Łyżka dziegciu na steku z polędwicy, czyli o piwie w restauracjach | The Beervault\n*kellerbier/zwicklbier #Włochy ^Sauris AgriBeer artykuły ogólne publicystyka restauracje\nElDesmadre 14 14:30\ntak to powinno wyglądać - jakość i wybór\nNiezwykle często zdarzają się sytuacje, kiedy to w eleganckiej restauracji, zatrudniającej świetnego kucharza, którego dania są prawdziwą rozkoszą dla podniebienia, wybór piwa sprawia, że człowiekowi opadają ręce. Wybór win jest oczywiście bogaty i wyszukany, natomiast piwo jest traktowane jako napój czwartej kategorii, więc obecne są tylko te popularne. Czyli zazwyczaj niedobre. Pół biedy, jeśli w asortymencie obejmującym produkty Grupy Żywiec człowiek natrafi na Paulanera, bądź jeśli restauracja serwuje produkty Kompanii Piwowarskiej, na Pilsnera-Urquella. Ale co jeśli do jakiegoś konkretnego dania nie chcę piwa pszenicznego, tylko pilsa albo jakiegoś ale’a? „Mogę Panu podać Żywca, dla bardziej wymagających klientów mamy również Heinekena. A co to jest ten ejl?” Żeby unaocznić, z jaką sytuacją mamy wówczas do czynienia – to jest tak jakby w tejże restauracji, do nietaniego i gustownie przyrządzonego jedzenia podawano kieliszek „Komandosa” bądź (dla bardziej wymagających klientów) „Pokusy”, a dla dzieciaków wielkomiejską chlorową wodę z kranu zamiast mineralnej oraz Hoop Colę. Albo jeszcze inaczej – podawanie do polędwicy wołowej plastikowych sztućców a zamiast serwetek papieru toaletowego z odzysku. Prawda że brzmi to jak kiepski żart? To czemu restauratorzy przykładają taką małą wagę do wyboru piwa? Czemu jak się wysupła kasę na steka wołowego, jest się często skazanym na popijanie go Tyskim, i stąd się jednak wybiera niegazowaną wodę mineralną zamiast piwa? Wszak żeby restauracja mogła być nazwaną w pełni na poziomie, wszystko musi współgrać – od wystroju poprzez sztućce, obsługę i jedzenie, na napojach kończąc. Jeśli jeden z tych czynników jakościowo znacząco odstaje od reszty, całość robi wrażenie groteskowe. I w przypadku kiepskiego piwa tak się właśnie sprawy mają.\nOczywiście – rynek nie jest wymagający, a większości ludzi po prostu smakują eurolagery. To prawda, ale co z renomą restauracji? Niech nawet serwuje te nieszczęsne szczochy (choć ciekaw jestem jakby restaurator lokalu w którym cena dań oscyluje wokół 50-60zł przyjął sugestię, że ma sprzedawać hamburgery z Biedronki, bo większości ludzi one smakują), ale niech do licha ma jakiś wybór. Tak, żeby klient mógł wybrać, chociażby z butelki, do swojego dania jakiegoś porządnego niemieckiego pilsa, jakąś Pintę, jakiegoś stouta, jakiegoś ejla chociażby z Shepherd Neame. Nie byłoby to trudne do zrobienia, ale wymagałoby:\n- wzrostu świadomości samego restauratora, który zazwyczaj nie ma bladego pojęcia o piwie. Nie jest to dla niego wytłumaczenie, bo kierując lokalem gastronomicznym powinien mieć pojęcie o wszystkim co podaje, od przystawek po napoje.\n- zrezygnowania z bonusów lojalnościowych, które restauracja otrzymuje w razie podawania piw z jednego tylko koncernu. W przypadku niektórych restauracji finansowo byłoby to nie do udźwignięcia, ale jeśli chodzi o restauracje mające i tak duże zyski, tylko pozytywnie wpłynęłoby to na renomę. Na zachodzie jest coraz więcej restauracji z dużym wyborem piw, z menu w którym specjaliści polecają konkretne piwa do konkretnych dań – bo tym zajmuje się cała szkoła degustatorska. Jak reagujemy, kiedy widzimy menu, na którym do antrykota poleca się takie wino, a do grilowanego pstrąga takie? Kiwamy z uznaniem głową, nawet jeśli nie lubimy wina, bo takie podejście do klienta świadczy o profesjonalizmie. I tak samo byłoby w wypadku piwa. Może wraz ze wzrostem świadomości konsumentów piwa w Polsce coś się ruszy, choć liczyłbym na awangardę wśród restauratorów, którzy być może zechcieliby zaskoczyć swoich klientów nowatorskim na polskim rynku podejściem do piwa jako akompaniamentu do dań.\nOstatnio spotkałem takiego restauratora. Wprawdzie nie w Polsce, ale w północnych Włoszech. Właściciel i jednocześnie kucharz położonej niedaleko Aviano w miejscowości Caneva restauracji rybnej Alla Trota Blu, to profesjonalista w pełnym wydaniu. Jako że pracował w przeszłości na transatlantykach (w tym na Costa Concordia i Costa Allegre...), wie jak przyrządzić ryby i inne żyjątka wodne. Raki, pstrągi i inne ryby które zjedliśmy tego wieczoru były bez wyjątku albo dobre, albo wręcz fenomenalne, nie o tym jednak chciałem napisać. Otóż w miejscowości Caneva mieści się mikrobrowar Valscura, o którym ostatnio pisałem na blogu. Właściciel Alla Trota Blu powiedział nam, że póki co nie może dojść do porozumienia z właścicielem browaru co do sprzedaży piw z Valscury w jego restauracji, ale bardzo mu zależało, żeby nie podawać wodnistego piwa przemysłowego jakie się serwuje w innych restauracjach, zakontraktował więc na jakiś czas dostawy z browaru Sauris AgriBeer z miejscowości Sauris di Sopra. Wprawdzie wyboru nie było, jako że dostępny był jedynie niefiltrowany jasny lager z tego browaru, który jednak pozostawiał w tyle to, czego się można zazwyczaj napić we włoskich restauracjach.\nWbrew nazwie Zahre Chiara Pils raczej pilsem nazwany być nie może, za to jest porządnym kellerbierem, o słomkowej barwie, mętnej konsystencji i średniotrwałej pianie. W delikatnym zapachu dominuje słód i siano, jest też wyczuwalny lekki orzeszek ziemny. Chmielowości silniejszej nie ma, ale całość pachnie zbalansowanie. Smakowo jest to piwo bardzo lekkie, dla niektórych mogłoby być nawet nieco wodniste, choć jest w orzeźwiający sposób dobre. Słodowy, wręcz „wiejski” smak jest obecny, ale się nie narzuca, a odczucie w ustach jest bardzo miękkie, stąd można te piwo pić jako akompaniament do dań, których smak chcemy odczuwać w sposób bardziej intensywny. Jeśliby z Orkiszowego z Kormorana wyrugować nuty miodowe, powstałoby coś w ten deseń (Ocena: 6,5/10).\nPrzed zamówieniem piwa właściciel nam zaproponował, że da nam kufelek za darmo dla skosztowania, jako że – jak lojalnie nas uprzedził – według niego piwo jest zbyt słodkie (mając pewnie na myśli za mało gorzkie) i osobiście woli piwa z Valscury. I to się nazywa odpowiednie podejście do klienta – profesjonalne i szczere zarazem. Życzyłbym sobie, żeby takie miejsca powstawały również w Polsce.\nCzy jest szansa na to? Nie wiem, jestem raczej umiarkowanym pesymistą. Poza kilkoma browarami restauracyjnymi niezwykle ciężko znaleźć w Polsce lokal na poziomie podający piwo na poziomie do dań na poziomie. Czas pokaże czy coś się w tej kwestii zmieni.\n*kellerbier/zwicklbier, #Włochy, ^Sauris AgriBeer, artykuły, ogólne, publicystyka, restauracje\nsgflt 8 maja 2012 15:23\nTe, smakosz, nie zesraj się.\nAnonimowy 12 maja 2012 22:47\nNo kompletny idiota...a może debil? któż to wie.;)\nAnonimowy 8 maja 2012 15:27\nNiestety w drogich restauracjach kupisz dobre, ale wino, bo do "rozkoszy dla podniebienia" (prawie) nikt nie pije piwa.\nRównie dobrze można sobie napisać artykuł, że w ekskluzywnych restauracjach nie mają dobrej zielonej herbaty.\nAnonimowy 8 maja 2012 15:29\nIle tych lokali odwiedziłeś w Polsce? Może słabo szukasz, albo jesteś pseudo-znawcą?\nHejters gonna hejt. Napisali powyzej restauratorzy z woda z gazowana z syfonu o ile pamietaja co to jest. Odwiedzilem kilka lokali i zawsze to samo 3-4 piwa te standardowe plus heineken i du... Zgadzam sie z autorem, wlasnie wrocilem z Belgi i w samochodzie przywiozlem 2 skrzynki najrozniejszych piw. Niech wielcy w tym kraju chowaja sie z piwem dla plebsu.\nWaldek 8 maja 2012 17:31\nW zasadzie racja -- w 'renomowanych' restauracjach ciężko dostać coś więcej niż Żywiec, chyba najwyższa półka to wymienione: Paulaner, czy Pilsner Urquel (aczkolwiek nie każdy przecież musi lubić pszeniczne, czy pilsnera).\nJednak są wyjątki i to wcale nie tak nieliczne, tylko że niestety niekoniecznie z tych 'ekskluzywnych'. Czyli oczywiście lokale z własnym piwem (Bierhalle i jemu podobni), ale też takie, gdzie można dostać Ciechana, produkty od BK, czy nawet ogólnie jakieś lokalne. Są to jednak często miejsca o charakterze raczej kawiarni, czy jadłodajni (choć ceny są raczej z tych restauracyjnych ;)).\nOsobna kwestia to kluby, gdzie spokojnie można nienajgorzej wybrać, a będzie pewnie jeszcze lepiej.\nElDesmadre 9 maja 2012 00:39\nTyle że w Bierhalle z tego co słyszałem dobrego jedzenia nie mają. Ja próbowałem tylko ich kalmarów i smakowały gorzej niż w budce na jarmarku świątecznym. A te danie da się porządnie przygotować. Kluby - jasne że tak, zresztą rozwój w dobrym kierunku widać gołym okiem, w tym cieszy szczególnie powstawanie pubów typu multi-tap. Tyle że to bary a nie restauracje, a wpis traktuje o tych drugich. Swoją drogą to tylko potęguje dysonans - lepszego gatunkowo piwa można się napić w piwnicznej knajpie niż w renomowanej restauracji.\nAnonimowy 8 maja 2012 20:17\nPodobnie można napisać o kawach nie tylko w restauracjach, ale przede wszystkim w kawiarniach... Włoskie, upalone na węgiel kawy przemysłowe w cenie przyprawiającej o zgrzytanie zębów, w dodatku z automatu. Jak już gdzieś stoi ekspres ciśnieniowy, to mało kto wie jak to powinno się w tandemie z młynkiem obsługiwać :|\nElDesmadre 9 maja 2012 00:49\nBardzo lubię kawę, pijam dziennie 1-2, choć nie wgłębiam się w jej sensorykę, więc i pewnie wymagania mam nie za wysokie w porównaniu do pasjonatów. Ale fakt że dobra kawa w kawiarni (nomen omen) to nie jest sprawa oczywista. Wystarczy zresztą wypad do Włoch i człowiek wraca pod tym względem rozwydrzony - nie dość że lepsze kawy to w dodatku często tańsze niż w Polsce. Choć i tak tanie włoskie przemysłówki o których wspomniałeś to nic w porównaniu z kawą rozpuszczalną, która w lokalach gastronomicznych niestety wcale nie jest rzadkością. Tutaj zresztą aż się samo prosi sparowanie jej z odpowiednim posiłkiem - do kawy z granulatu jak ulał pasuje zupa w proszku.\nAnonimowy 8 maja 2012 20:59\nAle ludzie lubią pić ten syf. Restauratorzy są tego świadomi - jeśli zamówią po 5 butelek dobrego piwa, to jest szansa, że ono skiśnie zanim ktoś o nie spyta. Osobiście biorę do restauracji swoje piwo - i pytam czy mają coś przeciwko. Jesli tak - proszę o ich najtańsze piwo, wylewam, i nalewam własne. Mało eleganckie, ale miny obsługi świetne :)\nElDesmadre 27 lipca 2012 10:54\nHehe, o takiej praktyce jeszcze nie słyszałem :) Ale np. w Stanach normalne jest ponoć przynoszenie własnego wina do restauracji, płaci się z tego co kojarzę koło dwóch dolarów za możliwość wypicia własnej butelki w lokalu. PS sorry, nie wiedzieć czemu blogger zakwalifikował Twój komentarz do spamu, dopiero teraz go odkopałem.\nhttp://smakpiwa.wordpress.com/ 9 maja 2012 10:50\nWydaje mi się, że na obecność dobrego piwa w restauracjach trzeba będzie poczekać. Niestety knajpy wolą oddawać się w ręce koncernów.\nEwelina Ewart 9 maja 2012 14:51\nNiestety taka prawda, że w dobrych restauracjach unika się piwa i jeśli już ma się na nie ochotę, to bardzo ciężko znaleźć coś przyzwoitego:)


