася перад Богам (1 Кар 1,26-29).\nПан сказаў мне: «Хопіць табе Маёй ласкі, бо моц удасканальваецца ў слабасці». Найбольш ахвотна буду хваліцца сваёй слабасцю, каб жыла ўва мне моц Хрыста. Таму ўпадабаў я слабасць, пагарду, нястачы, ганенні і ўціск за Хрыста, бо, калі я слабы, тады моцны (2 Кар 12,9-10).\nШчаслівыя лагодныя, бо яны атрымаюць у спадчыну зямлю (Мц 5,5).\nТаму яшчэ большую дае ласку, паколькі кажа: «Бог супраціўляецца ганарыстым, а пакорным дае ласку». Таму пакарыцеся Богу, а супраціўляйцеся д’яблу, і ён уцячэ ад вас (Як 4,6-7).\nАдказваючы на пытанне, навошта нам такая, здавалася б, малапрактычная тэма пра пакору, хачу падкрэсліць, што Бог асаблівым чынам выбірае пакорных. Гэта характар Яго дзяцей. Без пакоры няма духоўнага жыцця і менавіта таму апостал Павел ставіць пакору, як плён Духа Святога, на тым самым узроўні, што і веру (Га 5,22-23 – рускі пераклад падае «кротость», а беларускі «стрыманасць»). Падобныя высновы мы знаходзім у Кнізе Сіраха:\nЕсли желаешь премудрости, соблюдай заповеди, и Господь подаст ее тебе, ибо премудрость и знание есть страх пред Господом, и благоугождение Ему — вера и кротость (Сир 1,26-27).\nБог нават пакорнае сэрца гатовы прымаць як пакланенне Яму, як ахвяру:\nЖертва Богу - дух сокрушенный; сердца сокрушенного и смиренного Ты не презришь, Боже (Пс 50,19).\nІ не выпадкова, што вялікія Божыя служыцелі, яркія прадстаўнікі Старога і Новага Запавету паўстаюць перад намі як асабліва пакорныя слугі Бога Айца. Маю на ўвазе Майсея і Езуса Хрыста. Хаця, зразумела, што неяк нават не па сабе ставіць Божага Сына нароўні з Майсеем, тым не менш, ёсць паміж імі нешта вельмі супольнае. Ідзе размова пра тое, што як Майсей, так і Езус выступаюць у ролі заканадаўцаў ад імя Бога Айца. І не выпадкова нагорная пропаведзь Хрыста паказвае нам Божага Сына, які ўзыходзіць на гару, сядае, а вакол Яго збіраюцца людзі. Гэты вобраз нагадвае нам Майсея на гары Сінай. І нават змест вучэння Хрыста ёсць аналогіяй да вучэння, дадзенага праз Майсея.\nНе ўваходзячы ў пошукі падабенства паміж Майсеем і Езусам, можна адназначна сказаць, што яны былі асабліва ўзлюбленыя Богам Айцом і яны вылучаліся адметнай пакорай перад Богам Айцом.\nЗа верность и кротость его Он освятил его, избрал Себе из всех людей, сподобил его слышать голос Его (Сір 45,4-5).\nМоисей же был человек кротчайший из всех людей на земле (Числа 12,3).\nКто поверил слышанному от нас, и кому открылась мышца Господня? Ибо Он взошел пред Ним, как отпрыск и как росток из сухой земли; нет в Нем ни вида, ни величия; и мы видели Его, и не было в Нем вида, который привлекал бы нас к Нему. Он был презрен и умален пред людьми, муж скорбей и изведавший болезни, и мы отвращали от Него лице свое; Он был презираем, и мы ни во что ставили Его (Ис 53,1-3).\nЛикуй от радости, дщерь Сиона, торжествуй, дщерь Иерусалима: се Царь твой грядет к тебе, праведный и спасающий, кроткий, сидящий на ослице и на молодом осле, сыне подъяремной (Зах 9,9).\nЁн, будучы ў постаці Бога, не скарыстаў з таго, каб быць нароўні з Богам, але выракся самога сябе, прыняўшы постаць слугі, прыпадобніўшыся да людзей. І з выгляду стаўшы як чалавек, прынізіў сябе, будучы паслухмяным ажно да смерці, смерці крыжовай. Таму Бог узвысіў Яго і даў Яму імя па-над усялякае імя (Флп 2,6-9).\nБог скарыў свой народ\nКалі мы разумеем, наколькі Бог палюбіў пакорных, калі мы разумеем, што гэта характар Яго народа, Яго дзяцей, калі разумеем, што пакора ёсць абсалютна неабходным элементам для глыбокіх і сапраўдных адносінаў з Богам, то зможам таксама зразумець, што часам Бог дзіўным чынам вучыць нас пакоры. Гэты працэс навучання Біблія называе словам «скарыць». Канечне, калі мы думаем пра тое, што Бог нас скарае, то чалавечай радасці ад гэтага, шчыра кажучы, няшмат, бо нам можа здавацца, што гэта штосьці накшталт «дзедаўшчыны», што Бог нібы хоча паглядзець, ці вытрываем мы. Менавіта гэтак часта мы сябе і адчуваем, калі Бог нас скарае. І менавіта таму, каб мы не рабілі такой высновы, нам найперш трэба зразумець неабходнасць пакоры ў адносінах з Богам. Калі мы самі не скарымся і калі Бог нас, па сваёй міласці, не скарыць, то нашыя адносіны з Ім не маюць перспектываў.\nУ кантэксце нашых разважанняў хачу прызнацца, крыху са страхам і здзіўленнем, што я пачаў назіраць за сабой дзіўную ціхую радасць, калі бачу, як у свеце здараюцца нейкія глабальныя бедствы. Не, гэта не зларадства, не злоба, не зайздрасць і не злапамяцтва. Гэта радасць духоўная, а не чалавечая. Яна ціхая, крыху можа й нелагічная. Напрыклад, калі я бачу крызіс пакліканняў да святарства, да манаства, калі бачу, як Божыя служыцелі пакідаюць сваё пакліканне і ідуць у свет. Здаецца, ну чаму тут радавацца? Гэта ж трагедыя, і сапраўды – гэта трагедыя! Але Хтосьці глыбока ўва мне паказвае іншыя рэчы. Напрыклад, на тое паказвае, што гэта працэс ачышчэння. Бог штосьці хоча нам праз гэта паказаць, Бог хоча скарыць нас перад Ім.\nПадобныя рэчы я перажываю таксама, калі чую пра прыродныя катаклізмы, калі гінуць людзі і чалавек не пануе над сітуацыяй, над фінансавымі абваламі на біржах. І нават цяпер, падчас трагедыі распаўсюджвання каронавіруса, мне хочацца сказаць: навука ўсяго не вырашае, чалавек не гаспадар свайго жыцця, не гаспадар над прыродай. Высокія тэхналогіі, запасы золата, зброі і грошай не даюць адказаў на складаныя пытанні і не даюць гарантыі даўгалецця. Ва ўсіх гэтых чалавечых трагедыях я бачу, як Бог нібы запрашае нас з пакорай паглядзець у Яго бок, а не ў бок палітыкі, навукі, медыцыны і г.д. Думаю, што менавіта так Бог нас скарае. Так скараў людзей тысячы гадоў і ў гэтым Яго агромністая міласэрнасць. І слава Богу за гэта! Разумею, як гэта страшна гучыць, але думаю, што так ёсць, менавіта такія падзеі адбываюцца ў духоўным свеце. Не магу сказаць, што Бог плануе гэтыя падзеі-трагедыі, але дазваляе ім быць і тым самым можа нас скараць. Цікава, што многія айцы Касцёла пісалі, што найбольш нас скарае перад Богам смерць. У абліччы блізкай смерці чалавек можа выразна адчуць, хто ён, а хто – Бог.