Gazeta Rynek - Wigilijne potrawy z różnych regionow Polski\n1 kg filetów lub dzwonków z karpia + 3 głowy i 3 ogony\nW dużym garnku ugotować wywar z głów oraz ogonów karpia, marchwi, 3 cebul oraz przypraw. Po ugotowaniu odcedzić. W osobnym garnku zalać połową wywaru resztę cebul pokrojonych w drobną kostkę i gotować do miękkości.\nDo przecedzonego wywaru włożyć mięso karpia i gotować około 20 minut, aż będzie miękki. Ryba nie może się rozgotować. Po ugotowaniu mięso karpia wyjąć. Rybny wywar zmieszać z wywarem cebulowym. Migdały sparzyć, obrać i posiekać lub pokroić w plasterki. Wraz z rodzynkami dodać do wywaru. Całość doprawić do smaku. Mięso karpia ułożyć na półmisku lub w miseczkach, zalać rybnym wywarem i odstawić do ostygnięcia. Następnie schłodzić.\nWażne: Karp to najbardziej ceniona podczas Wigilii ryba. Hodowany był już w XVIII wieku. Kupując karpia warto postarać się o jak najmłodsze sztuki. Ich mięso jest zdecydowanie smaczniejsze, delikatniejsze i nie ma posmaku mułu.\nKarp po żydowsku nazywany jest też czasami karpiem w galarecie, ponieważ jest to danie składające się z gotowanej ryby, którą zalewa się galaretą z przetartych warzyw. Dodaje się to tego także cebulę oraz rodzynki. Danie to przeniknęło do całej kuchni polskiej z Galicji.\nPodczas przyrządzania karpia po żydowsku najważniejszy jest wywar. Przyrządzamy go z kilku głów i ogonów (nie zaś z 1 ryby). Wtedy będziemy mogli uniknąć dodania żelatyny, a mięso karpia wzbogacimy dodatkową ilością naturalnego smaku.\n1,5 litra wywaru z jarzyn (bez kapusty)\n500 ml kwasu buraczanego\n50 g ugotowanych grzybów suszonych (borowików) + wywar\nWywar z jarzyn zagotować. Buraki obrać i pokroić na cienkie plastry. Dodać obrane 2 ząbki czosnku i przyprawy. Gotować na bardzo małym ogniu, aż buraki będą miękkie i puszczą sok. Płyn ma tylko lekko migotać. Odstawić na kilka godzin, następnie przecedzić, połączyć z ugotowanymi grzybami i wywarem z grzybów, doprawić kwasem buraczanym. Przed podaniem mocno podgrzać, ale nie gotować. Podawać z uszkami.\nWażne: Barszcz wigilijny przyrządzamy na kwasie buraczanym. Kwas buraczany powstaje, kiedy 3-4 dni wcześniej obrane i pokrojone buraki, zalejemy ciepłą, przegotowaną wodą z dodatkiem kawałka skórki chleba pieczonego na zakwasie. Kwas z buraków nie tylko wzbogaca barszcz smakowo, ale również kolorystycznie, wzmacniając jego piękną, rubinowo-czerwoną barwę. Kwasowość można również regulować kieliszkiem czerwonego wina lub sokiem z cytryny. Nigdy octem. Barszcz gotowany na kwasie buraczanym jest jednym z najstarszych polskich zup – wzmianki o nim pochodzą już z początku XVI wieku.\n80 g suszonych borowików lub podgrzybków\nGrzyby opłukać i namoczyć w zimnej wodzie na całą noc. Na drugi dzień ugotować je w wodzie, w której się moczyły. Ostudzić, odsączyć i pokroić w paski. Wywar zachować. Cebulę obrać, posiekać, podsmażyć na łyżce masła, przełożyć do garnka. Kapustę kiszoną pokroić, włożyć do garnka z cebulą, zalać wywarem z grzybów i gotować do miękkości. W międzyczasie przyprawić. Grzyby podsmażyć na maśle i dodać do gotującej się kapusty. Przyprawić, wymieszać i dusić jeszcze chwilę, aż całość będzie miękka i aromatyczna. Można zagęścić zasmażką.\nWażne: Najlepiej zaopatrzyć się w kapustę ukiszoną naturalnie, raczej unikać komercyjnej, z półek dużych sklepów. Jeśli kapusta jest bardzo kwaśna, należy przed gotowaniem przepłukać ją zimną, bieżącą wodą. Osobną kwestią jest gotowanie grzybów. Gotujemy je osobno, a następnie kroimy w cienkie paski i wraz z wywarem dodajemy do kapusty. Taką kapustę z grzybami najczęściej podajemy z krokietami orzechowymi. Najlepsza jest przygotowana np. 3 dni wcześniej. Lubi też mrożenie. Wtedy wydobywa pełną gamę smaków i aromatów.\n400 g mrożonego ciasta francuskiego lub drożdżowego\npo 4–5 ziaren pieprzu i ziela angielskiego\nCiasto francuskie rozmrozić (lub drożdżowe zagnieść z 400 g mąki pszennej, 30 g drożdży, 100 g masła, 3 żółtek, ½ szklanki mleka, odrobiny cukru i soli). Grzyby opłukać i namoczyć w zimnej wodzie na całą noc. Na drugi dzień ugotować je w wodzie, w której się moczyły. Ostudzić, odsączyć i pokroić w paski. Wywar zachować. Cebulę obrać, posiekać, podsmażyć na łyżce masła, przełożyć do garnka. Kapustę kiszoną pokroić, włożyć do garnka z cebulą, zalać wywarem z grzybów i gotować do miękkości. W międzyczasie przyprawić. Grzyby podsmażyć na maśle i dodać do gotującej się kapusty. Przyprawić, wymieszać i gotować do całkowitego odparowania płynu. Ostudzić. Jajka ugotować na twardo, posiekać i dodać do kapusty. Ciasto rozwałkować, nałożyć farsz, zlepić, a wierzch ozdobić wykrojonymi dowolnie kawałkami ciasta. Ponakłuwać wierzch w kilku miejscach, umieścić w formie wyłożonej papierem do pieczenia i piec 30 minut w temp. 200°C. Podawać gorący lub zimny.\nWażne: Najlepiej zaopatrzyć się w kapustę ukiszoną naturalnie, raczej unikać komercyjnej, z półek dużych sklepów. Jeśli kapusta jest bardzo kwaśna, należy przed gotowaniem przepłukać ją zimną, bieżącą wodą. Osobną kwestią jest gotowanie grzybów. Gotujemy je osobno, a następnie kroimy w cienkie paski i wraz z wywarem dodajemy do kapusty. Taką kapustę z grzybami najczęściej podajemy z krokietami orzechowymi. Najlepsza jest przygotowana np. 3 dni wcześniej. Lubi też mrożenie. Wtedy wydobywa pełną gamę smaków i aromatów.Najlepszym i najbardziej tradycyjnym ciastem na kulebiak jest ciasto drożdżowe. Czasem zastępuje się go ciastem francuskim. Rozwałkowane ciasto należy zwinąć tak jak struclę. Dość ciasno, aby nie rozpadło się podczas krojenia. Farsz powinien być ścisły. Zrolowany pieczemy w foremce. Kulebiak nadziewamy najczęściej kapustą i jajkami ugotowanymi na twardo, ale można również tworzyć w jego wnętrzu warstwy z rybą i kaszą gryczaną. Farsz rybny może być przygotowany również z ryby wędzonej, np. makreli lub dorsza. Wtedy nie dodaje się jajek ugotowanych na twardo.\nMak opłukać. Włożyć do garnka i zalać wrzącym mlekiem. Gotować na bardzo małym ogniu przez 30 minut. Po ugotowaniu dokładnie osączyć na gęstym sicie. Zmielić trzykrotnie przy pomocy maszynki do mięsa, używając sitka o najmniejszych oczkach. Orzechy włoskie i migdały posiekać na średnie kawałki. Morele suszone pokroić na kawałki wielkości rodzynek. Z laski wanilii dokładnie wyjąć ziarna. W garnku roztopić masło, dodać miód, a następnie wszystkie bakalie. Podgrzewać chwilę na małym ogniu, aby bakalie zostały dobrze nasączone miodem. Dodać zmielony mak i smażyć na małym ogniu przez około 15 minut. W trakcie smażenia często mieszać, aby uniknąć przypalenia. Ostudzić. Zagnieść twarde ciasto, rozwałkować, pokroić w paski a następnie paseczki. Ugotować w osolonej wodzie, ostudzić a następnie wymieszać z masą makową. Podawać na zimno.\nWażne: Najlepiej zaopatrzyć się w kapustę ukiszoną naturalnie, raczej unikać komercyjnej, z półek dużych sklepów. Jeśli kapusta jest bardzo kwaśna, należy przed gotowaniem przepłukać ją zimną, bieżącą wodą. Osobną kwestią jest gotowanie grzybów. Gotujemy je osobno, a następnie kroimy w cienkie paski i wraz z wywarem dodajemy do kapusty. Taką kapustę z grzybami najczęściej podajemy z krokietami orzechowymi. Najlepsza jest przygotowana np. 3 dni wcześniej. Lubi też mrożenie. Wtedy wydobywa pełną gamę smaków i aromatów.Kluski z makiem to najczęściej makaron łazankowy z makiem. Jednak ciasto makaronowe najlepiej wykonać samodzielnie. Będzie smaczniejsze niż kupny makaron. Dobierając mak, należy dokładnie sprawdzić jego jakość - powinien mieć przyjemny, niestęchły zapach i szaroniebieską barwę. Przed gotowaniem w mleku należy go opłukać, aby pozbyć się ewentualnych zanieczyszczeń. Ilość bakalii można dowolnie modyfikować, według własnych upodobań. Najlepiej dosładzać miodem, nie cukrem.\n750 g jabłek reneta\nSprawioną gęś nafaszerować jabłkami, zaszyć wykałaczkami, wstawić w brytfannie do nagrzanego do temp. 180 stopni piekarnika na 3-4 godziny. Polewać wodą, potem sosem. Zrumienioną, upieczoną gęś podzielić na porcje i obłożyć jabłkami. Podawać z czerwoną kapustą.\nWażne: Sprawioną gęś należy namoczyć w zimnej wodzie na noc. Po czym oczyścić, umyć, osuszyć natrzeć solą, pieprzem majerankiem, odstawić na kilka godzin w chłodne miejsce (zamarynować). Jeśli chcemy piec gęś z jabłkami, należy nafaszerować ją wcześniej ćwiartkami jabłek oczyszczonymi z gniazd nasiennych. Aby nie była zbyt sucha, polewamy sokiem wytworzonym czasie pieczenia.\nSuszone śliwki i figi opłukać, i w osobnych garnkach zalać zimną wodą. Odstawić na noc do namoczenia. Na drugi dzień zagotować w tej samej wodzie, w której się moczyły - do śliwek dodać łyżkę cukru i kawałeczek cynamonu, figi zagotować z cukrem i cienko pokrojoną skórką cytrynową. Oddzielnie ugotowane kompoty połączyć, zagotować, cynamon i skórkę usunąć. W razie potrzeby dosłodzić. Podawać w temperaturze pokojowej.\nWażne: Przed ugotowaniem kompotu owoce należy namoczyć na noc, aby nabrały pełni aromatu. Każdy owoc przygotowujemy osobno, dopiero potem mieszamy. Chodzi o to, aby z każdego owocu wyciągnąć maksimum własnego smaku. Należy pamiętać, aby wyjąć z kompotu dodatki smakowe, aby nie zdominowały smaku kompotu.\nZupa owocowa z kluskami (z suszu)\nOwoce suszone: śliwki, jabłka, gruszki, figi – po 1 garści\nSuszone śliwki i figi opłukać, i w osobnych garnkach zalać zimną wodą. Odstawić na noc do namoczenia. Na drugi dzień zagotować w tej samej wodzie, w której się moczyły (do śliwek dodać cynamon, a do fig skórkę z cytryny). Połączyć oba wywary z owocami. Wyjąć skórkę z cytryny i cynamon. Jabłka i gruszki opłukać, zanurzyć na kilka minut w zimnej wodzie, następnie odcedzić i przełożyć je do wywaru. Dosłodzić, gotować około 15-20 minut. Podawać z makaronem.\nWażne: Owoce należy namoczyć przed gotowaniem, aby uruchomić cały aromat. I tak jak w przypadku kompotu z suszu, wyciągamy dodatki smakowe z wywaru.\nSporządzić rozczyn z drożdży, 1 łyżeczki cukru, mleka i kilku łyżeczek mąki. Po wyrośnięciu dodać żółtka utarte z cukrem i wymieszać, dodać roztopione, ostudzone masło i mąkę. Ciasto wyrobić, przykryć ściereczką i odstawić do wyrośnięcia.\nMak opłukać. Włożyć do garnka i zalać wrzącym mlekiem. Gotować na bardzo małym ogniu przez 30 minut. Po ugotowaniu dokładnie osączyć na gęstym sicie. Zmielić trzykrotnie przy pomocy maszynki do mięsa, używając sitka o najmniejszych oczkach. Orzechy włoskie i migdały posiekać na średnie kawałki. Morele suszone pokroić na kawałki wielkości rodzynek. Z laski wanilii dokładnie wyjąć ziarna. W garnku roztopić masło, dodać miód, a następnie wszystkie bakalie. Podgrzewać chwilę na małym ogniu, aby bakalie zostały dobrze nasączone miodem. Dodać zmielony mak i smażyć na małym ogniu przez około 15 minut. W trakcie smażenia często mieszać, aby uniknąć przypalenia. Ostudzić. Wyrośnięte ciasto drożdżowe odgazować, zagnieść ponownie, podzielić na 2 części, rozwałkować na prostokąty. Nałożyć farsz i zwijać ciasto strucle. Przekłuć i piec w temp. 170º-180ºC.około 30-40 minut. Po ostudzeniu polukrować.\nWażne: Mak powinien mieć przyjemny, niestęchły zapach i szaroniebieską barwę. Masę makową można przygotować dzień wcześniej, ciasto również, wtedy wyrastanie w lodówce dzięki czemu będzie bardziej stężałe i dzięki temu łatwiejsze do rozwałkowania.\nKarpia oczyścić, przyprawić i naciąć w poprzek grzbiet. W nacięciach umieścić plasterki cytryny. Natkę pietruszki posiekać i wymieszać z bułką tartą oraz oliwą. W tak przygotowanej mieszaninie dokładnie obtoczyć karpia tak, aby dokładnie do niego przylegała. Ułożyć w żaroodpornym naczyniu i wstawić do nagrzanego do temp. 180 stopni piekarnika. Piec około 45 minut. Sprawdzać stan upieczenia nakłuwając karpia. Podawać z cząstkami cytryny.\nWażne: Podczas Wigilii karpia przygotowuje się na wiele sposobów. Wczoraj mówiliśmy o karpiu w galarecie, dzisiaj powiemy o karpiu pieczonym. Kupując karpia warto postarać się o jak najmłodsze sztuki. Ich mięso jest zdecydowanie smaczniejsze, delikatniejsze i nie ma posmaku mułu.\n10 ziaren pieprzu czarnego ziarnistego\nSuszone grzyby dokładnie, ale szybko opłukać w zimnej wodzie. Włożyć do miski i zalać wodą w takiej ilości, aby swobodnie pływały. Zostawić na całą noc. Na drugi dzień grzyby przełożyć do garnka. Wodę, w której się moczyły przelać ostrożnie do grzybów, starając się oddzielić powstały na dnie osad. Wodę w garnku z grzybami uzupełnić do 2 litrów. Gotować pod przykryciem na małym ogniu do momentu, kiedy grzyby zmiękną. Warzywa obrać, opłukać i dodać wraz z ziarnami pieprzu do gotującego się wywaru. Dalej gotować przez około 30 minut. Grzyby i warzywa wyjąć, a wywar przecedzić przez bardzo gęste sito, aż będzie bardzo klarowny. Przyprawić solą, włożyć pokrojone na kawałki, ugotowane grzyby. Podawać z makaronem łazankowym.\nWażne: Grzyby, które użyjemy do zupy grzybowej należy dzień wcześniej opłukać, aby pozbawić ich ewentualnych pozostałości piasku, a następnie namoczyć w zimnej wodzie na całą noc. Rano gotujemy je w wodzie, w której się moczyły, należy tylko ostrożnie ją przelać do garnka, ponieważ na dnie mogą pozostać osady.\nMakaron łazankowy najlepiej przygotować samemu. Jeżeli przez cały rok makaron kupujemy, zróbmy wyjątek podczas przygotowywania wigilijnej wieczerzy.\ngołąbki postne (z ziemniakami i z kaszą gryczaną)\nok. ½ kg cebuli\nZ kapusty wyciąć głąb, zdejmować kolejno liście i blanszować je we wrzącej wodzie z mlekiem. Ziemniaki obrać, umyć, i zetrzeć na tarce, odcisnąć sok. Kaszę gryczaną ugotować na sypko. Cebulę pokroić drobno, i podsmażyć na maśle na złoty kolor. Ziemniaki, kaszę oraz cebulę wymieszać, przyprawić solą, pieprzem i przeciśniętym przez praskę czosnkiem. Farsz nakładać na zblanszowane liście i zawijać gołąbki. Gołąbki ciasno ułożyć w żaroodpornym naczyniu wyłożonym pozostałymi liśćmi kapusty, zalać do połowy wodą, zagotować i wstawić do piekarnika nagrzanego do temp. 180 stopni. Piec ½-1 godz.\nWażne: Przygotowując gołąbki zazwyczaj sięgamy po kapustę białą. Warto pamiętać, że świetne wychodzą również z kapusty włoskiej oraz, uwaga, z kapusty kiszonej w całości. Jeżeli ktoś z Państwa kisi kapustę w domu, warto w ten sposób potraktować jedną główkę przed świętami. Dokonały smak gwarantowany.\nporcja ciasta pierogowego\n50 g suszonych grzybów (borowików lub podgrzybków)\nGrzyby opłukać i namoczyć w wodzie na całą noc. Na drugi dzień ugotować je w wodzie, w której się moczyły. Odcedzić, wywar zachować, a grzyby posiekać. Cebulę obrać, poszatkować i smażyć na maśle na kolor. Kapustę przepłukać, jeśli jest za kwaśna, odcisnąć i poszatkować. Włożyć do garnka wraz z cebulą, grzybami i wywarem z grzybów. Dusić około 1 godziny od czasu do czasu mieszając. Cały płyn powinien odparować. Ostudzić, przyprawić solą i pieprzem, dokładnie wymieszać. Ciasto rozwałkować cienko na stolnicy, wykrawać szklanką koła. Na środek każdego kłaść porcję farszu i zlepiać pierogi. Gotować w osolonym wrzątku do wypłynięcia. Podawać z klarowanym masłem.\nWażne: Najlepiej zaopatrzyć się w kapustę ukiszoną naturalnie, raczej unikać komercyjnej, z półek dużych sklepów. Jeśli kapusta jest bardzo kwaśna, należy przed gotowaniem przepłukać ją zimną, bieżącą wodą. Do farszu można użyć dwóch rodzajów kapust, kiszoną i słodką. Będzie wówczas aromatyczny i nieco łagodniejszy. Grzyby koniecznie należy namoczyć na noc w zimnej wodzie.\nKaszę opłukać, zalać zimną wodą, dodać wypestkowane śliwki i ugotować, aż kasza będzie miękka. Podczas gotowania woda powinna zostać wchłonięta przez kaszę i śliwki. Odparować, przestudzić i dodać odrobinę miodu do złamania smaku.\nWażne: Wszystkie kasze prze gotowaniem należy opłukać zimną wodą. Gotujemy w takie ilości wody, aby została ona całkowicie wchłonięta przez kaszę, najczęściej 2:1.\nDrożdże utrzeć z cukrem, aż zaczną się pienić. Dodać łyżkę mąki i 50 ml letniego mleka. Wymieszać, odstawić do wyrośnięcia. Dodać resztę mąki, masło, roztrzepane jajko i stopniowo letnie mleko. Ciasto powinno mieć konsystencję gęstej śmietany. Jego gęstość regulować ilością mleka. Odstawić do wyrośnięcia na 30 minut. Łyżką kłaść na rozgrzane na patelni masło porcje ciasta i smażyć na złoty kolor z obydwu stron. Podawać ciepłe, posypane cukrem pudrem.\nWażne: Wigilijne racuchy to lekkie, drożdżowe ciasto, a to oznacza, że musimy dobrze przygotować rozczyn. Gwarancją udanego rozczynu są bardzo świeże drożdże. Składniki na rozczyn powinny mieć temperaturę pokojową. Jedynie mleko podgrzewamy do temperatury 37 stopni. Jeżeli będzie za zimne, fermentacja będzie zachodzić zbyt powoli. Za ciepłe - zniszczy drożdże. Oczywiście możemy użyć drożdży instant lub suszonych. Wówczas postępujemy zgodnie z opisem na opakowaniu.\nsałatka śledziowa z borówkami\n2 łyżki powideł z borówek\n1 łyżki musztardy francuskiej\n150 g pieczeni cielęcej\nkilka cebulek konserwowych\nŚledzie solone namoczyć na kilka godzin, następnie opłukać, osuszyć i pokroić na kawałki. Powidła z borówek wymieszać z musztardą, sokiem z cytryny, olejem, solą, pieprzem i cukrem. Ogórki konserwowe i jabłko i pieczeń cielęcą pokroić w kostkę. Wszystkie składniki wymieszać razem ze śledziem. Doprawić solą i pieprzem, schłodzić. Podawać z sosem z borówek.\nWażne: Aby przyrządzić dobre śledzie, najlepiej kupić te solone. Śledzie powinny być grube, mięsiste. Ponieważ są dość mocno solone, należy je moczyć przez kilka godzin w wodzie, 2-3 razy ją zmieniając. Po wymoczeniu wyczyścić, wyjąć ości i zalać mlekiem na godzinę. Następnie opłukać i osuszyć.\nPowidła z borówek, jeśli niedostępne w jakimś rejonie, można zastąpić żurawiną.\n50 ml araku (lub kilka kropli aromatu arakowego, jeśli zupę będą jadły dzieci)\nMigdały sparzyć i obrać, a następnie zmielić. Włożyć do wrzącego mleka, po czym płyn przelać do garnka przez gęste sito. Pozostałe na sicie kawałki migdałów utłuc na drobną miazgę. Mleko z migdałami podgrzać, dodać rodzynki, arak (lub aromat arakowy) i cukier.\nWażne: Aby łatwo obrać migdały należy je sparzyć wrzącą wodą, a po kilku minutach białe wnętrze samo wyskoczy pod naciskiem palców ze skórki.\nkapusta z utartym grochem\nGroch płuczemy i zalewamy zimną wodą. Odstawiamy na całą noc, a na drugi dzień gotujemy w wodzie, w której się moczył. Przedtem lekko ją solimy.\nKapustę gotujemy osobno i mieszamy z ugotowanym grochem. Cebulę kroimy drobno i smażymy na maśle na złoty kolor. Dodajemy do kapusty z grochem, przyprawiamy solą, pieprzem i majerankiem, po czym gotujemy jeszcze około 15 minut.\nWażne: Najlepiej zaopatrzyć się w kapustę ukiszoną naturalnie, raczej unikać komercyjnej, z półek dużych sklepów. Jeśli kapusta jest bardzo kwaśna, należy przed gotowaniem przepłukać ją zimną, bieżącą wodą. Do potrawy używamy łuskanego grochu, który moczymy przez całą noc, a na drugi dzień gotujemy – może lekko się rozpadać, wówczas doskonale zagęści potrawę, dzięki czemu unikniemy dodawania zasmażki.\nPszenicę opłukać, zalać zimną wodą i gotować do miękkości około 2 godzin.\nMak opłukać. Włożyć do garnka i zalać wrzącym mlekiem. Gotować na bardzo małym ogniu przez 30 minut. Po ugotowaniu dokładnie osączyć na gęstym sicie. Zmielić trzykrotnie przy pomocy maszynki do mięsa, używając sitka o najmniejszych oczkach. Orzechy włoskie i migdały posiekać na średnie kawałki. Morele suszone pokroić na kawałki wielkości rodzynek. Z laski wanilii dokładnie wyjąć ziarna. W garnku roztopić masło, dodać miód, a następnie wszystkie bakalie. Podgrzewać chwilę na małym ogniu, aby bakalie zostały dobrze nasączone miodem. Dodać zmielony mak, dokładnie wymieszać, a następnie połączyć z ugotowaną pszenicą\nWażne: Dobierając mak, należy dokładnie sprawdzić jego jakość - powinien mieć przyjemny, niestęchły zapach i szaroniebieską barwę. Przed gotowaniem w mleku należy mak opłukać, aby pozbyć się ewentualnych zanieczyszczeń. Ilość bakalii można dowolnie modyfikować, według własnych upodobań. Im więcej, tym będzie lepsza. Najlepiej dosładzać miodem, nie cukrem.\nMąkę wysypać na stolnicę, dodać cukier, włożyć masło i posiekać szerokim nożem do uzyskania konsystencji kaszy. Dodać żółtko o szybko zagnieść jednolite ciasto. Włożyć na 30 minut do lodówki. Po tym czasie ciasto dość cienko rozwałkować. Wyciąć prostokąty (2 x 7 cm) i układać na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piec 10 minut w temperaturze 180°C.\nWażne: Łamańce często idą w parze z kutią. Te kruche, podłużne ciastka podajemy wetknięte w masę makową. Aby uzyskać idealnie kruche, smaczne ciasto, wszystkie składniki muszą być schłodzone, oraz dobrze i szybko zagniecione. Przed wałkowaniem ciasto kruche trzeba koniecznie schłodzić w lodówce.


