biologia roślin: histologia i biologia komórki - Asiunia - blog.ekologia.pl\nblog.ekologia.pl Blogerzy Asiunia biologia roślin: histologia i biologia komórki\nbiologia roślin: histologia i biologia komórki\nTagi: chloroplasty, etioplasty, chromoplasty, DNA, komórka\nNajprostszą jednostką budowy roślin jest komórka. Komórka roslinna to protoplast. Komórki roślinne obok aparatów Golgiego, rybosomów, jądra, mitochondriów, ma charakterystyczne dla siebie organella: plastydy tj. chloroplasty, etioplasty, chromoplasty, wakuole (wodniczki). Po kolei omówię roślinne organella, zacznę od jądra, czyli miejsca gdzie znajduje się materiał genetyczny. Jądro komórkowe otoczone jest podwójną bloną jądrową, wypełnioną kariolimfą. Znajduje się w nim materiał genetyczny wpostaci DNA i RNA oraz bialka histony i białka niehistonowe, tworzą one chromatynę. W jądrze są też enzymy replikacji DNA i RNA np. polimerazy RNA, enzymy naprawcze np. ligazy, helikazy. W czasie podziałów komórkowych chromatyna ulega kondensacji i spiralizacji do chromosomów. Następne ważne organella to plastydy, dzielimy je na aktywne czyli chloroplasty, zdolne do fotosyntezy i nieaktywne czyli niezdolne to barwne chromoplasty i bezbarwne np. leukoplasty. Chloroplasty zawierają chlorofil, zielony barwnik, niezbędny do procesu fotosyntezy. Chloroplasty otoczone są podwójną błoną białkowo - lipidową. Zewnętrzna blona otacza chloroplast, wewnętrzna jest pofałdowana i tworzy tylokaidy, które w chloroplastach granalnych układają się w struktury zwane tylokaidami gran, w bezgranalnych są tylokaidy stromy. Błona zewnętrzna przepuszcza jony, w błonie wewnętrznej odbywa się faza jasna fotosyntezy, w stromie odbywa się faza ciemna. Istnieje teoria, że chloroplasty powstały w wyniku endosymbiozy komórek eukariotycznych i sinic. W chloroplastach są enzymy fotosyntezy, chlorofil, karotenoidy, ksantofile, protochlorofilid (prekursor chlorofilu). Chromoplasty powstają z chloplastów po rozłożeniu chlorofilu jesienią. Mogą powstawać z innych plastydów i dają barwę kwiatom, korzeniom np. marchwi Daucus carota, owocom np. papryki Capsicum sp., pomidora Lycopersicon esculentum i liściom roślin chimer. Etioplasty to chloroplasty powstałe w ciemnościach, mają protochlorofilid. Zawieraja też ciała prolameralne, z których powstają błony tylokaidów. Leukoplasty nie maja chlorofilu ani tylokaidów, maja materiały zapasowe np. amyloplasty skrobię, proteinoplasty mają białka w postaci ziaren aleuronowych, lipidoplasty mają tluszcze. Wspólnymi cechami plastydów jest posiadanie własnego DNA, które koduje plastydowe RNA i część białek. rybosomy 70s - miejsca syntezy białka i plastotubule, czyli miejsca syntezy blon plastydowych, zwierające również produkty rozpadu tych błon.\nKolejnymi organellami występującymi w komórkach roślinnych są wakuole (wodniczki), które odpowiadają za turgor komórek. Gdy komórka ma duzo wody, wakuola wypełnia się nią i nadaje komórce turgor, wtedy komórki są sztywne i rosną, gdy jest sucho wakuola traci wodę, obkurcza się i komórka staje sie oklapnięta, traci sztywność. W wakuolach jest też zamykanie i detoksykacja lub usuwanie toksycznych substancji, które wejdą do komórki. Wakuole zawierają w soku komórkowym także barwniki np. nadające kolor liściom czerwonej kapusty Brassica oleracea var. capitata f. rubra. Wakuola otoczona jest podwójną błoną - tonoplastem i wypelniona sokiem komórkowym, w skład którego wchodzą białka np. enzymy detoksykacyjne, woda, barwniki oraz materiały zapasowe: skrobia i inne polisacharydy. W cytoplazmie są poliole odpowiedzialne za utrzymanie odpowiedniego stopnia osmozy między kompartymentami komórki, są to m. in. ksylitol, mannitol. W młodych komórkach jest wiele małych wodniczek, w starszych jest jedna duża.\nŚciana komórkowa jest kolejną cechą charakterystyczną dla świata roślin. Bakteryjna jest zbudowana głównie z peptydoglikanu (mureiny), roślinna jest z celulozy i hemiceluloz. Podstawą ściany komórkowej jest szkielet zbudowany z podjednostek celulozowych, którę łączą się w fibrylę elementarną. Fibryle łączą się w mikrofibryle, mikrofibryle łączą się w makrofibrylę. Pomiędzy jednostkami celulozy jest macierz (matrix), zawiera pektyny (polimery kwasu galakturonowego) i hemicelulozy (polimery kwasu glukoronowego), białka i wodę. Ilośc wody i białek jest różna w ścianie pierwotnej i wtórnej. Pierwotna ściana jest silnie uwodniona, zawiera mało celulozy, ma rozproszony układ mikrofibryli, jest jednowarstwowa, ma zdolność wzrostu. Wystepuje w tkankach merystematycznych, miękiszu i kolenchymie. Ściana komórkowa podlega procesom inkrostacji i adkrustacji, czyli wnikaniu i powlekaniu związkami chemicznymi. Inkrustacja to wnikanie związków organicznych i nieorganicznych między jednostki celulozowe. Adkrustacja to powlekani Związki chemiczne inkrustacji to alkohole, lignina, taniny, żywice, węglan wapnia i dwutlenek krzemu. Związki chemiczne adkrustacji to pochodne lipidów: kutyna, woski, które powlekają od zewnątrz i suberyna od środka oraz pochodne sacharydów: kaloza, śluzy, gumy. Wtórna ściana komórkowa ma 3 warstwy: S1, S2, S3. Ma kilkadziesiąt procent celulozy i uporządkowany układ fibryli, biegną one w różnych kierunkach co daje wytrzymałość, ale nie pozwala komórce rosnąć.\nDiktiosomy to organella syntezy pektyn i hemiceluloz.\nObok organelli typowych dla roślin w komórce roślinnej są też organella występujące u wszystkich eukariontów: aparaty Golgiego, mitochondria, rybosomy, lizosomy, szorstka i gładka siateczka śródplazmatyczna (reticulum endoplazmatyczne).\nW mitochondriach zachodzi proces trawienia komórkowego (utleniania glukozy do dwutlenku węgla i wody). Mitochondrium jest otoczone podwójną błoną plazmatyczną, wewnętrzna blona jest pofaldowana - tworzy grzebienie mitochondrialne. Organellum wypełnione jest macieżą (matrix), zawiera własne, mitochondrialne DNA, istnieje teoria, że mitochondria powstały przez wniknięcie bakterii do komórki eukariotycznej.\nAparat golgiego tworzy system cystern i pęcherzyków z pojedynczej błony, gromadzone są w nim związki chemiczne powstałe w reticulum endoplazmatycznym. Pęcherzyki z aparatu Golgiego uczestniczą w procesach endo i egzocytozy. Endocytoza, dzieli się na pinocytozę, gdy błona komórkowa wpukla się, otacza cząsteczkę, tworzy pęcherzyk, potem uwalnia zawartośc w komórce, a fragment błony przyłącza się do aparatu Golgiego, fagocytoza gdy błona uwypukla się i otacza cząsteczkę. Egzocytoza gdy od aparatu odchodzi pęcherzy, łączy się z błoną komórkową a otaczana cząsteczka idzie na zewnątrz. U roślin aparat bierze udział w tworzeniu ściany komórkowej. Pęcherzyki transportują składniki ściany na powierzchnię komórki i odkładają je tam.\nSiateczka śródplazmatyczna gładka to kompleks pojedynczych błon. Tu odbywa się metabolizm lipidów. Siateczka śródplazmatyczna szorstkia ma rybosomy, w nich jest translacja (przepisanie informacji z RNA na białko). Rybosomy mają własny rybosomalny RNA (rRNA)\nLizosomy otoczone są pojedynczą błoną, zawieraja enzymy rozkładające fragmenty błon bialkowo - lipidowych i rozkładające związki, które dostały się do komórki.\nPeroksysomy (mikrociałka) mają enzymy rozkładające wolne rodniki tlenowe. liściowe biorą udział w fotorespiracji (fotooddychanie zachodzi u roślin C3 przy niedoborze CO2), peroksysomy brodawek korzeniowych uczestniczą w przyswajaniu azotu. Glioksysomy są tylko u roślin wyższych, tu jest zamiana tłuszczów w cukry.\nCytoplazma podstawowa (cytozol) macież komórki, w niej zawieszone są organella, składa się z wody, bialek i jonów.\nCytoszkielet to sieć błon białkowo - lipidowych tworzących rusztowanie komórki. Budują go mikrotubule, mikrofilamenty i filamenty pośrednie.\nTkanki roslinne moga być twórcze (embrionalne) i stałe (dojrzałe), tkanki stałe to parenchyma (miękisz zasadniczy) i inne rodzaje miękiszu, kolenchyma (zwarcica), sklerenchyma (twardzica), ksylem, floem, otaczająca nadziemne organy epiderma, ryzoderma otaczająca najmłodszą część korzeni, fellem (korek) oraz tkanki i utwory wydzielnicze. Tkanki twórcze to kambium i merystemy. Tkanki są jednorodne (miękisz, zwarcica, twardzica, korek), zbudowane z jednego rodzaju komórek i niejednorodne (drewno, łyko, tkanki okrywające: kora pierwotna, peryderma) zbudowane z różnych rodzajó komórek. Tkanki tworzą układy tkankowe: twórczy, okrywający, chłonny, fotosyntetyzujący, przewodzący, spichrzowy, wydzielniczy, przewietrzający.\nUkład tkankowy twórczy to wierzchołki wzrostu pędu i korzenia. Są to miazga (kambium) i felogen (tkanka korkotwórcza). merystemy wierzchołkowe i merystemoidy, gruby komórek zdolnych do podziałów i różnicowania w tkankach stałych.\nUkład okrywający to w łodydze epiderma, skórka (pierwotny), korek, peryderma (wtórne), w korzeniu egzoderma.\nChłonny (absorbujący) to w korzeniu ryzoderma, czyli skórka korzeni z włośnikami, komórki przepustowe egzodermy, włoski chłonne pobierające wodę z rosy i deszczu, welamen korzeniowy (martwe komórki epifitów chłonące wodę z mgly i deszczu jak gąbka), ssawki pasożytów i półpasożytów. np. u jemioły Viscum sp.\nFotosyntetyzujący to każda tkanka z chloroplastami, chlorenchyma liścia (miekisz asymilacyjny), jej modyfikacje: miękisz palisadowy i gąbczasty.\nWzmacniający to kolenchyma, sklerenchyma, drewno i miękisz.\nPrzewodzący to drewno - cewki i naczynia, przewodzące wodę z solami mineralnymi z korzeni do liści i łodygi (transport apoplastyczny), martwe komórki drewna tworzą apoplast i łyko u roślin kwiatowych są rurki sitowe, u szpilkowych i niższych komórki sitowe (transport symplastyczny żywą tkanka). Transportują asymilaty z liści do łodygi i korzeni.