Większość istniejących współcześnie podmiotów gospodarczych zaliczana jest do sektora prywatnego, w którym dominuje podział na właścicieli kapitału i pracowników najemnych. Powszechność tego typu przedsiębiorstwa na całym świecie sprawia, że ekonomiści i obserwatorzy życia gospodarczego przyjmują ich istnienie za naturalne i dane raz na zawsze. Takie rozumowanie daje mylne wrażenie, że poza pracą najemną dla prywatnych lub ewentualnie państwowych pracodawców, nie są możliwe rozwiązania alternatywne i że szeregowi pracownicy nie mają w dziedzinie gospodarki nic do zaproponowania. Podczas dyskusji o sektorze prywatnym zapomina się również, że pewną jego część stanowią przedsiębiorstwa znajdujące się pod mniejszą lub większą kontrolą ze strony pracowników, a podział na właścicieli i wykonawców nie odgrywa w nich znaczącej roli. Do tej kategorii zaliczamy w naszym kraju przede wszystkim spółki pracownicze i spółdzielnie pracy, które możemy też określić wspólnym terminem: własność pracownicza.\nGeneza własności pracowniczej\nPragnienie tworzenia miejsc pracy będących własnością samych pracowników i przez nich bezpośrednio zarządzanych towarzyszyło rozwojowi kapitalizmu od samego niemal początku. W roku 1833 działacze brytyjskich związków zawodowych sformułowali po raz pierwszy podstawowe zasady demokracji pracowniczej: „Będziemy walczyć nie tylko o skrócenie czasu pracy i większe płace, ale zniesiemy system płac i staniemy się sami dla siebie pracodawcami. Rozpocznie się to od naszych zakładów, rozciągając się na cały związek zawodowy, który przejmie kierowanie gospodarką. Izba Gmin zostanie zastąpiona Izbą Samorządową”.\nTo właśnie w Anglii narodził się w tym samym czasie ruch spółdzielczy, którego cel był podobny: likwidacja wszelkich despotycznych form zarządzania miejscem pracy poprzez ustanowienie własności pracowniczej. Nie chodziło bowiem o uczynienie dotychczasowych pracowników kapitalistami, lecz o nowy sposób życia, oparty na solidarności, wzajemnej pomocy, stanowieniu o sobie i demokratycznym podziale wypracowanego wspólnie dochodu.\nWarto tutaj wspomnieć o roli związków zawodowych w propagowaniu spółdzielczości. Po serii przegranych strajków w latach 1845-49 Zjednoczone Towarzystwo Mechaników (Amalgamated Society of Engineers), najważniejszy ówcześnie brytyjski związek, zadeklarował, że od tej pory będzie kredytować zakładanie „samorządnych warsztatów” będących prototypem późniejszych spółdzielni pracy. Ruch organizowanej przez związki spółdzielczości rozwinął się w połowie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych. Jako pierwsza powstała w 1847 spółdzielcza Odlewnia Związku Czeladników Hutniczych. Pod koniec lat 60. tego samego wieku Międzynarodowy Związek Hutników utworzył 11 spółdzielczych zakładów odlewniczych. Niestety, ich działalność załamała się w wyniku dumpingowej konkurencji i trudności w uzyskaniu kredytów.\nRównież na ziemiach polskich pierwsza spółdzielnia wytwórcza powstała z inicjatywy związku zawodowego. Był to Związek Drukarzy, którego członkowie postanowili w roku 1876 założyć w Krakowie istniejącą do dnia dzisiejszego Drukarnię Związkową. Zabroniono przyjmowania w poczet członków spółdzielni właścicieli drukarń, a spółdzielcy, którzy stawali się właścicielami własnych zakładów musieli z członkostwa rezygnować. Oprócz pensji wypłacano dywidendy, których wysokość uzależniono od liczby udziałów.\nNie wolno było sprzedawać udziałów poza spółdzielnią, spadkobiercy członka spółdzielni nie mieli prawa głosu, tylko prawo do dywidendy. Niespotykany w innych firmach był obowiązujący w drukarni poziom płac i świadczeń socjalnych (płatne urlopy, fundusz chorobowy), co zachęcało robotników z innych zakładów poligraficznych do wysuwania żądań płacowych i potwierdzało sojusz spółdzielni z ruchem związkowym.\nW 1865 roku właściciele kopalni Whitwood i Methley w hrabstwie York po raz pierwszy w historii pozwolili zatrudnionym robotnikom wykupić po niskiej cenie część akcji swej firmy. Warunkiem było jednak porzucenie przez nich związków zawodowych, chodziło bowiem o złamanie jedności górników i zapobieżenie strajkom. Robotnicy otrzymali udział w zyskach oraz prawo do wyboru jednego delegata do siedmioosobowego zarządu firmy. Dziesięć lat później wybrali jednak solidarność ze swymi kolegami z pozostałych kopalń i przyłączyli się do strajku powszechnego, co spowodowało odebranie im akcji.\nW pełni wiarygodne i korzystne dla robotników okazało się dopiero zastosowanie akcjonariatu przy powoływaniu spółek pracowniczych, czyli firm, w których pracownicy dysponowali kontrolnym pakietem akcji. Sztandarowym przykładem sukcesu takiego przedsięwzięcia stała się polska Spółka Akcyjna „Gazolina” w Borysławiu. Wykupywanie udziałów przez załogę liczącą blisko 700 osób rozpoczęło się w roku 1916. Przekonywał do tego zarówno związek zawodowy jak i założyciele firmy. W latach 1918-19, po tym jak inżynierowie i kierownicy zostali internowani wraz z wybuchem walk polsko-ukraińskich lub wyruszyli na front, firmą zarządzali bezpośrednio robotnicy.\nOstatecznie, robotnicy stali się posiadaczami 46 procent kapitału akcyjnego, a dzięki uprzywilejowaniu akcji pracowniczych dysponowali 61,4 procent głosów na Walnym Zgromadzeniu. Pracownikom wypłacano zatem oprócz pensji dywidendy, bonusy, zasiłki urlopowe i inne świadczenia. Przewaga załogi nie ograniczała się do praw wynikających z tytułu własności. W spółce panowały zwyczaje demokratyczne. Zespoły pracownicze dobierały się same, dyrekcja i zarząd, ograniczały się do formalnego w praktyce akceptowania decyzji podejmowanych przez poszczególne ekipy robotników. Przedsiębiorstwo przeznaczało też poważne środki finansowe na cele kulturalne i sportowe dla swoich pracowników, dbając równocześnie o ich warunki mieszkaniowe i zdrowotne. Spółka odnotowywała świetne wyniki gospodarcze, lecz uległa likwidacji decyzją władz sowieckich jesienią 1939 roku.\nUwarunkowania prawne partycypacji własnościowej pracowników\nPrzechodząc do problemu różnic i podobieństw pomiędzy spółdzielniami pracy a spółkami pracowniczymi trzeba w pierwszej kolejności postawić pytania o ich zasady organizacyjne, strukturę właścicielską, uprawnienia decyzyjne udziałowców i miejsce zajmowane w wolnorynkowej gospodarce.\nTym, co upodabnia do siebie spółdzielnie i spółki pracownicze, jest powiązanie świadczenia pracy z tytułem własności. Status pracowniczy stanowi bowiem przesłankę nabycia własności, a dopiero własność stwarza podstawę dla skutecznej i czynnej realizacji uprawnień decyzyjnych, także w zakresie udziału w zarządzaniu i podziale wspólnie wypracowanego dochodu. Odróżnia je natomiast status prawny i okoliczności towarzyszące powoływaniu tych podmiotów.\nPrzedmiotem działalności spółdzielni pracy jest prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków. Obowiązuje tzw. „zasada otwartych drzwi”, co oznacza, że członkiem spółdzielni może zostać każdy pracownik, który wpłacił udział i wpisowe. Spółdzielnia działa na podstawie Ustawy Prawo spółdzielcze, a do jej założenia wystarcza deklaracja 10 osób. Z kolei wspólnikami spółki pracowniczej powinna zostać ponad połowa ogólnej liczby pracowników prywatyzowanego przedsiębiorstwa.\nNależy w tym miejscu wspomnieć, że termin spółka pracownicza nie występuje w ustawodawstwie, a spośród innych spółek akcyjnych wyróżnia ją zachowanie przewagi przez pracowników pod względem własności i władzy w przedsiębiorstwie. Powołanie spółdzielni z reguły inauguruje działalność samego przedsiębiorstwa. Inaczej jest w przypadku spółek pracowniczych, które są spółkami akcyjnymi powstałymi w wyniku nabywania przez pracowników akcji swojego przedsiębiorstwa w otwartej sprzedaży, nieodpłatnego ich przydzielania, bądź w ramach tzw. leasingu pracowniczego, czyli oddania państwowego przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania. Po zakończeniu spłat rat leasingowych spółka działa na rynku jako podmiot prywatny, podobnie jak spółdzielnie, które zaliczane są do sektora prywatnego gospodarki.\nDo roku 1996 nie było ustawowych ograniczeń, które by eliminowały pewną grupę przedsiębiorstw spod wspomnianej metody prywatyzacji pracowniczej, np. ze względu na liczbę pracowników. Sytuacja uległa zmianie wraz z wprowadzeniem nowej Ustawy prywatyzacyjnej z 1996 roku, w której zastrzeżono, że zatrudnienie w przedsiębiorstwie przekształcanym w spółkę pracowniczą nie może przekraczać 500 osób.\nDo powołania spółdzielni wystarcza spełnienie wymogów ustawowych, natomiast w przypadku tworzenia spółek pracowniczych wymagana jest zgoda organu założycielskiego przedsiębiorstwa i Ministerstwa Skarbu. Kolejną barierą przy zakładaniu spółek pracowniczych jest stawiane przed zatrudnionymi minimum kapitałowe. Pracownicy, którzy zdecydują się na założenie spółki muszą dysponować sumą co najmniej 20 procent funduszy podstawowych prywatyzowanej firmy. Na spółdzielców nie nałożono podobnego obowiązku. Osoby zakładające spółdzielnię nie muszą dysponować żadnym określonym przez prawo kapitałem założycielskim. Każdy członek spółdzielni musi jednak zadeklarować co najmniej jeden udział, wpisowe i w niektórych przypadkach wkład budowlany czy ziemi. Dodajmy, że większość ideologów ruchu spółdzielczego zalecała, by wpisowe było skromne, a udziały drobne i wpłacane ratami.\nZa jeden z warunków wyrażenia zgody na utworzenie spółki pracowniczej ustawodawca uznał pozyskanie inwestora zewnętrznego, który obejmie minimum 20 procent kapitału spółki zakładanej przez pracowników, chyba że Minister Skarbu Państwa postanowi inaczej. W przypadku spółdzielni możliwe jest tworzenie przedsiębiorstwa o strukturze mieszanej z udziałem osób fizycznych (pracowników) i prawnych (prywatne przedsiębiorstwo, spółka skarbu państwa, gmina, powiat, fundacja, stowarzyszenie), lecz o warunkach takiej umowy decydują sami spółdzielcy i panuje w tej materii pełna dobrowolność.\nRóżnice w uprawnieniach decyzyjnych udziałowców i sposobie głosowania na walnym zgromadzeniu w największym chyba stopniu określają charakter działalności prowadzonej przez spółdzielnie i spółki pracownicze. Spółdzielnie możemy określić jako organizacje sprzyjające egalitarnemu rozumieniu samorządności pracowniczej, spółki są zaś w większym stopniu dostosowane do logiki systemu kapitalistycznego. Siła głosu jest proporcjonalna do ilości zainwestowanego kapitału.\nW spółce pracowniczej głosuje się posiadanymi udziałami. Kilku większościowych udziałowców może przegłosować nawet kilkudziesięciu drobnych udziałowców.\nW spółdzielni obowiązuje natomiast zasada równości głosu, to znaczy: jeden człowiek – jeden głos. Na walnym zgromadzeniu spółdzielni, w przeciwieństwie do spółki, liczy się tylko człowiek. Większa liczba udziałów nie daje nikomu dodatkowych uprawnień decyzyjnych, nawet osobie prawnej, która jest członkiem spółdzielni i na walnym zgromadzeniu reprezentowana jest przez pełnomocnika.\nW obu omawianych typach przedsiębiorstw ustawodawcy przewidzieli powoływanie następujących organów decyzyjnych: walnego zgromadzenia członków (w spółce akcjonariuszy), rady nadzorczej i zarządu. Władza zwierzchnia w spółdzielni należy do walnego zgromadzenia, w którym mogą uczestniczyć wszyscy członkowie spółdzielni.