Cədvəl 1. 2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş üzümün istifadəsi istiqamətləri\nSıra№-si İstifadə istiqa-məti 2007 2008\n2007- 2012-ci illərdə artım, dəfə Min ton\nMin ton Yeku-na nisbə-tən %-lə Min ton Yekunanisbə-tən %-lə\nDiaqram . . 2012-ci ildə kənd təsərrüfatı müəssisələri və fərdi sahibkar təsərrüfatlarında məhsul satışından əldə edilən rentabellik(faiz)\nModern trends in the development of viticulture in the Republic of Azerbaijan and promotion of investments in the industry SUMMARY\nAz.ETKTİ və Tİ, Elmi Əsərləri 2013/4 səh.50-61 ÜMUMİ İQTİSADİYYAT UOT 332.1(479.24)\nAllahverdiyev Qasım Salman oğlu şöbə müdiri XÜLASƏ\n2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş üzümün istifadəsi istiqamətləri\nYeku-na nisbə-tən %-lə\nƏrzaq məhsu-lu kimi birbaşa istifadə (emal edilmə-dən)\nGöründüyü kimi, istehsal olunan üzümün istifadəsində emal olunmadan, yəni təzə halda istehlak nisbətən böyük paya malikdir. Eyni zamanda bu istiqamət üzrə istifadəyə yönəldilən məhsulun həcminin artım tempi də bir qədər yüksəkdir. Belə vəziyyət əhalinin istehlakına yönəldilən süfrə üzümünün həcminin ardıcıl çoxalmasına imkan verir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, süfrə üzümünün artımı əhalinin son dövrlərdə dinamik surətdə yüksələn tədiyə qabiliyyətli tələbinin ödənilməsində yerli istehsalın rolunun davamlı olaraq gücləndirilməsi vəzifələrinə uyğun deyildir.\n2007-2012-ci illərdə ərzaq məhsulu kimi birbaşa istifadə edilən üzümün həcmi 1.5 dəfədən çox artsa da, bu istiqamət üzrə istehlakın ümumi həcmində yerli istehsalın payında azalma hallarına yol verilmişdir. Nəticədə qeyd edilən dövrün ayrı-ayrı illərində ölkənin süfrə üzümü ilə özünütəminat səviyyəsi aşağı düşmüşdür. Rəsmi statistika məlumatlarına əsasən, həmin göstəricinin kəmiyyəti 2007-ci ildə 93.7%, 2009-cu ildə 90.7%, 2011-ci ildə 89.9% təşkil etmişdir.(5, səh.185) Yalnız 2012-ci ildə həmin istiqamətdə əlverişsiz meylin qarşısı alınmış və özünütəminetmə göstəricisinin səviyyəsi 94.3%-ə çatmışdır. (7)\nQeyd edilənlərlə yanaşı, süfrə üzümünün ixracının genişləndirilməsi imkanları da reallaşdırılmır. Bu istiqamət məhsulun ümumi istifadəsində çox kiçik paya malikdir.\nHazırkı mərhələdə şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzümün həcmi də davamlı surətdə artır. Cədvəl 1-dən göründüyü kimi istehsal olunan məhsulun 2/5 hissəsi həmin istiqamət üzrə istifadə edilir. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, hələlik ölkəmizin şərabçılıq sənayesinin xammala olan tələbatının bir hissəsi xaricdən idxal olunan şərab materialı hesabına ödənilir. Bu sahədə tam özünütəminetməyə keçilməlidir. Digər tərəfdən, xarici bazarlara rəqabətqabiliyyətli hazır şərab ixracının geniş miqyaslarda artırılması imkanları reallaşdırılmalıdır. Bütün bunlar isə texniki üzüm sortlarının istehsalının üstün sürətlərlə yüksəldilməsi vəzifələrini irəli sürür.\nYuxarıda göstərilənlər nəzərə alınmaqla dövlətin qəbul etdiyi təzə və keyfiyyətli süfrə üzümünə olan tələbatın daha dolğun ödənilməsi, sərabçılıq və üzüm emalı müəssisələrinin xammal təminatının yaxşılaşdırılması, şərab və üzüm məhsullarının ixracının artırılması üçün ölkədə üzümçülüyün inkişafının stimullaşdırılması strategiyası çərçivəsində bu sahəyə investisiya qoyuluşlarının genişləndirilməsi məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməsi məqsəduyğundur.\nBu zaman nəzərə almaq lazımdır ki, son dövrlərdə üzümçülüyun iqtisadi göstəricilərində sahənin investisiya cəlbediliciliyi baxımından əlverişli olmayan meyillər qərarlaşmışdır. Rəsmi statistika məlumatlarına görə 2005-2012-ci illərdə istər kənd təssərüfatı müəssislərində, istərsə də fərdi sahibkar təsərrüfatlarında üzüm məhsulun hər sentnerinin maya dəyəri sürətlə yüksələn bitkiçilik məhsullarından olmuşdur. Eyni zamanda, əksər məhsullardan fərqli olaraq üzümün satış qiymətlərinin dinamik artması müşahidə edilmir. Bununla əlaqədar qeyd edilən dövrdə üzüm satışdan əldə edilən rentabellik göstəricisi ən yüksək olan məhsuldan ən aşağı göstəriciyə malik olan bitkiçilik məhsuluna çevrilmişdir. (2-ci diaqram. Rəsmi statistika tərəfindən kənd təsərrüfatı müəssisələri və fərdi sahibkar təsərrüfatları üzrə məhsulların maya dəyərinin fərqli qaydada hesablanılması ilə əlaqədar göstərilən təsərrüfat kateqoriyaları üzrə rentabellik səviyyəsində də fərqlər müşahidə edilir.)\n2012-ci ildə kənd təsərrüfatı müəssisələri və fərdi sahibkar təsərrüfatlarında məhsul satışından əldə edilən rentabellik(faiz)\nÜzüm satışından əldə edilən rentabellik göstəricisinin mütləq və nisbi səviyyəsinin aşağı olması plantasiyaların sahəsinin genişləndirilməsinə investisiya qoyuluşlarına yüksək marağın təmin edilməsi baxımından əlverişsiz vəziyyət yaradır. Bununla əlaqədar, üzümçülükdə əsas kapitala investisiyaların təsirli şəkildə stimullaşdırılmasına ehtiyac yaranmışdır.\nHazırda üzümçülüyün inkişafı məqsədilə investorlar Sahibkarlığa Kömək Milli Fondundan güzəştli kreditlər ala bilirlər. Lakin məlumdur ki, üzümçülük yüksək kapital tutumludur. Aşağı rentabellik səviyyəsi şəraitində isə qoyulmuş vəsaitin iqtisadi cəhətdən səmərəli müddətlər ərzində qaytarılması çətin olur. Bu baxımdan güzəştli kreditdən istifadə imkanı da bir çox hallarda üzümçülüyün zəruri investisiya cəlbediciliyini təmin etmir.\nQeyd edilənlərlə əlaqədar, bir sıra xarici ölkələrin, o cümlədən MDB dövlətlərinin müvafiq təcrübəsini nəzərə almaqla yeni üzüm plantasiyalarının salınması və cavan plantasiyalara qulluqla əlaqədar çəkilən xərclərin müəyyən hissəsinin maliyyələşdirilməsinə dövlət tərəfindən subsidiyaların verilməsi məqsəduyğundur. Dövlət köməyinin son nəticələr baxımından səmərəliliyini təmin etmək məqsədilə subsidiyanın verilməsi şərtlərinə yeni salınan üzümlük sahəsinin minimum ölçüləri, habelə yüksək məhsuldarlıq və digər vacib göstəricilərə malik sortlardan istifadə də aid edilə bilər.\nÜzüm istehsalı ilə yanaşı bu məhsulun saxlanılması üçün bazanın inkişaf etdirilməsinə investisiya qoyuluşlarının stimullaşdırılması da mühüm əhəmiyyətə malikdir. 1-ci cədvəlin məlumatlarından da göründüyü kimi hazırkı şəraitdə üzüm itkilərinin artım templəri istehsalın artım templərini əhəmiyyətli dərəcədə qabaqlayır. Buna görə də itkilərin mütləq həcmi ilə yanaşı, onun nisbi kəmiyyəti də yüksəlir. Belə vəziyyətin qarşısını ilk növbədə müasir texnologiyalara əsaslanan saxlama kameralarının yaradılması yolu ilə almaq mümkündür. Son dövrlərdə bölgələrdə istifadəyə verilmiş saxlama kameraları ümumi təyinatlı olduğuna görə cox zaman üzümün zəruri keyfiyyətdə saxlanılması tələblərinə cavab verə bilmir. Üzümün saxlanılması üçün müasir saxlama bazasının inkişaf etdirilməsinin aqrar-sənaye sferasına yönəldilən güzəştli kredit resurslarının istifadəsinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilməsi həm də əhalinin bütün mövsümlərdə üzümlə təminatı və süfrə üzümünün ixrac potensialının dolğun istifadəsi baxımından xüsusi əhəmiyyə malikdir.\nBununla yanaşı, üzümçülüyün kompleksli inkişafına əlverişli iqtisadi şərait təmin etmək üçün üzüm emalı və şərab istehsalı müəssisələrinin yaradılmasını stimullaşdırmaq, bu istiqamətdə investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsinə güzəştli kreditlərin ayrılmasına da prioritetlik verilməsi məqsədəuyğundur.\n1. İlham Əliyev və müasir aqrar siyasət. B., “Azərnəşr”, 2013, 936 s. 2. Салахов С. В. Место и роль сельского хозяйства в экономике./Azərbaycan Elmi-Tədqiqtat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunun 50 illik yubileyinə həsr olunmuş “Aqrar iqtisadiyyatın aktual problemləri” mövzusunda beynəlxalq elmi-praktik konfransın materialları.B., 2012, s. 27-42. 3. Салманов М.М., Исригова Т., А. Пути повышения конкурентоспособности столового винограда и продуктов его переработки./ Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunun Elmi Əsərləri 2012, № 4. B., 2012 s. 71-75. 4. Azərbaycanın kənd təsərrüfatı 2013, Statistik məcmuə. B., 2013, 636 s. 5. Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin və fərdi sahibkar təsərrüfatlarının əsas iqtisadi göstəriciləri (Statistik toplu) B., 2013, 375 s. 6. Azərbaycanın ərzaq balansları (statistic məcmuə). B., 2012, 311 s. 7. http://www.stat.gov.az/source/food_balances/ 2013\nСовременные тенденции развития виноградарства в Азербайджанской Республике и стимулирование инвестиционных вложений в отрасли\nВиноградарства, имея древней истории в Азербайджане, и в нынешних условиях преобладает высоким потенциалом роста. В статье исследуются тенденции развития виноградарства в нашей стране на современном этапе, дается оценки основным сдвигам. Показывается необходимость совершенствование механизма стимулирование инвестиционных вложений в отрасли в соответствии с задачами реализации государственной стратегии по развитию виноградарства и виноделии, а также выдвигается соответствующие предложения в данном направлении.\nКлючевые слова: виноградарство, стратегия по развитию виноградарства и виноделию, тенденции развития, рентабельность, стимулирование инвестиций, субсидии.\nModern trends in the development of viticulture in the Republic of Azerbaijan and promotion of investments in the industry\nViticulture, with ancient history in Azerbaijan, and in the present circumstances dominates high growth potential. The article examines trends in the development of viticulture in our country at the present stage and estimates major shifts. The necessity of improving the mechanism for stimulating investments in the sector in accordance with the objectives of the implementation of state policy on the development of viticulture and winemaking, as well as the proposals put forward in this direction.\nKey words: viticulture, the strategy for the development of viticulture and winemaking, development trends, profitability, investment incentives, subsidies.\nAz.ETKTİ və Tİ, Elmi Əsərləri 2013/4 səh.50-61\nKənd yerlərində istehsal infrastrukturunun mövcud vəziyyəti və inkişaf istiqamətləri\nQasımova Elmira İsmayıl qızı\nAz.ETKTİ və Tİ, aparıcı elmi işçi,\nAllahverdiyev Qasım Salman oğlu\nMəqalədə iqtisadi inkişafın təmin olunmasında böyük əhəmiyyət kəsb edən istehsal infrastrukturunun mövcud vəziyyəti təhlil olunmuş, formalaşması xüsusiyyətləri və ona təsir edən amillər, habelə Azərbaycanın iqtisadi rayonları üzrə inkişaf meyilləri açıqlanmışdır. Bundan başqa kənd yerlərində istehsal infrastrukturunun bərpası, onun inkişaf etdirilməsi istiqamətləri göstərilmişdir.\nAçar sözlər: istehsal infrastrukturu, sosial-iqtisadi inkişaf, iqtisadi rayonlar, kənd yerləri\nKeçən əsrin 90-cı illərinin ortalarından başlanmış demokratik dövlət quruculuğu sahəsində genişmiqyaslı islahatlar nəticəsində ölkədə iqtisadi və siyasi sabitlik təmin edilmiş, beynəlxalq aləmdə Azərbaycan Respublikasının nüfuzu əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmiş, iqtisadiyyatın dinamik inkişafının əsası qoyulmuşdur. Həyata keçirilən islahatların başlıca məqsədi demokratik və güclü iqtisadiyyata malik müstəqil dövlətin qurulmasından ibarət olmuşdur. İqtisadi sahədə həyata keçirilən tədbirlər bazar iqtisadiyyatı mexanizmləri əsasında sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsinə yerli və xarici investisiyaları müasir texnologiyaları cəlb etmək və qabaqcıl idarəetmə təcrübəsindən faydalanmaqla rəqabətə davamlı məhsul istehsal edən müəssisələrin, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və nəticə etibarilə ölkənin iqtisadi qüdrətinin artırılmasına yönəlmişdir.\nİqtisadi rayonların sosial-iqtisadi inkişafı ilə yanaşı, Bakı şəhərinin ətraf qəsəbələrini abadlaşdırmaq, onların resurslarından daha səmərəli istifadəni təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006-cı il 27 fevral tarixli 1338 nömrəli Sərəncamı ilə “Bakı şəhərinin qəsəbələrinin 2006-2007-ci illər üzrə sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair Tədbirlər Proqramı’’ təsdiq olunmuşdur. Bu proqramda hər bir qəsəbə üzrə müxtəlif sahələri əhatə edən konkret tədbirlər müəyyən edilmişdir.\nHər iki proqramda nəzərdə tutulmuş vəzifələrin yerinə yetirilməsi nəticəsində ölkədə qeyri-neft sektorunun davamlı inkişafı yeni müəssisələrin və iş yerlərinin yaradılması, regionlarda, eləcə də ölkə paytaxtında kommunal xidmət və sosial infrastruktur təminatının həcminin və keyfiyyətinin yüksəldilməsi, sahibkarlıq mühitinin daha da yaxşılaşdırılması, əhalinin məşğulluq səviyyəsinin artırılması, yoxsulluğun azaldılması sahəsində əhəmiyyətli nailiyyətlər əldə olunmuşdur. Odur ki, “Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı (2004-2008-ci illər)”, eləcə də “Bakı şəhərinin qəsəbələrinin 2006-2007-ci illər üzrə sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair Tədbirlər Proqramı” çərçivəsində başlanmış işlərin davam etdirilməsi məqsədilə “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2009-2013-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” təsdiq edilmişdir.\n“Azərbaycan Respublikasının regionlarının 2009-2013-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramının” icrası da müvəffəqiyyətlə davam etdirilir. Elə bunun nəticəsidir ki, respublikanın əsas sosial-iqtisadi göstəriciləri ilbəil yüksəlir.\nAparılan araşdırmalardan görünür ki, “Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramının (2009-2013-cü illər)” uğurlu icrası nəticəsində ölkədə makroiqtisadi göstəricilərin səviyyəsində yüksək artım əldə edilmiş, sosial-iqtisadi inkişaf sahəsində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin həyata keçirilməsi əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsində mühüm rol oynamışdır. Ötən dörd ildə Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) real həcmi 2008-ci ilə nisbətən 13857,8 milyon manat və yaxud 34,5% artaraq 2012-ci ildə 53995,0 milyon manata çatmış, ÜDM-in adambaşına düşən nominal həcmi 1280,8 manat və yaxud 27,8% artaraq 5884,5 manat təşkil etmişdir. Ölkə sənayesində 16,1%, kənd təsərrüfatında isə 38.2% artım olmuşdur. Bu dövrlərdə respublikada iqtisadiyyatın sürətli inkişafı ilə yanaşı, son illər əhalinin rifahını səciyyələndirən göstəricilərdə də yüksək artım dinamikası müşahidə edilmişdir. Belə ki, 2008-ci illə müqayisədə 2012-ci ildə əhalinin gəlirləri 13988,5 milyon manat və yaxud 67,5% artmışdır. Bu dövrdə muzdla işləyənlərin orta aylıq əmək haqqı 124 manat və yaxud 45,2% artaraq 398,4 manata çatmışdır. 2012-ci ildə minimum əmək haqqının və pensiyanın minimum məbləğinin həddi 125 manata qaldırılmışdır. 2008-ci ildə ölkə əhalisinin təxminən 13,2% yoxsulluq şəraitində yaşayırdısa, 2012-ci ildə bu kateqoriyaya əhalinin yalnız 6,0%-ni aid etmək olar.\nÖlkə üzrə təyin olunmuş aylıq pensiyaların orta məbləği 2008-ci ildəki 95,8 manatdan 56,2 manat və yaxud 58,7% artaraq 2012-ci ildə 152,0 manat olmuşdur.\nLakin, apardığımız araşdırmalar göstərir ki, Azərbaycan Respublikasının əsas iqtisadi göstəricilərinin tərkibində iqtisadi rayonların xüsusi çəkisi Bakı şəhərinə nisbətən xeyli aşağıdır. Bu da istehsal infrastrukturlarının çox hissəsinin Bakı şəhərində yerləşməsi və onların iqtisadi rayonlarda zəif inkişaf etdirilməsi ilə əlaqədardır.\nAparılan araşdırmalardan görünür ki, son dörd ildə Azərbaycan Respublikasında, eləcə də onun iqtisadi rayonlarında sosial-iqtisadi göstəricilər üzrə xeyli dərəcədə artım müşahidə olunmuşdur. Bu artım 2005 və 2008-ci ilə nisbətən daha yüksəkdir. Belə ki, 2012-ci ildə respublikada kənd təsərrüfatında ümumi məhsul istehsalı 4844600.0 min manat olmuşdur ki, bunun da 2458200,0 min manatı və yaxud 50.7%-i bitkiçilik və 2386400.0 min manatı və yaxud 49.3%-i isə heyvandarlıq məhsullarının payına düşür. 2012-ci ildə 2005 və 2008-ci illərə nisbətən kənd təsərrüfatında ümumi məhsul istehsalı müvafiq olaraq 2.6 dəfə və 38.2%, o cümlədən bitkiçilik məhsulları 2.5 dəfə və 17.9%, heyvandarlıq məhsulları isə 2.8 dəfə və 67.9% artmışdır.\n2012-ci ildə sənaye məhsulunun həcmi 2005-ci və 2008-ci ilə nisbətən respublikada müvafiq olaraq 3,7 dəfə və 16,1%, o cümlədən Bakı şəhərində 4,0 dəfə və 12,8%, Abşeron iqtisadi rayonunda 2,3 dəfə və 20,8%, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 96,2 və 52,7%, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 3,6 dəfə və 36,4%, Lənkəran iqtisadi rayonunda 3,6 dəfə və 60,7%, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 2,0 dəfə və -3,7%, Aran iqtisadi rayonunda 2,2 dəfə və 6,5%, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 2,2 dəfə və 10,7 faiz və Naxçıvan iqtisadi rayonunda isə 19,4 dəfə və 4,9 dəfə artmışdır. Təkcə Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 2008-ci ilə nisbətən sənaye məhsulunun həcmi 3,7% azalmışdır. Sənaye məhsulunun həcmi 2005-ci ilə nisbətən ən yüksək artım Naxçıvan iqtisadi rayonunda (19,4%) və Bakı şəhərində (4,0%), ən aşağı artım isə Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda (96,2%) olmuşdur.\n2008-ci ilə nisbətən 2011-ci ildə ən yüksək artım Naxçıvan iqtisadi rayonunda (4,9%), Lənkəran iqtisadi rayonunda (60,7%) və ən aşağı artım isə Aran iqtisadi rayonunda (6,5%) olmuşdur. 2012-ci ildə sənaye məhsulunun həcminin artımının 2008-ci ilə nisbətən az olması (16,1%), əsasən respublikada fəaliyyət göstərən sənaye müəssisələrinin sayının 2008-ci ildən 2753 ədəddən 271 ədəd və yaxud 9,8% azalaraq, 2012-ci ildə 2482 ədəd, eləcə də orada işləyənlərin orta siyahı sayının 2008-ci ildəki 193330 nəfərdən 13831 nəfər və yaxud 7,2% azalaraq 2012-ci ildə 179499 nəfərə enməsi səbəb olmuşdur. Bu dövrdə fəaliyyət göstərən sənaye müəssisələrinin sayı Bakı şəhərində 191 ədəd və yaxud 13,5%, Abşeron iqtisadi rayonunda 44 ədəd və 17,1 %, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 25 ədəd və yaxud 8,5%, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 8 ədəd və yaxud 9,2%, Lənkəran iqtisadi rayonunda 4 ədəd və yaxud 5,1 %, Aran iqtisadi rayonunda 5 ədəd və yaxud 1,4%, Naxçıvan iqtisadi rayonunda isə 1 ədəd və yaxud 0,7% azalmış və Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 4 ədəd və yaxud 3,7%, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda isə 3 ədəd və yaxud 8,1% artmışdır. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycan Respublikasında və onun iqtisadi rayonlarında sənayenin inkişafı başqa sahələrə nisbətən ləng gedir.\nRespublikada 2012-ci ildə 10194100,0 min manatlıq əsas fondlar istifadəyə verilmişdir ki, bunun da 6645100,0 min manatı və yaxud 65,2 %-i Bakı şəhərinin və 3549000,0 min manat və yaxud 34,8 % isə iqtisadi rayonların payına düşür. Əvvəlki illərdə də istifadəyə verilmiş əsas fondların tərkibində Bakı şəhərinin xüsusi çəkisi yüksək olmuşdur. 2009-cu ildə bu rəqəm 57,4%, 2010-cu ildə 74,3% və 2011-ci ildə isə 81,7% təşkil etmişdir. Respublika əhalisinin əksər hissəsinin yaşadığı iqtisadi rayonlarda bu sahələrdəki vəziyyət günün tələblərinə cavab vermir. Yeni yaradılmış müəssisə və təsərrüfatların və digər sahələrin əksəriyyəti Bakı şəhərində yerləşir ki, bu da kənd yerlərində əhalinin Bakı şəhərinə miqrasiyasına səbəb olur. İşləmək üçün kənd yerlərində qeydiyyatda olub, Bakı şəhərinə gələnlərin sayı çoxalır və nəticədə əhalinin gizli miqrasiyası baş verir. Kənd yerlərindən Bakıya gələn əsasən, ailə-kəndli və ev təsərrüfatlarının üzvləri olan insanların əksəriyyəti heç bir əmək müqaviləsi olmadan tikinti-təmir, servis xidmətləri, ticarət və digər sahələrdə çalışırlar.\nİqtisadi rayonlarda kənd təsərrüfatından başqa digər sahələrin zəif inkişaf etdirilməsi və istehsal infrastrukturunun lazımi səviyyədə olmaması işsizliyin tam aradan qaldırılmasına və qadın əməyindən geniş istifadə edilməsinə geniş imkan vermir, gənclərin kənd yerlərindən şəhər yerlərinə axınına səbəb olur.\n2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən əsas fondların istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasında 1851700,0 min manat və yaxud 22,2%, o cümlədən Bakı şəhərində 378900,0 min manat və yaxud 6,0%, Abşeron iqtisadi rayonunda 52716,7 min manat və yaxud 87,9%, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 261544,2 min manat və yaxud 2,3 dəfə, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 457455,5 min manat və yaxud 4,5 dəfə, Lənkəran iqtisadi rayonunda 31928,0 min manat və yaxud 2,9 dəfə, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 23548,7 min manat və yaxud 31,0%, Aran iqtisadi rayonunda 90923,6 min manat və yaxud 22,8%, Naxçıvan iqtisadi rayonunda 531500,0 min manat və yaxud 3,0 dəfə artmış və Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda isə 18049,5 min manat və yaxud 19,6 % azalmışdır. İqtisadi rayonlar içərisində artımın yüksək həddi Şəki-Zaqatala (4,5 dəfə), ən aşağı həddi isə Aran iqtisadi rayonunda olmuşdur (22,2%).\nBunun da əsas səbəblərindən biri Bakı şəhərinə nisbətən iqtisadi rayonlara əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlərin az qoyulmasıdır.\nAzərbaycan Respublikasında 2012-ci ildə əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlər 15407300,0 min manat təşkil etmişdir ki, bunun da 9502300,0 min manatı və yaxud 61,7%-i Bakı şəhərinin 5905000,0 min manatı və yaxud 38.3%-i isə iqtisadi rayonların payına düşür.\n2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlər Azərbaycan Respublikasında 5463100,0 min manat və yaxud 54,9% o cümlədən Bakı şəhərində 3228900,0 min manat və yaxud 51,5%, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 399488,1 min manat və yaxud 2,1 dəfə, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 5430887,0 min manat və yaxud 3,8 dəfə, Lənkəran iqtisadi rayonunda 84028,3 min manat və yaxud 60,0%, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 11271,0 min manat və yaxud 1,9%, Aran iqtisadi rayonunda 637428,1 min manat və yaxud 2,1 dəfə, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 47106,6 min manat və yaxud 39,9% və Naxçıvan iqtisadi rayonunda 672600,0 min manat və yaxud 3,2 dəfə artmış və Abşeron rayonunda isə 52034,8 min manat və yaxud 13,7% azalmışdır. Rəqəmlərin müqayisəsindən göründüyü kimi ayrı-ayrı iqtisadi rayonlarda artım səviyyəsi bir-birindən xeyli fərqli olmuşdur. İqtisadi rayonlar içərisində artımın ən yüksək həddi Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda (3,8 dəfə), ən aşağı həddi isə Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda (1,9%) olmuşdur.\nAzərbaycan Respublikasında 2012-ci ildə pərakəndə ticarət dövriyyəsi 17559100,0 min manat olmuşdur ki, bunun da 8809391,1 min manatı və yaxud 50,2%-i Bakı şəhərinin və 8729708,9 min manatı və yaxud 49,8%-i isə iqtisadi rayonların payına düşür.\n2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən pərakəndə ticarət dövriyyəsi Azərbaycan Respublikasında 6973700,0 min manat və yaxud 65,8% o cümlədən Bakı şəhərində 3527722,5 min manat və yaxud 66,8% Abşeron iqtisadi rayonunda 261108,3 min manat və yaxud 56,9%, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 570578,9 min manat və yaxud 56,5%, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 226241,2 min manat və yaxud 46,8 faiz, Lənkəran iqtisadi rayonunda 348213,6 min manat və yaxud 53,9%, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 286161,3 min manat və yaxud 67,9%, Aran iqtisadi rayonunda 1032429,0 min manat və yaxud 67,2%, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 128324,4 min manat və yaxud 55,5% və Naxçıvan iqtisadi rayonunda 546356,5 min manat və yaxud 2,4 dəfə artmışdır. Artımın ən yüksək həddi Naxçıvan iqtisadi rayonunda ( 2,4 dəfə), ən aşağı həddi isə Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda (46,8%) olmuşdur.\nAzərbaycan Respublikasında 2012-ci ildə əhaliyə göstərilmiş pullu xidmətin həcmi 5828100,0 min manat olmuşdur ki, bunun da 3716715,6 min manatı və yaxud 63,8%-i Bakı şəhərinin, 2111384,4 min manatı və yaxud 36,2%-i isə iqtisadi rayonların payına düşür.