ICAN MustRead: Well-being. Jak dbać o dobrostan pracowników? - wiedza najwyższej jakości\nICAN MustRead: Well-being. Jak dbać o dobrostan pracowników?\nJak chronić pracowników przed wypaleniem zawodowym?\nWypalenie zawodowe stało się na tyle poważnym problemem, że od 2022 roku oficjalnie zostanie uznane za jednostkę chorobą. Gdzie szukać skutecznych metod przeciwdziałania temu zjawisku? Ten e-book to kompendium informacji, które pomogą menedżerom i działom HR wspierać pracowników, by chronić ich i firmę przed konsekwencjami ogólnego zniechęcenia i złego samopoczucia zatrudnionych.\nOtrzymujesz produkt w formatach:\nJak dbać o zdrowie i zadowolenie pracowników?\nOd dłuższego czasu wypalenie zawodowe jest jednym z głośniejszych tematów podejmowanych nie tylko przez naukowców, badaczy czy lekarzy, ale przede wszystkim przez samych pracowników, którzy coraz bardziej otwarcie mówią o poważnym i długotrwałym zmęczeniu pracą.\nProblem jest wielowarstwowy, a jego konsekwencje dotykają wszystkich – tak ludzi, jak i firmy, w których są oni zatrudnieni. Tym bardziej, że problem dotyka pracowników na wszystkich stanowiskach – i tych stosunkowo niskich, i tych wysokich. Natłok obowiązków, brak czasu, ogromny stres, niezadowolenie, zniechęcenie, brak motywacji, czasem towarzyszące temu stany depresyjne – to wszystko sprawia, że spada zaangażowanie, a tym samym efektywność. W konsekwencji uderza to również w pracodawców. Jak temu przeciwdziałać? Co mogą zrobić szefowie, by w porę zauważyć problemy personalne? Jak reagować: wspierać czy motywować? Jakie działania HR-owe powinny zostać podjęte? Czy programy benefitowe i atrakcyjne miejsca pracy są skutecznym rozwiązaniem? Dlaczego niektóre rozwiązania well-being się nie sprawdzają?\nChoć pracodawcy starają się promować zdrowy tryb życia wśród pracowników, ich działania nie zawsze są adekwatne do rzeczywistych potrzeb pracowników. Aby zrozumieć głębię problemu, stworzyliśmy tego e-booka. Ma on pomóc każdemu, kto prowadzi firmę, zarządza zespołem lub pracuje w dziale HR, znaleźć właściwą drogę do uczynienia swoich pracowników szczęśliwszymi.\nczy wypalenie zawodowe i depresja mają wspólny mianownik?\ndlaczego zaangażowany pracownik nie zawsze jest szczęśliwy?\njakimi metodami kształtować zdrowe nawyki w zespole?\nw jaki sposób rozwiązać problem nadmiaru pracy?\nczy mierzenie skuteczności projektów well-being jest konieczne?\nna czym polega i jak wprowadzić plan odporności zespołu?\ndlaczego warto zastanowić się nad zatrudnieniem firmowego psychologa?\nChcesz czytać więcej za mniej? Subskrybuj ICAN Business Insight i otrzymaj naszą nowość wydawniczą oraz stałą zniżkę 30% na kolejne książki!\nTYP PRODUKTU: ebook w formacie PDF\nROZMIARY PLIKÓW: 1,0 MB\nProdukt dostępny od razu po opłaceniu zamówienia (PayU) lub po zaksięgowaniu wpłaty na naszym koncie (przelew)\n1. Depresja i wypalenie zawodowe mają wspólne przyczyny\n2. Szczęśliwy czy zaangażowany? Doświadczenie pracownika\n3. Rozwiązanie problemu przeciążenia w pracy\n4. Jak przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu?\n5. Psychologiczne wsparcie dla pracowników\n6. Well-being w pracy: moda czy rosnąca świadomość?\n7. Hygge – skandynawska filozofia szczęścia\n8. Sposób na szczęśliwych pracowników\n9. Zdrowsze nawyki, lepsze wyniki\n10. Stwórz własną strategię well-being\n11. Raj w pracy? Jak pracodawcy dbają o pracowników?