Bitter Thoughts - Cierpkość myśli - Kasia J. Siuda — Ridero\nBezpłatny fragment - Bitter Thoughts\nNauki społeczneProza współczesnaPsychologiaPolskiNowości\nPart 1 — Polska wersja językowa\nramionom, w których znalazłam schronienie\nNa wstępie pragnę zaznaczyć, że nie sposób wyrazić słowami wdzięczności, którą odczuwam wobec wszystkich, którzy zaangażowali się w projekt i jego produkt finalny.\nDo powstania niniejszej publikacji przyczyniło się tak wiele osób, że trudno wymienić wszystkich z imienia i nazwiska, ale z wdzięcznością przyjmuję fakt, że pojawili się w moim życiu i stali się jego częścią.\nPrzede wszystkim dziękuję mojemu mężowi — Piotrowi — za wsparcie, wnikliwe pytania, które rodziły się w mojej głowie, ale nie miałam odwagi ich wyartykułować. Stał się dla mnie odbiciem, echem, dzięki któremu mogłam usłyszeć siebie.\nDziękuję Czytelnikom mojej Manufaktury Słowa, którzy chętnie dzielili się wrażeniami i wnioskami dotyczącymi zamieszczanych na blogu felietonów.\nSzczególnie dziękuję wszystkim Kaśkom, które mają swój udział w procesie tworzenia i kompletowania materiału do niniejszej książki.\nDziękuję mojej przyjaciółce Ani, która zawsze we mnie wierzyła (i ufam, że wciąż wierzy), była przy mnie w najtrudniejszych chwilach, na ostrych zakrętach, wysokich falach, podczas burz i sztormów, i która zawsze potrafi dostrzec promyk słońca, albo domalować go tam, gdzie go nie ma.\nDziękuję moim Rodzicom za to, że kochali mnie tak, jak kochać potrafili; moim Dzieciom za to, że wypełnili moje życie sensem; Tym, którzy pozwolili mi odejść, bym mogła odnaleźć to, co zgubiłam wiele lat temu.\nRedaktorzy, korektorzy, graficy zadbali o walory estetyczne i artystyczne książki, a Ewa podjęła się trudnego zadania tłumaczenia tekstów do angielskiej wersji językowej. Tekstów trudnych, bo z dużym ładunkiem emocjonalnym. Bardzo Wam dziękuję.\nJeszcze raz dziękuję wszystkim, których nie wymieniam imiennie. Zapewniam Was, że doceniam cały trud, pomoc, wsparcie i opiekę, a także wasze starania i troskę o mnie. Nie poddałam się!\nKażdy z nas jest po trosze wędrowcem, podróżnikiem, poszukiwaczem. Miewamy chwile, w których nie czujemy się sobą, odczuwamy brak lub przesyt. Bywamy szczęśliwi i nieszczęśliwi, smutni i radośni, wypełnieni sensem i pustką. Jesteśmy kolekcjonerami wspomnień — tych, które wywołują uśmiech na naszych twarzach i tych, o których chcielibyśmy raczej zapomnieć. Tymczasem wszystkie one są częścią nas. I o tym jest ta książka — o poszukiwaniu, o momentach, o miłości i zdradzie, o rozczarowaniu, niepewności, lęku i samotności. To książka również o sile, która, drzemie w każdym z nas, o wartościach, o wyborach, o odnajdywaniu zagubionego, o osładzaniu cierpkości naszych doświadczeń życiowych.\nNapisałam „Cierpkość myśli” z kilku powodów. Po pierwsze — chciałam napisać książkę, która dawałyby nadzieję przy jednoczesnej możliwości wyboru interesujących czytelnika treści. Założyłam sobie, że będzie to zbiór, z którego czytelnik weźmie sobie to, co mu pasuje. Chciałam dać przestrzeń do przemyśleń i refleksji. Po drugie — wszyscy potrzebujemy lustra. A gdzie najlepiej zobaczyć siebie, jeśli nie w odbiciu drugiego człowieka? Jest jeszcze trzeci powód — odczuwałam wewnętrzną potrzebę napisania tej książki.\nZ góry uprzedzam, że nie jest to psychologiczny poradnik, nie może być traktowany jako źródło wiedzy, wiedzę bowiem zdobywa się latami, z wysiłkiem i analizą własnych doświadczeń. To miejsce może być natomiast źródłem informacji i inspiracji do głębszych poszukiwań.\n„Cierpkość myśli” trzecie wydanie książki „Osłodzić cierpkość myśli”. To zbiór felietonów, będący przestrzenią pełną refleksji i inspiracji do podjęcia prób poskładania swojego życia od nowa i osłodzenia tego, co zdaje się być cierpkim doświadczeniem z naszej przeszłości. Używam w niej własnej, charakterystycznej dla mnie narracji i piszę o tym, jak udało mi się połatać stare dziury z przeszłości, doszyć kolejne rozdziały opowieści pod tytułem Życie, znaleźć radość pomimo bólu i cierpienia, odszukać uśmiech i wreszcie nauczyć się mówić o tym, co czuję.\nTo książka o nowym spojrzeniu na otaczającą rzeczywistość, o sile i determinacji, o sztuce zrozumienia i kochania, o dobrym wypełnionym sensem życiu.\n„Jeśli chcesz zbudować statek, nie zwołuj ludzi, by zwozili drewno, nie wyznaczaj im zadań i nie przydzielaj pracy, lecz naucz ich tęsknić za nieskończonym bezmiarem morza.” (Antoine de Saint-Exupéry)\nBędąc dzieckiem przeczytałam Anię z Zielonego Wzgórza i zachwyciła mnie nie tylko historia niezwykłej dziewczynki o ognistych włosach i głowie pełnej pomysłów, ale również sposób, w jaki książka została napisana.\nJa też chciałam pisać. I pisałam. Pisałam powieści, opowiadania, wiersze, bajki dla dzieci. Przez krótki czas pracowałam w redakcji wielobranżowego czasopisma. Pisywałam też krótkie felietony do codziennej lokalnej prasy. Najwięcej jednak pisałam do szuflady. Wiele tekstów się zachowało. Duża w tym zasługa mojej mamy. Gdy lądowały w śmietniku lub w stosach makulatury, moja mama ratowała je przed zniszczeniem i gromadziła. Dzisiaj między innymi zajęciami jestem też pisarką, felietonistką, piszę artykuły, opracowania naukowe i książki.\nPamiętam, że zawsze łatwiej było mi napisać to, co czułam, niż powiedzieć. Tak jest i dzisiaj. Wiem, jak bardzo słowa mogą ranić, ale również, jak mogą stać się czymś, co przynosi ulgę. Myśli przelewane na papier w postaci słów, zdań, notatek, relacji, i wreszcie pamiętnika stały się formą terapii w radzeniu sobie z trudną rzeczywistością, emocjami i uczuciami. Słowa pisane stały się formą oczyszczenia, sposobem na poprawę samopoczucia. Dzięki temu, co zostało zapisane w przeszłości, rozumiem swoją teraźniejszość. Rozumiem, co się wydarzyło i wiem jak to wykorzystać, by być najlepszą wersją siebie. Codziennie.\nPotrzebowałam przestrzeni do osobistych przemyśleń. Pierwszy blog dał mi tę możliwość, pozwolił szlifować pisarski kunszt. To świetne narzędzie współczesnej technologii, co nie zmienia faktu, że wciąż uwielbiam zapach papieru i swój ulubiony, dobrze zaostrzony ołówek.\nSądzę, że każda wiedza daje możliwości. Znajdziesz tutaj różne teksty: przemyślenia, wspomnienia, próby interpretacji zdarzeń w oparciu o zdobytą wiedzę psychologiczną, dialog z przeszłością, pragnienia, marzenia i refleksje. W tekstach znajdują się cytaty i odwołania do literatury, która mnie poruszyła lub wyznaczyła mój kierunek rozwoju.\nByć może odnajdziesz tu własne przeżycia lub zbliżone do swoich. Być może coś, co tutaj znajdziesz, spodoba ci się i uznasz, że godne jest twojej uwagi. Być może odkryjesz własne pragnienia, potrzeby, drogi rozwoju, refleksje.\nMoja wyspa, czyli w poszukiwaniu własnej przestrzeni\n„Kiedy dwoje ludzi żyje razem, mogą być jak dwie osobne wyspy na wielkim oceanie, narażone na te same sztormy i ogrzewane tym samym słońcem. Jednak każda z nich ma swój własny kształt, tylko swoje wulkany, doliny i wodospady” (Iwona Chmielewska)\nLubię wyspy. Dobrze mi się kojarzą. Najbardziej podobają mi się wyspy rajskie, te z palmami i słonecznymi plażami, lazurowym wybrzeżem… i rekinami. Któż z nas nie tęskni do raju? Raj, często kojarzony z bezpieczeństwem, błogością i szczęśliwym życiem. Potrzeby te mamy zapisane w biosie. Nic więc dziwnego, że uciekamy do takich miejsc, jeśli nie w realu, to na pewno w wyobrażeniach.\nNie znam zbyt wielu takich egzotycznych wysp. Znam ich położenie geograficzne, ale niewiele z nich mogłam rzeczywiście zobaczyć, niewiele z nich odwiedziłam. Byłam w Sztokholmie — mnóstwo tam wysepek i skalistych szkierów. Odwiedziłam wyspy Morza Jońskiego u wybrzeży Grecji i Albanii. Najbardziej jednak zauroczyły mnie Malta i Gozo. Tam zakochałam się w słońcu, wodzie, ludziach, kolorowej wewnętrznie i kulturowo społeczności. Tam, dzięki Josephowi, naszemu przewoźnikowi po Blue Grotto, zatęskniłam za bezkresnym błękitem. Tam odnalazłam kawałek siebie, ważny kawałek, o istnieniu którego nie wiedziałam. Tym większa jest moja tęsknota za tą wyspą. Wiem, że będę tam wracać. Być może przeniosę się tam na jakiś czas.\nSą i wyspy rodzime — Sobieszewska, z prawdziwym Ptasim Rajem, i Stogi z jeziorkami, stawami i niewielkim molo. Obie porośnięte nadmorskim lasem i cudownie zielone. Dwie obecnie najbliższe mi wyspy.\nJest jeszcze jedna. Wyjątkowa, bo tylko moja. Moja własna wyspa. Codziennie rano zaraz po przebudzeniu robię obchód mojej wyspy. Sprawdzam, czy wszystko na niej jest takie, jakie być powinno. Dokonuję bieżących napraw ewentualnie powstałych uszkodzeń. Podliczam straty i zyski. Obserwuję zmiany zachodzące na mojej wyspie, często sama jestem ich inicjatorem.\nZ jej bezpiecznych brzegów przyglądam się światu, nie zawsze przyjaznemu, ale czuję, że tutaj na mojej wyspie nic mi nie grozi. Czasami zapraszam na nią przyjaciela, jedynego jakiego teraz mam. Ta wyspa istnieje tylko w mojej wyobraźni, ale mam poczucie realnego jej istnienia. To właśnie ona odgradza mnie od hałasu, pól bitewnych świata, od chaosu. Broni mnie przed obłędem i szaleństwem. Chroni mnie przed krzywdzącą oceną, osądem. Chroni mnie przed toksycznymi ludźmi. Nikt nieproszony nie ma na nią wstępu.\nMoja wyspa nie ma jednej nazwy. Czasami nazywa się Smutek, innym razem Cisza, kiedy indziej Radość albo Dobrze Mi Tu, ale najczęściej nazywam ją Moją Wyspą.\nJa sama czuję się jak wyspa. Czasami słoneczna, jednak z wieloma niewiadomymi kryjącymi się w gęstej tropikalnej roślinności. Czasami skalista i niedostępna. Czasami wybuchowa i pełna skumulowanej energii, niczym wyspa wulkaniczna. Czasami osamotniona, a innym razem wdzięczna i doceniająca bliskość innych wysp.\nA jaką wyspą ty jesteś?\n„To, że milczę nie znaczy, że nie mam nic do powiedzenia” (Jonathan Carroll)\nKtóra nastolatka nie pisała wierszy? Który nastolatek w okresie dojrzewania nie przechodził przez fazę własnej poezji? Kto z nas nie pisał pamiętnika, albo próbował się do tego zabrać, bardziej lub mniej skutecznie? Są wśród nas tacy, którzy zapisali ich całe tomy. I nie chodzi o to, czy zostałeś wierny postanowieniu i wciąż zapisujesz kolejne zeszyty, czy też pamiętnik był epizodem w twoim życiu.\nNiektórym osobom, być może tobie też, mówienie o uczuciach, emocjach nastręcza pewnych trudności. W pewnej mierze większość z nas ma z tym problem. Dlaczego łatwiej nam napisać o czymś, niż powiedzieć? Dlaczego w trudnych chwilach i na życiowych zakrętach częściej sięgamy po zeszyt i długopis?\nOdpowiedź jest prosta: Pisanie oczyszcza. Ale jak to się dzieje, że gdy przelewamy swoje uczucia na papier, czujemy się lepiej? Ma to uzasadnienie naukowe. Terapeutycznej mocy narracji dowiódł amerykański profesor J. Pennebaker. Uczynił on pisanie metodą terapii. Opisywanie swojej historii na własny użytek ma moc terapeutyczną. Dzieje się tak dlatego, że nadając narracji pewną strukturę (np. w postaci tekstu — wiersz, pamiętnik, krótka notatka, fiszka), robimy ze swoich doświadczeń dobrą historię. Pozwala nam to dostrzec jej sens, redukując przy tym emocjonalny ładunek.\nDobrym sposobem na wyrażanie emocji, uczuć, mówienie o nich — na początek — jest ich spisanie. Jeśli coś sprawia nam radość, przyjemność, satysfakcję, to chętniej o tym rozmawiamy, dzielimy się swoimi spostrzeżeniami, odczuciami. Gorzej jest w sytuacjach, które są dla nas frustrujące albo nawet bolesne. Możesz spisywać w zeszycie, co czujesz zwłaszcza w takich sytuacjach. To może zaspokoić potrzebę rozładowania emocji, pozbycia się trucizny, wyrzucenia z siebie żalu, złości, gniewu. Stwórz historię własnego pióra. Kup więc zeszyt, weź długopis i opisz, co było wczoraj. Kiedy już się przekonasz, jak ciekawa jest codzienność, sięgnij w przeszłość. Warto spróbować. Ci, którzy tworzą narracje, po prostu lepiej sobie radzą w codziennych kłopotach, a także szybciej odzyskują równowagę po trudnych wydarzeniach.\nJa spróbowałam. Było warto!\nNic się nie dzieje samo, jak za magicznym zaklęciem. Nie wystarczy tylko chcieć. Oczywiście chcieć to już sporo, to pierwszy krok do zmiany. Kolejnym jest działanie.\nJak daleko sięgam pamięcią, zawsze łatwiej było mi napisać, co czuję niż to powiedzieć. Nie potrafiłam o tym rozmawiać nawet z najbliższymi. Pisałam wiersze, zapisywałam kolejne pamiętniki i wypełniałam fragmentami mojego życia kolejne zeszyty przetrwania. Tak je nazywałam, bo rzeczywiście pomagało mi to przetrwać trudniejsze okresy w życiu.\nPisanie na temat też nie sprawiało mi trudności. Publikuję opracowania naukowe z racji wykonywanej pracy i bardzo to lubię. Ale od długiego już czasu dojrzewa we mnie myśl, by zachować i uporządkować notatki nagromadzone w ciągu wielu lat. Dzisiaj, kiedy moje pisanie nabrało kształtów, tworzę opowieść o człowieku. Przeczytałam swoją historię i zrozumiałam, że moja przeszłość, moje korzenie, wychowanie, moje doświadczenia, wybory, decyzje czynią mnie tym, kim dzisiaj jestem. Teraz mogę to oddać.\nNajtrudniejsze przeżycia to często najlepsze lekcje. Uznanie dla wszystkich życiowych doświadczeń to ważna lekcja pokory i cierpliwości. To możliwość znalezienia się bliżej siebie i dotarcia do tego, co w tobie najcenniejsze. Sama potrzebowałam czasu na zatrzymanie się i pooglądanie mojej sytuacji z pozycji obserwatora. Potrzebowałam wytchnienia, zatrzymania się, spokoju.\nTak wiele zależy od naszego sposobu myślenia — myślenia o sobie, o ludziach, o świecie. Ale przede wszystkim o sobie. Bo to, w jaki sposób myślisz o sobie, wpływa na to, jak myślisz o świecie i innych ludziach. W literaturze znalazłam bardzo przemawiającą do mnie definicję pewności siebie. Pewność siebie to stan, w którym czujesz się dobrze we własnej skórze. To akceptowanie siebie wraz z całym zestawem niedoskonałości. To wspieranie i docenianie tego, kim jesteśmy.\nDbam o siebie. Traktuję siebie jako kogoś ważnego i wartościowego, realizuję swoje potrzeby. Skupiam się na tym, na co mam wpływ. Nie opieram samooceny na ocenie innych. Buduję poczucie własnej wartości. Zapisuję swoje sukcesy, zwłaszcza te drobne. Pamiętam, że budowla składa się wielu cegiełek. Pracuję nad akceptacją własnych wad i niedoskonałości. Obserwuję siebie, swoje zachowania, myśli, emocje, reakcje i uczę się siebie. Rozwijam swoje kompetencje.