\n2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən əhaliyə göstərilən pullu xidmətin həcmi Azərbaycan Respublikasında 2435100,0 min manat və yaxud 71,7% o cümlədən Bakı şəhərində 1458168,4 min manat və yaxud 64,6%, Abşeron iqtisadi rayonunda 93037,4 min manat və yaxud 55,8%, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 277781,4 min manat və yaxud 2,1 dəfə, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 76325,3 min manat və yaxud 83,8%, Lənkəran iqtisadi rayonunda 98177,6 min manat və yaxud 75,1%, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 71298,0 min manat və yaxud 87,2%, Aran iqtisadi rayonunda 237925,1 min manat və yaxud 73,7%, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 28454,3 min manat və yaxud 72,8% və Naxçıvan iqtisadi rayonunda isə 80435,2 min manat və yaxud 2,1 dəfə artmışdır. Artımın ən yüksək həddi Gəncə-Qazax (2,1 dəfə) və Naxçıvan (2,1 dəfə), ən aşağı həddi isə Abşeron iqtisadi rayonunda ( 55,8%) olmuşdur.\n2012-ci ildə əhalinin hər nəfərinə düşən pullu xidmətlərin həcmi Azərbaycan Respublikasında 635,2 manat, o cümlədən Bakı şəhərində 1599,6 manat, Abşeron rayonunda 363,9 manat, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 417,7 manat, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 280,8 manat, Lənkəran iqtisadi rayonunda 265,1 manat, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 300,3 manat, Aran iqtisadi rayonunda 277,6 manat, Dağlıq-Şirvan iqtisadi rayonunda 224,7 manat və Naxçıvan iqtisadi rayonunda isə 353,3 manat olmuşdur. Rəqəmlərin təhlilindən görünür ki, əhaliyə göstərilən pullu xidmətin eləcədə hər nəfərə düşən pullu xidmətin həcminə görə iqtisadi rayonlar bir-birindən fərqlənir və Bakı şəhərinə görə xeyli geridə qalırlar.\nAzərbaycan Respublikasında 2012-ci ildə nəqliyyat sektorunda yük daşınması 210900,0 min ton o cümlədən avtomobil nəqliyyatı ilə yük daşınması isə 115823,0 min ton olmuşdur ki, bunun da 48319,0 min tonu və yaxud 41,7%-i Bakı şəhərinin 67504,0 min tonu və yaxud 58,3%-i isə iqtisadi rayonların payına düşür.\n2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən nəqliyyat sektorunda yük daşınması Azərbaycan Respublikasında 27800,0 min ton və yaxud 15,2%, o cümlədən avtomobil nəqliyyatı ilə yük daşınması Bakı şəhərində 10893 min ton və yaxud 29.1%, iqtisadi rayonlarda isə 18793,0 min ton və yaxud 38.6% artmışdır.\nAzərbaycan Respublikasında 2012-ci ildə nəqliyyat sektorunda sərnişin daşınması 1617300,0 min nəfər o cümlədən avtomobil nəqliyyatı ilə sərnişin daşınması 1388796,0 min nəfər olmuşdur ki, bunun da 626192,0 min nəfəri və yaxud 45,1%-i Bakı şəhərinin, 762604,0 min nəfəri və yaxud 54,9%-i isə iqtisadi rayonların payına düşür. 2012-ci ildə 2008-ci ilə nisbətən nəqliyyat sektorunda sərnişin daşınması Azərbaycan Respublikasında 375100,0 min nəfər və yaxud 30,2%, o cümlədən avtomobil nəqliyyatı ilə sərnişin daşınması Bakı şəhərində 147862,0 min nəfər və yaxud 30,9% və iqtisadi rayonlarda isə 229565,0 min nəfər və yaxud 43.1% artmışdır.\nAzərbaycanın iqtisadi rayonları üzrə istehsal sahələrinin kontekstində istehsal infrastrukturlarının mövcud vəziyyəti və onların inkişafının regional problemlərinin araşdırılması belə deməyə əsas verir ki, ölkəmizdə istehsal sahələri qeyri-bərabər yerləşdiyindən, buna müvafiq olaraq istehsal infrastrukturu da müxtəlif istiqamətlərdə inkişaf etmişdir. Belə ki, Abşeron iqtisadi rayonunda yeyinti, yüngül və ağır sənaye sahələri inkişafına uyğun olaraq istehsal infrastrukturu - elektroenergetika, yanacaq, neft, qazçıxarma, rabitə, nəqliyyat və s. sahələr daha yaxşı inkişaf etdiyi halda, Lənkəran, Aran və digər iqtisadi rayonlarda kənd təsərrüfatı məhsulları, balıqçılıq sənayesi və onların emal sahələrinin inkişafını təmin edən istehsal infrastrukturu üstün inkişaf etmişdir.\nÖlkəmizin bütün ərazisində kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və ona müvafiq olan istehsal infrastrukturunun mövcudluğu milli iqtisadiyyat üçün xarakterikdir. Respublikada dinamik iqtisadi inkişafın dəstəklənməsi üçün ayrı-ayrı iqtisadi sahələrin və onların infrastrukturlarının kompleks şəkildə innovasiyalı inkişafı təmin olunmaqdadır. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın iqtisadi rayonlarında istehsal infrastrukturunun inkişaf imkanlarının ciddi tərəddüdü regional xüsusiyyətlərlə bağlıdır.\nBelə ki, Abşeron iqtisadi rayonunda istehsal infrastrukturunun inkişafında paytaxta yaxınlıq amili mühüm rol oynayır. Respublikanın sənaye sahələrinin yarıdan çoxu, əhalinin isə üçdə biri bu ərazidə cəmləşdiyindən, burada istehsal infrastrukturu nisbətən yaxşı inkişaf etmişdir. Abşeron iqtisadi rayonunun ərazisində yerləşən yaşayış məntəqələri və sənaye müəssisələri müasir tipli rabitə və telekommunikasiya qurğuları ilə əhatə edilmişdir. Bu iqtisadi rayonda son on il ərzində maliyyə infrastrukturları inkişaf etmişdir.\nAzərbaycanın Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda da fəaliyyət göstərən istehsal sahələrinin inkişafına uyğun olaraq istehsal infrastrukturları mövcuddur. Burada iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, emalı və satışı təşkil edir. İqlim və torpaq şəraitinin əlverişli olması bu iqtisadi rayonda taxıl, üzüm və meyvə-tərəvəz məhsullarının yetişdirilməsi və məhsuldarlığının artırılmasına öz təsirini göstərmişdir. Burada tərəvəzçilik - kartofçuluq, meyvəçilik, bağçılıq və heyvandarlıq sahələri də inkişaf etdirilmişdir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının inkişafı Xaçmaz-Şabran rayonlarında, Giləzidə meyvə-tərəvəz, konserv, şərab və süd məhsulları emalı zavodları, taxıl məhsulları kombinatı, Xudatda balıq unu istehsal edən zavodun yaradılmasına şərait yaratmışdır. Bu emal sahələri iqtisadi rayon üçün böyük əhəmiyyətə malikdir.\nƏlverişli nəqliyyat coğrafi mövqedə yerləşən Xaçmazın ərazisindən keçən Bakı-Dərbənd dəmiryolu, şose yolu, su və neft kəmərləri iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsində mühüm strateji əhəmiyyətə malikdir. Xəzər dənizinə birbaşa çıxışın olması rayonlararası əlaqələrin yaranması baxımından mühüm iqtisadi mahiyyət kəsb edir. İnkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturunun mövcudluğu kənd təsərrüfatı məhsullarının xarici ölkələrə daşınmasını sürətləndirmiş, nəticədə bölgə əhalisinin ümumi iqtisadi vəziyyətini xeyli yaxşılaşdırmışdır.\nAzərbaycanın Kür-Araz ovalığında yerləşən Aran iqtisadi rayonunun, əlverişli iqtisadi-coğrafi mövqeyə və su ehtiyatına malik olması bu ərazidə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı üçün zəmin yaratmışdır. Mingəçevir su anbarından çəkilmiş Qarabağ kanalı, Kür çayının sağ qolları Tərtərçay, Xaçınçay, İncəçay və digər kiçik çaylar burada suvarma sistemini əmələ gətirir.\nAqrar sahənin inkişaf etdirilməsi, emal sənayesinin müxtəlif sahələrinin inkişafına səbəb olmuşdur. İqtisadi rayonun mərkəzindən keçən yollar şəbəkəsi ölkənin ayrı-ayrı iqtisadi rayonlarını bir-biri ilə əlaqələndirir. Bazar iqtisadiyyatına keçid dövründə yaranmış olan çətinliklər ucbatından üzüm və pambıq istehsalı bir qədər azalmış, aparılan sistemli tədbirlər hesabına heyvandarlıq məhsulları, taxıl və bostan-tərəvəz məhsulları istehsalı artmışdır. Baş Muğan və Əzizbəyov adına kanalların su təchizatı hesabına bostan, tərəvəz və taxılçılıq inkişaf etdirilmişdir.\nKənd təsərrüfatının inkişafı ilə əlaqədar olaraq yüngül və yeyinti sənaye sahələrində tərəqqi əldə edilmişdir. Şirvan şəhərində yağ zavodu, Bankə qəsəbəsində balıq kombinatı, Qazıməmməddə ət, süd kombinatı, unüyütmə və çörəkbişirmə, qarışıq yem istehsalı, balıq yetişdirmə zavodu fəaliyyət göstərir. İqtisadiyyatın aparıcı sahəsi sayılan neft və qazçıxarma, elektrik enerjisi, maşınqayırma, kimya və yüngül sənaye sahələri region iqtisadiyyatının inkişafında önəmli yer tutur. Quru səthində neft hasilatı sahəsində respublikada istehsal olunan neft və yanacaq qazının üçdən biri, Kürsəngi, Qarabağlı, Şirvanneft, Salyanneft, Xılhneft, Neftçalaneft yataqlarından hasil olunur.\nŞirvan İES-də istehsal edilən elektrik enerjisi respublikanın enerji ilə təchizatının xeyli hissəsini təmin edir.\nİnkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturunun mövcudluğu, burada olan dəmir və avtomobil yolları Aran iqtisadi rayonunun inkişafına öz təsirini göstərmişdir. Bakı-Astara dəmir yolları və müxtəlif istiqamətlərdə uzanan avtomobil yolları ilə sənaye əhəmiyyətli yüklərin daşınmasında istifadə edilir. İpək yolunun bərpası respublikanın hər yerində olduğu kimi, bu iqtisadi rayonun da inkişafına öz təsirini göstərir və gələcəkdə də göstərəcəkdir. Ərazidən axan Kür çayı kiçik gəmilərdən nəqliyyat vasitəsi kimi istifadəyə imkan verir.\nLənkəran iqtisadi rayonu Azərbaycanın cənub-şərq hissəsində rütubətli-subtropik ərazidə formalaşmışdır. Buraya Lənkəran, Cəlilabad, Masallı, Astara, Lerik və Yardımlı inzibati rayonları aiddir. Əlverişli iqlim və relyefə malik olması respublikanın digər rayonlarına nisbətən burada əhalinin daha sıx məskunlaşması üçün şərait yaratmışdır.\nXəzər dənizi hövzəsinə aid olan Astara, Lənkəran, Göytəpə, Viləş və Tənəkürd çayları üzərində yaradılan süni göllər su təchizatı baxımından böyük iqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Əlverişli iqlim-torpaq şəraitinin və bol su ehtiyatının mövcud olması burada kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin, eləcə də yeyinti və yüngül sənaye sahələrinin inkişaf etdirilməsinə səbəb olmuşdur.\nLənkəran iqtisadi rayonunun hərtərəfli inkişafı üçün mövcud nəqliyyat infrastrukturunun müstəsna əhəmiyyəti vardır. Hazırda fəaliyyətdə olan Bakı-Astara dəmir yolu və onunla paralel olan avtomobil yolu yükdaşımaların daha ucuz başa gəlməsini təmin edir. Ərazidə istehsal olunmuş məhsulların qısa müddətdə satış bazarına çıxarılmasına şərait yaradır. Buradan keçən avtomobil yolu İran İslam Respublikası ilə iqtisadi əlaqələrin inkişaf etməsi baxımından mühüm vasitə hesab olunur.\nDağlıq-Şirvan iqtisadi rayonuna Şamaxı, İsmayıllı, Qobustan, Ağsu inzibati rayonları daxildir. Ərazisinin relyefinin dağlıq və düzənlik olması, təbii şəraitin müxtəlifliyi istehsal infrastrukturunun müxtəlif istiqamətdə formalaşması və inkişafına öz təsirini göstərmişdir. İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı təşkil etdiyindən istehsal infrastrukturları sırasında su təchizatı sistemləri önəmli sahə hesab edilir. Ağsuçay, Girdmançay, Göyçay, Yuxarı Şirvan kanalı və Turyançay vasitəsilə isə ərazinin xeyli hissəsinin suya olan tələbatının ödənilməsi üçün tədbirlər həyata keçirilir. Lakin yay aylarında bu çayların suları kəskin sürətdə azaldığından əkin sahələrinin suya olan tələbatı ödənilmir. Ona görə də süni suvarma sistemləri Dağlıq-Şirvan iqtisadi rayonunda kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının artırılmasında həlledici amil hesab edilir.\nƏrazidə mövcud olan tikinti daşları, sənaye əhəmiyyətli gil və sair təbii ehtiyatlardan istifadə etməklə əhalinin inşaat materiallarına olan tələbatının daha yüksək səviyyədə ödənilməsi üçün, bu sahələrin inkişafı sürətləndirilir. Dağlıq-Şirvan iqtisadi rayonunda yerli xammalların köməyi ilə asfalt, əhəng və kərpic zavodları fəaliyyət göstərir. Lahıc və Basqalda misgərlik və xalça toxuculuq sexləri, dulusçuluq, sənətkarlıq, qalayçılıq, avtomaşın təmiri və elektroenergetika sexləri fəaliyyət göstərir.\nDağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda mövcud olan nəqliyyat infrastrukturu ölkənin digər rayonları ilə iqtisadi əlaqələrin yaradılmasına və iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsinə öz təsirini göstərmişdir. Ərazidən keçən avtomobil və dəmiryol xətləri ölkənin rayonlarının xarici ölkələrlə əlaqələndirilməsinə köməklik göstərmişdir. Keçid iqtisadiyyatının mövcud çətinlikləri bu iqtisadi rayonun da inkişafına öz təsirini göstərmişdir. Emal sənayesi üçün əsas xammal olan üzümlüklər və pambıqçılıq sahələri xeyli azalmış, nəticədə emal sənayesinin fəaliyyəti zəifləmişdir. Əkinə yararlı torpaq sahələrinin və suvarma sistemlərinin mövcudluğu digər iqtisadi rayonlara nisbətən bu iqtisadi rayonda kənd təsərrüfatının intensiv inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdır.\nGəncə-Qazax iqtisadi rayonunun ərazisindən keçən Gəncəçay, Kürənçay, Zəyəmçay, Gorançay, Korçay və İncəçay çaylar şəbəkəsi su təchizatı sistemini əmələ gətirməklə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının əsasını təşkil etmişdir. Kənd təsərrüfatı xammalları hesabına yeyinti sənaye sahələri inkişaf etdirilmişdir. Yaxın keçmişdə yağ-piy kombinatında pambıq çiyidindən istehsal edilən müxtəlif növ sabunlar, qliserin və tullantılardan alınan heyvandarlıq üçün qiymətli yem ölkə tələbatını ödəməklə yanaşı xarici ölkələrə də ixrac edilirdi. Gəncə şəhəri və Göygöl inzibati rayonunda şərab və konyak istehsal edilirdi ki, bu da respublikada müvafiq istehsalın xeyli hissəsini təşkil edir. Yeyinti sənaye sahələri ilə yanaşı yüngül sənaye sahələri, xüsusi ilə pambıq və yun parça, xalça, tikiş və toxuculuq məmulatları istehsalı inkişaf etdirilmişdir.\nGəncə toxuculuq kombinatı Goranboy və digər rayonların göndərdiyi pambıq məhsulu hesabına fəaliyyət göstərir.\nGəncə şəhəri bu iqtisadi rayonda sənaye mərkəzi hesab edilir Gəncə - Qazax iqtisadi rayonunun ərazisi respublika üçün böyük sənaye əhəmiyyətinə malik müxtəlif növ faydalı qazıntılarla zəngindir. Burada tikinti və inşaat işləri aparmaq üçün sement və başqa xammal ehtiyatları vardır ki, başqa yerlərə daşınaraq emal edilir. Yerli faydalı qazıntılar, təbii mineral xammal ehtiyatları və kənd təsərrüfatı məhsullarının xammalları Gəncə iqtisadi rayonunda sənayenin inkişafına təkan vermişdir. Burada olan kifayət qədər elektrik enerjisi, su təchizatı və digər istehsal infrastrukturlarının mövcudluğu xammal ehtiyatı ilə birlikdə əlvan metallurgiya sənayesinin inkişafına təkan vermişdir. Gəncədə Daşkəsənin zəiflik alunit yataqları hesabına işləyən alüminium zavodu tikilib istifadəyə verilmişdir. Zavodun istehsal çeşidi müxtəlifdir. Burada korund mineralından elektroliz üsulu ilə alüminium filizi, sulfat turşusu, onun duzları, kalium gübrələri, latun borular və s. istehsal edilir. Həmin zavodda istehsal edilən alüminium oksidi Sumqayıt alüminium zavoduna göndərilərək orada elektrik məftilləri, alüminium vərəqələri və s. məhsullar hazırlanır. Hazırda bu zavodun fəaliyyəti nisbətən zəifləmiş, istehsal edilən məhsullar isə yalnız yerli tələbatın ödənilməsinə kifayət edir.\nGəncədə maşınqayırma sənayesinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq burada fəaliyyət göstərən kənd təsərrüfatı maşınlarının təmiri zavodunda bütün markalardan olan avtomobillərin təmiri həyata keçirilir. Mexaniki zavodda rabitə və texniki avadanlıqlar, Cihazqayırma zavodunda pnevmatik rele, müxtəlif nasoslar, sayğaclar və s. istehsal edilir. Gəncə avtomobil zavodunun yaradılması ölkə iqtisadiyyatının inkişafında mühüm əhəmiyyətə malikdir. Yerli xammallar hesabına meşə və ağac emalı sənayesi, dəmir-beton məmulatları, kərpic-kirəmit və mərmər zavodları fəaliyyət göstərir.\nİori və Kür çayının keçdiyi ərazilərdə bu çaylardan su kəmərləri çəkilmiş, nohur və göllər yaradılmışdır ki, bundan da əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə edilir. Mülkiyyətin xarakterinin dəyişməsi, özəlləşmənin kənd təsərrüfatında başa çatdırılması və sahibkarlığın inkişafına göstərilən dövlət himayəsi son illərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının inkişafına öz təsirini göstərir.\nBu iqtisadi rayonun kompleks inkişafında nəqliyyat sistemi əhəmiyyətli rol oynayır. Rayon Azərbaycanı Gürcüstan və Qara Dənizin Sahilləri ilə birləşdirən Bakı-Tbilisi dəmir yolu və avtomobil yolları üzərində yerləşir. Mərkəzi hissədən keçən dəmir yolu Daşkəsənin filiz mədənləri ilə Quşçu körpüsü və ayrı-ayrı dəmiryol stansiyaları arasında asma kanat yolu iqtisadi inkişafda əhəmiyyətli rola malikdir. Bakı-Supsa, Bakı-Ceyhan neft kəmərlərinin bu ərazidən keçməsi iqtisadi rayonun əhəmiyyətini bir daha artırmışdır.\nŞəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda relyefin müxtəlifliyi, yağıntının bolluğu, əlverişli iqlim şəraiti kənd təsərrüfatının bütün sahələrinin inkişafına öz təsirini göstərmişdir. Alazan-Həftəran vadisində və Acı-Nohur ərazilərində kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı Balakən, Katex, Paja, Gümrük, Şin, Qaraça, Kiş, Mazım çaylar şəbəkəsini əmələ gətirərək, regionun su problemlərinin həllində mühüm rol oynayır. Gələcəkdə bu dağ çaylarından enerji mənbəyi kimi istifadə edilməsi məqsədəmüvafiqdir.\nKənd təsərrüfatının inkişafı, təbii ehtiyatların mövcudluğu burada yeyinti və yüngül sənaye sahələrinin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdır. Şəkidə yeyinti kombinatı, Balakən, Qəbələ və Qaxda meyvə-tərəvəz konserv zavodları, Zaqatalada fındıq zavodu, çay fabriki, Şəkidə ət kombinatı fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda həmin müəssisələrin özəlləşdirilərək fəaliyyəti bərpa edilmiş və yüksək keyfiyyətli məhsul buraxılışı həyata keçirilir.\nŞəkidə (Nuxa) 1827-ci ildə tikilən ipək kombinatı bu iqtisadi rayon üçün böyük iqtisadi əhəmiyyətə malik olmaqla yüngül sənayenin əsasını qoymuş və respublika üzrə istehsal edilən ipəyin yarıdan çoxunu vermişdir. Burada Şəki, Qəbələ, Balakən və Zaqatala tütün fermentasiya fabrikləri, Şəki tikiş fabriki, Zaqatala ətriyyat-kosmetika fabriki fəaliyyət göstərir. İqtisadi rayonun ərazisində xeyli miqdarda əhəng və gil yataqları mövcuddur. Gələcəkdə bu kimi xammal mənbələrindən istifadə edilməsi böyük iqtisadi əhəmiyyətə malik olacaqdır.\n1995-ci ildən başlayaraq özəlləşdirmənin başa çatması və sahibkarlığın inkişafına dövlət himayəsi nəticəsində sənaye sahələrinin inkişafında irəliləyişlər hiss olunmaqdadır. 1985-ci ilədək nəqliyyat infrastrukturu aşağı səviyyədə olmaqla, yükdaşımalarda yalnız avtomobil yollarından istifadə edilirdi. Lakin 1985-ci ildə çəkilişi başa çatdırılan, 162 km uzunluğunda olan və iqtisadi rayonun bütün bölgələrini əhatə edən Yevlax-Balakən dəmir yolu iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsində böyük əhəmiyyətə malik olmuşdur.\nNaxçıvan iqtisadi rayonuna Naxçıvan Muxtar Respublikasının tabeliyində olan Naxçıvan, Babək, Culfa, Ordubad, Şahbuz, Şərur, Kəngərli və Sədərək inzibati rayonlarının əraziləri daxildir. İqtisadi rayonun ərazisinin şimal və şərq hissələri Ermənistanla, cənub hissəsi 163 km məsafədə İran-İslam Respublikası ilə və qərbdə 11 km məsafədə Türkiyə ilə həmsərhəddir. Burada iqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı, yeyinti sənayesi və yerli xammal mənbələrinə əsaslanan istehsal sahələri təşkil edir. Bu iqtisadi rayonda kənd təsərrüfatının bütün sahələri inkişaf etdirilmişdir Vayxır su anbarının tikilməsi burada suvarılan sahələrin genişləndirilməsinə və kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının artırılmasına səbəb olmuşdur. Burada kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının. əsasını bitkiçilik və heyvandarlıq məhsulları istehsalı təşkil edir. Son illərdə görülən tədbirlər sayəsində suvarılmayan sahələrin bir qismi su ilə təmin edilmişdir. Nəticədə məhsul istehsalının həcmi 1,8 dəfə artmışdır.\nİstehsal amillərinin zənginliyi Naxçıvan iqtisadi rayonunun istehsal infrastrukturunun formalaşmasına öz təsirini göstərir. Lakin iqtisadi sistemin dəyişməsi, erməni işğalçıları ilə aparılan müharibə, blokada vəziyyəti və maliyyə çatışmazlıqları hələlik bu sahələrdən istifadəni ləngitmişdir. Belə ki, mövcud sənaye obyektlərinin çoxu, xammalın olmaması və istehsal infrastrukturunun inkişafının aşağı səviyyəsi ilə əlaqədar tam gücü ilə işləmir. Onların fəaliyyətinin bərpası üçün görüləcək iqtisadi tədbirlərlə yanaşı istehsal infrastrukturlarının inkişafı istiqamətləri də müəyyənləşdirilməkdədir.\nNaxçıvan iqtisadi rayonunun inkişafında nəqliyyat sistemi əsas rol oynayır. Lakin Azərbaycanın digər regionlarına və Bakıya gələn yollar, Ermənistanın blokada səbəbindən kəsildiyindən bu məqsədlə İran və Türkiyəyə gedən yollardan istifadə edilir. Hazırda həmin yollar böyük iqtisadi əhəmiyyətə malikdir. Tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, görülən quruculuq işlərinin nəticəsi olaraq son illər Muxtar Respublika üzrə sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafında mühüm nailiyyətlər əldə olunmuşdur. Ötən illərlə müqayisədə məhsul istehsalının həcmi artmış, enerji, nəqliyyat, rabitə və su təchizatının inkişafı sahəsində xeyli işlər görülmüşdür. Son illərdə rabitə sahəsində müasir tipli avtomat telefon stansiyalarının səmərəli fəaliyyəti, mobil telefon rabitəsinin aparıcı sahəyə çevrilməsi, internet şəbəkəsinin inkişafı sahəsində mühüm müsbət nəticələr əldə edilmişdir.\nOrdubad, Culfa, Şərur və Şahbuz rayonlarında suvarma və içməli su mənbələrinin yaradılması, artezian quyularının qazılması təmin edilmişdir.\nAparılan tədqiqatlardan zamanı məlum oldu ki, son illərdə kənd təsərrüfatının istehsal infrastrukturunda yaranmış olan problemlər aşağıdakı səbəblərdən irəli gəlmişdir:\n- ölkənin müharibə vəziyyəti və ərazinin 20%-nin işğal altında olması;\n- regionlarda kənd təsərrüfatı sahələrinin və ona uyğun infrastrukturun bazarın tələbləri əsasında yenidən qurulmaması;\n- kənd təsərrüfatında maşın, mexanizm, avadanlıq və ehtiyat hissələrinin çatışmaması;\n- fiziki və mənəvi aşınma, müasir texnologiyanın tətbiqi ilə əlaqədar innovasiya və maliyyə problemləri;\ninstitutsional və iqtisadi islahatların vəhdətinin təminatı çətinlikləri və s.\nGöründüyü kimi son illərə qədər Azərbaycanın iqtisadi rayonlarında istehsal infrastrukturları analoji iqtisadi problemlərlə üzləşərək yüksək səviyyədə fəaliyyət göstərmək imkanlarına malik olmamışlar. Regionların inkişafında mövcud olan problemlərin bir-biri ilə sıx əlaqədar olması onların sistemli həllini tələb edir. Buna görə də regionların potensialından daha səmərəli istifadəni, onların əlaqələndirilməsini təmin etməklə ümumilikdə ölkədə sosial-iqtisadi inkişafa nail olmaq üçün proqram - məqsədli yanaşmaya və regional inkişaf proqramlarına üstünlük verilir.\nAzərbaycan Respublikası regionlarının mövcud potensialından səmərəli istifadə etməklə onların sosial-iqtisadi inkişaf səviyyəsinin yüksəldilməsini və tarazlığın təmin olunması prioritet istiqamətdir. Respublikanın iqtisadi rayonlarında tarazlı sosial-iqtisadi inkişafın təmin olunması və kənd təsərrüfatının istehsal infrastrukturu sahəsində yaranmış problemlərin aradan qaldırılması üçün aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədəuyğundur.\n- regionlarda kənd təsərrüfatının istehsal infrastrukturlarının prioritet sahələrinin müəyyən edilməsi və həmin sahələrə maliyyə vəsaitinin ayrılması mexanizminin təkmilləşdirilməsi;\n- kənd təsərrüfatında istehsal infrastrukturunun inkişafı məqsədilə investisiyaların fəal cəlb edilməsi, bununla bərabər həmin ərazilərdə yeni texnikanın, müasir texnologiyaların geniş tətbiqi;\n- regionlarda mövcud olan aqrar sənaye sahələrinin günün tələblərinə uyğun yenidən qurulması və istehsal gücünün artırılması; fiziki və mənəvi cəhətdən köhnəlmiş avadanlıqların, dəzgahların yeniləri ilə əvəz edilməsi və əlavə istehsal sahələrinin yaradılması;\n- regionlarda müasir tipli elektrik stansiyaların, yolların, kommunikasiya xəttlərinin və digər infrastruktur obyektlərinin inşası, yenidən qurulması və inkişafı layihələrinin həyata keçirilməsi;\n- kənd yerlərində istehsal infrastrukturu obyektlərinin idarə olunmasında bələdiyyələrin rolunun artırılması; istehsal infrastrukturunun aqrar sahədə iqtisadi-ekoloji baxımdan müasir tələblərə uyğunlaşdırılması.\nRegionlarda istehsal infrastrukturunun mövcud problemlərinin aradan qaldırılması və «Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı (2004-2008-ci illər)» çərçivəsində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin uğurla həyata keçirilməsi, 2009-2013-cü illər üzrə müvafiq proqramın icrası ölkənin iqtisadi inkişafında, əhalinin məşğulluğunun artırılması və rifah halının yaxşılaşdırılmasında mühüm rol oynayacaqdır.