\nАдзін вядомы праваслаўны падзвіжнік, калі трапіў у сталінскі лагер, стаў пытацца ў Бога: за што? І атрымаў такі адказ: а памятаеш, ты прасіў Мяне, каб Я навучыў цябе пакоры… Дык вось, вучыся, гэта Мая школа пакоры…\nПаўтаруся: гэты працэс, калі Бог нас, у сваёй дабрыні, скарае, зусім не новы. Найперш гэтую школу праходзіў ізраільскі народ. Перш чым ён стане народам выбранным, народам Запавету, народам Божага Сына, народам Месіі, ён павінен будзе скарыцца перад Богам. Сам, ён, вядома, на такое пайсці ніяк не мог, і таму Бог пачынае яго скараць:\nИ помни весь путь, которым вел тебя Господь, Бог твой, по пустыне, вот уже сорок лет, чтобы смирить тебя, чтобы испытать тебя и узнать, что в сердце твоем, будешь ли хранить заповеди Его, или нет; Он смирял тебя, томил тебя голодом и питал тебя манною, которой не знал ты и не знали отцы твои, дабы показать тебе, что не одним хлебом живет человек, но всяким [словом], исходящим из уст Господа, живет человек; одежда твоя не ветшала на тебе, и нога твоя не пухла, вот уже сорок лет. И знай в сердце твоем, что Господь, Бог твой, учит тебя, как человек учит сына своего… питал тебя в пустыне манною, которой не знали отцы твои, дабы смирить тебя и испытать тебя, чтобы впоследствии сделать тебе добро, и чтобы ты не сказал в сердце твоем: "моя сила и крепость руки моей приобрели мне богатство сие" (Втор 8,2-5.16-17).\nМоисей и Аарон пришли к фараону и сказали ему: так говорит Господь, Бог Евреев: долго ли ты не смиришься предо Мною? отпусти народ Мой, чтобы он совершил Мне служение (Вых 10,3).\nБог скарае свой народ шмат разоў з прычыны іх грахоў, нявернасці, з прычыны ідалапаклонства, або жадання стаць самастойнымі, незалежнымі ад Бога. Як правіла, Бог скараў народ вайной, хваробай або рабствам. І толькі самыя чуйныя бачылі ў гэтым руку Божую. Усе астатнія бачылі толькі палітыку і акупантаў. Падобным чынам Бог скарае кожнага веруючага ў большай ці меншай ступені. Часам Біблія ўжывае слова «выпрабоўвае». Не зусім тое ж самае, але блізкае па сэнсу.\nСкарыцца перад Богам\nВеруючы чалавек, адкрываючы сваё ўласнае месца ў гэтым свеце і перад Богам, сам даходзіць да пераканання, што перад Богам трэба скарыцца, а калі не хочацца, то трэба змусіць сябе да гэтага працэсу. Думаю, што Бог пачынае скараць чалавека ці народ тады, калі веруючыя самі не распачынаюць гэтага працэсу. Часам здараецца, што веруючы нібы і стараецца скарыць сябе перад Богам, але ўсё роўна можа дайсці да такой мяжы, калі захоча сказаць: ну колькі можна скараць сябе, нешта ж і я магу зрабіць без Бога. І вось тады Бог зноў пачынае скараць. Нам вельмі цяжка прыняць тое, што сапраўды без Бога мы нічога не можам і што самі мы нішто. І як бы мы ні стараліся сябе скарыць перад Ім, то ўсім нам хочацца вывесці простыя заканамернасці: мы самі па сабе дахаем, спім, думаем, нараджаемся. Калі веруючы так пачынае думаць, то Бог зноў часта можа пачаць скараць яго, каб паказаць, што нават кожны рытмічны ўдар нашага сэрца адбываецца не сам па сабе, а толькі ў залежнасці ад Яго.\nПершы крок нашай пакоры перад Богам – пакаянне. Гэта той момант, калі мы пачынаем разумець, што ў Яго трэба прасіць прабачэння, хаця, здаецца, я Яму ж нібыта нічога дрэннага і не зрабіў.\nЯскравым вобразам такой пакоры з’яўляюцца: прыпавесць пра малітву мытніка ў святыні, блудніца, якая плача каля ног Езуса, разбойнік, які прызнае на крыжы сваю віну, блудны сын, які вяртаецца да айца. Усе яны скарылі сябе перад Богам з прычыны сваіх грахоў і атрымалі прабачэнне і апраўданне. Асаблівай увагі заслугоўвае прыпавесць пра мытніка:\nРасказаў таксама прыпавесць і некаторым упэўненым у сваёй праведнасці, якія пагарджалі іншымі: «Два чалавекі зайшлі ў святыню памаліцца: адзін фарысей, а другі мытнік. Фарысей, стаўшы, маліўся сам сабе так: “Божа, дзякую Табе, што я не такі, як іншыя людзі, рабаўнікі, несправядлівыя, распуснікі або як гэты мытнік. Пашчу два разы на тыдзень, даю дзесяціну з усяго, што набываю”. А мытнік, стоячы воддаль, не адважваўся нават падняць вачэй да неба, але, б’ючы сябе ў грудзі, казаў: “Божа, будзь міласцівы да мяне, грэшнага”. Кажу вам, што менавіта гэты пайшоў да дому свайго апраўданы, а не той, бо кожны, хто ўзвышае сябе, прыніжаны будзе, а хто прыніжае сябе, будзе ўзвышаны» (Лк 18,9-14).\nЗразумела, гаворка тут не пра прыніжэнне сябе дзеля самога прыніжэння. Магчыма, мытнік, пазнаючы свае грахі, проста адкрыў праўду пра самога сябе, а фарысей якраз гэтай праўды не бачыў. Глыбіня гэтай прыпавесці не ў прыніжэнні, а ў здольнасці ўбачыць праўду.\nВеруючы чалавек скарае сябе перад Богам не толькі з прычыны свайго граху. Мы скараем сябе таксама тады, калі адкрываем сваю прыродную немач перад Створцам, адкрываючы Яго сілу, Яго ўладу, мудрасць, дабрыню. Скарыць сябе перад Богам – гэта, між іншым, прызнаць, што Ён мне нічым не абавязаны. Ён не абавязаны адказваць мне, лячыць мяне, бараніць ад ворагаў, дапамагаць мне. Проста не мае такога абавязку, а я не маю права гэтага ўсяго патрабаваць ад Яго. Усё, што Бог дае, Ён дае па сваёй міласці, а не таму, што Ён мне штосьці павінен. Калі веруючы чалавек пачынае гэта разумець, то скараецца перад Створцам не столькі як грэшнік, колькі як убогае стварэнне. Як жа гэта выдатна разумеў прарок Ісая!\nГоре тому, кто препирается с Создателем своим, черепок из черепков земных! Скажет ли глина горшечнику: "что ты делаешь?" и твое дело [скажет ли о тебе]: "у него нет рук?" Горе тому, кто говорит отцу: "зачем ты произвел [меня] на свет?", а матери: "зачем ты родила [меня]?" (Іс 45,9-10).