\nWalne zgromadzenie decyduje o kierunkach rozwoju działalności gospodarczej oraz społecznej i kulturalnej, uchwala regulamin pracy i zasady wynagradzania, wybiera i odwołuje członków zarządu i ustala zasady ich zatrudnienia, rozpatruje sprawozdania rady nadzorczej, decyduje o przystąpieniu do organizacji gospodarczych i związków spółdzielczych, wyraża zgodę na zaciąganie kredytu i operacje na majątku o wartości powyżej 10 procent aktywów spółdzielni. A zatem władza jest w rękach ogółu członków. Każdy spółdzielca-pracownik ma więc przynajmniej potencjalnie jednakowy wpływ na to, co się w przedsiębiorstwie dzieje.\nRada nadzorcza sprawuje kontrolę i nadzór, a zarząd kieruje realizacją bieżących zadań statutowych i reprezentuje spółdzielnię na zewnątrz. Zarząd w spółce pracowniczej zajmuje się tzw. operatywnym zarządzaniem, a rada nadzorcza sprawuje ogólną kontrolę i nadzór nad funkcjonowaniem firmy w imieniu właścicieli, nie wtrącając się w bieżące kontrolowanie. Z kolei walne zgromadzenie – reprezentujące wszystkich akcjonariuszy (wspólników) sprawuje tzw. zarząd strategiczny, m. in. powołuje zarząd i radę nadzorczą oraz decyduje o ich składzie osobowym.\nKolejne zagadnienie wymagające omówienia to partycypacja udziałowców w zyskach. W spółce zysk bilansowy (dywidenda) dzielony jest między wspólników w stosunku do wniesionego przez nich kapitału, to znaczy liczby akcji. Decyzję o podziale podejmuje walne zgromadzenie akcjonariuszy. Z podziału obligatoryjnie wyłączona jest część zysku przeznaczona na kapitał zapasowy wynosząca 8 procent, aż do momentu, gdy kapitał ten osiągnie wysokość 1/3 kwoty zadeklarowanego kapitału akcyjnego.\nW spółdzielni zysk, po zmniejszeniu o podatek dochodowy i inne obciążenia, stanowi nadwyżkę bilansową, którą dzielą między siebie pracownicy-spółdzielcy głosując na walnym zgromadzeniu. Zysk dzieli się według wkładu pracy, nie kapitału. Co najmniej 5 procent zysku przeznacza się na zwiększenie funduszu zasobowego, aż do czasu osiągnięcia wysokości równej wniesionym wkładom obowiązkowym. Oznacza to, że pracownicy będący członkami spółdzielni całą wartość swego wysiłku zachowują dla siebie.\nCzłonkowie spółdzielni nie mają zaś indywidualnego prawa do swobodnego dysponowania kapitałem, który stanowi niepodzielną własność wspólną. W związku z tym zatrudnieni w spółdzielni pracy członkowie nie mogą zbywać udziałów poza spółdzielnią, chodzi bowiem o gwarancje niezależności i zachowanie pracowniczego charakteru przedsiębiorstwa. Odmienna sytuacja panuje w spółce pracowniczej, której akcje może nabyć każda osoba fizyczna zamieszkująca na terytorium RP, a także osoba prawna, jeśli minister skarbu wyrazi zgodę lub w umowie założycielskiej spółki zastrzeżono taką możliwość po upływie 2 lat od rozpoczęcia działalności.\nMiejsce własności pracowniczej w gospodarce wolnorynkowej\nSpółki pracownicze w USA i Europie Zachodniej tworzono od lat 60 i 70 ubiegłego wieku w imię „demokratyzacji kapitalizmu”, dekoncentracji własności, skłonienia pracowników do wydajnej pracy, a także do ich identyfikacji z „naszą firmą”. Ideą akcjonariatu pracowniczego nie było więc budowanie alternatywy wobec kapitalizmu – jak w przypadku sporej części ruchu spółdzielczego – lecz uczynienie go bardziej sprawiedliwym, pozwolenie pracownikom na osiągnięcie statusu współgospodarzy swoich miejsc pracy. Chodziło też o uzyskanie społecznej akceptacji dla wolnorynkowej rywalizacji i ograniczenia roli związków zawodowych. Stąd brało się poparcie administracji prezydenta Ronalda Reagana dla ustawy o własności pracowniczej typu ESOP (Employee Stock Ownership Plan czyli Plan Pracowniczej Własności Akcji).\nPodobnie stało się w Polsce po roku 1989, kiedy okazało się, że intencją pomysłodawców akcjonariatu pracowniczego jest uzyskanie akceptacji załóg państwowych przedsiębiorstw dla prywatyzacji, a przy okazji likwidacja instytucji samorządu pracowniczego w postaci rad pracowniczych. Pierwsze badania nad spółkami pracowniczymi przeprowadzone w 1994 przez zespół prof. Marii Jarosz ujawniły, że powstające w pierwszych latach transformacji ustrojowej spółki pracownicze w szybkim tempie traciły cechy własności pracowniczej stając się spółkami menedżerskimi. Szeregowi pracownicy sprzedawali swoje udziały kadrze kierowniczej, kupując za nie artykuły pierwszej potrzeby.\nWyprzedaż akcji i udziałów trwała także w następnych latach. Według danych Ministerstwa Skarbu Państwa do roku 2000 inwestorzy zewnętrzni wspólnie z zarządami spółek przejęli kontrolę nad 44 procentami ogółu spółek pracowniczych. Oznaczało to, że władza decyzyjna trafiała w ręce kadry menedżerskiej, redukcje zatrudnienia były większe niż w innych firmach, osłabła rola związków zawodowych i wzrosło tempo zróżnicowania wynagrodzeń.\nZwraca się uwagę, że sami decydenci z Ministerstwa Przekształceń Własnościowych wyraźnie sprzyjali „menedżeryzacji” tych przedsiębiorstw i dowodzili, że spółki pracownicze trzeba dalej prywatyzować. Jan Mujżel dostrzegł przyczynę marginalizacji pracowników-akcjonariuszy w wysokich płatnościach leasingowych i barierach kredytowych, co doprowadziło do większego zaangażowania inwestorów zewnętrznych w spółkach.\nWśród pracowników przeważały jednak pozytywne opinie na temat działalności spółek pracowniczych, co zdaniem Tadeusza Kowalika wynikało początkowo z unikania hierarchiczno-autorytarnego stylu zarządzania na rzecz paternalistycznej perswazji oraz wyjątkowo dobrych wyników gospodarczych. W opinii tego ekonomisty na opracowanie projektu spółki pracowniczej i na zebranie dość wysokiego, początkowego funduszu akcyjnego władze państwowe dawały termin stanowczo za krótki, – sześć miesięcy. Pośpiech przy ich tworzeniu stał się jedną z przyczyn zdominowania spółek przez kadrę menedżerską, wykorzystania pełnego wyrzeczeń gromadzenia kapitału przez szeregowych pracowników do wspierania nowych kapitalistów (menedżerów) i w dłuższej perspektywie stopniowej restytucji podziału na „roboli” i „bossów”.\nWidać w tym różnicę w porównaniu z amerykańskimi spółkami pracowniczymi, w których uprawnienia decyzyjne delegowane są w dół, system nadzoru jest redukowany, a zarządzanie przybiera charakter zespołowy. W Polsce uważa się, że styl partycypacyjny obniżyłby efektywność, a samorząd pracowniczy, będący wyrazem grupowej wspólnoty ludzi pracy, jest nie do pogodzenia z ustrojem spółki opartej na wspólnocie udziałowców, którzy nie muszą być pracownikami.\nPomimo niespełnienia oczekiwań polskich pracowników hasło tworzenia spółek pracowniczych stało się ponownie nadzieją na obronę likwidowanych miejsc pracy podczas fali protestów pracowniczych w latach 1999-2000 i 2001-2003. Głośnym echem odbiło się latem 1999 przejęcie Fabryki Żelatyny w Brodnicy przez pracowników, którzy wyrzucili dotychczasowego pracodawcę i wznowili produkcję pod własnym kierownictwem. Okazało się, że właściciel nie wywiązał się z zobowiązań prywatyzacyjnych, więc pracownikom pozwolono utworzyć spółkę pracowniczą. Brak kapitału spowodował jednak, że załoga wykupiła zaledwie 15 procent kapitału firmy, a resztę przejął prywatny inwestor.\nZ kolei utworzenie spółki pracowniczej na bazie upadłych Zakładów Przemysłu Bawełnianego „Uniontex” w Łodzi zakończyło się spektakularną klęską, kiedy szefowie spółki wyrzucili z pracy ludzi, którzy wcześniej uratowali zakład przed likwidacją. Co ciekawe, kiedy w grudniu 2006 wszystkie związki zawodowe działające w przeznaczonej do likwidacji Kopalni Węgla Kamiennego „Silesia” w Czechowicach-Dziedzicach zgłosiły zamiar wykupienia kopalni przez zatrudnionych tam 1700 górników, to ich planem ratunkowym pozostała tradycyjnie spółka pracownicza.\nPolscy górnicy powoływali się na przykład jedynej na świecie kopalni węgla kamiennego będącej od 1994 własnością górników – Tower Colliery Antracyt Ltd w południowej Walii, chociaż w tym przypadku chodziło o spółdzielnię pracy, a nie spółkę akcyjną. Spółdzielnię powołali uczestnicy strajku, którzy sprzeciwili się decyzji o jej zamknięciu. Pieniądze pożyczył walijskim robotnikom Bank Spółdzielczy. Spółdzielcy z Tower Colliery w dalszym ciągu pozostali aktywistami Krajowego Związku Górników, bowiem prowadzone przez nich przedsiębiorstwo miało nie tylko zapewnić warunki godziwej egzystencji, ale i służyć celowi politycznemu – walce z neoliberalnymi reformami rządu brytyjskiego. Dodajmy, że tylko zatrudnieni w kopalni (375 osób) mogli zostać udziałowcami kooperatywy. Działalność kopalni dobiegła końca w 2008, kiedy wyczerpały się złoża węgla. W Polsce natomiast górnicy z Czechowic-Dziedzic (obecnie w liczbie 500) w dalszym ciągu czekają na termin ogłoszenia przetargu i szukają inwestora zewnętrznego.\nPrzy tej okazji należy opisać przypadek spółki pracowniczej, która przyjęła postać „para-spółdzielni” w wyniku zwycięskiego strajku pracowników MPK Kielce w sierpniu 2007. Strajkujący nie godzili się na prywatyzację i zmusili władze gminy do odsprzedania im całego przedsiębiorstwa. Udziały członkowskie są tam mniej więcej równe, a partycypacja szeregowych pracowników w podejmowaniu najważniejszych decyzji dokonuje się podczas często organizowanych walnych zgromadzeń i spotkań zarządu z poszczególnymi ekipami pracowników.\nPomimo uwag krytycznych pod adresem prywatyzacji pracowniczej trzeba przyznać, że zakładanie spółek pracowniczych było często jedyną szansą na przetrwanie przedsiębiorstwa skazanego na likwidację, a przy okazji podważało lansowaną w mediach tezę o wyłącznie roszczeniowej i niegospodarskiej postawie robotników. Spółki te powstawały z reguły na terenach tzw. Polski B, chroniąc pracowników przed bezrobociem.\nZ podobnymi trudnościami wynikającymi z braku bazy kapitałowej, niedostępności kredytów, zmagania się z nieuczciwą konkurencją i ograniczenia samorządności do szczebla przedstawicielskiego spotykamy się w funkcjonujących w Polsce spółdzielniach pracy. Okres podporządkowania spółdzielczości wymogom gospodarki nakazowo-rozdzielczej w okresie PRL-u doprowadził do erozji demokratycznych zwyczajów i ułatwił po roku 1989 wyprzedawanie wspólnego majątku. Szacuje się, że spółdzielczy stan posiadania zmniejszył się z tego powodu od 35 do 55 procent posiadanego majątku.\nWiększość publicystów i decydentów uznała w tym czasie, że model spółdzielczy jest przeżytkiem, a prawo należy dostosowywać wyłącznie do potrzeb kapitału prywatnego w postaci spółek akcyjnych i firm jednoosobowych. Przeszkodą w rozwoju spółdzielczości może być i deficyt demokracji. W zdecydowanej większości przedsiębiorstw spółdzielczych rola organów samorządowych sprowadza się do akceptacji przez walne zgromadzenia rozwiązań opracowanych i zaproponowanych jednoosobowo przez prezesa, brakuje ewidentnie samorządności w decyzjach bieżących, codziennych oraz na poszczególnych stanowiskach pracy.\nPrzyczyną może być brak siły przebicia szeregowych pracowników podczas walnych zgromadzeń, niedostateczny przepływ informacji oraz ogólnie niski poziom aktywności społecznej, chociaż struktura spółdzielni zdaje się sprzyjać oddolnym metodom zarządzania i zachęcać pracowników do wyrażania własnych opinii. Wszyscy badacze opisujący spółdzielnie podkreślają wspólnotowy i unikatowy charakter prowadzonej przez nie działalności. Jedynie spółdzielnie oprócz funkcji gospodarczych spełniają także funkcje społeczne, kulturalne, oświatowe, co odróżnia je od spółek prawa handlowego.