“Washington Post” Trampın korrupsioner Əliyev rejimi ilə biznes əlaqəsindən yazdı\nManşet Siyasət “Washington Post” Trampın korrupsioner Əliyev rejimi ilə biznes əlaqəsindən yazdı 22.11.201622.11.2016\n“Əliyev rejiminin bir hissəsi sayılacaq milyarderlə işbirliyi qurmuş Trump brendinq sövdələşməsindən milyonlarla dollar qazanıb. Halbuki həmin rejimi Dövlət Departamenti korrupsiya və insan hüquqlarının pozulmasında ittiham edib”\nHazırda böhran yaşayan, dövlət çevrilişi cəhdindən sonra Qərblə münasibəti toqquşma həddinədək gərginləşən Türkiyə yeni seçilən ABŞ prezidentinə məxsus biznes imperiyasının mühüm gəlir mənbəyidir. Söhbət “Trump Towers Istanbul”dan gedir.\nAzadlıq radiosu xəbər verir ki, “Trump Towers Istanbul”u tikən şirkət 2014-cü ildən bəri bu lüks kompleksin üzərinə Trump-ın adını oyub yazmaq üçün onun şirkətinə 10 milyon dollaradək pul ödəyib. Layihənin sahibi Türkiyənin ən böyük neft və media konqlomeratlarından biridir. Bu holdinq ölkənin get-gedə daha da repressivləşən rejiminin ruporuna da çevrilib.\nBiznes etikası mütəxəssislərinin fikrincə…\nƏvvəllər görünməyən bir vəziyyət yaranıb: Trump-ın şirkətinə həm Ağ Evlə yaxşı əlaqələr qurmaq vasitəsi, həm də hücum və təhlükəsizlik riskləri üçün hədəf kimi baxılacaq.\nTürkiyədəki sövdələşməni hətta Trump-ın özü də “maraqların toqquşması” adlandırıb.\nBiznes etikası mütəxəssisləri Trump imperiyasının xaricdəki biznes maraqlarının keçmiş prezidentlər dövründə görünməmiş bir hal olduğunu deyirlər. “Washington Post“un təhlili göstərir ki, Cənubi Amerika, Asiya və Yaxın Şərqin 18 ölkəsində Trump-ın, azı, 111 şirkəti iş görüb.\nBurada ultralüks daşınmaz əmlak komplekslərindən tutmuş, şirkətlərə və brendinq sövdələşmələrinədək hər şeyə rast gələ bilərsən. Üstəlik, bu ölkələrin bəziləri ilə ABŞ-ın yetərincə kövrək diplomatik münasibətləri var.\nSözügedən sövdələşmələrin bəziləri çoxdan, bəziləri elə Trump-ın seçki kampaniyası zamanı bağlanıb. Səudiyyə Ərəbistanında başlanması nəzərdə tutulan 8 otel layihəsi də bu qəbildəndir. Trump bu neftlə zəngin ərəb krallığını “müdafiə etmək istədiyini” bildirib.\n“Bu zaman sual doğur”\nTrump öz biznes maraqlarını müstəqil bir menecerə, yaxud “tərəfsiz trasta” vermək çağırışlarını rədd edib. İndi istər siyasi, istərsə əxlaq ekspertləri yaranmış vəziyyətin idarəçiliyə potensial təhlükəsi barədə düşünürlər.\nPrezident George W. Bush administrasiyası zamanı Ağ Evin əxlaq məsələləri hüquqşünası olmuş Richard Painter-in fikrincə, prezidentin dünyaya səpələnmiş çoxsaylı mal-mülkü bir çox diplomatik, siyasi və hətta milli təhlükəsizlik riskləri yaradır:\n“Bir dövlət bizdən kimisə qorumağa qoşunlarımızı göndərməyi xahiş etsə, qərar verməliyik. Bu zaman sual doğur: biz qoşunlarımızı milli maraqlar naminə göndəririk, yoxsa Trump-ın oralarda kazinosu var deyə?”.\nTrump-ın seçki kampaniyasının mayda açıqladığı maliyyə məlumatından onun biznes imperiyasının nə qədər böyük olduğu görünür. Burada Kanada və Panamada beşulduzlu otellərin, İrlandiya və Şotlandiyada seçmə qolf məktəblərinin, dünyanın ən böyük müsəlman ölkəsi İndoneziyada tikilməkdə olan lüks kurort kompleksinin adı çəkilə bilər.\nAncaq bu məlumatlarda şirkətlərin status və yaradılma məqsədləri aydınlaşdırılmır. Xatırlatmağa dəyər ki, Trump seçki kampaniyası dövründə öz investisiyaları və vergiləri barədə məlumatı tam açıqlamayıb.\nXaricdəki tərəfdaşlar Trump brendinin dünyada yayılmasına kömək edib, Trump-ın təşkilatına milyonlarla dollar vəsait axıdıblar.\nXaricdəki sövdələşmələrin bir çoxu, sadəcə, Trump-ın adından istifadəyə lisenziya verilməsini nəzərdə tutur. Prezident George H.W. Bush administrasiyası zamanında Federal Seçki Komissiyasının sədri Trevor Potter-in sözlərinə görə, xarici investorlar prezidentlə münasibətlərini yaxşılaşdırmaq üçün onun uşaqları ilə biznes sövdələşməsinə girməyə çalışa bilərlər.\nTrump-ın bəzi əmlakı, iri tikinti layihələri Çin və Almaniyanın böyük banklarından götürülmüş kreditlərlə maliyyələşir. Onun ən çox kredit götürdüyü “Deutsche Bank”ın işinə hazırda ABŞ-ın Ədliyyə Departamentində baxılır (2008-ci ilin daşınmaz əmlak böhranı zamanı yol verilmiş qanun pozuntularından söhbət gedir). Ədliyyə Departamentinin rəhbərini isə tezliklə Trump təyin edəcək.\nSeçki bioqrafiyasını əks etdirən hökumət saytında…\nTrump-ın seçki bioqrafiyasını əks etdirən hökumət saytında (greatagain.gov) onun bütün dünyadakı şirkətləri və əmlakı ayrıca göstərilsə də, sonradan həmin məlumat yığışdırılıb.\nHökumət rəsmilərinin çoxu maraqlar toqquşmasına dair normalara əməl etməlidir. Bu normalar məmurların öz şəxsi maraqları naminə qərar qəbul etməsini önləmək məqsədilə müəyyənləşdirilib. Ancaq prezidentlər bu qaydalardan azaddırlar.\nBuna baxmayaraq, çağdaş dönəmin bir sıra prezidentləri və prezidentliyə əsas namizədləri, o cümlədən Ronald Reagan, hər iki Bush, Bill Clinton və Mitt Romney öz biznes maraqlarını satmaq, yaxud da tərəfsiz müstəqil quruma ötürmək öhdəliyi götürüblər.\nTrump bildirib ki, şirkətləri üzərində nəzarəti uşaqlarına ötürməyi planlaşdırır. Trump Təşkilatının icraçı vitse-prezidenti və baş müşaviri Alan Garten sentyabrda verdiyi müsahibəsində bildirmişdi ki, “onun diqqəti tamamilə ölkənin yaxşılaşdırılmasına yönələcək”.\nKonqres araşdırmaçıları iddia edirlər ki…\nAncaq konqres araşdırmaçıları və əxlaq mütəxəssisləri iddia edirlər ki, şirkətin idarəçiliyinin Trump-ın uşaqlarına verilməsi onun özəl və ictimai işlərinin doğrudan da bir-birindən ayrılması demək olmayacaq. Trump-ın özü də bu məsələ ilə bağlı çaşqınlığını gizlətməyib: “Bilmirəm, şirkəti Ivanka, Don və Eric-in yönəltməsi tərəfsiz qurum sayılarmı? Bilmirəm”.\nTrump-ın dünyadakı biznes maraqları onu hüquqi risklərlə də üzləşdirir. Ölkə Konstitusiyasında “mənfəət maddəsi” kimi tanınan müddəa hökumət rəsmisinin xarici dövlətdən hədiyyə götürməsini yasaqlayır.\nHər hansı xarici dövlət rəsmisi, yaxud şirkətinin Trump-ın otelinə, yaxud onun adını daşıyan başqa bir şirkətə pul ödəməsi, potensial olaraq, sözügedən Konstitusiya müddəasının pozulması mənasına gələcək.\nDemokrat və respublikaçı administrasiyalar dövründə Ağ Evin etika üzrə baş hüquqşünasları olmuş əxlaq mütəxəssisləri Trumpa məktub yazaraq, onu şirkətlərini həqiqi tərəfsiz quruma ötürməyə, yaxud da Oval Ofislə ailə işləri arasında “pərdə” qoymaq öhdəliyi götürməyə çağırıblar.\nTrump Türkiyə prezidentini bəyənib?\nJurnalistləri Müdafiə Komitəsinin məlumatına görə, indi Türkiyədə dünyanın bütün ölkələrindən, o cümlədən Çindən də çox jurnalist həbs olunur.\nTrump öz seçki kampaniyası boyunca çevriliş cəhdinin qarşısını aldığına görə Erdoğanı bəyənib. Üstəlik, Erdogan seçkilərdən sonra Trump-ı təbrik edən ilk xarici liderlərdəndir.\nAncaq maraqlar toqquşması məsələsi təkcə Trump-ın özünə yox, müşavirlərinə də aiddir. İstefada olan general-leytenant Michael Flynn-in Ağ Evin milli təhlükəsizlik müşaviri olacağı deyilir. Flynn-in konsaltinq şirkətinin Türkiyə hökuməti ilə işgüzar əlaqələri var. Flynn yaxınlarda yazdığı məqalədə ABŞ-ın öz siyasətində ciddi dəyişiklik edərək, Erdoğan hökumətinin məqsədlərini dəstəkləməli olduğunu, Türkiyənin ABŞ-ın “dəstəyinə ehtiyac” duyduğunu yazmışdı.\nAzərbaycan prezidentinin də adı çəkilir\n“Washington Post” Trump-ı təbrik edən liderlər arasında Azərbaycan prezidenti İlham Əlievin də adını çəkir. Qəzet yazır ki, neftin ucuzlaşması yerli iqtisadiyyatı ağır duruma salıb. Nəticədə, Trump-ın adını daşıyan otel layihəsinin tikintisi yarımçıq qalıb.\nQeyd edilir ki, ailəsi Əliyev rejiminin bir hissəsi sayılacaq milyarderlə işbirliyi qurmuş Trump brendinq sövdələşməsindən milyonlarla dollar qazanıb. Halbuki həmin rejimi Dövlət Departamenti korrupsiya və insan hüquqlarının pozulmasında ittiham edib.\nAzərbaycanın dövlət informasiya agentliyi xəbər verir ki, İlham Əliyevin ötən həftə Trump-a zəng vuraraq onu təbrik etməsindən sonra Trump Əliyev barədə “çox yaxşı sözlər eşitdiyini” söyləyib.\nTrump avqustun 21-də Alabamada keçirilən rallidə tərəfdarları qarşısında çıxış edərkən belə deyib: “Mən onların hamısı ilə yaxşı münasibətdəyəm. Onlar məndən ev alırlar. Onlar 40 milyon, 50 milyon dollar xərcləyirlər. Onları sevməməli deyiləm ki… Mən onları çox sevirəm”.\nBizneslə diplomatiya arasında?\nYanvarda “Fox News”a müsahibəsində Trump “Səudiyyə Ərəbistanını potensial İran təhlükəsindən qorumaq” istədiyini deyib.\nTrump ailəsi elə indidən bizneslə diplomatiya arasındakı divarın nə qədər məsaməli olduğunu göstərməkdədir. Donald Trump ötən həftə Nyu Yorkdakı iqamətgahında Yaponiyanın baş naziri Shinzo Abeni qəbul edib. Bu, onun yeni seçilmiş prezident qismində xarici hökumət başçısı ilə ilk üzbəüz görüşü idi. Görüşə Trump-ın keçid komandasının üzvü və onun biznes imperiyasının icraçı vitse-prezidenti – qızı Ivanka da qatılıb.\n← Neft bahalaşdı\n”YAP-a üzv olmadığım üçün işdən çıxarıldım” →\nOne thought on ““Washington Post” Trampın korrupsioner Əliyev rejimi ilə biznes əlaqəsindən yazdı”\tprimobolan01.12.2016 at 02:35Permalink\t380019 389701I like this blog so a lot, saved to bookmarks . 578196