\nКакое безрассудство! Разве можно считать горшечника, как глину? Скажет ли изделие о сделавшем его: "не он сделал меня"? и скажет ли произведение о художнике своем: "он не разумеет"? (Іс 29,16).\nДумаю, што многія фрагменты Святога Пісання кажуць нам менавіта пра пакору перад Створцам, які ўсё ведае, усё разумее, які мудры.\nИ сказал Господь Моисею, говоря: также в девятый [день] седьмого месяца сего, день очищения, да будет у вас священное собрание; смиряйте души ваши и приносите жертву Господу; никакого дела не делайте в день сей, ибо это день очищения, дабы очистить вас пред лицем Господа, Бога вашего; а всякая душа, которая не смирит себя в этот день, истребится из народа своего (Левит 23,26-29).\nКалі хто думае, што ён лепшы, а не з’яўляецца такім, той ашуквае самога сябе. Няхай кожны ацэньвае свае чыны, і тады толькі ў самім сабе будзе мець славу, а не ў іншым (Гал 6,3-4).\nТы кажаш: “Я багаты і разбагацеў, і ні ў чым не маю патрэбы”, а не ведаеш, што ты няшчасны і варты жалю, убогі, сляпы і голы. Раю табе купіць у Мяне золата, ачышчанае агнём, каб ты разбагацеў, і белую шату, каб ты апрануўся і каб не быў бачны сорам тваёй галечы. Бальзамам памаж свае вочы, каб бачыць (Ап 3,17-18).\nСкарыць сябе, але як?\nПаспрабуем звярнуць увагу на некалькі момантаў, якія падаюцца важнымі ў нашай тэме.\nГэта вельмі характэрная рыса пакоры, і мы пра яе ўжо ўзгадвалі. Скарыцца – азначае прыняць розную праўду, як добрую, так і кепскую. Мы пра гэта ўжо крыху казалі. Гэта можа быць праўда пра наш грэх, праўда пра тое, што паміраем, праўда пра невылечнасць хваробы, праўда пра тое, што нехта не меў прыкладу добрай сям’і і не ведае, як яе стварыць, праўда пра залежнасць і сузалежнасць, праўда пра фізічныя абмежаванні, пра тое, што мы не маем уплыву на падзеі ў дзяржаве, на палітыку і г.д. Гэты спіс “праўдаў” можна множыць бясконца. Памятаю, як мяне вельмі ўразіла адна гісторыя, калі жанчына памірала ад раку і ў яе былі ўжо апошнія стадыі гэтай хваробы. Жанчына была веруючай пратэстанткай і не жадала змірыцца з тым, што памрэ. Яна пераконвала сябе і іншых, што Бог яе аздаровіць, змушала сябе паверыць у тое, што Бог учыніць паводле яе планаў толькі таму, што яна верыць. За дзень да смерці яна паклікала доктара і сказала: перадайце маёй маме, што я ўсё ёй прабачаю і мне вельмі шкада, што я так і не змагла з ёй развітацца. Пасля яна паклікала праваслаўнага святара, паспавядалася і на наступны дзень памерла. Яна скарылася перад Богам за дзень да смерці.\nУсе гэтыя “праўды”, з якімі нам часам даводзіцца змірыцца, можна падзяліць на некалькі групаў. Першая – праўда пра наш грэх. Другая – праўда пра нашу чалавечую абмежаванасць і Божую веліч (прыняць Бога Створцу). Трэццяя – праўда пра наша выбранства. На апошняе хачу асаблівым чынам звярнуць увагу. Нам часта цяжка не толькі прыняць наш грэх і слабасць, але некаторым нават яшчэ цяжэй прыняць тое, што Бог дае нам, грэшным, слабым і нікчэмным, нейкае заданне, нейкую місію, пакліканне, дары духоўныя. Гэта крыху дзіўна, але сапраўды трэба было блуднаму сыну мець пакору, каб пасля сваіх прыгодаў прыняць ад Айца сандалі на ногі і пярсцёнак на руку. Калі мы чуем словы Пятра “адыдзі ад мяне, Пане, бо я чалавек грэшны”, то з аднаго боку тут гучыць пакора Пятра адносна сваёй грахоўнасці, а, з іншага боку, і непакора адносна Божага выбранства. Мы ведаем, што Хрыстос прынізіў Сябе, але, разам з тым, чытаем у Евангеллі ад Яна: Езус жа, ведаючы ўсё, што павінна з Ім стацца, выйшаў і сказаў ім: «Каго шукаеце?» Яму сказалі: «Езуса з Назарэта». Кажа ім: «Гэта Я!» Стаяў жа з імі таксама Юда, які выдаў Яго. І калі Ён сказаў ім: «Гэта Я!», яны адступілі назад і ўпалі на зямлю (Яна 18,4-6).Езус не кажа: Ну што вы… не трэба… я толькі чалавек… Езус ведае, чаму яны ўпалі, бо Ён назваў Імя Таго, хто аб’явіўся Майсею. Езус ведае сваю годнасць, ведае, хто Ён і якое заданне выконвае. Таму і мог спакойна прапаведваць, даказваць, спрачацца і г.д.\nНекаторым можа здавацца, што калі мы не прымаем Божага задання, калі хаваемся ад яго, то нічога страшнага не дзеіцца. Не сказаў бы, што гэта не страшна. У свеце дзейнічае таемнае правіла, якое гучыць наступным чынам: калі адпаведныя людзі не займаюць свайго месца ў жыцці, то гэтае месца зоймуць неадпаведныя. Гэтае правіла дзейнічае паўсюль. Калі кампетэнтны чалавек не будзе выказвацца, то замест яго выкажуцца некампетэнтныя. Калі прарокі будуць маўчаць, то загавораць ілжэпрарокі. Зразумела, што кожнае заданне ад Бога павінна быць дакладна распазнана, але гэта ўжо іншае пытанне і іншая тэма. Я часта згадваю словы Акуджавы і мне хочацца іх паўтараць у многіх выпадках: Дай рвущемуся к власти навластвоваться всласть. Але, калі добра падумаць, то тут ёсць і праблемка. Думаю, што гэта наша пасіўнасць нібыта ў імя пакоры вельмі часта не адпавядае Божым планам і за ўсім гэтым нават крыецца замаскіраваная непакора, страх перад прыняццем праўды.\nСкарыцца перад Богам, а не перад чалавекам\nГэты момант неадназначны і складаны, але хочацца, каб мы яго пачулі. Біблія шмат разоў кажа нам, што трэба быць чалавекам пакорным і мірным у адносінах да свецкай і духоўнай улады, да бацькоў, да мужа. У нейкіх момантах Бог праз прарокаў прызывае скарыцца перад ворагам і акупантам, бо яны былі бічом Божым на норад выбраны з прычыны грэхападзення. З прычыны свайго граху цар Давід скарыўся перад чалавекам, які кідаў у яго камяні. І такіх гісторый можна знайсці даволі шмат. Але ўсе яны маюць адно “але”. Веруючы чалавек разумее, што за гэтымі людзьмі стаіць Бог, Яго Воля. Такім чынам, яны скараюцца не перад чалавекам, а перад Богам, які можа дзейнічаць праз чалавека. Ці заўсёды Бог дзейнічае праз чалавека? Не! Калі Галіяф ішоў з мячом на Давіда, то Давід усведамляў, што Бог не пасылаў гэтага ворага, і таму з ім трэба змагацца, а не скарацца перад ім. Але зусім інакш зробіць Давід у адносінах да Семея, бо зразумее, што гэтаму чалавеку Бог дазваляе прыніжаць Давіда, і тут трэба скарыцца (2 Цар 16, 5-12).