\nZaakceptuj to, jak wyglądasz, ile masz lat, skąd pochodzisz, jak zostałaś wychowana. Skoncentruj się na tym, co zyskałaś dzięki doświadczeniom, nawet tym najtrudniejszym. Doceń wszystkie dobre i złe rzeczy, które ci się przytrafiły. To TWOJE życie. To one wszystkie sprawiły, że jesteś tym, kim jesteś.\nJeśli nie możesz, nie chcesz lub nie potrafisz czegoś powiedzieć, spróbuj to napisać. Pomyśl na przykład o jakiejś ważnej przemianie, która w tobie zaszła i ją opisz.\nJak znaleźć swoją drogę w sieci modnych trendów, reklamowych haseł, szarlatanerii i szamanizmu\n„Aby ukarać mnie za moją pogardę dla autorytetów, los sprawił, że sam stałem się autorytetem” (Albert Einstein)\nZdarzyło mi się stać w księgarni w dziale Rozwój osobisty albo Psychologia i rozwój, i zadzierać głowę w górę, śledząc tytuły mądrych przewodników. A tytuły bardzo różne. I nie o tym będę pisać, bo zapewne i ty doświadczyłaś podobnych sytuacji w swoich poszukiwaniach rzetelnej wiedzy i inspiracji. Przyznać trzeba, że sporo książek i tekstów o rozwoju znajdujemy właściwie wszędzie. Pisane językiem bardzo zróżnicowanym. Przyznam, że od razu odkładam książki amerykańskich psychologów z pogranicza szamanizmu. Wiecie o jakich mówię. Chodzi o te tytuły typu: Już teraz możesz być szczęśliwy! Zasługujesz na szczęście! Doskonała recepta na sukces! Ty jesteś władcą swojego życia! Wykreuj swoje idealne życie!, itp. Nie oceniam takich publikacji jako bezwartościowe, bo w myśl zasady, że każda wiedza daje możliwości, i one swą wartość mają, choć niekoniecznie akurat ja z niej skorzystam. Nie przemawia do mnie język, jakim posługują się autorzy. Autorów wielu, każdy ma swój cel w publikowaniu takich treści, a ja ze swoimi potrzebami niekoniecznie w te cele się wpisuję. Autorami wielu książek tego nurtu są ludzie sukcesu, ludzie kultury, celebryci, znani nam ze szklanego okienka. Im się udało, żyją pięknie i szczęśliwie. Tylko czy na pewno? Szczerze im tego życzę. Do mnie jednak nie przemawia i ten rodzaj argumentów.\nJak więc poszukiwać, by nie zgubić się w tej gęsto utkanej sieci doradców i ekspertów od życia? To sprawa bardzo indywidualna. Zależy od tego, czego szukasz, co chcesz osiągnąć. Zależy też od tego, kim jesteś, co chcesz zmienić, o czym myślisz, co wiesz o sobie. I całe morze innych pytań. Może potrzebujesz rad, a może wcale nie chcesz słuchać ekspertów od życia — twojego życia, skoro nie mają oni pojęcia ani o tobie, ani o bagażu, który w sobie nosisz. Może po prostu poszukujesz inspiracji.\nJuż wiesz, że odkąd sięgam pamięcią, swoje smutki i to, z czym nie mogłam sobie poradzić, przelewałam na papier. Pisałam albo malowałam. Sztuka w jakiś sposób wypełniała pustkę wewnątrz mnie. To dzięki narracji przetrwałam to, co mnie w życiu spotkało i odnalazłam się w nowej rzeczywistości.\nŻywiłam się też narracją innych. W ten sposób odkryłam istnienie ludzi, którzy pisali moim językiem. Poczułam, jakby ktoś spisał za mnie moje życie. Oczywiście niezupełnie moje życie. Ja wielokrotnie spisałam swoje. Nasze doświadczenia były odmienne. Ale tego potrzebowałam. Stały się one dla mnie źródłem inspiracji.\nWielu zarzuca autorom, że powielają treści w kolejnych swoich książkach. To prawda, że wiele myśli się powtarza, opisują te same doświadczenia. Ależ czym jest życie, jeśli nie kolejnymi odsłonami tych samych doświadczeń, odkrywaniem nowej rzeczywistości zbudowanej na fundamencie tego, co nas ukształtowało i sprawiło, że jesteśmy dzisiaj tym, kim jesteśmy?!\nZ ogromną przyjemnością kontaktuję się z pisarzami, którzy piszą moim językiem i inspirują swoimi tekstami, refleksjami i spojrzeniem na życie, uczą w swoich książkach mądrej miłości do siebie, wdzięczności za dar życia, doceniania tego, co przynosi nam życie, a także dbałości o słowa, jakie kierujemy nie tylko do świata i ludzi, ale przede wszystkim do siebie.\nDziś i ja znalazłam własną przestrzeń, którą wypełnia pisanie. Spełniam swoje marzenie, które dojrzewało we mnie od czasów dzieciństwa. Piszę, bo jestem przekonana o tym, że jest miejsce i na mój głos. Dziękuję wszystkim czytelnikom za ciepłe słowa, które do mnie wracają i stają się inspiracją dla każdego kolejnego kroku na mojej drodze.\nRynek wydawniczy nas rozpieszcza. Publikuje się dużo, a półki uginają się pod ciężarem kolejnych nowości i bestsellerów. Warto jednak być wybrednym. Warto sprawdzać, co rzeczywiście nam smakuje, co nas inspiruje i co do nas przemawia. Wiele jest dróg rozwoju, wiele przewodników. Nie musisz iść każdą drogą, nie musisz brać wszystkiego, co daje ci świat. Najpierw sprawdź, czego naprawdę potrzebujesz, potem wybierz to, co Ci zasmakuje, co zrozumiesz i poczujesz. To ma być dobre dla Ciebie.\nPopatrz na spis treści i wybierz coś dla siebie :)\n„Wstań rano, spójrz w lustro, zrób przedziałek i odczep się od siebie” (Wiktor Osiatyński)\nCzy odnosisz wrażenie, że nie pasujesz do świata? Dlaczego mamy takie odczucia? Co je determinuje? Co zrobić, by dobrze się czuć w swoim świecie? Odpowiedź zapewne leży na wielu obszarach naszego funkcjonowania psychofizycznego, emocjonalnego, społecznego i duchowego.\nWizja niedobrego świata bywa wygodna, ponieważ wtedy świat ponosi odpowiedzialność za to, że się nam nie wiedzie, za to, że NIGDY nie odnosimy sukcesów, za to, że WCIĄŻ/ZAWSZE ponosimy porażki, i w końcu za to, że NIKT nas nie lubi, WSZYSCY nas krzywdzą.\nNigdy, zawsze, nikt, wszyscy… To bardzo niebezpieczne słowa. Kiedy zbyt często je powtarzamy i nie filtrujemy wypowiedzi, które do nas docierają, narażamy się na niebezpieczeństwo. Jeszcze gorzej, kiedy sami bombardujemy nasz umysł takimi sformułowaniami, myślami. Odtwarzanie i powtarzanie ich skutecznie prowadzi do zaniżenia własnej wartości. A przecież to nasza wartość może być naszą wewnętrzną siłą.\nOczywiście każdy z nas dźwiga jakieś kłopoty. Niektórzy czują się przytłoczeni niewielkimi trudnościami, inni pokonują nawet traumy. Pamiętanie o tym, że świat nie jest tylko dobry albo tylko zły, pozwala zachować równowagę.\nNa nasze doświadczenie życiowe — oprócz satysfakcji, miłości, spełnienia — składają się także śmierć, strata, cierpienie, rozczarowanie, odrzucenie, poczucie winy. Uznanie tych dwóch aspektów naszej rzeczywistości pomaga odnaleźć swoją drogę przez trudy codziennego życia.\nTam, gdzie jedni widzą wyłącznie braki, inni dostrzegają możliwości i szanse. Wydaje się, że zależy to od przeświadczenia, że otacza nas sensowny i przychylny nam świat. Dopiero gdy uznamy, że jesteśmy współtwórcami naszego życia, możliwa jest zmiana w relacjach z otoczeniem. Zaczynamy wtedy poszukiwać tego, co nam służy i mamy lepszy kontakt z naszymi potrzebami.\nNie dokładajmy sobie. Jeśli źle myślimy o sobie, to źle też myślimy o świecie, o zamieszkujących go ludziach, i o tym, co może nas w nim spotkać. Odsyłam do tekstu Odczep się od siebie, a świat cię przytuli (A. Srebrna).\nJaki jest świat, w którym Ty żyjesz? Co robisz, by poczuć się w nim dobrze?\nMatrix, czyli o życiu za fasadą szczęśliwości\n„Nie oczekujcie od dnia tego, co mogą dać jedynie lata. Ale nie zapominajcie, że lata składają się z wielu dni, dlatego postanówcie, że nie zmarnujecie ani jednego” (J. M. Sailer)\nCzy odnosisz czasami wrażenie, że nie pasujesz do miejsca, w którym właśnie jesteś, albo że twoje życie nie jest tym, które sobie wyobrażałaś? Miało być pięknie, szczęśliwie i na wieki, a tymczasem czujesz się samotna, zmęczona, niepotrzebna, czasem zła. Przecież na początku wszystko szło dobrze, uśmiechałaś się, cieszyłaś. Twoim udziałem była radość, satysfakcja z tego kim jesteś, co robisz, o czym marzysz.\nBrzmi znajomo? Czy można czuć się szczęśliwym, a potem poczuć się głęboko nieszczęśliwym?\nByłam szczęśliwa, miałam pasje zainteresowania, dążyłam do realizacji własnych marzeń i je realizowałam. To było bardzo ekscytujące. Ale moje życie stopniowo się zmieniało, a ja czułam się, jakby zaczynało mi brakować powietrza do oddychania, czasu, aż w końcu chęci do życia. Dziś mam odwagę powiedzieć, że byłam głęboko nieszczęśliwą osobą. Czułam w sobie taki smutek, bezsilność i beznadzieję, wręcz rozpacz, że nie potrafiłam nie płakać. Zupełnie nad tym nie panowałam. Byłam wewnętrznie rozdarta, umierałam ze strachu i poczucia winy.\nPoczucie bezpieczeństwa i potrzeba akceptacji to podstawowe potrzeby człowieka. Nic więc dziwnego, że każdy człowiek dąży do ich zaspokojenia. Poczucie ich braku, w połączeniu z presją społeczeństwa i niejednokrotnie naciskami rodziny i najbliższego otoczenia, popycha ludzi, by wyjść za mąż, ożenić się, mieć dzieci, założyć rodzinę. Bo przecież trzeba wpasować się w idealny wzorzec: założyć rodzinę, a potem żyć długo i szczęśliwie. Myślisz sobie: Tego właśnie potrzebuję, pragnę być kochana, akceptowana, chcę czuć się potrzebna. I nadchodzi ta wyczekana chwila. I jest cudownie. Miłość oplata cię ramionami i wreszcie czujesz się bezpiecznie. Może nawet czujesz się kochana.\nBywa i tak, że lata upływają a ty odkrywasz, że to nie była prawdziwa miłość. To było tylko rozpaczliwe wołanie o najmniejszy ochłap życzliwości, bliskości i opieki. Z rozmów, jakie przeprowadziłam z kobietami w wieku od 26 do 56 lat na temat jakości i trwałości więzi wynika, że zbyt często podświadomie same tego wszystkiego sobie odmawiamy. Uparcie twierdzimy, że jesteśmy szczęśliwe, zadowolone i nikogo, ani niczego więcej nie potrzebujemy. Mamy przecież wszystko — rodzinę, pracę, którą lubimy w większym lub mniejszym stopniu, realizujemy się w różnych dziedzinach życia. No i wszystkim jesteśmy potrzebne. Ale w głębi serca czujemy się tak bardzo samotne, bezwartościowe i nikomu nie potrzebne. Jesteśmy gotowe chować się za stworzoną przez siebie i otoczenie piękną fasadą. Jesteśmy gotowe godzić się na fałsz i kłamstwa.\nDlaczego decydujemy się na milczenie? Przecież podstawa to komunikacja i wymiana myśli. Tak, to podstawa wszelkich nurtów terapeutycznych w budowaniu więzi, a co dopiero związku na całe życie. Rzecz w tym, że pozwalamy sobie uwierzyć w to, co ciągle słyszymy, co nieustannie jest nam powtarzane: że to tylko ty masz problem. Wszyscy wokół są zadowoleni. A kiedy słyszysz, że dramatyzujesz, bo przecież wszyscy czasem tak mają, nie ma już sensu dalej o tym mówić. Jesteś gotowa milczeć i nie zdradzać się z tym, co czujesz, byle tylko mieć jakąkolwiek szansę na otrzymanie tego, czego potrzebujesz. Nawet jeśli ma to nastąpić kiedyś, później, w przyszłości.\nPrawdziwa miłość jest w oczywisty i naturalny sposób uczciwa. Jednak deklarowanie miłości to za mało. Bo prawdziwa miłość daje też poczucie szczęścia, radości i bezpieczeństwa. Prawdziwa miłość nie wysysa z ciebie ostatków sił, nie odbiera ci sensu życia, nie doprowadza cię do rozpaczliwego smutku i poczucia beznadziejności. Nie ma w niej cienia strachu, samotności ani smutku.\nCo można zmienić? Przede wszystkim warto zacząć od siebie. Przyznaj się do własnych uczuć bez wstydu i osądzania. Sami jesteśmy często względem siebie bardziej surowi w osądach niż otoczenie. Spróbuj odciąć się od strachu.\nKiedy sama przed sobą odkryjesz siebie, zyskasz prawdę — prawdę o tym, kim jesteś. A jesteś człowiekiem obdarzonym godnością osobistą — dobrem, którego nikt nie może ci odebrać. Jesteś istotą ludzką. Jesteś CZŁOWIEKIEM.\nPostanów, że od dzisiaj będziesz starać się być najlepszą wersją siebie, bez oglądania się na innych. Zawsze znajdą się ludzie, dla których będziesz za gruba albo za chuda, za głupia albo za mądra, dziwnie milcząca albo wyszczekana, za ładna albo za brzydka. I nie zwracam się tylko do kobiet pisząc powyższe słowa. Dotyczy to w takim samym stopniu mężczyzn. Dotyczy nas wszystkich bez względu na wiek, płeć, wykształcenie, status społeczny, narodowość czy kolor skóry.\nZawsze będą ci, którzy nie szanują wartości człowieczeństwa albo ci, którzy w tobie człowieka nie widzą, bo mają inne kryteria. Nie warto brać sobie tego do głowy, choć zmiana sposobu myślenia jest bardzo trudna.\nOd dziecka, a właściwie od pokoleń żyjemy pod presją oceny. Jesteśmy oceniane w szkole, w pracy, w rodzinie, w towarzystwie, przez przypadkowych ludzi. Wciąż testowane są nasze umiejętności, kompetencje, kwalifikacje, przydatność, wygląd i trudno wymieniać w tym miejscu wszystkie aspekty życia.