Zəngilanın bəzi yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad edilməsi sakinlərin böyük sevincinə səbəb olub.\nXezerxeber.az-ın məlumatına görə, torpağı işğaldan azad edilənlərdən bir də Yaşar Cəfərovdur.\nXatırladırıq ki, bir il əvvəl Zəngilan rayon sakini, 63 yaşlı Yaşar Cəfərov uzun illərdir, yurd həsrəti ilə yaşadığını və torpaqlarımızın işğaldan azad olunmadığını deyib paytaxt küçələrində narazılığını ifadə etmişdi.\n"25-26 il qaçqın olar? Ayda bir kənd alsaydılar, qurtarmışdıq bu müsibətdən" deyən Zəngilan sakini bu çıxışı ilə sosial şəbəkələrdə diqqəti özünə çəkmişdi.\nHəmin görüntülər artıq Yaşar Cəfərov üçün bir tarixdir. İndi o, işğal altında olan yox, azad edilmiş Zəngilanın sakinidir. Bu böyük uğura görə isə Yaşar Cəfərov Ali Baş Komandana və Azərbaycan Ordusuna minnətdardır. O, Zəngilan rayonunun oktyabr ayında işğal olunub və 27 il sonra eyni ayda da işğaldan azad edildiyi üçün ikiqat sevindiyini deyir.\nYaşar Cəfərov deyir ki, Zəngilan onun üçün hər şeydən dəyərlidir. Ora gedən kimi ilk işi dizini yerə qoyub torpağı öpmək olacaq. 30 ilə yaxındır ki, bu həsrətə dayana bilmədiyini, lakin dövlətimizə və ordumuza güvəndiyini, bir ümid yeri olduğunu və bugünədək həmin ümidlə yaşadığını deyir.\nMüsahibəmiz zamanı illərdir ki, üstündə gəzdirdiyi məcburi köçkün vəsiqəsi gözümüzə sataşdı. Ömrünün demək olar ki, yarısını məcburi köçkün olaraq keçirən Yaşar Cəfərov artıq bu vəsiqəni daşımaq istəmədiyini deyir.\nİndi Yaşar Cəfərov Zəngilana qayıdıb, qurban kəsəcəyi günü səbrsizliklə gözləyir.