Lendon Koszalin zadzwoń 600 111 551 - WebGlobal\nMarzec 24, 2019\t0\tprzez Specjalista Marketingu\nW domowym gronie po tak stosunkowo krótkim okresie, spółka posiada obecnie dużo stałych, ufających tej nazwie klientów.\nJest pionierem wśród pożyczek internetowych. Właścicielem marki LendOn jest firma Creamfinance sp. z o. o. mająca i takie firmy jak Extraportfel i Efino. Całe one dają szybkich pożyczek przez internet.\nOferta LendOn skierowana jest do klientów w wieku od 21 do 70 lat. Warunki otrzymania dotacje są przystępne dla większości wnioskodawców oraz dokładnie określone. Jakość oferuje standardowe pożyczki do kwoty 6 000 złotych. Największą kwotę mogą jednak otrzymać tylko stali klienci. Drugie osoby mające z pomocy LendOn mogą starać się o darmową pożyczkę z RRSO wynoszącym 0% w skrajnej kwocie 3 000 złotych. Firma słynie jeszcze z pięknych promocji, które regularnie pojawiają się na jej cesze internetowej.\nNajmniejsze zobowiązanie z urzędu pożyczki w LendOn to 100 złotych. Termin spłaty ma z pięciu do maksymalnie czterdziestu pięciu dni. W sukcesu innej pożyczki, użytkownik może myśleć już o wyższą kwotę, która będzie stopniowo wzrastać z dowolnym innym razem, gdy osoba odnajdzie się w biedzie i dobierze produkt finansowy oferowany przez markę LendOn. Każdą pożyczkę można refinansować. Stanowi ostatnie odpłatna forma przedłużenia okresu spłaty nawet o trzydzieści dni. Refinansowanie polega na udzieleniu tzw. pożyczki refinansującej przez jednego z kolegów marki LendOn.\nZłożenie poglądu na części lendon. pl odnosi się z koniecznością przeprowadzenia kontroli i oceny zdolności kredytowej wnioskodawcy. Można więc spowodować na dwa rodzaje. Sposób ważny to szybkie sprawdzenie rachunku bankowego za pomocą bezpłatnej usługi Instantor. Inny rób to przelanie kwoty 0, 01 zł na konto wybrane przez pożyczkodawcę. Opłata weryfikacyjna jest każdorazowo zwracana.\npamiętać całe 21 lat lecz jednocześnie nie przekraczać 70-tego roku życia,\nzniżki na raty i regularne promocje dostępne na części internetowej – lendon. pl


Wiadomo, skąd BNP weźmie miliardy - Poradnik o Wielkiej Brytanii - Infolinia.org\nPoradnik -> Wielka Brytania -> Wiadomo, skąd BNP weźmie miliardy\nSzef Brytyjskiej Partii Narodowej Nick Griffin wyjaśnia, skąd weźmie gigantyczne pieniądze na odprawienie imigrantów do ich krajów. Pomysł 50 tys. funtów dla każdego, kto zdecyduje się na powrót, ma być finansowany z oszczędności uzyskanych z wstrzymania pomocy udzielanej przez Wielką Brytanię innym krajom oraz z zaprzestania „głupiej” walki z globalnym ociepleniem.\nPrzed tygodniem w wywiadzie udzielonym radiu BBC Nick Griffin zapowiedział, że Wielka Brytania powinna zatrzasnąć drzwi przed „polskimi hydraulikami i afgańskimi uchodźcami”. Jego zdaniem wyjątek powinni stanowić jedynie Irlandczycy – informuje gazeta „The Irish Post”.\nPrzywódca brytyjskich nacjonalistów udzielając wywiadu 4 programowi publicznego radia BBC powiedział miedzy innymi: – Jesteśmy najbardziej przeludnionym państwem w Europie. Jeśli mówimy o polskich hydraulikach czy afgańskich uchodźcach, drzwi powinny zostać zamknięte, ponieważ Wielka Brytania jest pełna.\nGriffin wyjaśnił również, jak chce zrealizować zapowiedź, że każdy imigrant, który dobrowolnie zgodzi się opuścić UK, dostanie w formie rekompensaty 50 tys. funtów. Pieniądze na ten cel mają pochodzić z pomocy, jakiej UK udziela zagranicy, oraz z tego, co „rząd marnuje na różne głupie strategie zapobiegania zmianom klimatycznym”.\nZe słów szefa BNP wynika też, że przedstawiciele jednej mniejszości mogą w przypadku wygranej BNP spać spokojnie. – Nie zamierzamy zatrzaskiwać drzwi przed Irlandczykami, ponieważ jak uważamy, są oni częścią Wielkiej Brytanii i mają pełne prawa, żeby tu przybywać – powiedział Griffin.\nJak się okazuje, ten szczególny wyraz sympatii do mieszkańców sąsiedniej wyspy nie za bardzo przypadł im jednak do gustu. – Nie podoba nam się wizja „Białej Brytanii” rysowanej nam przez British National Party. Kiedy w latach 50. przyjeżdżaliśmy do UK wspólnie z mieszkańcami Indii Zachodnich, na miejscu czekały na nas tablice z napisami „Nie dla Irlandczyków, Czarnych i psów” – przypomniał przewodniczacy Federacji Irlandzkich Stowarzyszeń Jennie McShannon.\nZajęcie dla osób znających języki obce


Redakcja 11 sierpnia 2020, 9:39 (aktualizacja)\nPrzed nami apogeum Nocy Perseidów 2020, czyli noc spadających gwiazd nazywana także deszczem Perseidów. Już dziś będzie można zaobserwować na niebie rój Perseidów. Gdzie i o której podziwiać spadające gwiazdy?\nPerseidy są okruchami skalnymi komet z kosmosu, które wchodząc w ziemską atmosferę spalają się, a ślad takiego procesu obserwujemy na niebie jako krótkotrwały, szybki błysk. Najwięcej Perseidów możemy obserwować w pierwszej połowie sierpnia. Na niebie pojawia się wtedy najpopularniejszy rój meteorów, które nazywamy Perseidami. Ich nazwa wzięła się stąd, że meteory zdają się wybiegać z konstelacji Perseusza. Niektóre z meteorów są zbyt duże i spadają na Ziemię jako meteoryty.\nPERSEIDY 2020: KIEDY NOC SPADAJĄCYCH GWIAZD? NOC PERSEIDÓW: GDZIE OGLĄDAĆ\nNoc Perseidów (maksimum roju Perseidów) w 2020 roku przypada na noce z 11 na 12 sierpnia i 12 na 13 sierpnia (wtorek-środa i środa-czwartek). Wtedy „spadające gwiazdy” będą najlepiej widoczne, warto więc wziąć aparat i udać się w miejsce oddalone od sztucznego światła.\nPrzewiduje się, że idealną godziną, by rozpocząć seans z nocą spadających gwiazd w Polsce jest okres od około godziny 21:00 aż do świtu. To właśnie wtedy przypada maksimum Perseidów 2020, inaczej nazywane również jako apogeum Perseidów.\nGDZIE OGLĄDAĆ PERSEIDY 2020 W NOC PERSEIDÓW?\nPunktem wyjścia będzie Gwiazdozbiór Perseusza, ponieważ to z jego strony będą pojawiać się Perseidy 2020. Najlepiej usiąść bądź położyć się w miejscu, gdzie nie ma świateł. Najlepiej udać się gdzieś poza miasto, tam, gdzie zanieczyszczenie świetlne jest małe.\nDo obserwacji spadających gwiazd nie musisz mieć nawet specjalistycznego sprzętu. Jednak żeby zobaczyć perseidy jest jeden warunek niezależny od ciebie – niebo musi być bezchmurne.\nMacie jakieś sprawdzone miejscówki do obserwowania spadających gwiazd w Lublinie i okolicach? Czekamy na Wasze propozycje w komentarzach poniżej artykułu.\ndeszcz meteorytów noc perseidów noc spadających gwiazd perseidy rój Perseidów spadające gwiazdy