\nГэтая тэма вельмі цяжкая для нас, беларусаў. Вельмі часта мы не гатовыя скарыцца там, дзе павінны скарыцца, але затое ціхенька можам сядзець там, дзе трэба праявіць супраціў. Нашую гэтак званую “пакору” часта можна назваць зусім іншымі словамі – страхам, маладушнасцю, адсутнасцю пачуцця ўласнай годнасці, нізкай самаацэнкай.\nАскеза і пакора\nМы ўжо казалі пра тое, што часта ў хрысціянстве можна бачыць яўны перагіб пакоры, што хутчэй нагадвае нават “дзедаўшчыну” – ты павінен рабіць так і так, бо табе загадалі і нават не маеш права штосьці аспрэчваць. Зразумела, што гэта паталогія і перагіб. Але, разам з тым, чалавеку, які ніколі не скараў сябе, часам карысна скаштаваць такой “дзедаўшчыны” і скарыць сябе там, дзе зазвычай людзі не павінны сябе скараць. Гаворка тут пра крайнасці. Чалавек, які шмат есць, павінен навучыцца галадаць. Падобна і чалавек, які ўвесь час дамагаўся, каб рабілі па-ягонаму, часам павінен згадзіцца на нелагічныя нават учынкі, якія яго прыніжаюць, для таго, каб пачаць ламаць сваю пыху.\nПакора і лянота\nДля многіх з нас паўстае пытанне: да якога моманту трэба змагацца і нечага там дабівацца, а калі трэба скарыцца перад рознага роду стыхіямі. Зразумела, што адназначнага адказу няма, бо гаворка ідзе пра розныя сітуацыі. На такога роду пытанні для мяне заўсёды добрым прыкладам з’яўляецца Марта Робэн, якая скарылася перад сваім паралічом, бо зразумела, што ў гэтай хваробе для яе быў Божы план. Але пакуль яна гэтага не зразумела, то змагалася з хваробай гадамі. Калі да Марты прыязджалі хворыя людзі, яна казала ім: змагайцеся, не апускайце рук, маліцеся, не паддавайцеся.\nДумаю, цяжка сутнасць пакоры зразумець лянівым людзям, якія нават не пачалі сваё змаганне. Адназначна, што няма сэнсу казаць пра тое, што трэба скарыцца, калі ты не намучыўся у барацьбе. У нейкім сэнсе вельмі тут трапным будзе вобраз Пятра, які кажа: Пане, мы ўсю ноч лавілі, мы намучыліся, гэта ўжо не мае ніякага сэнсу, але добра, я гатовы скарыцца і закінуць сеці чарговы раз толькі таму, што Ты так кажаш, хоць гэта і не лагічна.\nЧаста мы задаём пытанне: ці нам яшчэ трэба за чалавека маліцца, ці ўжо трэба здацца і скарыцца? Шчыра кажучы, у мяне няма адказу на такія пытанні. Часам я сам не знаходжу адказу на падобныя пытанні, калі іх задаю сабе, ці Богу. Я гатовы да любога адказу і варыянту. Я гатовы перастаць маліцца і гатовы маліцца яшчэ мацней, абы толькі хто мне даў адказ, што рабіць, як у той альбо іншай сітуацыі будзе правільна. Бо хочацца быць упэўненым, хочацца не памыліцца. Я гатовы на высілак, абы толькі не памыліцца. І якраз у гэткай гатоўнасці няшмат пакоры. Скарыцца ў такіх пытаннях – гэта значыць, прыйсці да Бога і сказаць: я бязрадны, я не ведаю, што рабіць, у мяне няма рашэння, я выношу гэтае пытанне на святло перад Табой, давяраю яго Табе. За такой паставай крыецца наша чалавечая бязраднасць і спроба па-дзіцячы даверыцца Яму. Часта мы не атрымаем ніякага адказу і тады мы ў веры, што былі пачутыя Ім, прымаем нейкае рашэнне і гатовыя несці адказнасць за яго.\nКалі вы паспрабуеце адчуць, ці перажыць апісаную мною сітуацыю, то зможаце заўважыць, што, шукаючы правільнага беспамылковага рашэння, мы не знаходзім для сябе супакою. Калі ж мы прыходзім да Бога і вызнаём сваю немач і бязраднасць, то можам перажываць спакой з прычыны таго, што Ён нас не адкідвае, а прымае як слабых сваіх дзяцей. Гэты спакой нам дае пакора. Гэта важны нюанс. Раней мне здавалася, што скарыцца – значыць спакойна прыняць нейкую некамфортную сітуацыю. Цяпер бачу крыху больш. Скарыцца – значыць, пагадзіцца з сітуацыяй (з праўдай, з немаччу), а ў выніку часта прыходзіць спакой.\nСкарыцца перад свабодай дзеяння Бога\nразважаю ў сэрцы сваім, і дух мой дапытваецца:\nБуду ўспамінаць справы Пана,\nбуду ўспамінаць Твае даўнія цуды. (Пс 77, 5-12).\nПрацытаваны тут псальм паказвае нам яшчэ адну важную сферу, перад якой мы павінны скарыцца. Бог дзейнічае, калі хоча і як хоча. Ён не абавязаны пунктуальна благаслаўляць нас, рэгулярна адказваць, рашаць нашыя праблемы па нашым патрабаванні. У Бога ёсць свой час для дзеяння. І я не ведаю, чаму Ён столькі часу не вырашаў маю асабістую праблему, чаму не даў пазнаць сілу Духа Святога раней. Мы не ведаем, чаму Бог не сустрэўся з Саўлам да таго, як адбылося забойства Стэфана. Здаецца, прыйшоў бы Езус да Саўла на месяц раней і Стэфан жыў бы, і прапаведаваў бы Евангелле. Нам гэтага ніколі не зразумець. Мы можам толькі ў пакоры прыняць, што ў Бога свой час, што Ён мудра кіруе і што Ён добры.\nАўтар псальму (магчыма, цар Давід), задае пытанні: няўжо Ты перастаў благаслаўляць, перастаў літавацца, размаўляць з намі? І сам жа нібы адказвае: ну, перастаў і перастаў… мае на тое права… а я буду ўзгадваць тыя часы, калі было інакш, калі я адчуваў Яго руку побач!..


Навукоўцамі знойдзены новыя планеты | Дзедзіч - Берасце вачыма моладзі\nПяць новых планет за межамі Сонечнай сістэмы выявіў у 2009 годзе арбітальны тэлескоп “Кеплер”. Як піша газета The Times, гэта стала самым буйным дасягненнем мінулага года.Для гэтага тэлескоп на працягу трох гадоў даследуе 156 тысяч сістэм Млечнага шляху.\nАстраномы спадзяюцца з дапамогай “Кеплера” знайсці каля сотні планет цвёрдага тыпу, якія занадта малыя для таго, каб іх можна было заўважыць з Зямлі. Яны спадзяюцца, што 50 з іх будуць знаходзіцца на такой адлегласці ад сваіх зорак, якое дазволіць выказаць здагадку наяўнасць на іх умоў, неабходных для існавання і развіцці жыцця.\nЗаўважаныя “Кеплерам” нябесныя целы значна больш Землі. Па сваіх памерах яны супастаўныя з Юпітарам ці Нептунам. Акрамя гэтага, яны размешчаны блізка да зорак, вакол якіх круцяцца, таму тэмпература паверхні гэтых газавых гігантаў вельмі высокая, што робіць немагчымым прысутнасць на іх жыцця.\nThe Times Сонечная сістэма


