جلوه‌های پردیس ایرانی در باغ ارم شیراز - شاهنامه نیوز\nخانه/گزارش تصویری/جلوه‌های پردیس ایرانی در باغ ارم شیراز\nبه گزارش اختصاصی پایگاه خبری\nباغ ارم شیراز در زمینی مستطیل شکل به مساحت ۱۱۰ هزار مترمربع بنا شده‌است. درهای ورودی باغ در ضلع بزرگتر به سمت شمال و «بلوار ارم» قرار دارد و ضلع کوچکتر به سمت غرب و «بلوار جام جم» یا همان آسیاب سه‌تایی سابق است. این دو ضلع در گذشته دیوار گلی داشت که امروزه با دیوارهای کوتاه و نرده جایگزین شده‌اند. یاس‌های امین‌الدوله و اناری روی این نرده‌ها را پوشانده‌اند. سمت‌های دیگر باغ، محدود به باغ‌ها و خانه‌های مسکونی است.\nباغ ارم شیراز تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و گیاهان بسیاری از نقاط مختلف جهان در این باغ کاشته شده و آن را به یک سایت موزه و نمایشگاهی از انواع گل‌ها و گیاهان گوناگون تبدیل کرده‌است که شاید برخی از آن‌ها تاکنون ندیده باشید. باغ را درختان زینتی، سرو و نارنج و همچنین انواع گل‌های تزیینی پوشانده‌است.\nسرونازهای چند صد ساله سر به فلک کشیده، درختان مرکبات، حوض بزرگ جلوی عمارت و همچنین عمارت سه طبقه با طاق‌های دوار، جزو نخستين چیزهایی هستند که با ورود به این باغ، خواهی دید.\nنامگذاری باغ ارم هم داستان مخصوص به خود را دارد: این باغ به مناسبت عمارت و باغ بزرگی که در گذشته از سوی شداد فرزند عاد، پادشاه حجاز به رقابت با بهشت ساخته شده، باغ ارم نامیده شد.\nباغ ارم شیراز در سال ۱۳۵۳ خورشیدی در فهرست آثار ملی ثبت شد. پنج سال بعد یعنی در سال ۱۳۵۸ خورشیدی اداره میراث فرهنگی آن را مرمت و بازسازی کرد. این باغ در تاریخ ۶ تیرماه ۱۳۹۰ خورشیدی در سی و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در فهرست میراث جهانی جای گرفت.\nباغ ارم شیراز از املاک خاندان قوامی شیراز بوده که در دوران پهلوی مصادره شده و کمی بعد به دانشگاه شیراز واگذار می‌شود. در حال حاضر این باغ در اختیار دانشگاه شیراز است؛ باغ گیاه‌شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی و عمارت باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد.جالب است بدانید که تاریخ دقیق ساخت باغ ارم شیراز هنوز هم ناشناخته مانده‌است و حتی اطلاعات دقیقی از بنیان گذار اولیه آن هم در دسترس نیست. در سفرنامه‌های قرن دهم و یازدهم هجری، اشاره‌هایی به این باغ شده‌است. جهانگردان از دوران صفوی، باغ ارم را آباد و باشكوه توصیف می‌کردند ولی نکته قابل توجه‌تر سیر تاریخی این باغ است؛\nباغ ارم در دوران سلجوقیان و اینجویان وجود داشته و کریم خان زند در دوران خود، آن را مرمت کرده و آباد نگه داشته‌است.\nدر اواخر دوره زند، باغ ارم شیراز در اختیار خان‌های ایل قشقایی بود. بنای اصلی آن توسط اولین ایلخان قشقایی و پسرش محمدقلی خان، در زمان فتحعلی شاه قاجار ساخته شد.\nدر دوره سلطنت ناصرالدین شاه، حاج نصیرالملک شیرازی این باغ را خریداری می‌کند و عمارتی را در آن براساس بنای اصلی باغ و به جای آن می‌سازد که همان بنایی است که هم اکنون در باغ می‌بینید؛ حاج محمدحسن خان یکی از مشهورترین معماران شیراز این عمارت را طراحی کرد. از مرحوم نصیرالملک بناهای ارزشمند دیگری نیز در استان در فارس باقی مانده‌است مانند خانه و مسجد نصیرالملک.\nیکی از زیباترین و قابل توجه‌ترین بخش‌های باغ ارم شیراز، گذرگاهی است که از شرق به غرب آن امتداد دارد. همین که از ورودی اصلی، وارد باغ ارم شوید این گذرگاه در سمت چپ شما خودنمایی می‌کند. دو سوی این گذرگاه را درختان سروناز شکوهمندی پوشانده که چند صد سال قدمت دارند. زیبایی، شکوه و نظم این سرونازها، درست هنگامی که از میان آن‌ها عبور می کنید، می تواند هر بیننده‌ای را جذب خود کند.\nجالب است بدانید که در میان این سرونازهای شیرازی، سرونازی وجود دارد که از همه بلندتر و تنومندتر بوده و از دور نیز با شکوه خیره کننده خود، جلوه‌گری می‌کند؛ این درخت همان سروناز هزارساله مشهور باغ ارم بوده که با حدود ۳۵ متر بلندی، لقب بلندترین سروناز شیراز از آن خود کرده‌است.\nدرختان باغ ارم شیراز را می‌توان به دو دسته بخش‌بندی کرد:\n۱- درختان زینتی: سروناز، کاج، افرا، ارغوان، بید مجنون، سیاه بید، زبان گنجشک، بید مشک، نخل فونیکس (ققنوس)، سپیدار و اکالیپتوس؛\n۲- درختان میوه: انار، ازگیل، نارنج، خرمالو، گردو، زردآلو، بادام، سیب، به و گلابی.\nباغ ارم از شرق به غرب شیب دارد و عمارت اصلی آن بر روی بلندی قرار دارد و شیب زمین با آبراه‌های طبقاتی و پلکان‌هایی که اختلاف ارتفاع گذرگاه ها را جبران می‌کنند، هموار شده است. ترکیب این آب‌راه‌ها و گذرگاه‌های پلکانی بر زیبایی‌های باغ ارم می‌افزاید.\nبرای ورود به باغ ارم، لازم است که از سردر اصلی آن که در شمال شرقی باغ قرار دارد، عبور کنید. این سردر تاریخی، تزیین‌های زیبا و ارزشمندی دارد.\nگذرگاه اصلی و عریض باغ شما را به سمت عمارت اصلی سوق می‌دهد. در ابتدا حوض مستطیل شکل بزرگی را می‌بینید که با آب نما تزئین شده و جلوی عمارت قرار دارد. در هر گوشه این حوض، نخل فونیکس باشکوهی تزیین کرده‌است.\nاین حوض حدود ۳۳۵ مترمربع مساحت دارد که با ۱۸ قطعه سنگ بزرگ پوشانده شده است. آب آن از نهری تامین می‌شود که از سرداب عمارت می‌آید.\nدر ضمن دو چاه در باغ ارم قرار دارد که برای آبیاری درختان و گیاهان آن استفاده می‌شود.\nدر شمال غربی باغ با عبور از گذرگاهی که از سنگ‌های بزرگ به صورت نامنظم ولی زیبا ساخته شده‌است، برکه کوچک باغ نمایان می‌شود که سه طرف آن را درختان سرسبز پوشانده است. اطراف برکه صخره‌های بزرگ قرار دارد که به راحتی می‌توانید روی آن‌ها نشسته و ماهی‌های گلی درون برکه را تماشا کنید.


چرا فرش هایم پس از شستشو زرد شده اند⁉ ✅راه حل را در اینجا بخوانید\nتاریخ: می 21, 2022 می 20, 2022 نویسنده: مدیر\nفرش یک گزینه عالی برای پوشاندن کف خانه است این اشیای قیمتی به راحتی مانند لباس جایگزین نمیشود و به علت بالا بودن قیمت ها ما سالها از فرش هایمان استفاده می کنیم و باید به خوبی از آنها مراقبت کنیم یکی مشکلات رایج که پس از شستشو با آن مواجه هستیم زرد شدن فرش هاست، زرد شدن فرش به راستی آزار دهنده است پس از یک شستشو سخت و خشک شدن آن میبینم که به جای تمیز شدن زرد شده است پس از شستشو در گوگل سرچ خواهند کرد فرش هایم پس از شستشو زرد شده چیکار کنم؟ البته که این اتفاق برای همه رخ نمیدهد تنها افرادی که به روش های نادرست فرش هایشان رو شستشو میدهد با این مشکل مواجه هستند اما اینکه کدام قسمت از شستشو منجر به زرد شدن فرش میشود چیست؟کدام روش ها اشتباه است؟چگونه این مشکل را برطرف کنیم با ما همراه باشید تا جواب تمامی سوال ها را بررسی کنیم .\nعلت اصلی زرد شدن فرش پس از شستشو رشد و تکثیر سریع باکتری ها در بین الیاف فرش است . برای جلوگیری از تکثیر باکتری ها مهم ترین مورد خشک کردن صحیح و کامل فرش است چنانچه فرش به صورت کامل خشک نشود و پارو کشیده نشود آب های مانده در فرش موجب زرد شدن فرش یعنی همان تکثیر باکتری میشوند البته که باید توجه داشته باشید فرش بیش از اندازه خشک نشود و بیش از اندازه پارو کشیده نشود چرا که در این صورت شما به الیاف فرش آسیب خواهید رساند و در نتیجه از عمر فرش کم خواهد شد در خانه به علت نداشتن تجهیزات کافی و دانش کافی درباره شستشو صحیح فرش ها اغلب بسیاری از افراد با مشکل زرد شدن فرش پس از شستشو مواجه هستند بهترین پیشنهاد برای جلوگیری از زرد شدن فرش پس از شستشو انتخاب قالیشویی مجهز و معتبر برای شستشو فرش است .\nدلایل زرد شدن فرش پس از شستشو چیست؟\nبالاتر گفتیم که علت اصلی زرد شدن فرش خشک نشدن کامل آن است ، اما دلایل دیگری نیز وجود دارد که باعث میشود فرش زرد شود که عبارتند از :\nدر فرش هایی که به صورت موضعی زرد شده اند معمولا در فرش‌هایی که در خانه شسته می‌شوند یا اینکه آب فرش پس از شستن خوب فشرده نشده و یا به اندازه کافی آبکشی نمی‌شود رخ می‌دهد دوستان خوبم توجه داشته باشید این فرایند در قالیشویی های مجهز با استفاده از دستگاه انجام میشود که فرش به صورت استوانه ای درون دستگاه قرار میگیرد و به صورت کاملا دقیق و سریع تجمع آب جلوگیری می کند و آب فرش کاملا گرفته میشود .\nاستفاده از شوینده یا شامپو فرش های نا مناسب مسبب میشود فرش زرد شود ، به دلیل مواد شیمیایی و اسیدی که در این شوینده ها وجود دارد این اتفاق رخ میدهد برای جلوگیری از زرد شدن فرش ناشی از شامپو فرش به صورت تصادفی از شامپو فرش ها استفاده نکنید بلکه با توجه به جنس فرش شوینده را انتخاب کنید .\nفرش هایم رو شسته ام حالا زرد شده است چه کار باید کنم؟\nاین سوال بسیار پرسیده میشود حالا کار از کار گذشته و فرش هایم زرد شده چه کاری باید انجام دهم تا به حالت اول بگردد ، بهترین روش استفاده از شوینده های خانگی برای از بین بردن زردی فرش است\nمحلول سرکه سفید و آب نمک به اندازه مورد نیاز از هرکدام را مخلوط کنید مقدار اب دو برابر باشد سپس روی قسمت زرد شده قرار دهید و با یک دستمال تمیز و سفید روی آن را پاک کنید .\nمحلول سرکه سفید و جوش شیرین:این ترکیب حلال هر نوع لکه ای است دو محلول سرکه سفید وجوش شیرین را ترکیب کنید سپس روی لکه قرار دهید اجازه دهید روی چند دقیقه بماند سپس با یک دستمال سفید و پاک محلول را پاک کنید .\nشستشو دوباره:شستشو دوباره اما این بار به روش صحیح میتواند زردی فرش را از بین ببرد .\nجلوگیری از زرد شدن فرش قبل از شستشو\nاول از همه پیشنهاد میشود با یک قالیشویی معتبر در محل زندگی خود تماس بگیرید برای مثال کافیست در سایت گوگل نام قالیشویی به همراه منطقه خود را سرچ کنید برای مثال قالیشویی پونک خدمات سایت هایی نمایش میدهند را بررسی کنید و بهترین ان را انتخاب کنید اما اگر به هردلیلی قصد تمیز کردن و شستشو فرش در خانه را دارید نکات زیر را به یاد داشته باشید :\nباید اطمینان حاصل شود که پس از هر بار شستشو و صابون زدن، آب آلوده با فرش تماس پیدا نکند .\nپس از آبکشی فرش باید آن را به صورت رول کشیده و در حالت عمودی نگه داشت و آب آن را تخلیه کرد. فرش هایی که به صورت افقی نگهداری می شوند بسیار بیشتر احتمال دارد زرد شوند .\nفرش حدودا یک ساعت برای تخلیه آب احتیاج دارد در مرحله بعدی باید زودتر خشک شود ، انداختن آن روی دیوار و یا طناب محکم ضخیم و هواکشی خشک کردن از بهترین روش ها برای خشک کردن فرش در خانه است .\nتمامی قسمت های فرش آبکشی شود دقت کنید ریشه های فرش نیز آبکشی شوند ، بسیاری از افراد پاروکشی میکنند تا قسمت های ریشه فرش و همین موضوع مسبب زرد شدن فرش میشود .\nمعرفی یک قالیشویی معتبر در تهران\nقالیشویی شهرزیبا با بیش از 30 سال تجربه در زمینه شستشو و خدمات قالیشویی از بزرگترین و قدیمی ترین ، شرکت های قالیشویی در تهران می باشد ، این قالیشویی مجهز به تمامی دستگاه های روز دنیا برای خدمات قالیشویی است که توسط تیمی حرفه ای و آموزش دیده خدمات ارائه برای دریافت خدمات این قالیشویی روی شماره های زیر کلیک کنید .