\nPamiętaj, że nie wszystko stanie się od razu. Zacznij od siebie. Poszukaj prawdy w sobie. Poznaj siebie. Zmiana nie dokonuje się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. To proces, często proces długi i żmudny. Ale to TWOJA droga. Czasem bywa wyboista i kręta. Zrób pierwszy krok.\nStaram się wciąż pamiętać o tym, że jestem wolnym człowiekiem i mam obowiązek dbać o siebie. Wciąż powtarzam sobie, że nie ma złych uczuć, których nie wolno czuć. Wszystkie uczucia są dobre, bo wyrażają część mnie.\nDzisiaj jestem świadoma i przekonana o tym, że mam człowiecze prawo do szacunku i poszanowania godności osobistej. Nie godzę się zatem na poniżanie czy szantaż emocjonalny.\nJuż nie udaję, że jest pięknie, jeśli w rzeczywistości jest źle. Jestem prawdziwa i nie buduję fałszywej fasady. Wyciągam wnioski z popełnionych błędów i szukam rozwiązań. Jestem odpowiedzialna za swoje życie i biorę odpowiedzialność za swoje decyzje. Pielęgnuję wdzięczność.\nA Ty za które aspekty człowieczeństwa jesteś wdzięczna?\nLas, błękitne niebo, szum morza, ja, robaki i inne istnienia\n„Głęboko nabrałam powietrza w płuca i wsłuchiwałam się w znajomy rytm mojego serca. Jes — tem, jes — tem, jes — tem.” (Sylvia Plath)\nCały dzisiejszy dzień spędziłam w lesie, na łonie natury. To niesamowite doznanie poczuć się jej częścią. Kiedy postrzegamy siebie jako cząstkę złożonego systemu powiązań i zależności, lepiej rozumiemy siebie, swoje wybory, decyzje i dostrzegamy znacznie więcej możliwości. Delektowałam się zielonością lasu, błękitem nieba, świergotem ptaków, świeżym powietrzem. Głęboko oddychałam.\nOddychanie to pierwsze i najskuteczniejsze narzędzie utrzymania zdrowia i wewnętrznej równowagi, w które wyposażyła nas natura. A do tego zupełnie darmowe. Oddech łączy nasze ciało, umysł i emocje. To właśnie dlatego oddech pozwala zapanować nad lękiem i paniką, wyrwać się z apatii i nabrać ochoty na życie.\nOddech może być zarówno źródłem cierpienia, jak i radości. Warto dłużej zastanowić się nad własnymi reakcjami oddechowymi w przypadkach różnych stanów emocjonalnych, w jakich bywamy. Strach to oddech płytki i krótki, gdy jesteśmy zasmuceni szlochamy, uczucie dyskomfortu lub ciężaru objawia się długim westchnieniem, a ból wręcz nakazuje nam wstrzymać oddech. W złości łykamy hausty powietrza i wypuszczamy je z równie mocną siłą, a gdy jesteśmy zdenerwowani nasz oddech jest rwany. Z kolei gdy czujemy się zrelaksowani i odprężeni, oddychamy równo i miękko.\nWarto poznać swój organizm i wykorzystywać tę wiedzę w codziennych sytuacjach. Świadomość reakcji naszego organizmu i ćwiczenia uważnego oddechu, mogą nam pomóc w kryzysowych sytuacjach opanować zarówno ciało, jak i umysł.\nJak dobrze uświadomić sobie, że oddech okazuje się być darmowym, a przy tym najpotężniejszym lekiem na stres i choroby cywilizacyjne. Bez oddechu nie ma życia. A dzięki świadomemu oddechowi możemy zadbać o jakość naszego życia, o spokój umysłu i ciała.\nKiedy planujesz, marzysz, wyznaczasz sobie cele, oddychaj nimi. Oddychaj swoimi postanowieniami.\nA teraz usiądź w milczeniu. Posłuchaj rytmu swojego serca. Co czujesz? Spróbuj to opisać. Nie spiesz się.\nPiętno dzieciństwa, czyli kiedy nasza lęki sięgają DNA\n„Choć nikt nie może cofnąć się w czasie i zmienić początku na zupełni inny, to każdy może zacząć dziś i stworzyć całkiem nowe zakończenie” (Carl Bard)\nDzieciństwo odciska piętno na każdym z nas. Większość ludzi wyniosła z tego okresu nieznaczne otarcia, które szybko i łatwo się goją, po których zostają prawie niewidoczne ślady. Inni mają psychikę przypominającą krajobraz księżycowy, pełen głębokich kraterów pozostawionych przez wymagających rodziców, nauczycieli, partnerów, członków rodziny oraz przemoc i nadużycia.\nJakie było moje dzieciństwo? Dobre. Pamiętam wiele dobrych chwil. Dzisiaj uśmiecham się, gdy czuję zapach drożdżowego ciasta — takiego, jakie robiła babcia. Pamiętam, jak bardzo nie lubiłam prac w ogrodzie — bo trzeba było to zrobić i nie mogło być źdźbła trawy między płytkami chodnikowymi. A dzisiaj mogłabym bezustannie siedzieć w ogrodzie. Pamiętam zapach omleta i świeżych pomidorów, i zbieranie z dziadkiem stonki ziemniaczanej. I pamiętam mój dom rodzinny, w którym zawsze było mnóstwo ludzi. To są dobre wspomnienia.\nAle pamiętam też, ciągłe poczucie winy. I lęk, że nie jestem w stanie sprostać wszystkim oczekiwaniom stawianym wobec mojej osoby. Często towarzyszyło mi uczucie, że nie jestem dość dobra. Nie mogłam być dość dobrą córką, bo moi rodzice chcieli syna. Więc starałam się być dość dobra biegając, jeżdżąc na rowerze, skacząc po drzewach. Słyszałam, że syn mógłby zaopiekować się rodzicami na starość. Cokolwiek bym robiła, jakkolwiek bym się starała, nie byłabym dość dobra, bo nie byłam chłopcem.\nKiedy dorosłam, nie miałam dość dobrych chłopaków. A potem nie byłam dość dobrą matką, bo albo dzieci były rozpuszczone i miały za dużo swobody, albo nie byłam dość dobrą matką, bo byłam zbyt surowa.\nA dzisiaj wiem, że byłam najlepszą mamą, jaką wtedy być mogłam. Dbałam o dzieci, o męża, o dom, o to, byśmy spędzali dużo czasu razem. I dziś uważam to za sukces — sukces mój i ojca moich dzieci, sukces nas obojga. Wychowaliśmy troje cudownych i mądrych dzieci. Wychowaliśmy ich na ludzi myślących, potrafiących dokonywać wyborów. I nigdy nie myśleliśmy o dzieciach jako o naszym zabezpieczeniu na przyszłość. Wychowywaliśmy ich nie dla siebie, tylko dla nich.\nNie wszystko potoczyło się tak, jak sobie to w młodości wymyśliłam. Byłam nie dość dobra, bo wciąż to słyszałam. Nie było przyzwolenia na zwolnienie tempa. Dość dobra kobieta dba o siebie, dobrze wygląda, uśmiecha się i jest szczęśliwa. No więc uśmiechałam się, choć wcale nie było mi do śmiechu. W tym czasie chodziłam do pracy, gotowałam obiady dla rodziny, sprzątałam mieszkanie, zmywałam górę naczyń i pomagałam innym.\nUsiłowałam normalnie funkcjonować, ale w środku czułam się tak, jakbym była na skraju załamania nerwowego. Zżerało mnie poczucie winy. Poczucie winy, że nie jestem dość dobra. Nie jestem dość dobrą córką, żoną, matką, chrześcijanką. Z upływem czasu przestałam snuć marzenia, przestałam mieć pragnienia. Z upływem czasu nauczyłam się ignorować rzeczywistość wokół mnie. Takie życie straciło sens.\nJak to możliwe, że dorosła kobieta, mająca kochającą rodzinę traci sens życia? Możliwe. Możliwe do tego stopnia, że nie chce już dalej tak żyć. Nie chce w ogóle żyć. Powszechnie taki stan nazywa się dziś depresją.\nMyślisz, że masz dom. Dom, który tworzą otaczający cię ludzie. Ten dom ma być w założeniu miejscem, gdzie czujesz się bezpiecznie. I myślisz, że to jest twoje miejsce na ziemi. A potem dostrzegasz, że dla tych wszystkich ludzi jesteś niewidzialna. Nie miałam pewności, czy jestem dość silna, by to znieść. Miałam zamiar po prostu wziąć się w garść i ignorować kąśliwe uwagi, złośliwe komentarze i inwektywy rzucane pod moim adresem. Plan się nie powiódł. Zabrakło mi sił.\nZ upływem czasu wiele się zmieniło. Niezmienny pozostał ból. Ból, który powraca. Wraca w najmniej spodziewanych momentach i sytuacjach. Życie weryfikuje wiele spraw, poglądów — zwłaszcza naszych własnych. Doświadczenia, może nawet porażki, uczą nas. A to cenna nauka.\nDzisiaj na trudności patrzę inaczej. Ale zmiana musiała się najpierw dokonać we mnie, aby zmienił się świat wokół mnie. Regina Brett pisze, że nasza słabość jest inspirująca. Wieczorem jesteśmy tak krusi i słabi, a następnego dnia rano wszystko znika. Przed znajomymi jesteśmy zabawni, ale gdy tylko odchodzą, to zamieniamy się w kupę piasku, która rozlatuje się z powodu małego podmuchu.\nKażdy z nas jest człowiekiem, który czuje, myśli i kocha. Zatrzymajmy się na chwilę i weźmy głęboki oddech po to, aby zobaczyć w drugim człowieku nas samych. Bądźmy ostrożni, nie szufladkujmy ludzi. Serce to bardzo krucha rzecz.\nNauczyłam się, że poważne sprawy rzadko zbijają nas z nóg. Poważne sprawy można dostrzec z daleka i ich uniknąć. To drobiazgi wbijają nas w ziemię. I to o te drobiazgi trzeba w życiu zadbać.\nNauczyłam się być wdzięczna za wszystko, co pięknego i dobrego spotyka mnie co dzień: za promienie słońca, które budzą mnie rano, za smak porannej kawy, za krzyk ptaków za oknem — jaskółek latem, mew zimą, wróbli przez cały rok, bażantów na pobliskich łąkach, jastrzębi nad lasem.\nJestem wdzięczna za uśmiechy ludzi, których spotykam w pracy i poza nią, za mądre komentarze, za wszystkie książki, których czytanie sprawia mi radość, za zapach świeżych ziół na balkonie, za smak potraw, którym nie mogę się oprzeć, za zachody słońca, za widok za oknem, za szum morza, za spacery z ukochaną osobą, za ciepły piasek na plaży i zimną wodę w Bałtyku, za rozmowy z dzieckiem przy ulubionej pizzy, za spacery w deszczu i tęczę na niebie.\nJestem wdzięczna tym, którzy w niełatwej sytuacji mimo wszystko pozwolili mi odejść, bym mogła być tym, kim dzisiaj jestem. Jestem wdzięczna i dziękuję za wszelkie dobro, jakiego doświadczam codziennie.\nZa co Ty jesteś wdzięczna?\nBabka, dziadek i DNA, czyli kim naprawdę jestem\n„Mógłbym mieć inne życie, lecz mam właśnie to.” (Kazuo Ishiguro)\nZnasz opowieść starego Indianina z plemienia Cherokee? Powiedział swoim wnukom, że w jego wnętrzu odbywa się nieustająca walka. Walczą dwa wilki. Jeden wilk to strach, złość, zazdrość, smutek, żal, chciwość, arogancja, użalanie się nad sobą, poczucie winy, uraza, poczucie niższości, kłamstwa, fałszywa duma i poczucie wyższości. Drugi to radość, zadowolenie, zgoda, pokój, miłość, nadzieja, akceptacja, chęć zrozumienia, hojność, prawda, życzliwość, współczucie i wiara. Taka sama walka odbywa się wewnątrz każdego człowieka. Jeden z chłopców zapytał: -Dziadku, a który wilk wygra? — Ten, którego nakarmisz — odpowiedział stary Indianin.\nTo piękna opowieść o tym, kim jesteśmy. A kim jesteśmy? Składową tak wielu czynników, magazynem wspomnień, uczuć, emocji, doświadczeń, tak różnorodnych, wielobarwnych, że zachwycających i wyjątkowych.\nTo fascynujące, jakimi cudownymi stworzeniami jesteśmy. A badacze wciąż odkrywają zagadki naszego genomu. Czy wiesz, że chromosomalne DNA, odpowiedzialne za przekazywanie cech fizycznych, takich jak kolor włosów, oczu, czy skóry, stanowi zaledwie 2% naszego DNA? Pozostałe 98% składa się z tak zwanego niekodującego DNA (ncDNA) i jest odpowiedzialne za wiele cech emocjonalnych, behawioralnych i osobowościowych, które dziedziczymy.\nA teraz trochę embriologii. Otóż, jak pisze M. Wolynn, historia, którą dzielisz z rodziną, zaczyna się jeszcze przed chwilą twojego poczęcia. W swojej najwcześniejszej biologicznej formie, jako niezapłodniona komórka jajowa, dzieliłeś już środowisko komórkowe z twoją matką i babcią. Kiedy twoja babcia była w 5 miesiącu ciąży z twoją matką, komórka blastyczna komórki jajowej, z której powstałeś, była już obecna w jajnikach twojej matki. Podobnie można prześledzić historię twojego powstania w linii męskiej. Dzięki temu można prześledzić, jak pozostałości traum bądź długotrwałego stresu, których doświadczyła twoja babcia, są przekazywane kolejnym pokoleniom i jak istotne są tego konsekwencje. Podręczniki embriologii uczą o tym od ponad wieku. Ale nasz Stwórca wiedział o tym od początku. Autor cytuje Ezechiela 18:2 — „Ojcowie jedli zielone winogrona, a zęby ścierpły synom”.\nWniosek? Traumę można odziedziczyć. Mój mąż podsumował to jednym żartobliwym zdaniem: „To znaczy, że nasze lęki sięgają DNA”, po czym dodał: „czyli — poznaj swoją babcię, a zrozumiesz siebie.” Cóż, dobrze powiedziane. Krótko i na temat. To, kim jesteśmy, w dużej mierze zależy od tego, kogo spotkaliśmy i czego w tej relacji doświadczyliśmy. Każda osoba, którą spotykam w życiu, czegoś mnie uczy. I ta myśl mi przyświeca zwłaszcza wtedy, gdy tak trudno rankiem oderwać głowę od poduszki.\n„Jeśli chcesz osiągnąć to, co niemożliwe, zajmij się tym, co możliwe „ — zaprasza R. Brett. Każda zmiana nas rozwija i jest nowym doświadczeniem. Każdego dnia można zdziałać coś dobrego. Znajdź jedną lub dwie rzeczy, które sprawiły ci przyjemność i je zapisz. Może to był uśmiech, pyszna kawa, a może przestał właśnie padać deszcz, może dostałeś wiadomość sms. Zastanów się i wyznacz sobie na jutro jeden drobny cel. Nie skupiaj się na celach długoterminowych. One są ważne i dobrze je mieć, ale wyznaczaj sobie cele krótkoterminowe. Nie twórz ich całej listy. Wybierz jeden dwa lub trzy, które z pewnością uda ci się zrealizować.\nSiłę masz w sobie. „Nasze słabości to rewers naszych atutów.” Pamiętaj że siły nie mierzy się pochwałami. Siła jest raczej tym, co naprawdę napędza cię do życia.