\nSpichrzowy to tkanka miękiszowa w centrum walca osiowego, miękisz kory pierwotnej w łodydze, promienie rdzeniowe (zespoły komórek ułożonych promieniście w poprzeg łodygi, miękisz drewna i łyka, miękisz spichrzowy, miękisz w kłączach, cebulach, bulwach, nasionach, bielmie, liścieniach zarodka u motylkowatych Papilionaceae,\nPrzewietrzający to miękisz powietrzny (aerenchyma), przestwory międzykomórkowe, aparaty szparkowe epidermy.\nWydzielniczy to włoski i zespoły komórek, wytwarzające związki chemiczne, które wydzielają na zewnątrz lub zostawiają w komórkach np. parzące włoski pokrzywy Urtica sp. Włoski są żywe (maja protoplast) i martwe (protoplast zanika, zostają puste ściany komórkowe).\nTkanki roślinne to: tkanka wzmacniająca, miękiszowa, merystematyczna, przewodząca i okrywająca. Tkanki dzielimy na twórcze: merystemy i stałe: okrywająca, przewodząca i miękiszowa. Komórki tkanki merystematycznej mają duże jądra i dużą zdolnośc podziałową. Duża aktywność mitotyczna. Jądro położone jest w środku komórki, ściana ko orkowa jest cienka i pierwotna, cytoplazma jest silnie zabarwiona i gęsta. Blaszki środkowe mają pktynian wapnia. Blaszki oddzielają dwie nowe komórki. Cytoszkielet uczestniczy w podziałach komórkowych. Mikrotubule tworzą wrzeciono podziałowe (fragmoplast). Pęcherzyki aparatu Golgiego układają się obok siebie tworząc przegrodę pierwotną. Po mikrotubulach i mikrofilamentach transportowane są składniki ściany komórkowej.\nTkanka wzmacniająca - miękisz grubościenny / kolenchyma (zwarcica), komórki mają pierwotną ścianę komórkową, silnie rozwiniętą tam gdzie komórki się stykają. Jest tkanką subepidermalną. Daje roślinie wytrzymałośc na zginanie i rozciąganie. Jest tkanką pierwotną, ma zdolnośc wzrostu. Wyróżniamy kolenchymę kątową, gdzie komórki ściśle przylegaja do siebie, sa zaspolone blaszkami; łukową, blaszki środkowe w rogach rozpuszczają sie i powstaja przestwory międzykomórkowe; płatowe, prostokątne komórki, mają sześciokątne zgrubienia obejmujące ściany rónoległe do powierzchni (ściany tangencjalne), ściany prostopadłe (promieniste / radialne) są cienkie; włoknistą zgrubienia ściany są równomierne na calym obwodzie komórki, przypominają włókna.\npierścien włókien sklerenchymatycznych to komórki wydłużone, mają małą średnicę, ich ściana jest pierwotna, ściana drewnieje. Włókna są ostre, wzajemnie się klinują, są odporne na zgniatanie i rozciąganie, maja różną długość np. w agawie Agava sp. 10 cm, w pokrzywie Urtica dioica - 3 cm, najczęśściej maja kilka mm.\nSklerenchyma (zwarcica) to to komórki o kształcie innym niż włókna: asterosklereidy mają kształt gwiaździsty; oseosklereidy kościsty, brachysklereidy to zgrybiałe komórki są w owocach np. gruszcze Pyrus comunis, makrosklereidy są duże, są w łupinie orzecha Juglans regia/ Corylus avellana, pestkach wiśni Cerasus vulgaris, czereśni Cerasus avium i śliwek Prunus domestica.\nTkanka przewodząca, pozwoliła wyjść roślinom na ląd, zbudowana jest z drewna (ksylemu) i łyka (floemu). Drewno ma naczynia, u nagozalążkowych cewki, komórki pomocnicze, włókna drzewne i miękisz, który jest jedynym żywym elementem. Zadaniem drewna jest przewodzenie wody i związków mineralnych z korzenia do liści. miękisz gromadzi substancje zapasowe, włókna wzmacniają tkankę. Łyko to żywe rurki sutowe, u nagonasiennych komórki sitowe, komórki przyrurkowe i miękisz, mogą też być włókna. Łyko przewodzi asymilaty z liści do korzeni. Rurki i komórki sitowe są żywe i silnie zwakuolizowane. Wiązki przewodzące u paprotników są w walcu osiowym steli. Stela ma kilka typów, gdy nie ma miękiszowego rdzenia są trzy typy: najprostsza jest haplostela, to kolista wiązka, gdzie drewno otoczone jest łykiem. Była u rynii Rhynia gwynne-vaughanii. Rynie wyginęły, wiązka ta juz nie występuje. Następny typ to wiązka promienista - aktynostela, tu drewno uwypukla się i ramiona drewna przecinają łyko. Jest w korzeniach u wielu współczesnych roślin. Kolejny typ to plektostela, łyko jets pomiędzy równoległymi pasmami drewna jest u widłaków Lycopodium sp. Może być aktynoplektostela czyli połączenie obu typów. Gdy centralną część zajmuje miękisz jest to syfonostela. Może być ektofloiczna, gdy łyko otacza drewno, amfifloiczna, gdy łyko jest po obu stronach drewna i wielocykliczna, gdy pomiędzy pasmami drewna i łyka są pasma miękiszu. Diktiostela jest wtedy gdy miękiszowe promienie rdzeniowe przeszywają wiązkę przewodzącą. Diktiostela o prostym układzie to wyżej opisana, diktiostela wielocykliczna ma między dzrewnem i łykiem pasma miękiszu. Najbardziej skomplikowana jest eustela, pasma drewna i łyka ułożone są rególarnie, mają taka samą wielkośc i takie same promienie miękiszowe, jest u skrzypu Equisetum sp. U nagozalążkowych są wiązki kolateralne, gdy drewno i łyko są w jednej linii zgodnie z biegiem promienia wiązki, mogą być otwarte, zamknięte lub bikolateralne. Gdy w strefie różnicowania w zalążku (tam gdzie komórki różnicują się w tkanki) powstaje prokambium to jego komórki dadzą początek wiązkom przewodzącym. Pasma prokambium maja taki sam układ jak drewno i łyko, w kóre się różnicują, jeśli zróóżnicuje się całe prokambnium jest wiązka zamnkięts, brak wtedy przyrostu wtórnego (na grubość). Tak jest u jednoliściennych. Gdy w pasmie zostaną niezróżnicowane komórki o charakterze merystematycznym (zdolne do podziałów) jest wiązka otwarta i jest przyrost wtórny. Wiązki u dwuliściennych sa zawsze otwarte, tak jest u drzew, krzewów i np. słonecznika Helianthus sp. U dwuliściennych drewno i łyko moga byc w jednej linii, kolateralne lub koncentryczne (środkowe), czyli okrągłe wiązki przawodzące. Wiązki koncentryczne mogą być hadrocentryczne, gdy łyko otacza drewno np. u konwalii majowej Convallaria majalis i leptocentryczny, gdy drewno otacza łyko np. u draceny Dracaena sp.Wiązka promienista ma naprzemianległy układ drewna i lyka jest w korzeniach. Wiązki bikolateralne mają rodziny dyniowate Cucurbitaceae i psiankpowate Solanaceae. Wiązki przewodzące powstają z prokambium, różnicuje sie ono w protoksylem i protofloem. Potem różnocuje się w metaksylem, który spycha protoksylem i w metafloem, który spycha protofloem. Gdy całe prokambium zróżnicuje się jest wiązka zamknięta, gdy zostanie prokambium, przejdzie ono w kambium i jest wiązka otwarta. W łodydze jest ksylem endarchiczny, czyli prokambium różnicuje się do środka w drewno na zewnątrz w lyko. Protoksylem jest zgniatany przez metaksylem, protofloem wypychany przez metafloem. W korzeniu jest odwrotnie. Prokambium różnicuje łyko do środka, drewno na zewnątrz. Protofloem jest spychany do środka przez metafloem, metaksylem wypycha protoksylem na zewnątrz. w korzeniu jest ksylem endarchiczny. Pojedyncza wiązka przewodząca to merystela. U paprotników naczynia wystepują po raz pierwszy w ewolucji. Są to naczynia drabinkowe. U orlicy Pteridium sp. wiązka jest hadrocentryczna, ma własną własną endodermę, floem, ksylem z naczyniami drabinkowymi, przypominającymi na przekroju skrzydło orła. jest tez kanał reksygeniczny, powstały przez rozerwanie ścian komórkowych, które nie wytrzymują napięcia. Otacza go protoksylem. Pod endodermą jest warstwa komórek zawierających skrobię, jest to skrobia pochwowa. Wszystkie rośliny wyższe mają układ kolateralny. Dwuliścienne i nagozalążkowe mają układ otwarty, nie całe prokambium zostaje zróżnicowane, część zostaje jako kambium. Aktywność kambium jest okresowa, wiosną rosną dłogie, cienkie i jasne elementy przewodzace wodę, jesienią ciemne, krótkie i grube elementy wzmacniające. Późną jesienią i zimą kambium nie dzieli się. Kambium dzieli się przez cały czas zycia rośliny - roślina całe życie ma przyrost wtórny. U nagozalązkowych (nagonasiennych) między wiązkami przewodzącymi są kanały żywiczne i promienie miękiszowe. Promień miękiszowy może być pierwotnym gdy jest kontyacją budowy pierwotnej, gdy promień powstaje później i nie styka się z kambium pierwotnym jest promień wtórny. Wodę przewodzą cewki, nie ma włókien drzewnych - drewno ma małą wartośż użytkową, jest miękkie. Cewki mają jamki lejkowate. Młode cewki mają ścianę pierwotną, na niej w czasie rozwoju odkłada się ściana wtórna. ściana pierwotna ma jamki. Wlot jamki to porus. W jamkach lejkowatych miejsce gdzie ściana jest grubsza to zatyczka (torus), miejsce gdzie jest cieńsza margo. Torus ma większą średnicę od cewki, zatyka ją. Ściana wtórna nie różnicuje sie równomiernie, w niektórych miejscach tworzy nawisy (wypustki). Cewki mają transport osi podłużny - wzdłóż osi (cewki pionowe) i poprzeczny - wzdłóż promienia (cewki poprzeczne). Są cewki pozorne, leżące, traheidy, maja ząbkowaną powierzchnię, dostarczają wodę do kambium i floemu i miękiszu. W okół światła kanału żywicznego jest 4 - 5 komórek wydzielniczych. W łyku element przewodzący to u okrytonasiennych rurki sitowe. Są długie, mają zredukowany protoplast. Dwuliścienne mają różną ilośc wiązek o różnej budowie. Przekrój rośliny stanowi walec osiowy z wiązkami przewodzącymi (u paprotników to stela) i u młodych kora pierwotna, u starszych kora wtórna. Protoksylem ma naczynia i cewki pierścieniowe i spiralne, metaksylem siatkowe, siatkowo - drabinkowe i jamkowane. U roślin jednoliściennych w międzywęźlach np. jaskra Ranunculus sp., traw Poaceae, tkanki pierwoitne położone bliżej osi: protofloem i miękisz ulegają zgnieceniu przez tkanki wtórne i zanikają. Powstaje kanał rdzeniowy (śródtkankowy). W węzłach miękisz drewnieje. Kanał środkowy powstaje przez rozpad blaszek podstawnych lub przez rozpad lub rozerwanie całych komórek.