filmr | فیلمر / Videos and Movies / TLG.pm\nfilmr | فیلمر\nهماهنگی تبلیغات : @Alisaeidi_78\nکانال تلگرام وبسایت Filmr.ir\nاخبار روز سینمای ایران و جهان و دانلود عناوین با بهترین کیفیت\nدرخواست فیلم و سریال و ارتباط با ادمین\n🔥 دانلود سریال اتفاقات عجیب\nداستان سریال در سال 1980 رخ میدهد، ویل پسر جوانی است که روزی همراه با دوست صمیمی اش مایک به جنگلی میروند و در همانجا نیز ناپدید میشوند، تحقیقات گسترده و آزمایش های مخفی برای فهمیدن علت این اتفاق انجام میشود، طی همین اتفاقات با دختر بچه ای عجیب و غریبه رو به رو میشوند. اکنون مادر ویل و بقیه باید برای بازگرداندن آنها با نیرویی وحشتناک مقابله کنند که...\n📅 سال انتشار : #2016\n🎥 ژانر : #ترسناک #درام #فانتزی\n🌎 کشور سازنده : #آمریکا\n⌚ مدت زمان : 50 دقیقه\n💯 امتیاز : 8.7\n✍ نویسنده : #Kate_Trefry #Matt_Duffer\n👨💼 کارگردان : #Matt_Duffer #Ross_Duffer\n👉 🆔 @filmr_tel\n🔥 دانلود فیلم سریع تر 2010\nفیلم Faster داستان مردی به نام درایور را روایت می‌کند که به همراه برادر و دوستانش برای دزدی از یک مکان مهم برنامه‌ریزی می‌کنند ولی پس از انجام دزدی، نامزد برادرش که خبرچین پلیس بوده و...\n📅 سال انتشار : #2010\n🎥 ژانر : #اکشن #جنایی #درام\n⌚ مدت زمان : 87 دقیقه\n💯 امتیاز : 6.4\n✍ نویسنده : #Joe_Gayton #Tony_Gayton\n👨💼 کارگردان : #George_Tillman_Jr\n🔥 دانلود فیلم فارگو 1996\nدر زمستان ۱۹۸۷، جری لاندگارد یک فروشندهٔ اتومبیل در مینیاپولیس دچار مشکلات مالیست. بعد از اینکه شپ پرودفوت یک سرخپوست سابقه دار که در شرکت جری تعمیرکار است جری را به دو تبهکار، شووالتر و گایر گریمسراد...\n📅 سال انتشار : #1996\n🎥 ژانر : #جنایی #هیجانی\n🌎 کشور سازنده : #آمریکا #انگلستان\n⌚ مدت زمان : 79 دقیقه\n💯 امتیاز : 8.1\n✍ نویسنده : #Ethan_Coen #Joel_Coen\n👨💼 کارگردان : #Ethan_Coen #Joel_Coen\nدانلود انیمه جاسوس و خانواده\n#زیرنویس_فارسی قسمت 5\n#دوبله_فارسی قسمت 5\nیک جاسوس در یک ماموریت مخفی ازدواج می کند و یک کودک را به عنوان بخشی از پوشش خود به فرزندی قبول می کند. همسر و دختر او رازهایی برای خود دارند و هر سه باید برای حفظ کنار هم تلاش کنند...\nژانر : #اکشن #انیمیشن #کمدی\nبازیگران اصلی: Takuya Eguchi ، Atsumi Tanezaki ، Katsunori Okai\nدانلود + ادامه مطلب@Filmr_tel\n#زیرنویس_فارسی قسمت 10\n#دوبله_فارسی قسمت 1\nاین انیمیشن داستان خرگوش نوجوان سامورایی یویچی، از نوادگان جنگجوی بزرگ میاموتو اوساگی را دنبال می کند که در تلاش حماسی خود برای تبدیل شدن به یک سامورایی واقعی است. اما او تنها نیست و رهبری تیمی متشکل از قهرمانان نامتعارف از جمله یک شکارچی فضول سرکش، یک نینجا حیله گر، یک جیب بر آکروباتیک و یک مارمولک خانگی وفادار را برعهده دارد.\nژانر : #اکشن #انیمیشن #ماجراجویی\nنویسنده: Ben Jones ، Candie Langdale\nبازیگران اصلی: Darren Barnet ، Aleks Le ، Mallory Low\nژانر : #ترسناک | #درام | #علمی_تخیلی\nنویسنده: Scott Teems ، Stephen King\nبازیگران اصلی: Zac Efron ، Ryan Kiera Armstrong ، Sydney Lemmon\nدانلود انیمیشن آلفا و امگا 3 مسابقات گرگی 2014\nژانر : #انیمیشن #کمدی #ماجراجویی\nنویسنده: Steve Moore ، Tom Kane\nبازیگران اصلی: Ben Diskin ، Kate Higgins ، Debi Derryberry\nدانلود انیمیشن آستریکس و اوبلیکس کاخ خدایان 2014\nسپاهیان زورگو و احمق روم به فرانسه حمله می کنند و طی این حمله فرانسه شکست می خورد و تمامی مناطق آن اشغال می شود، به غیر از یک روستا که در آن جادوگری زندگی می کند و اکسیری درست می کند که باعث قدرتمندی افراد آنجا شده است. آستریکس و اویلیکس نیز در آن دهکده زندگی می کنند.\nکارگردان: Alexandre Astier ، Louis Clichy\nنویسنده: Albert Uderzo ، René Goscinny\nبازیگران اصلی: Roger Carel ، Lorànt Deutsch ، Laurent Lafitte\nدانلود سریال حکم\n#زیرنویس_فارسی قسمت 2\nژانر : #جنایی #درام\nکارگردان: Anahí Berneri ، Marina Meliande\nنویسنده: Francine Barbosa ، Luíza Fazio\nبازیگران اصلی: Camila Morgado ، Bárbara Colen ، Lucinha Lins\nدانلود سریال شوالیه ماه\nقسمت 2 (دوبله) قسمت 3 (زبان اصلی)\nژانر : #اکشن #درام #ماجراجویی\nکارگردان: Justin Benson ، Mohamed Diab\nنویسنده: Don Perlin ، Doug Moench\nبازیگران اصلی: Oscar Isaac ، Ethan Hawke ، Lucy Davis


مهرداد کاووسی: حلقه مفقوده وزارت اطلاعات - اتحاد انجمنها برای ایران ازاد\nمهرداد کاووسی: حلقه مفقوده وزارت اطلاعات\nاخیرا ایرج مصداقی در سایت خودش تحت عنوان دست‌خط های ارائه شده از سوی مجاهدین خلق به ایرج مصداقی مطالبی جعلی را از قول من در رابطه با دیدار من و محسن رضایی نقل کرده و فرصت طلبانه سعی کرده ازخلال آن به دیگران جعلیات ساخته و پرداخته خود را القاء کند. همچنین در ادامه آن سعی کرده مطلبی را از قول برادرم محسن رضایی بر علیه من ضمیمه آن کند تا منافقانه از آب گل آلود (به زعم خود) ماهی بگیرد.\nالبته این اولین بار نیست که این دون کیشوت قرن بیست و یکم معروف به کمپوت کیش شخصیت با شائبه های لمپنیزم سیاسی نه تنها از قول من بلکه از قول دیگر زندانیان حرفها و خاطرات زندانمان را گرفته و بدون اجازه و با تحریف آن را به جیب آخوندهای مورد علاقه اش ریخته.\nحرف دل وی البته در این مطلب این است که چرا به من لقب وابسته به وزارت اطلاعات را داده اید, چیزی که قبلا خلاف ان را میگفته اید. فیا عجبا عجبا. بهزاد نظامی هواداربخش دانش آموزی و پرو پا قرص فاز سیاسی پس از دستگیری و در هم شکستن به عنصری خبیث در داخل زندان تبدیل میشود بطوری که در سال شصت زندانیان را در کنار هم روی زمین می خواباند و با هیکل سنگین خود روی آنان میدوید , بی شک جای گله گذاری نبود اگر زندانیان دیگر وی را بریده و خائن لقب دهند و عامل لاجوردی خطابش کنند.\nتا جائی که به ما زندانیان از بند رسته ضحاک زمان وپدر خوانده داعشی ها برمیگردد با آگاهی کامل و بدور از هر گونه تردیدی موضع خود را در اطلاعیه ای تحت عنوان بيانيه جمعي از زندانيان سياسي ازبند رسته زندانهاي خميني در مورد ياوه گوييهاي ايرج مصداقي(درج شده در سایت آفتابکاران) درسال گذشته اعلام کردیم و دیگر نیازی به تکرار تاریخ نیست , همچنین از انجایی که میدانیم هدف وزارت اطلاعات انحراف افکار از مسیر اصلی مبارزه و مغشوش کردن افکار با حیله های معاویه وار است لذا جای تعجب نیست که در هر زمان با پدیده هایی از این دست مواجه شویم, اما ویژگی این یکی به آن است که این بار وزارت اطلاعات بدنام رژیم داعشی ها از مدتی قبل سعی کرده تا با پیدا کردن یک حلقه به زندانیان معتقد به مقاومت و مبارزه برعلیه خود پل زده و مسیر آنان را از این مقاومت ورهبری آن جدا کنند , زهی خیال باطل.\nباید به امثال این فاسقین گفت که اگر مجاهدین و رهبری آگاه آن در صحنه سیاسی ایران نبودند شما امروز در سایه حکومت جهل و جنایت آخوندی عمامه بر سر وعبا بر دوش به تبلیغ ولایت فقیه در گرد جهان میگشتید.\nإن الله لايهدي القوم الفاسقين\nتوضیح سایت اتحاد انجمنها برای ایران آزاد: آقای مهرداد کاووسی یکی از زندانیان سیاسی از بند رسته است که از سال 1361 تا 1371 به مدت 10 سال از زیباترین ایام زندگیشان را در سیاهچالهای نظام ضد مردمی ولایت فقیه سپری کرده اند. ایشان در حال حاضر یکی از اعضاء اتحاد زندانیان سیاسی متعهد به سر نگونی می باشند.


هشدار در خصوص پیامدهای پنهان بارش های پاییزی - وبلاگ یاسین\nهشدار در خصوص پیامدهای پنهان بارش های پاییزی\nبه گزارش وبلاگ یاسین، دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی نسبت به احتمال جاری شدن سیلاب و فرو ریزش های ناگهانی زمین در پی بارش های پاییزی هشدار داد.\nبه گزارش ایسنا، علی بیت الهی درباره خطرات جانبی و تاثیرات ثانویه سیلاب های پاییزی بر شهر تهران گفت: با فرا رسیدن پاییز و شروع بارش های این فصل، تهران در معرض احتمال جاری شدن سیلاب قرار خواهد گرفت و به همین دلیل ضروری است تمهیدات لازم در این خصوص اندیشیده گردد و دستگاه های مسئول اقداماتی را برای پیشگیری از وقوع سیلاب و نیز بهره مندی از آب های جاری شده انجام دهند، چرا که با استفاده از فرصت همین آب های جاری می توان از پیامدهای فرونشست زمین جلوگیری کرد.\nوی با بیان این که در هنگام وقوع بارندگی در تهران احتمال سیلابی شدن هفت رود دره و حوزه آبریز بزرگ مثل فرحزاد، درکه، دارآباد، گلابدره و ... وجود دارد، گفت: تداوم بارش ها در تهران منجر به نفوذ آب های بارندگی در آبرفت های شهر تهران و تغذیه آب قنات ها شده و همین امر سرعت و حرکت آب های زیرزمینی در زیر آبرفت های تهران و نیز رشته قنات ها را تشدید می نماید.\nبیت الهی با تاکید بر این که جریان آب های زیرزمینی، خطر آب شستگی در آبرفت های سست و با چسبندگی ضعیف را تشدید خواهد نمود اضافه نمود: این امر سبب فروریزش ناگهانی زمین به ویژه در مناطقی مانند 12، 17، 19 و مناطق جنوبی تهران خواهد شد بنابر این می توان گفت که خطر ثانویه بارش های پاییزه در سیلاب، فروریزش زمین است.\nوی با اشاره به پیامد مثبت این بارش ها نیز گفت: گرچه این بارش ها می تواند ریسک سیلاب و فروریزش زمین را افزایش دهد، اما اگر بتوان به درستی این آب ها را مدیریت کرد، اندکی از میزان خطر فرونشست زمین کاسته خواهد شد. برای این منظور ما باید بتوانیم این روان آب ها را به دشت های شهر تهران تزریق کنیم.\nدبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی ادامه داد: به عبارتی دیگر بارش های پاییزه احتمال فروریزش های موضعی به صورت نقطه ای، نظیر فروریزش های خیابان مولوی را افزایش، اما خطر فرو نشست را کاهش می دهد. البته کاهش خطر فرونشست فرآیندی است که باید طی مدت زمان اتفاق بیفتد، چرا که دهه های خشکسالی طولانی مدتی را سپری کردیم و آب زیرزمینی افت محسوسی پیدا نموده است.\nوی اضافه نمود: باید تمهیداتی در انتهای آبراهه های شهر تهران در قسمت جنوبی، خارج از شهر تهران اندیشیده گردد که این آب ها به جای هرز رفتن تجمع پیدا نمایند تا زمین بتواند از آب زیرزمینی تغذیه نمایند.\nبه گفته دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی، در حال حاضر چنین مکانیزمی به صورت قابل توجهی در تهران اجرایی نشده است اما باید در فصولی که بارندگی زیاد است و احتیاج کشاورزی کم است به این موضوع به طور ویژه توجه گردد.\nتاریخ انتشار: 7 آبان 1398 آخرین بروزرسانی: 7 آبان 1398 گردآورنده: yasin.anvarblog.ir شناسه مطلب: 287\nبه "هشدار در خصوص پیامدهای پنهان بارش های پاییزی" امتیاز دهید\nدیدگاه های مرتبط با "هشدار در خصوص پیامدهای پنهان بارش های پاییزی"\nداورانی که در هفته هشتم لیگ برتر فوتسال بانوان سوت می زنند\nاسامی داوران قضاوت کننده در دیدار های هفته هشتم لیگ برتر فوتسال بانوان اعلام شد.


خانه ای روی آب | سینمای هنر و تجربه\nنقد مصطفی جلالی فخر بر فیلم «آبجی» در شماره جدید ماهنامه «فیلم امروز»\nهنروتجربه: مصطفی جلالی فخر؛ پزشک و منتقد سینما در شماره جدید ماهنامه «فیلم امروز» به تحلیل فیلم «آبجی» به کارگردانی مرجان اشرفی زاده پرداخته که در اینجا می خوانید:\nوقتی نگارش نقد آبجی را شروع کردم، تقریبا دوهفته از تماشایش گذشته بود و یکی از ملاک هایم شخصی ام برای دیدگاه کلی نسبت به یک فیلم، سپری شدن زمانی برای رسوب فیلم و جزییات و حذف حواشی مثبت و منفی بیرونی به دلیل فضا و رابطه و نظر دیگران و درونی به دلیل تاثیر لحظه ای بخش هایی از فیلم و امکان شکل گیری ذهنیت یکپارچه در بارۀ آن است. الان که به فیلم فکر می کنم، شوقی برای تماشای دوباره یا توصیه به دیگران در من ایجاد نکرده است، در عین حالی که عصبی کننده هم نیست. از آن کارهای محترم و متوسطی ست که با اندیشه و نگاه درستی شکل گرفته است اما نمی تواند تحت تاثیر قرار دهد. فیلم اول آبرومندی ست که قانع کننده نیست اما امیدوارکننده است. طبعا دشواری های ساخت، ناعدالتی در جشنواره فیلم فجر و سال ها پشت درهای بستۀ اکران ماندن و دشواری های نمایش هم با وجود ماهیت همدلی برانگیزی، قابل تعمیم به قضاوت کلی در مورد فیلم نیستند. حتی می توان مدیران سینمایی را شماتت کرد که از آثار مستقل و دور از الزامات سینمای بدنه یا ارگانی حمایت نمی کنند و تصمیم های اشتباهی می گیرند که گاه سرنوشت کاری و زندگی یک فیلمساز را تغییر می دهد ومانع رشدی می شود که سزاوار آن بوده است. اتفاقی که برای آبجی و کارگردان جوانش اتفاق افتاده است و شاید اگر فیلمش در زمان مناسب دیده می شد، کارنامۀ پربارتری برایش شکل می گرفت. گروه هنر و تجربه تنها امکان محدودی ست که برای دیده شدن چنین فیلم هایی وجود دارد. موقعیت گرانقدری که با وجود برخی اشکالات و کوچکی پنجره هایی که می گشایند، ماندگارترین امکان دیده شدن ده ها فیلمی بوده که شاید در غیر این صورت، نمی توانستند روی پرده را ببینند. و البته الزاما به معنای هنروالا و کیفیت برتر و منتقدپسندی و تماشاگرگریزی این آثار نیست.\nهمچنان، صفت «شریف» کاربردی ترین توصیف تعارفی برای فیلم هایی ست که سر و شکل محترم و متوسطی دارند و معمولا فیلم های کوچک و مستقل و حامل پیامی انسان دوستانه اند. تن به مناسبات ابتذال نداده اند و دعوت به نگاه خطاپوش و امیدواری به آیندۀ فیلمساز را هم می توان در دل این واژه دید. و آبجی فیلم شریفی ست که توصیف همواره مهربان «مادرانه» را هم در ادامه دارد. هرچند ربط چندانی به مادر علی حاتمی ندارد که چند دقیقه در فیلم دیده می شود و احتمالا قرار است ادای دین باشد یا پیشنهادی برای مقایسه.