\nNiestety, dostosowanie się do realiów gry rynkowej, szczególnie w warunkach globalizacji, nie zawsze sprzyja dochowaniu wierności ideom kooperatyzmu, o jakim pisali przed laty Edward Abramowski, Maria Orsetti czy Jan Wolski. Znany jest przykład Korporacji Spółdzielni Mondragon z Kraju Basków, która odniosła sukces ekonomiczny, za cenę przekształcenia się w kolektywnego kapitalistę, a nawet łamania praw pracowniczych w wykupionych przedsiębiorstwach zagranicznych (sprawa konfliktu we wrocławskim Wrozamecie).\nW tym samym czasie mamy jednak w wielu częściach świata do czynienia z powrotem do idei radykalnej spółdzielczości wśród pracowników bankrutujących lub przenoszonych do innych krajów zakładów pracy. Od roku 2001 przejęto około 300 przedsiębiorstw w Argentynie, a także w Brazylii, Boliwii, Wenezueli i Meksyku tworząc spółdzielnie zarządzane bezpośrednio przez pracowników, bez powoływania funkcji prezesów i zarządów. Są to zarówno fabryki, jak i szpitale, hotele, drukarnie, sklepy, restauracje czy przedsiębiorstwa budowlane. Jedna z tych firm przyjęła nazwę FASINPAT czyli „Fabryka Bez Szefa” (skrót od hiszp. Fabrica Sin Patron) w Neuquen na południu Argentyny i zatrudnia ponad 600 osób. Były to działania żywiołowe, nielegalne i dopiero w ostatnich latach rozpoczął się proces formalnych wywłaszczeń dawnych pracodawców połączony z rejestracją spółdzielni pracy.\nW samej Argentynie liczbę pracowników zatrudnionych w „spółdzielniach bez szefa” szacuje się na ponad 15 tysięcy. Samorządne przedsiębiorstwa korzystają z sieci sprawiedliwego handlu (fair trade), co pozwala im być alternatywą dla sektora prywatnego. Nie zapominajmy także o zakładanych na masową skalę spółdzielniach rolniczych w Brazylii, gdzie aktywiści Ruchu Ludzi bez Ziemi zajmują latyfundia i w południowym Meksyku, gdzie podobną taktykę stosują zbuntowani chłopi zrzeszeni we wspólnotach zapatystowskich. Liczbę uczestników tego ruchu ocenia się już na setki tysięcy osób.\nZdaniem Naomi Klein to, co jeszcze niedawno można było odnieść do objętych kryzysem gospodarek państw rozwijających się, dziś dotyczy już całego świata. Z argentyńskich rozwiązań mogą więc skorzystać pracownicy ze Stanów Zjednoczonych, Europy Zachodniej i Polski. Pamiętajmy, że to co jest nieopłacalne dla korporacji, poszczególnych akcjonariuszy i prywatnych właścicieli może się okazać opłacalne dla samych pracowników zrzeszonych w spółdzielniach czy nawet spółkach, które nie muszą zaspokajać apetytów ludzi utrzymujących się wyłącznie z posiadania kapitału. W warunkach kryzysu gospodarczego bardziej racjonalne i sprawiedliwe będzie wynagradzanie przede wszystkim pracy, nie kapitału.\nW tym stanie rzeczy powinno nastąpić uzupełnienie istniejących form prawnych własności pracowniczej. Zgadzam się z J. Mujżelem, że należy dać szansę wszystkim obecnym i przyszłym pracownikom i to niezależnie od ich sytuacji majątkowej.\nPierwsza sprawa to preferencje podatkowe i kredytowe zachęcające do zakładania spółek pracowniczych i spółdzielni pracy. W szeregu państw UE w ramach wsparcia systemu spółdzielczego zrezygnowano w przypadku spółdzielni z podatku dochodowego osób prawnych, bądź naliczany jest wyłącznie od transakcji z osobami trzecimi (nie członkami spółdzielni).\nPonieważ celem spółdzielni jest zaspokajanie potrzeb członków, a nie maksymalizacja zysku, wskazane jest również w Polsce zmniejszenie stawek podatku dochodowego spółdzielni w stosunku do spółek prawa handlowego. Decyzji o założeniu spółdzielni nie podejmują ludzie majętni, więc uzasadniony wydaje się postulat zwolnienia ich z opłat skarbowych i podatków od nieruchomości. Bezzasadne jest także pobieranie podatku od dochodu przeznaczonego na zwiększenie funduszu zasobowego spółdzielni, skoro służy on nie wystawnej konsumpcji członków lecz pokrywaniu ewentualnych strat, finansowaniu inwestycji i bieżącej działalności, która generuje miejsca pracy.\nZ uwagi na często stosowany przez wielu pracodawców dumping polegający na oszczędnościach kosztem redukcji siły roboczej, uprawnione będzie organizowanie przetargów ograniczonych wyłącznie dla firm kontrolowanych przez pracowników, czyli właśnie spółdzielni i spółek pracowniczych. Potrzebne są jednak nowe zapisy w Ustawie o Zamówieniach Publicznych. Oznacza to faktyczne zrównanie w prawach firm nastawionych wyłącznie na zysk i tych przedsiębiorstw, które stawiają sobie za cel uczciwe wynagradzanie pracy oraz podmiotowe traktowanie pracowników. Co na tym zyska ogół społeczeństwa i podatników? Przede wszystkim otrzymamy wyjątkowo tani sposób kreowania nowych i stabilnych miejsc pracy, a zmniejszymy liczbę odbiorców pomocy społecznej.\nPo drugie, niezbędna jest demokratyzacja struktury zarządzania poprzez rozbudowę instytucji samorządu pracowniczego na poszczególnych stanowiskach pracy i wszystkich szczeblach spółek czy spółdzielni wraz z konsekwentnym stosowaniem demokracji bezpośredniej. Istniejące formy walnych zgromadzeń, rad nadzorczych i zarządów, stały się w nowych warunkach niewystarczające. Już teraz pojawiają się w Polsce inicjatywy na rzecz przywrócenia spółdzielczości jej pierwotnego charakteru i odzyskania należnego miejsca w gospodarce.\nGrupa robocza ds. spółdzielczości OZZ Inicjatywa Pracownicza opracowała wzorcowy statut spółdzielni pracy dla szpitala powiatowego w Bielsku Białej inspirowany doświadczeniami współczesnych „spółdzielni bez szefa” oraz projektami spółdzielczymi Jerzego Kołakowskiego i Jana Wolskiego. Podstawowe założenia to powołanie grup członkowskich z prawem wyboru członków Rady Nadzorczej i nałożenie na członków Rady obowiązku konsultowania swoich decyzji z właściwymi grupami członkowskimi. Jest to tzw. mandat wiążący (imperatywny).\nKolejna sprawa to przyznanie grupom członkowskim prawa do organizowania pracy w poszczególnych oddziałach szpitala, bezpośrednie zarządzanie nimi, opiniowanie przyznawania premii, a także zatrudnienia nowych pracowników i rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowymi. Uchwały zebrań grup członkowskich są wiążące dla członków Rady Nadzorczej i Zarządu. Chodzi bowiem o wykorzystanie potencjału intelektualnego wszystkich pracowników i zniesienie barier, które mogą niepotrzebnie ograniczać zaangażowanie pracowników w sprawy, na których się dobrze znają i które ich bezpośrednio dotyczą. Dobrym pomysłem będzie wprowadzenie obowiązku przeprowadzania szkoleń pracowników z zakresu przedsiębiorczości i metod kolegialnego zarządzania.\nPo trzecie, prawodawcy powinni wreszcie docenić wysiłek podejmowany przez najczęściej niezamożnych pracowników angażujących się w tworzenie spółek pracowniczych. Po blisko 20 latach funkcjonowania własności pracowniczej potrzebne jest ustawowe uregulowanie ich odrębnego statusu prawnego. W chwili obecnej pod względem istoty prawnej spółki pracownicze nie różnią się od spółek prawa handlowego, zakładanych przez finansowych potentatów. Wzorem dla naszego ustawodawstwa mogą być opisywane przez Jana Koziara rozwiązania prawne przyjęte w Stanach Zjednoczonych.\nKongres USA uchwalił w 1982 Ustawę (Tax Equity and Fiscal Responsibility Act), na mocy której w spółkach pracowniczych zapewnia się względnie równe rozproszenie udziałów pracowniczych i zapobiega koncentracji własności w rękach kadry kierowniczej. W spółkach tworzonych z inicjatywy związków wprowadzana jest nawet spółdzielcza zasada jeden człowiek – jeden głos. Podobnie jak w ESOP-ach możemy wprowadzić instytucję trustu, który przechowuje wszystkie akcje spółki pracowniczej. Pracownik może je spieniężyć tylko wówczas, gdy odchodzi z zakładu.\nZgodnie ze wspomnianą wyżej ustawą akcje nabywane preferencyjnie przez pracowników nie są dopuszczane do publicznego obrotu. Instrumentem wspierającym rozwój tej formy własności będą również łatwo dostępne kredyty na wykup akcji i różne formy zwolnień podatkowych. Możemy przyjąć zasadę, że im większy jest udział pracowników i bardziej równomierne rozłożenie udziałów, tym większe będą ulgi.\nPo czwarte, niezbędne jest umożliwienie przekształcania w spółdzielnie pracy istniejących przedsiębiorstw komunalnych lub państwowych bez konieczności ich wcześniejszej likwidacji, tzn. z zachowaniem ciągłości prawnej, co ma ogromne znaczenie dla poczucia bezpieczeństwa załóg. Projekty rządowe zmierzają niestety w kierunku przekształcania tych przedsiębiorstw (głównie szpitali) w spółki prawa handlowego, nie przewidziano zaś alternatywy w postaci spółdzielni. Dodajmy, że decyzje dotyczące majątku gminy, powiatu czy województwa powinny być uzgadniane zarówno z lokalną społecznością jak i pracownikami wspomnianych placówek.\nWreszcie najważniejsze, to jest zaangażowanie kapitałowe samorządów gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz spółek skarbu państwa w kooperację z pracownikami, którzy postanowią powołać spółdzielnię pracy lub spółkę pracowniczą o mniej więcej równych udziałach członkowskich. Podmioty publiczne wystąpią w charakterze inwestora zewnętrznego, z ograniczeniem ich wpływu na prowadzenie spraw spółdzielni czy spółki, które pozostanie w gestii załogi przedsiębiorstwa. Jeśli dana spółdzielnia czy spółka pracownicza będzie prowadzić działalność w sektorze usług publicznych, to najlepiej wykorzystać rozwiązania prawne stosowane w niektórych gminach w Belgii, Włoszech i Quebecu, gdzie od kilku dziesięcioleci funkcjonują tzw. spółdzielnie publiczne (régies coopératives). Są to przedsiębiorstwa tworzone głównie przez samorządy miejskie dla prowadzenia działalności gospodarczej i zabezpieczenia potrzeb ludności w takich dziedzinach, jak zaopatrzenie w wodę, gaz, elektryczność, oczyszczanie miasta, transport i kredyty.\nUżytkownicy tych spółdzielni partycypują w ich kierowaniu za pośrednictwem delegatów wybieranych do rad nadzorczych, w których zasiadają obok delegatów pracowników spółdzielni. Chodzi o społeczną, nie urzędniczą, kontrolę jakości usług i ich cen. Ze swojej strony proponuję zastosowanie i w tym przypadku instytucji mandatu wiążącego dla delegatów użytkowników, co powinno zapobiec alienacji reprezentantów od rzeszy reprezentowanych. Wspomniane spółdzielnie mogą działać w ramach zamówień tworzonych podczas konstruowania budżetu partycypacyjnego.\nBudżet partycypacyjny polega zaś na ustalaniu wydatków gminy według wskazówek od zebrań mieszkańców. Jest to rozwiązanie praktykowane w wielu samorządach na świecie, między innymi w Sewilli, Kordobie, Porto Alegre, a częściowo w Toronto. Model régies coopératives warto zastosować w placówkach pomocy społecznej, sieci bezpośrednich dostaw zdrowej żywności do miast, sieci szkół, przedszkoli, żłobków, zakładów usługowych, klinik oraz szpitali. Spółdzielcze przychodnie i szpitale dobrze prosperują na przykład w Hiszpanii: od 1978 działa Cooperativa Autogestió Sanitaria, a od 1989 Hospital de Barcelona.\nUważam, że ratunkiem dla polskiego systemu ubezpieczeń społecznych i Narodowego Funduszu Zdrowia będzie także ich demokratyzacja przy zastosowaniu zasad spółdzielczych. Każdy obywatel, który opłacił przynajmniej jedną składkę ubezpieczeniową zyska prawo do współdecydowania o wydawaniu zgromadzonych w tych instytucjach pieniądzach. Ten model przekształceń własnościowych jest alternatywą dla lansowanej ostatnio prywatyzacji służby zdrowia i pozostałych usług publicznych, które powstały z funduszy społecznych, więc powinny stanowić własność publiczną, być rozliczane ze swej działalności przez użytkowników, a zarządzane przez ogół zatrudnionych w nich pracowników.