Beyləqanda yeddi seçicinin yaşı 100-dən yuxarıdır - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nBeyləqanda yeddi seçicinin yaşı 100-dən yuxarıdır\n81 saylı Beyləqan seçki dairəsinin tərkibinə daxil olan 39 seçki məntəqəsində 37 min 522 seçici qeydə alınıb. Seçicilərdən 1039 nəfəri ilk dəfə səs verən gənclərdir ki, onlardan da 31-nin 18 yaşı bu il tamam olub. Seçicilərdən 120-nin 80-100 yaşı var, 7 seçicinin yaşı isə 100-dən artıqdır. 31 saylı seçki məntəqəsində qeydə alınmış 106 yaşlı Abusayat Səfərova rayonun ən yaşlı seçicisidir.\nBu barədə AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə 81 saylı Beyləqan seçki dairəsi dairə seçki komissiyasının sədri Zakir Vəlişov bildirib.\nKomissiya sədrinin sözlərinə görə, dairə və məntəqə seçki komissiyalarında bu il aprelin 11-də keçiriləcək prezident seçkilərinə hazırlıq işləri Mərkəzi Seçki Komissiyasının təsdiq etdiyi “Təqvim planı”na uyğun olaraq davam etdirilir. Seçkiyə hazırlıqla əlaqədar dairənin tərkibində olan 39 seçki məntəqəsinin hamısında cari təmir işləri aparılıb. Bütün məntəqələr zəruri texniki vasitə və metodiki vəsaitlərlə, elektrik enerjisi, rabitə şəbəkəsi və yanğın təhlükəsizliyi ilə təmin olunub. Seçicilərin öz mövqelərini sərbəst şəkildə bildirmələri üçün kabinələr quraşdırılıb. Mərkəzi Seçki Komissiyasının xətti ilə dairə və məntəqə seçki komissiyaları üzvlərinin maarifləndirilməsi və peşə hazırlığının artırılması məqsədilə treninq və ixtisaslaşdırılmış kurslar keçirilib. Seçkiqabağı təşviqatın aparılması üçün müvafiq yerlər ayrılıb, seçki məntəqələrinin ərazisində seçkiqabağı təşviqat materiallarının yerləşdirilməsi üçün lövhələr qoyulub.\n“Təqvim planı”na uyğun olaraq hazırda seçicilərə səsvermənin keçirilmə tarixi, vaxtı və yeri (ünvanı) barədə bildirişlər paylanır, müşahidəçilərin qeydə alınması davam etdirilir. Bu günədək 398 müşahidəçi dairə seçki komissiyasında qeydiyyatdan keçib.\nAZERTAG.AZ :Beyləqanda yeddi seçicinin yaşı 100-dən yuxarıdır