\nاشکال اصلی در گسترش رابطه ها و رخدادها و شخصیت پردازی ست. وابستگی عاطفی میان دختر معلول (آبجی) و مادرش (طلا) در سطح ملودراماتیک و صرفا دلسوزی برانگیزی باقی مانده است. تاثیرات تراژیک هم ایجاد نمی کند و از دو قابلیت «رنج» و «ایثار» که در بطن داستان وجود دارد، برای بسط مفاهیم خود بهره نمی برد. مقایسه کنیم با گیلانۀ رخشان بنی اعتماد که بر اساس محوریت خانواده و رابطۀ مادر با فرزند معلول شده اش، لایه های عمیقی از رنج و ایثار را پیش چشم می گشاید و حتی به تعمیم یافتگی خانه/وطن هم می رسد. در آبجی، رابطۀ مادر با دخترش در حد تیمارداری و بی پناهی باقی مانده است و حتی گاه میان این دو سردرگم می شود. خلوت موثری شکل نمی گیرد و به درونۀ ملتهب آن ها راه نمی یابیم و ارجاع می دهم به رنج و سکوت لیلای مهرجویی که در سطح بیرونی التهاب و بحران عاطفی اش باقی نمی ماند. فیلم بیش از حد شلوغ است. آدم های اضافه دارد و رخدادهای فرعی کم حاصلی که بیشتر شبیه دور قاب چینی ست. سکانس های متعددی که مسیر دراماتیک کامل کننده ای ندارند. ایدۀ اولیۀ جذابی دارد که بدون قابلیت عمق و گسترش، با اضافه شدن آدم ها و روابط و حوادث گسسته، پر شده است. داستان دیر آغاز می شود و درگیرکننده نمی شود. بیش از آن که آیندۀ آبجی مهم باشد، حال مادرش در مرکز قرار می گیرد که بیشتر به دلیل جنس بازی گلاب آدینه است؛ با همان رنج طول کشیده و مظلومیت و دلسوزی و مادر دلواپسی که همیشه از پس چنین نقش هایی برآمده است. چه در مهمان مامان و زیر پوست شهر و چه در این جا،. در آن نقش ها با بی قراری بیشتر و در آبجی با سکوت و سکون و البته اندوه افزون تر. در خلاصه داستان فیلم آمده که مادر به دلیل تشدید بیماری اش و احتمال مرگ در آیندۀ نزدیک، نگران آیندۀ دخترش آبجی ست. در حالی که در فیلم شاهد چنین نقطۀ عطفی نیستیم. حتی وضعیت سلامتی مادر را در حد یک بحران نمی بینیم و بیشتر یک نگرانی ذهنی کلی ست تا وابسته به یک موقعیت خاص. مراجعۀ او به پزشک هم چنین احتمالی را به تماشاگر منتقل نمی کند و به همین دلیل نگرانی فزایندۀ او در بارۀ آیندۀ دخترش قانع کننده نیست. موقعیت عاطفی، توانمندی ها، وابستگی ها و دلبستگی های آبجی سر و شکل منسجمی ندارد و با وجود تلاش حداکثری و ستودنی بازیگرش، به عنوان یک شخصیت تثبیت نمی شود و تماشاگر را در جایگاه خنثایی نسبت به خود قرار می دهد. او یک کم توان / توان یاب ذهنی ست که در پنجاه سالگی (حدود یائسگی) و در حالی که بی اختیاری ادرار هم دارد، دلش ازدواج و مادر شدن می خواهد در حالی که به مادرش کاملا وابسته است. در واقع دو نقطه عزیمت دیرهنگام و تقریبا همزمان در قصه شکل گرفته است. نگرانی مادر برای آیندۀ او در غیاب خودش و علاقۀ آبجی به ازدواج و مادر شدن. درام فعلی نمی تواند این دو دغدغه را به درستی جلو ببرد و نقاط عطف درگیرکنندۀ بعدی شکل نمی گیرند. چراهای منطقی متعددی علیه قصه شکل می گیرد که بی پاسخ می مانند. آقای میانسالی که جزء شلوغی های بی شناسۀ فیلم است، در ابتدا خواستگار سمج آبجی معرفی می شود. این در حالی ست که اگر خلاصه داستان را نخوانده باشید، هنوز معلوم نیست کدام شان را آبجی صدا می کنند. آن هم در حالی که مادر، برای شوهر مرحوم خود جشن تولد گرفته است. بعد که می فهمیم این آقا، خواستگار آبجی ست و در اواخر داستان هم به او اجازۀ خواستگاری می دهند، این پرسش بی جواب شکل می گیرد که بر اساس چه منطق یا احساسی، چنین فردی باید خواستگار یک دختر پنجاه سالۀ بیمار ذهنی باشد؟ مهربانی؟ عشق؟ ایثار؟ تنهایی؟ ضعف؟ جنون؟ چی؟ و جالب این که برادر آبجی به مادرش اعتراض می کند که این خواستگاری، تحقیر آبجی ست؛ در حالی که اصلا بستری برای توجیه وتفسیر چنین رابطه ای در فیلم نیست. در ادامه، شاهد رابطۀ عاطفی او با جعفر، کارگر ساختمان نیمه ساز روبرو هستیم. تا آن جا که تصور کنیم او در ذهن خودش عاشق یک پسر شده، قابل درک و تحلیل منطقی ست. اما بعد که می بینیم شمارۀ تماس او را دارد و برایش پیامک می فرستد و گویا رابطۀ دوطرفۀ پنهانی دارند، شالودۀ چراییِ رابطه، مخدوش می شود. اشتباه بعدی، انتخاب یک بازیگر حرفه ای آشنا (بابک حمیدیان) برای چنین نقشی ست. بیش از آن که اعتبار یا محبوبیت کارگردان برای راضی کردن یک بازیگر حرفه ای برای چنین نقشی معلوم شود، بیرون زدن نقشی کوتاه به چشم می آید که اتفاقا به یک نابازیگر یا بازیگر ناشناخته نیاز داشت. در ادامه، احتمال دزدیده شدن طلاهای آبجی توسط جعفر مطرح می شود که نه می تواند تکانی به سکون قصه بدهد و نه باعث همدردی ما با او به عنوان یک قربانی شود. به ویژه وقتی چند دقیقه بعد، طلاها توسط صاحبکار برگردانده می شود و معلوم نمی شود بلاخره چی شد. اتفاقی که برای نقش برادر/عباس و همسر و فرزند و مشکل مالی شان رخ می دهد. با وجود نقش آفرینی یک بازیگر موفق حرفه ای، به دلیل خنثایی نقش، عملا تاثیری در فیلم ندارد. بعدتر به دروغ می گوید قصد مهاجرت دارد و معلوم می شود مشکل مالی دارد و قرار است راهی زندان شود. در کل حضورش، صاحب فردیت نمی شود و جایگاهی جز یکی از اعضای خانواده که حاضر به پذیرش مسئولیت آبجی نیست ندارد. حتی بعدتر معلوم نمی شود زمینی که مادر برای رفع مشکل مالی او تقدیم کرد به چه درد خورد؟ چنین پرسش های اولیه ای برای یک فیلم قصه گو، نقش مخربی دارند که مثل یک هوای مسموم در کل داستان می پیچد.\nدر مقابل، نقش عالیه با بازیگری موفق و متفاوت پانته آ پناهی ها، تنها نقش فرعی مکمل فیلم است که منهای حضور زائدش در پایان فیلم، نه تنها به صورت مستقل، قابل باور و موثر است بلکه پیوست های به اندازه و درستی با مادر، آبجی و برادرش دارد. حتی در مقاطعی از فیلم، روایت شخصی اش از محور داستان هم جذاب تر است.\nفصل ماقبل آخر فیلم می توانست تا حدی به جبران فاصله حسی تماشاگر از فیلم کمک کند. جایی که آبجی، مادرش را گاز می گیرد و او از حال می رود و خودش از خانه خارج می شود تا سراغ جعفر در ساختمان روبرو برود که پس از گرفتن طلاها، موبایلش را خاموش کرده. در بازگشت، درِ خانه بسته شده و در کوچه برف می بارد. کسی در را باز نمی کند و حدس می زنیم که مادر مرده یا سکته کرده و بیهوش شده است. بلاخره همسایه ها سر می رسند و در حالی که صدای نفس آبجی را می شنویم، در را باز می کنند. بهتر بود فیلم همین جا تمام می شد و اجازه می داند که یک پایان بازِ تلخ شکل بگیرد. اما چنین نمی شود و پایان فیلم، یک هپی اند اغراق آمیز است که عملا علیه فضای کلی داستان است. در فضای سبز مرکز نگهداری از معلولین، همه جمع اند. مادر روی ویلچر، آبجی که ظاهرا شغلی در آن جا پیدا کرده، عباس که ظاهرا به مرخصی آمده و حتی عالیه هم با شوهر دانمارکی اش به ایران سفر کرده و کنار آنهاست و کم مانده بود جعفر هم با کت شلوار و کروات در گوشه ای از این سفره نشسته باشد. هیچ نشانه ای هم در دسترس نیست که بتوانیم این صحنه بیش از حد خوش و خرم را رویای مادر یا آبجی در خواب یا پس از مرگ بدانیم. دلیلی هم نداریم که چنین پایانی را ناشی از تحمیل تهیه کننده یا سازمان سینمایی یا جای دیگری قلمداد کنیم. هرچند ماهیتی الصاقی و جدا افتاده از داستان دارد.


مقاله ذیل به تحلیل وحی از منظر تجربه دینی و عرفانی میپردازد. نگارنده، نخست بهصورت مقدّمه به چهار رهیافت ذیل از وحی اشاره میکند: 1. روانشناختی؛ 2. جامعهشناختی؛ 3. تجربه معرفتی (فلاسفه)؛ 4. معرفتی و زبانی (متکلّمان)؛ سپس دیدگاه همسانانگاری وحی و تجربه دینی با تعریف تجربه دینی و تقسیم آن به ذاتیگرا و ساختیگرا تحلیل و نقد میشود. در نقد آن به نکاتی چون لزوم تنزّل وحی به تجربه عادی، غیرآسمانی انگاشتن وحی، تکثّر ادیان به عدد تکثّر تجارب دینی و تعمیم نبوّت اشاره خواهد رفت. قسمت دوم مقاله به رویکرد عارفان از وحی اختصاص دارد. در این قسمت، نگارنده با بهرهگیری از اصول و مبانی عرفانی به تبیین وحی میپردازد و تأکید میکند که حقیقت وحی نزد عارفان، تجربه است؛ امّا نه از قسم تجربه دینی؛ بلکه نوعی تجربه الوهی خاص که مبدأ و پیشینه آن به عالم عقول و مقام واحدیّت و صادر اوّل بر میگردد و در واقع، وحی مخصوصا وحی پیامبر اسلام تجربه دوم و به عبارت دقیقتر ظهور تجربه وحیانی پیامبر در عالم عقول است که با نزول عین ثابته پیامبر از حقیقت محمّدیّه و صعود دوباره و اتّصال به آن تحقّق مییابد.\nتجربه دینی، تجربه عرفانی، وحی، نزول وحی، ظهور و تجلّی، تمثّل، حقیقت محمّدیّه، اعیان ثابته.\nاز آنجا که انسان و ابزار شناخت وی به عالم مادّه تعلّق دارد، از درک و شناخت عالم فرامادّه ناتوان است؛ بدینسبب انسان در برابر حقایق غیبی که پیامبران آنها را برای انسان مطرح میکنند، مقاومت کرده، از مدّعی ارتباط با عالم غیب، خواستار مدرک و دلیل است.\nمسأله «وحی»(1) و چگونگی ارتباط پیغمبر با عالم غیب و دریافت وحی از مقولات غیبی است که شناخت کنه آن برای انسان مقدور نیست. عارفانی که خود در وادی غیب سیر و سلوک میکنند، از درک حقیقت وحی اظهار ناتوانی\nمیکنند. علاّمه طباطبایی، وحی را «شعور مرموز» مینامد و کتاب خویش را به همین نام میخواند. امام خمینی، تصوّر وحی را برای انسان ناممکن میداند.(2) دلیل این اظهار ناتوانی مشخّص است؛ چرا که تصوّر امری که خود انسان درک و تجربهای از آن ندارد، مشکل است؛ بنابراین باید گفت:\nتا نگردی آشنا زین پرده بویی نشنوی*** گوش نامحرم ندارد جای پیغام سروش\nبا وجود این، ذهن فعّال و سیّال انسان، اجازه سکوت و ناتوانی در تحلیل وحی به خود راه نمیدهد، و بر حسب پیشفرضها و پیشدانستههای خود به تفسیر وحی میپردازد که ما در اینجا به صورت مختصر به این تحلیلها اشاره کرده، سپس به تفصیل به مقایسه و تحلیل تجربه دینی و وحی خواهیم پرداخت.\nاشارهای به رهیافتهای گوناگون وحی\nرهیافتهای ذیل در تفسیر وحی قابل تأمّل است:\n1. رهیافت روانشناختی\nبرخی از خاورشناسان بر این اعتقادند که وحی، محصول اعتقادات ضمیر ناخودآگاه و باطنی پیامبران است. پیامبران که انسانهای والا و وارستهای بودند، به هدایت مردم علاقهای خاص داشتند و مدام در تفکّریافتن راهکارهای متناسب برای نجات بشر از بتپرستی و امیال دنیایی و نفسانی بودند.\nبا مرور زمان و تراکم حالات پیشین، پیامبران چنین میانگارند که پیام آسمانی یا نوشتهای بر آنان فرود آمده و ایشان را به هدایت جامعه ملزم کرده است.\nپیشینه رهیافت مزبور به دوره پیشرفت علوم روانشناختی و علوم فرامادّی در مغرب زمین بر میگردد.\nفرید وجدی در دائرةالمعارف خود گزارش میکند که دانشمندان غربی تا قرن شانزدهم میلادی به وحی و غیبی بودن آن معتقد بودند؛ امّا با رواج علوم تجربی و همچنین فلسفه مادّیگرانه، منکر غیبی بودن وحی شدند؛ البته با ظهور علم ارواح در سال 1846 و سایر علوم فراطبیعی مانند هیپنوتیزم، نهانبینی، روشنبینی، و تله پاتی، غربیها در انکار اصالت وحی تجدیدنظر کردند؛ امّا باز وحی را مطابق اصول تجربی و روانشناختی تفسیر کردند.(3) درمنگام(4) در غرب، و نیز علی دشتی(5) از این رهیافت جانبداری کردند.\n2. رهیافت جامعهشناختی\nاین رهیافت، دین و وحی را نه محصول الهامات و حالات روانی و ضمیر ناخودآگاه انسان، بلکه جزء کشفیّات و ابتکارات بعض انسانهای نابغه وصف میکند.\nتاریخ و جامعه در بستر خود در عرصههای گوناگون، نوابغ بیشماری را رشد داده است. پیامبران، جزو همین نوابغند که با استمداد از نبوغ فکری خود و آگاهی از اوضاع و تحوّلات جامعه برای هدایت بهینه و سعادت بشر، یک سری احکام فردی و اجتماعی را وضع یا بازآفرینی میکنند که در اصطلاح، مقرّرات خود را «دین» مینامند.\nبیشتر جامعهشناسان غربی از دین و وحی تفسیر مادّی عرضه میکنند. امیل دورکهایم تصریح میکند که حسّ لاهوت در اذهان جامعه، به خود جامعه بر میگردد.(6)\n3. رهیافت تجربی معرفتی (فیلسوفان)\nفیلسوفان معتقدند که پیش از عالم مادّه، عالم دیگری به نام عالم عقول و مثال (بنا به مبانی فیلسوفان اشراق) وجود دارد که تمام حقایق و وجودات عالم دنیایی در آن عالم به صورت بسیط و مجرد یافت میشود. نفس انسانی به دلیل تعلّق به عالم دنیا از آن عالم دورافتاده است؛ امّا پیغمبر با تعالی و تهذیب نفس خویش میتواند به عالم عقل و مثال متصّل شود و حقایق غیبی را از آن دریافت کند؛ مشاهده فرشته و شنیدن صدای وی، به نفس نبوی و قدرت قوّه عاقله و خیال وی مربوط میشود. قوّه خیال پیامبر با مشاهده صورت عقلی یا مثالی فرشته، آن را در حسّ مشترک خود تصویر کرده، بدینسان میتواند تمثال فرشته را ببیند و صدای وی را بشنود.(7)\n4. رهیافت معرفتی و زبانی (متکلّمان)\nدیدگاه مشهور کلام اسلامی و مسیحی، وحی را از سنخ زبان، گزاره و فعل گفتاری وصف میکند و بر این باور است که از سوی خداوند بهطور مستقیم یا بهوسیله فرشته، پیام و گزارهای به پیامبر ابلاغ و منتقل میشود و پیامبر نیز مانند مأمور، به اجرای پیام آسمانی ملزم است. نکته دیگر این که دیدگاه پیشین در نزول وحی (قرآن مجید) اصرار دارد که عینالفاظ قرآن از سوی خداوند یا بهوسیله جبرئیل به پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم وحی و ابلاغ شده و پیغمبر، هیچ لفظ و کلمهای را بر آن نیفزوده است. برخلاف دیدگاه بعضی که معتقدند فقط معانی قرآن بر پیامبر نازل شده و خود پیامبر الفاظ قرآن را جعل و اختراع کرده است.\nهمسانانگاری تجربه دینی و وحی\nپنجمین رهیافت که اخیرا گسترش فراوانی یافته است، وحی را تجربه دینی میانگارد که رهاورد آن، قطع ارتباط وحی با عالم غیب است. در اینجا نخست به تعریف تجربه دینی و دو قسم مهمّ آن اشاره میشود.\nتعریف تجربه دینی و اقسام آن\nتجربه، نوعی حس و احساس است که انسان با تجربه خود، متعلّق تجربه را لمس میکند و مییابد: مثال بارز آن، تجربه وجود خود و شؤون مربوط بدان از قبیل احساس شعف و شادی، و تشنگی و گرسنگی است. این قبیل تجربیّات، تجربیّات صرف یا مادّی است. نوع دیگر تجربه، حالات باطنی انسان است که در آن، انسان به نوعی از عالم مادّه و ما فیها خارج شده، احساسی فرامادّه و وابستگی به آن، در خودش حس میکند. از این نوع حس و تجربه، به «تجربه دینی»(8) تعبیر میشود که متعلّق تجربه، «دین» است که شامل هسته مشترک ادیان جهان میشود که در ادیان آسمانی «خداوند»، و در دین بودیسم «نیروانا»، و در هندیسم «برهمن» است.\nروشنترین تجربههای دینی، حالات کشف و شهود و جذبه عارفان در ادیان گوناگون است که در این تجربه، عارفان غایت و هسته مشترک آیین خود یا متعلّقات آن را مشاهده میکنند یا بدان وصل میشوند؛ سپس بعد از\nبیداری از حالات خود گزارش میدهند.(9)\nمایکل پترسون در تعریف تجربه دینی مینویسد:\nتجربه دینی را غیر از تجربههای متعارف میدانند؛ یعنی شخصی، متعلّق این تجربه را موجود یا حضوری مافوق طبیعی میداند؛ (یعنی خداوند یا تجلّی خداوند در یک فعل) یا آن را موجودی میانگارد که به نحوی با خداوند مربوط است؛ (مثل تجلّی خداوند یا شخصیّتی نظیر مریم عذرا) و یا آن را حقیقتی غایی میپندارد؛ حقیقتی که توصیفناپذیر است؛ مثل امر مطلق غیرثنوی [برهمن [یا نیروانا.