Czy ktoś zacznie nawoływać do " Pax Europaea"? - blog kemir\n26.04.2022 3664 2\nW czasach, gdy rozsądek zdaje się opuszczać zachodnie kancelarie i europejskie redakcje prasowe, gdy zbiorowa antyputinowska histeria zdaje się zastępować głęboką refleksję i nieuchronną polityczną reakcję, kiedy Polska zdaje się wyrywać na pierwszą linię frontu wojny z Rosją, warto przypomnieć o pewnym słowie, o którym wszyscy nie tyle chyba zapomnieli, co nie chce im to słowo przejść przez gardło. To słowo brzmi: Pokój, Pax Europaea (łac.: pokój europejski; od historycznego Pax Romana). Co prawda papież Franciszek, chyba jako jedyny z ważnych ludzi na świecie wzywa i nawołuje do pokoju, ale za to mu się obrywa, jest mocno krytykowany i tylko chyba szacunek do Jego Świątobliwości nie pozwolił nazwać go "ruską onucą".\nCzytając, czy też oglądając media, w których roi się od podżegaczy wojennych trzeba sobie zadać pytanie, komu i dlaczego na nastrojach wojennych zależy? Nie będę odkrywczy, jeżeli napiszę, że każda wojna to wielki biznes, przy czym istnieje zależność - im większa wojna, tym większy biznes. Przykładem umiejętnego wykorzystania wojny do budowy imperium finansowego może być rodzina Rothschildów. Założyciel potęgi rodziny, Mayer Amschel, początkowo skupiał się na handlowaniu monetami i luksusowymi towarami, jednak na naprawdę dużą skalę jego biznes rozkręcił się podczas Rewolucji Francuskiej i wojen napoleońskich, kiedy Rothschild uczestniczył w handlu bronią, bawełną, wełną, szmuglowaniu pieniędzy. Dziś bezsprzecznie największymi beneficjentami wojen są koncerny zbrojeniowe. Wszelkie konflikty napędzają zapotrzebowanie na broń, a to gwarantuje kontrakty dla firm, takich jak Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman, czy Raytheon. We współczesnych konfliktach lista firm, które węszą w nich interes jest coraz dłuższa. Zaopatrywanie wojsk jest interesem idealnym, o czym przekonały się podczas wojny w Iraku takie koncerny jak Bechtel, KBR, Blackwater czy Halliburton. Po każdym konflikcie pozostaje pogorzelisko, które trzeba uprzątnąć. I w tym momencie wchodzą firmy, które zajmują się utylizacją niewybuchów, likwidacją składów broni. Takie niszowe firmy, jak Environmental Chemical Corporation, która na wojnie w Iraku i Afganistanie zarobiła 1,5 mld dolarów, z pewnością zacierają ręce, gdy w jakiejś części świata robi się gorąco.\nNo i zrobiła się całkiem długa lista firm... amerykańskich. Przypadek? Napiszę klasykiem: nie sądzę. Faktem jest także, że Stany Zjednoczone wydają więcej pieniędzy na zbrojenia niż kolejne 15 najmocniej uzbrojonych państw razem wziętych. O skali wydatków na cele wojenne świadczą liczby. W 2008 r. Pentagon co pięć sekund wydawał więcej pieniędzy w Iraku, niż przeciętny Amerykanin zarabia w ciągu całego roku. Ale biznes musi nie tylko się zgadzać, ale przynosić zyski. Jedynym sposobem na zysk jest... wojna. Stąd wniosek, że z wojny na Ukrainie USA ma potężny interes finansowy, a skoro tak, to niewątpliwie Stanom Zjednoczonym na tej wojnie zależy, a nawet więcej: USA jest zainteresowane wojną jak najdłużej trwającą. I jak najbardziej rozległą, przy założeniu, żeby była ona jak najdalej od granic amerykańskiego mocarstwa.\nTyle biznes. A polityka? Warto przypomnieć kilka faktów. Kto był agresorem w Serbii, Libii, Iraku, Syrii i Afganistanie. Z "sukcesami", które znamy...? Jakby nie patrzeć, wychodzi na to, że USA. Dziś wszyscy płaczą nad losem Ukrainy, ale ci sami płaczkowie oklaskiwali bombardowanie nieszczęsnej Serbii, niesłusznie oskarżonej o ludobójstwo. Zbrodnicze bombardowanie małego kraju, który nikogo nie zaatakował, trwało 78 dni. Samoloty NATO wykonały 38 000 lotów, które zakończyły się licznymi błędami i ofiarami wśród ludności cywilnej. Gdy Putin nie zgadza się, by Ukraina stała się wysuniętą bazą NATO na granicach Rosji, to nikt nie raczy zauważyć, że jest to dokładnie to samo, czego odmówił Kennedy w 1962 roku, gdy Chruszczow chciał zainstalować swoje rakiety nuklearne na Kubie. Nikt też nie zadaje pytania, dlaczego Ukraina nigdy nie przyznała autonomii prorosyjskiemu Donbasowi, co prawdopodobnie zapewniłoby pokój w tej części świata, chociaż do tego zobowiązywały Porozumienia Mińskie.\nWarto też przypomnieć wygasły już Traktat o Przyjaźni, Współpracy i Partnerstwie między Ukrainą i Federacją Rosyjską. Z punktu widzenia interesów Rosji istotny był artykuł 6, w którym strony zobowiązywały się powstrzymywać od jakichkolwiek działań lub poparcia dla takowych, gdyby były one skierowane przeciwko drugiemu krajowi podpisującemu Traktat. Ukraina i Rosja gwarantowały sobie, że nie dopuszczą, aby ich terytorium była wykorzystana ze szkodą dla bezpieczeństwa partnera. Co prawda - jak wspomniałem - Traktat przestał obowiązywać dokładnie 31 marca 2019 roku, ale w tej klasycznej umowie "coś za coś" widać wyraźnie, że Rosja bardzo mocno kładła nacisk na neutralność militarną Ukrainy. Ten nacisk przejawia się także w innych porozumieniach dwu i wielostronnych. Kijów i Moskwa są związane Kartą Narodów Zjednoczonych oraz Aktem Końcowym KBWE odnośnie wzajemnego respektowania integralności terytorialnej, a także wciąż obowiązującą umową dotyczącą nawiązania stosunków dyplomatycznych z 1992 roku. Neutralność militarna Ukrainy to klucz do zrozumienia tej wojny w ogóle i można niemal ze 100 procentową pewnością założyć, że gdyby ten warunek został spełniony, Rosja powstrzymała by się od agresji. Obecność na Ukrainie licznej grupy oficerów Pentagonu i specjalistów od biologii, na pewno w utrzymaniu pokoju nie pomogła.\nUdostępnij Udostępnij Lubię to! Skomentuj290\tNapisz notkę Obserwuj notkę Zgłoś nadużycie


Najprostszym sposobem na szybkie otrzymanie pozwolenia na budowę domu jest poproszenie o pomoc przy załatwianiu formalności profesjonalną pracownię architektoniczną. Ścisła współpraca z takim biurem projektowym przyniesie nam same korzyści i całość procedury zostanie pozytywnie zakończona o wiele szybciej niż się spodziewaliśmy. Odwiedzając po raz pierwszy pracownię architektoniczną powinniśmy mieć w świadomości, że staniemy przed wyborem jednego z dziesiątek tysięcy projektów domów jednorodzinnych. Oczywiście dobrej klasy architekt będzie w stanie nieco okroić ofertę na podstawie naszych wskazówek. W ogóle to dobrze byłoby, gdybyśmy mieli w głowie przynajmniej zarys naszego wymarzonego domu. Jeśli chodzi o technologię budowlaną, to na dzień dzisiejszy najlepszym wyborem wydaje się oczywiście budownictwo ekologiczne. Taki wybór jest podyktowany nie tylko względami ekonomicznymi, lecz także ochroną otaczającego nas środowiska naturalnego. W zakresie usług pracowni architektonicznej jest także wykonanie zamówienia na indywidualny projekt domu jednorodzinnego. Na złożenie takiego zlecenia decydują się jednak tylko i wyłącznie osoby najbogatsze, i którym nie zależy na szybkim wykonaniu projektu. W zakresie usług pracowni architektonicznej znajdują się także projekty aranżacji domowych wnętrz.


Marek Falenta został wydany Polsce. Biznesmen jest w drodze do kraju - o2 - Serce Internetu\nSąd wydał zgodę na wydanie Marka Felenty do Polski (East News, Maciej Luczniewski)\nZobacz także: Zobacz także: Michał Kamiński o TVP: brutalna szczerość\nza co biednego człowieka chcą zamknąć.... Za to że niektórym otworzył oczy jakich mamy polityków? Mam nadzieję, że Duda go ułaskawi... Wałęsa i Kwaśniewski nie takich przestępców ułaskawiali.... No ale jeśli zrobi to Duda, to dopiero się opozycja obruszy jaki to mamy upadek praworządności...\nciekawe dlaczego polityków nie posadzili , bo widze że kozła ofirnego maja , załoze sie o 1000pln że jak to zawsze sie dzieje nie doczeka konca odsiadki , zapewne popełni samobójstwo odcinajac sobie głowe lub etc ,\nChłop ryzykował życie żeby zdemaskować zło, teraz sam idzie za to siedzieć gdzie go wykończą zła POplecznicy\ndo mamra za pokazanie prawdy?????????????????????/\nJak w polsce zapanuje demokracja to Szydło, jarek, antoni, morawiecki i ta inna szarańcza bedzie miala dożywocie\nCiekawe na jakim etapie PiS go załatwi. Pewnie biedak "sam się otruje"...\nJest szukany w europie a od Szydło dostanie jeszcze nagrodę.\nPisowiec chowający się przed więzieniem.\nza kraty z gno,,,,\nNieważne kogo podsłuchiwał, ważne jest to że złamał prawo i powinien za to ponieść konsekwencje.


zwierzęta – Strona 2 z 2 – FaktyKielce24.pl\nMająca siedzibę w Kieleckim Parku Technologicznym firma Cabiomede wypuściła na rynek ultralekkie, dopasowane do indywidualnych potrzeb wózki inwalidzkie dla zwierząt. Nowatorskie rozwiązanie ma ułatwić właścicielom czworonogów opiekę nad nimi.\nUwaga właściciele psów! Na kieleckim Uroczysku ktoś rozrzuca trutkę na zwierzęta. To głównie kawałki mięsa i wędliny z włożonymi do środka kawałkami szkła oraz innymi substancjami chemicznymi – informuje TVP3 Kielce.\nNietypowa interwencja buskich policjantów. Patrole zaangażowały się w poszukiwania zagubionego psa. Poprosiła ich o to mieszkanka miasta. Telefonując pod numer alarmowy zasugerowała bu mundurowi podczas swoich patroli zwrócili uwagę czy gdzieś nie błąka...\nMniejsze ryzyko nadwagi i otyłości, wyższa odporność i lepszy rozwój – to tylko niektóre korzyści, jakie daje wychowywanie się dziecka z psem lub kotem. Zwierzę może być równie dobrym przyjacielem co rodzeństwo....\nTrzymał psa w worku. Interweniowała policja\nCzujność sąsiadów uchroniła dwa psy przed dalszym cierpieniem na kieleckich Herbach. Mieszkańcy zauważyli, że właściciel czworonogów trzyma je w niewłaściwych warunkach. Szczeniaka schował… w worku.


Oficjalny Serwis Bydgoszczy - Irena Sendlerowa została patronką wyjątkowej szkoły\nIrena Sendlerowa została patronką wyjątkowej szkoły\nopublikowano 2018-10-11 przez st, ostatnia modyfikacja 2018-10-11 14:04\nW czwartek 11 października w Wojewódzkim Szpitalu Dziecięcym, w którym funkcjonuje Zespół Szkół nr 33 odbyła się uroczystość nadania imienia Ireny Sendlerowej. Szkoła uświadamia chorym dzieciom, że pobyt w szpitalu może wiązać się nie tylko z przykrymi doznaniami, ale także dobrą zabawą i nauką.\nSzkoła działa w środowisku szpitalnym. Praca nauczycieli pozostaje w zgodzie z przyjętym procesem leczenia dziecka, a Rada Pedagogiczna systematycznie współpracuje z rodzicami. Założeniem wyjściowym i kierunkowym do podejmowania działalności edukacyjno-wychowawczej jest zawsze przyjęty program leczenia, w zgodzie z którym pozostają działania szkół.\nSzkoła daje możliwość kontynuacji nauki szkolnej, pomaga w adaptacji do warunków szpitalnych, pomaga odreagować stres i napięcie związane z hospitalizacją, wspomaga proces leczenia, a także ułatwia powrót do szkoły macierzystej. Dyrekcja i administracja Zespołu Szkół nr 33 mieści się gościnnie w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej przy ulicy Curie-Skłodowskiej 4. Ze względu na specyfikę to nie uczniowie przychodzą do szkoły, lecz szkoła do uczniów.\n• Wojewódzki Szpital Dziecięcy\n• Wojewódzki Szpital Zakaźny\n• Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza\nW uroczystości nadania imienia Szkole Podstawowej nr 52 oraz XIX Liceum Ogólnokształcącego w imieniu prezydenta wzięła udział jego zastępczyni, Iwona Waszkiewicz. Na ręce Izabeli Maciejewskiej, dyrektor szkoły przekazała list oraz upominki dla dzieci.\nIrena Stanisława Sendlerowa z domu Krzyżanowska, ps. „Jolanta” (ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 tamże) – polska działaczka społeczna i charytatywna, członkini PPS i kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom („Żegoty”). Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu.\nWłaśnie Order Uśmiechu, przyznawany przez dzieci, był dla niej najważniejszym wyróżnieniem, obok listu od Ojca Świętego Jana Pawła II i tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Zresztą od tytułów, medali i odznaczeń (a było ich wiele) wolała na przykład, żeby jakaś szkoła nosiła jej imię. Pierwsza była w Niemczech, w Polsce jest ich kilkadziesiąt. Jeszcze przed śmiercią Sendlerowej ufundowano nagrodę jej imienia "Za naprawianie świata" dla nauczycieli, którzy uczą i wychowują w duchu tolerancji.Od początku II wojny światowej zaangażowała się w niesienie pomocy Żydom. W październiku 1943 została aresztowana przez Gestapo, jednak „Żegocie” udało się ją uwolnić. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką w jednym z powstańczych punktów sanitarnych na Mokotowie. Po wojnie pracowała w opiece społecznej i średnim szkolnictwie medycznym. Przez długie lata jej działalność podczas okupacji była nieznana.