Кніга Аляксея Палачанскага “Мой цвік” — прыклад маладой беларускай прозы, дзе ўздымаюцца праблемы сучаснасці праз унутраны свет лірычнага героя і персанажаў апавяданняў. Насычанасць тэкстаў разважаннямі і сканцэнтраванасць на ўнутраных спробах зразумець сябе ў гэтым свеце ствараюць атмасферу адчужанасці і разгубленасці, што набліжае дэбютную кнігу А. Палачанскага да такіх кірункаў літаратуры, як экзістэнцыялізм і экспрэсіянізм.\nАляксей Палачанскі — празаік. Пісаць пачаў з шасці гадоў, а нешта ўцямнае стала атрымлівацца, як паступіў у БДУ. Скончыў радыёфізічны факультэт. За час вучобы апавяданняў назбіралася на цэлы зборнік на больш як 100 старонак. “Мой цвік” — дэбютная кніга аўтара.\nРаманы былі старымі сябрамі і далёкімі сваякамі. Cтарэйшы з іх, каб адпавядаць свайму годнаму ўзросту, мог выпіць вядро і толькі для прыліку закусіць нейкім абрыўкам пазалеташняга агурка. Малодшы затое ўмеў ездзіць на камбайне. Яны ведалі адзін аднаго ўсё жыццё, і нават іхныя ўнукі сябравалі, пакуль не паехалі ў горад вучыцца. Да таго ж жылі яны недалёка і кароў пасвіць ім заўсёды выпадала разам.\nАднойчы ўлетку — другі раз за год — давялося ім зноў ісці ў поле. Выганялі яны а палове на восьмую, а вярталіся назад ужо бліжэй да дзявятай. Увесь гэты дзень яны сядзелі ля дарогі ці ў цені пад бярозамі і ўсё елі. “Лічы — пілі”, — як прызнаваўся старэйшы Раман. Пілі яны павольна — “да толку”, — як казаў той самы Раман, казаў, адмыслова расцягваючы сярэднюю літару: “Да то-олку”, — з усведамленнем уласнай важнасці і дасведчанасці. Пілі павольна, увесь час закусваючы жончынымі прысмакамі: каўбасамі, салам, галубцамі. І такім парадкам ішлі яны аж да вечара, а як нічога не здаралася, то пачыналі дзяды бессаромна пляткарыць і абгаворваць ці не ўвесь раён.\nНішто не магло схавацца ад іх уніклівага пад старасць розуму і пільнай увагі.\n— Ці чуў, што гэны — Гэнка з пажаркі — кажа? — пытаў Раман малодшы.\nЯны былі вонкава непадобныя, гэтыя дзяды, і хоць розніца між імі была ўсяго гадоў пяць, выглядалі яны зусім па-рознаму. Малады Раман — так іх і звалі: Раман Малады і Раман Стары — вусоў не насіў, затое меў яшчэ густыя і павойныя валасы, ягоная жонка штомесяц падстрыгала іх пад маладзік. Вушы былі крыху адтапыраныя, выглядаў ён праставата, напэўна з-за вялікіх зубоў, на дзіва добра захаваных, што вылазілі наперад з разамкнёных вуснаў. Стары Раман меў больш паважны выгляд, які, аднак, не замінаў яму часам улазіць у такія гісторыі, пра якія ўзгадваў ён пазней дужа неахвотна. Ён таксама быў трохі аблавухі, але меў моцную ніжнюю сківіцу, яна вельмі хутка абрастала шчэццю. Ростам ён быў ніжэйшы за сябра, але спрытнейшы за яго, асабліва на язык.\n— Тады вып’ямо спачатку, — перабіў ён сябра і адразу наліў на два пальцы. — Пасля ўжо, гэтыя ўсе размовы… Ну, давай.\n— Да толку, да то-олку, — дадаў ён, адкусіўшы сваю палову галубца. — Дык што там Гэнка гэны?\n— Да прыдуркі гэтыя — з Мацюкоў. Пацаны нейкія — па начох швэндаюцца, рабіць ім няма чаго. Дык Гэнка кажа, што і міліцыя ўжо з раёна прыязджала. Шукалі нечага, вымяралі, запісвалі.\n— Дык я ведаю, чаго ты мне расказваеш? Гэта яны шчэ на тым тыдні прыязджалі.\n— Чаго ж яны ўвесь гэны вэрхал узнялі?\n— А хто яго ведае. Кажуць, усё тыя хлопцы, халера. З Мацюкоў. Пабілі, паламалі вокны,\nлаўкі. Гароды патапталі. А яшчэ — мазгоў-та! — знакі пагнулі і павыцягвалі. Мазгоў-та!\n— Якія знакі?\n— Ну дарожныя гэныя. Паламалі іх, папсавалі. Адзін, кажуць, Базылісе ў гарод кінулі, а іншы — чуеш? — у акно ў трынаццатым доме ўсунулі! Мазгоў-та!\n— А-ёй! Гэта што, там, дзе стараста жыве?\n— Ну! А я што кажу. Ну, давай.\nЯны сядзелі так да вечара, выпівалі і абмяркоўвалі хлопцаў-недарэкаў. І час ад часу з прыдарожных зарасцяў чуўся і ляцеў па полі сярод цёплых трыбухатых кароў з раздзьмутымі ад малака вымямі смачны і густы бас: “Да то-олку!”\nКалі Раманы вярталіся з поля, то зайшлі да Рамана Маладога закусіць трохі ды тэлевізар паглядзець. Яны сядзелі ў сенцах, пакуль жонка бегала вакол іх, ладзіла вячэру.\n— Ну, давай, — сказаў Раман Стары, а Малады паддаў:\n— За свята, — бо якраз па тэлевізары паказвалі нейкі ці то парад, ці то салют.\nЯны яшчэ трохі пасядзелі, есці Стары Раман не хацеў, таму выпілі на дарогу, і ён падняўся.\n— Дык а што там за свята гэтае? — падаў ён руку сябру. Той паціснуў плячыма, і Стары\nРаман махнуў рукой. — А мне што, на самай справе? Да толку!\nКалі Стары Раман сышоў, Малады пачуўся нечакана вальней. Прысутнасць старэйшага сябра трохі гняла яго, бо сам нібыта сыходзіў на іншы план. Ён лічыў яго больш дасведчаным за сябе, але часам моўчкі з ім не пагаджаўся. Цяпер, калі ён застаўся паўнавартасным гаспадаром, можна было добра пасядзець, увайсці ў свае правы і нават прыкрыкнуць на жонку — адчуць сябе галоўным. Жонка толькі ўздыхала, ківала галавой і звала мужа есці.\nРаман сеў на ганку і скруціў цыгарку з газеты. Побач была ўся яго няхітрая гаспадарка, сад, гарод, худоба. Жонка хадзіла туды-сюды з вядром, сыпала нешта качкам, даіла карову. Раман глядзеў перад сабой адсутным позіркам, круціў цыгарку між пальцаў, а думкі вярталіся да тых хлопцаў. Што ж яны гэта такое надумалі? Паставілі на вушы ўсё сяло. Завялі сабе толькі праблем. І дзе-та яны зараз?\nРаман думаў пра тое, што, мабыць, гэта маладосць такая, што ў маладосці і думкі, і ўчынкі маюць зусім іншыя мэты, чым у яго веку. І што такія людзі, як Стары Раман ці жонка, ніколі гэтага не зразумеюць. І яшчэ ён усё намагаўся ўзгадаць, што сам думаў у маладосці.\nЖонка ўсё мітусілася побач, і ён раптам сказаў галасней, чым звычайна:\n— Ды сядзь ты ўжо, пасядзі! Цэлы дзень бегаеш — не набегаешся.