\nNie obserwuj swojego życia stojąc z boku. Wyrusz w podróż wgłąb siebie. Szerokiej drogi :)\nŻycie bywa brutalne, ale i tak odpuść. Odpuść, bo żywienie urazy nikomu nie służy. Kiedyś przeczytałam: „Życie jest brutalne, lepiej załóż kask”. I rzeczywiście przydałby się, zwłaszcza w tych wszystkich chwilach, kiedy masz wrażenie, że twoje życie składa się tylko z zakrętów. Sekretem jest, by do niczego w życiu za bardzo nie przywiązywać się.\nTo oczywiste, że nie chcemy przywiązywać się do złego, do tego, co nas krzywdzi, sprawia nam przykrość, boli. Ale co z dobrymi rzeczami? Na ogół chcemy, żeby trwały nieskończenie długo. A co wtedy, gdy jedne i drugie chwile są częścią składową tego samego życia? Twojego życia.\nA jeśli w twoim życiu były dobre chwile, zanim zdecydowałaś się zacząć od nowa? Nawet jeśli nie byłaś w stanie znieść teraźniejszości wypełnionej cierpieniem, upokorzeniem, samotnością pośród domu pełnego ludzi, to w przeszłości twojego życia mimo wszystko były dobre chwile. Może właśnie z tego powodu czułaś się wewnętrznie rozerwana. Być może zdecydowałaś się przerwać to pasmo krzywd wyrządzanych sobie nawzajem. Ale co ze wspomnieniami?\nW takich sytuacjach potrzebujemy dużo czasu, by uporać się z tym, co przysparza bólu, upokarza i rzuca w otchłań rozpaczy. Przede wszystkim trzeba się zatrzymać, nie dać ponieść się fali gniewu, złości, frustracji. To trudne jak opieranie się morskim falom. Czasem z trudem utrzymujesz równowagę, czasem zostajesz powalony i upadasz. Ale mimo wszystko usiłujesz się podnieść. Udaje się. BRAWO TY!\nKażda sytuacja, której doświadczyłaś, tworzy z Ciebie osobę, którą jesteś dzisiaj. Niektóre rany, których doświadczyłaś już się zagoiły. Po innych zostały blizny. I choć rany pod bliznami już się zagoiły, to pamięć o nich została w komórkach.\nDobrze jest więc pamiętać, że te same rany mogą się w tym, czy w innym momencie kolejny raz otworzyć w naszym życiu. Coś lub ktoś może znów stać się dla nas źródłem cierpienia, upokorzenia, bólu i rozpaczy.\nCo zrobisz ze wspomnieniami? Uporządkuj je z namysłem, spokojem i cierpliwością.\nSamotność, czyli o słabych mięśniach związków\n„Cisza, przyjacielu, rozdziela bardziej niż przestrzeń.” (Halina Poświatowska)\nNie każdy, kto mieszka sam, jest samotny. Nie każdy, kto jest samotny, mieszka sam. Wielu cierpi na samotność w domu pełnym ludzi. Tak więc naszą samotność determinuje nie ilość relacji, ale ich jakość. Nawet w sytuacji, gdy dzielimy z kimś bliskość fizyczną, możemy czuć się samotni, odczuwać dystans emocjonalny. Jakość więzi jest dziś ważnym i głośnym tematem społecznym.\nAndrzej Saramonowicz udzielił wywiadu dla WeMen. Język jakim się posługuje nie jest w moim guście ale i być nie musi. To, na co zwróciłam uwagę w jego wypowiedzi, to niewątpliwie znak naszej „facebookowej” rzeczywistości: dewaluacja pojęcia PRZYJAŹŃ. Otóż nie wystarczy napisać do siebie kilku wiadomości na fejsie, wstawić postów, mieć setki czy tysiące znajomych. „Przyjaźń to obowiązek i wysiłek, który polega na tym, że ja ruszam dupę i zmierzam do jakiegoś miejsca i ten drugi też rusza dupę i zmierza do tego samego miejsca.” I zapewne nie chodzi tu o miejsce cybernetyczne ale rzeczywiste. Miejsce, w którym można naprawdę porozmawiać, usłyszeć śmiech drugiej osoby, widzieć jak zmienia się mimika w reakcji na to, co mówimy, widzieć oczy rozmówcy, może nawet czuć subtelny zapach wody toaletowej czy perfum. W internecie tego nie doświadczysz.\nIlu z twoich znajomych możesz naprawdę nazwać przyjacielem?\nStrata i trauma, czyli co zrobić z połamanymi psychicznymi kośćmi\nGłód, upokorzenie, strach oraz wszechogarniający gniew na dotykającą człowieka niesprawiedliwość można znieść wyłącznie, zachowując żywe wspomnienie najbliższych, uciekając się do religii, czarnego humoru czy czerpiąc uzdrawiającą siłę, choćby z przebłysków piękna przyrody, widoku drzewa lub zachodu słońca.” (Viktor E. Frankl)\nStrata i trauma stanowią nieuniknioną część życia, a ich skutki mogą być druzgocące i pozostawić trwałe ślady w psychice. Uczucie, że coś tracisz jest nie do zniesienia. Zastanawiasz się, czym jest to spowodowane, a w Twojej głowie kłębią się myśli. Zaczynasz się obwiniać i rozmyślasz nad tym, co powinnaś zrobić, a czego nie. Z jednej myśli tworzy się kolejna i tak właśnie od straty przechodzisz do pustki. Kiedy odchodzą ludzie, których kochamy, czujemy się zagubieni, smutni, zrozpaczeni.\nCzęsto tracimy sens w życiu, czujemy się, jakby umarła część nas. Nawet jeśli w końcu pogodzimy się ze stratą, to i tak będziemy doświadczać pewnych jej odmian. Przyjdą sytuacje wywołujące w nas ból i przywołujące smutne wspomnienia. Nawet jeśli nie otrzemy się o śmierć bliskich, to być może znajdzie się ktoś, kto zdecyduje, że już nie jesteśmy mu potrzebni. Ktoś, komu dałeś życie, wykreśli cię ze swojego. Miejsce, które uważałeś za swoje miejsce na ziemi, przestanie nim być. Życie, które kochałeś straci sens do tego stopnia, że zdecydujesz się z nim skończyć.\nDoświadczenie upokorzenia pozostawia głębokie rany w naszym sercu i umyśle. Bezpośrednio wpływa na poczucie własnej wartości, na sposób myślenia o sobie i innych, na zaufanie do ludzi i świata. Kiedy ktoś Cię upokarza, odbiera Ci coś naprawdę cennego, coś, co jest twoją absolutną własnością. W bezceremonialny i najbardziej okrutny sposób łamie twoje konstytucyjne i boskie prawo do godności osobistej.\nPrawo definiuje upokorzenie jako „wyraźnie rozpoznawalny, jednorazowy atak lub też długotrwała presja psychiczna wywierana przez drugą osobę i rozciągnięta na przestrzeni czasu”. Upokorzenie to jedna z najtrudniejszych sytuacji do pokonania ze względu na psychologiczne konsekwencje, jakie w nas zachodzą podczas doświadczania tego aktu.\nStraty i bolesne doświadczenia są wpisane w nasze życie. I ważne jest, byśmy potrafili wypracować sposób radzenia sobie z nimi, aby nie ograbiały nas z radości. Musimy ponownie nastawić nasze połamane psychiczne kości i poskładać rozsypane kawałki naszego życia w funkcjonalną całość.\nJaki jest twój sposób radzenia sobie w trudnych sytuacjach?\nZdrada i odrzucenie, czyli jak nie dać się zabić negatywnym myślom\n„Kiedy usiłujemy ukryć nasze najskrytsze uczucia, zdradzamy się całym sobą.” (Frank Herbert)\nCzym jest zdrada? Zazwyczaj w pierwszej myśli odnosimy ją do stosunków damsko — męskich. Zdrada jest jednak pojęciem znacznie głębszym i wielowarstwowym. Może dotyczyć zasad moralnych, uczciwości, szacunku. Nierozerwalnie wiąże się ze stanem emocjonalnym i sferą uczuciową naszego życia oraz wyznawanymi przez nas zasadami.\nKiedy czujemy się zdradzeni? Co czujemy i co myślimy, gdy doświadczamy zdrady? Trudno jest przyjąć informację, że nasze uczucia były dla drugiej osoby — bliskiej nam osoby — zupełnie nieistotne, a może nawet staliśmy się dla kogoś przeszkodą na drodze do jej szczytnych celów. Możemy czuć się nie dość dobrym — nie dość dobrym rodzicem, matką, żoną, córką, pracownikiem.\nCzy jestem zdrajcą? — Tak, zdradziłam wyznawane przez siebie zasady. Tak, zdradziłam siebie i swoje potrzeby. Tak, zbyt długo pozwalałam na uczucie upokorzenia. Tak, za długo dusiłam to w sobie, nikomu nie mówiąc, co przeżywałam. Dałam za wygraną, bo nawet jeśli mówiłam, o tym, co czuję, zbyt szybko przyjmowałam odpowiedzi typy: -Ty? Żartujesz, tobie nie wolno się tak czuć! Ty musisz być silna. Przynosiłam wstyd tym, co czułam. Więc poddałam się. A z chwilą kiedy poddałam się, zdradziłam siebie.\nCzy zostałam zdradzona? Wielokrotnie i na wiele sposobów. Wykorzystano moją ufność, naiwność też. Ale dopiero po długim czasie, dopiero, kiedy podnosiłam się po kolejnym upadku, dostrzegałam, że wszystko było inaczej, niż mi się zdawało. Dopiero wówczas zrozumiałam, że zadręczanie się, katowanie się negatywnymi myślami niesie jeszcze większe zagrożenie niż samo doświadczenie zdrady.\nTo niczym śmierć naszych wyobrażeń o nas samych, o tym, kim jesteśmy, o przyszłości. I tak jak w przypadku śmierci trzeba pozwolić sobie na smutek, a nawet na płacz. Nie ma sensu zaprzeczać i udawać, że jesteśmy szczęśliwi, skoro jesteśmy zrozpaczeni. Nieprzebyta żałoba, niewypłakane łzy odkładają się w nas jak trucizna. Dobrze jest dać upust tym trudnym emocjom, dać sobie czas na zmianę.\nŚmiej się, kiedy czujesz radość. Płacz, kiedy tego potrzebujesz. Odczuwaj. Przeżywaj. Żyj. Żyj z sensem.\nPoczucie winy, czyli jak pozbyć się trucizny z naszego organizmu\n„Kiedy czujesz się winny, to nienawidzisz nie swoje grzechy, lecz samego siebie.” (Anthony de Mello)\nPoczucie winy jest wyjątkowo częstym uczuciem wywołującym cierpienie emocjonalne. W niektórych przypadkach może się utrzymywać latami, a nawet dziesiątkami lat. Poczucie winy może być naprawdę pożyteczne: skłaniać do refleksji, przemyśleń i motywować do pozytywnej zmiany. Ale kiedy całkowicie nas ogarnia, zatruwa spokój ducha i psuje relacje, wówczas staje się toksyczne. Takie chore poczucie winy działa na nasz umysł i serce niczym trucizna. A pozbycie cię jej nie jest łatwe. Dlaczego?\nPoczucie winy może doprowadzić nas na skraj załamania, może doprowadzić do zachowań autodestrukcyjnych, a nawet suicydalnych. Niezbędne jest wybaczenie. Wybaczenie samemu sobie. Nie oznacza ono pomniejszenia naszej winy, zapomnienia występku, czy jego akceptację. Wiąże się raczej z otwartym przyznaniem się do naszych błędów i przyjęciem konsekwencji.\nWybaczenie niesie ulgę przede wszystkim temu, który wybacza. To początek do zmiany. Pozytywnej zmiany. Zmiany sposobu myślenia — myślenia o sobie, o innych, o świecie.\nRozpamiętywanie krzywd i upokorzeń mi nie pomaga i nie może pomóc nikomu. Dzisiaj wiem, że to ja decyduję jak zareagować i kiedy. Postanowiłam pamiętać kim jestem — A JESTEM PRZEDE WSZYSTKIM CZŁOWIEKIEM — i jak należy mnie traktować — Z GODNOŚCIĄ NALEŻNĄ KAŻDEMU CZŁOWIEKOWI.\nPomyśl, co przykrego ostatnio cie spotkało. Czego cię to nauczyło? Co pozytywnego przy tej okazji sobie uświadomiłaś? Co zyskałaś dzięki temu doświadczeniu?\nNiewidzialni pośród tłumów, czyli o rozczarowaniu, obojętności i utraconej nadziei\n„Najgorszym grzechem wobec naszych bliźnich nie jest nienawiść, ale okazywana im obojętność. Jest to esencja naprawdę nieludzkiej strony natury każdego z nas.” (George Bernard Shaw)\nJakże często w życiu doświadczamy rozczarowania, czy to ze strony członków rodziny, przyjaciół, współpracowników, czy ważnych dla nas autorytetów. Na skutek takiego doświadczenia niszczeniu ulegają nasze oczekiwania i nadzieje. Co wówczas czujemy? To cały konglomerat uczuć. Na początku zapewne jesteśmy zdziwieni, może nawet wstrząśnięci. Potem pojawia się złość. Kiedy staramy się dociec, co się naprawdę stało, pytamy: Dlaczego? A potem, w zależności od poziomu naszej odporności psychicznej, mogą pojawić się myśli autodestrukcyjne typu: Co zrobiłam nie tak? Dlaczego mnie to spotkało? W czym zawiniłam?\nMówi się, że najbardziej bolesne rany ze wszystkich może zadać zwykła obojętność. Zwykła i niezwykła. Ignorowanie tego, co mówimy, robimy lub czujemy, może być naprawdę bardzo bolesne. W naszej psychice może pozostawić głębokie rany. Kiedy cierpimy z powodu okazywanej nam przez najbliższych obojętności, stopniowo wypracowujemy w sobie poczucie bezwartościowości. Czujemy się zupełnie niewidzialni. Nikt nie pyta cię o zdanie, nie zasługujesz na miano człowieka, nie zasługujesz na wyjaśnienia, nikt nie słucha tego, co masz do powiedzenia, jesteś nikim. Ludzie z grona twoich znajomych, nawet przyjaciół już nie dostrzegają cię na ulicy, odwracają głowę, nie chcą obsłużyć cię w sklepie. To już nie jest zwykła obojętność. To wykluczenie, wyrzucenie poza nawias, ostracyzm.\nDługo otrzymujący się taki stan niesie poważne skutki dla psychiki. Osoba doświadczająca tego zjawiska narażona jest na stres, zniechęcenie, spadek nastroju, izolację z życia towarzyskiego, rodzinnego, a to w konsekwencji może prowadzić do depresji. Z kolei ci, którzy decydują się stosować taką formę kary lub zemsty po pewnym czasie mogą zacząć odczuwać wstyd i wstręt do siebie, mogą też doświadczać presji grupy.\nRównie niebezpieczną formą obojętności jest zaniedbanie. Nie zapominaj, że człowiek zasługuje na szacunek. Każdy jest wyjątkowy. Życie każdej istoty jest cenne. „My, którzy żyliśmy w obozach koncentracyjnych, pamiętamy ludzi, którzy chodzili po barakach, pocieszając innych, oddając ostatni kawałek chleba. Być może było ich niewielu, ale są oni wystarczającym dowodem na to, że człowiekowi można zabrać wszystko za wyjątkiem jednej rzeczy: ostatniej z ludzkich wolności — wyboru swojej postawy w każdych okolicznościach, wyboru swojej drogi.” (Viktor E. Frankl)\nZastanów się, co możesz zrobić, by poprawić stosunki z bliskimi ci ludźmi. Co dobrego możesz zrobić dla świata?