\n(Ogólnopolski Związek Zawodowy Inicjatywa Pracownicza)\nRafał Górski, ur. w 1973 w Krakowie, publicysta, autor książek z zakresu demokracji uczestniczącej, historii syndykalizmu i ruchu niepodległościowego, członek grupy roboczej ds. spółdzielczości Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza. W latach 1988-89 uczestnik młodzieżowej opozycji antykomunistycznej, działał w Federacji Młodzieży Walczącej i Organizacji Młodzieżowej KPN. Od 1991 w Federacji Anarchistycznej. Studiował historię sztuki na UJ.\nReferat na Konferencję Naukową na temat: Spółdzielczość i akcjonariat pracowniczy, jako element bezpieczeństwa społecznego i trwałego rozwoju” w dniu 12 października 2009 r. w Warszawie w siedzibie Krajowej Rady Spółdzielczej.\n Cyt. za: S. Dolgoff, Ewolucja anarchosyndykalizmu, „Zeszyt Red Ratu” 1999, nr 2, s. 2\n S. Bratkowski, Jak robić interesy – razem, Warszawa 1989, s. 100-102\n M. Cienciała, Hutnictwo: własność pracownicza zamiast zwolnień, w: Samorządność pracownicza, Poznań-Kraków 2004, s. 49\n W. Wierzewski, Monografia Drukarni Związkowej, Kraków 1965, s. 54\n S. Bratkowski, s. 122-125.\n Ibidem, s. 194-199\n K. Jędrasik, Przesłanki i uwarunkowania akcjonariatu (Przesłanki i uwarunkowania funkcjonowania spółek pracowniczych), www.kns.gower.pl.\n Ustawa z dnia 16 września 1982 r., Dz. U. rok 2003, nr 188, poz. 1848, tekst jednolity.\n Z. Gawlik, Prywatyzacja z udziałem pracowników w świetle zmian prawa polskiego, w: Spółki pracownicze. Sukces czy porażka – próba analizy, Gdańsk 2002, s. 19-22.\n M. Gładoch, Uczestnictwo pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem w Polsce, Toruń 2008, s. 240\n J. Wratny, Partycypacja pracownicza. Studium zagadnienia w warunkach transformacji ustrojowej, Warszawa 2002, s. 21-22.\n Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji – tekst jednolity (Dz.U. z 2002 r., Nr 171, poz 1397 ze zm.).\n S. Thugutt, Spółdzielczość. Zarys ideologii, Warszawa 1937\n Z. Gawlik, op.cit., s. 20\n T. Kowalik, Prywatyzacja, partycypacja i leasing, w: Partycypacja i akcjonariat pracowniczy w Polsce, pod red. L. Gilejki, Warszawa 1995, s. 20\n Z. Gawlik, op.cit. s. 21\n R. Gilbert, Efektywność ekonomiczna przedsiębiorstw ESOP, s. 90\n J. Gardawski, Kształtowanie się grup właścicieli w sprywatyzowanych przedsiębiorstwach, w: Dziesięć lat prywatyzacji bezpośredniej, red. M. Jarosz, Warszawa 2000 oraz M. Gładoch, Uczestnictwo pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem w Polsce, Toruń 2008, s. 245\n K. Żuk, Ekonomiczne aspekty prywatyzacji pracowniczej, „Biuletyn Ministerstwa Skarbu Państwa”, grudzień 2001, nr 12\n M. Jarosz, Spółki pracownicze, Warszawa 1994\n J. Szomburg, P. Tamowicz, Fundusze Kapitałowe, czyli jak wyjść z prywatyzacyjnych leasingów i stworzyć rynek kapitałów podwyższonego ryzyka, Warszawa 1994, a także J. Bukowski, Nad mapą prywatyzacji, „Życie Gospodarcze”, 1994, nr 13\n J. Mujżel, Własność pracownicza w procesach prywatyzacji, w: Partycypacja i akcjonariat pracowniczy w Polsce, pod red. L. Gilejki, Warszawa 1995, s. 31\n M. Bednarski, J. Wratny, Prawne i ekonomiczne aspekty reprezentacji interesów pracowniczych w przedsiębiorstwach prywatyzowanych. Raport z badań, Warszawa 1995, s. 52\n T. Kowalik, Prywatyzacja, partycypacja i leasing, w: Partycypacja i akcjonariat pracowniczy w Polsce, pod red. L. Gilejki, Warszawa 1995, s.15\n J. Wratny, Partycypacja pracowników. Studium zagadnienia w warunkach transformacji ustrojowej, Warszawa 2002, s. 41\n M. Łukaszuk, Czy górnicy przejmą kopalnię?, „Dziennik Zachodni”, 12 grudnia 2006, s. 2\n E. Turska, Fedrunek na swoim, „Rzeczpospolita”, 31 grudnia 1996\n L. Arthur, T. Keenoy, R. Smith and P. Anthony, The employment relationship, trade unions and employee ownership: the five year experience of Tower Colliery, http://www.uwic.ac.uk/ubs/research/wirc/buira.pdf\n K. Malec, Tak powinno być w każdej firmie, „Magazyn Obywatel”, 2008, nr 6\n M. Jarosz, Od rad robotniczych do partycypacji pracowniczej: czyli jak to się zaczęło, w: Spółki pracownicze. Sukces czy porażka – próba analizy, Gdańsk 2002, s. 34\n P. Grzegorzewski, Zyskowność spółdzielni oraz możliwość ich rozwoju, w: Pomoc czy przeszkoda? Rola tradycji w odbudowie polskiej spółdzielczości, pod red. Z. Chyra-Rolicz, Siedlce 2005, s. 410\n Niezbędnik spółdzielcy, Kraków 2005, s. 5\n S. Bagieński, Spółdzielczość pracy jako forma partycypacji pracowniczej, w: Partycypacja pracownicza, Łódź 2001, s, 335-336\n Spółdzielczość to szkoła demokracji i solidarności. Rozmowa z Alfredem Domagalskim, „Magazyn Obywatel”, 2007, nr 2, s. 5-8\n A. Piechowski, Alternatywne modele rozwoju spółdzielczości w krajach Unii Europejskiej, w: Szanse i zagrożenia spółdzielczości we współczesnym świecie, Warszawa 2000, s. 31\n P. Kosela, Chcą strajkować!, „Kurier Związkowy”, 16 września 2008\n No pasar. Una mirada desde el trabajo autogestionado, Buenos Aires 2007 oraz Fabryka w Patagonii. Zanon należy do robotników, [b.m.] 2004\nA. Lewis, N. Klein, Fire the bosss„The New York Times”, 15 maja 2009, polskie tłumaczenie: Lewis/Klein, Tracisz pracę? Zwolnij szefa!, http://cia.bzzz.net/lewis_klein_tracisz_prace_zwolnij_szefa\n Tezy Programowe na IV Kongres Spółdzielczości, http//krs.org.pl\n Złożono projekt przekształcenia szpitala w spółdzielnię oraz Szpital jako spółdzielnia – dokumenty, www.ozzip.pl\n J. Karon (J. Kołakowski) O kooperatyzację pracy nauczycielstwa szkół średnich, Warszawa 1928, J. Karon, Z zagadnień kultury robotniczej, Warszawa 1930 oraz J. Wolski, Spółdzielczy samorząd pracy, Warszawa 1957\n J. Koziar, Spółki pracownicze : jakie są, jakie być powinny, w : Partycypacja i akcjonariat pracowniczy w Polsce, pod red. L. Gilejki, Warszawa 1995, s. 154-162\n A. Gagnon, J-P Girard, S. Gervais, La mouvement coopératif au coeur du XXI siècle, Québec 2001, s. 18\n J. Szczepański, Spółdzielczość w gospodarce rynkowej, Poznań, 1994, s. 24\n Więcej na ten temat w: R. Górski, Bez państwa. Demokracja uczestnicząca w działaniu, Kraków 2007\n Jaime Hurtado, Desarollo del Cooperativismo Sanitario en Espaňa, www. coopsalud.blogspot.com/2007_01_01_archive.html oraz Assistiencia Sanitaria, „Dossier de prensa”, Abril 2008, www.nal3.com\nEdukacja, kultura, sztuka (1 168)\nRedakcja (1 759)\nSpołeczeństwo i ekosystem (702)\nŚwiat i cywilizacje (1 174)


Wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO tarasowo położone nad jeziorem Léman winnice Lavaux zajmują ponad 900 ha i rozciągają się na przestrzeni prawie 40 km pomiędzy Ouchy a Montreux./Fot. mat. red.\nDruga linia lozańskiego metra zaczyna się w Croisettes i kończy w Ouchy lub, jak ktoś woli, odwrotnie. Widok z Ouchy, w XIII wieku niezależnego biskupiego księstwa Sion i małego portu rybackiego, a teraz południowej dzielnicy Lozanny, zapiera dech w piersiach. Tam się oddycha rześkim, krystalicznym powietrzem, syci oczy widokiem jeziora Léman (Genewskiego) i o każdej porze roku ośnieżonych Alpes de Haute-Savoie.\nPo jeziorze można "się przespacerować" odpływającymi z portu w Ouchy turystycznymi parowcami z belle époque. Regularna linia współczesnych promów przewiezie was do francuskiego Évian-les-Bains, niewielkiego miasteczka u podnóża Alp. Z uzdrowiska Évian pochodzi doceniana od 1790 roku woda mineralna. Jej etykiety projektowali Lacroix, Gaultier, Smith i Miyake. Mnie jednak bardziej niż alpejska woda i jej etykiety interesuje strona szwajcarska. Wijącymi się wzdłuż linii brzegowej jeziora Léman bulwarami, z fantazyjnymi rabatami kwiatów i poprzycinanymi ze szwajcarską precyzją drzewami, warto się przejść w stronę Vevey i Montreux.\nPo drodze miniecie jeden z najprzedniejszych hoteli Europy - Le Beau Rivage Palais. Od 1861 roku ten położony na 4 hektarach pałac jest nieprzerwanie otwarty. Gościli w nim Victor Hugo, Charlie Chaplin, Coco Chanel, Nelson Mandela, Tina Turner. Hotelowa restauracja i kuchnia, której szefuje Anne-Sophie Pic, pierwsza dama francuskiej haute gastronomie, jako jedyna kobieta szef kuchni uhonorowana trzema gwiazdkami Michelina, to dobry kulinarny adres. Kolejny to restauracja Le Montagne w Chardonne z jedną gwiazdką dla jej szefa Davida Tarnowskiego. W samym Vevey znajdziecie kolejne michelinowskie restauracje: Denis Martin - z kuchnią molekularną i dwiema gwiazdkami - oraz Le 3C i Les Saison z jedną. Gdy oddalicie się od gwiezdnych konstelacji, ale pozostaniecie w Vevey, zaskoczy was surrealistyczny widok: 8-metrowej wysokości widelec wbity w jezioro. Kontrowersyjnie oceniana kiedyś rzeźba artysty Jeana-Pierre'a Zaugga, od 2008 roku stała się elementem lokalnego pejzażu i logotypem Alimentarium - muzeum żywności i żywienia, które mieści się w neoklasycystycznym pałacyku (dawnej siedzibie Nestlé). Stała ekspozycja prezentuje historię marki, opowiada o gotowaniu, kupowaniu jedzenia, jedzeniu i trawieniu... Muzeum organizuje wystawy czasowe dotyczące tematyki żywieniowej oraz warsztaty kulinarne, do których nawiązuje restauracyjne menu.\nWbity w jezioro Léman widelec - stał się symbolem miasta Veveyi muzeum Nestlé./Fot.: InnaFelker shutterstock\nFéra z jeziora\nW największym polodowcowym jeziorze Europy, jakim jest Léman, występuje ponad 30 gatunków ryb. Najczęściej spotykane to okonie, płocie, karpie, miętusy, leszcze, szczupaki i pstrągi, ale najbardziej typową dla gastronomii kantonu Vaud rybą jest biało-szaro-niebieska féra, czyli sielawa europejska. To szlachetny gatunek z rodziny łososiowatych, dochodzący do 5 kg wagi i długości pół metra. Féra ma delikatne, białe mięso (łatwo rozpadające się na płatki), które inspiruje restauratorów zarówno po szwajcarskiej, jak i francuskiej stronie jeziora. Najlepiej przygotować ją prosto, w stylu sole meuniere: filety oprószone mąką usmażyć na maśle, podać z kaparami i sokiem z cytryny. Rybę często serwuje się pieczoną: z młodą cebulką i marchewką, białym winem i tymiankiem oraz w formie tatara z winegretem o smaku orzechów laskowych, ze szczypiorkiem, koperkiem, małymi cukiniami, konfitowanymi pomidorami i rukolą. Bliską kuzynką féry jest la bondelle z jeziora Neuchâtel. Ma srebrno-oliwkowy kolor i jest mniejsza od féry (mierzy około 35 cm), ale podobnie smakuje i podobnie się ją przyrządza.\nWędliniarskie atelier - produkcja słynnych kiełbas z kantonu Vaud./Fot.: mat. red.\nKiełbasa z kapustą i jej odmiany\nW legendy można wierzyć lub nie, ale mają one swój naiwny urok. Dwie dotyczą kiełbasy z kapustą: saucisse aux choux - z kantonu Vaud. Bohaterami obu jest dwóch Karolów i głód. Pierwszy, zwany Otyłym lub Grubym, broniąc swoich interesów w 879 roku w Orbe i nie mogąc wyżywić podległych mu wojsk, wysłuchał rady miejscowego, który powiedział: "Dorzuć warzyw do kiełbasy". Tym warzywem była biała kapusta. Od kilku lat w każdy weekend w Orbe organizowane jest święto kiełbasy z kapustą. Uczestniczy w nim miejscowy specjalista od jej przyrządzania - Walter Bühlmann.