Hörmətli Azərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin Üzvləri!\nAzərbaycan Kardiologiya Cəmiyyəti 18 dekabr 2021-ci il tarixdə, saat 10:00-17:00 dək Bakı şəhəri, Bakı Konqres Mərkəzində (ünvan:Təbriz küç.130) keçirəcəyi X Milli Yubiley Konqres çərçivəsində növbəti iki il üçün (2022-2023) AKC İdarə Heyəti Sədrinin seçkisi ilə birlikdə İdarə Heyətinin üzvlərinin seçkisini də keçirəcəkdir.\nİdarə Heyəti üzvlərinin seçkisi zamanı hər bir seçici etimad etdiyi maksimum 12 namizədin qarşısında "+" işarəsi qoymaqla səs verə bilər. 12 nəfərdən artıq işarə edilmiş bülletenlər etibarsız sayılacaq.İdarə Heyəti üzvlüyünə namizədlərin məlumatları ilə pdf siyahıda tanış olun. Siyahıya baxmaq üçün linkə daxil olun.\nSizi hər iki seçkinin səsverməsində aktiv iştirak etməyə dəvət edirik.\nAzərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin Sədri: Prof.İsax Mustafayev.


“Azərbaycanın belinin kəməri Laçında, Kəlbəcərdə, Qubadlıda, Zəngilanda qırılıb…” – mustaqil.az\n“Azərbaycanın belinin kəməri Laçında, Kəlbəcərdə, Qubadlıda, Zəngilanda qırılıb…”\nYurdsuz-yuvasız şairlər sırasında onun da adı var. 28 ildir ki, Laçın deyib, Laçın eşidir. Yuxusunun yolunu, sözünün girişini öz doğma elindən, obasından salır həmişə… Şair İlham Qəhrəmanla söhbətimizin başı da, ayağı da 28 illik həsrətin qibləsi – Laçın oldu.\n– İlham müəllim, siz doğulduğunuz Laçın torpağına, Laçın camaatına çox bağlı adamsınız. Bunun ən ümdə səbəbi nədir?\n– Sizin sualınızda həm də mənim cəmiyyətdə hansı statusda görünməyimin əksi var – bu, taledi, qədərdi. Bunlar qaçılmaz olan məfhumlardı. Laçında evimiz el yolunun qırağında idi. Laçının bir çox kəndlərinin Laçın şəhərinə gəlib-gedən yolu bizim evin yanından keçirdi. Evimiz Həkəri çayının üstündəki körpünün yanında olduğu üçün atamı tanıyanlar ona Körpü Umud, mənə isə sinif yoldaşlarım Çaylı İlham deyirdilər. Evimiz həmişə qonaq-qaralı olardı. Laçında az kənd olardı ki, o kənddən insan tanımayım.\n– Tədqiqatlarınız da Laçınla bağlıdır; Sarı Aşıq və Laçın folkloru… Bu kitablar necə yarandı?\n-Əvvəl Sarı Aşığı deyim –Salaman Mümtazın “Azərbaycan ədəbiyyatının qaynaqları” kitabında “Aşıq Abdulla” adlı məqaləni oxuyandan sonra onun Milli kitabxanadan 1935-ci ildə Zəngəzura ekspedisiya zamanı camaatdan toplayıb tərtib etdiyi “Sarı Aşıq və boyatıları” kitabının üzünü çıxardıb səhv qurulan cinaslarını düzəldə-düzəldə kompüterə köçürürdüm. Bayatıların hər biri heyrət doğururdu. Aşıq ana dilimizin hər qatında sözə fikir yükləmiş böyük söz ustasıdır. Maraq onun günümüzə gəlib çatan irsini toplamağa çəkdi məni. Belə-belə başqa mənbələrdən də – Bəhlul Behcətin kitabından, Təbrizdə “Əxtər”də çıxan kitabından, eləcə də M.İbrahimovun “Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyası”, Musa Urudun “Zəngəzur” kitabı və başqa mənbələrdən Haqq Aşığını yığıb “Gül dəftəri” adında kitab buraxdım. Şükür kitab artıq ikinci dəfə çap edildi və nakam aşıq öz yaradıcılığıyla, ədəbi irsiylə yaradıcı aşıqlar cərgəsində layiqli yerini tutdu. O kitabın bir adı da böyüklər üçün ana dilidi. Dilimizi bilmək istəyənlər folklor kitabları içində o kitabı mütləq oxumalıdırlar.\nQaçqınçılığın ilk illərinin dünyagörmüş, Laçında qonaq-qaralı olmuş insanlarda yaratdığı nisgilin ağır siqləti var bayatıda. Bu mənada bayatılar həm də bizim şeirlə yazılan tariximizdir deyə bilərik. Qadının bayatısı məni tutmuşdu. Qərar verdim ki, üzüm tutan qapılara gedəcəm. Evdə dədəm və nənəmdən qələmə aldığım xeyli ağız ədəbiyyatı nümunəsi də var idi. Başladım qapı-qapı yığmağa və bu zaman işimin mahiyyətini bilən kəslər tanıdığı başqa söz bilən adamları mənə isnad verirdilər. Beləcə Nabrandan Daşburunacan həmyerlilərimizdən topladığım “Laçın folkloru” və daha sonradan həmin kitabdan ayrılan “Laçın lətifələri” araya-ərsəyə gəldi. Əlavə edim ki, Laçın folklorunun toplanması işini passiv də olsa davam etdirirəm. Bu işdə sosial şəbəkə də əlimdən tutur.\n– Şeirlərinizdən də yurd nisgili qırmızı xətt kimi keçir.\n– “Ağlama qələm eşidir” kitabınızın adında da hüzn var… İçində kədərli şeirlər var. Necə qarşılandı kitab?\n-“Ağlama, qələm eşidir” kitabında son 4-5 ildə yazdığım şeirlər toplanıb. Bu kitab yaradıcılığımın bir mərhələsi kimi dəyərləndirilməlidir. Kitab haqda söz deməyi oxucunun öhdəsinə buraxaq. Kitabın çapından təxminən 1-2 ay keçəndən sonra mənə həbsxanadan bir məhbus zəng etdi və xeyli müddətdir kitabın təsirindən çıxa bilmədiyini dedi. Eyni zamanda həmin ağzıbirdə məhbusların kitabı maqraqla oxuduğunu bildirdi. Ədəbiyyatşünas alim Nərgiz Cabbarova kitaba mənim yaradıcılığımın mahiyyətini ehtiva edən başılıqla – “Xalq ruhunu özündə qoruyan şeirlər” – ön söz yazıb. O da sağ olsun. Amma düzü ədəbi aləmdə kitabın müzakirəsinin təşkilinə cəhd etmədim. Məni tanıyanlar bilir ki, belə işlərdə səriştəm yoxdu. Bir tərəfdən də o fikirdəyəm ki, kitab yazılandan sonra özü öz başını dolandırmalıdı.\n– Son vaxtlar işğal olunan başqa rayonlara da şeirlər həsr edirsiniz. Bu silsilə davam edəcək?\n-Bilirəm “Ağdam” şeirinə işarə edirsiz. Şair üçün Vətənin hər yeri əzizdir. Azərbaycan üçün bu əzizliyin məkanı, sərhəddi siyasi xəritəyə sığışmır. Vətəni ağsaqqal qocanın əlində gözəl muncuqlu daşları olan bir təsbehə oxşatsaq Dərbənd, Borçalı, Göyçə, Zəngəzur, Dərələyəz, Qarabağ həmin təsbehdən qopub düşən daşlar olar. Şeir yaşantıların, müşahidələrin, hardasa həm də mütaliənin qarışığının məhsuludu. Ağdam mənim Laçın-Bakı yolumun üstündə tez-tez keçib getdiyim, bəzən düşüb yorğunluğumu aldığım, bazarlıq etdiyim şəhərdi. Yəni o şəhərdə çox olmuşam. Ağdamda laçınlılar bir doğmalıq hiss edirdilər. Elə bir din-iman şəhərin bu günü gözdağıdır. Tarix həm də Ağdamla ermənilərin bizə olan nifrətini görk elədi, göstərdi. Xocalıda insanlarımızın kütləvi şəhidliyi varsa, Ağdamda quduzlaşmış düşmənin şəhərimizi şəhid etməsinin şahidi oluruq. Şeirlərimdə Şuşanın da, Xocalının da, Qubadlının da, Şəkinin də, Nabranın da, Bərdənin də, Bakının da adları eyni sevgiylə çəkilir, elə Təbrizin, İstanbulun da. Yəni mən yaşantılarımı, içimdən keçənləri yazıram, heç vaxt şeir yazmağı planlaşdırmıram.\n-Bakı məni qınamaz, konkret ad çəkməklə ona şeir yazmamışam deyə. Amma, “Bakıda qırılan ağaclara elegiya” , “Yaxşı günlərin ardınca”, “Mənzərə janrında” şeirlərim və bu səpkidə yazdığım şeirlərim elə Bakıya həsr olunub. Axı mənim ictimai-siyasi məzmunlu ağrı-acılarla dolu, qarşılaşdığım hər hansı xoşagəlməz mənzərələrə xitabən qələmə aldığım mövzuların hamısında Bakının payı və mən deyərdim ki, şəkli, siması var. Bakıda olanda ona olan sevgini elə də hiss etmirsən. Elə ki, sərhəddən kənara qədəm qoydun nə qədər doğma, əvəzsiz olduğunu və Bakı üçün necə darıxdığını hiss edirsən. O sevgili kimidir.\n– Sizin üçün poeziyada Vətən mövzusu nə deməkdir? Poeziya o acıları ovudur, yoxsa o dərd yazmağınıza kömək edir?\n-Bilməmiş olmazsınız – Laçında çöldə telefon tirlərinə qısa şəkildə “tel ağacı” deyirdilər. O telefon dirəkləri dikdə, təpədə basdırılanda üstünə bağlanmış telefon simləri əsən mehdən aramsız sızıldayar, zümzümə edərdi. Mən həmin dikdə basdırılan tel ağacıyam. Meh əsən kimi Laçının, Vətənin dərdini sızıldayıram, züm-zümə edirəm. Yəni şeir yazıram.\n– Laçına qayıtmaq ümidiniz varmı?\n-Təbiətdə ən ümidsiz yerdə – daşı qaldırırsan ki, altında cücərti, işığa uzanan yaşıl bitki var. Ölkənin sərhəddi onun qurşağı, belinin kəməridi. Azərbaycanın belinin kəməri Laçında, Kəlbəcərdə, Qubadlıda, Zəngilanda qırılıb. İnanırıq ki, bir gün o kəmər yerinə bağlanacaq. Ölkə rəhbəri Qarabağ məsələsində öz dəmir iradəsini həmişə nümayiş etdirir. Rəhbərin ümidverici çıxışı, xalqa da, orduya da ruh verir. Haqsız olan düşmən torpaqdan çıxmırsa, haqlı olan niyə torpağından əl çəkməlidir?!


19 Fevral 2016 18:39\nTanınmış yazıçı anasıyla bağlı sirlər açdı: "Məmməd Arazın ilk sevgisi olub"\nTanınmış yazıçı Əlabbas ölümündən 40 gün keçən anasına geniş yazı həsr edib.\n-\tSəni and verirəm izzəti-calalına, ay Allah! Az ağrı, asan ölüm qismət elə mənə. Bu günə çatdım, dünya malında gözüm olmadı. Bir tikə haram dadmadım. Nə verdin, ona qail oldum. Nə istədim, səndən istədim. Məni yerlərdə qoyub, qız-gəlin xəcaləti eləmə, ya Qadir Allah!... Ölümümü balalarımın qabağında, tabutumu çiyinlərində elə.\n-\tNə deyəcək? Deyir, özünü möhkəm soyuğa vermisən. Canla da belə cavanlıq eləyərlər?\nCanla cavanlıq eləmək, anamın sözüdü, uşaqlıqda bizə irad tutanda dəfələrlə işlədib onu, axırı on yeddi il əvvəl o söz "Küçə"də mənim də işimə yaradı. Tək omu?... O cür söz və kəlmələr, beşdimi, ondumu durub xatırlayım? Elə-belə baxanda onlar hansı yazımda yoxdu axı? İş ki belə oldu, gərək bir az əvvəldən başlayam.\nO səsi ilk dəfə eşitdiyimin bu may əlli doqquz ili tamam olur. Məndən iyirmi beş yaş böyük olsa da, həmişə elə bilmişəm, səsi min illərin səsidi. O cür qədim-qayım, canasinər, ürəyəyatandı. Laylanı çıxası olsaq, ağlım kəsəni onun avazında ilk qulağıma dəyən dua olub. Bir qayda olaraq onlar Gözəgörünməzə xitabən başlayıb: "Ya Mərdlərin Mövlası". Həmişə belə deyirdi o. Avazı da bir başqa cür idi.\nGözümü açandan namaz qılıb, oruc tutan gördüyüm bu ibadət əhli bizi, üç qardaş, altı bacını dava-dərmandan da əvvəl, Allaha duaları və inamı ilə sağaldıb. İllər ötdü, başa düşdüm ki, atamla baş-başa verib o böyük ailənin ağır yükünü çəkməkdə həmişə onun yanında olmağı ilə həm öyünən, həm də çox rahat və güvənli görünən bu qadın o duaların nəinki bizim sağ qalmağımızda, hətta ailə-uşaq sahibi olmağımızda, əlimizin bir tikə çörəyə çatmağında da necə əvəzsiz bir qüvvəyə malik olduğuna uşaq kimi inanıb. Sözünün əvvəli-axırı "Allah üzümə baxdı", "Allah səsimi eşitdi" idi. "Köhnə kişi"də Qaratel də Allaha yalvarışını bu xitabla başlayır: "Ya yerin-göyün ağası Kişi" O əsəri anamın yanında olanda, kənddə müəllim ikən yazmışam. Ordakı bayatını da, (nə qız oldum, nə gəlin), çox sayda alqış və qarğışı da ondan əxz eləmişəm.\n"Qiyamçı"da Qəyyum müəllimin həbsdən Təbrizə yolladığı məktubda bir söz var, səyri: "Nə etmək olar, sağ canın səyrisi də olur". Maraqlıdı ki, anamdan özgə kimsədən eşitmədiyim o söz, heç demə, "Dədə Qorqud"dakı, mənası xəstəlik olan sayru imiş.\nYadımda ikən deyim ki, anam yetimçiliklə böyüyüb, nə ata-ana, nə də məktəb üzü görüb, vur-tut bir sinif qurtarıb (gələcəyin böyük şairi M.Arazla birgə), onu da müharibədən əvvəl. Kirili ancaq-ancağa höccələyirdi. Bununla belə nəyin nə olduğunu kitab oxuyanlardan heç də pis bilmirdi. İşdir, dediyi bayatının bircə hecasında qələt vardısa, onu fəhmlə hiss eləyir, dərhal da deyirdi: "Yoox, nəsə düz olmadı"\nbayatısındakı qəbir kəlməsinin tək havasından yox, boy-buxunundan da hiss eləyirdi ki, onu mütləq məzarla əvəz etmək lazımdı. Təkrar deyəndə o cür eləyirdi. Bu da onun "yaradıcılığı" idi. Deyirdim, Allah səni istedadlı xəlq eləyib, xəbərin yoxdu, gülüb onun nəmənə olduğunu soruşurdu.\nBir adamı yoxlamaq istəyəndə demirdi, onu sınayıram, deyirdi, ələkdən keçirirəm. İşi tez-tələsik görənə iradı nə idi: "Bala, iraq candan, toyun küllükdə çalınırdı?" Onu bir publisistik yazımda sevə-sevə işlətdim: "Əlli yaşa elə yetdim, elə bil toyum küllükdə çalınırmış". Bunun yerinə nə olsaydı belə, fikir bunca tutumlu alınan deyildi.\nO yazıdan söz düşmüşkən, anamdan daha bir "yadigar" var orda: "Bir qız... Bəyəm o, adicə qız idi? Adicə qızı da ağzında dilin kimi istəyə bilərsən?"\nHeç görmədim görkəmə idim, yaxşı adama ifallı, namərdə müxənnət, layiqli əvəzinə urvatlı, münasib zamana eygili vaxt, yöndəmsiz, uzun adama dəvə dəlləyi, göy qurşağına qarınənə örkəni, kobud və qanmaza dəyənək deməyə. Üzəngi parıldatmağı qoyub yalandan özünü göstərmək, çörəyi daşdan çıxmağı qoyub çox əziyyət çəkmək, quşqun təklifinə saxta, qeyri-səmimi müraciət, ovdanına qoymağın əvəzinə işi qaydasına salmaq, çörəyi ovsanaya düşməyə bəladan sovuşmaq, qan uddurmağa canın boğazına yığmaq, ovcuna qoymağa xəbərçilik etmək deməzdi. Nə sirr idisə, onun dilində sözlər elə bil yenidən dirilib ehya tapırdı. Diribaş, qoçaq, əlli-ayaqlı qadından söz düşürdüsə, tərifi heç yerə-göyə sığmırdı: filankəs balalarından ötrü özünü təndirə yapar. "Qaraqovaq çölləri"ndə" anamdan gələn o ifadə də yer alıb. Qahmar çıxdığı adama "qaraçı deyil, qırçı deyil" deyibən havadarlıq edərdi. Yekəxana adam haqda rişxəndi öz əksini "Koroğlunun kirvəsi" ifadəsində tapardı. Bəbir ("Qiyamçı") obrazında o deyimdən yararlandım, amma bir az ayrı cür: "Elə danışır, elə bil Koroğlunu öz əli ilə sünnət eləyib".\n"Kasıbın atı olunca, varlının iti olasan", "söyüdün közü, kasıbın sözü", yaxud "qalxanın havasından qorx, düşənin naləsindən" kimi xeyli qanadlı, dadı-duzlu ifadə də yazılarıma bu sinədəftər qadından gəlmədi. Leksikonu dialekt sözü və arxaizmlərlə dolu olsa da, onlarda bal şirinliyi, dad-duz var idi və söz yox ki, anam o gül kimi sözləri özündən icad eləyə bilməzdi. Durub onların kökünü axtarsan, böyük bir hikmət xəzinəsi ilə üzləşərsən. O gözəlliyin sirri də bunda idi. Əgər güzarı təsadüfən başqa, uzaq bir bölgəyə düşürdüsə, gileyini qayıdan kimi eşidərdin: "Bala, məni qınama, elə bil orda ayrı dildə danışırlar".\nHələ erkən yaşlardan hiss eləmişdim ki, xalq danışıq dilində yaşayan, özünə altun qatda yer eləyən söz və ibarələrdən məqamında istifadə əsərin bədii təsir gücünü daha çox artırar, nəinki müxtəlif ədəbi-estetik axınların təsirinə uyub hoqqabazlıq etmək... İdiomatik ifadələrlə süslənmiş o dil bu qırx ildə mənimçün həm xammal, həm də tükənməz yaradıcılıq mənbəyi olub. İllah da "Gümüşü gecələr" və "Qiyamçı"dakı etnoqrafik etüdlər anamın əl-təsərrüfat işlərinin təsviridi. "Köhnə kişi"dəki Seyid Məryəmin, "Qiyamçı"dakı ağıçının, "Yük"dəki müəllimənin həm xarakteri, həm də zahiri görkəmini tamamlamaqda anama məxsus cizgi və detallar xeyli əlimdən tutub. "Arvanada dəfn" hekayəsinin qəhrəmanı isə teyxa anamın özüdü. Ağcanı deyirəm, o kişi kimi qadını... O hekayəni son vaxtlar yeddi ölü yuyub-kəfənlədiyini təkrar-təkrar anamın dilindən eşidəndən sonra təsirlənib yazmışam.\nƏslində demək istədiyim həm də odu ki, oxucular bu günə qədər mənim imzamda nə oxuyublarsa, bir azərbaycanlı qadının dilindən və təhkiyəsi ilə yazılmış əsərlərdi onlar. Orda nə qədər yad xallar, ürəyəsinməyən səhnələr, vulqar ifadələr varsa, onlar mənimdi. Əgər bu gün mənə o ixtiyar verilsəydi, kitablarımın müəllif qrafasına anamın ismini öz adımdan əvvəl həkk eləyərdim. Bu onun halal və danılmaz haqqıdı. Olsa-olsa mənim qoçaqlığım onda olub ki, ondan eşitdiklərimi yazıya ala bilmişəm. Təəssüf ki, onun da çox az bir qismini. Görünür, otuz beş il əvvəl Natiq Səfərovun ilk yazımı oxuyandan sonra "Deyirəm axı bu nə dildi səndə" fikrinə gəlməyi əsərdəkilərlə iyirmi yaşlı bir gəncin "şücaəti"nin düz mütənasib olmamağına aşkar bir eyham imiş.\nArtıq hər şeyin arxada qaldığı bir vaxtda da haqq haqlığında qalır: tərəddüdün məni üzdüyü bu dəqiqələrin özündə belə, bunu açıb-ağartmağın ayıb olduğunu yox, əksinə sevilməyin, əzizlənməyin səksən dörd yaşda hələ də utanc və xəcalətini yaşayan bir türk qadınının böyüklüyü qarşısında baş əyərək ona mat qalmışam ki, bəs kitab yazıb hələ üstəlik ona yekə-yekə "Mən Qarateli sevirdim" adı qoymağın mənası nəymiş, görəsən?