\nTkanki okrywające to kora pierwotna ma tkankę miękiszową i wzmacniającą, nejgłebiej położoną warstwą kory pierwotnej jest endoderma (śródskórnia), otacza ona walec osiowy. jej komórki ścieśle przylegają do siebie im otoczone są pasmami Casparyego, to elementy ściany komórkowej z ligniną i suwerynopodobnymi związkami hydrofobowymi. W śródskórni i endodermie są komórka zawierające amyloplasty ze skrobią statolityczną, jest topochwa skrobiowa. Gdy roślina zmienia kierunek wzrostu np. z powodu wiatru ziarna skrobii przechylają się w danym kierunku (kierunku wiatru), naciskają blony reticulum i zmusza roslinę do wzrostu w tamtym kierunku. Skrobia bierze też udział w geotropizmach - ruchach roślin uwarunkowanych polem grawitacyjnym. Endoderma to najgłebsza warstwa kory pierwotnej, odpowiada za przenikanie związków mineralnych z korzeni do drewna. Ma cienkościenne komórki przepustowe, które mają wypustki dzięki, którym kontaktują się z innymi komórkami. Komórki przepustowe odpowiadają za transport wody i związków mineralnych do ksylemu. Kolejną warstwą kory pierwotnej jest miękisz zasadniczy - parenchyma. Ma on chloroplasty i duże przestrzenie międzykomórkowe zapewniające wentylację roślinie. Kora pierwotna ma też sklerenchymę i kolenchymę, są to elementy wzmacniające. Najbardziej zewnętrzną warstwą jest skórka (epiderma), ma aparaty szparkowe. tu zachodzi wymiana gazowa. Skórka pomaga też utrzymać turgor parenchymie. Komórki skórki pokryte są kutyną. Kora wtórna zawiera od srodka warstwę żywą: są tu łyko wtórne, fellogen, czyli miazga korkotwórcza i felloderma. Miazga korkotwórcza to merystematyczne komórki, które dzięlą się i wytwarzaja korkowicę. Na zewnątrz wytwarza fellodermę, od środka korek (fellem). Felloderma to warstwa miękiszowa. Korkowica, powstaje z korka, jest to martwa warstwa okrywająca, otacza elementy żywe. W korku są przetchlinki, miejsca, gdzie komórki korka są luźno ułożone. Tu jest wymiana gazowa. Budowa wtórna łodygi dwuliściennych. Wyróżniamy tu 2 typy Tilia, nazwa pochodzi od lipy Tilia sp., charakterystyczne dla drzew, ten typ to wytrzymałe łodygi i Aristolochia, nazwa pochodzi od kokornika Aristolochia sp. Ten typ mają duże, rośliny pnące, mają elastyczne łodygi. Dwuliścienne mają przyrost wtórny na grubość. Młodsze drewno to biel, starsze to twardziel. W twardzieli miekisz przenika do naczyń przez jamki, tworząc wcistki. Wcistki zatykają naczynia, powstaje twardziel, nie przewodzi wody ani związków mineralnych, pełni funkcję wzmacniającą. Biel jest jasniejsza od twardzieli, przewodzi wodę i mineraly. U młodych dwuliściennych endoderma ma ziarna skrobii statolitycznej. Pod epidermą rząd komórek sklerenchymatycznych otacza perycykl (okolnicę) - warstwę parenchymy otaczającą walec osiowy. Roslinę otacza skórka pokryta kutyną. W walcu osiowym są wiązki przewodzące kolateralne, otwarte. W jednej linni mają drewno i łyko, pomiędzy nimi jest kambium. łyko to rurki sitowe, komórki towarzyszące i miękisz. Kambium wiązkowe ma komórki totipotencjalne, dzielą się w elementy drewna i łyka oraz miękisz. Kambium międzywiązkowe dzieli się tylko w miękisz. Przyrost wtórny jest gdy kambium wiązkowe łaczy sie z międzywiązkowym. Podczas przyrostu wtórnego komórka kambium dzieli się na 2 komórki, ta od środka różnicuje się w drewna ta na zewnątrz w łyko. Dzieli się też w miękisz. Kambium międzywiązkowe dzieli się tylko w miękisz, zawsze ma kontakt z rdzeniem. Latem powstają duże naczynia i cewki, zimą nie ma przyrostu wtórnego powstaja pierścienie. W tropikach rośliny przyrastaja na grubośc przez caly rok, nie ma słojów przyrostu wtórnego. Gdy powstaje łyko wtórne jego elementy ulegaja przekształceniom, ciemne łyko niefunkcjonujące ma zgniecione elementy łyka, nie przewodzi asymilatów, pełni funkcję wzmacniającą. Jasne łyko funkcjonujące przewodzi asymilaty. W czasie wzrostu rośliny epiderma i sklerenchyma są rozerwane, komórki subepidermalne różnicują się w kambium korkotwórcze (fellogen). Fellogen na zewnątrz dzieli się w komórki korka (felen), do środka w felodermę. Łodyga rozrasta się kambium jest rozrywane, na zewnątrz od fellogenu powstaje martwica korkowa. w czasie rozwoju rośliny płaskie, regularnie ułożone komórki kambium korkotwórczego różnicują się na zewnątrz w duże komórki o ścianach adkrustowanych suberyną. Jest to korek. Do środka różnicuje sie w cienkościenne komórki miękiszowe (felodermę). Te 3 warstwy, feloderma, fellogen i korek stanowia perydermę. Jest to wtórna tkanka okrywająca, zawsze związana z przyrostem wtórnym. Wiązki przewodzące są kolateralne otwarte, oddzielone są promieniami miękiszowymi. Kambium wiązkowe do środka różnicuje się w drewno wtórne, na zewnątrz w łyko wtórne. Tworzy się miękisz wiązkowy. Kambium międzywiązkowe dzieli się w miękisz. Powiększa on promienie wiązkowe, jest przyrost na grubość. Lipa ma kanały śluzowe. W środku walca osiowego jest rdzeń, który po latach staje się niewidoczny. Graniczy z nim drewno pierwotne. Podział promienisty (artyklinalny) to dylatacja. Jest to proces, w którym komórka kambium różnicuje się w komórkę miękiszową, która geometrycznie dzieli się w rurkę sitową, komórkę miękiszową i komórkę towarzyszącą. Dylatacja to rozszerzanie promieni. Łyko ma włókna sklerenchymatyczne, to łyko twarde, ma zdrewniałe, wtórne włókna. Łyko miękkie to żywe rurki sitowe i komórki towarzyszące. Łyko miękkie przewodzi asymilaty, łyko twarde pełni funkcję wzmacniającą. Większość promieni jest pierwotna, pochodzi z budowy pierwotnej, ale są też wtórne. Dreno naczyniowe, gdzie są tylko naczynia ma małą wartośc użytkową jest u lipy Tilia sp. i robiniii Robinia sp. Drewno pierścieniowonaczyniowe, z wyraźnymi słojami przyrostu wtórnego, gdzie duże naczynia przyrastają wiosną, małe i gęste jesienią jest np. u buka Fagus sp. i dębu Quercus sp. ma dużą wartośc użytkową. Drewno ze wcistkami nie przewodzi wody, tylko daje wytrzymałość.Wiązki przewodzące otoczone są sklerenchymatycznymi pochwami okołowiązkowymi. Rrośliny jednoliścienne mają zawsze wiązki zamknięte, łodyga jest prosta, wiązki są rozproszone, nie ma wyodrębnionej kory pierwotnej i walca osiowego. Wiązki kolateralne zamknięte, są pod epidermą. Łodygę wypełnia miękisz zasadniczy. w warstwie subepidermalnej jest sklerenchyma. Drewno i łyko sąsiadują ze sobą. Wszystkie wiązki mają taki sam plan budowy. Tak jest u kukurydzy Zea sp. U owsa Avena sp. rodek łodygi jest pusty pomiędzy dużymi wiązkami są małe. Przy wiązkach jest sklerenchyma, przy niektórych są niezdrewniale komórki miękiszu asymilacyjnego. Wodne rośliny mają kanał powietrzny, i miękisz powietrzny z dużymi przestworami międzykomórkowymi - aerenchymę. W epidermie nie ma chloroplastów. Sit Juncus sp. żyje w wilgotnym środowisku. Ma miekisz gąbczasty z dużymi przestworami komórkowymi. Nie ma kory pierwotnej i walca osiowego. Wiązki są kolateralne, zamknięte. Wiązkę otacza sklerenchyma, pod epidermą też jest sklerenchyma.Miekisz to dlugie komórki z jamkami prostymi w ścianach komórkowych w miejscach gdzie komórki się stykają.\nKolejną tkanką roslinną jest miękisz (parenchyma). Zbudowany jest z cienkościennych, żywych komórek. Komórki miękiszowe mają dużo wakuoli. Komórki luźno do siebie przylegają. Miękisz może odróżnicować w merystemy wtórne, czyli wtórne tkanki roślinne zdolne do podziałów. Taką tkanką jest fellogen. Są różne rodzaje miękiszu: miękisz zasadniczy, ma cienkościenne, okrągłe, silnie zwakuolizowane komórki i wypełnia ciało rośliny. Wystepuje w rdzeniu, owocach i korze pierwotnej. Miękisz zieleniowy, chlorenchyma (asymilacyjny), jest w liściach i utworach liściopodobnych - liściakach i gałęziakach, liściaki sa to spłaszczone ogonki liściowe, które pełnią funkcje asymilacyjną zamiast blaszek liściowych, sa np. u dzbaneczika Nephentes sp., gałęziaki to spłaszczone lodygi o funkcji asymilacji są np. u szparagów Asparagus sp. Funkcją miękiszu asymilacyjnego jest miękisz palisadowy, który jest w liściach, pod górną epidermą w liściach u okrytonasiennych, jego komórki są wydłużone i ściśle do siebie przylegają. Jest to tkanka asymilacyjna liścia. Miękisz asymilacyjny jest też w mezofilu, czyli tkance miekiszowej, znajdującej się między górną i dolną epidermą w blaszce liściowej. U dwuliściennych dzieli sie na miękisz palisadowy i gąbczasty. Miękisz gąbczasty jest w liściu, ma liczne przestwory międzykomórkowe wypełnione powietrzem. Jest na dolnej stronie liście w pobliżu aparatów szparkowych. Miękisz spichrzowy gromadzi materiały zapasowe. Ma dużo plastydów nieaktywnych bezbarwnych. Gdy komórki magazynują skrobię ma dużo amyloplastów, gdy tłuszcze ma duzo lipidoplastów, gdy białka proteinoplasty. Jest w korzeniach spichrzowych np. u baraka Beta vulgaris, marchwi Daucus carota i bulwach np u ziemniaka Solanum tuberosum. Jego odmiana to miękisz wodonośny (wodny). Ma duże wodniczki, cienkie ściany komórkowe i służy do gromadzenia wody, jest u sukulentów np. rodziny kaktusowate Cactaceae, gruboszowate Crassulariaceae, wilczomleczowate Euphorbiaceae. Miekisz powietrzny (aerenchyma), ma duże przestwory międzykomórkowe, gdzie gromadzi się powietrze, jest u roślin wodnych i błotnych np. u żabieńcowatych Alismataceae. Miekisz wchodzi w skład tkanek przewodzących: drewna i łyka. U traw i skrzypów Equisetaceae łodyga dzieli się na węzły, części, z których wyrastają liście i międzywęźla, które u traw są puste.