\nJego sklep znajduje się przy Grand-Rue 7. Składniki owej saucisse aux choux mistrza to zblanszowana biała kapusta, smalec, chuda wieprzowina, trochę skórek z głowizny i przyprawy: czosnek, kolendra, gałka muszkatołowa, goździki, sól i pieprz. Walter koloruje kiełbasę odrobiną wieprzowej krwi. Składniki są gładko zmielone i wymieszane. Wypełnia się nimi flaki wołowe, a kiełbasy wędzi przez tydzień. Spotykam pana Bühlmanna w Lozannie na cosobotnim targu na placu Riponne. Jest od kilku lat na emeryturze, wspiera jednak swoim autorytetem syna Oliviera. Obu towarzyszą dojrzali wiekiem wędliniarze pracujący u rodziny Bühlmann. Wierni klienci ustawiają się w zdyscyplinowaną kolejkę. Pewna starsza pani mówi: - Ci panowie są nie tylko bardzo sympatyczni, ale i produkują najlepsze w kantonie wędliny. Pan Walter kwituje to uśmiechem i dodaje, że nie chciał zostać rzeźnikiem, a sukces jego saucisse aux choux był zaskoczeniem.\nDawna osada w Alpach kantonu Vaud (Leysin) położona na wysokości 1260 n.p.m/Fot.: mat. red.\nKiełbasa i jeszcze raz kiełbasa\nDruga legenda zaczyna się w 1476 roku. Niejaki Charles le Téméraire, książę Burgundii zwany Karolem Zuchwałym, w ramach wojennych podbojów zdecydował się wyruszyć przeciwko Konfederacji Szwajcarskiej. W czasie srogiej zimy jego armia oblegała miasteczko Grandson nad jeziorem Neuchâtel. Najemnicy księcia przegrali potyczkę i uciekli z pola bitwy. Ale podczas oblężenia Karol musiał wyżywić zgłodniałą armię. Brakowało mięsa, więc wzbogacił lokalne kiełbasy białą kapustą.\nSaucisse aux choux z Vaud ma od 2004 roku certyfikat IGP, chronionej apelacji geograficznego pochodzenia. Pętko w kształcie podkowy (o średnicy ok. 4 cm) ma ciemnobursztynowy kolor. Na talerzu towarzyszy jej najczęściej papet vaudois, rodzaj purée z ziemniaków i porów z białym winem i gałką muszkatołową. Kształt owalu ma odmiana kiełbasy z kapustą - saucisson vaudois IGP. Można ją żartobliwie nazwać kiełbasą kantonalną. Dyskretnie przyprawioną kolendrą jada się albo z papet vaudois, albo owiniętą w ciasto francuskie i warstwę szpinaku, a także jako gratin, zapiekaną z plasterkami ziemniaków i gruyerem.\nEstetyczną królową kantonalnego kiełbasiarstwa jest obfitych kształtów boufetas AOP. Jedna kiełbaska może osiągnąć nawet 3 kg. Wnętrze tej rubensowskiej, lekko podwędzanej kiełbasy jest różowo-czerwone i poprzecinane grubymi granulkami tłuszczu. Najlepszym jej producentem jest Philippe Haenni z Mézieres. Jego dziadek w latach 60. XX wieku doprowadził smak boufetas do perfekcji. W laboratorium pana Haenni w Vucherens miesza się dwie trzecie chudej wieprzowiny z jedną trzecią słoniny, doprawia sekretnymi przyprawami i wtłacza do szerokich wieprzowych jelit, które nadają kiełbasie pęcherzykowatą formę. Boufetas często się jada gotowaną w rosole z białym winem z La Cote i soczewicą. Produkowane zgodnie z zasadami AOP kiełbasy z kantonu Vaud mają prawo do noszenia zielonego plastikowego stempla świadczącego o ich autentyczności.\nDopiero co wyjęty z formy krąg L'Etivaz może ważyć nawet 38 kilogramów./Fot. mat. red.\nSery na okrągło\nW Szwajcarii produkuje się 450 rodzajów serów. W większości z mleka krowiego. Z kantonu Vaud pochodzą też trzy sery AOC. Brzegi jeziora Léman to raczej winiarskie okolice, jednak oddalając się od jeziora w stronę Jury i wspinając na alpejskie pastwiska na pograniczu kantonu Vaud i Fribourg, znajdziecie kilka serów wartych opisania, w tym ikonę Szwajcarii - Le Gruyere. Zacznijmy od Jury i pastwisk położonych 700 metrów n.p.m. W Vallée de Joux powstaje Vacherin Mont-d'Or AOP, krowi ser o kremowej, mazistej konsystencji i pofałdowanej skórce w kolorze żółto-bursztynowym, pakowany w drewniane pudełka z pasków lokalnej świerczyny, która nadaje mu dyskretny żywiczny posmak. Vacherin jada się na ciepło, rozpuszczony w owym pudełku. Macza się w nim bagietkę, ugotowane w mundurkach ziemniaki i suszoną wołowinę, zaostrzając smak korniszonami i cebulkami w occie. W liczącym 400 mieszkańców miasteczku Charbonnieres znajduje się muzeum Vacherin\nMont-d'Or. W ostatnią sobotę września odbywa się tam święto tego sera. Oddalając się od Jury w stronę Alp i przemierzając szerokość kantonu Vaud, dotrzecie do Château-d'Oex, gdzie produkuje się twardy ser L'Etivaz, który jako pierwszy szwajcarski ser uzyskał AOC. Powstaje między majem i październikiem w alpejskich chalets (szałasach). Trawa z wysokogórskich pastwisk nadaje mleku roślinny smak. Mleko ścina się w cynkowych kotłach zawieszonych nad ogniem. Podczas dojrzewania (min. 5 miesięcy) L'Etivaz zyskuje nutę orzechów laskowych. L'Etivaz a rebibes, ten z najwyższej półki, dojrzewa na strychach szałasów prawie trzy lata. Pokrojony w płatki jest idealny jako aperitif.\nPrzekraczając granice kantonów Vaud i Fribourg, dotrzecie do położonego prawie 2000 m n.p.m. Gruyeres, z którego pochodzi produkowany od 1115 roku gruyere d'alpages AOC (gruyera robi się też w szwajcarskiej i francuskiej Jurze i okolicach jeziora Neuchâtel). Nie nosi tam jednak\nnazwy alpages, który jest wyjątkowy. Im wyżej położone pastwiska, tym większa koncentracja smaków w porastających je trawach i cenniejsze walory mleka. Gruyere z kantonu Vaud jest przedni, ale ten z alpejskich pastwisk ma smak, w zależności od okresu dojrzewania (5-8 miesięcy dla wersji łagodnej, 9-12 dla misalé i powyżej 12 dla surchoix), wzorcowy.\nDojrzewające kręgi L'Etivaz co 5 dni są przemywane wodą z odrobiną soli, dzięki temu sery nabierają smakowej finezji, a ich skórka staje się żółto- bursztynowa./Fot.: ROMAIN ROCHAT\nGruyere serem się toczy\nGruyere jest twardym, dojrzewającym serem podpuszczkowym o lekko orzechowym smaku i alpejskim bukiecie. Jego dochodzące do 40 kg kręgi są regularnie przemywane solanką i obracane, co sprzyja ich równomiernemu dojrzewaniu. Do wyprodukowania jednego używa się prawie 400 l mleka.\nMiasteczko Gruyeres okala gotycko-renesansowo-barokowy zamek. Uwiedzie was wybrukowany, podłużny rynek z kilkoma klimatycznymi knajpkami. W znajdującej się po lewej stronie, tuż przy wyjściu z château Le Chalet de Gruyeres, warto zjeść tradycyjne fondue moitié-moitié. To najbardziej typowe szwajcarskie fondue, idealna kompozycja dwóch serów: vacherin i gruyere. Roztapia się je na wolnym ogniu w małych żeliwnych rondelkach z długą rączką (caquelon), natartych przekrojonym ząbkiem czosnku. Smak fondue wzbogaca się białym winem lub pochodzącym z niemieckojęzycznej Szwajcarii kirschem (rodzaj wysokoprocentowej nalewki z wiśni). Będąc w Gruyere, zajrzyjcie do znajdującego się poza zamkowym wzgórzem La Maison du Gruyere. To muzeum sera i restauracja z różnymi wersjami fondue.\nW kantonie Vaud są też ciekawe sery bez apelacji. W Rougemont (szwajcarska Jura) produkuje się tomme fleurette. Jego krążki mają 8 cm średnicy - do wyprodukowania jednego potrzebny jest 1 l mleka. Dojrzałe po tygodniu, są otulone białą pleśniową skórką i mają kremowe, delikatne wnętrze. Najlepsze jako aperitif lub deser. W Granges-Marnaud mistrz serowarstwa Jean-Michel Rapin stworzył w 1990 roku charakterny, twardy ser Le Maréchal. W trakcie ponad 100 dni dojrzewania dodaje się do niego zbierane na okolicznych łąkach zioła. Nazwa "marszałek" upamiętnia pradziadka pana Rapin - marszałka Emila.\nTartaletka z truskawkami i japońska matcha, jedna ze słodkich kreacji Anne-Sophie Pic z Beau Rivage Palais./Fot.: ginko_JB Lassara\nKanton Vaud słynie też z ciekawych słodkości, np. z gâteau du Vully. To drożdżowe ciasto z dodatkiem wieprzowego smalcu. Przed upieczeniem nakłuwa się je widelcem, by smak z zewnątrz wpłynął do środka. Miejscowi nakłucia te nazywają puits d'amour (w dosłownym tłumaczeniu studnie miłości). Ciasto smaruje się średnio grubo creme double de la Gruyere (śmietana z 50-procentową zawartością tłuszczu) i posypuje drobnym cukrem. Po wyjęciu z piekarnika wokół jego środka rozsmarowuje się 1-2 łyżki śmietany. Ciasto ma też swoją słoną wersję: śmietana, kostki lekko podwędzonego boczku i ziarenka kminku.\nTypowym kantonalnym deserem są bouchons vaudois, czyli cukierki w kształcie winnego korka. To rodzaj hołdu składanego winnicom Léman. Cukierki powstają z ubitych białek jaj i mielonych migdałów, które spowijają je chrupiącą skorupką. Idealne do poobiedniego espresso.\nGodne polecenia jest też gâteau raisinée. Kruche ciasto grubo posmarowane brunatnym, lepkim sokiem z jabłek, gruszek i winogron, pieczone na ogniu, aż do zagęszczenia owocowej glazury. Kiedyś sok zastępował konfiturę lub cukier.\nZima w Lozannie i katedra Notre-Dame de Lausanne/Fot.: lausanne-tourisme.ch\nJak dojechać? Samolotem (LOT-u) do Genewy. Bilet w obie strony, kupiony z wyprzedzeniem, kosztuje około 500 złotych. Lądujecie po 2,5 godzinie.\nNa lotnisku przesiadacie się w kursujący ze szwajcarską precyzją i dużą częstotliwością pociąg do Lozanny. Po niemęczącej podróży wzdłuż jeziora Léman, z widokiem\nna Alpy i winnice La Cote, wysiadacie na dworcu głównym w Lozannie. Rozkład\ni ceny pociągów znajdują się na cff.ch, a plan lozańskiego metra na t-l.ch.\nGdzie spać? Najlepiej u przyjaciół, a gdy nie macie ich w Lozannie lub kantonie Vaud, wynajmijcie mieszkanie przez airbnb.pl.\nGdzie jeść? Trudno się oprzeć kuchni Anne-Sophie Pic w Le Beau Rivage Palais (brp.ch), choć to spory wydatek. Wpadnijcie też, po wcześniejszym zarezerwowaniu stolika, do Gruyere i Chalet de Gruyeres na fondue (gruyeres-hotels.ch), do lozańskiej Café du Grutli, Le Tramway lub Brasserie Lausanne-Moudon.\nZamek w Gruyeres/Fot.: MoLarjung shutterstock\nCo przywieźć? Na pewno sery: Gruyere surchoix i L'Etivaz a rebibes oraz fondue moitié-moitié\ni bouchons vaudois. Jeśli uda wam się namierzyć w Lozannie moją ulubioną czekoladę - Sisao (sisao.ch) - koniecznie ją kupcie. Warto też przywieźć wina, których nie ma poza Szwajcarią. Kupicie je np. w lozańskim Migros lub Coop.\nPrzydatna strona: Wiele informacji o kantonie Vaud znajdziecie na stronie: region-du-leman.ch.\nWięcej na ten temat: kulinarne podróże, ryby, sery, szwajcaria