(10)\nتعریف دقیق «تجربه دینی» به دلیل ابهام در تعریف خود «دین»، و عدم امکان مشاهده تجربه برای دیگران، مشکل بل محال و به تعبیر پراود فوت جستوجوی بینتیجه است.(11)\nاز تجربه دینی، تعاریف گوناگونی مانند «نوعی احساس»، «احساس مبتنی بر ادراک احساسی»، و «تبیین مافوق طبیعی» ارائه شده که تفصیل آن مجال دیگری را میطلبد.(12) ما در اینجا به دو رویکرد مهم در تفسیر ماهیّت تجربه دینی میپردازیم که پاسخ این پرسش است: آیا تجربههای دینی، هسته مشترکی دارند؟\nالف. ذاتیگرا:(13) این دیدگاه، همه تجارب دینی عارفان، پیامبران و دیگر تجربهگرایان را ذاتا یکی میشمارد و چنان که از اسمش پیدا است برای همه آنها یک هسته و گوهر مشترک به نام مواجهه با امر الوهی (مینوی) یا «ذات مطلق» قائل است. طرفداران این دیدگاه معتقدند که تجارب عرفانی، ناب بوده، از زبان، فرهنگ و پیشفرضهای تجربهگر متأثّر و منفعل نیست؛ بلکه مانند دیگر تجارب حسّی معرفتزا هستند. آنان مبنای دین و گوهر آن را تجربه دینی هر شخص متألّه ذکر میکنند و به آموزههای وحیانی موجود در ادیان آسمانی و همچنین آموزههای عقلانی موجود در الاهیّات طبیعی و نظریّه اخلاقی کانت در شناخت خدا، وقعی نمینهند.\nشلایر ماخر،(14) رودلف اتو، ویلیام جیمز،(15) و استیس(16) از طرّاحان و مبلّغان رویکرد پیشگفته هستند. باربور در این باره مینویسد:\nاین سرآغاز نوین، در اوایل قرن [نوزدهم]، منبعث از آثار و افکار فریدریش شلایر ماخر بود. به نظر او، مبنای دیانت، نه تعالیم وحیانی است؛ چنان که در سنّتگرایی مطرح است. نه عقل معرفتآموز است؛ چنان که در الاهیّات طبعیی (عقلی) مطرح است. نه اراده اخلاقی؛ چنان که در نظام فلسفی کانت مطرح است؛ بلکه در انتباه دینی «religious awarenecs» است که با همه آنها فرق دارد. دیانت، موضوع تجربه زنده است، نه عقاید رسمی مرده.(17)\nب. ساختیگرا:(18) این دیدگاه، عکس پیشین است و هسته مشترک تجارب دینی را انکار میکند و تجربههای دینی را از پیشفرضها و پیشدانستههای اعتقادی، فرهنگی اجتماعی متأثّر میداند. از طرفداران این دیدگاه میتوان به ویتگنشتاین، کتز، هیک، نینان اسمارت، فوت، وین رایت و استیفن کتز اشاره کرد.(19)\nطرفداران رهیافت پیشین بر این اعتقادند که وحی، نوعی از تجربه دینی است که اصل آن در عارفان، صوفیان و مرتاضان یافت میشود. در این تجربه، بهجای نزول فرشته وحی و آوردن کتاب آسمانی از سوی خداوند، خود تجربهگر موفّق میشود خداوند یا جلوه و پرتوی از آن را مشاهده کند و به تعبیر دیگر، خداوند جلوه و مظهری از خود را در تجربه دینی، بر نبی متجلّی و ظاهر میسازد؛ نبی بعد از این تجربه و بیداری و برگشت به حالت عادی، به گزارش و ابلاغ و تفسیر کشف و تجربه خود میپردازد.\nحاصل آن که حقیقت وحی، همان تجربه دینی و تفسیر پیامبران از مکاشفات خود است. انسان در اثر تعالی نفس خویش در مکاشفه (تجربه دینی) به مرتبهای صعود میکند که جلوهای از حق تعالی بر وی ظاهر میشود؛ امّا این که آیا جدا چنین کشف و پیام و جلوهای از سوی حق تعالی متجلّی شده است، بعد به پاسخ آن خواهیم پرداخت.\nوحی در مسیحیّت بیشتر بر تجربه دینی مبتنی است. آبای کلیسا معتقدند که خداوند برای حضرت مسیح، وحی زبانی و گزارهای نفرستاد؛ بلکه مقام قدسی الاهی در وجود مسیح تجلّی یافته، و خود وجود مسیح، وحی مُنزل است. این با ظاهر بعض آیات عهد جدید نیز موافقت دارد: «خدا در مسیح بود». (دوم قرنتیان 5:19)\n«الاهیّات لیبرال و اعتدالی» در مسیحیّت، وحی را حضور و تجلّی خداوند در حیات حضرت مسیح و سایر پیامبران بنیاسرائیل توجیه میکردند و منکر وحی زبانی (فرستادن کتاب آسمانی) شدند. باربور در اینباره مینویسد:\nلیبرالها یعنی طرفداران الاهیّات اعتدالی، با مسلّم انگاشتن اینکه کتاب مقدس مستقیما وحی مُنزل نیست و به دست انسان کتابت شده است، آن را با علاقه میخواندند. بعضی از آنان به جای انکار مفهوم وحی، تعبیر تازهای از آن میکردند: خداوند، وحی فرستاده است؛ ولی نه با املای یک کتاب «معصوم»؛ بلکه با حضور خویش در حیات مسیح و سایر پیامبران بنیاسرائیل. در این صورت، کتاب مقدّس، وحی مستقیم نیست؛ بلکه گواهی انسانی بر بازتاب وحی در آیینه احوال و تجارب بشری است.(20)\nبارت بر آن بود که وحی اصلی همان شخص مسیح است؛ کلمةاللّه در هیأت انسانی. کتاب مقدّس، یک مکتوب صرفا بشری است که شهادت بر این واقعه وحیانی میدهد.(21)\nرهیافت پیشین در قرن بیستم در مسیحیّت پروتستان به صورت گسترده رواج یافت. این دیدگاه، مدّعی است که مصلحان دینی قرن شانزدهم مانند لوتر و کالون و حتّی جلوتر از آن در عهد جدید و کلیسای اوّل، اعتبار وحی را در خود شخصیّت عیسی و نه در کتاب مقدّس توجیه و تفسیر میکردند.(22)\nبعضی محقّقان مسلمان معاصر\nرهیافت پیشین مورد استقبال بعضی محقّقان مسلمان معاصر قرار گرفته است. شیخ محمد عبده بعد از نقل تعریف معروف وحی به اعلام خداوند، دیدگاه خود را چنین باز میگوید:\nامّا نحن فنعرفه علی شرطنا بانه عرفان یجده الشخص من نفسه معالیقین بانه من قبل اللّه بواسطة او بغیر واسطة و الاول بصوت یتمثل لسمعه او بغیر صوت.(23)\nاقبال لاهوری: وی یکی دیگر از اندیشهوران معاصر اهلسنّت است که با رویکرد تجربی به مسأله شناخت(24) و تفسیر حقیقت دین و معرّفی فلسفه (فلسفه یونان و عقل محض) بهصورت مخالف قرآن(25) از تفسیر تجربه دینی استقبال کرده است. وی با وصف وحی به «حالت باطنی»، و «خودآگاهی باطنی»، هسته مشترک آن را با دیگر تجربههای دینی و باطنی یکی میداند؛ چنان که میگوید:\nپیغمبر را میتوان همچون نوعی از خودآگاهی باطنی تعریف کرد که در آن، «تجربه اتحّادی» تمایل به آن دارد که از حدود خود لبریز شود.(26) «تجربه باطنی از لحاظ کیفیّت تفاوتی با تجربه پیغمبرانه ندارد.(27)\nوی، اساس وحی و تجربه دینی را به قوّه غریزه برمیگرداند که در نباتات و حیوانات نیز البتّه با تفاوتی یافته میشود.\nاین اتّصال با ریشه وجود به هیچوجه تنها مخصوص آدمی نیست. شکل استعمال کلمه وحی در قرآن نشان میدهد که این کتاب، آن را خاصیّتی از زندگی میداند و البتّه این هست که خصوصیّت و شکل آن بر حسب مراحل مختلف تکامل زندگی متفاوت است... .(28)\nاو مبدأ و خاستگاه وحی را بر مبنای غریزهانگاری وحی، انرژی روانی در دوران کودکی وصف میکند که با مواجهه با موانعی مانند عقل، زندگی دنیایی، ایستا میماند.\nدر دوران کودکی بشریّت، انرژی روانی، چیزی را آشکار میسازد که من آن را «خودآگاهی پیغمبری» مینامم و به وسیله آن در اندیشه فردی و انتخاب راه زندگی، از طریق پیروی از دستورها و داوریها و انتخابها و راهنمای عمل حاضر و آماده، صرفهجویی میشود.(29)\nپیامبری نوعی تجربه و کشف بود... هم پیامبر انسان است. دین خلاصه و عصاره تجربههای فردی و جمعی او صلیاللهعلیهوآلهوسلم است. اینک در غیبت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم هم باید تجربههای درونی و بیرونی او بسط یابد.(30)\nوحی، گونهای تجربه دینی است.(31)\nوحی، نوعی تجربه دینی است... . مطابق تعالیم ادیان توحیدی، «وحی» به یک معنا تجربه خداوند است و لذا میتوان آن را دستکم مصداقی از تجربههای دینی دانست.(32)\nطرفداران دیدگاه پیشین، آیات متعدّد قرآن را که با صراحت، از نزول لفظی قرآن سخن میگوید یا آیاتی را که در آنها پیامبر مورد خطاب و چه بسا عتاب قرار گرفته است، به صورتهای گوناگون توجیه میکنند؛ برای مثال، فاعل آیات خطاب و عتاب را به خود پیامبر بر میگردانند که در عالم رؤیا، چنین احساس میکرد که گویا کسی او را خطاب یا عتاب میکند و بعد از بیداری نیز آن را به صورت وحی اظهار میکند. سروش در این باره مینویسد:\nاین که قرآن به پیامبر وحی میشده یا پیامبر چنین حس میکرده است که کسی با او سخن میگوید، جای بحث ندارد. در مورد پیامبران که جای خود دارد، حتّی افرادی مادون پیامبر هم چنین احساسهایی را دارند. اینکه انسان احساس کند کسی به او خطاب میکند، عتابی میکند، فرمانی میدهد، امر و نهی میکند، تعجّبی ندارد و در زندگی عادی هم اتفّاق میافتد. ما فقط در مورد پیامبر، چون او را پیامبر میدانیم، نظر دیگری داریم. اگر او را پیامبر نمیدانستیم، میگفتیم: خیالات عادی است که همه میکنند؛ امّا چون او را پیامبر میدانیم، معتقدیم احوالی که برای ایشان پیش آمده زیر نظارت و هدایت الاهی قرار داشته.(33)\nدر تحلیل رهیافت پیشگفته نکات ذیل قابل تأمّل است:\n1. تنزّل وحی به تجربه عادی: نکته اوّل این که تفسیر مزبور، وحی و شهود پیامبران را به حدّ تجربه انسانی و عادی تنزّل داده است که پیامبران با دیگر انسانها در اصل این سنخ از تجربه برابرند؛ در حالی که تجربه وحیانی، در قالب تجربه دینی انسانها نمیگنجد؛ چرا که مقام وحیانی آنها نه محصول تجربه و تهذیب نفس صرف، بلکه فضل الاهی است که به بعض انسانها اعطا میشود؛ مانند نبوّت حضرت عیسی در گهواره و بدون سابقه تجربه دینی.\n2. دخالت پیامبر در وحی: نکته دوم این که رهیافت مزبور، وحی را تفسیر و به تعبیری، برداشت و قرائت پیامبر از مواجهه و تجربه دینی خود میداند و این تفسیر و قرائت پیامبر در ردیف دیگر قرائتها قرار خواهد گرفت و از احکام آن مستثنا نخواهد بود که نتیجه آن، امکان خطا بودن اصل تجربه و شهود و کیفیّت آن و همچنین احتمال عدم صدق تفسیر و برداشت پیامبر از تجربه دینی خود است. دخالت تجربهگر (بر اساس تفسیر ساختیگرانه از وحی) در تفسیر وحی خود و آمیختگی آن بر امور دیگر، روشنی بیشتری دارد. التزام بدان نه تنها سبب بشری شدن معرفت دینی میشود، بلکه گوهر دین (وحی) نیز بشری خواهد بود که از لوازم بشری بودن یعنی خطا و عدم مطابقت با واقع به دور نخواهد ماند.\n3. انکار وحی: با تأمّل و تحلیل انسانیانگاری وحی خصوصا با توجّه به تعریف ساختیگرایی آن، اصل وحی و واقعیّت داشتن تجربه دینی و مکاشفه و تجلّی خداوند بر عامل تجربه، مورد تردید قرار میگیرد؛ چرا که محتمل است پیام تجربه دینی یا اصل آن اصلاً وجود خارجی نداشته باشد، و فقط محصول پیش دانستهها و تأثیر عوامل خارجی باشد. در این صورت، رهیافت تجربه دینی به رهیافت روانشناختی وحی نزدیک میشود که توضیحش گذشت. دستکم طرفداران رهیافت پیشین نمیتوانند اصل وحی و تجلّی حق تعالی را مبرهن کنند.\n4. غیر آسمانی انگاشتن قرآن: یکی دیگر از لوازم این رهیافت، غیرآسمانی انگاری کتابهای دینی است. این مسأله برای یهودیّت و مسیحیّت به دلیل دست نویس بودن تورات و انجیل و نفوذ تحریف در آن دو، امر ممکن و عادی تلقّی میشود، و شواهد تاریخی نیز بر آن گواه است؛ امّا این امر برای مسلمانان قابل التزام نیست که قرآن مجید (وحی) را کلام الاهی و کتاب آسمانی وصف میکنند.\n5. تکثّر دین بر عدد تکثیر تجارب متألّهان: نکته پنجم و لازمه باطل رهیافت پیشگفته این که در صورت بشریانگاری تجربه دینی پیامبران، تجربه پیشین به دلیل بشری بودن، عام و ساری برای همه انسانها خواهد بود به این معنا که همه انسانها میتوانند مانند پیامبران، صاحب تجربههای دینی شوند. چنان که بعضی تصریح کردهاند گوهر دین، همان تجربه شخص متدیّن خواهد بود، لازمه آن، تعدّد دین بلکه تکثّر گوهر دین به عدد صاحبان تجارب دینی خواهد بود.\n6. تعمیم نبوّت: یکی دیگر از لوازم باطل تجربه دینیانگاری وحی، بسط و گستردن دایره نبوّت به همه انسانهای عادی است. از آنجا که وحی، مطابق رهیافت پیشین، همان تجربه دینی است و آن نیز در همه یا بیشتر انسانها یافت میشود. پس با طیّ تجربه دینی میتوان به مقام نبوّت، حتّی پس از خاتمیّت آن نایل آمد؛ در حالی که این نوع نگرش به مقوله نبوّت و وحی، با اصل خاتمیّت در اسلام متعارض است که به تفصیل در این باره سخن خواهیم گفت. افزون بر این که نبوّت از دو مؤلّفه یعنی استحقاق و انتخاب الاهی حاصل میشود که در رهیافت پیشگفته جهت دوم آن نادیده انگاشته شده است. دکتر سروش در تعمیم نبوّت به افراد عادی میگوید:\nباید اذعان داشت که کسی ممکن است برای خودش نبی شود و احوال خاصّی پیدا کند و واجد اذواق و مواجیدی شود؛ ولی جامعه دینی اسلامی با این افراد ـ اگر اظهار نبوّت کند ـ برخورد سختگیرانهای خواهد کرد.(34)\nوی یگانه مجازات اظهار نبوّت را برخورد سختگیرانه ذکر میکند و در توجیه حدیث معروف نبوی: «لانبی بعدی» میگوید:\nبه پیروانش دستور داد که این باب را ببندند و دیگر به حرف مدعیّان نبوّت اعتنا نکنند و به کسانی هم که این احساس به آنها دست میدهد، میفرمود که شما این احساسات را با کسی در میان نگذارید.(35)\nآقای سروش مطابق تصریح خودش(36) که بحث برون دینی میکند، باید به لوازم آن یعنی تجدید نبوّت و مشروعیّت اظهار آن ملتزم شود، نه این که به دلیل درون دینی استناد کند. نکته دیگر این که وی متأسفانه منبع حدیث منسوب به پیامبر را ذکر نکرده است که حضرت فرمود: احساس نبوّت خود را بروز ندهید تا از جهت سند و دلالت بررسی شود؛ نگارنده با جستوجو در منابع روایی اعّم از تسنّن و تشیّع از طریق نرمافزار به حدیث مورد ادّعا دست نیافت؛ بلکه یافتههای حدیثی، خلاف مدّعای وی را اثبات میکرد؛ برای مثال در جاهایی از پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم نقل شده که حضرت تصریح کرده است که هر کس بعد از وی ادّعای نبوّت کند، بدعت در دین و جایگاه او و پیروانش در آتش و حکم دنیایی او قتل است. «ایهاالناس لا نبی بعدی و لاسنة بعد سنتی فمن ادعی ذلک فدعواه و بدعته فیالنار فاقتلوه و من تبعه فانه فیالنار»،(37) جالب این که حضرت از وجود مدّعیان نبوّت پس از خود به صورت «کذّاب» خبر میدهد.\n«سیکون فی امتیالکذابون کلهم یزعم انه نبی و انا خاتمالنبیین لانبی بعدی».(38) نکته دیگر این که در بین حدود هشتصد روایت «لانبی بعدی» برخی جاعلان حدیث، به جعل حدیث برخلاف آن دست یازیدهاند، مانند «لانبی بعدی الا ان یشاءاللّه»، که جعلی و سست بودن آن بر اهل خبره آشکار است؛(39) امّا توجیه روایت «لانبی بعدی»، به عدم اظهار آن، خلاف ظاهر و نص روایت است. حدیث پیشین وجود اصل نبوّت بعد از خاتم صلیاللهعلیهوآلهوسلم را از اساس نفی میکند، نه این که نبیای باشد؛ امّا حقّ اظهار آن را نداشته باشد. اگر مقصود از نبی، معنای عرفانی آن باشد که عارفان از آن به «ولی کامل» تعبیر میکند، باید گفت: اوّلا نویسنده باید مقصود خود را به وضوح روشن کند و ثانیا عارفان بر چنین نبیای، نبوّت و وحی اصطلاحی را اطلاق نمیکنند؛ بلکه از آن به «الهام» و «نبوّت تعریفی»، در برابر «نبوّت تشریعی» تعبیر میکنند.