\nRośliny jednoliścienne są jednoroczne. Mogą być całe jednoroczne np. mak polny Papaver rhoeas lub mieć jednoroczne części nadziemne (bulwy i kłącza to przetrwalniki) np. trawy Paceae, u niektórych jest nietypowy przyrost wtórny u juki Yucca sp., draceny Dracaena sp. i agawy Agava sp. pod wierzchołkiem są komórki merystematyczne będoące przedłużeniem merystemu wierzchołkowego. Wiązki przewodzące są leptocentryczne. są rozproszone. Pod epidermą nie ma wiązek przewodzących, jest miękisz, jego komórki mają szczawiany wapnia (rahidy). w środku łodygi są wiązki przewodzące. Wszystkie jednoliścienne mają równoległą nerwację liścia (układ wiązek przewodzących), dwuliścienne mają unerwienie siatkowe. Jednoliścienne mają głównie system korzeniowy wiązkowy, jednoliścienne głównie palowy (jest korzeń główny i korzenie przybyszowe). U dwulisciennych jest podział na korę pierwotną i walec osiowy. Na ich granicy są niezwakuolizowane komórki merystematyczne, tu jest przyrost wtórny. Kambium caly czas się dzieli, odkłada do środka nowe komórki, powstaje z nich drewno i miękisz. Kora pierwotna jest spychana na zewnątrz, łodyga się rozrasta, epiderma jest rozrywana, zastępuje ją korkowica. Powstaje peryderma, ma fellogen (kambium korkotwórcze), felenem (korkiem) i miekiszową felodermę. Jest to wtórna tkanka okrywająca. Kambium róznicuje się do środka. miękisz pierwotny ma duże, owalne komórki i małe przestwory międzykomórkowe. Wtórny miękisz ma komórki ściśle przylegające do siebie, zlignifikowane o regularnym układzie. Wiązka pierwotna jest okrągła, wtóna eliptyczna i ma mało łyka, więcej powstaje drewna niż łyka. Przyrost wtóny powstaje z merystemu wtórnego. Korek jest adkrustowany suweryną, ma martwe komórki. W korku są przetchlinki, tu jest wymiana gazowa. Łodyga ma mało kory pierwotnej. Walec osiowy ma perycykl ze sklerenchymy, w korze pierwotnej jest kolenchyma. Jednoliścienne nie mają kory pierwotnej i walca osiowego. Wypełnia je zasadniczy miękisz rdzenia.\nLiść zawiera miękisz asymilacyjny, w nim jest asymilacja. Epiderma izoluje liśc od środowiska zewnętrznego i zapewnia z nim komtakt. Liśc bierze udział w transpiracji (parowaniu), gutacji (wydalaniu nadmiaru wody wiosną przez szparki wodne) i wymianie gazowej. W epidermie liścia są aparaty szparkowe. Szparki otwierają sie i zamykają. Gdy jest dużo wilgoci komórki szparkowe chłoną wodę, mają turgor, napinają się i otwierają, gdy jest sucho, woda paruje z nich, komórki tracą turgor i się zamykają. Jest to mechanizm ochronny przed utratą wilgoci. Są różne typy aparatów szparkowych: typ Mnium jest u mchów Mnium, na puszkach zarodnionośnych. Typ Helleborus zaobserwowany u ciemiężnika Helleborus sp. Komórki szparkowe maja fasolkowaty kształt. Mają różnie zgrubiałą ścianę komórkową. Ściana brzuszna sąsiadująca z porem jest zgrubiała, grzbietowa, przylegająca to epidermy cienka. Typ Graminae jest tylko u traw (dawna nazwa traw). komórki są biszkoptowate, wydłużone, mają rozszerzone końce z cienkimi ścianami, reszta komórki ma zgrubiałą ścianę. Ze względu na obecność komórek przyszparkowych aparaty dzielą się na amonocytowe, gdy brak komórek przyszparkowych, paracytowe gdy maja jedną komórkę przyszparkową, gdy dwie, z równą osią komórek i prostopadłym ułożeniu do porów są diacytowe, anizocytowe gdy sa trzy komórki przyszparkowe, jedna z nich mniejsza. Kolejna klasyfikacja opiera się na pochodzeniu komórek przyszparkowych. Jeśli cały aparat pochodzi od jednej komórki merystematycznej to aparat mezogenowy, gdy komórki szparkowe pochodzą od jednej komórki, przyszparkowe od innej to typ perigenowy. Mezoperigenowy gdy komórki szparkowe i część przyszparkowych pochodzą od jednej komórki macierzystej, reszta przyszparkowych od innej. Aparaty szparkowe otoczone sa kutyną. Pozwalaja roślinie oddychać. Ich otwieranie i zamykanie kontroluje turgor, gdy duzo wilgoci, jest duży napór na scianę komórkową, komórka rozciąga się, szparka się otwiera. Gdy spada turgor, komórki wiotczeją, szparki się zamykaja. Na stan szparek wplywa ruch powietrza, im większy tym szybsza transpiracja. Jony potasu regulują otwieranie i zamykanie szparek, wnikają do komórki, rośnie ich stężenie, obniża się potencjał wody, komórka pobiera ją z sąsiednich komórek i rosnie turgor, szparki sie otwierają. Wypływ jonów obniża potencjał wody, która ucieka do sąsiednich komórek, turgor spada, szparka się zamyka, Przepuszczalność komórek zależy od hormonów: kwasu abscyzynowego i indolinotrójoctowego. O stanie szparek decyduje też temperatura, im wyższa tym wieksze parowanie i strata wody, szparki zamykaja się by chronić się przed stratą wilgoci i światlo. Jednoliścienna roslina Irys Iris sp. ma typ Helleborus i amonocytowy, epiderma nie ma chloroplastów, asymilacja jest w chlorenchymie. Rosliny wodne, rosliny cienistych środowisk maja chloroplasty w epidermie. Irys ma zwarty układ epidermy, komórki ściśle do siebie przylegają, są zespolone, maja pomiędzy komórkami blaszki środkowe. Pory (szparki) są pomiędzy komórkami szparkowymi. Wpływa na nie stężenie CO2 w powietrzu u roslin C3 (klimatu umiarkowanego) za wysokie i za niskie stężenie CO2 powoduje zamykanie szparek. Komórki epidermy i miekiszu asymilacyjnego są połączone plazmodesmami. Nie ma przerw w ciągłości epidermy. Pszenica Triticum sp. ma typ Graminae. Komórki są wydłużone, zgrubiałe, mają cienkościenne, rozszerzone końce. Są też komórki przyszparkowe, długie i cienkie, to typ paracytowy. Ich osie są równolegle do szparki. Liście traw są ostre bo ich brzegi są inkrustowane związkami krzemu. Wszystkie komórki roślinne mają ścianę komórkową. komórki sparkowe stykają się końcami. U traw sa komórki tylko wypełnione krzemianami. Rozchodnik Sedum sp. Typ anizocytowy i Helleborus. trzy komórki przyszparkowe są w bezpośrednim sąsiedstwie komórek szparkowych. Wpływ na turgor w komórkach szparkowych ma stężenie jonów potasu i hormony. Są dwa etapy fotosyntezy. Faza jasna odbywa się tylokaidach grann i zachodzi przy udziale światła, polega na wybiciu elektronu przez foton z pasma PAR (promieniowania fotosyntetycznie czynnego dł fali 400 - 700 nm) z chlorofilu. Ten foton rozpoczyna cykl reakcji w wyniku, których woda zostaje rozbita na jony. Drugi etap to faza ciemna - cykl Calvina - Bensona, w którym następuje synteza cząsteczki glukozy z jonów powstałych z wody w fazie jasnej i dwutlenku węgla. Faza ciemna zachodzi w stromie. Są trzy typy fotosyntezy C3, C4 i CAM. Rosliny C4 mają fotosyntezę w miękiszu pochwy wiązkowej - miękiszu wieńcowym, C3 w miękiszu asymilacyjnym i palisadowym. CAM mają sukulenty, cykl Calvina - Bensona mają za dnia. Enzymy fotosyntezy C3 Rubisco, włączające CO2 do rybulozo - 1,5 - bisfosforanu mają mniejsze powinowactwo do CO2 niż karboksylaza fosfoenolopirogroniamu u C4, która włącza CO2 do fosfoenolopirogronianu. W CAM są enzymy C4. Enzymy fazy jasnej są w tylokaidach grann, enzymy fazy ciemnej są w stromie. Liście mogą być siedzące, czyli wyrasstające bezpośrednio z łodygi i ogonkowe, wyrastające na ogonkach.\nBudowa liścia. Jest epiderma, pod nia miękisz palisadowy, który przechodzi w gąbczasty. W gąbczastym jest więcej chloroplastów. Palisadowy ma luźny układ komórek, duże przestwory międzykomórkowe, są w nim wiązki przewodzące liścia (nerwy). Epiderma nie ma chloroplastów, wyjątek to rosliny wodne i z wilgotnych środowisk. W epidermie dolnej są aparaty szparkowe (wodnych i z wilgotnych środowisk są w górnej epidermie lub z obu stron liścia). Gdy aparaty szparkowe są na dolnej stronie liścia to liście hypostomatyczne, gdy na górnej to liście epistomatyczne, gdy po obu stronach sa amfistomatyczne tak jest np. u kukurydzy Zea mays. Rośliny wodne mają chloroplasty w górnej epidermie na cokołach ponad powierzchnią liści. Komórki miękiszu palisadowego i gąbczastego kontaktuja się ze sobą. Komórki miękiszu palisadowego przekazują asymilaty komórkom miękiszu gąbczastego. Miękisz palisadowy ma chloroplasty. Nerwacja liścia u jednoliściennych jest róznoległa, jest kilka większych i szereg mniejszych wiązek przewodzących. Rośliny C3 mają miekisz C3, rosliny C4, miękisz C4. U kukurydzy są szparki po obu stronach liścia, miękisz C4 jest pod epidermą dolną i górną, przy szparkach są komory powietrzne. Powstały w wyniku działania karboksylazy PEPC, kwas jabłkowy jest transportowany do pochwy wieńcowej, otaczającej wiązkę przewodzącą. Tam atom węgla się odłącza od jabłczanu i kwas trójwęglowy wraca do miękiszu palisadowego. C4 jest u roślin z klimatu ciepłego. Rosliny plywające np. rdestnica Potamogeton sp. są dwa rodzaje liści, jedne całkowicie zanurzone i drugie pływające. Liście pływające mają od dołu miękisz gąbczasty, tkankę wzmacniającą i wiązkę przewodzącą. Kutikula jest cienka, żeby nie ograniczać parowania. Miekisz gąbczasty ma kolumnowy układ. Dolna epiderma może mieć zdegenerowane aparaty szparkowe. Miękisz gąbczasty przechodzi w aerenchymę, miekisz powietrzny, magazynujący powietrze. Gromadzi gazy trudno rozpuszczalne w wodzie. Komory powietrzne dzielone są przesłonami (diafragmami) na sektory, żeby po zranieniu liścia nie zalała ich woda. Rośliny wodne mają mało tkanki wzmacniającej, redukują drewno przewodzące wodę. Lepiej rozwinięte jest łyko. Strzałka wodna Sagittaria sagittifolia ma liście nad powierzchnią wody. Liść sosny Pinus sp. to szpilka. Szpilka jest przystosowana do deficytu wody i silnego nasłonecznienia. Żyje wysoko w górach. Wiązka przewodząca oddzielona jest endodermą ze skrobią, jest to cecha wspólna z łodygą. Cechą typową dla liścia jest miękisz asymilacyjny z chloroplastami. Górna pwoierzchnia szpilki jest płaska. Szpilkę pokrywa gruba kutikula, ściany komórkowe epidermy są grube i zlignifikowane. Pod epiderma jest hypoderma z włókien sklerenchymatycznych. Miekisz jest gęsto upakowany, komórki są palczaste, mają uwypuklenia do środka, żeby zwiększyć powierzchnię asymilacyjną, tam upakowane są chloroplasty. To cechy kseromorficzne (roślin żyjących w suchym środowisku). W miękiszu są kanały żywiczne. Rozmieszczenie kanałów oraz wiązek przewodzących to cechy systematyczne szpilkowych. W środku szpilki są dwie wiązki centralne, pomiędzy nimi są włókna, więcej włókien jest po stronie łyka. Pomiędzy drewnem i łykiem jest kambium, szpilka przyrasta na grubość, szpilki są stopniowo wymieniane co 3 - 4 lata. U szpilki komorę powietrzną przy aparacie szparkowym tworzy komórka miękiszu palisadowego w kształcie litery U. Te komórki tworzą miekisz powietrzny. Aparat szparkowy jest poniżej powierzchni szpilki. W miekiszu jest asymilacja, są wiązki przewodzące, pomiędzy wiązkami i miękiszem asymilacyjnym jest tkanka transfuzyjna. Jest ona tylko u nagozalążkowych, ma cewki i komórki miękiszowe. komórki epidermy są zgrubiałe i ściśle przylegaja