\nЖонка здзіўлена спынілася, не выпускаючы з рук вядро. “Сядай, сядай”, — паўтарыў Раман і пасунуўся. Жонка прысела, але неяк нясмела, на край, бы збіралася зараз жа ўставаць.\nНейкі час сядзелі моўчкі: Раман задуменна сагнуўшыся і ўтаропячыся сабе ў ногі, а жонка\nглядзела туды-сюды на непрыбраны падворак, на хлеў, на градкі. Тады Раман сказаў:\n— А памятаеш, як мы калісьці хацелі… паехаць. Куды мы хацелі?\nЁн казаў голасам старога паддатага летуценніка, а жонка адказвала лагоднай, але будзённай гаворкай, нібы ўшчувала малога:\n— Ну, памятаю. На мора, мусіць, збіраліся.\n— …а тады думалі: можа, бліжэй куды… у горад хоць…\nЖонка маўчала, і праз нейкі час ён насмеліўся:\n— Дык што, а паехалі кудысь, як мы тады хацелі! Хоць адпачнём трохі, не ўсё табе тут маяцца.\n— Да што ты, стары, завёўся сёння? Куды я табе паеду, калі ж тут во, гаспадарка, усё. Курэй пусціш, свінням дасі, там на гародзе корпаешся — Ванда прыйдзе язык пачасаць, карову падаіць, вось табе і ноч. А есці гатаваць хто будзе? Куды нам ужо ехаць, ідзі лепш вячэраць, пакуль не таго.\nЯна падхапіла вядро і пабегла, пабегла. А Раман застаўся гэтак жа сядзець на ганку. Яму раптам стрэльнула: як ён быў малады і як усё думаў, хацеў. І як думаў, што можа ўсё змяніць, калі толькі сабрацца як след. І вось мінула сорак год, а ён ні разу так і не ўзгадаў пра гэта. “І гэта ж усё я быў, — працягваў Раман — Не хтосьці іншы”. Ён адкінуў цыгарэту ўбок, але адразу пацягнуўся за ёй і запаліў. Падумаў пра заўтрашні дзень і моцна пазяхнуў. “Трэба будзе трактар у Івана… дроў выпісаць з кубаметр… дый парэчкі пачынаюцца… і скасіць ля плота”, — вярталіся думкі да звыклага парадку, а потым Раман моцна, з прысвістам, зацягнуўся і неяк здзіўлена плюнуў:\n— Але ж хлопцы гэтыя… халера іх!\nУначы Раман падняўся на вядро, а пасля ўсё ж вырашыў выглянуць на двор. Выйшаўшы за дзверы, ён сцепануўся і смачна ўдыхнуў летняе паветра. Месяц вісеў над дахам, як кавалак гарэзнага сыру. Было трохі смешна бачыць яго вось так, на небе, побач з комінам — дакладна як на малюнку, толькі Раман не ведаў на якім. “Пайду трохі выйду на вуліцу, толькі гляну, як там”, — Раман адхінуў старую брамку і выйшаў на дарогу. Вуліца была апусцелай, а клёны клалі на яе свае цені. Раман пастаяў, паглядзеў у адзін бок, у другі, потым пакрочыў уздоўж плота. Ён адчуваў амаль юнацкае хваляванне і ўсярэдзіне нешта трымцела. “Дзе-та зараз Раман?” — падумаў ён пра сябра, пра тое, што той, напэўна, спіць ужо даўно, і ад гэтай думкі яму трохі паспакайнела. Ён не хацеў бы зараз сустрэць яго. Няхай, можа, у іх і ёсць нейкія агульныя заняткі, і выпіць разам таксама бывае добра, але ў цэлым яны былі розныя, і Раман Малады не хацеў, каб сябар ведаў пра гэта.\nРаптам Раман заўважыў, што ён стаіць побач з трынаццатым домам. Гэта быў той самы дом старасты, пра які ўзгадвалі ранкам. Акно на верандзе было ўжо заменена, і стараста са\nСтарасціхай ціха спачывалі ў сваіх ложках. Тут жа стаяў і той самы злапомны знак з лічбай “40”, які пабываў у хаце. Яго ўкапалі нанова, падраўнялі і не было бачна ніякіх слядоў хуліганства. Раман ізноў глянуў на месяц і пайшоў далей, але ўвесь час азіраўся, бы злодзей, каб не пабачыць каго яшчэ, асабліва свайго сябра.\nНа скрыжаванні рос стары клён, а пад ім стаяў уторкнуты знак з перагорнутым трохкутным шчытом. Знак быў не на металічным забетанаваным слупе, а на звычайным драўляным, проста ўкапаным, таму варта было яго толькі як след разгойдаць і можна было\nвыцягнуць. Раман абапёрся на яго і нечакана для самога сябе моцна пхнуў. Хіснуў туды, сюды. Ён паваліў знак на зямлю, схапіў аберуч і адцягнуў пад дрэва, а сам схаваўся ў цені.\nЯшчэ раз азірнуўшыся і, нікога не ўбачыўшы, пайшоў звычайным крокам, толькі крыху хутчэйшым. Праз дарогу ён паваліў такі ж знак і далей ішоў ужо смела, як гаспадар. Месяц хітра назіраў за ім з неба, а Раману было смешна ад гэтага і яшчэ яму здавалася, што месяц яго ўхваляе.\nНа другім канцы вуліцы пачуўся шум і звон пабітага шкла. Раман насцярожыўся і схаваўся пад плот. Ён падумаў, што гэта зноў тыя ж хлопцы, але пачуў, што бяжыць толькі адзін чалавек. Раман выйшаў яму насустрач…\n— Раман! І ты тут! — ускрыкнулі абодва.\n— Ды ўсё гэтыя хлопцы… — паспрабаваў апраўдацца нехта.\n— Ніяк з галавы не йшло.\n— Пабеглі… Да старасты гэтага.\nЯны кінуліся назад, да трынаццатага дома. Стары Раман задыхаўся, і яны перайшлі на крок. Дзяды ішлі і размахвалі рукамі, а іх вочы зіхацелі зухаватай удаласцю. Цені цягнуліся на другі бок вуліцы, да хат, якія выглядалі занядбанымі і пустымі. Перайшлі праз скрыжаванне з двума паваленымі знакамі і пракраліся пад клёнамі.\nЗнак “40” побач з домам старасты стаяў пад самым ліхтаром. Ані не бянтэжачыся, дзяды падышлі і ўжо спрактыкавана, бясшумна выцягнулі яго з зямлі. Малады Раман пералез праз плот, а Стары перасунуў яму знак, намагаючыся не шумець. Яны падабраліся пад самую хату, і Малады прашаптаў:\n— Дзе ён спіць?\nСтары моўчкі паказаў на другое акно. Дзяды падцягнулі знак і селі на кукішкі. Пераглянуліся апошні раз, і Стары Раман усміхнуўся і хіснуў галавой, а Маладому здалося, што яны з сябрам насамрэч абсалютна аднолькавыя людзі. І што ўсе людзі таксама вельмі падобныя.\nІ яны падхапіліся, узялі знак і з размаху ўсунулі яго ў акно. Пачуўся крык, віск, бой аскепкаў. Яны ўбачылі ў праём здранцвелага старасту пад коўдрай і яго ашалелую жонку. Знак упаў упоперак іх ложка і з’ехаў адным канцом на падлогу.\n— Янка, дабранач! — крыкнулі дзяды разам, і разам зарагаталі, і тут жа далі дзёру праз гарод, праз плот і далей куды ногі нясуць.\n— А ты глядзі ж, які месяц! Як сыр! — крычаў Стары Раман на вуха свайму сябру. — Да тол-ку! Да то-олку!\nЗ дзікім гіканнем несліся дзяды па пустой вуліцы, а жоўты кавалак сыру бег за імі і смачна пасміхаўся.