I C 36/20 - Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie\nOpublikowano: LEX nr 3102339\nWyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 7 września 2020 r. I C 36/20\nPrzewodniczący: Sędzia Przemysław Jagosz.\nSąd Okręgowy w Olsztynie - I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 7 września 2020 r., w Olsztynie, na rozprawie, sprawy z powództwa A. P. i W. P. przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. o ustalenie oddala powództwo o ustalenie nieważności zawartej między stronami umowy o kredyt hipoteczny z dnia 8 lutego 2008 r., nr k.h./ (...).\nPowodowie żądali ustalenia, że umowa o kredyt hipoteczny, jaką zawarli z pozwanym Bankiem w dniu 8 lutego 2008 r., jest nieważna, a ewentualnie, zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kwoty 57 692,45 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 listopada 2019 r. (wezwanie do zapłaty odebrane 12 listopada 2019 r. z 7 dniowym terminem zapłaty k. 51) do dnia zapłaty.\nW uzasadnieniu wskazali, że:\na) zawarli z pozwanym umowę kredytu indeksowanego do waluty szwajcarskiej jako konsumenci,\nb) umowa zawiera postanowienia niedozwolone w zakresie § 2 ust. 2 i § 7 ust. 1, w których zastrzeżono dla pozwanego prawo do jednostronnego i niczym nieograniczonego kształtowania kursu waluty szwajcarskiej służącej do określenia wysokości zobowiązań stron,\nc) skutkiem zastrzeżenia niedozwolonych postanowień powinno być ich wyeliminowanie z umowy, a ponieważ określają one główne świadczenia stron umowa nie nadaje się do wykonania, co powoduje niemożność jej wykonania i upadek,\nd) umowa jest nadto nieważna, gdyż takie ukształtowanie postanowień waloryzacyjnych narusza istotę stosunku prawnego, jakim jest umowa kredytu, wobec czego umowa jest sprzeczna z art. 58 § 1 i art. 3531 Kodeksu cywilnego (k.c.) oraz art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe,\ne) gdyby jednak uznać umowę za ważną, wyeliminowanie postanowień niedozwolonych skutkowałoby uznaniem, że strony łączy umowa kredytu w walucie polskiej poddanego oprocentowaniu według wskazanego w niej wskaźnika LIBOR,\nf) przy takim ujęciu aktualizuje się roszczenie ewentualne o zwrot kwot nadpłaconych przez powodów w toku dotychczasowego wykonania umowy; otrzymali bowiem w ramach kredytu 202 000 zł, a spłacili 31 392,55 CHF (112 902,83 zł) kapitału kredytu oraz 15 551 CHF (50 143,64 zł) tytułem odsetek, zatem więcej niż byliby obowiązani, przy czym dokładne wyliczenie w tym zakresie wymaga opinii biegłego.\nPozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, zaprzeczając, aby którekolwiek z postanowień umowy miały charakter niedozwolony, gdyż zostały sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nadto żądanie powodów nosi znamiona nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) i nie zasługuje na ochronę.\n(odpowiedź na pozew i dalsze pisma procesowe)\n1. Powodowie i pozwany Bank podpisali umowę kredytu hipotecznego z dnia 8 lutego 2008 r. (umowa k. 14-19).\n3. Umowa została podpisana na podstawie wniosku kredytowego, w którym kwotę wnioskowanego kredytu (wraz z prowizją) powodowie oznaczyli w walucie polskiej (200 000 i 2 000 PLN), a jako walutę kredytu wskazali walutę szwajcarską (CHF) z okresem 360 miesięcy spłaty (k. 141).\n4. Przy składaniu wniosku powodowie podpisali oświadczenie, że są świadomi ryzyka związanego z możliwością zmiany oprocentowania w przypadku zmiany stopy referencyjnej, od której było uzależnione oprocentowanie kredytu, a nadto oświadczenie, że przedstawiono im oferty kredytów w walucie polskiej oraz indeksowanego do waluty obcej, a zdecydowali się na wybór kredytu indeksowanego, mając świadomość ryzyka związanego z możliwością niekorzystnej zmiany kursu walut, w sposób powodujący podwyższenie kwoty kredytu, odsetek i rat wyrażonych w złotych; jednocześnie potwierdzili, ze zapoznali się z symulacją kosztów w przypadku niekorzystnej zmiany kursu (por. oświadczenia k. 215-216).\n5. W umowie powodowie potwierdzili otrzymanie regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. i zapoznanie się z nim (§ 1.1).\n6. Zgodnie z umową Bankudzielił powodom kredytu w kwocie 202 000 zł (PLN) na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (§ 2.1).\n7. W § 2.2. wskazano, że kredyt jest indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia kredytu lub jego transzy, z zastrzeżeniem, że zmiany kursów walut w okresie kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty.\n8. Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i stanowiące sumę stałej marży oraz stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy, zaś zmiana oprocentowania miała następować w cyklu kwartalnym i przyjmować wartość z ostatniego dnia roboczego ostatniego miesiąca poprzedzającego kolejny kwartał kalendarzowy (§ 6).\n9. Okres spłaty kredytu ustalono na 360 miesięcy w ratach obejmujących malejącą cześć odsetkową i rosnącą część raty kapitałowej (§ 7.2).\n10. Spłata kredytu miała następować w PLN z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (§ 7.1.)\n11. Spłata kredytu miała następować przez obciążenie rachunku powodów w pozwanym Banku (§ 7.3).\n12. Ani w umowie zasadniczej, ani w regulaminie, który stanowił do niej załącznik nie zdefiniowano Tabeli Kursów, jak również nie wskazano sposobu ustalania kursów służących do określania zobowiązań stron umowy.\n13. W § 5 umowy zawarto oświadczenie powodów, że wraz z wnioskiem kredytowym otrzymali pismo "Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej" i zapoznali się z nim (por. także treść informacji wskazanej w pkt 4 wyżej - k. 215-216).\n14. Ani przed, ani po zawarciu umowy powodów nie informowano o sposobie ustalania kursów walut w ramach wymienionej wyżej "Tabeli" (por. zeznania powodów k. 511v i nast.).\n15. Kredyt w kwocie 202 000 zł został uruchomiony 27 lutego 2008 r.\n16. Jego spłata odbywała się przez obciążanie rachunku powodów w pozwanym Banku wyłącznie w walucie polskiej.\n17. Do dnia 27 września 2019 r. z tego tytułu pobrano z rachunku powodów kwotę 112 902,83 zł tytułem spłaty rat kapitału kredytu oraz kwotę 50 143,64 zł tytułem spłat rat w części odsetkowej, tj. łącznie 163 046,47 zł.\n18. Zgodnie z § 8 umowy powodowie mogli dokonywać wcześniejszej spłaty kredytu za wcześniejszą dyspozycją ze wskazaniem, czy ma ona skrócić okres kredytowania z zachowaniem miesięcznych rat, czy też ma zmniejszyć wysokość miesięcznych rat z zachowaniem okresu kredytowania.\n19. W § 8.4 regulaminu wskazano, że w przypadku kredytu w walucie obcej kredytobiorca może zastrzec w umowie, że Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do której kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w ofercie Banku. W § 3.1 i 2 regulaminu wskazano jednak, że kredyt jest udzielany w PLN, może natomiast być indeksowany kursem waluty obcej.\n20. W toku postępowania powodowie oświadczyli, że akceptują i znają możliwe konsekwencje upadku umowy, tj. obowiązek zwrotu całej kwoty, jaką uzyskali faktycznie od Banku, co najmniej w części niepokrytej dotychczasowymi wpłatami (por.k. 512).\n1. Przedmiotem głównego roszczenia powodów było ustalenie nieważności umowy kredytu zawartej z pozwanym Bankiem, zaś przedmiotem roszczenia ewentualnego - aktualizującym się na wypadek nieuwzględnienia żądania dotyczącego nieważności umowy - zwrot nadpłaty, do jakiej miało dojść w wyniku stosowania przez Bank niedozwolonych postanowień umownych i potrącania z rachunku bankowego powodów większych kwot niż te, które byłyby rzeczywiście należne na poczet spłaty kredytu po wyeliminowaniu tych postanowień - potrąceń dokonanych do dnia 27 września 2019 r.\n2. Twierdzenie o nieważności umowy powodowie wywodzili z faktu zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji kwoty kredytu do waluty szwajcarskiej i związanych z tym przeliczeń kwoty wypłaconej i spłacanej, które to kursy pozwany mógł kształtować dowolnie, a czego skutkiem umowa jest sprzeczna z prawem i zasadami współżycia społecznego.\n3. Podstawą do roszczenia ewentualnego było natomiast twierdzenie o nadpłacie, jaka potencjalnie powstałaby w toku dotychczasowej spłaty kredytu, przy założeniu, że umowa zachowuje ważność, lecz zostałyby z niej wyeliminowane niedozwolone postanowienia umowne dotyczące indeksacji do waluty szwajcarskiej. W ocenie powodów wskutek takiej eliminacji umowa stałaby się umową o kredyt udzielony w walucie polskiej i oprocentowany według zmiennej stopy składającej się ze stałej marży i zmiennej stopy bazowej LIBOR (3M).\n4. Ponieważ roszczenia wskazane wyżej zostały sformułowane jako ewentualne, rozstrzygać należało o nich w kolejności wynikającej z pierwszeństwa, najpierw o żądaniu ustalenia nieważności, a dopiero w dalszej kolejności i wyłącznie w przypadku oddalenia tego żądania - o żądaniu zwrotu nadpłaty.\n5. Dostrzec w tym miejscu trzeba, że wszystkie roszczenia wywodzone były z tożsamej podstawy faktycznej, tj. twierdzenia o niedozwolonym charakterze postanowień umowy w zakresie indeksacji do waluty szwajcarskiej.\n6. W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności rozważyć należało, jaki jest charakter umowy podpisanej między stronami i czy wskazywane przez powodów postanowienia miały charakter niedozwolony.\n7. Zasadnicze postanowienia umowy w ocenie Sądu spełniają przesłanki z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia) i pozwalają na uznanie jej za umowę kredytu bankowego. Znane są bowiem strony umowy, kwota i waluta kredytu (202 000 PLN), cel, na jaki został udzielony (zakup prawa do lokalu), zasady i termin jego spłaty (360 rat miesięcznych, kapitałowo-odsetkowych), wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marża i zmiennej stopy bazowej) oraz inne niezbędne warunki wynikające z art. 69 ust. 2 powołanej ustawy.\n8. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej przez przeliczenie wysokości sumy kredytowej wypłaconej w walucie polskiej na walutę obcą, ustalenie rat spłaty w walucie obcej i następnie przeliczanie wartości konkretnych spłat dokonywanych w walucie polskiej na walutę obcą i odpowiednie do tego określanie wysokości pozostałego do spłaty zadłużenia w tej właśnie walucie (CHF).\n9. Art. 3581 § 2 Kodeksu cywilnego (k.c.) wprost przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się przy tym, że w omawianym przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca (por. wyroki SN w sprawie I CSK 4/07, I CSK 139/17, uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 339/06).\n10. Zważywszy, że wniosek kredytowy dotyczył kredytu w walucie polskiej, zaś postanowienia umowy i regulaminu (stanowiącego jej integralną część) wyraźnie wskazują, że Bankudziela kredytu w złotych polskich (por. § 2 umowy, § 2 pkt 19, § 3.1, § 5.16.2 regulaminu), a jego spłata następuje również w tej walucie przez potrącenie należnych rat z rachunku powodów, nie ulega wątpliwości, że strony zamierzały zawrzeć umowę kredytu bankowego w tej właśnie walucie.\n11. Umowa stron zawiera zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego, i stanowi jej w pełni dopuszczalny oraz akceptowany przez ustawodawcę wariant, o czym świadczy nadto wyraźne wskazanie tego rodzaju kredytów (indeksowanych i denominowanych) w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75b prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r.\n12. Jest nadto dopuszczalna na podstawie art. 3531 k.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.\n13. Jej istota polegała bowiem na stworzeniu przez Bank możliwości wykorzystania przez powodów określonej kwoty pieniędzy w walucie polskiej z obowiązkiem zwrotu w określonym czasie jej równowartości wyrażonej przez odniesienie do miernika w postaci kursu waluty szwajcarskiej, czyli z zastosowaniem tzw. indeksacji.\n14. Nie był to zatem w żadnej mierze kredyt udzielany w walucie obcej, niezależnie od tego, a w jaki sposób, z jakich źródeł i w jakiej walucie pozwany pozyskiwał środki na wypłacenie powodom kwoty kredytu. Bez znaczenia w tym kontekście pozostawał również zapis regulaminu, który dopuszczał w przypadku takiego kredytu zastrzeżenie przez kredytobiorcę, że rata spłaty będzie pobierana z rachunku w walucie, do której kredyt jest indeksowany, o ile taki rachunek jest dostępny w ofercie Banku (§ 8 ust. 4 regulaminu). Postanowienie to nie zmieniało bowiem faktu, że wypłata kredytu była realizowana w PLN, a dotyczyło wyłącznie możliwości spłaty w innej walucie.\n15. Ryzyko zmiany kursu waluty przyjętej jako miernik wartości świadczenia z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron - w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, a tym samym obniżając wysokość wierzytelności Banku z tytułu spłaty kapitału kredytu w stosunku do kwoty wypłaconej.\n16. W konsekwencji trudno uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej była sprzeczna z prawem (zwłaszcza, że art. 69 prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2011 r. wprost wspomina o tego rodzaju kredytach) lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża obie strony.\n17. Dodać trzeba, że powodowie mieli możliwość oceny tego ryzyka, gdyż potwierdzili otrzymanie stosownej informacji w tym zakresie. Wyłącznie w ich gestii pozostawało natomiast, czy się z nią zapoznali. Nie ulega natomiast wątpliwości, że stworzono im możliwość oceny skutków związanych z takim ryzykiem.\n18. Nie ma również przeszkód, by strony w umowie określiły sposób ustalania kursu dla uniknięcia wątpliwości na tym tle w toku wykonywania umowy. Zamieszczenie postanowień w tym zakresie samo w sobie nie narusza zatem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, ani nie jest sprzeczne z naturą zobowiązania kredytowego.\n19. Ustalony w umowie z konsumentem sposób ustalania kursu waluty indeksacyjnej przyjmowanego do rozliczeń umowy może natomiast być przedmiotem oceny, czy nie stanowi postanowienia niedozwolonego.\n20. Zgodnie z art. 3851 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszając jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, co w szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem "wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść", przy czym uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona wymagałoby wykazania, że "konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego", a "konkretny zapis był z nim negocjowany" (por. wyrok SA w Warszawie z 14 czerwca 2013 r. w sprawie VI ACa 1649/12 - wyrok SA Warszawa z dnia 14 czerwca 2013 r., z 15 maja 2012 r. w sprawie VI ACa 1276/11, wyrok SA w Poznaniu z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie I ACa 232/11).\n21. W związku ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), zajętym w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 na tle wykładni dyrektywy 93/13/EWG, i podtrzymanym tam poglądem dotyczącym natury klauzul wymiany (indeksacyjnych), które wprowadzając do umów kredytowych ryzyko kursowe, określają faktycznie główny przedmiot umowy (pkt 44 powołanego wyroku), należy przyjąć, że postanowienia w tym zakresie podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie (art. 3851 § 1 zd. drugie k.c.)\n23. Nie było sporu między stronami, że powodowie zawierali umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 221 k.c.\n24. Przechodząc do oceny postanowień wskazywanych przez nich jako niedozwolone postanowień § 2.2 i § 7.1 umowy, wskazać trzeba, że były zawarte w umowie zasadniczej w zakresie wskazania kursu waluty indeksacji, jaki miał być przyjmowany do rozliczenia umowy - ustalenia wysokości kredytu w walucie obcej po jego wypłacie w walucie polskiej i zaliczania spłat w walucie polskiej na raty w walucie obcej. Zapisy dotyczące rozliczeń znajdowały się również w regulaminie opracowanym przez pozwanego.\n25. Wskazane zapisy przewidywały, że wysokość zobowiązania powodów będzie wielokrotnie przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej. Kwota kredytu wypłaconego w PLN miała zostać przeliczona na CHF według kursu kupna tej waluty opublikowanej w bliżej nieokreślonej tabeli obowiązującej w Banku. Następnie raty potrącane w PLN z rachunku powodów miały być przeliczane na CHF według kursu sprzedaży publikowanego w tak samo niezdefiniowanej tabeli.\n26. Bezspornie mechanizm (konkretny sposób) ustalania kursu nie został opisany w żaden sposób ani w umowie, ani w regulaminie.\n27. Oznacza to, że Bank miał swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej.\n28. Nie ulega wątpliwości, że umowa stron została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez Bank. Powodowie mogli wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej im odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, natomiast nie uzgadniano z nimi wszystkich pozostałych postanowień, w szczególności nie uzgadniano tego, czy mogą skorzystać z innego kursu waluty niż przyjmowany przez pozwanego. Oznacza to, że pozostałe postanowienia, podobnie jak postanowienia regulaminu (stanowiącego wszak integralną część umowy), nie były uzgodnione indywidualnie z powodami w rozumieniu art. 3851 § 1 i 3 k.c.\n29. W tym zakresie zbędne było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wnioskowanych przez Bank w odpowiedzi na pozew. Żaden z nich nie uczestniczył bowiem przy zawieraniu umowy między stronami, zatem nie miał wiedzy o rodzaju i zakresie przekazywanych im informacji. Żaden z nich nie mógłby zatem potwierdzić, że powodów poinformowano, że mogą negocjować każde postanowienie umowy i regulaminu. Z zeznań powodów natomiast jasno wynika, że takich propozycji lub informacji o takiej możliwości im nie przedstawiano.\n30. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, stanowiącej narzędzie waloryzacji kredytu i wyznaczającej wysokość zobowiązania powodów względem pozwanego, zostały w przypadku umowy stron uzgodnione indywidualnie. Indywidualnego uzgodnienia nie stanowi również przedstawienie przez zawarciem umowy jej projektu i regulaminu, skoro nie towarzyszy temu możliwość ich negocjacji (uzgodnienia), a stworzenia powodom takiej możliwości Bank nie wykazał.\n31. Ponieważ powodowie wskazywali, że te postanowienia są niedozwolone, należało rozważyć, czy - skoro dotyczą głównego przedmiotu umowy - są wystarczająco jednoznaczne i czy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów.\n32. Wskazane postanowienia odwołują się do tabeli pozwanego Banku, której nie zdefiniowano w żaden konkretny sposób i co do której nie wskazano, w jaki konkretnie sposób jest ustalana i jak ustalane są umieszczone tam kursy walut. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie zakresu tych postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorcy. Trudno zatem uznać, aby były wystarczająco jednoznaczne.\n33. Ponownie podkreślić należy, że kwestionowane postanowienia wskazywały na dwa rodzaje kursów - kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu w walucie indeksacyjnej po jego wypłacie w walucie polskiej oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości środków pobieranych z rachunku powodów w PLN z przeznaczeniem na pokrycie kolejnych rat spłaty wyrażonych w walucie indeksacyjnej.\n34. Ponieważ sposób ustalania tych kursów nie został określony w umowie, oznacza to, że mogły być one wyznaczane jednostronnie przez Bank.\n35. Na tle tak ukształtowanych postanowień dotyczących kursu waluty, która ma być miernikiem waloryzacji (przeliczania) zobowiązań wynikających z umowy umów kredytu bankowego, utrwalony jest już pogląd, że mają one charakter niedozwolony, gdyż są "nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron" (por. uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo). Wysokość kredytu w walucie obcej, na którą ma być przeliczony po wypłacie w walucie polskiej, a następnie wysokość, w jakiej spłaty w walucie polskiej będą zaliczane na spłatę kredytu wyrażonego w walucie obcej, zależy bowiem wyłącznie od jednej ze stron umowy.\n36. W ocenie Sądu przyznanie sobie przez pozwanego we wskazanych postanowieniach jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powodów w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy (art. 3852 k.p.c. - por. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r. w sprawie III CZP 29/17). Takie rozwiązania dawały bowiem Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na powodów całego ryzyka wynikającego ze zmiany kursów waluty indeksacyjnej i pozostawiały mu całkowitą swobodę w zakresie ustalania wysokości ich zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu.\n37. Bez znaczenia w tym kontekście pozostaje fakt, że w § 8.4 regulaminu przewidziano możliwość zastrzeżenia w umowie, że Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do której kredyt jest indeksowany (czyli bez przeliczania według swojego kursu kwoty wpłaconej w PLN), o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku.\n38. To bowiem, czy rachunek w danej walucie jest dostępny i jak długo będzie dostępny, nadal pozostawało wyłącznie w gestii Banku, czyli tylko jednej ze stron umowy.\n39. Nie ma też znaczenia, czy z przyznanych w umowie możliwości Bank korzystał w toku jej wykonywania.\n40. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym bez znaczenia pozostaje sposób wykonania umowy stron w tym zakresie. Zgodnie z art. 3852 k.c. ewentualna abuzywność postanowień umowy podlega badaniu na datę jej zawarcia z uwzględnieniem towarzyszących temu okoliczności i innych umów pozostających w związku z umową objętą badaniem (por. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r. w sprawie III CZP 29/17).\n41. Skoro zatem dla oceny abuzywności zapisów umowy istotny jest stan z daty jej zawarcia, to bezzasadne było prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku wykazania, jak umowa była wykonywana, jak pozwany ustalał swoje kursy i czy miały one charakter rynkowy, względnie ustalanie, jaki byłby kurs rynkowy, ewentualnie jakie rachunki miał w swojej ofercie w tym okresie. Okoliczności te pozostawały nieistotne dla oceny, czy postanowienia umowy stron miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 k.c., wobec czego wnioski w tym zakresie pominięto. Bez znaczenia było również, w jaki sposób pozwany pozyskiwał środki na udzielenie kredytu, w jaki sposób je księgował i jak funkcjonował oraz funkcjonuje na rynku, a nadto jak byłaby sytuacja, gdyby powodowie zaciągnęli inny rodzaj kredytu. Powodowie nie zawarli bowiem innej umowy, a wskazane okoliczności w żadnej mierze nie były objęte umową stron. Z tych przyczyn pominięto wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodów, które miałyby dotyczyć tych okoliczności (z zeznań świadków i opinii biegłego), zaś niektóre z dokumentów dołączonych do odpowiedzi na pozew uznano za nieistotne i niewymagające odniesienia (prywatne opinie).\n42. Podsumowując tę część rozważań, w ocenie Sądu wskazane wyżej postanowienia umowy dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) nie zostały uzgodnione indywidualnie z powodami i kształtowały ich zobowiązania w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 k.c., a w związku z tym nie wiążą powodów, co dotyczy w szczególności § 2.2 i § 7.1 umowy oraz § 8.3 regulaminu, ale również innych zapisów dotyczących stosowania kursów waluty szwajcarskiej (np. w przypadku przewalutowania po wypowiedzeniu umowy, czy wcześniejszej spłaty - § 9.4, § 10.4 i 5 regulaminu).\n45. Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy 93/13/EWG dokonaną przez TSUE w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18:\na) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy (którą implementowały do polskiego porządku prawnego przepisy art. 3851 i nast.k.c.), skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje,\n46. Wyraźnie wskazać przy tym trzeba, że ani prawo unijne, ani prawo polskie nie wymaga, aby w związku z zastrzeżeniem klauzuli abuzywnej konsument bezwzględnie uzyskał możliwość powołania się na nieważność całej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie C-453/10, Jana Pereničova i Vladislav Perenič przeciwko SOS financ spol. sr.o., ZOTSiS 2012/3/I-144, pkt 33).\n47. Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie.\n48. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a CHF był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie (przy wysoce wątpliwym założeniu, że skutki te nie są związane z istotą umowy stron - por. art. XLIX przepisów wprowadzających kodeks cywilny), to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w CHF po wypłacie kredytu.\n49. Z tej przyczyny zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, jaka byłaby wysokość zobowiązań z umowy przy przyjęciu innych wskaźników niż przyjęte w umowie, wobec czego wniosek pozwanego w tym zakresie pominięto (o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego).\n51. W ocenie Sądu po wyeliminowaniu wskazanych postanowień umowa stron nadal może być wykonywana bez zmiany charakteru jej głównego przedmiotu. Głównym przedmiotem umowy kredytu jest bowiem zobowiązanie banku do udostępnienia kredytobiorcom na czas oznaczony kwoty środków pieniężnych na ustalony cel i zobowiązanie kredytobiorcy do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu (art. 69 pr. bank.).\n52. W przypadku umowy stron, po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych, nadal znana jest kwota i waluta kredytu (wyrażona wszakże w PLN), cel kredytu, okres i termin spłaty, wysokość prowizji oraz oprocentowanie (suma marży i stopy bazowej).\n53. Taka umowa w pełni odpowiada cechom umowy kredytu wskazanym w art. 69 pr. bank., jest zgodna z zasadą swobodnego kształtowania stosunków umownych i w żaden sposób nie narusza zasad współżycia społecznego.\n54. W ten sposób jednocześnie osiągnięty jest cel przepisów art. 3851 k.c. i dyrektywy 93/13/EWG, wyłożony przez TSUE i zakładający wyeliminowanie z umowy wyłącznie postanowień niedozwolonych z zachowaniem umowy, o ile nie zmienia to jej głównego charakteru w rozumieniu przepisów krajowych (czyli de facto art. 69 pr. bank.).\n55. Nie jest przy tym uzasadnione przyjęcie poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego w sprawie V CSK 382/18, że wyeliminowanie ryzyka kursowego (będące skutkiem eliminacji niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji i przekształcenia kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR) jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp, czy wariant umowy kredytu, co z kolei oznacza po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością).\n56. Po pierwsze, powtórzyć trzeba, że uznanie postanowień umowy za niedozwolone, co do zasady ma prowadzić jedynie do ich usunięcia z umowy, a jej nieważność (bezskuteczność) powstaje tylko wówczas, gdy nie ma możliwości jej utrzymania.\n57. Po drugie, jak zresztą wskazano w uzasadnieniu przywołanego wyroku SN, przy ocenie skutków eliminacji klauzul niedozwolonych z umowy nie powinno sięgać się do domniemanej woli (zamiaru) stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.).\n58. Ocena, czy umowa o taki kredyt może być utrzymana, wymaga zatem ustalenia, czy jej elementy konstrukcyjne po wyeliminowaniu postanowień niedozwolonych nadal mieszczą się w jej zasadniczym typie, pozwalającym na przyjęcie, że może być wykonywana jako umowa o kredyt bankowy.\n59. Jak natomiast już wskazano, eliminacja postanowień dotyczących kursów wymiany, nie zmienia zasadniczych postanowień, których esencją - zgodną z art. 69 pr. bank. - jest umożliwienie powodom skorzystanie z kredytu udzielonego przez pozwanego, z obowiązkiem spłaty w określonym czasie, przy ustalonym oprocentowaniu.\n60. Ponownie zaznaczyć trzeba, że podstawowym celem przepisów art. 3851 i nast.k.c. oraz dyrektywy 93/13/EWG jest wyłącznie niestosowanie postanowień niedozwolonych, a umowa powinna nadal obowiązywać bez jakichkolwiek innych zmian, o ile jest to prawnie możliwe (por. uzasadnienie wyroku SN z 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16 i powołane tam orzecznictwo, w tym wyrok TSUE sprawie C-453/10 - pkt 33 oraz przywoływany wyżej wyrok TSUE w sprawie C-260/18).\n61. Skoro umowa po takim zabiegu nadal spełnia wszelkie niezbędne cechy umowy kredytu, nie sposób uznać aby była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, a co więcej jej główne cechy spełniają założenia stron, których celem było zawarcie umowy o kredyt w walucie polskiej, spłacany w walucie polskiej i przy zastosowaniu niższego oprocentowania.\n62. Bez znaczenia jest przy tym, że to niższe oprocentowanie wyznaczane jest przy pomocy wskaźnika odnoszącego się do kursu waluty innej niż waluta kredytu. Strony mogą bowiem zastosować dowolny wskaźnik, byle jego istota nie sprzeciwiała się naturze umowy kredytowej, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Żaden przepis ustawy nie sprzeciwia się zastosowaniu wskaźnika LIBOR do ustalenia jednego z elementów stopy oprocentowania kredytu; nie sposób też w ocenie Sądu uznać, aby jego stosowanie było sprzeczne z naturą umowy kredytu bankowego lub jakimikolwiek zasadami współżycia społecznego. Bez znaczenia jest przy tym, jakimi przesłankami kierował się Bank, przyjmując w swoim wzorze taki właśnie wskaźnik oraz to, że bez mechanizmu indeksacji do waluty obcej nie zawarłby umowy o takiej treści, gdyż - jak wskazywano wcześniej - nie są to okoliczności istotne dla ustalenia sankcji związanych z abuzywnością innych postanowień umowy.\n63. Skoro umowa stron nadal może być wykonywana jako umowa kredytu bankowego po wyeliminowaniu spornych postanowień, powództwo o ustalenie jej nieważności podlegało oddaleniu, jako pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Na marginesie wskazać trzeba tylko, że w ocenie Sądu powodowie mieli przewidziany w art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) interesprawny w wystąpieniu z takim żądaniem, niezależnie od tego, że jednocześnie wystąpili z żądaniem zapłaty, które w ocenie pozwanego jako żądanie dalej idące, eliminuje interesprawny powodów w żądaniu ustalenia nieważności umowy.\n64. Interesprawny powodów polegał na tym, że w istocie domagali się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia łączącego ich z pozwanym stosunku prawnego w przypadku wyeliminowania niektórych postanowień regulujących jego treść. W świetle przytoczonego wyżej orzecznictwa TSUE i SN oraz analizowanych w nim przepisów prawa europejskiego i polskiego, skutkiem eliminacji takich postanowień nie zawsze musi być upadek całej umowy, gdyż co do zasady powinna ona obowiązywać dalej w zmienionej treści. W przypadku umowy długoterminowej, jaką jest umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn (np. z tytułu zaległych rat, wskutek wypowiedzenia umowy, dokonania nadpłaty), zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddalenie żądania zapłaty na tle umowy kredytu, nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. Takie możliwości daje natomiast rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nieważności lub nieistnieniu stosunku prawnego, jakim jest umowa kredytu, wskutek jej upadku spowodowanego następczym powołaniem się przez kredytobiorcę - konsumenta na niedozwolony charakter niektórych jej zapisów.\n65. Oddalenie żądania ustalenia nieważności umowy czyni zbędnym rozważania, czy to żądanie - jak twierdził pozwany - byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, aktualizowało natomiast konieczność rozstrzygnięcia o żądaniu zapłaty.\n66. Sąd dostrzega jednak znaczące rozbieżności w judykaturze i doktrynie prawa dotyczące umów kredytów indeksowanych i denominowanych oraz znaczenia wykładni dokonanej w wyroku TSUE w sprawie C-260/18 dla oceny skutków zawarcia w takich umowach klauzul niedozwolonych (por. uzasadnienie przytoczonego wyżej wyroku SN w sprawie V CSK 382/18).\n67. Przed rozstrzygnięciem o roszczeniu zgłoszonym jako ewentualnie zasadne byłoby zatem prawomocne przesądzenie kwestii ważności umowy po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych.\n68. Rozstrzygnięcie o roszczeniu ewentualnym wymaga bowiem dalszych ustaleń dotyczących prawidłowego określenia rat kredytu z uwzględnieniem treści umowy, jaka pozostaje w mocy po eliminacji mechanizmu indeksacji, czyli przy przyjęciu, że umowa ma charakter umowy kredytu w walucie polskiej oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej. Jeżeli strony nie dojdą do porozumienia w tym zakresie, będzie to wymagało opinii biegłego, który wyliczy wysokość należnych w takim wypadku rat oraz potencjalną nadpłatę dokonaną przez powodów, jaka powstała wskutek pobierania przez pozwanego z rachunku wskazanego do obsługi kredytu kwot wyższych niż rzeczywiście należne. Konieczne będzie również rozważenie charakteru tych nadpłat.\n69. W tym kontekście należy zauważyć, że wniesienie powództwa o roszczenia główne i ewentualne na wypadek nieuwzględnienia roszczeń głównych, stanowi szczególny przypadek kumulacji roszczeń (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 października 2013 r., III CZP 58/13, oraz przywołane tam orzecznictwo dotyczące charakteru roszczeń ewentualnych, m.in. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 28 października 2008 r., I PZ 25/08).\n70. Co do zasady w przypadku kumulacji roszczeń możliwe jest wydanie wyroku częściowego, dotyczącego tylko niektórych z nich (art. 317 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego - k.p.c.).\n71. W ocenie Sądu, jeżeli roszczenia główne i ewentualne są sformułowane na takiej samej podstawie faktycznej, a do rozstrzygnięcia nadaje się część tych roszczeń, które według kolejności ich rozstrzygania podlegają oddaleniu, zaś dalsze żądania ewentualne wymagać będą dalszych czynności dowodowych, w pełni uzasadnione jest wydanie wyroku częściowego w zakresie roszczenia zgłoszonego jako główne. W przypadku zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia, sąd drugiej instancji zawsze może uwzględnić powództwo i zmienić charakter wyroku z częściowego na końcowy, co zdezaktualizuje potrzebę orzekania o żądaniach ewentualnych. W przypadku oddalenia środka odwoławczego nadal aktualna będzie natomiast potrzeba rozstrzygnięcia o dalszych żądaniach ewentualnych.\n72. Jak już wskazywano, zarówno żądanie główne, jak i ewentualne, mają wynikać z faktu zamieszczenia w umowie stron postanowień niedozwolonych, czyli z tej samej podstawy faktycznej. Wynika to z przekonania powodów, że skutkiem zamieszczenia tych postanowień jest nieważność umowy, zaś w przypadku kolejnych żądań - przekonanie, że skutkiem tego jest co najmniej wyeliminowanie tych postanowień i konieczność innego rozliczenia umowy.\n73. W świetle uwag sformułowanych wyżej możliwe jest zatem wydanie wyroku częściowego co do roszczenia głównego.\n74. Uwzględniając wskazane wyżej rozważania, na podstawie art. 316 k.p.c., wyrokiem częściowym oddalono zatem żądanie ustalenia nieważności umowy stron, nie znajdując podstaw faktycznych i prawnych do jego uwzględnienia.\n75. Po uprawomocnieniu się tego rozstrzygnięcia zaktualizuje się natomiast potrzeba przeprowadzenia dalszych czynności procesowych zmierzających do rozstrzygnięcia o żądaniu ewentualnym.