do siebie. Komórki przyszparkowe tworzą komorę nad komórkami szparkowymi, tam gromadzi się wosk i pyly, ogranicza to transpirację. Dlatego szpilkowe są wrażliwe na zanieczyszczenia. Zanieczyszczenia blokują szparki i rośliny szpilkow usychają. Wydmuszyca piaskowa Elymus glaucus to trawa z obszarów ubogich w wodę. Przy niedoborze wody liść zwija się, na zewnątrz jest epiderma dolna bez aparatów szparkowych, zwinięcie możliwe jest dzięki silnie zwakuolizowanym pęcherzykowatym komórkom zawiasowym. Gdy mało wody jest spadek turgoru i liśc się zwija. Aparat typu Graminae jest w ruloniku z liścia chroniony przed wyschnięciem. Zwinięcie ogranicza transpirację. Liście są żebrowane, na szczytach żeberek komórki epidermy tworzą haczykowate wyrostki, haczyki te zazębiaja się i utrzymują zwinięty liśc. Sa grubościenne włókna sklerenchymatyczne, też chronią przed transpiracją. Dolna epiderma ma grubą kutikulę i nie ma szparek, komórki zawiasowe pozwalają się liściom zwijać. Cienkościenne komórki zwijają liść przez caly dzień. Rano gdy jest rosa, otwierają się. Oleander Nerium sp. kwitnie na biało i różowo. Kutikula ogranicza transpirację, aparaty są na dolnej powierzchni liścia. Są w kryptach, zagłębieniach. Tam epiderma tworzy włoski, chroniące przed transpiracją. Krypty wyścielane są martwymi włoskami. zapewniającymi stałe warunki wilgotności i temperatury. Roślina ma wielowarstwową epidermę, Jeden raz w ewolucji pojawiły się 3 - 4 warstwy komórek. Komórki są silnie zwakuolizowane, mają dużo kutyny. Od dołu jest kilka warstw kutyny. Miękisz najbardziej przyrasta od gory liścia, w dole słabiej. Miekisz jest wielowarstwowy, przy wiązce przewodzącej są włókna sklerenchymatyczne i kolenchyma - tkanki wzmacniające. Liście kseromorficzne ogólnie mają cechy zapobiegające parowaniu: grubą kutikulę, dużo tkanki wzmacniającej, szparki w zagłębieniach, martwe wloski, haczykowate komórki. Dominuje u nich ksylem. Dobrze przewodzą wodę. Sklerofity to rośliny sucholubne, dzielą się na sukulenty: gruboszowate Crassulariaceae, kaktusy Cactaceae, agawy Agavaceae, mają miękisz wodny. Liściowe mają miękisz wodny w liściach, łodygowe w lodydze. Żyją w klimacie z porą deszczową i suchą. W czasie deszczowej miękisz wodny gromadzi wodę. w Polsce jest rozchodnik Sedum sp. W porze suchej wykorzystują zgromadzoną wodę. Łodygowe mają duże łodygi, liściowe maja krótką łodygę i duże liście. Kserofity mają mechanizmy ograniczające parowanie: grubą kutikulę, woski, włoski. Korzeniowe mają miękisz wodny w korzeniu, który jest najlepiej rozbudowany. Tkanki gromadzące wodę są najlepiej rozbudowane, pozostałe są zredukowane. aparaty szparkowe powstały w toku ewolucji ponieważ epiderma pokryta jest kutikul, która jest nieprzepuszczalna dla wody. Przez szparki jest parowanie wody, za tym idzie utrzymanie równowagi termicznej. Aparaty utrzymują też stężenie tlenu i dwutlenku węgla i zapewniają staly poziom fotosyntezy, pobieraja dwutlenek węgla i oddają powstały w wyniku fotosyntezy tlen. aparaty to układ przewietrzający, ich wielkość jest stała dla danego gatunku. Zarówno podczas otwarcia jak i zamknięcia maja taka samą długość 15 - 35 mikrometrów. Na powierzchni epidermy jest ich dużo do 1000 na 1 mm. U większości roślin sa w dolnej epidermie. U higrofitów są obu stronach liścia, są one na wzniesieniach, kolumienkach (kolumellach). Sklerofity mają aparaty w kryptach, w dolnej skórce, są one chronione włoskami. Kaktusy Cactaceae mają fałdy na łodydze, żeby chronić aparaty szparkowe przed parowaniem. W czasie suszy kaktus zużywa wodę, łodyga traci turgor, fałdy się zginają iaparaty są w fałdach. Hydrofity (rosliny wodne), nie mają aparatów, rośliny z pływającymi liśćmi mają na górnej powierzchni epidermy. Komórki szparkowe to jedyna komórki epidermy z chloroplastami. Ściany komórkowe nie mają plazmodesm, mogą mieć przenośniki i mieć charakter transportowy. Ściana komórkowa od zewnątrz komórki jest zgrubiała, w środku ma listwę, czyli zgrubienie otaczające szparkę. Pod szparką jest duży przestwór międzykomórkowy, kontaktujący się z głębszymi przestworami. Tędy wychodzą tlen i para wodna. Przestwór może być podzielony na odcinki przedni, środkowy i tylny. Nierównomiernie zgrubiałe ściany komórkowe dają szczelinę (szparkę), układ mikrofibryli w ścianie komórkowej decyduje o jej zamknięciu lub otwarciu. Mikrofibryle są ułożone promieniście do porów, gdy komórki wypełniają się wodą jest wybrzuszenie ścian komórek szparkowych i rośnie krzywizna komórek, ale nie objętość. Układ mikrofibryli warunkuje ruch cieńszych ścian, które odginaja grubsze. Na otwarcie szparek wpływają czynniki egzogenne: odpowiedni zakres światła (światło niebieskie; PAR), wilgotność powietrza, gdy duża otwierają się, gdy mała zamykaja się, przy wigotności jest transpiracja i endogenne: stężenie CO2 w tkance liścia, gdy spada szparki otwierają się, hormony, kwas indolino-3-octowy i abscyzynowy, stężenie jonów potasu. Jest różny kształt blaszki liściowej: równowąski, jest wąski i długi, całe długośc ma tą samą szerokość. Lancetowaty, ma zaostrzony koniec, jest podłóżny, delikatnie rozszerzony przy nasadzie. Podługowaty, przy nasadzie i na końcu delikatnie sie zwęża, środek jest rozszerzony. Łopatkowaty, koniec jest szeroki, nasada wąska, od połowy się rozszerza. Jajowaty jest owalny, koniec jest lekko zaostrzony, na końcu jest węższy niż u nasady. Odwrotniejajowaty u nasady jest węższy niż na końcu. Eliptyczny ma oba końce słabo zwężone, boki są szerokie, cały jest dłuższy niż szerszy. Rombowy, środek jest szeroki, oba końce wąskie. Deltoidalny przy nasadzie jest szerszy, nasadę ma wąską, po najszerszej części stopniowo się zwęża. Korągły z nasadą sercowatą, jest okrągły, nasada rozgałęzia się na 2 okrągłe części. Okrągły tarczowaty, jest okrągły. Nerkowaty, nasadajest podzielona na 2 okrągłę części, całość ma kształt nerki, fasolki. Trójlistkowy o listkach sercowatych, 3 listki wyrastają z jednej szypułki, leża do okoła niej. Dłoniastozłożony, długie odcinki odchodzą promienisto od wspólnej podstawy. Parzystopierzasto złożony, listki parami odchodzą od osi, koniec osi bez listka. Nieparzystopierzasto złożony, na końcu osi jest listek, pozostałe są ułożone naprzeciwlegle na osi. Przerywanopierzasto zlożony, listki są ułożone parami, para większych i para mniejszych na przemian. Nasada blaszki liściowej jest klinowata, stopniowo blaszka się rozszerza. Zaokrąglona przy ogonku jest okrągła. Ucięta, przy ogonku jest płaska. Sercowata ma zaokrąglone brzegi w okół ogonka. Strzałkowata, ostre częsci blaszki są po obu stronach ogonka liściowego. Oszczepowata ma przy ogonku po obu jego stronach ostre, prostopadłe do niego częsci. Uszasta. Po obu stronach ogonkach rozrasta się w dlugie części. Przerośnięta porasta ogonek liściowy, który ją przebija. Podział blaszki liściowej jest pierzastowrębny, gdy blaszka dzieli się na ząbkowate odcinki. Dloniastoklapowany, równe odcinki odchodzą promieniście od blaszki, są płytko wcięte. Pierzastoklapowany, odcinki odchodzą od blaszki w jedną stronę np. w górę, sa płytko wcięte. Dłoniastodzielny, odchodzące promieniście odcinki są głęboko wcięte. Pierzastodzielny, odchodzące w górę odcinki są głęboko wcięte. Dłoniastosieczny, promieniście odchodzące odcinki dzielą się na mniejsze odcinki. Pierzastosieczny, odcinki zaczynają się przy samej osi. Podwójnie pierzastosieczny, odchodzące od cienkiej osi odcinki dzielą się na mniejsze. Stopowosieczny, z jednego miejsca wychodzą odcinki tworzące w okół tego miejsca okrągłą wiechę. Lirowaty u nasady jest wąski, dzieli się na odcinki, na końcu jest szeroki i iniepodzielony. Haczykowaty u nasady jest niepodzielony, środek ma szerszy i podzielony na odcinki, koniec ma ostry. Brzeg blaszki liściowej jest cały, gładki. Karbowany, ma okrągłe karby. Orzęsiony, ma rzęski. Piłkowany ma trójkątne ząbki. Podwójnie piłkowany, ząbki są naprzemian większe i mniejsze. Ząbkowany ma ostre ząbki. Ościsto ząbkowany, ząbki są jeszcze bardziej cienkie i ostre. Szczyt blaszki liściowej jest wycięty, ma ostre wgłębieniu. Zaokrąglony jest okrągły. Ucięty jest płaski. Tępy jest lekko zwężony. Z kończykiem ma na końcu ostry kończyk. Ostry jast ostry. Długo zaostrzony wydłuża się w ostry koniec. Są dane typy ulistnienia: okółkowe, gdy z węzła wyrasta kilka liści dookoła łodygi, naprzeciwległe, gdy z węzła wyrastają dwa liście naprzeciwko siebie, skrętologłe, gdy linia łącząca nasady liści wyrastających z węzłów spiralnie otacza łodygę, naprzemianległe, gdy z węzła wyrasta jeden liśc z jednej strony, z drugiego jeden liść z drugiej strony i tak na przemian, nakrzyżległe, gdy dwa liścienie wyrastają z jednego węzła.