Папярэдні падлік галасоў на выбарах у Малдове: перамагае кампартыя\n07 сакавік 2005, 11:14\nВалер Каліноўскі, Менск 6 сакавіка ў Малдове прайшлі парлямэнцкія выбары. Паводле папярэдніх зьвестак, зноў перамагае Кампартыя Малдовы на чале з прэзыдэнтам Уладзімірам Вароніным. Пасьля апрацоўкі 80 адсоткаў бюлетэняў камуністы атрымліваюць 46,54 адсотка галасоў, блёк Дэмакратычная Малдова – 28 адсоткаў, Хрысьціянска-дэмакратычная народная партыя – 8 адсоткаў. Такім чынам, камуністы зноў будуць мець большасьць галасоў у парлямэнце і змогуць абраць свайго прэзыдэнта. Прадстаўнікі малдоўскай апазыцыі пакуль устрымліваюцца ад канчатковых ацэнак, чакаюць абвяшчэньня поўных зьвестак, аднак кажуць што парушэньні пад час выбараў былі.\nМалдова – апошняя краіна ў Эўропе, якой кіруе кампартыя, пры гэтым краіна застаецца адной з бяднейшых на кантынэнце. На выбары ў Малдову накіроўвалася 100 беларускіх назіральнікаў, якія прадстаўлялі апазыцыйныя партыі і няўрадавыя арганізацыі. Амаль палову гэтай групы – 46 чалавек – малдоўскія ўлады дэпартавалі з краіны ў мінулую пятніцу.\nБеларускія назіральнікі расчавараныя: яны старанна вывучылі выбарчае заканадаўства Малдовы і ехалі ў краіну на запрашэньне мясцовых праваабаронцаў, іх паездка была арганізаваная міжнароднай арганізацыяй па назіраньні за выбарамі ў краінах СНД. Усе прадстаўнікі гэтай групы вярнуліся ў Беларусь, за выключэньнем Вячаслава Сіўчыка, які спыніўся ў Кіеве, і ўсе яны мелі размову з супрацоўнікамі беларускіх спэцслужбаў, якія перапісалі іх пашпартныя зьвесткі.\nУ групе дэпартаваных беларускіх назіральнікаў на выбарах у Малдове была адна з кіраўнікоў Партыі камуністаў Беларускай Алена Скрыган. Яна кажа, што будзе спрабаваць высьветліць прычыны дэпартацыі праз амбасаду Малдовы і ў перамовах з Кампартыяй Малдовы, якая кіруе гэтай краінай.\n(Скрыган: ) “Я думаю, што гэта была спэцапэрацыя двух службаў бясьпекі – нашай і малдоўскай. Мяркую, што пайшоў сыгнал адсюль, што едзе апазыцыя, што яны там рыхтуюцца да нейкіх выступленьняў. Калі мы вярталіся дадому, то на беларускай мяжы да нас у кожнае купэ зайшлі людзі са спэцслужбаў, прадставіліся, сказалі, што ў іх ёсьць зьвесткі, што нас там моцна пакрыўдзілі, і яны б хацелі нам дапамагчы”.\nАлена Скрыган кажа, што гэтая, паводле яе словаў, правакацыя нявыгадная і дзейным уладам Малдовы. Беларускае тэлебачаньне, камэнтуючы гэты інцыдэнт, паведаміла, што беларускія назіральнікі нібыта самі не захацелі выйсьці з вагона на знак пратэсту, таму што ім нібыта не заплацілі нейкія грошы.\nДругая палова назіральнікаў – 54 чалавека – змагла ступіць на малдоўскую зямлю, але да працы на выбарчых ўчастках прыступіць ня здолела. ЦВК Малдовы ім ня даў акрэдытацыі, ніякім чынам не патлумачыўшы прычыны, як паведамілі мне прадстаўнікі гэтай групы. Іх, а таксама 40 украінцаў разьмясьцілі ў санаторыі, і мясцовая паліцыя пільнавала, каб ніхто не выходзіў за межы санаторыя – паведаміў беларускі назіральнік Аляксандр Люшкевіч, за якім сочаць ужо чацьвёрты дзень:\n(Люшкевіч: ) “Гэта жахліва, паліцэйская дзяржава. Санаторый ачэплены мясцовай паліцыяй цэлы дзень, і практычна ніхто ня мог выйсьці. Калі яны хаваюць ад назіральнікаў выбарчыя ўчасткі, не даюць ім магчымасьці працаваць, то гэта натуральна, што выбары былі загадзя сфальсыфікаваныя”.\nІншая беларуская назіральніца, Сьвятлана Канойка з АГП, называе малдоўскія выбары недэмакратычнымі і параўноўвае іх зь беларускай выбарчай практыкай. Увечары 7 сакавіка гэтая група беларусаў выяжджае на радзіму.


Аргазм лепш бутэлькі віна! 🌡 Хатні Онлайн Доктар\nСпецыялісты ведаюць, як палепшыць вашыя адносіны! Сакрэт просты: адмоўцеся ад алкаголю і займайцеся сэксам!\nПаводле апошняга даследавання, падчас аргазму мозг вылучае значная колькасць оксітоціна. Гэты гармон адказвае як за сэксуальнае задавальненне, так і за пабудову сацыяльных сувязяў. Акрамя таго, Аксытацын паніжае ўзровень кортізола - гармона стрэсу. Камбінацыя ўсіх гэтых фактараў выклікае пачуццё абароненасці і даверу да навакольных, пад іх дзеяннем мы больш адкрытыя з партнёрам і ахвотней дзелімся сваімі перажываннямі.\nАлкаголь, нягледзячы на тое, што ён робіць нас больш гаманкімі, лічыцца депрессантов. Калі вы рэгулярна выпіваеце перад сэксам, ён зніжае пачуццё блізкасці з партнёрам. Так, пад дзеяннем алкаголю мы адчуваем сябе больш упэўнена і сэксуальней, аднак ён можа пагаршаць якасць сэксу і перашкаджаць наступу аргазму. Справа ў тым, што алкаголь парушае кровазабеспячэнне былі задзейнічаныя ў сексе органаў, а таксама ўплывае на нервовыя канчаткі. Калі вы п'яныя і не можаце дасягнуць аргазму, у вас развіваецца шэраг негатыўных пачуццяў у адносінах да партнёра.\nПа выніках даследавання, жанчыны, якія выпрабавалі аргазм, былі больш схільныя дзяліцца станоўчымі эмоцыямі, чым іх менш ўдачлівыя сяброўкі.\n«Посткоітальная зносіны цесна звязана з задавальненнем у сэкс і ў адносінах у цэлым, - лічыць Аманда Динс, дацэнт Універсітэта Канэктыкута і аўтар даследавання, -« пасцельныя »размовы гуляюць адну з цэнтральных роляў у блізкасці паміж партнёрамі».\nІснуе распаўсюджаны стэрэатып пра тое, што мужчыны засынаюць адразу ж пасля сэксу, аднак даследаванне, праведзенае ў 2011 годзе, яго абвергла. Тым не менш, неабавязкова размаўляць пасля палавога акту, каб стаць бліжэй партнёру. Невербальнае зносіны, напрыклад, абдымкі і сумеснае засынанне, гуляюць не менш важную ролю, чым размовы.\nЯшчэ больш пра сэкс і не толькі чытайце ў нашым спецпраекце "Жаночае здароўе».\nДаследаванне апублікавана ў часопісе Communication Monographs.\n← Метад натуральнага планавання\nМіфы кантрацэпцыі →\nВірусны гепатыт Д: асаблівасці клінічнага плыні і лячэння\nПрэпараты для лячэння атэрасклерозу - агляд сродкаў


04 ліпень 2019, 17:09\nВайсковая тэхніка на рэпэтыцыі параду, ілюстрацыйнае фота\nАдзін з танкаў пасьля вайсковага параду на 3 ліпеня занесла на вуліцы ў цэнтры Менску. Кіроўцу ўдалося спыніцца на праезнай частцы, прадухіліўшы наезд на мінака на ходніку.\nПасьля параду 3 ліпеня, калі тэхніка вярталася на месца дысьлякацыі, на вуліцы Сурганава ў раёне Дому друку адзін з танкаў пайшоў у занос і ледзьве не ўляцеў у пешаходаў на ходніку.\nВідэа, зьнятае відавочцам здарэньня, апублікаваў Tut.by.\nПаводле відавочцаў, перад калёнай бранятэхнікі дзьве машыны палівалі асфальт вадой. Адзін з танкаў дрыфтануў на коўзкім асфальце і цудам спыніўся на праезнай частцы, ледзь не наехаўшы на чалавека, які здымаў усё на відэа, і застаўся стаяць.\nСвабода спытала ў прэс-службе Міністэрства абароны пра прычыну здарэньня.\n«Тэхнічныя спэцыялісты патлумачылі, што на вільготнай дарозе счапленьне з асфальтам ніжэйшае, таму танк крыху панесла. Але мэханіку-кіроўцу ўдалося прадухіліць занос і спыніцца, — сказаў прэсавы сакратар Міністэрства абароны Ўладзімер Макараў. — Ніякіх ДТЗ не было і ніхто не пацярпеў».\nПадобны інцыдэнт здарыўся ў 2017 годзе перад рэпэтыцыяй параду: на праспэкце Незалежнасьці, каля мэтро «Маскоўская», танк на высокай хуткасьці рэзка ўвайшоў у занос, зьляцеў з дарогі і зьбіў ліхтарны слуп. Тады таксама ніхто не пацярпеў.