Prosty onboarding i wdrożenie systemu FlexiClosig w chmurze\nZamknięcie okresu księgowego\nUzgadnianie sald księgowych\nDla Głównego Księgowego\nSpółka giełdowa przeprowadziła projekt mający na celu poprawę efektywności procesu zamknięcia miesiąca księgowego w ramach Grupy Kapitałowej. Projekt miał na celu z jednej strony standaryzację działań w ramach Grupy (około 14 spółek) oraz takie zsynchronizowanie tych działań, które umożliwiłoby przygotowanie bez opóźnień skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Projekt został zakończony przygotowaniem dokumentacji, której częścią były listy kontrolne czynności realizowanych w ramach zamknięcia oraz map procesów.\nWdrożenie zmian w organizacji odzwierciedlającej wypracowane podejście wymagało zmian w dotychczasowej organizacji prac w księgowości oraz nowego rozpisania odpowiedzialności za realizację zadań w obszarze zamknięcia miesiąca. Pojawił się problem w jaki sposób skoordynować realizację poszczególnych zadań w ramach zamknięcia miesiąca we wszystkich spółkach tak, żeby zapewnić z jednej strony kompletność wykonania oraz terminowość. Manualna koordynacja była trudna do zrealizowania biorąc pod uwagę liczbę spółek oraz listę zdefiniowanych zadań przekraczających liczbę 150 czynności.\nSystem FlexiClosing wpisał się w wymagania i potrzeby Klienta oraz samo wdrożenie zostało przeprowadzone w krótkim czasie. System FlexiClosing jest rozwiązaniem chmurowym dedykowanym do koordynacji cyklicznych działań księgowych z szczególnym uwzględnieniem procesu zamknięcia miesiąca.\nPo podpisaniu umowy z Klientem dedykowana platforma FlexiClosing została uruchomiona w chmurze i udostępniona Klientowi. Na pierwszym warsztacie omówiono podejście do realizacji prac wdrożeniowych oraz plik konfiguracyjny. Pierwsza konfiguracja systemu odbywa się za pomocą pliku konfiguracyjnego Excel, który uzupełnia Klient, a następnie dane wprowadzane są do systemu i testowane. Plik konfiguracyjny budowany był przez Klienta w oparciu o przygotowaną w procesie optymalizacji procesu zamknięcia miesiąca listę kontrolną wraz z odpowiedzialnościami i zakładanymi datami realizacji. Cały proces od otrzymania danych od Klienta do gotowej parametryzacji trwał dwa tygodnie. Po tym czasie spotkaliśmy się na kolejnym warsztacie w ramach, którego potwierdzona została konfiguracja oraz przygotowany plan szkoleń dla administratorów i użytkowników. System FlexiClosing był gotowy do wdrożenia operacyjnego po miesiącu od rozpoczęcia prac wdrożeniowych.\nPełna kontrola nad złożonym procesem zamknięcia miesiąca\nFlexiClosing zapewniło Klientowi pełną kontrolę nad realizacją złożonego procesu zamknięcia miesiąca dla 14 spółek. Firma mogła zrezygnować z manualnego monitoringu procesu za pomocą maili i excela. Dzięki zastosowaniu standardowego dla całej Grupy systemowego szablonu procesu zamknięcia miesiąca możliwe jest monitorowanie wszystkich realizowanych zadań księgowych oraz koordynacja tych zadań przez osoby nadzorujące proces z wykorzystaniem FlexiClosing. Klient może na bieżąco przeglądać statusy realizacji zadań dla każdej ze spółek. Opóźnienia mogą być szybko zidentyfikowane, co umożliwia wprowadzenie działań zaradczych tak, żeby minimalizować potencjalne ryzyko przesunięcia terminu zamknięcia ksiąg.\nDodatkową korzyścią dla zespołu księgowego jest wsparcie FlexiClosing dla każdego z uczestników procesu w postaci alertów i automatycznych maili generowanych przez system. Dzięki temu przy tak złożonym procesie księgowi odpowiedzialni za realizację zadań mają pewność, że żadne z przypisanych zadań nie zostało pominięte oraz ich realizacja została przeprowadzona zgodnie z obowiązującym harmonogramem.\nSprawniejsza komunikacja w zespole\nPraca zdalna spotęgowała już istniejące problemy w skoordynowaniu prac zespołu księgowego. Brak możliwości bezpośredniej komunikacji spowodowało konieczność upewniania się, że wszystkie prace zostały wykonane zgodnie z listami kontrolnymi. Wzrosła liczba maili oraz kontaktów potwierdzających, że prace są zrealizowane. FlexiClosing szybko rozwiązał tę nieefektywność. Dzięki informacji o statusach zadań oraz możliwości dodawania do nich komentarzy cały zespół posiada wiedzę, na którym etapie procesu się znajduje. Ma wgląd, które zadania powiązane zostały już zrealizowane, ile zadań zostało zakończonych a ile jeszcze jest do wykonania, żeby zamknąć księgi w wyznaczonym czasie.\nZapraszamy do kontaktu, jeżeli chciałbyś dowiedzieć się więcej na temat korzyści dostarczanych przez narzędzie FlexiClosing oraz poznać metodykę naszej pracy w projektach doskonalenia procesu zamknięcia miesiąca!\nFlexiClosing © 2021. Wszystkie prawa zastrzeżone.