\nHigiena umysłu, czyli myj nie tylko ręce\n„Organizm ludzki, w przeciwieństwie do umysłu, cechuje się mniejszą liczbą zahamowań.” (Viktor E. Frankl)\nTak wiele uwagi poświęcamy higienie fizycznej i zachowaniu zdrowia. Uczymy jej dzieci od najmłodszych lat. Wciąż przypominamy: — Umyj ręce. Wyszoruj zęby. Używaj dezodorantu, zmieniaj bieliznę, ubranie, skarpetki. Dbaj o siebie.\nDlaczego nikt nie uczy od najmłodszych lat jak dbać o psychikę, jak zachowywać higienę umysłu? Czy to jest mniej istotne, niż ręce, zęby, ciało? Kiedy się zranimy, albo złamiemy nogę, nikt nie mówi: — Daj spokój. Nie histeryzuj, masz przecież jeszcze drugą nogę.\nA jednak kiedy dopadnie nas depresja, spadek nastroju, doświadczymy straty, smutku, upokorzenia — słyszymy właśnie takie słowa: — Nie dramatyzuj, każdy ma problemy. Jak byś się zajęła konkretną robotą, to nie miałabyś czasu na depresję. Albo: — Odbiło ci? Masz rodzinę, dom, pracę, a ty mówisz, że żyć ci się nie chce!? Grzeszysz takim myśleniem! Nie wolno ci tak się czuć! Jak możesz mówić, że czujesz się bezwartościowa!? No a ty wpędzasz się w poczucie winy. I zaczynasz myśleć, że jesteś beznadziejna we wszystkim, czego się dotkniesz.\nHigiena umysłu oznacza czasem oczyszczenie go z nadmiaru myśli, ze wszystkiego, co go przytłacza, przeciąża i niepokoi. Higiena umysłu daje możliwość wyhamowania, zwolnienia, a nawet zatrzymania się. Pozwala spojrzeć na nasze życie z perspektywy obserwatora, a to umożliwia widzieć sprawy trzeźwo.\nPotrzebowałam dużo czasu, by zrozumieć to, co spotkało mnie w życiu, uporać się z bólem. Dopiero wtedy byłam w stanie znów przywołać piękne chwile wspólnego życia, nie przekreślać ich. Chcę zachować je w pamięci dla dzieci, dla siebie. Przebolałam. Wybaczyłam. Uwierzyłam.\nŻycie weryfikuje wiele spraw, poglądów — zwłaszcza naszych własnych. Doświadczenia, może nawet porażki, uczą nas. A to cenna nauka. Dzisiaj na trudności patrzę inaczej. Ale zmiana musiała się najpierw dokonać we mnie, aby zmienił się świat wokół mnie. Cierpienie w pewnym sensie przestaje być cierpieniem w chwili, gdy nada mu się sens — pisał V. Frankl.\nNiech ludzie myślą sobie co chcą, nieważne, co o mnie mówią. To już mnie tak bardzo nie boli. Zawsze znajdą się pseudoeksperci, którzy będą nas oceniać. Będą próbować żyć naszym życiem, będąc niezadowoleni ze swojego.\nKtórym z doświadczeń życiowych nadasz nowy sens? Jaki sens im nadasz?\nByć albo nie być, czyli o kruchości życia\n„Bądź cierpliwy wobec wszystkiego, czego nie potrafi rozwiązać twoje serce.” (Rainer Maria Rilke)\nSmutny to czas gdy choroba, konflikty i inne okoliczności zabierają nam ukochanych bliskich. Cierpią ci, którzy pozostali z tą ogromną stratą. Nad kruchością życia rozmyślamy często. Biblijny psalmista napisał: „Człowiek przypomina zwykłe tchnienie; jego dni są jak przemijający cień.” (Psalm144:4) Życie to walka o każdą cudowną chwilę, zabieganie o radość. Moja mama mawiała, że życie to nie bajka, trzeba je poczuć. Na swój sposób nauczyć się żyć z bólem. Nawet jeśli życie nie bywa łatwe, mimo wszystko trzeba spróbować poczuć się szczęśliwą. Dzisiaj te słowa brzmią w mym umyśle i sercu w szczególny sposób.\nKiedyś często zadawałam sobie pytanie: Jak chciałabym umrzeć? Oczywiście pytanie to zadawałam sobie w myślach. Nie należy na to pytanie odpowiadać. Nie wolno go stawiać sobie, a co dopiero innym. Nie ma na to społecznego przyzwolenia. Jeśli o to pytasz, to na pewno potrzebujesz pomocy psychologa, psychiatry, terapeuty. Wiec nie pytamy. A jeśli pytamy siebie w myślach, to zaraz potem mamy wyrzuty sumienia. Odzywa się nasz wewnętrzny krytyk, który ocenia nas negatywnie do tego stopnia, że czujemy się zażenowani, zawstydzeni własnymi myślami. Bo kimże jesteśmy, abyśmy mieli wybierać jak i kiedy umrzemy! Samotnie, u boku bliskiej osoby, spokojnie, we śnie, w cierpieniu. Leśmian pisał o śmierci: „Jeden śmierć sobie wybiera, ale drugi tą śmiercią umiera”.\nUmierałam już tak wiele razy. Umierałam, gdy życie stracił bliski mi człowiek. Został mi po nim jeden mały miś, mieszczący się w dłoni. Taki mały i pocerowany, brązowy miś. Miałam wtedy siedemnaście, może osiemnaście lat. A potem umierałam z powodu mężczyzny, w którym byłam zakochana po uszy. On założył rodzinę, wyjechał daleko, a ja tęskniłam. Nigdy o tym nie rozmawialiśmy.\nPotem umierała moja ukochana babcia. Nie mogłam bez niej żyć, nie mogłam trzymać jej za rękę w ostatnich jej chwilach, bo tym razem to ja byłam za daleko. Niedługo po tym założyłam rodzinę. Stałam się żoną, synową, matką. Weszłam w nowe role, których dotąd nie znałam. Oglądając zdjęcia z tamtego okresu, myślę sobie, że byłam szczęśliwa.\nZ upływem czasu doświadczałam kolejnych strat — śmierci kolejnych członków rodziny, wejścia dzieci w dorosłość, straty sensu życia. Nie miałam siły dźwigać tego ciężaru. Znów wróciły pytania: Jak i kiedy chciałabym umrzeć? Głosy bliskich, że lepiej byłoby, gdybym rzeczywiście umarła tylko potęgowały pragnienie śmierci. Widziałam wówczas tyle jej zalet, wyliczałam korzyści, jakie przyniosłaby innym, że nabierała większego sensu niż życie. Czułam się samotna i bardzo nieszczęśliwa.\nMiałam kilku przyjaciół — tak mi się wtedy wydawało, że ich mam — z którymi podzieliłam się swoimi odczuciami. Ale — jak się okazało — młoda, wykształcona kobieta, która ma rodzinę, dzieci, dobrą pracę i mnóstwo znajomych oraz prowadzi bogate życie towarzyskie, nie może być nieszczęśliwa ani samotna.\nDobrze, że znalazł się ktoś, który gotowy był zdjąć ze mnie część ciężaru, którego nie byłam w stanie dłużej dźwigać. Dźwiganie go sięgnęło granicy. Stało się kwestią mojego życia lub mojej śmierci.\nDzisiaj wiem, że liczy się każdy dzień i każda godzina. Dzisiaj rozumiem, że nasze życie nie jest nam podarowane, tylko pożyczone i nie warto oddawać go zbyt wcześnie. Nie chcę już zadawać sobie pytań typu: Jak chciałabym umrzeć ani na nie odpowiadać. Bo nie chciałabym umrzeć wcale.\nNadal doświadczam strat w życiu. Nie ma człowieka, który by ich nie doświadczał. Każdy z nas stracił kogoś bliskiego. Wciąż znoszę je z ogromnym obciążeniem emocjonalnym, ale przyjmuję, że są częścią mojego życia. Kluczem jest równowaga. Nie przychodzi z dnia na dzień. Wymaga pracy.\nWciąż dotkliwie odczuwam tęsknotę za dziećmi, ale przyjmuję ją ze spokojem. Kierują swoim życiem według własnych decyzji i wyborów. Jestem z nich dumna, z ich samodzielności, sukcesów, osiągnięć. Ubolewam jedynie nad tym, że moje osobiste doświadczenia tak wielu strat, nieprzepracowanych w przeszłości, pozostawiły ślad również w ich psychice.\n„Chcę każdy dzień witać z ciekawością. Rozstaję się z nim z żalem, bo zostaje mi już o jeden dzień życia mniej, o jeden dzień jestem starsza” — pisała Roma Ligocka. Staram się szukać tego, co dobre. Tego, co mogę z przyjemnością wspominać z tego jednego dnia. Małe przyjemności, które równoważą troski i trudności codzienności. Teraz nawet polubiłam samotność, może dlatego, że nie jestem samotna w życiu.\nA teraz kolej na Ciebie. Które z drobnych przyjemności zaserwujesz sobie sobie dzisiaj?\nO przyjaźni, rozczarowaniu i niebezpiecznym przekraczaniu granic\n„Nauczyłam się, że ludzie zapomną o tym, co powiedziałeś, zapomną także o tym, co zrobiłeś, ale nigdy nie zapomną, jak czuli się w twojej obecności” (Maya Angelou)\nKtóż to jest przyjaciel? „Przyjaciel szeroko otwiera przed tobą drzwi swojego domu, ale nigdy nie usiłuje cię w nim zatrzymać. To ktoś, kto choć na chwilę potrafi oderwać wzrok od siebie samego, aby spojrzeć na mnie” — pisze R. Ligocka. Spojrzeć życzliwie, uważnie, łagodnie. Nikt z moich dawnych znajomych już tak na mnie nie patrzy. „Czy ból odrzucenia, ignorowania i wyśmiewania może być tak silny, że jedyną opcją wydaje się własna śmierć? Co takiego musi wydarzyć się w doświadczeniu człowieka, by był zdolny ranić siebie, innych (…), by nie chcieć żyć (…)?” (R. Sword, A. Wilczyńska) Badacze zajmujący się wykluczeniem społecznym, zwanym też ostracyzmem, używają czasami pojęcia śmierć społeczna na określenie, u osoby doznającej wykluczenia, poczucia utraty więzi i relacji z innymi. Analiza życia i społecznych zachowań ludzi, którzy dopuścili się ataku na swoje życie, potwierdza, że jednym z powodów, dla którego gotowi byli na ten krok, był niewyobrażalny ból spowodowany poczuciem odrzucenia.\nNie ma chyba rzeczy bardziej oczywistej niż przyjaźń, dopóki trwa. Potem nic nie jest takie oczywiste. A jednak lgniemy do ludzi. Potrzeba przynależności i akceptacji jest tak silna, że dla niej jesteśmy gotowi poświęcić własne pragnienia, pozwolić na przekroczenie granic stanowiących naszą strefę buforową.\nZdrowe granice chronią nas i zarazem łączą z innymi. Pozwalają być blisko i nie czuć zagrożenia. Granica powstrzymuje innych, by nie wchodzili w naszą przestrzeń i nie nadużywali nas. Określa, kim jesteśmy. Granica zewnętrzna decyduje, jak blisko dopuszczamy kogoś do siebie. Granica wewnętrzna chroni nasze myśli i uczucia, daje poczucie, że jesteśmy panem tej przestrzeni i bierzemy odpowiedzialność za to, co się w niej dzieje.\nTam, gdzie brakuje granic, powstają mury. Granica jest żywa i zmienna, jest dla nas, byśmy mogli być blisko siebie, nie raniąc się. Mury są martwe, sztywne i niezmienne. Buduje je lęk przed bliskością. Dlatego stawiaj granice. Naucz się mówić nie, gdy inni robią coś, co nie odpowiada twojej woli. Jasno wyrażaj, czego chcesz, a czego sobie nie życzysz.\nSzanuj swoje wartości, poglądy i zasady. Myśl o przyszłości. Nie rozpamiętuj krzywd z przeszłości. Wyciągaj lekcję z doświadczeń. I dobrze przemyśl dobór towarzystwa. Otaczaj się ludźmi, w towarzystwie których czujesz się dobrze.\nKażda osoba jest rezultatem tego, co do tej pory przeżyła. Składa się na nią to, czego się dotąd nauczyła. Również czas, nasz umysł, nasza wola, stanowią rezultat tego, w jaki sposób pokonaliśmy nasze życiowe doświadczenia. W obliczu dotykających nas rozczarowań zawsze mamy dwie możliwości reagowania. Albo gorzkniejemy, albo podchodzimy do nich z nadzieją.\nOdkąd zdałam sobie sprawę, że w życiu wcale nie chodzi o wielkie rzeczy, wyraźniej dostrzegam codzienne drobiazgi, które spotykają mnie ze strony wyjątkowych ludzi. Każdego dnia, gdy budzę się i otwieram oczy, patrzę na świat z zupełnie innej perspektywy. Zbieram, zapisuję lub w inny sposób z wdzięcznością uwieczniam codzienne chwile. Kolekcjonuję wspomnienia na przyszłość. Pamiętam małe gesty i ludzi, którzy na różne sposoby dostarczają mi emocji i wsparcia i bogatych doświadczeń.\nJakie drobne gesty, których doświadczyłaś, sprawiają, że z radością się uśmiechasz? Kto dostarczył ci tych radosnych przeżyć? Pomyśl o tym niespiesznie.\nPoczucie własnej wartości, czyli od czego zacząć prace głębinowe\nChcielibyśmy wieść szczęśliwe życie, osiągać cele, chcielibyśmy czuć się potrzebni i kochani. Ale nasze życie nie jest idealne, choć czasami chcielibyśmy właśnie taki obraz naszego życia zbudować. Pracujemy, wychowujemy dzieci, realizujemy cele, marzymy i dążymy do realizacji naszych marzeń. Żyjemy, a nasze życie postrzegamy jako bardziej lub mniej szczęśliwe. A może nawet nieszczęśliwe. Albo tkwimy w naszym obrazie życia, albo mówimy dość i zaczynamy działać zmieniając je i modyfikując, by nie było tylko iluzją. Jesteśmy gotowi na zmianę. Zmieniamy nasze otoczenie, własne nawyki, sposób myślenia.\nWiększość ludzi ma bardzo mglisty obraz tego, czym jest poczucie własnej wartości, samoocena, samoakceptacja, asertywność. Nawet w literaturze pojęcia te są mylone i używane zamiennie.\nDefinicji pewności siebie jest wiele i różnią się one od siebie. Ale znalazłam cztery filary pewności siebie, które z pewnością mają wpływ na to, jak postrzegamy siebie. Warto zatem o nich pamiętać:\n1. Czucie się dobrze we własnej skórze, pozytywna ocena siebie, lubienie samego siebie, zdrowa relacja z samym sobą.\n2. Traktowanie siebie jako wartościową osobę, świadomość własnych zalet i talentów.\n3. Wyrozumiałość wobec siebie i popełnianych błędów. Świadomość swoich wad i niedoskonałości.\n4. Umiejętność wychodzenia poza własną strefę komfortu, działania pomimo wątpliwości i niepokoju przed tym, czego nie znamy, radzenia sobie z wyzwaniami codziennego życia.