Барацьба з атлусценнем 🌡 Хатні Онлайн Доктар\nКожны год амерыканцы марнуюць $ 33 млрд на розныя праграмы зніжэння вагі, дыетычныя прадукты і напоі, большасць з якіх не прыносяць доўгачасовых вынікаў. Скінуць вагу і ня набраць яго зноў вельмі цяжка. Большасць з тых, каму атрымоўваецца расстацца з лішнімі кілаграмамі, неўзабаве набіраюць іх зноў. Доўгачасовае пахуданне можа здацца цяжкадасягальным, але, без усякага сумневу, яно магчыма.\nКалі вы пакутуеце атлусценнем, абавязкова пракансультуйцеся з лекарам перш, чым запісацца на якую-небудзь праграму зніжэння вагі. Нават калі вы вырашылі прымаць таблеткі або харчовыя дабаўкі, якія прадаюцца ўсюды без рэцэпту. Гэта асабліва важна, калі ў вас падвышана артэрыяльны ціск, ёсць іншыя захворванні або цяжкая ступень атлусцення. Сцеражыцеся модных дыет і праграм хуткага зніжэння вагі: магчыма з іх дапамогай вы дасягніце уражлівых кароткатэрміновых вынікаў, але ў доўгатэрміновай перспектыве напэўна вырабіце сур'ёзную шкоду свайму здароўю.\nНе імкнецца да нейкага ідэальнага вазе. Важна іншае. Даследаванні пацвярджаюць, што зніжэнне вагі нават на 10-15% ад першапачатковага памяншае рызыку захворвання дыябетам і іншымі хваробамі.\nНа думку спецыялістаў, праграмы зніжэння вагі, якія ажыццяўляюцца без медыцынскага назірання, павінны прадугледжваць для жанчын - спажыванне ня меней 1200 ккал у дзень, а для мужчын - ня меней 1600 ккал. Калі дыета аказваецца больш жорсткай, абмен рэчываў запавольваецца, і скінуць вагу становіцца нават больш складана.\nШматлікія даследаваннях паказваюць, што найбольш паспяховай стратэгіяй зніжэння вагі з'яўляецца зніжэнне каларыйнасці сілкавання адначасова з павышэннем фізічнай актыўнасці і прайсьці курс псіхатэрапіі, скіраванай на змену харчовых звычак і адносіны да фізічных нагрузак. Калі новае паводзіны замацуецца, то вы зможаце захаваць нармальны вагу.\nСкароціце спажыванне любых тлушчаў: гэта зменшыць каларыйнасць харчавання і будзе карысна для сардэчна-сасудзістай сістэмы. Многія чулі пра «добрых» тлушчах, напрыклад, аліўкавым і рапсавым алеі, і «дрэнных», напрыклад, пальмавых і сметанковым. Аднак важна памятаць, што ў дадзеным выпадку гаворка ідзе пра розніцу, якія ўплываюць на колькасць халестэрыну ў крыві, а не на вагу. Каларыйнасць бульбы фры не залежыць ад таго, на якім алеі яго пяклі.\nКалі скараціць спажыванне тлушчаў, але не паменшыць агульную каларыйнасць харчавання, схуднець не атрымаецца. Некаторыя абястлушчаныя прадукты ўтрымліваюць нават больш калорый, чым іх тлушчазмяшчальных аналагі, так як для паляпшэння смакавых якасцяў вытворцы прымаюць ролю тлушч цукрам.\nАдна банка звычайных газаваных напояў змяшчае не менш за 150 ккал. Такім чынам, ўпакоўка з шасці бляшанак будзе змяшчаць каля 1000 ккал. Столькі ж калорый змяшчаецца ў ўпакоўках некаторых сокаў (360 мл). Калі вы пілі шмат газаваных напояў і сокаў з даданнем цукру, то пераход на «дыетычную» газіроўку ці ваду дазволіць значна знізіць спажыванне калорый.\nСтарайцеся, каб колькасць тлушчаў у вашым рацыёне складала не больш за 30% (ад агульнай колькасці калорый).\nНе кідайце худнець толькі таму, што не бачыце прыкметнага выніку або з'елі занадта шмат на ўчорашняй вечарыне.\nТрымаеце ў хаце толькі карысныя прадукты. Хай на самым бачным месцы ў вас у халадзільніку ляжаць садавіна, морква і салера.\nКалі вы гадамі вялі маларухомы лад жыцця, не перашчыруйце з фізічнымі нагрузкамі. Калі адразу ж пачаць інтэнсіўна трэніравацца, гэта можа прывесці да траўмаў, і ваш энтузіязм хутка згасне. Пачніце з прагулкі або 10 хвілін пазаймацца на бегавой дарожцы.Праз некалькі дзён адвядзіце на гэтыя заняткі 15 хвілін, затым 20 ці нават 30 хвілін і больш. Старайцеся ў цэлым прысвячаць фізічнай актыўнасці не менш за 150 хвілін у тыдзень, няхай гэта будзе спартыўныя трэніроўкі або проста прагулкі.\nКалі паўгадзінныя прагулкі стануць для вас занадта лёгкімі, паспрабуйце паскорыць крок або абраць больш складаны маршрут, напрыклад, па перасечанай мясцовасці.\nПаступова ўскладняюцца праграму трэніровак. Паспрабуйце заняцца нескладанай аэробікай або пачніце катацца на ровары. Разнастайнасць дапаможа захаваць цікавасць да заняткаў.\nКалі Вам не хапае часу для трэніровак, ахвяруйце чым-небудзь іншым. Устаньце раніцай на паўгадзіны раней, адмоўцеся ад падпрацоўкі або схадзіце ў спортклуб ў абедзенны перапынак і Пачастуем потым на працоўным месцы.\nСтаўце прамежкавыя мэты, напрыклад, схуднець на працягу тыдня на 500 г або на 1 кг, або схуднець за месяц на 4 кг.\nПастаўце доўгатэрміновую мэту - прыкладна на 10% вышэй ідэальнага вагі. Гэтага дастаткова, каб значна знізіць рызыку захворванняў, звязаных з атлусценнем. Калі вы даможацеся гэтай мэты і далейшыя намаганні будуць апраўданымі, можна паспрабаваць зніжаць вага і далей.\nКаб не набраць вагу і захаваць здароўе, амерыканскія лекары і дыетолагі раяць дзейнічаць наступным чынам:\nНазірайце за сабой. Вядзіце дзённік, запісваючы туды свае фізічныя нагрузкі і ўсё, што вы ясце.\nКантралюйце стымулы. Ешце толькі ў пэўны час і ў пэўных месцах, старайцеся купляць прадукты, калі вы не галодныя, і пакідайце сваю спартыўную вопратку на бачным месцы, каб яна нагадвала пра трэніроўкі.\nКіруйце працэсам. Ўзнагароджвалі сябе за лішнія хвіліны практыкаванняў або памяншэнне спажывання тлушчаў.\nЗмагайцеся са стрэсам - тут дапамогуць рэгулярныя заняткі спортам, медытацыя або спецыяльныя метады рэлаксацыі.\nВыкарыстоўвайце псіхатэрапеўтычныя стратэгіі. Адмоўцеся ад нерэалістычных чаканняў і паспрабуйце змяніць свае ўстаноўкі. Кажаце пра сябе ў пазітыўным тоне. Думайце, што вы правільна харчуецеся і рэгулярна займаецеся спортам.\nВыкарыстоўвайце сацыяльную падтрымку. Сваякі і сябры падтрымаюць вашу веру ў сябе і ў паспяховае дасягненне пастаўленых мэтаў.\n← Е = небяспека? Поўны гід па харчовых дадаткаў\nУ лабараторыях навучыліся вырошчваць сапраўдныя палавыя члены? →\nЭнергетычны напой забіў пяць чалавек\nФізкультура супраць дэпрэсіі\nНестабільнасьць каленнага сустава: чым праяўляецца і як лячыць