Elektronika polska: internet i oprogramowanie – Polska elektronika stoi na wysokim poziomie. Zobacz oprogramowanie, komputery i testy blogowe. Internetowe sklepy oraz systemy.\nHome » Elektronika polska: internet i oprogramowanie\nElektronika polska: internet i oprogramowanie\nPolska elektronika, oprogramowanie i komputery mają się tak dobrze, jak nigdy dotąd. Powstaje bardzo wiele nowoczesnych firm, a istniejące rozwijają skutecznie swoją działalność. Dzięki dużemu zainteresowaniu wśród ludzi będących potencjalnymi nabywcami tych instrumentów można cieszyć się wzrostami celów, a jednocześnie uzyskać satysfakcjonujący każdego szefa wynik. Ten optymizm podziela wielu przedsiębiorców z branży wysokich technologii, a znajduje on odzwierciedlenie w zwiększaniu wydatków na badania i rozwój oraz na marketing.\nTo samo dotyczy zagranicznych koncernów, które otwierają w naszym kraju swoje filie i przedstawicielstwa i produkują elektronikę wysokiej jakości, taką jak wzmacniacze, systemy audio, czy komputery. Robią to zarówno firmy z Unii Europejskiej, w tym z najpopularniejszych Niemiec, którzy doceniają kunszt polskiego inżyniera, elektronika i informatyka, oraz kwalifikacje pracowników, ale także popularni są u nas Chińczycy, Koreańczycy i Japończycy, którzy traktują Polskę jako „bramę do Europy”. Kunszt polskiego wytwórstwa dzięki temu jest znany w całym świecie i zdobywa popularność poza granicami naszego kraju. Nawet jeżeli na produkcie jest informacja, że wytworzono go na przykład w Niemczech, to w praktyce jest tak, że wiele podzespołów i tak produkuje się w Polsce i nie można by go wytworzyć bez udziału naszej fabryki, a nawet naszych projektantów. Tak, ponieważ otwiera się tutaj centra badawcze i rozwojowe, a tutejsi pracownicy pracują nad zupełnie nowymi rozwiązaniami, zarówno jeśli chodzi o oprogramowanie, jak i o hardware.\nWielką rolę w tym pełnią sklepy internetowe, które można łatwo tworzyć i które dostarczają zamówione produkty wprost do domów kupujących. Dzięki wielu znakomitym systemom oraz szablonom, budowa własnego sklepu internetowego jest łatwa, przyjazna i można wykonać ją już w piętnaście minut. Wystarczy tylko wybrać dobry system i już jesteśmy w domu. Na tej stronie opiszemy również najlepsze systemy zarządzania treścią oraz sklepami internetowymi, pozwalające każdemu menedżerowi IT i właścicielowi firmy, dobudować do istniejącej, tradycyjnej sieci sprzedaży własny sklep online. Jak pokażemy nie jest to skomplikowane i mogą tego dokonać nawet osoby, które do tej pory nie miały dużego doświadczenia w obsłudze własnych systemów e-commerce. Znakomite możliwości łączenia tych systemów z tradycyjnymi możliwościami sprzedaży, sprawią, że obsługa będzie nie tylko łatwa i efektowna, ale jednocześnie przyniesie duże korzyści osobom które zdecydują się na podjęcie takiej formy działalności.\nZobacz przewodnik po polskim oprogramowaniu, komputerach i sklepach i dowiedz się, jak skutecznie poruszać się po naszym rodzimym rynku zaawansowanych technologii.