Rəsmi Bakıdan İraqda saxlanılan azərbaycanlı qadınlarla bağlı münasibət - 09.11.2017, Sputnik Azərbaycan\nAzərbaycan XİN İraqda 200 azərbaycanlı qadının saxlanılmasına dair xəbərə münasibət bildirib 09.11.2017, Sputnik Azərbaycan\nxəbərlər, hikmət hacıyev, vian daxil, işid, xin, azərbaycanlı qadınların həbsi, azərbaycan\n23:22 09.11.2017 (Yenilənib: 21:20 16.11.2021)\nBAKI, 9 noyabr — Sputnik. Azərbaycan XİN xarici KİV-lərdə İraq hərbçilərinin İŞİD-lə əlaqədə şübhəli bilinən 200 azərbaycanlı qadının saxlanılmasına dair yayılan xəbərə münasibət bildirib. Xəbəri Sputnik Azərbaycan-a şərh edən Azərbaycan XİN mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev bu kimi məlumatların yeni olmadığını və araşdırıldığını bildirib.\n“Bu kimi məlumatlar yeni deyil. Faktlar araşdırılır və öyrənilir. Azərbaycan tərəfi İraqdakı səfirliyimiz vasitəsilə məsələ ilə əlaqədar İraqın müvafiq qurumları ilə daimi əsasda təmasdadır” — deyə Hikmət Hacıyev qeyd edib.\n9 Noyabr 2017, 19:34\nQeyd edək ki, iraqlı xanım deputat Vian Daxil bir qədər əvvəl hərbçilərin İŞİD-lə əlaqədə şübhəli bilinən 200 azərbaycanlı və 512 rusiyalı qadını saxladıqlarını bəyan edib.\nDeputanın bildirdiyinə görə, saxlanılan qadınlar həbsxanaya yerləşdirilib.\nDaxil qadınların harada və nə vaxt saxlanıldığını açıqlamayıb.\nAzərbaycanlı qadınların həbsi


Banklar dolları niyə bahalaşdırıb? – MƏRKƏZİ BANKDAN AÇIQLAMA - FED.az\n17:17 9 Aprel 2018\nBanklarda dolların alış məzənnəsi Mərkəzi Bankın hərrac kursunu üstələməsini Mərkəzi Bank mövsümi xarakterlə izah edir. FED.az-ın sullarına cavab verən Mərkəzi Bank sədri Elman Rüstəmov bildirib ki, bankların hərraclarda irəli sürdükləri dollar tələbatı son sentinə qədər ödənilir.\nE.Rüstəmov bildirdi ki, adətən bankların alış məznnə kursları Mərkəzi Bankın məznnələrindən bir qədər aşağı olub: “Bəli, son vaxtlar bankların alış kursu rəsmi məznnədən 0,23 faizədək yuxarıdır. Hesab edirik ki, bu, qısamüddətli mövsümi xarakter daşıyır. Bankların dollara ehtiyacına gəlincə deyə bilərəm ki, bazarın bütün tələbatı tam şəkildə ödənilir”.\nMərkəzi Bank sədri onu da vurğulayıb ki, yanvar-fevral aylarında tələbat çox aşağı olduğundan neft fondundan büdcəyə transferlər təmin olunmayıb. Martda isə bildiyimiz kimi, dollara tələbat artıb və büdcə üzrə transferlər qaydasına düşüb.


Azərbaycan xalqı Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad edir - FOTOREPORTAJ - Report.az\nAzərbaycan xalqı Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad edir - FOTOREPORTAJ\n26 Fevral, 2016 15:11\nBakı. 26 fevral. REPORT.AZ/ Bakıda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış “Ana harayı” abidəsi ziyarət olunur.\n“Report”un xəbərinə görə, abidəni ziyalılar, ictimaiyyət nümayəndələri, məktəb şagirdləri, habelə sadə vətəndaşlar ziyarət edir, abidə önünə gül dəstələri düzür, faciə qurbanlarının ruhuna dualar oxuyurlar.\nQeyd edək ki, bu gün səhər saatlarında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Xocalı soyqırımının 24-cü ildönümü münasibətilə Bakıda faciə qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış “Ana harayı” abidəsini ziyarət edib. Faciə qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidənin yanında fəxri qarovul dəstəsi düzülüb. Baş nazir Artur Rasizadə, Milli Məclisin sədri Oqtay Əsədov, Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev, Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva abidənin önünə gül dəstələri qoyublar. Mərasimdə dövlət və hökumət nümayəndələri, Milli Məclisin deputatları, nazirlər, komitə və şirkət rəhbərləri, dini konfessiyaların başçıları, habelə qırğından xilas ola bilmiş Xocalı sakinləri iştirak ediblər. Anma mərasiminin iştirakçıları abidənin önünə tər qızılgüllər, qərənfillər düzüblər.\nErməni təcavüzkarlarının Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi növbəti kütləvi qırğın 613 nəfərin, o cümlədən 106 qadın, 63 uşaq, 70 qocanın həyatına son qoyub. 1275 dinc sakin əsir götürülüb, onlardan 150 nəfərinin taleyi hələ də məlum deyil. 475 nəfər şikəst olub. 8 ailə bütünlüklə məhv edilib. 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq isə valideynlərindən birini itirib.


22.12.2014/07:35; Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Ukraynaya hər cür yardım göstərməyə söz verib — "KÜR" İnformasiya Agentliyi\n22.12.2014/07:35; Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Ukraynaya hər cür yardım göstərməyə söz verib\nBelarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Ukraynaya hər cür yardım göstərməyə söz verib\nBu barədə o, ukraynalı həmkarı Pyotr Poroşenko ilə görüşdə bildirib. «Əgər lazım gələrsə müraciət et, sənə sutka ərzində biz əlimizdən gələni edəcəyik», «Belta» agentliyi Belarus prezidentinin bu sözlərini sitat gətirib.\nİki liderin görüşü Kiyevdə keçirilir. Bu gün Pyotr Poroşenko Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyinə görə Belarus prezidentinə minnətdarlığını bildirib. Lukaşenko qeyd edib ki, son vaxtlar Minskinin Moskva ilə münasibətləri bəzi belarus məhsullarının Rusiyaya satışına qadağa qoyulması səbəbindən bir qədər soyuyub. Lukaşenko bunu «nalayiq davranış» adlandırıb və bu günlərdə Moskva ilə bütün hesablaşmaları xarici valyuta ilə həyata keçirməyi tələb edib.


Hər dərdə çarə - Türkəçarə » İmmunitet.az xəsətəliklərlə mübarizə aparan tibbi portal\n1 baş sarımsaq və 1 limon xırda doğranır,qaynar suda səhərə kimi saxlanılır,səhər üzərinə 1 qaşıq bal tökülür.15-20 gün müddətində qəbul edilir.Bununla bərabər dağ tərxunu,solmazçiçək,aptek çobanyastığı bitkilərinin qarışıq dəmləməsi 10 gün müddətinə içilir.\nMədəaltı vəzin funksiyasını tənzimləmək üçün\n1 stəkan yarmanın üstünə yarım littr qatıq töküb səhərə kimi saxlanılır.Yarısı səhər,yarısı axşam yeyilir.Prosedur 10 gün edildikdən sonra 10 gün fasilə edilir,sonra yenə təkrarlanır.Bu müddət ərzində xəstə yağlı,qızardılmış və duzlu qidalardan imtina etməlidir.Müalicəni 1 ay edib,6 ay fasilə vermək lazımdır.\nTəzyiqi normallaşdırmaq üçün\n1 stəkan suya 3-4 qaşıq şəkər tozu tökülür,50 qram jenşen bitkisi şirin suya qoyulur,1 saat saxladıqdan sonra 200 qram adi arağa qatılır.15-20 gün saxladıqdan sonra gündə 3 dəfə 1 xörək qaşığı yeməkdən sonra içilir.\nMədə səpgiləri zamanı\n20 qram propolis yağı götürülüb su hamamında 100 qram kərə yağı əlavə edilərək 30-40 dəqiqə qarışdırılıb süzülür.Acqarına gündə 2 dəfə içmək lazımdır.\nYukka bitkisi qurudulduqdan sonra dəmləməsi gündə 3-4 dəfə ağızda olan yaralara islatma şəklində qoyulur.10-15 gün ərzində yaralar sağalır.\nƏgər mədədə turşuluq aşağıdırsa gündə 3 dəfə 1 xörək qaşığı bağayarpağı şirəsi içilir.Aloe şirəsini 1/1 nisbətdə balla qarışdırb uzun müddət içmək də mədə turşuluğu az olduğu zaman faydalıdır.\nTurşuluq çox olduqda isə zəyərək,gülxətmi kökləri və çiçəklərinin dəmləməsindən,çaytikanı yağından istifadə edilir.\n1 stəkan kələm şirəsi,qılıncotu cövhəri dəmləməsi içilir.İtburnu kökünün qaynadılıb içilməsi də duzlaşma zamanı faydalıdır.\n1 hissə qaragilə yapağı,çiyələk yarpağı,paxlagülünün kökü və mərcangilə bərabər miqdarda götürülüb qarışdırılır.1 xörək qaşığı 1 stəkan suda dəmlənib içilir.\n"Hər dərdə çarə - Türkəçarə" haqqında müzakirə


Aslan Khani 02-01-2015 15:02 +0 -0\nMen İranın elit və ixtiraçılarınan am.IRAN tərəfindən Dəstək olmamak üçün Mən istəyirəm Azərbaycan vətəndaşliq alam.Fəaliyyətlərimin davam etdirməsina öz ixtiralarimi Azərbaycanın kimin gözəl ölkəde Dünyaya bağırm.\nMənim ixtiralarim daxildir:\n1- Donyanin ilk Ağıllı Endo DentalCərrahi Roboti dişrentgenoqrafiyasistemi ilə ve vebkamera ve keyidici injection üstəlik pyezoelektrik sistemi vasitəsi ağıllı DişçürüməAlgılama cihazila 100% dəqiqliyi ilə Hər hansı ağırlaşmalar olmadan.\n2- portativ pyezoelektrik sistemi vasitəsi ağıllı Diş çürümə Algılama cihazila 100% dəqiqliyi ilə Hər hansı ağırlaşmalar olmadan.\n9 il ərzində İxtiralarimi Iranda dizayn edə bildim lakin Heç kim və Heç təşkilat Mən və mənim kimi insanlar dəstək vermədilar. 9 il içində bir çox çətinliklərlə Çalışdım və cəhd edə edə irəli getdim Və nəhayət mənada manim Azərbaycana bir çox Məxsus sevgi oldum üçün ، Mən qərar verdim Azərbaycan Respublikasının vətəndaşliq ina müraciət edəm ə qədər İnsanlıq və dünyanin insanlari. Xidmət etmək üçün öz ixtiralar im I bir ölkədə Hörmətli dövlət tərəfindən tökülmək və Azərbaycan etibarlılığını artırılmasında kiçik bir pay im Bu, mənim məqsədidir Mən istəyirəm Sonrakı 5 il ərzində Azərbaycana 20 Dünya Medals Mötəbər Dünya ixtira və Robotics Çempionatında almaq istiram.\nManim vatanim Tabrizdir.Məne hədəfimə çatmaq üçün ve menim Azərbaycanın gələcək tərəqqisinə qatqı təmin etmək üçün təlimatlandırin ki Ən qısa zamanda bir Azarbaijan vətəndaşi olaraq Mən özümü qürur edim.\nMənim ekspertizası Robotikdedir Və çoxsaylı ixtiralarim var. Mənim son ixtiram dünyanin ilk Dentist robot edir. Man ixtiralarimin Texnologiyaları Avropa şirkətlərina və ABŞ şirkətlərina satmax istiram. əgər Bunda mənə İxtiralarin Satışi üçün kömək edirsiniz mənda dövriyyənin 40% Mən sizin üçün düşünürəm


Deputat Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının potensialından danışdı - Modern.Az Azərbaycan və dünya xəbərləri\n7 İyul 2021, 20:30 | İQTİSADİYYAT\nDeputat Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının potensialından danışdı\nPrezident İlham Əliyevin "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında” imzaladığı fərmana əsasən ölkəmizdə artıq 14 iqtisadi rayon təsnifləşdirilir. İqtisadi rayonlar çoğrafi baxımdan fərqlənməklə yanaşı, eyni zamanda iqtisadi potensialına uyğun olaraq qiymətləndirmənin aparılmasına imkan verir.\nBu barədə Modern.az-a danışan deputat Vüqar Bayramov biıdirib ki, bu baxımdan yeni təsnifat artıq Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi zəfərdən sonra formalaşmış yeni düzənə, yeni reallıqlara uyğun olaraq həyata keçirilir:\n"Artıq biz iqtisadi rayonların sırasında yeni adda - Qarabağ, Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonların adlarının daxil edilməsini müşahidə etdik. Bu, həm strateji, həm iqtisadi, həm də tarixi baxımdan kifayət qədər vacib qərardır. Əvvəlki təsnifatda Yuxarı Qarabağ, Kəlbəcər və Laçın iqtisadi rayonları vardı və yeni təsnifatda Qarabağ bölgəsində yerləşən rayonlar, Qarabağ iqtisadi rayonunda təmsil olunacaq.\nAzərbaycanın 20 faizə yaxın ərazisinin 27 ildən çox işğal altında qalması həmin torpaqlarımızın iqtisadi potensialından istifadəsinə imkan verməyib. Əvvəlki təsnifata uyğun olaraq Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu ötən il 637 milyon 70 min manat, o cümlədən Ağdam 172 milyon 934 min manat, Füzuli 138 milyon 652 min manatlıq məhsul istehsal edib. Dörd rayonu əhatə edən keçmiş Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunda isə cəmi 97 milyon 838 min manatlıq məhsul istehsal olunub. Bu istehsal da həmin rayonlardan bəzisinin bizim nəzarətimizdə olan yaşayış məntəqələrində, respublikanın digər bölgələrində məskunlaşan idarə və müəssisələri hesabına baş verib. Qarabağın ölkə iqtisadiyyatının əsas sahələri üzrə məhsul buraxılışında xüsusi çəkisi 0,7 faiz, keçmiş Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunun isə cəmi 0,1 faiz olmuşdu. Bu o deməkdir ki, uzun müddət işğal altında qalan ərazilərimizin ümumi iqtisadiyyatda payı tam rəqəmlə də ifadə olunmayıb".\n"Qarabağ iqtisadi rayonunun mövcud potensialı, xammal və təbii ehtiyatlar və məhsuldar torpaq sahələrinin həcmini nəzərə alsaq, bərpa mərhələsindən sonra qısa zamanda həmin ərazilərimizdə məhsul istehsalının artacağı proqnozlaşdırılır. Bu o deməkdir ki, çox qısa zamanda Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında bərpa-yenidənqurma, yeni iş yerlərinin yaradılmasını və güclü iqtisadi inkişafı müşahidə edəcəyik.\nŞərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu strateji, iqtisadi və ən əsası tarixi baxımdan xüsusi əhəmiyyəti daşıyır. Şərqi Zəngəzur həmin bölgənin iqtisadi potensialının istifadə edilməsi və genişləndirilməsi aspektindən də vacibdir. Qarabağ iqtisadi rayonunun həm sənaye, həm turizm, həm də aqrar sektorda böyük potensialı var. Şərqi Zəngəzur da həm aqrar sahədə, həm də təbii ehtiyatlar baxımından kifayət qədər böyük potensiala malik iqtisadi rayondur. İşğaldan azad olunmuş bölgələrimizin bərpa və yenidən qurulmasını nəzərə alsaq, nəticədə işğaldan azad olunmuş ərazilərimizin, bütövlükdə Qarabağın bərpa, yenidənqurma prosesinin daha sürətli şəkildə həyata keçirilməsi, eyni zamanda iqtisadi inkişafın formalaşmasına daha sistemli və dövlət proqramları çərçivəsində yanaşmanın həyata keçirilməsinə imkan verəcək", - deyə parlamentari bildirib.