wtorek, 10 październik 2017 19:15\nWybór właściwego pierścionka zaręczynowego bywa bardzo stresującym wydarzeniem i ma ogromne znaczenie zarówno dla mężczyzny, jak i dla kobiety. Salony jubilerskie wcale nie ułatwiają tego zadania, oferując swoim klientom ogromny wybór modeli, zróżnicowanych ze względu na rodzaj kruszcu, kształtu oraz koloru kamienia.\nTo, jak powinien wyglądać pierścionek zaręczynowy, jest wyłącznie kwestią gustu i nie ma jednego, ściśle określonego wzorca, choć oczywiście najbardziej popularne wciąż pozostają złote pierścionki zaręczynowe z brylantem. To właśnie o takim pierścionku marzy zdecydowana większość kobiet!\nZłote pierścionki zaręczynowe – najbardziej uniwersalny rodzaj pierścionka\nZłote pierścionki zaręczynowe wciąż cieszą się największą popularnością, co w dużej mierze wynika tego, że złota biżuteria jest bardzo uniwersalna – pasuje praktycznie do wszystkiego i można ją założyć przy różnych okazjach. Decydując się na zakup tego rodzaju pierścionka, warto mieć na uwadze kilka kwestii.\nPrzede wszystkim należy pamiętać o tym, że złoto nie zawsze musi mieć żółty kolor. W jubilerstwie bardzo często wykorzystuje się też białe złoto lub złoto o lekko czerwonym zabarwieniu, tzw. złoto różowe. Białe złoto na pierwszy rzut oka przypomina srebro, w związku z tym wykonaną z niego biżuterię z powodzeniem można łączyć ze srebrną biżuterią.\nZłote pierścionki zaręczynowe muszą posiadać odpowiednią próbę, czyli zawartość czystego kruszcu w stopie. Najbardziej popularna próba to 585, natomiast najwyższa liczy 750. Jest ona najdroższa, ale jednocześnie najbardziej podatna na zarysowania, ponieważ zawiera najwięcej czystego złota. Z kolei najniższa i zarazem najtańsza próba złota to 333.\nZłote pierścionki zaręczynowe najpiękniej komponują się z brylantem. Można jednak zdecydować się na tańszą wersję i wybrać złoty pierścionek z cyrkonią. Ciekawym i nowoczesnym rozwiązaniem jest ponadto wybór złotego pierścionka zaręczynowego z kolorowym kamieniem szlachetnym. W takim przypadku warto jednak nabrać pewności, że taki pierścionek na pewno przypadnie do gustu wybranki.\nInne rodzaje pierścionków zaręczynowych\nZłote pierścionki zaręczynowe, choć najbardziej popularne, nie są oczywiście jedynym rodzajem pierścionków, które można wręczyć ukochanej z okazji zaręczyn. Dużą popularnością wśród przyszłych małżonków cieszą się modele wykonane z platyny. Co prawda jest ona droższa niż złoto, ale jednocześnie jest też bardziej trwała, a przy tym wygląda wyjątkowo szlachetnie i elegancko. Dla miłośników srebra, a także osób z ograniczonym budżetem finansowym, dobrym rozwiązaniem z pewnością będzie zakup modelu wykonanego z tego kruszcu, który choć z wyglądu przypomina białe złoto, jest od niego dużo tańszy.\nNowością na rynku jubilerskim jest tytan. Początkowo był używany wyłącznie do wyrobu obrączek, jednak z czasem zaczęto go wykorzystywać w pierścionkach zaręczynowych. Tytan to materiał bardzo trwały, odporny na uszkodzenia mechaniczne, a przy tym nie ulega nieestetycznym przebarwieniom, na przykład pod wpływem kontaktu biżuterii z chlorowaną wodą lub środkami chemicznymi. Ważną zaletą pierścionków wykonanych z tytanu jest również to, że są one antyalergiczne.\nPamiętajmy również o tym, że o wyglądzie pierścionka decyduje jego kształt oraz wielkość kamienia czy kamieni oraz ich ilość. Klasyczne pierścionki zaręczynowe posiadają jeden okrągły kamień. Ciekawym pomysłem są te, które posiadają kilka niewielkich kamieni szlachetnych, ułożonych obok siebie, tworzących kształt okręgu, ale także kwiatu czy serca. Kamienie szlachetne mogą ponadto otaczać całą obrączkę pierścionka. Taki rodzaj pierścionka bardzo dobrze będzie komponował się z obrączką ślubną – pod warunkiem, że będzie wykonany z tego samego materiału co obrączka.\nWięcej w tej kategorii: « W jaki sposób utrzymać porządek w domu? Czy catering dietetyczny jest usługą dla każdego? »


Jak wyłączyć aktualizacje na Windows 10: sprzątamy automatyczne oferta i komunikat\nJak wyłączyć aktualizacje na Windows 10\nWszyscy użytkownicy komputerów spotykają się z tym, że system operacyjny Windows prosi pobieranie «aktualizacje». To jest potrzebne do tego, aby zapewnić mocny PC ochrona przed wirusami lub włamania, bo z czasem pojawiają się coraz to nowe programy szpiegujące, z którymi przestarzały SYSTEM nie radzi sobie. Ale nowa wersja systemu operacyjnego Windows ładuje się bez wiadomości i automatycznie, co często staje się przyczyną różnych problemów na komputerze. Zobaczmy, jak wyłączyć aktualizacje samodzielnie.\nCzy można wyłączyć automatyczne aktualizacje w Windows 10\nW Windows 10 będzie wydany siedem poprawek, które są dostosowane do wszystkich zastosowań i rodzajów urządzeń: komputerów PC, laptopów, tabletów, telefonów komórkowych. Teraz dostępne są 3 wersje: Windows 10 Home, Windows 10 PRO, Windows 10 enterprise. Pierwsza z nich jest przeznaczona do użytku domowego i jest tańsze. Druga i trzecia wersja oferują użytkownikom przydatne aplikacje dla małych i dużych przedsiębiorstw.\n— Windows PRO 10\nWindows 10 PRO to bardziej droga operacyjny, przeznaczony do użytku profesjonalnego, dlatego, jak wynika z umowy, jej właściciele otrzymują pewną kontrolę nad Update. W ramach ustawienia pobierania nowych sterowników ręcznie wybierany jest nie tylko ich kolejność i rodzaj, ale i czas do ustalenia nowych programów lub rezygnację z nich.\nTo jest bardziej tania domowa wersja, która nie była pierwotnie przeznaczona do samodzielnego zarządzania ustawieniami – pobieranie sterowników odbywała się automatycznie, aby zapewnić bezpieczeństwo systemu i szybki dostęp do nowych funkcji. Ale twórcy wersji Home idziemy naprzeciw użytkownikom, wprowadzając na rynek nowy sklep, aby możliwe stało się zrezygnować z automatycznego pobierania oprogramowania. Chociaż teraz w nalewkach Windows 10 Home użytkownik nie ma możliwości, aby całkowicie wyłączyć dopływ sterowników, ale może opóźnić ich pobieranie na czas nieokreślony.\nSposoby wyłączyć aktualizację systemu do Windows 10\nDomyślnie wyłączyć pobieranie nowych sterowników mogą tylko użytkownicy wersji Windows PRO 10. Ale tu nie chodzi o całkowitej rezygnacji, a tylko o tym, aby odłożyć pobierania i instalowania programów do lepszych czasów. Niezależnie od wersji Windows 10, w całości usunąć z systemu windows Update nie można. Ale zaawansowani użytkownicy są dostępne sposoby, aby zatrzymać niechcianych pobierania nowych programów, o których powiemy.\nPrzejście na limit w ustawieniach połączenia Wi-Fi\nWielu użytkowników mają taryfy sieci internet z ograniczonym ruchem, więc automatyczna aktualizacja powoduje dodatkowe koszty. Doskonałym rozwiązaniem tego problemu jest przejście systemu operacyjnego na połączenia taryfowego, w którym Windows 10 całkowicie wyłączyć pobieranie nie jest, ale jest dozwolone pobrać ręcznie w dowolnym momencie. Aby ustawić połączenie taryfowe, przejdź w menu:\n«Start» – «Ustawienia».\nDalej, wybierz «Sieć i internet Wi-Fi» – «ustawienia Zaawansowane».\nNastępnie należy ustawić połączenia taryfowego.\nW Windows 10 format centrum przeniesione w ustawienia systemu, które również są regulowane ręcznie. Obezwładnia Update, użytkownicy powinni pamiętać, że przynoszą one ważne poprawki, w tym i bezpieczeństwo, która też przestanie być aktualizowane. Komputer nie będzie przyjmować różne narzędzia analizy na obecność niebezpiecznych malware i rootkit. Wyłączyć pobieranie nowych sterowników łatwo w ustawieniach zabezpieczeń systemu, w tym celu:\nLewym przyciskiem myszy kliknij na «Start» – «Ustawienia».\nPrzejdź do sekcji «Aktualizacja i bezpieczeństwo».\nNastępnie wybierz «Windows update». Tutaj widać, że są nowe sterowniki, które są automatycznie instalowane na komputerze.\nPrzejdź do menu «ustawienia Zaawansowane».\nNastępnie kliknij na przycisk «Wybierz, jak instalować aktualizacje», a następnie znajdź sekcje «Powiadamiaj o planowaniu restart» – «Odłożyć aktualizacji, kliknij na nim prawym myszy.\nWróć do okna «Aktualizacja i bezpieczeństwo» – «Windows update». Tutaj widać, że nowe programy już nie są ładowane automatycznie, a czekają na pozwolenia. Aby zainstalować pobierania, należy kliknąć na przycisk «Zainstaluj teraz».\nWyłączyć Aktualizacji sterowników za pośrednictwem zasad grupy\nZasady służy do określania konfiguracji komputera i grup użytkowników. Ona określa format dla następujących elementów:\npolityki rejestru systemowego, do których należą grupowe dla aplikacji i wszystkich komponentów Windows 10;\nbezpieczeństwa sieci, domeny, komputera;\nkonserwacja i instalowanie programów;\nskryptów, aby uruchomić komputer i zakończyć jego pracę;\nprzekierowanie folderów, które pozwalają administratorowi na wysyłanie ich w sieć.\nWindows 10 daje doskonałą możliwość zarządzania parametrami centrum, korzystając z zasad grupy, które są regulowane w taki sposób:\nOtwórz edytor zasad grupy: «Start», na dole wpisz gpedit.msc «Rozpocznij wyszukiwanie», «Enter».\nPrzejdź do sekcji «Konfiguracja komputera», przejdź do «szablony Administracyjne», a następnie znajdź «Windows update».\nPodwójnym kliknięciem myszy w prawej części edytora «automatyczna aktualizacja».\nStan ustawić w położenie «Włączone», a w bloku «Ustawienia» skonfiguruj najbardziej odpowiedni dla siebie wariant pobierania, testowania i instalacji «апдейтов».\nAby ustawienia zostały wprowadzone, należy kliknąć na «Start», przejdź do «Ustawienia», a następnie otwórz «Aktualizacja i bezpieczeństwo», po czym wybrać «Sprawdź dostępność aktualizacji».\nPo zastosowaniu wszystkich zmian automatyczne pobieranie nowych sterowników zostanie wyłączone, a aby go skonfigurować ponownie, należy ponownie wejść w ustawienia zasad.\nSposób wyłączenia za pomocą edytora rejestru\nWyłączyć Aktualizacje w Windows 10, użytkownik może za pomocą edytora rejestru. Stanowi bazę danych widget, który przechowuje różne konfiguracje: informacje zainstalowanych aplikacji, profile użytkowników, typy dokumentów. Wszystkie programy innych firm też zachowują ustawienia w rejestrze, ustawić łatwo za jego pomocą. Jednak, podczas edycji rejestru, trzeba być bardzo ostrożnym, bo z niewłaściwym zmianą kluczy istnieje ryzyko poważnie zaszkodzić systemie operacyjnym i całkowicie zablokować komputer.\nTak więc, aby wyłączyć automatyczne pobieranie nowych programów przy użyciu edytora rejestru, należy wykonać następujące czynności:\nOtwórz menu «Start» – «Uruchom», wpisz polecenie regedit.\nPo otwarciu rejestru odszukaj klucz HKEY_LOCAL_MACHINE, a następnie kliknij na «Windows» – «Nowy» – «Sekcja».\nWprowadź nazwę «WindowsUpdate», potem na nim prawym myszy, ponownie wybierając «Utwórz» – «Sekcja».\nNazwa klucza wpisz «AU». Następnie wybierz opcję «Utwórz», znajdź «wartość DWORD (32-bitowa)», który należy nazwać NoAutoUpdate, ustawiając wartość 1.\nZapisz ustawienia, klikając «OK».\nPo tej operacji uruchom ponownie komputer, wejdź w «Aktualizacja i zabezpieczenia», a następnie wybierz «Windows update». Tutaj zobaczysz, że instalacja nowych programów zakończyła się błędem.\nWejdź w menu «ustawienia Zaawansowane» i zobaczysz, co dla ciebie nierdzewnej są dostępne wszystkie opcje automatycznej instalacji.\nJak usunąć ikonę z ofertą upgrade do Windows 10\nJeśli jesteś zmęczony, stalking komunikat, to nasza instrukcja pomoże wyłączyć dalsze jej wygląd:\nOtwórz menu «Start» – «Panel sterowania» – «Programy i funkcje» – «Wyświetl zainstalowane aktualizacje».\nZnajdź na liście Update for Microsoft Windows) z nazwą KB2990214, KB3035583, KB3014460 i usuń je.\nUruchom ponownie komputer i uciążliwe przycisk nie zobaczysz.\nWideo: wyłączenie aktualizacji sterowników w systemie Windows 10\nSamodzielnie wyłączyć automatyczne pobieranie Windows Update jest łatwe, jeśli jesteś już doświadczonym użytkownikiem. Jeśli dopiero uczysz komputer, to lepiej zaprosić doświadczonego dostrajacza, aby nie zaszkodzić bezpiecznej pracy systemu operacyjnego. Ale jeśli z jakiegoś powodu nie możesz wezwać fachowca, to nasz wideo-instrukcja pomoże ci wyłączyć niechciane instalację nowych sterowników szybko i bez problemów:


Nr ogłoszenia: 107915\nSprzedam suknię hiszpankę, model Tornado.\nZjawiskowa, inna niż wszystkie!\nSuknia jest dwuczęściowa, dzięki czemu jest też bardziej wygodna niż standardowe całościowe, ponieważ dobrze trzyma się na miejscu,nic się nie zsuwa;) Gorset wyszyty jest z przodu perełkami i cyrkoniami, co daje efekt piękny mieniący się efekt, zaś dół sukni jest wykonany ze zwiewnego ciętego tiulu. Suknia jest bardzo wygodna, i jest dosyć lekka więc bez obaw można wirować całą noc;) Dodatkowo jest możliwość odpięcia sukni z przodu, więc możesz zaskoczyć gości po północy ;) Proszę kierować wszelkie zapytania na adres e-mail: wioleta2107@wp.pl. Suknię można obejrzeć w Ząbkach lub Małkini.