\nKorzeń utrzymuje roslinę w podłożu, pobiera z podłoża wodę i sole mineralne. System korzeniowy może być palowy, któy ma korzeń główny i korzenie boczne (przybyszowe) i wiązkowy, ma wiele róznych i rozgałęzionych korzeni. Pobieranie wody i soli mineralnych jest w strefie wlosnikowej. Tu są włośniki, czyli uwypuklenia komórek, zwiększające powierzchnię chłonącą. korzeń transportuje wodę i biogeny do góry. Przewodzi je drewno, jest lepiej rozwinięte niż łyko. Korzeń ma centrum spoczynkowe - komórki o wydłuzonym podziale komórkowym, są to komórki inicjalne i komórki merystematyczne. U jednoliściennych jest wiele pasm drewna i łyka (korzeń poliarchiczny). Dwuliścienne mają niewiele pasm, maja korzenie oligoarchiczne. Marchew Daucus carota ma dwa pasma. Jęczmień Hordeum sp. to trawa. Trawy mają niezależne pochodzenie czapeczki (osobna komórka inicjalna czapeczki). Czapeczka chroni stożek wzrostu korzenia przed mechanicznym uszkodzeniem w wyniku tarcia o glebę. Do wzrostu łodygi odnosi się teoria korpusu i tuniki. Komórki inicjalne do środka rozwijają się w korpus (walec osiowy), na zewnątrz w tunikę (tkanki okrywające i organy boczne). Rozwój korzenia wyjaśnia teoria histogenowa. Są trzy piętra komórek inicjalnych (histogeny). Dermatogen jest najbardziej zewnętrzną komórką, tworzy skórkę i czapeczkę u dwuliściennych. W samym środku jest plerom, daje początek walcowi osiowemu. Peryblem daję początek korze pierwotnej i ryzodermie. Jednoliścienne mają kalyptrogen - osobny inicjał dla czapeczki. Dynia Cucurbita pepo ma wtórny welamen korzeniowy. Welamen to wielowarstwowa skórka pobierająca wodę z powietrza, chłonie ją jak gąbka. Marchew ma korzeń spichrzowy. Jęczmień ma jeden inicjał dla pleromu, drugi dla peryblemu i dermatogenu, trzeci dla kalyptrogenu (kalyptra - czapeczka). Dermatogen tworzy ektodermę, peryblem korę pierwotną, plerom tworzy walec osiowy, w nim powstaje prokambium, które daje początek wiązkom przewodzącym. Stefy korzenia u wszystkich roślin to od zewnątrz stożek wzrostu z czapeczką, potem jest strefa wydłużania (elongacji) komórek, dalej jest strefa różnicowania komórek, potem jest strefa włośnikowa, potem dojrzały korzeń. W korzeniu jest bardziej rozbudowana kora pierwotna niż walec osiowy, odwrotnie jak w łodydze. Tak jest powyżej strefy włośnikowej. Ryzoderma jest w strefie włośnikowej. Kosaciec. Im wyżej tym włośniki zanikają stopniowo, powyżej ryzosfery jest egzoderma, ma miekisz zasadniczy. Endoderma jest najgłębszą warstwą kory pierwotnej w łodydze. W egzodermie są komórki ze skrobią statolityczną, one informują roślinę o zmianie polożenia. W korzeniu jest pobieranie wody i soli mineralnych. Woda i sole mineralne idą do ksylemu, kieruje je tam egzoderma ma komórki suwerynowymi lamellami. Suwerynifikacja pierwszorzędowa jest tu gdzie lamelle nakładają się na siebie i nie przepuszczają wody, drugorzędowa ma cienkościenne lamelle zielone, są zsuwerynowane i zlignifikowane, też nie przepuszczają wody. Są cienkościenne, żywe komórki przepustowe, zbierają one wodę z kory pierwotnej i transportuja ja do ksylemu, są przy pasamch ksylemu. Woda w szerokim korycie płynie wolno, w wąskim szybko. Pomiędzy pasmami ksylemu są pasemka floemu, odżywiają korzeń asymilatami. Największe średnice mają naczynia bliżej środka, im bliżej powierzchni tym są mniejsze. Korzeń ma ksylem egzarchiczny. Metaksylem jest w środku, protoksylem na zewnątrz. W łodydze jest endarchwiczny, odwrotny. Jednoliścienne mają korzenie poliarchiczne (wielopasmowe), dwuliścienne mają haplopasmowe (oligoarchiczne). Ksylem w korzeniu jest egzarchiczny, protoksylem jest dalej od osi, dojrzewanie drewna jest dośrodkowe. Korzenie wszystkich roślin mają endodermę pierworzędową z otaczającymi komórkę suwerynowymi lamellami, drugorzędowa ma na dwóch powierzchniach komórek suwerynowe lamelle, trzeciorzędowa ma suwerynowe lamelle na całej ścianie. U jednoliściennych endoderma pierwszorzędowa ma pojedyncze suwerynowane lamelle opasające komórkę na górnych i bocznych ścianach. Powoduje to, że woda wnika przez półprzepuszczalną błonę komórkową do endodermy. te lamelle to pasma Casparyego. Jest nakładanie suweryny na całej powierzchni komórki. Powstaje endoderma trzeciorzędowa. Endoderma kontaktująca się z korą pierwotną jest U-kształtna ma część powierzchni bez suweryny. Reszta jest O-kształtna. Dwuliścienne mają perycykl (okolnicę) miękiszowy. Są pasma ksylemu oddzielone pasmami floemu. Początkowo perycykl jest miękiszowy, endoderma to pojedyncza warstwa komórek, na ich ścianach są lamelle suweryny, produkowane i lignifikowane przez protoplast. Komórki przepustowe są cienkościenne. endoderma dochodzi do walca osiowego. Kosaciec Iris sp. zimuje jako kłącze. Wiosną tworzy zywe korzenie (kłącze ma martwe). Dwuliścienne przyrastaja na grubość. Dynia Cucurbita pepo ma cztery pasma drewna i łyka. Jest duża, ma miękisz kory pierwotnej. Jest walec osiowy. Korzeń oligoarchiczne, są cztery pasemka pierwotnego drewna i łyka, łyko jest słabo ukształtowane, ma dużo miękiszu, mało komórek przewodzących. Endoderma jest pierwszorzędowa i słabo widoczna. Na przekroju są różnice między drewnem pierwotnym i wtórnym. W budowie pierwotnej ksylem pierwotny ma grube ściany komórkowe, jest floem, perycykl i endoderma. W korzeniu powstaje merystem wtórny, jest to kambium. Są dwa etapy jego powstawania. Pierwszy to odróżnicowanie się komórek miękiszowych pomiędzy pierwotnymi drewnem i łykiem, ponad ksylemem pierwotnym komórki różnicują się w kambium, warstwy kambium łączą się i odkładają do środka drewno wtórne, na zewnątrz łyko wtórne. Drewno pierwotne ma dużą średnicę i grube ściany komórkowe odpycha kambium i prostuje je. Łyko pierwotne spychane jest na zewnąrz. Kambium tworzy miękisz pierwotny. Idzie do środka, różnicuje się w kambium korkotwórcze. Kambium zmienające się w drewno wtórne jest prostowane. Ksylem jest spychany coraz głębiej. Na zewnątrz tworzy się fellogen. Odkłada mało felodermy i duzo korka. Kora i pierwotna i endoderma są odrzucane. Opadają do gleby i zmieniane są w próchnice przez bakterie, grzyby i bezkręgowce. Synteza wielu warstw celulozy wymaga wiele energii. W drewnie i łyku wtórnym jest miękisz. Łodyga ma wiązki kolateralne i koncentryczne, korzeń ma wiązki promieniste. Łodyga ma epidermę z grubą góną ścianą komórkową i kutyną, korzeń ma ryzodermę z celulozowymi ścianami komórkowymi. W łodydze są: miękisz kory pierwotnej, kolenchyma i chloroplasty, w korzeniu nie ma kolenchymy. Korzeń może mieć funkcję spichrzową. W łodydze ksylem jest egzarchiczny, w korzeniu endarchiczny. Łodyga ma organy boczne z kory pierwotnej, korzeń z komórek perycyklu. Są modyfikacje korzeni. Korzeń powietrzny z welamenem korzeniowym (wielowarstwową skórką). Różnicuje się wielowarstwowa skórka, która nie zanika, egzoderma różnicuje sie pod nią. Jest miękisz kory pierwotnej. Ksylem poliarchiczny (ma wiele pasm wiązek przewodzących), tak jest u storczykowatych Orchidaceae. O-kształtna endoderma, ściany mają ligninę. Protoplasty obumierają, powstaje koszyczek do gromadzenia wody z pary wodnej lub deszczu. Te korzenie są na powietrzu, nie w ziemi. Wodę transportują komórki przepustowe przez egzodermę i miekisz kory pierwotnej. Endoderma z komórkami przepustowymi na wprost ksylemu jest O-kształtna. Komórki przepustowe są na wprost łyka. W okół pasm łyka są włókna sklerenchymatyczne. Welamen to tkanka magazynująca wodę, ma w okół komórek pierścieniowe zgrubienia ścian komórkowych. Egzoderma ma ściany z suweryną. Korzeń spichrzowy (magazynujący) jest np. u marchwi Daucus carota. Funkcję spichrzową mogą pełnić komórki komórki miękiszowe ksylemu wtórnego, floemu wtórnego lub obu na raz jak u marchwi. Na przekroju korzenia marchwi szara warstwa to korek. Korzenie spichrzowe mają rozbudowana felodermę (warstwę pod korkiem). Jest dużo łyka wtórnego - najbardziej pomarańczowa część przekroju. Smugi na przekroju to miękisz. W środku korzenia jest ksylem wtórny i duzo miękiszu. Jest też kambium. Wielowarstwowa feloderma, mało korka, funkcję spichrzową pełni miękisz drewna i łyka wtórnych. korzeń marchwi jest diarchiczny - w budowie pierwotnej sa dwa pasma drewna i łyka pierwotnego. Tak samo jest u pietruszki Petroselinum satovum, P. crispum. Korznie spichrzowe mają bardzo rozbudowany miekisz. W budowie wtórnej felogen zmienia się na zewnątrz w korek, który ma ściany adkrustowane suweryną. Komórki te lignifikowane (inkrustowane ligniną) i staja się martwe. Jest izolacja od środowiska. Przetchlinki to miejsca gdzie komórki korka są luźno ułozone. Felogen różnicuje się do środka w miękiszową feloderme z chloroplastami. Te trzy warstwy tworzą wtórną tkankę okrywającą, jest tak w łodydze i korzeniu w przyroście wtórnym. Cewki, naczynia i włókna są martwe. Miękisz jest żywy. Łyko ma komórki sitowe, komórki towarzyszące i włókna łykowe. Naczynia są u okrytonasiennych (kwiatowych Angiospermae). Nagonasienne Gymnospermae maja cewki. W łodydze ksylem różnicuje się najbliżej osi, protoksylem jest najbliżej osi. Metafloem odkładany jest na zewnątrz, protofloem spychany na zewnątrz. Dwuliścienne mają prokambium. Są trzy typy wiązek kolateralne, koncentryczne i promieniste. W czasie podziału kariokineza odpowiada za ruch chromosomów, cytokineza za podział protoplastu. Komórki potomne są połączone jamkami. W miejscu powstania dwóch komórek potomnych tworzy się przegroda pierwotna, jej elementy odkładają pęcherzyki aparatu Golghiego. Na przegrodzie pierwotnej odkładana jest ściana pierwotna. Kolenchyma (miękisz grubościenny) jest pod epidermą i ma ściany pierwotne. Dwuliścienne częściej mają subepidermalną sklerenchymę, jest to najbardziej zewnętrzna częśc walca osiowego. Jednoliścienne nie maja kory pierwotnej i walca osiowego. Pod epidermą mają sklerenchymę. U jednoliściennych wiązki są na całym przekroju łodygi. Typy organizacji korzenia, paprotniki (skrzypy, widłąki, paprocie) mają jedną apikalną komórkę z której powstają tkanki. Rośliny nasienne maja grupy komórek, składające się z jednego piętra, gdy wszystko poza walcem osiowym powstaje z jednej komórki lub kilku komórek gdzie 3 - 4 piętra komórek sa oddzielone od siebie. Najgłębsza to plerom, powstaje z niego walec osiowy, w środku jest peryblem, powstaje z niego kora pierwotna, najwyżej jest kalyptrogen, tworzy czapeczkę. Faza G1 w tej części korzenia jest wydłuzona, żeby chronić materiał genetyczny przed uszkodzeniami. Uszkodzone tkanki odradzają się. Jest centrum spoczynkowe QC to rezerwuar komórek 2C z 10 - 15 razy wydłużoną fazą G1. Najstarsza część czapeczki się złuszcza.