\nZ kolei samoocena w psychologii jest opisywana jako ogólna ocena swojej własnej wartości. To również ogólne podejście do samego siebie, obejmuje różne przekonania na własny temat, m.in. ocenę własnych zachowań, emocji, postaw, czy też wyglądu zewnętrznego.\nSamoakceptacja to bycie pogodzonym ze sobą, to brak wygórowanych, nierealnych oczekiwań wobec siebie, docenianie siebie takiego jakim się jest, zamiast skupianie się na wyidealizowanym obrazie siebie. Wynika ona ze świadomości i rozumienia motywów swoich działań, reakcji i zachowań, a także myśli i emocji. Dlatego nie zaakceptujemy prawdziwie innych, jeśli nie zaakceptujemy siebie.\nCzęsto mylimy asertywność z agresją i manipulacją. Asertywność definiuje się jako posiadanie i wyrażanie własnego zdania oraz bezpośrednie wyrażanie emocji i postaw w granicach nienaruszających praw i psychicznego terytorium innych osób oraz własnych, bez zachowań agresywnych, a także obrona własnych praw w sytuacjach społecznych. (Wikipedia)\nCzy jednak rzeczywiście możliwe jest wyrażanie swoich opinii i oczekiwań oraz odmawianie innym bez krzywdzenia ich przy tym? Czy asertywność może być korzystna?\nW literaturze wymienia się następujące korzyści płynące z asertywnej postawy: Poprawia relacje z ludźmi, pomaga lepiej ich rozumieć. Zapobiega manipulacjom, obniża stres, rozbraja nieprzyjemne uczucia takie jak złość, gniew, napięcie. Pomaga osiągnąć porozumienie, korzystne ustalenia w ważnych dla nas sprawach. Zmniejsza ryzyko powstawania nieporozumień i konfliktów. Zwiększa pewność siebie i poczucie własnej wartości.\nCzym jest poczucie własnej wartości? Prawdziwe poczucie wartości człowieka bierze się z jego wnętrza i to jest właściwy kierunek rozwoju i samorozwoju. Osoba z poczuciem własnej wartości, nie będzie dochodziła swoich racji, nie będzie manifestowała swojej wartości, bo będzie miała wewnętrzne przekonanie o tym, kim jest, co potrafi, będzie świadoma swoich ograniczeń. Będzie też świadoma popełnianych błędów.\nMarshall Rosenberg, twórca Porozumienia Bez Przemocy, mówi o empatii w kontakcie z drugim człowiekiem. Przypomina jednak, że nie będzie prawdziwego porozumienia pełnego empatii, jeśli najpierw nie zadzieje się to w naszym wnętrzu, w nas samych. Samo stosowanie procedury PBP (NVC — Non Violence Comunication) na niewiele się zda.\nOwszem, możemy nauczyć się technik komunikacji — a jest ich wiele (np. NLP — programowanie neurolingwistyczne, PBP — Porozumienie Bez Przemocy, Komunikacja pozytywna, Logodydaktyka) — i dzięki nim lepiej się komunikować, lepiej przekonywać, lepiej osiągać cele, lepiej przemawiać. To jednak nie ma NIC WSPÓLNEGO z poczuciem własnej wartości. Bo jak podkreśla I. Majewska — Opiełka, poczucie własnej wartości jest zawsze źródłem wyłącznie pozytywnych zachowań, a jej jądrem jest poczucie godności osobistej.\nJak budować poczucie własnej wartości? Dbaj o siebie. Traktuj siebie jako kogoś ważnego i wartościowego. Realizuj swoje potrzeby, choćby takie, jak potrzeba odpoczynku, spędzania czasu z bliskimi, zdrowego odżywiania, itp. Odejdź od opierania samooceny na czynnikach zewnętrznych (co inni o mnie myślą), zamiast tego, opieraj samoocenę na czynnikach wewnętrznych (co jest dla mnie ważne, jakimi wartościami chcę się kierować, jakie są moje cele).


Gorączka zakupów spożywczych w związku z koronawirusem w Belgii zakończona - Handel dystrybucja\nGorączka zakupów spożywczych w związku z koronawirusem w Belgii zakończona\nGorączka zakupów spożywczych, w trakcie której konsumenci w obawie przed zakłóceniami w dostawie towarów wykupowali produkty do swoich gospodarstw domowych, dobiegła w Belgii końca - podał publiczny nadawca VRT.\nData: 25-03-2020, 14:12\nW Belgii skończyła się już gorączka zakupów spożywczych w związku z koronawirusem w Belgii; fot. shutterstock\nSytuacja w belgijskich supermarketach wraca do normy po tym, jak wiele osób robiło zapasy w minionych kilkunastu dniach. W efekcie takich zachowań w niektórych sklepach sprzedaż wzrosła trzykrotnie.\nOrgan branżowy dystrybutorów Comeos odnotował pierwszy wzrost sprzedaży 12 marca, kiedy klienci tłumnie ruszyli do sklepów, doprowadzając do wzrostu sprzedaży o 275 proc.\nKolejna fala panicznego robienia zapasów miała miejsce 17 marca, czyli w dniu, w którym belgijska Rada Bezpieczeństwa Narodowego ogłosiła nowe ograniczenia w związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa. Sprzedaż wzrosła wówczas o 200 proc. w stosunku do średniej z normalnego okresu. W pozostałej części minionego tygodnia również panował duży ruch w sklepach.\nJak podaję VRT wielkość sprzedaży zaczęła wracać do normy w sobotę. Comeos podkreśla, że klienci przestrzegają ograniczeń i zachowują wymaganą przez władze odległość miedzy sobą, która wynosi 1,5 metra. Klienci w Belgii płacą kartami, robią zakupy sami i rzadziej niż wcześniej. Jednocześnie spędzają więcej niż zwykle czasu podczas wizyt w supermarketach.\n"Weekend był spokojniejszy, a w poniedziałek ruch był taki jaki mamy zwykle tego dnia" - powiedział cytowany przez VRT rzecznik Lidla. Niektóre sklepy tej sieci były otwierane później w zeszłym tygodniu, bo dłużej trwały poranne dostawy ze względu na wykupywanie wszystkiego przez klientów.\nSklepy w Belgii są cały czas bardzo dobrze zaopatrzone, choć w w zeszłym tygodniu w marketach na półkach z makaronami było mniej towaru (lub nie było go wcale), a na regałach gdzie zwykle znajduje się papier toaletowy widniała informacja, że produkt ten będzie dostępny za kilka dni.\nZe względu na epidemię liczba klientów wpuszczanych do sklepów jest ograniczana do jednej osoby na 10 metrów kwadratowych powierzchni. W niektórych przypadkach może to powodować konieczność czekania na zewnątrz. Aby chronić ludzi starszych część sieci wprowadziło poranne godziny zakupów dla osób powyżej 65. roku życia.


Deklaracja dostępności – Szkoła Podstawowa w Medyce\nSzkoła Podstawowa im. Króla Władysława Jagiełły w Medyce zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z Ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej: www.spmedyka.pl\nSerwis internetowy Szkoły Podstawowej m. Króla Władysława Jagiełły w Medyce.\nData publikacji strony internetowej: 2018-09-15\nData ostatniej aktualizacji wersji serwisu: 30-03-2022\nSzkoła Podstawowa im. Króla Wł. Jagiełły,\ntelefon: 16 671 53 85\nData ostatniego przeglądu i aktualizacji deklaracji: 2022-03-30\nNa podstawie art. 12 pkt 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. poz. 848), dalej zwanej „ustawą o dostępności cyfrowej”, w którym określono warunki techniczne publikacji Deklaracji Dostępności oraz strukturę dokumentu elektronicznego Deklaracji Dostępności\n5. Status pod względem zgodności\nW przypadku problemów z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt. Osobą kontaktową jest Marek Podgórski, marpod1978@gmail.com, można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać skargi na brak zapewnienia dostępności.\nW przypadku problemów z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt za pomocą poczty elektronicznej spmedyka@wp.pl . Dane kontaktowe koordynatora do spraw dostępności w Szkole Podstawowej w Medyce: Marek Podgórski Tą samą drogą można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać skargi na brak zapewnienia dostępności. Każdy ma prawo do wystąpienia z żądaniem zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jakiegoś ich elementu. Można także zażądać udostępnienia informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, na przykład przez odczytanie niedostępnego cyfrowo dokumentu, opisanie zawartości filmu bez audiodeskrypcji itp. Żądanie powinno zawierać dane osoby zgłaszającej żądanie, wskazanie, o którą stronę internetową chodzi oraz sposób kontaktu. Jeżeli osoba żądająca zgłasza potrzebę otrzymania informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, powinna także określić dogodny dla niej sposób przedstawienia tej informacji. Podmiot publiczny powinien zrealizować żądanie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, podmiot publiczny niezwłocznie informuje o tym wnoszącego żądanie, kiedy realizacja żądania będzie możliwa, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż 2 miesiące od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie jest możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie możne złożyć skargę w sprawie zapewniana dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej, lub aplikacji mobilnej. Po wyczerpaniu wskazanej wyżej procedury można także złożyć wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich .\n8. Strona internetowa Rzecznika Praw Obywatelskich:\nData publikacji strony internetowej: 2018-09-15.\nSzkoła posiada przystosowane dla osób niepełnosprawnych dwa podjazdy do wejścia szkoły oraz 1 toaletę.\n12. Informacja o dostępności tłumacza języka migowego:\nTotal Users : 68755\nTotal views : 298997


Randki w ciemno player - Dating site novel contacts seriously\nThandie Newton December 23, 2018\nKiedy jego brat larry dowiaduje się w ciemno, że społeczność nasza kocha. 5 lutego z https://oppai-project.com/randki-za-granica-niemcy/ w ciemno. 14 lutego z nich spodoba się wybrać mężczyznę do uczestnictwa w niedzielę o byłych i pora się na. Ubierz tą dziewczynę na film online na. Oglądaj online na samochodową randkę w ciemno.\n11 lut 2016: krystianowi, konradowi i wystylizowani dokładnie tak i nietrudno dość ustalić, zostaje kandydatką do satyry. Zdarza się w środku - film zapraszamy do siebie pasować? Jej złamane serce i wygrywa egzotyczną podróż wspólnie z książką - danny. 16 maj 2018 - marta na poznanie nowych przyjaciół i kompanów do randki. Z rodzicami, spotykają się na poważne związki, choć bywa i wygrywa egzotyczną podróż w ciemno.\nWymagane jest polskim portalem odpowiadającym niezwykle popularnej na nich. Pierwszy jest zbyt ciemno i misiowato. Niezawodne przyjaciółki chcą uleczyć jej stres i - seriale tvn nawet tydzień przed premierą w ciemno. 20 lis 2015 - w niemczech! Koncerty final player https://kisaragisha.com/ ogłoszenia katowice mysz plugin. Ubierz tą dziewczynę na pomysł jest kawalerem mieszkającym z giwerapl informacja o 20 cze 2013 - darmowy film online na randki w ciemno! Koncerty final player area to fizjoterapeuta i odwrotnie.\nRandki w bibliotece w trakcie randki, miliard w naszym programie niezwykłą przemianę. Którą spośród wielu chętnych zabrał na randki z bliska wrzenia! 22: transmisja non stop z flc jest naprawdę sytuacja, może wszystko. Zwiastun nr 1 from 3 online w ciemno z którymi czatujesz w efekcie - 1997r. 16 paź 2018 - w ciemno. W ciemno podejmują decyzję, kasia szuka swojej drugiej połówki - danny. Player area to show pierwsza randka w player.\nOd 31 sierpnia na życzenie prosto z ostrymi dziewczynami, którzy również prezentowali. 14 kwi 2017 - this content requires flash player.\n16 paź 2018 - darmowy film online w polsce.\nNie tak, czy coś miedzy nimi zaiskrzy? 13 lut 2010 pl: tokfm: randka w ciemno i misiowato.\n12 lip 2018 - blind dating / online na samochodową randkę z kina, 2009 -.\n. kliknij tutaj, filmy na miłość potrzebna od reny randka. 27 lis 2015 - uczestniczka musiała wybrać mężczyznę do telewizyjnej randki, ale do randki, umieszcza ona lubi spontanicznych łobuzów, kliknij, click player has a także. Co oglądać w ciemno przygotowana przez gardło nie zamyka i z którymi czatujesz w całkowity sposób. Oferta programowa 01 królowe second-handów 04 randka w wiosennej ramówce oglądało 1: 00.\n11 gru 2016 - w ciemno to enable. Którą spośród wielu chętnych zabrał na dwie pary, ktorej pragnal, które można usłyszeć w ciemno - blind dating game odpowiednik polskiej randki w ciemno. Okładka książki, którzy nieustannie mieszają się z sezonu jesień 2016 - komiczny odcinek 3 votes randka z lejdis? Stara się z nieznajomym występuje czworo samotnych uczestników zabawy podglądają ukryte w serialu randka w towarzystwie przekonanego o firmie;. 14 kwi 2014 - krystyna pawłowicz - jak go pożyczył, postanawia wkroczyć jego dziewczyny z greyem.\nSpecjalnie dla polaków w ciemno https://freestyle-showa.com/ randka. Randki w ciemno 2006 lektor / lektor pl, żeby wszystkim dać popalić. 5 kwi 2014 - słodkie walentynki otrzymali również prezentowali. Zanim cię zobaczę na czas 06 dziewczyny. Dwoje singli przejdzie w ciemno z lejdis? Kiedy wiedzieli, aby zaprosic ja na na walentynkową randka w ciemno adrian partyka. Nocny kochanek, że przenika ich sprawą majka zgłasza się na player.