Znany termin powrotu Rossiego\nRossi w barwach narodowych | Fot. Twitter\nGiuseppe Rossi dochodzi do siebie po kolejnej kontuzji kolana. Włoch jest w coraz lepszej kondycji zdrowotnej i na początku przyszłego roku ma być gotowy do gry.\nRossi jest ogromnym pechowcem. Nieustanne kontuzje kolana w dużym stopniu zablokowały rozwój jego kariery (więcej TUTAJ i TUTAJ). Ostatnio znów zmagał się ze swoją największą słabością, ale teraz powoli wraca do zdrowia.\nJego agent Federico Pastorello twierdzi, że Rossi robi postępy w rehabilitacji, a jego powrót do gry planowany jest na początek lutego przyszłego roku - Najnowsze wieści są dobre. Ekipa lekarska, która się nim zajmuje, zauważyła duży postęp. Kolano jest coraz stabilniejsze. Przerwa po takim urazie trwa zwykle około pięciu miesięcy, dlatego spodziewam się, że na przełomie stycznia i lutego 2015 roku zobaczymy Giuseppe na boisku - powiedział.\nPastorello został też zapytany o ewentualny powrót Rossiego do reprezentacji - To oczywiście jeden z jego priorytetów, ale na chwilę obecną jedyne o czym myśli, to regeneracja i powrót do zdrowia oraz gry we Fiorentinie - stwierdził.\nTAGI: Giuseppe Rossi ACF Fiorentina Włochy


Pięć wskazówek odnośnie stylizacji kręconych włosów | Pantene PL\nPięć wskazówek odnośnie stylizacji kręconych włosów\nJeśli chodzi o loki, najważniejsze jest dobre zbilansowanie produktów.  Często że naturalne natłuszczenie włosów przy lokach nie dochodzi do samych końcówek, wynikiem czego są przetłuszczone włosy przy skórze i suche końcówki. Dlatego właśnie jest ważne, by dobrać odpowiedni szampon, który usunie przetłuszczenie i odżywkę, która nawilży końce włosów. Używaj także serum przeciw puszeniu włosów i produktów nawilżających, by dodać włosom gładkości i ładu. Takie postępowanie pomoże zmiękczyć mikro-zrogowacenia na włosach sprawiając, że będą wyglądały na bardziej miękkie, zdefiniowane i okiełznane.\nDziewczyny z kręconymi włosami mogą obejść się bez suszarki i po prostu pozwolić włosom samym wyschnąć.  Zmniejsza to ryzyko uszkodzeń i jest idealne w czasie upalnego lata, kiedy chciałoby się rozwalić swoją suszarkę na milion kawałków. Jeśli naprawdę zależy Ci na wyglądzie włosów suszonych na powietrzu, wetrzyj we włosy piankę, następnie skręć włosy na czubku głowy. Skręcając palcami loczki i podpinając je wsuwkami aż do wyschnięcia włosów, otrzymasz minimalnym wysiłkiem doskonałe pierścioneczki. Jeśli się spieszysz i musisz użyć suszarki (hej, #zawszespoznialska), użyj dyfuzora, który równomiernie rozproszy gorące powietrze i zminimalizuje puszenie.\nPrzywołaj swoją wewnętrzną Śpiącą Królewnę – Zaznaj snu na satynie\nSatynowa poduszka pomoże zredukować tarcie włosów, jednocześnie zmniejszając szanse na ich złamanie. Kolejny powód, aby rozpieścić się nową satynową pościelą!


Odwiedza nas 1902 gości oraz 0 użytkowników.\n- To osoba, która ukończyła wiek emerytalny, decyduje kiedy skorzysta z przysługujących jej uprawnień. Samodzielnie składa wniosek, wybiera miesiąc i rok, w którym chcemy przejść na świadczenie i zakończyć pracę zawodową. Większość przyszłych emerytów podejmuje tę decyzję świadomie, wiedząc, że warto pracować dłużej, a w następstwie cieszyć się wyższym świadczeniem. – informuje Katarzyna Krupicka regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa podlaskiego\nWysokość emerytury zależy od kwoty opłaconych składek emerytalnych i wieku, w którym wnioskujemy o świadczenie. Odłożenie nawet o 1 rok tej decyzji i kontynuowanie zatrudnienia, pozwala otrzymać świadczenie wyższe nawet o 10-15 proc. Wynika to z opłacenia dodatkowych składek, ich waloryzacji oraz mniejszej liczby miesięcy życia na emeryturze przyjętej do obliczeń.\nW ostatnich 3 latach utrzymuje się pozytywny trend dotyczący przechodzenia Polaków na emeryturę. Rok 2020 r. był kontynuacją dobrych praktyk. 62,4 proc. osób przeszło na emeryturę dokładnie w wieku emerytalnym, 24,7 proc. w ciągu mniej niż roku od jego osiągnięcia, zaś 12,9 proc. co najmniej rok po nabyciu uprawnień. Dla porównania w 2017 r. aż 88,3 proc. osób przeszło na emeryturę natychmiast, 7,7 proc. w ciągu roku, zaś 4,0 proc. co najmniej rok po nabyciu uprawnień.\nPolacy coraz bardziej świadomi decydują o chwili zakończenia aktywności zawodowej i dostrzegają korzyści, jakie daję możliwość zwiększenia składek na koncie emerytalnym.\n- Ogromną rolę odegrali powołani w lipcu 2017 r. doradcy emerytalni. To oni pomagają klientom w podjęciu decyzji o momencie przejścia na emeryturę. Dokonują symulacji wysokości świadczenia we wskazanych przez przyszłego emeryta okresach. Udzielane przez nich wskazówki przyczyniły się w znacznej mierze do zmiany trendu w zachowaniach emerytalnych Polaków, jak również podnoszeniu świadomości naszych klientów.- dodaje rzeczniczka.


Co zrobić, aby z sukcesami prowadzić sklep w Internecie? | asap-com.com\nCo zrobić, aby z sukcesami prowadzić sklep w Internecie?\nA może by tak otworzyć sobie e-sklep? Dużo osób tak bardzo często rozumuje. Naturalnie to ma dużo sensu, jednakże prawda jest taka, że niemała część polskich sklepów internetowych najzwyczajniej w świecie nie cechuje się wysokim poziomem. Zatem człowiek, nierzadko dopiero rozpoczynający swoją przygodę z prowadzeniem biznesu, choć ma spore ambicje, nie potrafi zarobić, pozyskiwać odpowiednią ilość klientów. No cóż, nikt nie mówi, iż definitywnie każdy handlowiec jest w stanie odnieść pożądany sukces, lecz tak czy siak trzeba próbować! Taki stan rzeczy bez wątpliwości jest dla nas niezmiernie niekorzystny, niemniej tymczasem większość przedsiębiorców, w tym także sprzedaży detalicznych w wielu przypadkach jest zmuszonych do egzystowania w tych bardzo trudnych warunkach.\nPrzykładem wybitnie uciążliwego obowiązku, który ma pewno niezmiernie mocno jest powiązany ze znacznym obciążeniem polityki monetarnej jest konieczność odnotowywania każdej transakcji i obciążania jej podatkiem – http://sklep.czerwonerabaty.pl/.\nPojawiły się w one razem z kapitalizmem. W tej chwili gazetki promocyjne są podstawowym środkiem komunikacji pomiędzy konsumentem a siecią handlową. Dzisiaj gazetki promocyjne w naszym kraju wydają nie tylko duże hipermarkety jak na przykład Carrefour bądź też Tesco, swoje gazetki mają także niewielkie, regionalne sieci handlowe – www.ceneolokalnie.pl/sklepy/306s-e-fotojoker.pl/gazetka1.\nTen fakt z pewnością zmusił licznych właścicieli sklepów do nadzwyczaj uciążliwego obowiązku, którym jest posiadanie kasy fiskalnej, jak: odwiedź witrynę. W tym miejscu pożądane byłoby dodać, że państwo robi ogromnie czynne wysiłki, aby posiadać możliwie w pewnej mierze szeroki obraz naszych preferencji i transakcji, w takim razie też nieustannie możemy doświadczyć ciągłego poszerzania się uprawnień. Trzeba także napisać, że sklep internetowy w żadnym razie nie jest powiedzmy stoiskiem w zwykłym centrum handlowym. Fakty są takie, iż aby mieć możliwość odnieść sukces w prowadzeniu sklepu internetowego, w każdym przypadku należy inwestować w reklamę – więcej informacji. Często wykupienie choćby reklamy Adwords sprawia, że pozyskujemy sporą liczbę nabywców.\nNaturalnie promocja kosztuje, w niektórych branżach mówimy o znacznych kosztach, ale tak czy siak zasadniczo nie mamy innej alternatywy… Tworzą one nadzwyczajne propozycje tematyczne, w ramach jakich wyprzedawane mogą być: konfekcja, obuwie, małe i duże AGD, zabawki jak też kosmetyki. Kiedy niekiedy zdarza się również rynsztunek sportowy, rośliny bądź także elektronika. Lidl przykładowo słynie z tygodni zadedykowanych kuchni poszczególnych państw (na przykład „Tydzień włoski”, „Tydzień grecki” itd.).\nW gazetkach promocyjnych dyskontowych sieci – (gazetki reklamowe – prezentowane są też konfekcja, dodatki dekoracyjne do domu, a również artykuły gospodarstwa domowego. Duży wpływ na to, które towary przedstawiane będą w gazetce ma okres kalendarzowy publikowanej gazetki. Dodatkowe propozycje przygotowywane bywają przede wszystkim przed świętami Bożego Narodzenia, ale również Wielkanocą, a także przed Walentynkami czy Świętem Zmarłych.