\nTkanki twócze (merystematyczne) mają cienką ścianę komórkową, komórki są małe, zdolne do licznych podziałów. Wakuole są słabo rozwinięte. Chloroplasty są w postaci etioplastów (protoplastów), komróki są równe, nie ma przestworów międzykomórkowych. Komórki kambium są długie, wrzecionowate, wąskie, może mieć grubsze ściany i większą wakuolizację. Część komórek zarodka może gromadzić substancje odżywcze w drewnie lub liścieniach. Komórki merystematyczne różnicują się w komórki budujące tkanki stałe, tracą zdolność podziałów. Są dwa typy wzrostu roslin: dyfuzyjny i ograniczony, który przebiega w całym organie, później komórki kończą się dzielić i różnicują się w komórki tkanki stałej. Ten typ wzrostu jest w kwiatach i liściach oraz w większości tkanek zwierzęcych. U roślin dominuje typ zlokalizowany i nieograniczony odbywa się on w merystemach, które są zlokalizowane w konkretnych częściach ciała rośliny. Merystemy wierzchołkowe stożka wzrostu pędu i korzenia działają przez całe życie rośliny. Merystemy dzielimy na boczne i wierzcholkowe. Merystemy wierzchołkowe to stożki wzrostu, są na szczytach pędów i korzeni, dzieki nim roślina przyrasta na długość. Merystemy boczne to kambium (miazga) i felogen. One zapewniają przyrost na grubość u dwuliściennych. Tworzą one warstwy lub pasma równoległe do organów. Miazga jest pomiędzy drewnem i łykiem i dobudowuje tkanki przewodzące, felogen jest na peryferiach łodygi i korzenia, buduje tkanki okrywające po odróżnieniu tkanek stałych. Jednoliścienne mają merystemy interkalarne (wstawowe) rozmieszczone wzdłuż łodygi u podstawy międzywięźli, są chronione przez pochwy liściowe. Merystemy interkalarne pochodzą od stożka wzrostu, są oddzielone partiami tkanek stałych i umożliwiają przyrost na długość. Merystemy te są też u skrzypów Equisetum sp., goździkowatych Cariophylaceae, babek Plantago sp., zawciągu Armeria sp. Inny podział tkanek twóczych to pierwotne, które pochodzą od zarodka, są to stożki wzrostu pędu i korzenia, merystemy boczne ioraz interkalarne. Komóki merystemów wtórnych w wyniku odróżnicowania wracaja do stadium embrionalnego, są to merystemy wierzchołkowe korzeni bocznych i pędów przybyszowych, kambium i felogen oraz tkanka przyranna (kalus), która powstaje w miejscu zranienia rośliny. W czasie podiałów komórka merystemetyczna dzieli sie na dwie potomne, jedna jest inicjalna, druga ma określoną funkcję. Komórka inicjalna pozostaje macierzystą, komórka z funkcją dzieli się w komórki budujące tkanki stałe. Kambium ma komórki niezróżnicowane, są długie i wąskie (wrzecionowate). Plastydy są w kolenchymie, pod korą. Komórki kambium mogą mieć grubszą ścianę komórkową i być zwakuolizowane. Część komórek zarodka gromadzi materiały zapasowe w bielmie - nasiona bielmowe, część w miękiszu spichrzowym w liścieniach - nasiobna bezbielmowe np. fasola Faseolus sp. Merystemoidy to grupy komórek lub pojedyncze komórki o aktywności podziałowej, są w obrębie tkanek stałych, to np komórki macierzyste aparatów szparkowych. Merystemy pierwotne pochodzą od tkanek zarodka i są aktywne podziałowo przez całe życie rośliny są to merystemy wierzchołkowe. Wtórne powstają z żywych komórek tkanek stałych przez odróżnicowanie. To miazga korkotwócza i międzywiązkowa (felogen i kambium). W fazie G1 komórki zatrzymują się i nie rozmnażają. Stałe w budowie jednorodnej są miękisz, kolenchyma, epiderma, na przyszły rok znów się różnicują i roślina przyrasta na grubość. Odróżnicowuje się np. kolenchyma ma ona pod skóką dwie warstwy fotosyntetyzujące z chloroplastami. Odróżnicowanie to powrót komórek to stanu merystematycznego. Likwodowane są zgrubienia ścian komórkowych, jądro wraca do fazy S. Powstaje felogen to tkanka wtórna. Sklerenchyma jest martwa więc się nie odróżnicowuje. Merystemy wtórne budują tkanki wtórne. Tkanki wtórne to peryderma z felodermy, felogenu i korka. Stożek wzrostu pędu tworzy zawiązki liści (węzły). Z węzłów wyrastają liście, są tu incjały marginalne i submarginalne. Tworzy międzywęźla, które dzielą łodygę na odcinki. Są trzy typy wirzchołków (stóżków) wzrostu pędu. I to komórka w kształcie piramidy. Jest u skrzypów, widłaków zarodniowych, paproci cienkozarodniowych i grubozarodniowych. II kilka komórekapikalnych ułozonych w jednej warstwie, u większości nagonasiennych. III kilka komórek inicjalnych ułożonych w kilku warstwach, u okrytonasiennych. Wegetatywne zawiązki pędu maja różny kształt i wielkość. Iglaste mają wąskie i stożkowate, miłorzęby Gingko sp. i sagowce Cycadopsida mają spłaszczone i szerokie, okrytonasienne mają wąskie i wydłuzone. Strefa dystalna może być wzniesiona ponad zalążki liści, może być płaska lub podłużna położona poniżej zawiązków, ma swoje piętro komórekinicjalnych, Korpus ma podziały antyklinalne, gdzie komórka może przyjąć jedną z trzech orientacji lub pośrednią między nimi, orientację wyznacza kierunek odkładania ściany komórkowej i poliklinalne. Odpowiada za wzrost obiętości tkanek. Tunika ma 4 piętra komórek apikalnych, po podziale tworzy dwie komórki ułożone w jednej warstwie, nie zmienia ilości warstw komórek. Merystemy interkalarne sa na całej długości pędu i powoduja jego wzrost. Najintensywniejsze podziały są u podstawy rejonu organogenezy, gdzie tworzą się zawiązki liści i organów bocznych. Stożek wzrostu korzenia nie tworzy węzłów ani międzywęźli. Wytwarza czapeczkę, która chroni go przed tarciem w czasie wzrostu. Ma części: promerystem, czyli dystalną (szczytową) strefę z komórek o jednakowej strukturze z komóką inicjalną lub grupą komórek inicjalnych (inicjałów apikalnych), protkanki, gdzie zaczyna się różnicowanie histologiczne na tryz pratkanki dające początek układom tkankowym, protoderma to przyszła skórka, pramiazga (prokambium) buduje pierwotny system przewodzący., pramiękisz jest między protodermą i prokambium, daje początek rdzeniowi, promieniom rdzeniowym i korze pierwotnej. Za protomerystemem jest przejście do sfery elongacyjnej, gdzie jest wzrost na długość.\nPojedyńczy pęd umożliwiający roślinie fotosyntezę i przewodzenie wody i asymilatów to telom. Na początku ewolucji roślin zarodnie znajdowaly się na szczytach telomów, mogly być zebrane w kłosy zarodnionośne. Gdy wykształciły się liście, zarodnie powstały na liściach. Są to liście zarodnionośne, sporofile. Też mogą być zebrane w kłosy. U roślin występuje przemiana pokoleń. U mszaków dominuje gametofit, czyli pokolenie rozmnażające się płciowo. U paprotników i zalążkowych dominuje sporofit, czyli pokolenie rozmnażające się bezpłciowo. Organy płciowe u mszaków to rodnie i plemnie, u widłakó kłos zarodnionośny wytwarza zarodnie męskie (mikrosporangium), w którym w wyniku mejozy powstaje mikrospora, która rozwija się w plemnie. Tam powstaja plemniki. W zarodni żeńskiej (makrosporangium) powstaja makrospory, z nich rozwijaja się rodnie z komórką jajową. Rośliny okrytonasienne mają kwiaty. Kwiat to skrócony pęd zarodnionośny. Na osi kwiatowej, dnie kwiatowym osadzone są działki kielicha i płatki korony. Są to płone części kwiatu, nie biorą udziału w rozmnażaniu, to powabnia zwabiająca zapylaczy i zapewniająca im optymalne warunki do zapylania. Między pręcikami są nektarniki, to gruczoły wydzielające nektar. Kwiat jest atrakcyjny dla owadów. Gęsiówka Arabis sp. jest owadopylna, ma na dnie kwiatowym działki kielicha i płatki korony oraz nektarniki. Storczykowate Orchidaceae mają kwiaty podobne4 do samic owadów np. dwulistnik muszy Ophrys insectifera. Trawy są wiatropylne więc nie mają atrakcyjnych kwiatów, tylko pylniki wystają z kwiatu, żeby ułatwić rozsypywanie pyłku. Kwiat ma zwykle jeden słupek zrośnięty z kilku owcolistków, słupek ma znamię, szyjkę i zalążnie. W zalążniach są zalążki, w nich woreczki zalążkowe. W kwiecie są pręciki, pręcik ma główkę i nitkę. w główce są dwa pylniki połączone konektywem. W pylniku są komory pyłkowe. Kwiat może być osadzony na szypułce lub bezszypułkowy, siedzący. Są różne typy kwiatów zależnie od położenia dna kwiatowego: kwiat dolny, gdy dno kwiatowe jest wypukłe lub płeskie, słupek jest wtedy górny, czyli umieszczony nad nasadą reszty elementów kwiatu. Kwiat kołozalążniowy, gdy dno kwiatowe jest wklęsłe, ma kubeczkowaty lub miseczkowaty kształt i nie obrasta słupka, który jest gróny lub pośredni. Kwiat górny, gdy zaląznie słupka jest pogrążona w dnie kwiatowym, leży poniżej nasady reszty elementów kwiatu, słupek jest dolny. Kwiat może mieć symetrię promienista, gdy ma conajmniej 3 u jednoliściennych lub 5 u dwuliściennych osi symetrii. Symetria dwuboczna, gdy są dwie płaszczyzny symetrii np. u serduszek okazałych (ładniczki) Lamprocapnos spectabilis lub u krzyżowych Cruciefarae. Symetria grzbiecista ma jedną oś symetrii, jest u wargowych Labiatae i motylkowatych Papilionaceae. Kwiaty asymetryczne, nie mają osi symetri, są u np. paciorecznika Canna sp. Pojedyncze kwiaty u wielu roslin są zebrane w kwiatostany. Są też różne typy kwiatostanów: grono, gdy główna oś jest nierozgałęziona, kwiaty wyrastają na mniej więcej równych szypułkach jest u kasztanowca Aesculus sp, robinii Robina pseudoakacia. Baldachogrono, gdy oś główna jest nierozgałęziona, szypułki są różnej długości, tworzą jedną płaską lub kulistą powierzchnię, jest u bzu czarnego Sambucus nigra. Kłos, oś główna jest nierozgałęziona, kwiaty siedzące jest u traw Poaceae. Kolba ma zgrubiałą os główna i siedxzące kwiaty jest u np. kukurydzy Zea mays i obrazkowatych Aracaceae. Głóka ma silnie skróconą os główną, kwiaty są siedzące lub mają krótkie szypułki, jest u koniczyny Trifolium sp. Koszyczek ma oś skróconą i rozszerzoną, kwiaty są siedzące lub na krótkich szypułkach jest u zlożonych Compositae. Wiecha, z osi głównej wyrastają osie dalszych rzędów zakończone kwiatami, jest u traw Poaceae np. owsa Avena sp. Podwójne rozgałęzienie to wiecha I rzędu, potrójne to II rzędu itd. Baldach prosty ma kwiaty na długich szypułkach wyrastających z jednego punktu, jest u pierwiosnka Primula sp. Baldach złożony zamiast kwiatów ma baldachy proste, na nim są kwiaty, jest u baldaszkowatych Apiaceae. Wierzchotka dwuramienna, oś główna kończy się kwiatem, poniżej, którego wyrastają osi boczne, jest u gipsówki (łyszcza) Gypsophila sp. i buraka Beta vulgaris, uproszczona psotać to kłębik, jest u komosy (lebiody) Chenopodium sp. Wierzchotka jednoramienna, tworzy sierpik lub wachlarzyk, poniżej każdej osi wyrasta tylko jedna oś dalszego rzędu, osie są ułożone w linii prostej, jest u miodunki Pulmonaria sp. sierpik jest u żywokostu Symphytum sp. i niezapominajki Myosotis sp., podobny kwiatostan to skrętek, gdzie osie kwaitów ułożone są skrętolegle, jest u ogóreczniczkowatych Boranginaceae. Wachlarzyk ma odgałęzienia w jednej płaszczyźnie, ułożone są w dwie strony, jest u kosaćców Iris sp. modyfikacja to dwurzędka, tu odgałęzienie drugiego rzędu kończy się kwiatem, jest u kosaćcowatych Irycaceae.\nTen wpis czytano 12661 razy.\nMnie ogłoszenie nie przeszkadza:) Pozdrawiam serdecznie:)\nAsiunia - Sobota, 07 Luty 2015 10:45\nAsiunia - Niedziela, 23 Luty 2014 20:22\nBogdan Golus - Niedziela, 23 Luty 2014 16:06\nSą zdania, że używanie papierowych ręczników szkodzi środowisku, papier powstaje z celulozy, drewna rożnych drzew, ...\nDziękuję za piękną roślinkę, pozdrawiam serdecznie :)\nDziękuję za piękny widoczek, pozdrawiam serdecznie :)\nDziękuję za piękny obrazeczek, pozdrawiam serdecznie :)\nnowe fakty o szczepieniach\nFale radiowe a pszczoły