🥇 ▷ Qəribə səfər: səyahətiniz üçün yaşamaq üçün tövsiyələr » ✅\nQəribə səfər: səyahətiniz üçün yaşamaq üçün tövsiyələr\nSalam! Berlində yerləşən müstəqil bir oyun studiyası olan Maschinen-Mensch və bu gün Xbox One oyunçularını təqdim etməkdən məmnunuq Qəribə səyahət, Microsoft Mağazasında Xbox One üçün bu gün mövcud olan Roguelike simulyasiya oyunu. Tədqiqatçının həyatda qalması üçün bu mürəkkəb və çətin oyunu idarə etməyə kömək edəcək kiçik bir bələdçi hazırladıq.\nOyun bir sıra ibarətdir 6 Missiyalar, hər biri əvvəlkindən daha böyük və daha çətin. Hər bir missiyanın məqsədi hər xəritədəki qızıl piramida kəşf etmək və araşdırmaqdır və ümid edirik ki, nüfuzunuzu və sərvətinizi artırmaq üçün əşyaları geri qaytarasınız.\nSiz seçə bilərsiniz 7 Oyunun əvvəlindən tədqiqatçılar və oynayarkən daha çox kilidini aça biləcəksiniz. Bir tədqiqatçını seçmək vacibdir və strategiyanızdan asılıdır. Yeni başlayanlar döyüşə Çarlz Darvindən, ya da dinc qaçış üçün Mary Küri ilə başlamalıdırlar.\nHər bir ekspedisiyadan əvvəl, hədəfinizi dünya xəritəsində göstərə bilərsiniz. İlk səyahətinizdə həmişə iki seçim var: meşələr və quru torpaqlar. Quru ərazilər ən asan ərazi var. Meşə sıx meşənin nüfuz etməsinə kömək etmək üçün maketləri tələb edəcək, eyni zamanda toplamaq üçün kəpənəklər də var. Buranı korlamayacağımız bir səhra, Arktika, tarixdən əvvəlki dövrlər və digər xüsusi hallar.\nYaşamağın açarı ekranın yuxarı çubuğunda izləyə biləcəyiniz rasionallıqdır. Həmişə bu miqyası 30 və ya daha yüksək səviyyədə saxlamağa çalışın, çünki aşağı düşmə xəstəliklərə, sədaqət itkisinə və digər mənfi hadisələrə səbəb ola bilər. Ağılın aşağı olması bəzən yoldaşlarınızı itirməyə səbəb ola bilər. Çətin və ya təhlükəli ərazi ilə gəzməkdən çəkinin, çünki bu ərazilər yaylaq ərazilərindən keçməkdən daha rasionallıq tələb edir. Arazi səyahət elementlərinin saxlanması bu xərcləri azaltmağa kömək edə bilər.\nTəhlükəsizliyinizi yalnız iki yolla bərpa edə bilərsiniz: müəyyən əşyaları istifadə edin və ya bir gecədə bir yerdə istirahət edin. Qalan nöqtələr az və bir-birindən uzaq olduğundan, səyahət edərkən istehlak üçün bərpaedici maddələr ehtiyatının saxlanılmasından asılı olacaq, lakin diqqət yetirin: ağıl həddindən artıq olduqda istehlak olunsa belə bunlar yan təsirlərə də səbəb ola bilər! İstirahət etmək üçün bir yer tapmağa şansınız varsa, fikrinizi doldurmaq üçün lazım olduğu qədər bir gecədə gecələyin. Bu, yarış saytınızı piramidaya qədər yavaşlata bilər, ancaq ora çatmaq və ya ümumiyyətlə olmamaq yaxşıdır.\nBu təlimat oyunun bütün aspektlərini əhatə etmir, ancaq bu tövsiyələrə əməl etsəniz, şöhrət və pul toplamaq üçün Londona qayıtmağı bacarmalısınız.\nBəs nə gözləyirsiniz? Gedin və araşdırın və macəra gözləyir!\nThunder Publishing AB\nBir yad səyahət, insan növlərini əsrlər boyu yerin uclarına qədər sürdürən həvəsli maraqdan ilham alır. Şöhrət və təəccüblə bölüşün, eyni zamanda kəşfiyyatçının daimi yoldaşı olan dəhşət və təhlükələri.\nHəmkarlarınız və Kəşfiyyatçılar Klubundakı rəqiblərinizlə şöhrət və ya rüsvayçılıq üçün çox məşhur bir yarışda dünyanın yarısında və xaricində yarış. Şöhrətinizi artırın və muzeyə hədiyyə etməklə son dərəcə tanınmağı və ya talan edilmiş taleyinizlə öz cibinizi düzəldin.\nİndi gedin və araşdırın və macəra gözləyir!


4 Noy. 2019 15:09\nBəli, Xaos Şurası 2 noyabr mitinqinin daha sönük kecərək fiaskoya uğramasından ehtiyat etdi. Çünki elə deyildiyi kimi, Qənimət Zahidin AXCP sədri Əli Kərimli ilə birgə "Sözarası" proqramının 30 oktyabr tarixli yayımındakı müzakirələri, bundan bir gün əvvəl AND hərəkatının üzvü Elnur Sadıqlı ilə apardığı müzakirələr, həmçinin Vidadi İsgəndərlinin eyni tarixdə şəxsi “Youtube” kanalındakı çıxışında 2 noyabr aksiyasının təxirə salınmasının səbəbləri izah edilir. Hər 3 çıxışda etiraf edilir ki, 19 oktyabrda keçirilən icazəsiz aksiya zamanı cəmiyyətdən yetərli dəstək ala bilməyiblər.\nBu adamlar hələ də göylərdədirlər, heç cür Azərbaycan reallığını anlamırlar. Ki, onları dəstəkləyəcək elektorat sıfır səviyyəsindədir. Məhz bu səbəbdən, elektorat olmadığı üçün aksiyaları müəyyən edilmiş yerlərdə keçirməkdən yayınırlar.\nƏslində elektorat məsələsi də fiaskonun bir səbəbidir. Söhbət ortada siyasi liderin yoxluğundan gedir həm də. Xalq üçün Əli Kərimli heç bir vaxt siyasi lider olmayıb. Adam reallıq hissini itirərək özü-özünü inandırıb ki, böyük xalq kütlələrinin böyük lideridir, bir çağırışına onminlər hay verəcək. Amma nə qədər yanıldığının fərqində deyil. Minlərlə troll dəstəsi tərəfindən Facebook qəhrəmanına çevrilən Kərimli hələ də anlamır ki, sosial şəbəkə… xalq deyil. Facebook-dakı “like”lar da xalqın sevgisi, inamı deyil. Kərimli özünü buna inandırıbsa, bu artıq siyasi rəzillikdi.\nSöhbət ondan gedir ki, bir sıra beynəlxalq siyasi güclər üçün də Əli Kərimli vazkeçilməz deyil, bu statusu qazanmayıb, əksinə, AXCP-nin rəhbərliyində təmsil olunduğu dönəmlərdə adının hallandığı siyasi oyunlarla qazandığı limiti da qısa müddətdə xərcləyib.\nXaos müxalifətinin 19 oktyabr çağırışı bir daha sübut etdi: Müxalifətin sosial bazasının minimuma endiyi indiki zaman kəsiyində dəyişən bir şey olmadı. Xalq Əli Kərimlinin və Milli Şura liderlərinin günlərlə davam edən çağırışlarına qoşulmur, meydana çıxmır. Çıxmaq istəmir. Kərimli özü istəmədən bir maraqlı məqamı da ictimaiyyətə çatdırdı: Azərbaycan hakimiyyətinin bazası hələ də müxalifətdən müqayisəolunmaz dərəcədə güclüdür.\nRadikal müxalifətin sosial bazası yoxdur, tam tükənib. Bu birmənalıdır. Mənasız və hədəfsiz çağırışlara da cəmiyyət əhəmiyyət vermir. Fiasko alınlarına yazılmış radikal müxalifətə ən layiqli cavabı Azərbaycan dövlətinin vətəndaşının real problemlərini həll etməsi və gündən-günə artan həyat səviyyəsini göstərmək olar. Rüsvay olunmağa alışmış radikal müxalifətin bu gerçəyi anlaması, həzm etməsi, əlbəttə ki, çətin deyil. “Bakı Xəbər” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Aydın Quliyev maraqlı bir məqama toxunur. Sitat: “Radikallar indiyə qədərki aksiyaları əsasən seçki-siyasi tələblər üzərində keçirirdilər. Cəmiyyət indiyədək onların siyasi niyyətlərinə heç bir dəstək vermədiyini açıq göstərsə də, ambisiyalar onlara doğru nəticə çıxarmağa imkan vermədi. Oktyabrın 19-da radikal müxalifətçilər sosial şüarlarla xalqın diqqətini çəkməyə ümid etsələr də, bu yenə uğursuz oldu. Bu ilin yanvarından indiyədək radikal qrupların kütləvi aksiyalar keçirmək sahəsində dalbadal fiaskoya uğramaları birmənalı sübut edir ki, cəmiyyət onların sosial və siyasi tələblərini adi populizm nümunəsi sayır, ciddi qəbul etmir. Müxalifətin sosial tələblərlə aksiya keçirmək kimi taktika dəyişikliyi də nəticə vermədi. Radikalların sosial aksiya keçirmək cəhdinin iflasa uğraması başqa bir cəhətdən də diqqət cəlb edən hadisədir. Bəllidir ki, bu ilin əvvəlindən hakimiyyət iki böyük mərhələdən ibarət sosial islahatlar paketi həyata keçirib və prosesin davam etdirilməsinə yönəlik möhkəm iradə var. 4 milyon 200 mindən artıq Azərbaycan vətəndaşı bu paketlərin birbaşa faydasını görür. Müxalifətin 19 oktyabrda sosial aksiyasının iflası həm də hakimiyyətin sosial islahatlar siyasətinə cəmiyyətin inandığını və buna alternativ tanımadığını nümayiş etdirdi”.


Belə ki, ictiami obyektin sosial şəbəkədəki hesabında bu barədə yazan Aytac Məmmədli bildirib ki, partlayış nəticəsində uşaqları da çox qorxub: "Heç kəs çölə çıxmaq üçün bizə yol göstərmədi. Hətta yeyə bilmədiklərimizin də pulunu aldılar və hadisəyə görə üzr istəyən də olmadı".\nDigər müştəri Aytən Məmmədli isə restoranın tikintisinin tam başa çatmadığını bildirib: "Ətrafda uşaqlar üçün təhlükəli olan çuxurlar var idi. Partlayış vaxtı isə nə yanğın çıxışı, nə də yol göstərən var idi. Hər kəs öz canının hayında qaçaqaçda idi".\nMüştərilərdən biri, Aygün adlı xanım restoranın terras hissəsində açıq havada divarın yanında qaz balonu yerləşdirildiyini və hadisə vaxtı həmin balonun partladığını qeyd edib: "İşçilər də hadisədən sonra qaz balonunun partladığını dedilər, amma təhlükəsizlik qaydalarına görə nazirliyin onları cərimələməməsi üçün rəsmi rəsmi qurumlara məlumat vermədilər. Biz partlayış vaxtı alovu da gördük".\n"Dükkan" restoranı isə müştərilərə cavabında orada belə bir hadisənin baş vermədiyini bildirib: "Sadəcə, yaxınlıqdakı ərazidə partlayış baş verib və "Dükkan"da onun səsi eşidilib".\nLakin restoranın adını açıqlamaq istəməyən administratoru "Qafqazinfo"ya açıqlamasında qaz balonundan yanğın baş verdiyini açıqlayıb:\n"Bizdə qaz xətti var, amma təzyiq zəif olduğu üçün qaz balonu istifadə edirik. Dünən də partlayış baş verməyib, qaz balonunda yanğın oldu, müştərilər hamısı durub çölə qaçdı. Biz özümüz alovu söndürdük. Restorana heç bir ziyan dəyməyib, xəsarət alan da olmayıb. Sadəcə, həmin adamlar hesabın çox olduğunu deyərək hər yerə yazıb bizdən şikayət edilər. 20 nəfərə 140 manat hesab veriblər".\n"Dükkan"ın administratoru bu gün rəsmi qurumların restorana baxış keçirəcəyini bildirib: "Qaz idarəsi və Fövqəladə Hallar Nazirliyindən zəng etmişdilər, bu gün gəlib yoxlama aparacaqlar. Biz yanğından sonra polisə və yanğın bölməsinə məlumat vermədik, çünki buna ehtiyac olmadı".


Hollivudun ən arzuolunan qadını - Fotolar\n23 İyun 2014 11:58\n1 350 Baxış\nÖtən həftə Londonda zorakılığa qarşı keçirilən qlobal sammitdə Böyük Britaniya kraliçası, Ancelina Colini xanım titulu ilə təltif edib. Otuz doqquz yaşlı aktrisa hərbi münaqişə zonalarında seksual zorakılıqla mübarizədə aktiv iştirak edir.\nPlanetin ən seksual xanımı hesab edilən Ancelina Coli uğurlu aktrisa, ssenarist, xeyriyyəçi xadim, 6 uşaq anası və Bred Pittin sevgilisidir.\nÖz karyerası dövründə Coli bir “Oskar”, üç “Qızıl Qlobus” və ABŞ Kinoaktyorları Gildiyasının iki mükafatına layiq görülüb. “Forbes” jurnalının sorğusuna əsasən, o, 2009, 2011, 2013-cü illərdə ən çox gəlir götürən Hollivud aktrisası olub.\nAncelina Con Voyt və Marşelin Bertranın ailəsində dünyaya gəlib. Aktrisanın damarlarında alman, slovak, holland, fransız və kanadalı qanı axır. Valideynləri 1976-cı ildə boşandıqdan sonra balaca Enci qardaşı və anası ilə qalıb. Erkən yaşlarda kinolara marağı olan Ancelina aktyorluq kurslarına yazılıb. Lakin 14 yaşında kursu tərk edən Coli yas mərasimləri üzrə təşkilatçı-direktor olmaq arzusuna düşüb.\nSonradan isə Ancelina model karyerasına başlayıb, Los-Anceles, Nyu-York, və Londonda çalışıb. Bu müddət ərzində o, yalnız qara paltar geyər. Məktəbi bitirdikdən sonra Ancelina anasının yanına qayıdıb.\nEnci yeniyetməlik dövründən 20 yaşına kimi depressiayadan əziyyət çəkib. Məktəb vaxtı isə taxdığı breket və eynəyə, üstəlik, kasıblıq və arıqlığına görə sinif yoldaşlarının məsxərə obyektinə çevrilmişdi. Ətrafla ünsiyyət qura bilmədiyindən tez-tez qollarını kəsik-kəsik edərdi. Bundan əlavə, o, iyirmi yaşına kimi heroin də daxil olmaqla, bütün narkotik maddələrdən istifadə edib.\nAncelina atasının xəyanətinə görə, uzun müddət onunla münasibət qurmayıb. 2002-ci ildə atasının soyadından imtina edib, yalnız 2007-ci ildə anasının vəfatından sonra atası ilə barışmalı olub.\nAncelina aktrisa kimi ilk dəfə 1982-ci ildə peyda olub. 1999-cu ildə “Yarıda qalmış həyat” filmində ikinci dərəcəli roluna görə “Oskar” mükafatına layiq görülüb. Sonuncu çəkildiyi film isə “Malefisenta” olub. İndi Hollivud aktrisası yeni filmdə Kleopatranı canlandırmağa hazırlaşır. Aktrisa bundan sonra kino həyatını atmağı fikirləşir.\nŞəxsi həyatına gəldikdə, ilk dəfə 14 yaşında sevgili olub. Cütlük Encinin evində yaşayıb və iki il sonra ayrılıblar. 1995-ci ildə aktrisa “Hakerlər” filminin çəkiliş heyətində Conni Li Millerlə tanış olur və onlar 1996-cı ildə ailə qururlar.\nColinin toy geyimi belə idi: üzərində qan ilə ərinin adı yazılmış mayka və qara şalvar. 1999-cu ildə isə onlar boşanıblar. 2000-ci ildə Billi Bob Torntonla ailə həyatı qurub və cütlük Kambocadan övladlığa götürdükləri uşaqları himayə etməyə başlayıb. Lakin bu izdivac da 2003-cü ildə sona çatıb.\n2005-ci ildə Anjelina məşhur Bred Pitti arvadından ayırmaqda ittiham olunub. Cütlük “Mister və missis Smit” filminin çəkiliş səhnəsində tanış olub. Əvvəlcə aralarında gəzən söz-söhbəti inkar edib, yalnız hamilə olduqdan sonra bütün ictimaiyyət qarşısında sevgisini etiraf etməli olub. 2012-ci ildə isə cütlük nişanlanıb. Coli və Pitt cütlüyü 3 doğma və 3 götürülmə övlada sahibdir.\nColi şişkin dodaqlarına və tatularına görə məşhurdur. Aktrisanın bədənində 14-ə yaxın tatu var.\nPublika.az bu gün Hollivudun ən çox arzuolunan qadınının bu illər ərzində necə dəyişdiyini göstərən fotoları təqdim edir.