\n7. تجربه دینی شرط لازم وحی، نه شرط کافی: اگر به تفسیر تجربه دینی، خوشبینانه بنگریم و مقصود از آن این باشد که پیامبر با تعالی نفس خویش به مرتبهای از عرفان میرسد که حق تعالی بر وی ظهور و تجلّی میکند و بدین سان وحی و پیام آسمانی بر حضرت نازل و القا میشود و در این جهت، اصل تجربه و مرتبه شهود نبی با دیگران مشترک است؛ هر چند از جهت شدّت و ضعف تفاوتهایی وجود دارد (نوعی ذاتیگرایی). در تحلیل آن باید گفت که این ادّعا به طور کلّی درست است که تا حدودی با دیدگاه فیلسوفان و عارفان نزدیکی دارد؛ امّا تعالی نفس و تهذیب آن، شرط لازم وحی و نه شرط کافی است که ادّعا شود با محصول تجربه دینی همه انسانها میتوانند به مقام نبوّت نائل آیند؛ چرا که شرط دیگر وحی و انزال شریعت، انتخاب الاهی است که با این انتخاب، فرشته حامل وحی نازل شده و شریعت الاهی به پیغمبر ابلاغ میکند. توضیح تفصیلی چگونگی نزول فرشته در تبیین نظریّه عارفان خواهد آمد. پس با اتکّا به صرف تجربه دینی نمیتوان رهیافت گزارهای را انکار کرد؛ امّا اگر مقصود از تجربه دینی انگاری وحی، این باشد که واقعا تجربهگر با ذات و پرتو الاهی مواجههای نداشته باشد، بلکه توهّمی برایش پیش آمده است، در این باره باید گفت که این رهیافت نه تنها وحی را پایینترین حد تجربه دینی بلکه آن را به حدّ خیال تنزّل میدهد.\n8. حذف اصول اجتماعی: غایت و هدف اصلی دین، هدایت جامعه و تأمین سعادت دنیایی و آخرتی است. در این دیدگاه، وحی و دین به احساس و سلیقه فردی متنزّل شده که هر انسانی میتواند با نگاه به احساس و تجربه خود، تفسیر فردی و ذوقی از تجربه و به تبع آن دین ارائه دهد و اصول اجتماعی و حتّی آموزههای عقیدتی و عملی دین را از دین حذف کند. در حالی که اصل وحی و تجربه وحیانی پیامبر، مقدّمهای برای هدایت و تأمین سعادت دنیایی و آخرتی جامعه است؛ امّا بنابر تفسیر تجربهگرانه، فرد به امور جامعه و مشارکت در تأمین سعادت مادّی و معنوی اجتماع هیچ نگاهی ندارد. به تعبیر دیگر، لازمه تجربهگرانه، سکولاریزاسیون دین اسلام خواهد بود که این برخلاف اصول مسلّم اسلام است.(40)\nتا اینجا روشن شد که وحی را نمیتوان صرف تجربه دینی قلمداد و تفسیر کرد، و رویکرد تجربه دینی گرایانه به حقیقت وحی، سبب انکار وحی یا حدّاکثر اختصاص آن به امر احساسی و ذوقی میشود که با وحی رایج در اسلام (قرآن و روایات) مطابقت ندارد.\nوحی، تجربه عرفانی خاص\nعارفان نیز به حقیقت وحی از منظر تجربی مینگرند؛ امّا تجربه آنان با تجربه دینی که در غرب مطرح شده است، تفاوتهایی دارد. برای آشنایی با دیدگاه پیشین به تبیین و توضیح آن با ذکر نکاتی بهصورت مقدّمه میپردازیم:\n1. عارفان وجود حقیقی را در ذات باری تعالی منحصر میدانند و سایر وجودات امکانی را نه وجود که ظهور و تجلّی وجود حقیقی وصف میکنند.(41) آنان ذات باری تعالی بدون لحاظ اسما و صفات را «مقام احدیّت»، «غیب مغیب»، «مقام عماء» مینامند که هیچ نام و نشانی ندارد.\nهر جا شدم نشانی زآن بینشان ندیدم *** یا من خبر ندارم یا او نشان ندارد\nدر مکتب امثال محییالدین عربی، وحی و القاء و تلقّییی که نشاندهنده تغایر و جدایی دو وجود باشد، در میان نیست: «ولا یلقی علیکالوحی فی غیر ولا تلقی».(42)\nپس از مقام احدیّت، مقام «واحدیّت» قرار دارد که در آن اسما و صفات الاهی مورد لحاظ و توجّه قرار میگیرد. از این عالم، به «اعیان ثابته»، «حضرت علمیّه»، و «شهادت مطلقه» تعبیر میشود. در این عالم، اصل وجودات عوالم دیگر بهصورت بسیط وجود دارد و در حقیقت، این عالم، هستیبخش و مفیض عالم ممکن است؛ بدینسبب «فیض اقدس» نامیده میشود؛ امّا مطابق قاعده «الواحد لایصدر عنه الاالواحد» مخلوق بلاواسطه این عالم «عقل اوّل» در اصطلاح فیلسوفان و «وجود منبسط و عام» در اصطلاح عارفان(43) است. این وجود ممکن اوّل، مفیض و هستیبخش وجودات دیگر خواهد بود و نقش آن در مقایسه با عوالم دیگر، نقش علّت، معلّم و مربی است.\n2. در اعتقاد عارفان و بیشتر فیلسوفان، صادر اوّل و وجود منبسط، همان روح پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم است که مفتخر به تجلّی اوّل و مخلوق بلاواسطه الاهی است.(44) ابنفارض در تائیّه خود میگوید:\nوانی و ان کنتُ ابن آدم صورة*** فلی منه معنی شاهد باُبوّتی(45)\nبعد از روح مجرّد پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم ارواح امامان و پیامبران بهصورت عقول مجرّد خلق شدهاند. عقول و ارواح ملائکه از جمله جبرئیل بعد از خلق روح نبوی و ولوی و در واقع مخلوق و طفیل وجود قدسی پیامبر اسلام هستند.(46)\nدر عالم عقول نخستین نبی یعنی خبر رسانده از سوی خداوند، همان روح پیامبر اسلام در جایگاه نخستین صادر است که با سیر در حضرت علمیّه و مقام واحدیّت، حقایقی از اسما و صفات الاهی را در اختیار عقول دیگر از جمله عقول پیامبران و ملائکه قرار میدهد (نبوّت تعریفی). از اینجا معنا و مفهوم حدیث نبوی ذیل روشن میشود:\nکنت نبیا و آدم بینالماء والطین.(47) آدم و مَن دونه تحت لوائی.(48)\n3. مطلب دیگر این که آموزههای غیبی و وحیانی فرود آمده بر پیامبران، بهوسیله فرشتگان از عالم عقول و در نهایت عقل اوّل، یعنی پیامبر اسلام و بهواسطه آن از خداوند، نازل میشود. از اینجا عظمت و تقدّم روح نبوی و ائمه اطهار بر پیامبران و کتابهای آسمانی آنها حتّی قرآن مجید روشن میشود؛ چرا که وجود قدسی آنان اصل وحی و قرآن هستند که از آن وجود نازل شده است.(49)\nاحمد ار بگشاید آن پر جلیل*** تا ابد مدهوش ماند جبرئیل\n4. نکته آخر اینکه عالم دنیا و انسان، عالم آخر و پستترین عوالم ممکن است. اصل وجودات آنها نیز از عوالم عقول منبعث شده است. روح انسانها در عالم عقول بهصورت وجود بسیط و جمعی موجود بوده و از آن عالم به دنیا تنزّل یافته است. نکته قابل توجه اینکه انتقال روح انسان از عالم عقول به عالم دنیا به معنای تجافی یعنی خالی گذاشتن وجود خود در عالم عقول نیست؛ بلکه با حفظ آن است. نفس نبوی نیز از این اصل مستثنا نیست؛(50) پس با این نگاه، انسانها دارای دو وجود و حیثیّت هستند: وجود اوّل، وجود پیش از دنیا است که بهصورت عقل و بسیط در عالم عقول و از جمله اعیان ثابته است. وجود دوم وجود مادّی و طبیعی فعلی در دنیای مادّی است که از بدن و نفس مرکّب است. نفس انسان به دلیل تعلّق آن به مادّه و به تعبیر دقیق حکمت متعالیه، پیدایش آن از مادّه در اثر حرکت جوهریّه استکمالی، فاقد کمالات مجرد است؛ امّا قابلیّت و استعداد کسب آنها را دارا است؛ پس نفس هر انسان میتواند با طیّ مراحل گوناگون و اسفار اربعه به واپسین کمال مطلوب نایل آید و به عین ثابت خود و سایر عقول متصّل شود.\n5. از نکات گذشته روشن شد که نفس انسانها نیازمند هدایت و امداد الاهی بهواسطه فرشتگان هستند؛ امّا نفس پیامبران بهویژه نفس پیامبر اسلام فقط نیازمند امداد الاهی است. پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم با تهذیب نفس خویش در دنیا آن را آماده معراج و اتّصال به عین ثابته و وجود منبسط خویش میکند و با طیّ مراحل گوناگون، نبوّتی را که پیشتر در عالم عقول داشت، آن را به عالم مادّی تنزّل میدهد و اگر وحی و الهام و اتصّالی هست که هست، از «حقیقت محمّدیّه» و «وجود منبسط» نشأت میگیرد. به دیگر سخن، وجود مادّی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به وجود مجرّد خویش مرتبط و متّصل شده و حقایق منبسط و مجرّد از آن را که بهصورت وحی و تفصیلی و مادّی تنزل یافته، به مردم ابلاغ میکند و حدّاکثر نقش فرشتگان مانند جبرئیل همراهی نفس نبوی یا رسانیدن پیام از حقیقت محمّدیّه به نفس نبوی است؛(51) البتّه در صفحات بعد توضیح داده خواهد شد که نزول فرشته وحی نخست در قوّه خیال نبی انجام میگیرد و از آن به حسّ مشترک فرود میآید.\nچگونگی وحی پیامبران(52)\nتعریف و شناخت وحی، ارتباط تنگاتنگی با مسأله نبوّت و چگونگی آن دارد؛ چرا که وحی نوعی محصول رهاورد نبوّت است. در صفحات پیشین از منظر عرفان اشاراتی درباره حقیقت نبوّت بیان شد که حاصلش این بود: نبوّت بهصورت کلّی به دو قسم تعریفی و تشریعی تقسیم میشود. نبوّت تعریفی، همان اخبار و خبردادن از مقامات و معارف عقلی و معنوی در عالم عقول است. نبوّت تشریعی، اخبار از معارف و احکام الاهی در عالم طبیعت برای مردم است. در این نبوّت، نبی با تهذیب و تعالی نفس خویش، استعداد نفس خود را به مرتبهای میرساند که بتواند با عالم عقول ارتباط برقرار و از آنها حقایقی را بهصورت وحی دریافت کند. اینکه نفس انبیا به کدام یک از مقامات و عقول روحانی وصل میشود، این به اختلاف رتبه پیامبران برمیگردد. ممکن است پیامبری به دلیل مرتبه پایین خویش در عالم خواب و رؤیا تماسی با یکی از عقول پایین برقرار کند که این از دوری وی از حقیقت محمّدیّه حکایت دارد و ممکن است پیامبر دیگری از تجلّیّات اوّلیّه صادر اوّل باشد که رهاورد آن، مشاهده حقایق غیبی یا شنیدن آن با قوّه مخیّله یا عاقله باشد که حضرت عیسی و موسی از این قسمند. برحسب اختلاف رتبه و فضل پیامبران، چگونگی وحی و مواجهه آنان با عالم عقول از جمله ملائکه مختلف میشود.\nبر پیامبرانی که در رتبه پایینی هستند، فرشتهای در قوّه خیال نبی، اعمّ از عالم رؤیا یا بیداری نازل شده و حقیقت یا حقایق غیبی را از حضرت علمیّه بر قلب آنها تنزّل میدهد(53) و امّا پیامبرانی که مقاماتشان از عقول و فرشتگان بالاتر است، القای وحی و پیام غیبی و کّلاً انزال و صعود فرشته وحی به اذن نفس نبوی صورت میگیرد. آنان میتوانند فرشتگان و در رأس آنها جبرئیل را در عالم عقول به شکل «تمثّل عقلی» و در عالم مثال به شکل «تمثّل مثالی» و در عالم طبیعت بهصورت «تمثّل ناسوتی» مشاهده و گفتوگو کنند و بدینسان، وحی را از آنان بگیرند. عارفان به انزال فرشتگان وحی و شنیدن صدا یا تمثّل آنان (صورت ممثّل در عالم عقول، مثال یا ناسوت) بر پیامبران معتقدند و آن را مبدأ وحی تفسیر میکنند. محییالدین عربی در این باره میگوید:\nانبیاءالتشریع الذین تأخذون بوسطة الروحالامین من عین الملک... فلابد من تنزل الأرواح علی قلوبهم.(54)\nمقصود از قلب و محلّ نزول ملائکه، نخست قوّه خیال متصّل نبی است که صورت فرشته وحی و صدای وی را در آن میشنود. با انبساط آن، نبی به خیال منفصل (عالم مثال) متصّل میشود:\n«حضرةالخیال و هو اول مبادئالوحی الالهی فی اهلالعنایة... و کذلک اذا تمثل لهالملک رجلا فذلک من حضرةالخیال».(55)\nقیصری در شرح آن مینویسد:\nانالوحی لا یکون الا بنزول الملک و اول نزوله فی الحضرة الخیالیة ثم الحسیة فالمشاهد له لابد ان یکون خیاله متنورا لیقدر علی مشاهدته فیه ثم فیالمثال المطلق لانه واسطة بین العالمالحسی و المثالیالمطلق فالنازل لابد له منالعبور علیه والصاعد ایضا کذلک.(56)\nسعدالدین فرغانی با تقسیم وحی به اقسام مختلف، سماع کلام الاهی بدون واسطه را مرتبه عالیه وحی مینامد:\nالوحی علی ضروب اعلاها سماع کلام اللّه بلاواسطة کحال موسی علیهالسلام ثم بواسطة ملک فی صورة معینة او غیره.(57)\nفرغانی در تذکّری مهم تأکید میکند که نزول وحی بهوسیله فرشته، صورت ظاهری وحی است؛ امّا ممکن است که بعضی پیامبران به دلیل قوّت نفس خویش پیش از نزول وحی بهوسیله جبرئیل مثلاً از طریق شهود و بدون واسطه به وحی آگاه شوند که وحی پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم از همین قبیل بود.(58)\nکلام فرغانی در صفحات بعد خواهد آمد.\nحضرتامام بر قدرت پیامبران بر انزال فرشتگان تأکید میکند:\nانالکمّل مثلالأنبیاء علیهمالسلام یمثّلونالحقائق فی مثالهم حسب اختیارهم و منالمثال یُنزلونها الیالملک لخلاصالمسجونین فی عالمالطبیعة فتنزلالملائکة فی عالمهمالمثالی والملکی حسب قوة روحانیتهم و کمالها فروحانیة النبی هی المُنْزِلة للملائکةالروحانیة فی المثال و فیالملک.(59)\nبه دیگر سخن، علم پیامبران را نمیتوان با علم دیگر انسانها مقایسه کرد؛ چرا که علم آنان از علم خداوند یا لوح محفوظ (علم نفس قدسی محمّدیّه) به حسب اختلاف مراتبشان نشأت گرفته است.\nلیست علیالأنبیاء بالاحکام من قبیل الاجتهاد فانهم علیهمالسلام یستکشفونالحقائق منالاطلاع علی ما فی علمالحق او اللوحالمحفوظ حسب مراتبهم.(60)\nحضرت امام در جای دیگر تصریح میکند که معارف و فیوضات علمیّه بر پیامبران از طریق سرّ احمدی و عماء علوی منتقل میشود.\nالفیوضاتالعلمیة والمعارف الحقیقةالنازلة من سماء سرّ احمدیة صلیاللهعلیهوآلهوسلم لا تصل الأراضیالخلقیة الا بعد عبورها علیالمرتبة العماءالعلویة؛(61)\nامّا نکته اشتراک وحی پیامبران، رجوع مبدأ وحی آنان به حقیقت محمّدیّه است. براساس آنچه در صفحات پیشین گذشت، حقیقت محمّدیّه صادر اوّل و واسطه سریان فیض الاهی به دیگر وجودات امکانی است. عارفان، حضرت را به آیینه یا نوری تشبیه کردهاند که عکسها و دیگر نورها از آن وجود نشأت میگیرد و به دیگر سخن، اصل وجود پیامبران و همچنین نبوّت آنان جلوه و مظهر وجود و نبوّت حقیقت محمّدیّه است.\nبر این اساس، نبوّت پیامبر اسلام ازلی و نبوّت دیگر پیامبران متأخّر است. محییالدین در این باره میگوید:\nان نبینا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نبی ازلا بالنبوة التشریعیة و غیره منالأنبیاء لا یکون الا عندالبعثة.(62) کل نبی من لدن آدم صلیاللهعلیهوآلهوسلم الی آخر نبی ما منهم احد یأخذ الا من مشکاة خاتمالنبیین و ان تأخر وجود طینته صلیاللهعلیهوآلهوسلم فانه بحقیقته موجود.(63)\nچگونگی وحی پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم\nدر نگاه نخستین به حقیقت وحی پیامبران، بهنظر میرسد بین آنها تفاوتی وجود نداشته باشد؛ امّا از تأمّل در مطالب پیشین روشن میشود که بین وحی پیامبر اسلام و سایر پیامبران تفاوتی وجود دارد و آن به حقیقت محمّدیّه و صادر اوّل بودن عین پیامبر اسلام برمیگردد. در صفحات پیشین اشاره رفت که حقیقت محمّدیّه، پیامبر بالاصل و بلاواسطه الاهی است و سایر انبیا، پیامبران بالتّبع و در حقیقت مظهر و متجلّی نبوّت پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم هستند و وحی پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم به خداوند، و وحی سایر پیامبران به حقیقت محمّدیّه مستند است.