Przemówienie dla rodziców na weselu - o tym trzeba pamiętać - Poślubieni\nPrzemówienie dla rodziców na weselu – o tym trzeba pamiętać\n2 stycznia 2022 16 lutego 2022 poslubieni.pl\nPrzygotowania do ślubu i wesela oznaczają konieczność podjęcia wielu decyzji, zadbania o wszystko co ważne. Jedną z tych kwestii jest przemówienie dla rodziców na weselu. Co powiedzieć i jak je zaplanować? Kilka najważniejszych informacji na ten temat znajdziesz w kolejnych akapitach artykułu. Zachęcamy do lektury.\nPrzemówienie dla rodziców na weselu – opanuj stres\nWiele przyszłych par młodych stresuje się, gdy myśli o konieczności wygłoszenia przemówienia i podziękowań dla rodziców. Warto jednak pamiętać, że stres jest złym doradcą i należy postarać się go opanować. Jeśli masz już listę gości, na pewno są tam głównie osoby, które dobrze znasz i które są bliskie Twojemu sercu. Warto uświadomić sobie, że bliskie osoby nie oczekują wielkich przemówień, a ślub jest tak pięknym i podniosłym wydarzeniem, że nawet najprostsze słowa są wzruszające i wystarczające. Rodzice na pewno docenią to, że chcesz im podziękować. Nie ważne jest więc, czy masz wielki talent do pisania pięknych przemówień, czy chcesz powiedzieć im proste, ale szczere i piękne „dziękuję Wam za wszystko”.\nOdejdź od tradycyjnej formy\nJeśli pisanie i wygłaszanie przemówień jest dla Ciebie bardzo trudne i stresujące, być może warto zdecydować się na nieco mniej tradycyjną formę? Na pewno posiadasz wiele zdjęć rodzinnych, być może także nagrania. Warto zmontować te najlepsze w jeden filmik, a następnie wyświetlić go na sali weselnej wraz z odpowiednio dobraną muzyką. Po wspólnym obejrzeniu takiego rodzinnego filmu wystarczy już tylko wręczyć rodzicom prezenty i powiedzieć „dziękuję”. Taka forma podziękowań jest piękna i wzruszająca, a szczerość jest w takich chwilach najważniejsza. Pierwszy dzień w szkole, Komunia Pierwsza, świętowanie urodzin – Twoi rodzice są z Tobą zawsze, niezależnie od okoliczności oferują swoje wsparcie. Dzięki odpowiednim zdjęciom i filmom możesz pokazać, że pamiętasz o tym i bardzo to doceniasz. Warto także pamiętać, że możesz przygotować przemówienie, nagrać je i dołączyć na końcu filmiku. Takie rozwiązanie na pewno jest mniej stresujące, niż wygłaszanie wzniosłych słów na żywo przed całą rodziną i bliskimi.\nDługie przemówienia są czasami wskazane, ale na weselach warto ich unikać. Przemówienie powinno być zwięzłe i szczere, ale nie trwać zbyt długo. Takie chwile są pełne wzruszeń, bardziej wrażliwym osobom mogą polecieć łzy. Warto pamiętać, że wesele to czas świętowania, cieszenia się ślubem i nową drogą w życiu. Nie chcesz chyba, aby ten piękny dzień był przepełniony łzami.\nOryginalny prezent dla rodziców – jak ich uszczęśliwić w ten szczególny dzień?\n← Opłaty za ślub kościelny – ile? Co znaczy “Co łaska”?\nTanie dekoracje sal weselnych – sprawdź jak je zdobyć →\nGdzie nosić pierścionek zaręczynowy po ślubie – czy powinien wiedzieć każdy?\nJak odmówić przyjścia na wesele w sposób taktowny\nTorty na różne okazje.\nSzlafroki ślubne – nie masz pojęcia, że są tak potrzebne!\nCo kupić rodzicom na podziękowanie tak, aby uśmiech z twarzy …\nChyba żadne inne święto zwyczajowe nie wywołuje tak silnych emocji …\nJak dobrze zaplanować ślub – czyli o co pytać na sali weselnej?\nPlanowanie ślubu i wesela to nie lada wyzwanie z jakim …\nCoraz popularniejsze staje się udostępnianie gościom podczas wesela księgi gości, …\nHarmonogram dnia ślubu – czym jest i czy jest ważny?\nSuknia ślubna z ramiączkami nie rozczaruje Cię\nUpominek dla nowożeńców – jak „trafić w 10”?


Kompleks otwarty (oficjalnie) | Dziennik Polski\nKompleks otwarty (oficjalnie)\nZ wielką pompą odbyło się oficjalne otwarcie stoku narciarskiego na myślenickiej górze Chełm. Do nowo powstałej karczmy w pobliżu górnych stacji obu wyciągów przybyli oficjele oraz mnóstwo zaproszonych przez firmę Eco Sport gości.\nZanim burmistrz Myślenic Maciej Ostrowski przedstawił wszystkich zaproszonych, ksiądz Józef Orawczak, proboszcz zarabiańskiej parafii pw. św. Franciszka z Asyżu dokonał poświęcenia karczmy.\nWitając zebranych, wśród których znalazły się posłanki i posłowie na Sejm RP, przedstawiciele władz samorządowych, zarówno powiatowych jak i gminnych, reprezentanci instytucji myślenickich oraz miejscowi biznesmeni, burmistrz Maciej Ostrowski dziękował wszystkim tym, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do tego, że stacja narciarska w Myślenicach stała się wreszcie faktem.\nW chwili obecnej stacja narciarska na górze Chełm dysponuje dwoma stokami o długości 900 i 1000 metrów, które wobec braku naturalnego śniegu są w sposób ciągły zaśnieżane sztucznie za pomocą kilku armatek. Przez cały czas pracują tutaj także dwie kolejki krzesełkowe oraz dwa wyciągi talerzykowe. Oba stoki są oświetlone, co umożliwia szusowanie do późnych godzin nocnych Do dyspozycji narciarzy oddano wypożyczalnię sprzętu, sklep oraz serwis narciarski. Dojazd od dolnej stacji narciarskiej umożliwiają darmowe ski-busy, które dowożą narciarzy spod parkingu zlokalizowanego koło hotelu "Ambassador".\nPodczas uroczystości otwarcia kompleksu zebrani mogli obejrzeć także multimedialną prezentację związaną z historią powstania kompleksu narciarskiego na górze Chełm jak również pokaz sztucznych ogni.


Choroby wywołane przez C.difficile i przebieg zakażenia - Clostridum Difficile\nClostridium difficile odpowiedzialne jest za poantybiotykowe rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy, biegunki poantybiotykowe oraz patologiczne poszerzenie jelita grubego – okrężnicę olbrzymią (łac. megacolon toxicum). Obecność bakterii prowadzić może do perforacji jelita. Do objawów stanów chorobowych wywoływanych przez C.difficile należeć mogą wodnisto-krwawa biegunka, gorączka, martwica krwotoczna, brak łaknienia, mdłości oraz ból i tkliwość brzucha.\nToksynotwórcze szczepy C.difficile namnażając się w jelicie grubym i unikają usunięcia z tej części układu pokarmowego dzięki adhezji do komórek nabłonkowych oraz wytwarzaniu czynników ułatwiających kolonizację (enzymów hialuronidaz), czynników zaburzających motorykę jelit oraz poprzez toksyny – A, B oraz CDT. Toksyna A odpowiedzialna jest za naciekanie ściany jelita krętego przez leukocyty, hipersekrecję płynów oraz krwotoczną martwicę, podczas gdy toksyna B wywołuje martwicę komórek nabłonka jelitowego i powstawanie błon rzekomych. Rola toksyny CDT w przebiegu poantybiotykowego zapalenia okrężnicy nie została jeszcze w pełni poznana.\nObraz kliniczny zakażenia zależny jest od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, choroby podstawowej oraz wirulencji szczepu wywołującego infekcję. W przypadku biegunek poantybiotykowych obserwowane są wodniste stolce, rzadko z obecnością krwi oraz śluzu. U 30-50% pacjentów zakażonych z biegunką obserwowana jest podwyższona temperatura ciała; u 50-60% występuje leukocytoza, a bóle brzucha u 20-33%.\nJeśli infekcja przejawia się rzekomobłoniastym poantybiotykowym zapaleniem okrężnicy, w badaniu histopatologicznym obserwowane są w jelicie nacieki zapalne – błony rzekome oraz szarożółte tarczki z włóknika, leukocytów i bakterii. Stolce są bardzo liczne i zawierają śluz i krew.


Drogą S8 jechał ułan na koniu. Zaskoczeni kierowcy opublikowali nagranie [WIDEO] | wMeritum.pl\nKierowcy podróżujący drogą ekspresową S8 byli świadkami zaskakującego zdarzenia. Poboczem jechał mężczyzna na koniu. W sieci pojawiło się nagranie dokumentujące niezwykły widok na drodze.\nKierowcy podróżujący polskimi drogami nierzadko są świadkami zaskakujących sytuacji. Niektóre z nich są jednak naprawdę wyjątkowe. Tak było w tym przypadku. Na drodze ekspresowej S8 z Warszawy do Białegostoku w okolicach węzła Wyszków oczom zaskoczonych uczestników ruchu drogowego ukazał się… mężczyzna jadący wierzchem na koniu.\nW sieci pojawiło się nagranie zarejestrowane przez jednego z kierowców za pomocą kamery zamontowanej w aucie. Autor nagrania zamieścił je w sieci, a jeźdźca żartobliwie nazwał „ułanem”. Mężczyzna jedzie koniem po poboczu ekspresówki.\nZ rozmów osób znajdujących się w samochodzie wynika, że z tyłu nadjeżdżała policja na sygnałach. Nie wiadomo, jak skończyło się zdarzenie, ale zgodnie z prawem jeździec powinien zostać ukarany mandatem. Jazda na koniu jest możliwa na drogach publicznych, przy przestrzeganiu określonych zasad. Kategorycznie zabrania się jej na autostradach i drogach ekspresowych, nawet w przypadku, gdy taki uczestnik ruchu porusza się przy krawędzi jezdni. – przypomina „Wprost”.\nTagi droga ekspresowa s8jedzie na koniu na ekspresówcekońkoń na ekspresówcenagraniepolicjaS8ułan na ekspresówcewideo