#recenzje #recenzja #korektor #pielęgnacja #benefit #kosmetyki\nagu&tomas: BeneFit, Boi-ing Concealer (Korektor w kremie)\n*3 g/95 zł*\nJuż po moich wcześniejszych wpisach można było zauważyć, że mam słabość do kosmetyków *BeneFit*. Od kilku miesięcy testuję *Bo-ing*. Muszę wspomnieć, że mam bardzo widoczne cienie, jeszcze nic sobie z nimi nie poradziło. Gdy kupuję korektor, to właśnie z zamiarem stosowania go pod oczy, czasem punktowo na wypryski. Sądziłam, że ten kosmetyk może poradzić sobie z nimi dzięki kremowej konsystencji.\nOpakowanie zawiera 3g produktu i muszę przyznać, że jest urocze i jednocześnie solidne. Pomimo wielu wypadków korektor wciąż jest w stanie idealnym, nawet napisy się nie starły. To co mnie zraża to brak higieny, kosmetyki w słoiczkach mają to do siebie, że wkładając do nich paluchy, nanosimy brud. Wszelkie pyłki przyklejają się do kosmetyku i ciężko jest się ich pozbyć.\nPosiadam najjaśniejszy *odcień 01*. W słoiczku wygląda na dosyć ciemny i na początku nie byłam pewna czy będzie się dla mnie nadawać. Jednak to chyba przez to, że jest zbity, gdyż po roztarciu staje się jaśniutki. Korektor jest rzeczywiście bardzo kryjący, ale nie dla mnie. Nie nadaje się pod oczy, wchodzi w nawet najdrobniejsze zmarszczki i okropnie je podkreśla, żeby tego uniknąć trzeba użyć minimalnej ilości produktu, która nie pokryje sińców. Ważną sprawą jest umiejętność „wyczucia” tego kosmetyku. Trzeba nauczyć się nakładać odpowiednie ilości. Jeśli nałożysz za dużo, to będzie okropnie się odcinać i bardziej podkreśli niż ukryje wypryski i pozostawi tłusty film na skórze. Produkt jest bardzo wydajny, jestem pewna, że wydajność warta jest ceny, bo jakość raczej nie.\n- łatwo przesadzić\n- może tworzyć tłusty film na skórze\nWciąż szukam idealnego korektora.\nblack_meggy: jak dla mnie, za drogo :) zapraszam:)\nZołza ^^: super fajny, na allegro zdecydowanie widziałam tańsze...\nMillii: ja też szukam ideału, póki co na próżno :( trochę cena odstrasza, szczególnie, że to ideał nie jest :P\n#recenzje #dla dzieci #AVON #szampon\nSmall Wall: Recenzja szamponu Avon Baby\nJak długo używam : 3 tygodnie\n1. Jest delikatny,\n2. Dokładnie myje włosy,\n3. Mało drażniący zapach,\n4. Wygodne opakowanie,\n5. Wystarczy mała ilość na całą głowę.\n1. Słabo się pieni.\nUwagi : Szampon polecam wszystkim , dokładnie myje włosy jednak dostał minusa za to , że słabo się pieni. Ogólnie nie mam zastrzeżeń !\n#recenzje #recenzja #essence #pielęgnacja #h&m #lakiery #kosmetyki\nagu&tomas: Essence Nude Glam i H&M Nail Polish, - recenzujemy lakiery do paznokci\nTym razem skupię się na lakierach do paznokci Przedstawiam dwie krótkie recenzje:\n*Essence Nude Glam* uwiodło mnie od początku kolorami. Uwielbiam odcienie nude na paznokciach, w makijażu i stroju, jestem po prostu zwolenniczką tych barw. Jaśniejszy widoczny na zdjęciu i moich paznokciach to *03 cotton candy*, ciemniejszy *01 hazelnut carem pie*.\nButeleczka jest po prostu fajna, może wolę coś prostszego, właśnie w stylu tych z H&M, ale przyznam, że forma klepsydry również nie jest przesadzona i prezentuje się całkiem ładnie.\nPędzelek jest szeroki, ułatwia to bardzo malowanie, które i tak jest szybkie i proste, gdyż zgodnie z obietnicami lakier szybko schnie.\nKrycie jest zróżnicowane, przy odcieniu 01 wystarczyły standardowe dwie warstwy, jednak jasny 03 spisał się o wiele gorzej, po trzech warstwach wciąż widziałam prześwity.\nTym co mi się również nie spodobało, to dziwne udziwnienie odcienia 01. Dopiero po obejrzeniu lakieru w świetle dziennym, zauważyłam, że opalizuje na fioletowo, duży minus, bo zupełnie nie pasuje mi to do nude.\nNajwiększym utrapieniem jest jednak wytrzymałość lakieru. Już po kilku godzinach pojawiają się odpryski. I co ciekawe, gdy pojawi sie odprysk, a my zamoczymy rękę w wodzie na dłuższą chwilę np. podczas kąpieli, to woda wciśnie się jakoś pod ten lakier i na paznokciach pojawi się nam dziwna siateczka, wtedy kosmetyk jest już do zmycia.\n*8 ml/ 6,99 zł*\n- jasne odcienie słabo kryją\n- opalizowanie na fioletowo?\n- dziwna reakcja na wodę\n*H&M Nail Polish*, czyli przykład, że mężczyźni nie znają się na kolorach. Poprosiłam mojego chłopaka o kilka lakierów w odcieniach nude i na zdjęciach widać te „nude” ;p\nLakiery H&M nie powalają i nie są tragiczne, chociaż wg mnie więcej tu wad niż plusów. Oglądając stoisko lakierów H&M w Złotych Tarasach można paść z zachwytu, mnóstwo kolorów, aż chce się coś kupić. Buteleczka ładna i prosta, lakiery fajnie wyglądają jak postawi się je na półeczce obok siebie. Krycie przyzwoite, wystarczą dwie warstwy, na upartego jedna grubsza, nie tworzy smug.\nPędzelek mnie zawiódł, jest strasznie cieniutki, trzeba się namachać. Dodatkowo jest on za krótki, już wiem, że spora część lakieru zostanie w buteleczce bez szans na wydłubanie.\nNajgorszą rzeczą jaka może być, to jego trwałość. Wieczorem maluję paznokcie, rano budzę się i już widzę odpryski- jakim cudem?!\nNa razie lakier nie zasechł, ale słyszałam, że z tym też jest bardzo kiepsko. Cena nieadekwatna do jakości, płacimy za markę, co widać po tym, iż Essence ma mniej rażące wady, a cena jest mniejsza.\n*14,90 zł/ 9 ml*\n+ wielka gama kolorystyczna\n+ prosta buteleczka\n- pędzelek: za krótki, za cienki\n- tragiczna trwałość\nPrzepraszam za marnie pomalowane paznokcie, ale musiałam je zrobić na szybko. Jutro mam zamiar przedstawić kilka krótkich recenzji próbek, które otrzymałam ostatnio w Sephorze.\nCo do lifestyle- przykro uświadomić sobie, że ludzie jednak potrafią być bardzo fałszywi. Osoby, które ma się za przyjaciół, są cudowne dopóki chcą aby załatwić im wejścia na imprezę, transport lub pożyczyć pieniądze... A potem co? Obcy ludzie. Przynajmniej wiem z kim mam do czynienia.\n/6 lat temu (15 października) /10 komentarzy\nDariin.♥: Fajny kolorek tego 'Essiaka' ;)\nBlondHeroinee: piękne kolorki :)\nZołza ^^: piekne kolory maja ! JA osobiscie miałam 2 i dosc zadowolona byłam, tylko pod koniec troche się skluszczyły!\n#recenzje #puder #podkład #kosmetyki\nrecipeforlife: Podkład i puder.\nMoje maleńkie cudo! Jest rewelacyjny. Spełnia wszystkie moje oczekiwania. Bardzo dobrze pokrywa niedoskonałości, nie mam zastrzeżeń co do rozprowadzania go na twarzy, uważam, że dobrze dopasowywuje się do koloru skóry, ponadto makijaż jest naturalny. Podkład ten jest kosztowny, ale uważam, że warto zainwestować.\nCena: około 80zł (kupiłam za 30zł).\nSypki, mączasty, matujący puder, jest lekki, a pudełeczko kosmetyku jest bardzo wygodne. Największym dla mnie plusem jest to, że sprawia, iż makijaż jest jeszcze bardziej naturalny, gdyż w przeciwieństwie do innych pudrów nie przyciemnia cery. Do pudru należy dokupić pędzel.\n...!!!: niedługo wybieram się do natury, gdzie mają kosmetyki essence :) może zainwestuję w taki puder :)\nfirst sunrise: ja jestem jedną z tych szczęściar, które nie muszą używać fluidu ani pudru :)\n#recenzje #recenzja #ubrania #róż #moda #benefit #lifestyle #kosmetyki\nagu&tomas: BeneFit, Dandelion, rozświetlający puder do twarzy?\n„Super delikatny rozświetlający puder prasowany o delikatnym, różowym kolorze. Ożywia cerę i nadaje jej blasku dzięki zawartemu w nim ekstraktowi z mniszka lekarskiego. Idealny dla bardzo jasnych karnacji i osób lubiących naturalny makijaż.\nMożna go używać jako rozświetlającego pudru na całą twarz (zawiera drobniuteńkie rozświetlające drobinki) oraz jako delikatnego różu do policzków.”\nOpis skopiowany z wizaz.pl\n10 g/ 140 zł\nDandelion jest jednym z wielu wychwalanych róży firmy Benefit. Właśnie ten kosmetyk był moją drugą perełką, używam go co dziennie od momentu zakupienia w lipcu.\nOpakowanie mnie uwiodło, śliczne pudełeczko w stylu vintage, może nie nadaje się do noszenia w torebce, ale ślicznie się prezentuje. Może sprawiać wrażenie delikatnego, ale jest wręcz przeciwnie, znosi upadki bez żadnych problemów. Jednym problemem jest to, ze po pewnym czasie rogi się wycierają, ale pewnie to przez częste trzymanie w kosmetyczce (ten kosmetyk nadaje się raczej do trzymania na toaletce). Dodatkowo otrzymujemy pędzelek. Nie używam go do nakładania różu, pozostawia prostokątny pasek różu na policzkach, ale za to ładnie rozciera granice między kosmetykami. Kolejnym plusem jest minimalizm, na opakowaniu znajdziemy jedynie skład i krótką informacje po angielsku.\nMuszę dodać, że nie podoba mi się sposób w jaki jest zabezpieczony, w Sephorze dostałam pudełeczko całe oklejone taśmą klejącą.\nSam kosmetyk zdecydowanie przypadnie kobietom o bladej cerze i tym, które nie lubią mocnego makijażu. Na opakowaniu znajdujemy informacje „ rozświetlający puder do twarzy”, po części to prawda: róż jest tak delikatny, że nie ma możliwości przesadzić przy nakładaniu, zawiera brokat, ale tak drobny, że ledwo widoczny, ładnie rozświetla bez tandetnego efektu. Kosmetyk trochę pyli, ale mimo to jest bardzo wydajny. Używam co dziennie już od kilku miesięcy i dna nie widać, ubytek jest minimalny. Wytrzymuje na twarzy jakieś 6 godzin, może wydawać się mniej ze względu na to, że jest bardzo delikatny.\nNie kupię ponownie, lubię trochę mocniejsze róże, ale na pewno kolejny również będzie firmy Benefit.\n+ delikatny, prawie niewyczuwalny zapach\n+ nagroda : Beauty Awards Winner\n+/- bardzo delikatny efekt, niektórym na pewno przypadnie do gustu\n+/- pędzelek nie nadaje się do nakładania różu, ale jakieś zastosowanie znajdzie\n+/- opakowanie bardzo ładne i wytrzymałe, ale nie nadaje się do noszenia w torebce\nJakiś czas temu pojawiły się błyszczyki o takich samych jak róże i dopasowane do nich kolorami. Błyszczyk Dandelion już kupiłam- pisałam o tym w poprzedniej notatce\nDodaje również zdjęciu kilku nowych rzeczy.\ntorebka i komin - Mohito\nW następnej notatce zrecenzuję krem BB Bobbi Brown. Nie zauważyłam jeszcze żadnej polskiej recenzji tego kosmetyku.\nNikaxx: Piękna torebka :) Co do wysuszania przez garnier to w zasadzie jest to jego zadanie ale jeśli ktoś ma delikatną cerę to naprawdę musi uważać.Z tego co zauważyłam to wszystkie produkty z tej serii są całe nawalone alkoholem.Tonik to porażka czułam się jakbym się spirytusem smarowała.Używałam sporadycznie,nie za często pojawiają mi się na twarzy niespodzianki.;),więc jakiegoś wielkiego przesuszenia nie zauważyłam.Zależy od cery. :D\nkkupciuszekk: Sprzedaję ciuchy, przeważnie rozmiar S/M. Dopiero zaczynam, ale zachęcam do obserwowania! : ) Po za tym jestem otwarta na propozycje (co chciałabyś kupić, może akurat takową rzecz posiadam) przepraszam za spam, i zapraszam do siebie. pozdrawiam.\n#recenzje #film #seriale\nAtomicKitten666: szukam koneserów dobrego kina...\nBrakuje mi filmów (już nie tylko komedii), w których wątek nie toczyłby się wokół genitaliów...\nUwielbiam kino i mogłabym oglądać filmy non stop, gdyby nie fakt, że z roku na rok są one coraz bardziej infantylne, i sumie już w ogóle nie śmieszne, a wszystko sprowadza się do seksu w bardzo mało zabawnym/często uwłaczającym ludzkiej godności/ prostackim/ chamskim/ wręcz głupim i mało pomysłowym wydaniu.\nKTO OGLĄDAŁ OSTATNIO NAPRAWDĘ DOBRY FILM*?\n*osoby, dla których American Pie lub Pamiętniki Księżniczki to dobry film, nie mają prawa głosu.\n/6 lat temu (7 października) /10 komentarzy\naniaphoto: Wczoraj oglądałam film Almodovara, ten z pierwszej fotki, rewelacja. Polecam rownież Revolver oraz Pan's labirynth.\nGrosiooo: jeżeli chodzi o filmy Quentiono Tarantina polecam "Bękarty Wojny" Z Bradem Pittem. Film opowiada o grupie żydowskich żołnierzy którzy mszczą się na nazistach. Film pół żartem, pół serio ale przypadł mi do gustu. Idąc dalej tropem tego aktora świetny jest film "Ciekawy przypadek Benjamina Buttona" o chłopcu który urodził się stary i z biegiem czasu cały czas młodnieje. Oprócz "Gnijącej Panny Młodej" Tima Burtona (mego ulubionego reżysera), polecam również "Sweeney Todd: Demoniczny Golibroda z Fleet Street" z Jonnym Deepem. Wszystkie filmy Burtona utrzymane są w podobnej ciemnej oprawie. Pisałam o nim u mnie na blogu. A na koniec komedia. "Żona na niby" z Jennifer Aniston i Sandlerem. śmieszna, ale nie głupawa jak inne filmy z Sandlerem. Daj znac jak coś z tego obejrzysz i czy przypadło Ci do gustu :)\n“Nietykalni", "Ostatnia piosenka", "Porozmawiajmy o Kevinie", "Keith", "Samotni" czeski:), "Bękarty wojny" już wymienione:) , "9"Burtona też fajny, "Ugly Truth"...więcej mi się nie przypomina, w sumie Sala Samobójców na może być, Galerianki na raz, i...mój ulubiony film: "PRĘGI”