\nابنفارض در تقدّم وجود حقیقی و نبوّت حقیقت محمّدیّه بر سایر وجودات و انبیا میسراید:\nو من عهد عهدی قبل عناصری*** الی دار بعث قبل انذر بعثة\nالیّ رسولاً کنتُ منی مرسلا *** و ذاتی بآیاتی علیّ اشتدت(64)\nو ما منهم الا و قد کان داعیابه قومه للحق عن تبعیة(65)\nبا این بیان به توضیح چگونگی وحی پیامبر اسلام با ذکر نکاتی میپردازیم:\n1. حضرت محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم نخستین صادر و نبی: در صفحات پیشین گفته شد که صادر اوّل و وجود منبسط، همان نور پیامبر اسلام (حقیقت محمّدیّه) است که بهطور مستقیم فیض وجود و علوم و معارف غیبی را از مقام واحدیّت الاهی میگیرد؛ سپس از این طریق، فیض وجود و معارف، به دیگر عقول و وجودات امکانی منتقل میشود. از سوی دیگر، همه وجودات مادّی و دنیایی حتّی وجود قرآن و پیامبران در عالم عقول بهصورت وجود مجرّد و بسیط، حقیقت و عینی داشتهاند و دارند. به عبارت دیگر، موجودات مادّی در حقیقت همان مظاهر و وجودات تفصیلی و فرقانی وجودات عقلی و مجرد هستند که اصل و مصدر آنها به وجود منبسط و حقیقت محمّدیّه و سرانجام به حضرت حق متعالی برمیگردد.\nحضرت امامخمینی (قدس سره) درباره تقدّم عین ثابته پیامبر اسلام و اشراف آن بر دیگر اعیان مینویسد:\nفان عینهالثابتة جامعة لجمیع اعیانالموجودات منهم المشرعین علیهمالسلام فاعیانهم مظاهر عینه فی الحضرةالعلمیة و اعیانهمالخارجیة مظاهر هویته التی هی الفیضالمقدس والنّفسالرحمانی و کلالشرایع مظاهر شریعته فهو خلیفةاللّه ازلا و ابدا.(66)\nامام، عین ثابته محمّدیّه را یگانه واسطه فیض الاهی به ممکنات میداند و در نقد کلام قیصری مبنی بر استفاضه روح عیسوی از خدا بدون واسطه مینویسد:\nفالفیض منالحضرة الالهیة بلاتوسط اسم مطلقا غیر مفاض فانالذات من حیث هی بل من حیث مقامهاالاحدی غیر مربوط بالخلق ولم یکن منشأ للاثاروالفیوضات.(67)\nحضرت امام، همه عالم امکان را ظهور و تجلّی حقیقت محمّدیّه میداند که همه عالم، تفصیل وجود بسیط حضرت است:\nفالحقیقةالمحمدیة هی التی تجلت فیالعوالم منالعقل الی الهیولی و العالم ظهورها و تجلیها و کل ذرة من مراتبالوجود تفصیل هذهالصورة... و هذهالبنیةالمسماة بمحمد بن عبداللّه صلیاللهعلیهوآلهوسلم مجملة تلکالحقیقة الکلیة وانطوی فیها جمیعالمراتب انطواء العقلالتفصیلی فیالعقل البسیط الاجمالی.(68)\nدر مکتب عرفانی امام، دیگر پیامبران جانشینان حضرت محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم و در حقیقت دعوت آنان به نبوّت حضرت است.\nو هو صلیاللهعلیهوآلهوسلم خلیفةالاعظم و سائرالأنبیاء خلیفة غیره من الأسماءالمحاطة بلالأنبیاء کلهم خلیفته دعوتهم فیالحقیقة دعوة الیه و الی نبوته.(69)\n2. نزول عین ثابته پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به دنیا: روح قدسی نبوی پیامبر اسلام در این دنیا در نفس حضرت محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم ظاهر و متجلّی شده است که رجوع نفس دنیایی پیامبر اسلام به مصدر و عین ثابته خود و اتّصال به حقیقت محمّدیّه محتاج مقدّمات یعنی «اسفار اربعه» است.\nتکامل نفس دنیایی پیامبر اسلام در پرتو تهذیب نفس و توجّه و عنایت عین ثابته حضرت انجام میگیرد. به دیگر سخن، با تولّد و ظهور نفس قدسی پیامبر، همه عوامل و مقدّمات داخلی و خارجی در رشد و بالندگی روح دنیایی حضرت و اتّصال آن به عین ثابت خویش مهیا و دخیلند. اگر در این بین، فرشتهای هم نقشی داشته آن هم با عنایت و فرمان حقیقت محمّدیّه بوده است.\nامام قدسسره در تفسیر عرفانی از آیه «انا انزلناه فی لیلةالقدر»، امر نازل شده را روح قدسی پیامبر اسلام میداند و با اشاره به وجود «لیل» و «نهار» در عرفان برای هر انسانی(70) و تطبیق لیل بر «سیر نزولی» و نهار بر «سیر صعودی» میگوید:\nفهو صلیاللهعلیهوآلهوسلم المتنزل من غیب الهویة الی شهادة المطلقة فهو لیلةالقدر و لهالخروج من جمیعالحجب بظهور یومالقیامة فیه فهو یومالقیامة فاستتار نوالأحدی فی تعین الأحمدی لیلةالقدر.(71)\nایشان عین ثابت پیامبر اسلام نازل بر عالم طبیعت را به منظور هدایت مردم میداند.(72)\n4.3. صعود و اتّصال نفس نبوی به عین ثابت: پیامبر پس از استعداد و کسب فیض لازم برای اتّصال نفس دنیایی خود با عین ثابت خویش،(73) معارف غیبی و احکام را دریافت میکند و نقش فرشتگان، حدّاکثر نقش واسطه بین عین ثابت و عین دنیایی است. فرشتگان با امر نفس نبوی نازل و صعود میکنند. نفس نبوی فرشتگان از جمله جبرئیل را در عوالم گوناگون مانند عالم عقل، مثال و طبیعت با شکلهای مختلف آن مشاهده میکند. به تقریر دیگر، وحی همان معارف بسیط موجود در حقیقت محمّدیّه است که فرشته وحی با نازل کردن آن بر قلب پیامبر یا اتّصال نفس نبوی به عین ثابت خویش آن را دریافت میکند و به صورت مادّی به مردم میرساند.\nصدرالمتألّهین: وی با وصف مواجهه نفس نبوی با مقام الوهی به صورت نخستین مرحله وحی، بر آن است که نفس پیامبر پس از این مرحله، با تنزّلات گوناگون در عالم عقول و مثال به عالم طبیعت متنزّل میشود. در این مراحل، ظهور ارواح و حاملان وحی از جمله مشاهده جبرئیل و شنیدن صدای وی به نفس قدسی نبوی مستند است و عامل خارجی در تحقّق آنها دخالت ندارد و در واقع، ملائکه و کتاب آسمانی، ظهورات باطنی نفس قدسی پیامبر است.\nفیسمع اصواتا و حروفا منظومة مسموعة یختص هو بسماعه دون غیره لانها نزلت من الغیب الی الشهادة و برزت من باطنه الی طاهره من غیر باعث خارجی.(74)\nاستاد حسنزاده آملی نیز مینویسد:\nنزول ملک و کشف و رؤیا مربوط به بیرون ما نیست: «فتمثل لها بشرا سویّا»، همین «تمثل»، یعنی درون شما است. نزول وحی درونی است. آنها که حشر با عالم ارواح پیدا میکنند، میدانند که از درون انسان است.(75)\nحضرت امام بر این اعتقاد است که پس از قوّت قوّه روحانیّت پیامبر، خود پیامبر، ملائکه مجرّد را در عالم مثال یا مادّه نازل میکند.\nفروحانیةالنبی هیالمُنزِلة للملائکةالروحانیة فیالمثال و فیالملک.(76)\nبه قدرت او صلیاللهعلیهوآلهوسلم ملائکه نازل میشوند. به قدرت ولیاعظم است که قرآن نازل میشود و ملائک نازل میشوند.(77)\nوی نظریّه تنزیل جبرئیل به امر خدا و سلب آن از پیامبر را به «اهل ظاهر» نسبت میدهد.(78)\nحضرت امام درباره تنزّل جبرئیل و تمثّل آن برای حضرت محّمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم در عوالم مختلف از جمله قلب مبارک حضرت و آوردن وحی از حقیقت محمّدیّه به نفس دنیایی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم میگوید:\nگاه شود که حقیقت غیبیّه و سریره قدسیّه که در حضرت علمیّه و اقلام و الواح عالیه مشهود شده، از طریق نفس و سرّ روح شریف آنها به توسّط ملک وحی که حضرت جبرئیل است، تنزّل کند در قلب مبارک آنها، و گاهی جبرئیل تمثّل مثالی پیدا کند در حضرت مثال برای آنها و گاهی تمثّل ملکی پیدا کند؛ و از مکمن غیب به توسّط آن حقیقت تا مشهد عالم شهادت ظهور پیدا کند و آن لطیفه الاهیّه را تنزل دهد.(79)\nبه دیگر سخن، ظهور قرآن بر پیامبر اسلام یک بار بهواسطه جبرئیل بوده است، بار دیگر که از جهت زمانی و رتبهای، بر نزول جبرئیل مقدّم است، به نزول قرآن در حقیقت محمّدیّه مربوط است که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم پیش از نزول قرآن بهوسیله جبرئیل از آن آگاهی داشته، و در واقع نزول جبرئیل، از باب ذکر و یادآوری بوده است. محییالدین در این باره میگوید:\nان هو الا ذکر لما شاهده حین جذبناه و غیبناه عنه و اَحضرناه بنا عندنا ثم انزلنا علیه مذکر یذکره بماشاهد فهو ذکرله لذلک و قرآن ای جمع اشیاء کان شاهدها عندنا مبین ظاهر له لعلمه باصل ماشاهده و عاینه فی ذلکالتقریب.(80)\nفرغانی: چنانکه پیشتر اشاره شد، فرغانی وحی جبرئیل بر پیامبر اسلام را وحی ظاهری و متأخّر میداند و معتقد است که پیامبر اسلام با کشف و بدون واسطه، وحی را از خداوند و پیش از نزول آن از سوی جبرئیل دریافت میکرد و تعجیل حضرت در قرائت قرآن پیش از اتمام قرائت و وحی آن بهوسیله جبرئیل به همین علّت بازمیگردد.\nمصطفی صلیاللهعلیهوآلهوسلم در وقت وحی به واسطه جبرئیل، طریق لاواسطه هم بر وی منکشف میبود تا عین آن معنا را که جبرئیل علیهالسلام به طریق وحی ادا میکرد، او به طریق لاواسطه آن را مشاهده میفرمود.(81)\nعلاّمه طباطبایی: وی کیفیّت نزول وحی بر پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم را سه مرحله ذیل ذکر میکند: 1. نزول از سوی خداوند بدون واسطه؛ 2.با واسطه جبرئیل؛ 3.با واسطه اعوان جبرئیل.\nوی پس از ذکر چندین آیه، نظریّه خویش را چنین تشریح میکند:\nما برای بهدستآوردن حقیقت مطلب و جمع بین آیات قرآن یکطوری فکر کردهایم، نمیدانم رسا است یا رسا نیست؟ و آن اینکه بگوییم: کیفیّت نزول وحی سه مرحله دارد:\nمرحله اوّل: مرحله نزول وحی است مناللّه از جانب خدا بلاواسطه؛\nمرحله دوم: مرحله پایینتر از آن و آن اینکه از جانب خدا بلاواسطه نباشد؛ بلکه از ناحیه جبرئیل است؛ یعنی در جایی که خدا وحی میکرده، جبرئیل هم بوده و خداوند به توسّط جبرئیل وحی مینموده است؛\nمرحله سوم: مرحله پایینتر از آن و آن اینکه از جانب جبرئیل هم بلاواسطه نبوده باشد؛ بلکه به توسّط اعوان و یاران او وحی میشده است.(82)\nنکته قابل توجّه اینکه این سه مرحله نه در طول یکدیگر که در عرض و معیّت هم بودهاند؛ امّا تفاوت آن به حالات گوناگون پیامبر و اختلاف نظرگاه ایشان برمیگردد.\nعلاّمه در توضیح آن میگوید:\nدر تمام این سه مرحله، اهل سه مرحله، یعنی حضرت حق و جبرئیل و سفره کرام حاضر بودهاند و نزول وحی هم در هر یک از مراحل، توسّط همه اینها یعنی توسّط سفره کرام بَرَره، توسّط جبرئیل، توسط حق صورت میگرفته است. غایةالأمر در بعضی از موارد، نظر اصلی به خود ذات حق بوده است؛ بهطوری که به جبرئیل و سَفَره نظر نمیشده است و این در آن مواردی است که حال رسولاللّه تغییر میکرده است و طبق آیه واقع در سوره شوری «وحیا» بوده است.(83)\nعلاّمه، مبدأ علوم وحیانی را «روح»، «خلق اعظم» و «عقل اوّل» در لسان فیلسوفان ذکر میکند و آن را به نور پیامبر تطبیق میدهد که از رهگذر اتّصال روح پیامبر با «خلق اعظم» تحقّق مییابد. وی با اشاره به آیه شریفه «و کذالک اوحینا الیک روحا من امرنا ما کنت تدری ماالکتاب ولا الایمان»، میفرماید:\nاز اینجا بهدست میآید که درایت ایمان و کتاب، بهواسطه وحی کردن خدا روح را بر رسول اللّه بوده است و این بهواسطه اتّصال روح آن حضرت است به همان خلق اعظم که روح است.(84)\nجوادی آملی: وی وحی کامل را مرتبهای میداند که پیامبر، مقدّمات آن را از قبیل مواجهه با جبرئیل، نه از بیرون بلکه در درون خود طیّ کرده؛ سپس بهطور مستقیم وحی را از خداوند دریافت میکند:\nانسان کامل، این مراحل وسطی را در درون خود طی میکند و به آن مصدر اصیل که ذات اقدساله است، میرسد و از او دریافت میکند.(85)\nوی ضمن پذیرفتن نزول لفظی قرآن بهوسیله جبرئیل،(86) تأکید دارد که نفس نبوی پیش از نزول جبرئیل با ترقّی به عالم غیب از حقیقت آن آگاه میشد:\nباطن و تأویل قرآن، ممکن نیست که بهواسطه نزول فرشته وحی بر پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم القاء گردد؛ زیرا هر چه نزول یابد و به مقام لفظ و مفهوم و علم حصولی برسد، در قلمرو ظاهر قرآن خواهد بود، نه باطن آن، و اگر روح مطهر پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم آیات الهی را بدون ترقّی به عالم غیب و تنها با نزول فرشته وحی دریافت کند، لازمهاش آن است که از باطن و تأویل قرآن آگاهی نداشته باشد؛ در حالی که از جمعبندی آیات قرآن به دست میآید که آن حضرت از تأویل قرآن و دریافت امّالکتاب از مقام لدن با ترقّی روح آگاه بودهاند.(87)\nپیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم با ترقّی به مقام لدن و عقل محض، حقیقت قرآن و امّالکتاب را از نزد خدای سبحان تلقّی نموده است.(88)\nارزیابی و نتیجهگیری\n1. اصل تفسیر و تعریف «تجربه دینی» ـ چنانکه در صفحات پیشین گذشت ـ و اضلاع آن مورد اختلاف و مناقشه دین پژوهان و متکلّمان است؛ پس با عدم وضوح و تعریف شفّاف آن نمیتوان حقیقت «وحی» را با اتکّا به آن تعریف کرد.\n2. تجربه دینی پیش از آنکه دین و وحی را به امر ذوقی و احساسی و قلبی تفسیر کند، خود، نظریّهای ذوقی و سلیقهای است که تعاریف متعدّدی از آن عرضه شده است که به گفته دینپژوهان در عرصه تجربه دینی ارائه تعریف شفّاف از آن، مشکل بل ناممکن است. بر این اساس، تعریف وحی به تجربه پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و ظهور تجلّی الاهی بر آن حضرت بهوسیله محقّقان مسلمان، قرائت خاصّی از رهیافت تجربه دینی است که میتواند مورد انکار سایر تجربهگرایان دینی قرار گیرد که منکر وجود خدا یا پیامبر اسلام هستند. در برابر این انکار، آن عدّه از محقّقان مسلمانی که وحی را بر مشرب تجربه دینی تفسیر میکنند. به دلیل پذیرفتن اصل حقّانیّت تجربه دینی، دلیلی بر نقض شبهات مخالفان ندارند. به دیگر سخن، آنان دلیل برای اثبات مدّعای خود و نقض دلیل مخالف در چنته ندارند.\n3. اگر مقصود محقّقان مسلمان از همسانانگاری وحی و تجربه دینی این باشد که تجربه دینی به معنای شهود و مواجهه قلبی با خداوند یا امر متعلّق به آن مانند فرشته وحی است، در تحلیل آن گفته شد که تفسیر پیشین با کشف و شهود عرفانی ترادف دارد که امر پذیرفتنی است؛ امّا آن نه حقیقت وحی، بلکه شرط لازم و نه کافی وحی است؛ و این تفسیر از تجربه دینی نقش اقتضا و نه علّت تامّه در حصول وحی و نبوّت را دارد؛ بنابراین با وجود حصول شرط پیشین برای بعضی انسانها مانند امامان و عارفان، آنان به مقام وحی و نبوّت نائل نمیشوند؛ چرا که حقیقت نبوّت افزون بر شرط پیشگفته، محتاج گزینش و انتخاب الاهی است که آن شامل اندکی از انسانها و صاحبان تجربه دینی میشود. بر این اساس نمیتوان از همسانانگاری تجربه دینی و وحی سخن گفت. در مقام نسبت سنجی میتوان نسبت وحی و تجربه دینی را نسبت عموم مطلق وصف کرد به این معنا که هر صاحب وحی دارای تجربه دینی است؛ اما هر تجربه دینی، ملازم با وحی نیست. البته در متن مقاله اشاره شد که اگر مقصود از تجربه عرفانی، معنای عام باشد که احتمال خطا در آن باشد، در این صورت، نسبت آن با تجربه وحیانی عموم من وجه خواهد بود.