Strona główna Aktualności 16.06.2016 23:37\nSpora część prezentacji inaugurującej konferencję deweloperską Apple poświęcona została nowościom w mobilnym systemie Apple, a tutaj z kolei ważnym aspektem są aktualizacje komunikatora iMessages. Zapowiadanych zmian jest sporo, w większości jednak zdają się one upodabniać komunikator Apple do facebookowego Messengera. Korporacja Marka Zuckerberga nie pozostaje jednak bezczynna i sama postanowiła zaktualizować swoją aplikację.\nO zmianach poinformowano już oficjalnie. Będą one widoczne już na pierwszy rzut oka, gdyż istotnie wpływają na sam interfejs głównego panelu aplikacji. Doczekał się on bowiem podziału na sekcje, które według założeń mają ułatwić użytkownikom rozpoczęcie rozmowy.\nPierwszą sekcję będzie stanowiła lista rozmów z użytkownikami, z którymi za pomocą Messengera kontaktowaliśmy się jako ostatnimi. Będzie to standardowa lista pozwalająca na podgląd najnowszej wiadomości. NIżej widoczna będzie druga sekcja, w której znajdziemy użytkowników dodanych do ulubionych – ci będę reprezentowani jedynie w formie niewielkiego zdjęcia profilowego.\nPonadto Messenger na iOS-a ma się także lepiej dostosowywać do bieżących wydarzeń, gdyż także komunikator, a nie tylko już sama aplikacja Facebooka, będzie informował o tym, który ze znajomych obchodzi danego dnia urodziny. Wystarczy jedno pacnięcie, by przejść do konwersacji i złożyć życzenia. Co ważne i wygodne, z każdego menu będzie można teraz także przejść za pomocą przycisku widocznego w górnym lewym rogu do ekranu głównego.\nOstatnie dwie sekcje będą stanowić kolejno lista użytkowników dostępnych online oraz pozostałe rozmowy. Trudno nie uznać zaprezentowanych właśnie nowości za reakcję na nadchodzącą wraz z iOS-em 10 aktualizację iMesages, z drugiej zaś strony samo skategoryzowanie rozmów i kontaktów wydaje się być stosunkowo mało adekwatne, gdy weźmie się pod uwagę efekciarskie zabiegi w komunikatorze Apple'a. Omawiana wersja trafi użytkowników już wkrótce, a najnowszą wersję Messengera na iOS-a (i nie tylko) znaleźć można w naszej bazie.


Leki przeciwbólowe, uzależnienie - psychoterapiagestaltlublin.pl\nUzależnienie od leków przeciwbólowych - czy jest możliwe?\nLekomania, czyli uzależnienie od leków, staje się coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, które dotyka wielu ludzi na całym świecie. Pojawia się tak jak inne nałogi – nagle, niepostrzeżenie, stąd trudno dotrzeć, kiedy faktycznie mamy do czynienia z prawdziwym problemem.\nLudzie mogą uzależniać się od rozmaitych rzeczy, które sprawiają im przyjemność bądź wywołują określony, pożądany przez nich stan w organizmie. Jeśli przyjmujemy leki w sposób niekontrolowany, to tak jak w przypadku alkoholizmu czy narkomanii, jesteśmy uzależnieni chemicznie. Świadczy to o chorobie przewlekłej, najczęściej wymagającej leczenia, gdyż może ona powodować poważne konsekwencje zdrowotne. Nadużywanie środków leczniczych wcale nie należy do rzadkich zjawisk. Statystyki wskazują, że w naszym kraju jest to zjawisko na wielką skalę. Znajdujemy się w czołówce krajów, gdzie kupuje oraz przyjmuje się leki bez recepty.\nDo najbardziej popularnych substancji, które są wykorzystywane w środkach farmakologicznych i powodują uzależnienie należą barbiturany, opioidy oraz benzodiazepiny. Na rynku leków dostępne są nieopioidowe środki przeciwbólowe, takie jak paracetamol, kwas acetylosalicylowy, a także niesteroidowe leki przeciwzapalne NLPZ. Druga grupa obejmuje opioidowe leki przeciwbólowe, zawierające jako główny składnik kodeinę. Obie grupy mogą prowadzić do rozwinięcia się nałogu, ale znacznie szybciej dzieje się to w przypadku opioidów. Osoby, które borykają się z dolegliwościami bólowymi mają wrażenie, że środki ogólnodostępne na pewno są bezpieczne. Tymczasem jest tak tylko wtedy, gdy zażywamy je zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na ulotce leków. Jeśli przyjmujemy leki w sposób niekontrolowany, możemy doprowadzić do rozwinięcia uzależnienia, a także zagrozić swojemu zdrowiu, a nawet życiu.\nW jaki sposób uzależnia się od środków przeciwbólowych?\nStosunkowo prosty jest mechanizm uzależnienia. Substancja aktywna, która znajduje się w danym leku, zaczyna wchodzić w interakcję z organizmem człowieka, zaczyna wpływać na jego procesy metaboliczne, i w konsekwencji staje się niezbędna dla ich przebiegu. Osoby, które próbują się leczyć na własną rękę, bez wsparcia lekarskiego, zazwyczaj zaczynają zwiększać ilości przyjmowanych środków. Na początku leczenie przynosi właściwe rezultaty, ale z biegiem czasu środek przestaje działać i pacjent sięga po większą jego dawkę. Najszybciej dochodzi do psychicznego uzależnienia się od leku. Człowiek borykający się z nałogiem ma przekonanie, że gdy nie zażyje środka przeciwbólowego, to dolegliwości bólowe powrócą. W przypadku leków przeciwbólowych rzadziej pojawia się uzależnienie fizyczne. Jego objaw to zazwyczaj niewłaściwa praca narządów wewnętrznych. W większości są to trudności z oddychaniem, zaburzenia rytmu serca bądź problemy z układem pokarmowym. Moment, w którym pojawia się nałóg jest kwestią indywidualną, u każdego wygląda to nieco inaczej. Tak samo jest z reakcją organizmów na tę samą substancję – reakcja ta może być zupełnie różna.\nKiedy jest największe ryzyko uzależnienia od środków przeciwbólowych?\nUzależnienie od środków przeciwbólowych jest zależne od kilku czynników:\n- wieku – najczęściej starsze osoby uzależniają się bardziej. Zauważono jednak również, że młodzi ludzie coraz częściej sięgają po różnego rodzaju środki, aby nie tyle zapobiegać dolegliwościom, co w celu możliwości lepszego, bardziej efektywnego wykonywania pracy – czyli swoistego dopingu,\n- epizodów depresyjnych,\n- uprzedniego zażywania leków psychotropowych,\n- stosowania narkotyków w młodym wieku.\nJak się odstawia leki przeciwbólowe?\nLeki przeciwbólowe dzielimy na dwie grupy: nieopioidowe oraz opioidowe. Ten podział jest niezwykle ważny w sytuacji, gdy mowa jest o zespole abstynenckim. Leki z grupy nieopioidowych środków przeciwbólowych, przyjmowane nawet stosunkowo długo i w sporych dawkach, nie powinny powodować klasycznego modelu odstawienia. Fizycznie ich odstawianie może powodować złudne odczuwanie bólu bądź nadwrażliwość bodźce bólowe. Tego rodzaju środki powodują zatem quasi zespół odstawienny, którego źródło leży raczej w naszej psychice.\nZnacznie większym problem stanowi odstawianie leków z grupy opioidowych środków przeciwbólowych. Wywołuje ono klasyczny model odstawienia, który może zagrażać nie tylko zdrowiu, ale nawet życiu osoby uzależnionej. Te środki, z powodu swojej specyfikacji chemicznej, bardzo szybko uzależniają zarówno psychicznie, jak i fizycznie, wywołując wiele objawów odstawiennych, do których należą m.in.: biegunka, dolegliwości bólowe, wymioty, wahania nastroju, agresja, lęk i wiele innych.\nCzy uzależnienie od leków podlega leczeniu?\nNajbardziej skuteczną formą leczenia uzależnienia od leków jest terapia uzależnień. Dla skuteczności leczenia niezwykle istotne jest jednak, aby osoba uzależniona potrafiła sama przed sobą przyznać się do swojego problemu i chciała szukać motywacji do zmian. Lekomanię można leczyć za pomocą terapii indywidualnej oraz grupowej. Chory otrzymuje wówczas pełne wsparcie zarówno od psychologa, jak i specjalisty psychiatry.\nZobacz także: Co powoduje uzależnienie od gier komputerowych?


Hotel Bon Accueil jest czołowego 2-gwiazdkowym obiektem położonym niedaleko BNP Tower, Mont Royal i Underground City.\nCentrum miasta jest w odległości 20-minutowego spaceru od hotelu. Stacja metra zarówno jak stacja metro Beaudry są niedaleko hotelu.\nHotel Bon Accueil udostępnia pokoje hotelowe wyposażone w indywidualną kontrolę parametrów klimatycznych, kuchenkę mikrofalową, telefon IDD, lodówkę i telewizję kablową. Pokoje mają prywatne łazienki posiadające prysznice, suszarki do włosów i bezpłatne przybory toaletowe.\nNajbliższy przystanek autobusowy jest w 150 metrach stąd. Hotel znajduje się w odległości 15 minut od lotniska Hubert z Liège.\nGoście mogą korzystać z takich udogodnień jak przechowywalnia bagażu i parking, jak również z całodobowej recepcji i usług sprzatania.\n21 Oranges Hotel Knights Zajazd Cordoba Hotel apartamentowy The Dalesman Country Zajazd River Sands Holiday Apartament Maria Bonita Hotel Palace Hotel Hotel Euro Hotel Brunssummerheide Hotel apartamentowy Copacabana, Lindo E Confortavel Apto Com Garagem Apartament Sofo Hotel Complex Astra Hotel Ghl 93 Hotel Muslim Hotel Jelica Pensjonat Silver Beach Hotel Chc Athina & Spa Ośrodek wypoczynkowy Balos Beach Hotel Amanzi Termal Apart Hotel apartamentowy Riu Merengue All Inclusive Hotel Theophano Imperial Hotel Akrathos Beach Hotel Grand Paradise Playa Dorada Hotel Tusan Beach Ośrodek wypoczynkowy Dit Evrika Beach Club Hotel Marriott Marquis City Center Hotel Alfonso Xiii Hotel


Pajęczno mBank, Pajęczno Kredyt, mBank Pajęczno\nPajęczno to miasto posiadające ponad 6719 mieszkańców.\nmBank Pajęczno – Umożliwi Państwu wzięcie dowolnego kredytu oraz innych formalności bankowych, bez wychodzenia z domu i szukania banku a wszystko to za pomocą internetu mBank to bank nowoczesny wystarczy złożyć wniosek przez internet a nasz konsultant się z Państwem umówi na rozmowę i pomoże załatwić wszystkie formalności dla mieszkańców (Pajęczno i okolice).\nKredyt gotówkowy Pajęczno również możesz uzyskać bez wychodzenia z domu, wszystko odbywa się telefonicznie, mBank działa tak aby skrócić czas otrzymania pożyczki gotówkowej do minimum, po złożeniu wniosku przez internet doradca mBanku skontaktuje się z tobą, pomoże wypełnić wszystkie wnioski niezbędne do otrzymania pożyczki gotówkowej.\n(kredyt hipoteczny Pajęczno) , (Pajęczno kredyt gotówkowy w mBanku), (kredyt samochodowy Pajęczno) mBank przydziela kredyty w różnych walutach.. Wybierając kredyt gotówkowy przez internet masz możliwość wybrania dowolnej waluty.\nPajęczno Kredyt mieszkaniowy mBank Pajęczno\nKredyt jest dostarczany bardzo szybko zazwyczaj przed upływem 2 tygodni dla mieszkańców miejscowości Pajęczno i okolic.\nDla mieszkańców Pajęczno bank mBank posiada wyjątkową ofertę kredytową taką jak:\nPromocje dostępne tylko przy składaniu wniosków przez internet dla mieszkańców Pajęczno i okolic. mBank Pajęczno Przyznaje kredyty dla wszystkich z miasta.