\n4. وحی و نبوّت، نوعی تجربه عرفانی است که تفاوت آن با دیگر تجارب عرفانی در کمال آن است که این کاملیّت سبب میشود چگونگی علم و ارتباط صاحب تجربه نبوی با مقام الوهی از نوع خاصّی باشد که در پرتو آن، صاحب چنین تجربهای از سوی خداوند به مقام نبوّت و تشریع انتخاب میشود و از توجّه خاص الاهی مانند عصمت برخوردار باشد که سایر تجارب عرفانی، فاقد چنین وصفی است. به دیگر سخن، اگر سنخ تجربه دینی نبی پیش از نبوّت، مانند تجربه عرفانی باشد، امّا افق و قلمرو آن با بعثت با سایر تجارب متمایز میشود.\n5. تفاوت تجربه عرفانی و وحیانی در دو نکته ذیل است. نکته اوّل کاملیّت و جامعیّت تجربه وحیانی است که با نبوّت و عنایت الاهی حاصل میشود که در پرتو آن، تفاوت دوم یعنی «عصمت» و عدم خطای تجربه وحیانی به دست میآید؛ امّا بعض تجارب عرفانی که در واقع عرفانینما هستند، محتمل الخطا است. از این مطلب ادّعای مقاله روشن میشود که حقیقت «وحی» و «نبوّت» از سنخ تجربه عرفانی (نه عرفانینما) است با این تفاوت که از آن کاملتر است.\n6. خود تجارب نبوی نیز از حیث کاملیّت مختلف و مشکّک است. در بحث عرفان، حقیقت وحی به حالت شهود و کشفی نبی تفسیر شد که در پرتو آن انبیا با حقیقت محمّدیّه مرتبط و متّصل شده، وحی را از آن طریق بهوسیله خود یا فرشته دریافت میکنند؛ امّا وحی پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم با وحی سایر پیامبران تفاوتهایی دارد. وحی پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم در حقیقت از عین ثابت خود به کالبد دنیایی است و در این وحی، یا اصلاً واسطهای وجود ندارد یا اگر واسطهای مثل جبرئیل در بین باشد، تحت سیطره و تسخیر روح قدسی نبوی و حقیقت محمّدیّه است. این نکته اساسی است که عرفان در تفسیر وحی بدان دست یازیده که تفسیر تجربه دینی از آن بهطور مطلق غافل است.\n7. اثبات اصل تفسیر عرفانی از حقیقت وحی، خود مجال مستقلّی را میطلبد. ما در این نوشتار فقط به تبیین رهیافت عارفان از وحی پرداختیم که مبانی آن به صورت پیشفرض أخذ شده بود؛ امّا تفاوت تفسیر عرفانی با رهیافت فیلسوفان و همچنین تطابق آن با ظواهر آیات و روایات، مجال دیگری را میطلبد که نگارنده آن را در کتاب مستقل ارائه خواهد داد.(89)\n*عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهی اسلامی\nتاریخ دریافت: 16/10/1381 تاریخ تأیید: 18/11/1381.\n2. ر.ک: صحیفه امام، ج 19، ص 48 و ج 17، ص 489.\n3. ر.ک: دائرةالمعارف القرن العشرین، ج 10، ص 712 ـ 719.\n4. ر.ک: همان.\n5. ر.ک: علی دشتی: بیست و سه سال، ص 43، به اسم مستعار دکتر علیتقی منزوی، بینا و بیتا و بیجا.\n6. ر.ک: میرچاالیاده، دینپژوهی، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ج 1، ص 109 ـ 121 و ص 137 به بعد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، 1375 ش.\n7. ر.ک: فارابی: آراء اهلالمدینة الفاضله، ص 115؛ بوعلیسینا: الهیات شفا، ص 435؛ مبدأ و معاد، ص 117؛ صدرالمتألهین: اسفار، ج 7، ص 24؛ مبدأ و معاد، ص 619.\n* . درباره تفاوت تجربه دینی و عرفانی، آرای گوناگونی ابراز شده است. معروفترین تفاوت این است که در تجربه دینی، صاحب تجربه، متعلّق تجربه مثلاً خداوند را تجربه و مشاهده میکند، با این وصف که تغایر خود و آن را احساس میکند؛ امّا در تجربه عرفانی تغایری نیست یا احساس نمیشود. این مسأله بر نظریّه فنا در عرفان مبتنی است که واپسین حدّ سیر عارف است. برخی آن را فنای واقعی یعنی عدم انسان در حضرت الاهی ذکر میکنند که مخالفانی دارد. (ر.ک: سیدمحمد حسینی تهرانی: مهر تابان، بحث فنا، ص 175 به بعد)\nنسبت آن دو را میتوان نسبت عموم مطلق ذکر کرد، به این معنا که همه تجربههای عرفانی، دینی است؛ امّا نه بالعکس. (برای توضیح بیشتر ر.ک: مجلّه نقد و نظر، ش 23 و 24، مقاله مکاشفه یا تجربه دینی و دیگر مقالات آن شماره) نسبت فوق بنابر صدق و مطابقت تجربه عرفانی باواقع است؛ امّا بنابر فرض عدم صدق، نسبت بین تجربه عرفانی و وحی، نسبت عموم من وجه خواهد بود؛ چرا که بعض تجربههای عرفانی در فرض خطا، دینی نخواهد بود. این نکته یعنی احتمال خطا در تجربه عرفانی و عدم آن (عصمت) در تجربه وحیانی تفاوت و ممیّزه دوم آن دو را تشکیل میدهد.\n9. مایکل پترسون و دیگران: عقل و اعتقاد دینی، ص 37، ترجمه، احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، طرح نو، تهران، 1376.\n10. ر.ک: وین پراود فوت: تجربه دینی، ص 414 و 244 ، ترجمه عباس یزدانی، مؤسّسه فرهنگی طه، قم، 1377؛ نورمن گیسلر: فلسفه دین، ص 17، ترجمه حمیدرضا آیتالاهی، انتشارات حکمت، تهران؛ و.ت. استیس: عرفان و فلسفه، ص 290.\n11. ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص 41 ـ 52؛ مجله نقد و نظریه ش 23 و 24، ص 233.\n12. Essentialist thesis.\n13. ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص 41؛ تجربه دینی، ص 17؛ ویلیام هورده: راهنمای الاهیّات پروتستان، ص 40، ترجمه طاطهوس میکائیلیان، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1368 ش.\n14. ر.ک: ویلیام جیمز: دین و روان، ص 115، ترجمه مهدی قائنی، دارالفکر، قم، بیتا؛ تجربه دینی، ص 24.\n15. ر.ک: و.ت. استیس: عرفان و فلسفه، ص 23، ص 31، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، انتشارات سروش، تهران، 1361 ش.\n16. ایان باربور: علم و دین، ص 131، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1362 ش.\n17. Constructive thesis.\n18. عقل و اعتقاد دینی، ص 243، تجربه دینی، ص 173؛ علیرضا قائمینیا: وحی و افعال گفتاری، ص 112.\n19. علم و دین، ص 131، و نیز راهنمای الاهیّات پروتستان، ص 63 ـ 93.\n20. همان، ص 145.\n21. همان، ص 35؛ جان هیک: فلسفه دین، ص 133، ترجمه بهرام راد، انتشارات الهدی، تهران، 1372؛ نامه مفید، ش 1، ص 42.\n22. نقل از: الوحیالمحمّدی، ص 35.\n23. در اندیشه اقبال، جایگاه عقل در مسأله شناخت به «عقل استقرایی» محدود میشود و منابع معرفت را چنین تحدید میکند: أ. طبیعت؛ ب. تاریخ؛ ج. عقل استقرایی؛ د. تجربه درونی. (احیای فکر دینی در اسلام، ترجمه احمد آرام، ص 146 به بعد، نشر پژوهشهای اسلامی، تهران، بیتا)\n24. ر.ک: همان، ص 148.\n25. همان، ص 144.\n26. همان، ص 146.\n27. همان، ص 144 و 145.\n28. همان، ص 145.\n29. بسط تجربه نبوی، ص 10، 21، 25، مؤسّسه فرهنگی صراط، تهران، 1379 ش؛ صراطهای مستقیم، ص 11 و 13، مؤسّسه فرهنگی صراط، تهران، 1377.\n30. ایمان و آزادی، ص 57، طرح نو، تهران، 1376 ش.\n31. احمد نراقی: رساله دینشناخت، ص 59 و 86، طرح نو، تهران، 1378 شش.\n32. مجلّه آفتاب، ش 15، ص 6.\n33. عبدالکریم سروش: مجله آفتاب ش 15 و نیز، بازتاب اندیشه، ش 27، ص 60.\n34. همو، مجلّه آفتاب، ش 15، ص 73.\n35. همان، ص 71.\n36. وسایلالشیعه، ج 18، ص 555؛ امالی شیخ مفید، ص 53 و بحار، ج 79، ص 206.\n37. العمدة لابنالبطریق، ص 432.\n38. علیاکبر غفاری، دراسات فی علمالدرایة، ص 76.\n39. برای توضیح بیشتر درباره ناسازگاری اسلام با سکولاریزم، ر.ک:: نگارنده، سکولاریزم در مسیحیت و اسلام، بخش دوم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1378 ش.\n40. ر.ک: فصوصالحکم، فص یوسفی، ص 104، انتشارات الزهراء، تهران، 1370؛ کلمات مکنونه، ص 11؛ مصباحالهدایه، ص 66، 86 و 109، صحیفه امام، ج 18، ص 261 و تعلیقات علمی\nشرحالفصوص، ص 149؛ سیدحیدر آملی: المقدمات من کتاب نصالنصوص، ص 407 بهبعد، انتشارات توسعه، تهران، 1367 ش.\n41. فصوص، ص 93. برای توضیح بیشتر، ر.ک: اثولوجیا، ص 293؛ الاهیّات شفا، ص 402؛ شرح حکمةالاشراق؛ ص 342؛ گوهر مراد، ص 370.\n42. ر.ک: صدرالدین قونوی: رسالةالنصوص، ص 74؛ مفتاح غیبالجمع والوجود، ص 69؛ عبیدالرزاقالکاشانی: اصطلاحاتالصوفیه، ص 118، مصباحالهدایه، ص 64.\n43. از پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم روایت شده است که: «اوّل ما خلق اللّه نوری.» (عوالیاللئالی، ج 4، ص 99؛ بحارالانوار، ج 15، ص 34). «اول ما خلق اللّه روحی». (بحارالانوار، ج 54، ص 309)\n44. نقل از: سعیدالدین فرغانی: مشارق الدراری، ص 657، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1379 ش.\n«من به ظاهر گرچه ز آدم زادهام*** لیک معنا جدجد افتادهام»\n45. حضرت علی علیهالسلام میفرماید: «نحن صنائعاللّه والخلق صنائع لنا». (نهجالبلاغه، نامه 28) «کنت ولیا و آدم بینالماء والطین». (عوالیاللئالی، ج 4 ص 124؛ جامعالاسرار و منبعالانوار، ص 460)\n46. ینابیع الموده، ج 1، ص 9.\n47. بحارالانوار، ج 16، ص 402.\n48. امام علی علیهالسلام میفرماید: «انا القلمالأعلی انا اللوح المحفوظ انا الکتابالمبین اناالقرآن الناطق... اناالاول و اناالاخر». (مشارق انوارالیقین، ص 159) پیامبر اسلام درباره همراهی حضرت علی علیهالسلام با همه پیامبران میفرماید: «بُعِثَ علیّ مع کل نبی سرا و معی جهرا». (جامعالاسرار و منبعالأنوار، ص 401)\n49. یکی از محققان معاصر مینویسد: «عقل اوّل [= پیامبر اسلام [بدون تجافی از مقام خود متنزّل گردید و با قبول سیر و عروج به عالم شهادت تنزل نموده و بعد از ظهور به صور بسایط و عروج به عالم معدنی و نباتی و حیوانی و استوار در رحم وطیّ درجات نباتی و حیوانی، لباس انسانی دربرنمود و بهطرف مقصد اصلی روان گردید و سرانجام به عقل اوّل متصل گردید». (سیدجلالالدین آشتیانی: مقدّمه مصباحالهدایه، ص 152)\n50. «حقیقت محمّدیّه و عین ثابت او متکفّل تربیت او بود. چه آنکه حقیقت هر موجود عبارت است از نحوه تعیین او در علم حق و تعیّن آن حقیقت در علم جامع جمیع تعیّنات و حقایق است». (سیدجلالالدین آشتیانی: مقدّمه مصباحالهدایه، امام خمینی، ص 152)\n51. در تقریر بحث چگونگی وحی پیامبران و پیامبر اسلام بیشتر وامدار مباحث دقیق و شفاف امام قدسسره در آثار عرفانیاش هستم.\n52. «اعلم انالمیزان فی مشاهدة الصورالغیبیّة هو انسلاخالنفس عنالطبیعة والرجوع الی عالمهاالغیبی فیشاهد اولاً مثالها المقید و بعده المثالالمطلق الی الحضرةالاعیان بالتفصیل الذی یشیر الیه المصنف. والانسلاخ قد یکون فیالنوم عند استراحةالنفس عنالتدبیراتالبدنیة فبقدر صفاءالنفس یتصل بالعوالم الغیبیة فیشاهد الحقائقالغیبیة فعند ذلک یتمثل تلکالحقیقة فی مثالها حسب عاداتالنفس و مأنوساتها فیحتاج الی التعبیر». (تعلیقات علی شرحالفصوص، ص 36، مؤسّسه پاسدار اسلام، قم، 1410 ق)\n53. الفتوحات، ج 2، ص 78 و 79.\n54. فصوصالحکم، فص یوسفی، ص 99 و 100.\n55. شرح قیصری بر فصوصالحکم، ص 684.\n56. مشارقالدراری، ص 479.\n57. ر.ک: همان، ص 537.\n58. تعلیقات علی شرح فصوصالحکم، ص 36 و 37.\n59. مصباحالهدایه، ص 76.\n60. همان، ص 194.\n61. فصوص، فصّ عیسوی.\n62. همان، فصّ شیثی، ص 63 و 64.\n63. تائیه، مندرج در مشارق الدراری، ص 496.\n64. همان، ص 645.\n65. تعلیقات علی شرحالفصوص، ص 180 و ص 41؛ شرح دعاءالسحر، ص 66 و 77، مؤسّسه تنظیم و نشر آثار امام، تهران، 1374 ش.\n66. همان، ص 182؛ مصباحالهدایه، ص 30، با مقدّمه سیدجلالالدین آشتیانی، مؤسّسه تنظیم و نشر آثار امام، تهران، 1372 ش.\n67. شرح دعاءالسحر، ص 77 و 78.\n68. مصباحالهدایه، ص 83.\n69. تعلیقات الفصوص، ص 83 و 84.\n70. همان، ص 62.\n71. شرح دعاءالسحر، ص 78.\n72. تعلیقات فصوص، ص 36.\n73. ر.ک: اسفار، ج 7، و 26 به بعد.\n74. مُمدّالهِمَم در شرح فصوصالحکم، ص 7، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1378 ش.\n75. تعلیقات الفصوص، ص 36.\n76. صحیفه نور، ج 19، ص 171.\n77. همان، ج 19، ص 278 و 279.\n78. آدابالصلواة، ص 321.\n79. الفتوحات، ج 4، ص 402.\n80. مشارقالدراری، ص 537.\n81. مهر تابان، ص 308 و 309.\n82. همان، ص 311.\n83. همان، ص 350.\n84. تفسیر موضوعی قرآن، ج 1، ص 50، مرکز نشر فرهنگی رجاء، تهران، 1363 ش.\n85. همان، ص 48.\n86. همان، ص 44.\n87. همان، ص 43.\n88. ر.ک: نگارنده: نبوّت، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، که به زودی تقدیم ارباب معرفت خواهد شد.\nپدیدآور محمدحسن قدردان قراملکی\nنشریه مجله قبسات - زمستان 1381 - شماره 26\nمحتوای بیشتر در این بخش: « راز امامت در قرآن\tتفسير هدايتى و تربيتى »


بیش از 700,000 آدرس بیت کوین در حال حاضر در ضرر می باشند – پایگاه خبری رایا اکسچنج\nخانه/اخبار/بیش از ۷۰۰,۰۰۰ آدرس بیت کوین در حال حاضر در ضرر می باشند\nبیش از ۷۰۰,۰۰۰ آدرس بیت کوین در حال حاضر در ضرر می باشند\ntempuser_146166785489 ارسال ایمیل مرداد ۱, ۱۴۰۰آخرین به روز رسانی: مرداد ۱, ۱۴۰۰\nبا توجه به اطلاعات درون نجیره ای که اخیرا توسط پلتفرم IntoTheBlock ارائه شده است، در می یابیم ۶۶ درصد آدرس های نگه دارنده بیت کوین، با توجه به افت قیمتی اخیر اکنون در ضرر هستند.\nمعامله گران و سرمایه گذاران هر دو، در محدوده قیمتی ۳۳,۰۰۰ دلار اقدام به خرید ۵۰۰,۰۰۰ بیت کوین نمودند. با توجه به شرایط کنونی بازار، این اندیکاتور نشان میدهد بیشتر از ۳.۵ میلیون آدرس بیت کوین از بازدهی خود ناراضی هستند.\nپول ورودی و خروجی در محدوده اندیکاتور قیمت ، تعدادی از آدرس ها را نشان می دهد که در موقعیت خود بعضی ها در حال سود و بعضی ها در حال ضرر می باشند. با مشاهده شاخص ، می توان دید بهتری از حجم خرید و فروش در مقادیر مختلف به دست آورد. معمولاً وقتی معامله گران در موقعیت هایی که اخیراً وارد شده اند، درحال ضرر باشند، اقدام به جلوگیری از ضرر با فروش دارایی ها می کنند. نقطه ورود موقعیت آنها به دلیل فشار فروش زیاد ، مقاومت شدیدی در برابر قیمت ایجاد می کند.\nاز آنجا که قدرت خرید زیادی در سطح ۳۳,۰۰۰ دلار وجود داشت ، ممکن است این ناحیه به مقاومت شدیدی در برابر قیمت تبدیل شود. با نگاهی به نمودار روزانه بیت کوین نسبت به دلار، به راحتی می توان ارتباط بین داده های درون زنجیره ای و وضعیت فعلی بازار را مشاهده کرد.\nبیت کوین برای شکست ناحیه ۳۲,۹۰۰ دلار اقدام نمود اما موفق نشد. در حال حاضر، بیت کوین بطور ثابت در محدوده ۳۰,۰۰۰ تا ۳۲,۰۰۰ دلار در حال نوسان است. آخرین حرکت بزرگ بیت کوین ریزش به منطقه ی حساس ۲۹,۰۰۰ دلار بود.\nBTC آدرس های بیت کوین بیت کوین\nویتالیک بوترین: اتریوم باید از محدوده ساخت توکن‌ها فراتر برود!


ماهواره اميد مايه افتخار ايران در جهان شده است\nکد خبر : 121048\nخبرگزاري فارس: امام جمعه املش گفت: ماهواره اميد مايه افتخار ايران در جهان و مبهوت كننده دشمنان انقلاب اسلامي شده است. به گزارش خبرگزاري فارس از لنگرود، حجت الاسلام محمد كياني بعد از ظهر امروز در مراسم يادواره 57 شهيد بخش اطاقور لنگرود با اشاره به دستاوردهاي عظيم 30 سال گذشته انقلاب اسلامي، دستيابي به انرژي صلح آميز هسته اي، موشكي و فضايي را يكي از مهم ترين دستاوردها خواند و افزود: اين تلاش ها همچنان ادامه دارد و فرزندان ايران اسلامي يكي پس از ديگري قله ها را فتح مي كنند. وي ادامه داد: كسب دستاوردهاي چشمگير جوانان كشورمان سبب بهت دشمنان ايران اسلامي شده است. امام جمعه املش فرهنگ ايثار و شهادت را از عناصري دانست كه روح حماسه را در كالبد اجتماع و جنگ دميدند و معادلات تحليلگران خارجي را به هم ريختند. كياني تصريح كرد: تحليلگران خارجي هرگز تصور نمي كردند كه نوجوانان و جوانان ايراني براي اعزام به جبهه جنگ التماس كنند و اشك بريزند و بدون آشنايي به فنون نظامي، حماسه بيافرييند و تانك ها و تجهيزات نظامي دشمنان را نابود كنند. وي با بيان اينكه درخت تنومند انقلاب اسلامي با خون هزاران شهيد آبياري مي شود، خاطرنشان كرد: بايد براي پاسداشت خون شهدا از درخت تنومند انقلاب اسلامي پاسداري كنيم. كياني برگزاري يادواره شهدا را يادآور روزهاي نخست انقلاب و دوران هشت سال دفاع مقدس دانست و افزود: مردم با همان روحيه هاي دوران انقلاب در اينگونه مراسم ها حاضر مي شوند و دشمن از حضور پر شور مردم وحشت دارد.


کد خبر : ۲۳۴۲۷۰\n۲۳ دی ۱۳۹۹ - ۱۷:۲۷\nگزارش پنج و نیم امروز نیم نگاهی دارد به غیب گویی آقایان با چشم باز و اعتراضات تخم مرغی و...\nبه گزارش بورس نیوز، بورس تهران برای غافلگیری سهامداران هر روز کف جدیدی رو می کند و امروز مقاومت ۲۰۰ روزه طوری در هم شکست که گویی جنگی رخ داده! بماند که منشا تورم و مشکلات اقتصادی (از نظر برخی به ظاهر کارشناسان) بر سر سهامداران آوار شد و خبری از ارزانی نشد؛ ولی این روزها پوزخندی که در روزهای اوج بازار اهالی پاستور می زدند بیشتر برای مان معنا یافته، پنبه سفارشی شان را هم از گوش مان در آورده ایم. اهالی بهارستان هم که یکی به نعل می زنند و یکی به میخ؛ از یک سو خود را حامی منافع سهامداران معرفی می کنند، از سوی دیگر از فکر طرح سوال و استیضاح بابت افزایش قیمت میلگرد هستند. البته سهامداران هم که به قولی برخی هاشان حکم مرده ای را دارند که برایشان فرقی ندارد مرده شور چطور شست و شوی شان دهد! و برخی دیگر هم دنبال اعتراضات تخم مرغی هستند و... این وسط اگر کاسه و کوزه ویرانی این بازار را بر سر دشمن مو بور بشکنیم، کم لطفی نیست؟\nغیب گویی آقایان با چشم باز\nآورده اند که به یکی از اهالی ملاصدرا گفتند چرا با توقف های مکرر نمادها برای سهامداران مشکل درست می کنید؟ این بزرگوار هم اندکی تفکر کرده و فرموده اند حتما دلیلی داشته که بسته ایم و باز نشده! کاش یکی به آقایان یاد دهد که موقع غیب گویی، حتما چشم شان را ببندند! بیشتر اثر دارد...\nکارشناسی کبک ها\nچند روزی تصمیمات سمیه برای قیمت گذاری دستوری فولاد، در صدر اخبار بازار قرار داشت و عده ای به هر دری زدند تا منافع سهامداران (که بر حسب اتفاق یک جمعیت ۵۰ میلیون نفری را شامل می شود) حفظ شود! ولی گویا قیمت گذاری دستوری، سفره برخی رسانه ها را هم خوب چرب می کرده که علیه سهامداران تیتر می زنند و آنان را بورس بازان نوسانگیر می نامند! در حیرتیم چطور است که این به اصطلاح رسانه ها، چرا وقتی عده ای قلیل به دخل عوام می زنند سرشان را در برف می کنند و حالا ادعای کارشناسی بورس دارند...\nافشاگری های عجیب ک سکوت عجیب تر مدیران شرکت بورسی\nیکی از اهالی بهارستان چند وقتی است که از فساد در یکی از شرکت های بزرگ بازار افشاگری می کند. بعد از افشای انتصاب اقوام نزدیک به سمیه، این بار از "قراردادهای هزار میلیارد تومانی بدون برگزاری تشریفات خبر داده اند. این قرارداد به یک شرکت اجنبی واگذار شده و آقایان نصف مبلغ قرارداد را هم نقدی دلار داده اند! ضمن اینکه ایشان اعلام کرده اطلاعات محرمانه این شرکت روی فلش مموری برای اجنبی ها کپی شده و آنهایی هم که اعتراض کرده اند، برکنار شده اند!" حالا پشت پرده این افشاگری ها چیست نمیدانیم؛ اما سکوت مدیران این شرکت بعد از افشاگری قبلی، شائبه کذب بودن این اتهامات را کمرنگ می کند... امیدواریم زودتر شفاف سازی انجام شود.\nاظهار فضلی از آقای دلار ۴۲۰۰ تومانی\nآقای دلار ۴۲۰۰ تومانی (ببخشید ایشان فرموده اند این افتخار را به ایشان نسبت ندهیم، ولی هنوز لقب مناسب تری پیدا نکرده ایم) هم گویا یک لحظه چشم های مبارک را بسته و تفکر کرده اند و بعد هم فرموده اند "نفت بدهید و اتوبوس وارد کنید!" اصلا هم مهم نیست که ما توان تولید اتوبوس داریم یا نه. ما هم از همین جا خواهش میکنیم نفت بدهید و مدیر وارد کنید، آن هم از نوع کار بلدش!\nبا سلام خدمت ............................... (خاک پاک ایرانم)\nداری ................................نه دقیقا بگو ببینم نگا از یک طرف افزایش قیمت ها از یک طرف کمبود درآمد مردم .............................\nفقط یک لحظه میخوام تا بهت بگم...................\nاینکه حکم مرده را برای سهامداران قایل هستید خیلی هم به مذاق خودتان هم نباید خوش باشد چون همه سهامداران خرد امروزه به بالای چند ملیون است بردند جلو درسازمانها به بی لیاقتی سوءمدیریت احکام دستوری ی عده تجمع ی اعتراض کنند! بلکه ی سندیکا ی تشکلی مردمی غیر وابسته به جناع قدرت ثروت لازمه که جاش خالی که از حقوق سهامداران خرد دفاع کنند که همین موضوع را چندی پیش نایب مجلس گفتند ولی انگاره از گفتهخود پشیمان شدند !!!\nاولین بار است که بورس نیوز میخونم خیلی یا بهت بگویم شاید یک درصد سواد اقتصادی دارم ولی فکر میکنم نویسنده داره خوب میگه بابا دولت باید از کارشناس استفاده کنه


خوب زندگی کردن در کاروان سیدالشهداء\n23-08-1392, 01:51 Top | #1\nامسال نیز مثل سالهای گذشته ، کاروان محرم و عزاداری سیدالشهداء ، به خانه های ما رسیده است . سهم ما و کودکانمان از این نعمت پربرکت ، رنگ و بوی "خوب زندگی کردن" است ؛ که اگر غافل شویم و بهره نگیریم ، بی شک پشیمان خواهیم بود .\nتربیت کودک در مکتب امام حسین (ع) ، شامل خیرات و برکات بسیاری در شخصیت سازی کودک و به نوعی واکسینه کردن وی برای تمام عمر می باشد . والدین ، با هر گونه دغدغه ی مذهبی و غیرمذهبی ، می توانند از این فرصت استثنایی ، جهت پرورش ویژگی های ناب شخصیتی فرزندانشان استفاده نمایند .\nدر مکتب امام حسین (ع) ، نه تنها از دین داری و دین ورزی سخن می رود ، بلکه به گفته ی خود امام (ع) ، سخن از آزادگی و با عزت و شرف زندگی کرن است ، که می تواند برای هر انسانی ، با هر نوع آئین و مسلک ، راهگشای "خوب زندگی کرن" باشد .\nهمان طور که میدانیم اگر كودك تربیت دینی و مذهبی داشته باشد ، در اغلب اوقات ، آرام و مطمئن خواهد بود .\nدر واقع كودكی كه با تصوری شیرین و دوست داشتنی با خدا آشناست، هیچگاه احساس پوچی نمی كند و در جای جای زندگی اش تكیه گاه محكمی خواهد داشت و با همین تكیه گاه، در برابر مشكلات استقامت خواهد کرد.\nیکی از بهترین و موثرترین راه های ایجاد دین مداری در دل فرزندان ، شرکت آنان در تکایا و دسته های عزاداری امام حسین (ع) می باشد . خصوصا اینکه دسته های عزاداری مخصوصی هم برای کودکان وجود دارد که تمام کارهایش را خود کودکان انجام می دهند . اینگونه مراسم ، در کنار تجربه ی شیرین عشق ورزی به امام حسین (ع) ، سبب افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس کودکان نیز می گردد .\nالبته می توان فضای حسینی را در خود خانه ها هم ایجاد کرد . مثلا اینکه پدر با کمک فرزندش یک پرچم سیاه بالای در خانه شان نصب نمایند و خلاصه فضای خانواده را با عطر و بوی محرم آشنا نمایند.\nبرای تربیت دینی و بالاخص تربیت حسینی ، نباید تنها به روش هاس سنتی بسنده نمود ، بلکه بهتر است از روش های مختلفی کمک گرفت. روش هایی چون : خواندن شعرهای عاشورایی همراه با کودکان یا والدین ، خواندن داستان کودکان امام حسین با زبانی نرم و دلنشین ، شرکت در نمایش های عروسکی و کودکانه که به مناسبت ایام محرم و عاشورا برگزار می شود و ....\nیکی از نکات مهمی که والدین در خصوص شرکت در مراسم عزاداری همراه با فرزندشان باید بدانند ، این است که حدالامکان او را آزاد بگذارند ، تا احساس تعذب و خستگی ِ ناشی از ساعت ها یک جا نشستن و حرف نزدن ، تجربه ی ناخوشایندی برای کودکان در هنگام حضور در مراسم ایجاد ننماید .\nویرایش توسط خادمه صدیقه طاهره(س) : 23-08-1392 در ساعت 02:17\nفاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)* (23-08-1392), نیایش*خادمه یوسف فاطمه(س)* (26-08-1392), کنیز فاطمه(سلام الله علیها) (25-08-1392), yanoor (24-08-1392), سابحات (26-08-1392)\n❀◕‿◕❀ کودک و حجاب در قاب تصویر ❀◕‿◕❀\n"۞" در آغوشش بگيريد، اهميت ماههاي حساس رشد...\n(((نوجوان و نيازهاي فراوانش)))\n(...◕✿◕◕✿◕ چوب حراج بر تمامی مفاهیم ارزشی،...\n23-08-1392, 01:53 Top | #2\nبحثی در روان شناسی تربیتی وجود دارد به نام قانون مجاورت . بدین معنا که اگر دو عامل با هم همراه شود ، اگر عامل اول برای کودک احساس ناخوشایندی ایجاد نماید ، به سبب اینکه این دو عامل با هم و در کنار هم به کودک عرضه شده است ، ناخودآگاه عامل دوم نیز برای کودک با احساس ناخوشایندی همراه خواهد شد . منظور ما این است که اگرکودک ، در مراسم عزاداری ، احساس خوب و شیرینی داشته باشد ، ناخودآگاه نسبت به خود مراسم و عشق به امام حسین (ع) نیز احساس خوب و جاویدی خواهد داشت که تا پایان عمر همراه او خواهد بود و در مشکلات روحی و ذهنی او را مصون خواهد داشت .\nوالدین گرامی باید در انتخاب مکان مراسم دقت لازم را داشته باشند . مثلا مساجد یا امامزاده های بزرگی را انتخاب نمایند که حتی المقدور حیاط و درخت و حوض داشته باشد ، مکان هایی که خیلی شلوغ نباشد ، مکان هایی که بچه های بیشتری در آن حضور دارند ، مکان هایی که از خواندن روضه های باز خود داری می نمایند ، مکان هایی که مداحی پرمعناتر و سخنرانی غنی تری داشته باشد و ...\nدر این گونه مکان ها ، کودک حتی می تواند ماشین ، عروسک یا دفترنقاشی و مدادرنگی های خود را نیز همراه خود بیاورد و در کنار والدین بازی نماید . صرفِ تنها حضور کودکان در چنین مراسمی ، می تواند اثر فوق العاده ی خود را در تربیت دینی کودکان بگذارد .\nدسته های عزاداری ای که در خیابان ها برگزار می شود ، به سبب وجود تحرک و جنبه های ریتمیکِ حاصل از طبل و سنج و زنجیر ، می تواند تجربه ی شورانگیزی را برای کودکان ایجاد نماید .\nحال به سراغ مواردی می رویم که مکتب حسینی (ع) ، می تواند برای تربیت و شخصیت سازی کودکان ما به ارمغان بیاورد . مواردی چون : زندگی با عزت ، ادب ، صبر ، حلم ، فداکاری ، بندگی در برابر خدا و...\nوقتی روضه خوان در بالای منبر ، از حرکات و حسنات امام حسین (ع) و یارانشان می گوید ، وقی این ویژگی های شخصیتی را مدح می کند و می ستاید ، وقتی این همه از فداکاری و غیرت و عزت می گوید ، کودکان با این خصایل ناب شخصیتی به طور خاص و ملموس آشنا می شوند و سعی در ایجاد اینگونه رفتارها در خود می نمایند .\nوقتی کودکان با زندگی برخی یاران خاص امام (ع) ، مثلا "حر" آشنا می شوند ؛ که اول بدجنس بود و جهنمی بود و به بچه های امام حسین آب نداد ، ولی وقتی پشیمان شد و رفت پیش امام حسین (ع) ، امام با روی باز او را در آغوش گرفت و در آخر حر بهشتی شد ، می فهمند که رنگ و بوی "گذشت و بزرگ منشی " واقعی چگونه است.\nبچه ها می فهمند که اگر با امام حسین و آدمای خوب باشی ، بهشتی میشی و اگه با آدمای بد و بدجنس بمونی جهنمی میشی . بچه تمام اینها را می فهمند و در خود نهادینه می کنند و در تمام عمر با خود به یدک می کشند.\nحال سوال ما این است : والدینی که به سبب غفلت ، یا به علت اینکه احساس می کنند کودکان بعد از حضور در مراسم خسته می شوند و یا به علت اینکه فکر می کنند فرزندان کوچک شان چیزی از این سخنرانی ها و مداحی ها نمی فهمند ، کودکان شان را از این نعمت بی شائبه محروم می نمایند ، چه تدبیری برای آموزش و نهادینه کردن مفهوم گذشت ، ادب ، و یا فداکاری برای کودکان شان دارند ؟ به راستی کدام کتاب آموزشی و کلاس خلاقانه ای می تواند اینگونه ، مثل یک کارگاه ده روزه ی منظم و سیستماتیک ، کودکان را مورد تربیت و انسان سازی قرار دهد ؟\nمی توان به جرات بیان کرد که اگر زندگی امام حسین(ع) ، با شیوه ای درست و کارآمد ، برای کودکان تحلیل و تفسیر شود ، می تواند نقش بهترین مربی و الگو را برای آنان ایجاد نماید .\nفاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)* (23-08-1392), نیایش*خادمه یوسف فاطمه(س)* (26-08-1392), کنیز فاطمه(سلام الله علیها) (23-08-1392), سابحات (26-08-1392)\n24-08-1392, 19:10 Top | #3\nعالی بود بهتر است عنوان این باشد :\nخوب زندگی کردن با کاروان سیدالشهداء\nکنیز فاطمه(سلام الله علیها) (25-08-1392), خادمه صدیقه طاهره(س) (24-08-1392), سابحات (26-08-1392)\nمحرم, گذشت, الگو, امام حسین, تربیت حسینی, خوب زندگی کردن در کاروان سیدالشهداء, زندگی حسینی