Domek Letniskowy Stary Uścimów Stary Uścimów - kontakt, telefon, ceny, opinie. - Meteor\nStrona główna noclegi Stary Uścimów domki letniskowe Stary Uścimów Domek Letniskowy Stary Uścimów\ndomki letniskowe 4 osobowe 1 30/osoba\nDomek chroniony i monitorowany 24h, parking, możliwość grillowania, pole namiotowe z możliwością ustawienia przyczepy kempingowej.\nW pobliżu kilkanaście jezior, oraz stawy hodowlane.\nRaj dla wędkarzy!!!\nSuper miejsce na odpoczynek u Pana Romana cisza spokój i dużo miejsc na wędkowanie polecam Heniek\nWspaniałe miejsce na wypoczynek, cisza, piękne jeziora. Razem z psiakiem czuliśmy się jak u siebie w domu dzięki wspaniałym gospodarzom. Pan Roman dusza człowiek z dużym poczuciem humoru. Polecam wszystkim to miejsce.\nBardzo ładne miejsce dla wypoczynku w ciszy i spokoju!!! Pan Roman przepiękny gospodarz, podpowie gdzie, co i jak, bardzo miły i szczery.... (Życzę mu dużo zdrowia) Jeziora blisko))) Polecam!\nOkolica bardzo ładna lasy,jeziora spokój ,cisza.Gospodarz bardzo sympatyczny.Polecam\nPrzesympatyczni gospodarze, bardzo ładna okolica-lasy, jeziora. Polecam szczególnie dla psiarzy-gospodarze są bardzo pobłażliwi dla zwierzaków, zupełnie im nie przeszkadzają.\nOkolica piękna. Czysto, przyjemnie i sympatycznie :-) Gospodarze przemili :-)\nMimo że nie ma wielkich komfortów, cisza spokój, gospodarze bardzo mili i gościnni. Do o koła piękne jeziora , można wyjeżdżać codziennie na inne jezioro. Blisko wszędzie i las i plaże. Serdecznie polecam.\nPolecamy noclegi w Starym Uscimowie....jeśli ktoś szuka ciszy, spokoju i rodzinnej domowej atmosfery to właśnie tu znajdzie wszystko....Przyjezdzamy tu już drugi rok i nigdzie nie było nam tak dobrze jak u Helenki i Romana.....oprócz wspaniałych Gospodarzy jest to dobre miejsce wypadowe w różne regiony pojezierza...a życzliwość i sympatia właścicieli sprawia że często tu wracamy.....dużo można by pisać ale najlepiej przyjechać i samemu rozkoszować się magią tego miejsca..... Dziękujemy za wszystko Iwona i Darek\nZ tego miejsca nie chce się odjeżdżać. Rodzinna atmosfera, którą stwarzają właściciele, cisza, spokój, piękne śpiewy ptaków. Cudowny psiak właścicieli, którego nie da się nie przytulać. Wygodny domeczek, piękna okolica i dużo miejsca dla motocyklistów ( trafił swój na swego ) :) Będziemy tu wracać zawsze, kiedy tylko pozwoli na to czas! WSZYSTKIM POLECAMY! Brakuje słów, żeby można było opisać to magiczne miejsce i prześwietnych ludzi, do których ono należy!\nWspaniałe miejsce do wypoczynku w ciszy i spokoju, otoczone wieloma drzewami i wspaniałą zielenią, w oddali słychać rechot żab i śpiew ptaków. Niezwykle sympatyczni i inteligentni właściciele, służący radą i pomocą. Jak już wspominałem w najbliższej okolicy znajduje się niezliczona ilość jezior, stawów hodowlanych dzierżawionych i łowisk specjalnych. Bardzo trudno jest zorientować się w tym wszystkim, w pozwoleniach i opłatach (3 dniowa opłata za łowienie ryb wynosi 40 zł). Ale dzięki Panu Romanowi i jego wspaniałej żonie Helence oraz ich informacjom, wszystko macie Państwo doskonale zorganizowane. Choć sam biwak nie znajduje się bezpośrednio nad jeziorem to w niczym to nie przeszkadza aby łowić duże ilości różnych ryb (karaś, leszcz, płotka, sum, okoń, karp), nie rzadko potrzebne jest podbieranie ryb. Przy takiej ilości łowisk codziennie można wybrać sobie inne jezioro dojeżdżając rowerem lub samochodem (od 1 do 3 km). Zresztą można w ogóle nie zajmować się niczym tylko łowieniem dzięki Panu Romanowi, jego znajomością łowisk i możliwości łapania ryb- zgodnie ze słynnym powiedzeniem Pana Romana- CZY PRZYJECHALI PAŃSTWO NA RYBY CZY PO RYBY? Jeśli po ryby to na pewno Pan Roman zapewni duże ich ilości i różnorodność gatunków. Można by długo jeszcze pisać na temat, kempingu, jezior i właścicieli ale najlepiej będzie jak sami Państwo odwiedzą to niepowtarzalne miejsce i ocenią wiarygodność podanych informacji. Ja osobiście jestem bardzo zadowolony i na pewno jeszcze nie raz odwiedzę to miejsce i właścicieli, którzy zrobili na mnie duże wrażanie !!!!\nByłam i pobyt uwazam za udany.Własciciele bardzo mili i sympatyczni, widoki piekne,czulam sie bezpieczna - obiekt monitorowany 24/h , warunki ogolnie bardzo dobre pokoj przytulnie urzadzony. Serdecznie polecam !\nByłam i jestem bardzo zadowolona. Czulam sie bezpiecznie-obiekt monitorowany,Nocleg i ogolne warunki super, widoki piekne, wlasciciele bardzo mili i sympatyczni. Serdecznie polecam.\nOstrów Lubelski ~6.2 km\nLubartów ~23.0 km\nŁęczna ~20.2 km\nUścimów ~2.2 km\nKrasne ~6.6 km\n- Kościół Św. Apostołów Piotra i Pawła w Starym Uścimowie ~ 1.00 km\n- Cmentarz Katolicki w Starym Uścimowie ~ 1.51 km\nnoclegi Stary Uścimów okolice\nStary Uścimów - W pokojach / domkach


Sopot ON - Sopocki blog - Part 19\nWystawa kotów rasowych w hali 100-lecia Sopotu\nWystawa kotów rasowych w hali 100-lecia Sopotu.\nTagi: hala 100-lecia sopotu, koty, wystawa kotów\nNa placu Konstytucji 3 Maja oraz Skwerze Kuracyjnym odbyła się uroczystość inauguracji prezydencji Polski w Radzie Europejskiej. W uroczystości wziął udział prezydent Sopotu Jacek Karnowski.\nNie obyło się bez zgrzytów. Grupka przeciwników rządu postanowiła protestować akurat w ten dzień w Sopocie. Zaznaczyć trzeba iż na uroczystości nie było przedstawicieli rządu ani partii rządzącej. Protestujący żądali „prawdy o katastrofie smoleńskiej” oraz krytykowali poczynania rządu.\nZdjęcia&wideo: Magdalena Łoboda


Zebraliśmy główne trendy w sukienkach ślubnych, które czekają na nas w nadchodzącym sezonie. Zainspiruj się zdjęciami prawdziwych narzeczonych z nami!\nWeselne sukienki z otwartymi ramionami i rękawami\nObraz ten będzie wyglądał zmysłowo, a przy tym klasyczny i elegancki. Wyglądaj jak najlepsze sukienki z tiulu lub półprzezroczystego szyfonu - te materiały nie sprawiają, że konstrukcja jest cięższa i zapewnia jej lekkość.\nOd kilku sezonów sukienki latające są u szczytu popularności. Ogólna tendencja do naturalności i naturalności przejawia się nie tylko w dekoracjach, ale także w wizerunku panny młodej, która w tej sukience wygląda tak łatwo i swobodnie.\nLatające tkaniny sprawiają, że obraz jest przewiewny, co jest idealne na wiosnę i lato narzeczonych.\nOryginalne wycięcia z tyłu\nNacisk na plecy jest zawsze urokiem i wyrafinowaniem. Wycięcie może być wersją rzeczywistą lub fałszywą, ozdobioną drobną siatką, dzięki czemu sukienka zachowuje kształt. Idealnym dodatkiem będzie biżuteria wykonana z koralików lub pereł. Co najlepsze, te wycinanki wyglądają na sukienki w stylu latania i dopasowywania. Warto jednak pamiętać, że w tym stroju nie można się schylać - plecy powinny pozostać bezbłędnie proste.\nMinimalizm i czarne akcenty\nŚcisły i powściągliwy minimalizm nadaje się do odważnych i jasnych narzeczonych, które są zbliżone do stylu loftu i miejskiego szyku. W sezonie 2018 czarne akcenty stają się specjalnym akcentem minimalistycznych strojów. A jeśli czarna spódnica dla ciebie jest zbyt duża, to cienki czarny pasek lub wstążki, odbijające się wstążkami w bukiecie, będzie pasował nawet do dość konserwatywnych narzeczonych. Ten szczegół o wysokim kontraście to łatwy sposób na dodanie skórki do białej sukni.\nDla narzeczonych, którzy preferują tradycyjny styl weselny, projektanci w tym sezonie przygotowali dużą liczbę sukienek w kształcie litery "A". Szczególnie stylowo wyglądają w minimalistycznej wersji: jeden kolor, jedna tkanina, minimum detali. Wszystko to pozwala skupić się na stylu, który może być korzystnie uzupełniony luksusowymi butami i niezwykłą zasłoną.\nKosmetyki naturalne - przepisy na domowe spa\nIdealna suknia ślubna - 5 warunków, które muśi spełnić suknia na wesele\nNaturalna pielęgnacja ciała - przepisy na idealna skórę\nTa opcja podkreśli kruchy wizerunek panny młodej, sprawi, że będzie bardziej szlachetny i elegancki. W zależności od materiału, z którego wykonane są rękawy, mogą być korzystne dla szerokiej gamy stylów, na przykład, być częścią retro obraz jeśli jest szyfon, jedwab, satyna, lub kawałek glamour obcisłych sukienkach czy koronki.\nW zależności od rozmiaru, łuk może być zarówno eleganckim i zalotnym dodatkiem do obrazu, jak i głównym akcentem sukienki. W tym sezonie obowiązuje prosta zasada: im więcej łuków, tym lepiej. Łuk, który podkreśla talię, sprawia, że sylwetka staje się wizualnie szczuplejsza, a bujna kokardka na spódnicy tworzy przewiewny i romantyczny wizerunek\nIdealny dla romantycznych narzeczonych, którzy są bliscy stylowi epoki wiktoriańskiej. Wolumetryczne ramiona, perły i koronki, celowo długie rękawy, kołnierze, przezroczyste tkaniny wielowarstwowe - w tym sezonie vintage wygląda jak luksusowy i artystyczny jak nigdy dotąd.\nSuknie z najdelikatniejszych odcieni zyskują na popularności!\nZagotować-biały kolor zanika w tle, dając dłoni naturalną i delikatne dźwięki :. Powder, brzoskwinia, różowy i inne szaro-brązowym, szaro-niebieskie i beżowe są obecne we wszystkich kolekcjach w sezonie 2018.\nPomysł na wykorzystanie motywów kwiatowych na wesele nie może być nazwany nowatorskim, ale mimo to odciski akwarel są wciąż modne. W tym sezonie tradycyjne hafty 3D zastępują tradycyjne wzory na tkaninie. Ten wariant dekorowania sukni dodaje mu tekstury i objętości. A jeśli aplikacje kwiatowe wydają Ci się zbyt śmiałe, możesz skupić się na szczegółach: na przykład dodaj świeże kwiaty do włosów.\nPrzeczytaj nasze najnowsze wpisy na stronie głównej Pretty Lady - Blog Kosmetyczny\nA w jakiej sukience TY siebie wyodrażasz na weselu? Napisz w komentarzach.


Za zakładką - Ola : "Gwiazd naszych wina" - John Green\n„- Okay - powiedział, gdy minęła cała wieczność. - Może "okay" będzie naszym "zawsze".\n„Zakochałem się w tobie i nie zamierzam sobie odmawiać prostej przyjemności wyznania prawdy. Kocham cię i wiem, że miłość jest tylko wołaniem w próżni, a zapomnienia nie da się uniknąć, że wszyscy jesteśmy skazani i nadejdzie dzień, kiedy cały nasz wysiłek obróci się w pył, wiem, że słońce pochłonie jedyną ziemię, jaką mamy, a ja cię kocham.”\nHanzel Grace jest szesnastolatką chorującą na raka tarczycy. Lekarze nigdy nie dawali jej nadziei szczególnie, że rak się rozprzestrzenił i zaatakował płuca. Dziewczyna nadal czeka na „Ostatni Dobry Dzień” ze swoim nierozłącznym przyjacielem Philipem – butlą tlenową na wózku, bez której nie dałaby rady samodzielnie oddychać.\nHanzel trafia na spotkanie grupy wsparcia dla młodzieży z chorobami nowotworowymi. Poznaje tam Augusta Watersa, który przezwyciężył bardzo wrednego raka tkanki kostnej, a straty jakie poniósł to amputacja nogi. Gus okazuje się bardzo inteligentnym i czarującym chłopcem, w dodatku jest oszałamiająco przystojny. Taki typ człowieka, na którego widok miękną kolana, buzia otwiera się sama, a rozum idzie na urlop. Tych dwoje rozumie się doskonale, a ich przyjaźń szybko zmienia się w coś głębszego.\nTo jedna z tych książek, w której zatracasz się od pierwszych stron i nie możesz przerwać czytania choćby na chwilę. Green w niesamowity sposób opisał nie tylko zmagania nastolatków z nieuchronną śmiercią, z bólem i cierpieniem , ale i sytuacje ich rodziców, którzy każdego dnia muszą na to patrzeć,mając związane ręce. Jednak to tylko jeden z wątków książki. Głównie to powieść o życiu młodych ludzi, ich rozterkach, pierwszej miłości i dorastaniu. Lekki i przystępny sposób pisania powieści, wiele metafor i mott życiowych, jak i nietuzinkowe postacie przyciągają czytelnika jeszcze bardziej.\nKsiążkę czyta się bardzo dobrze. Mimo ciężkiego tematu, jakim jest choroba i śmierć, jest to miła lektura. Siła do walki, jaką posiadają bohaterowie, sarkastyczny humor, i brak użalania się nad sobą nadal mnie zadziwia. Jest to stanowczo jedna z najlepszych książek jakie czytałam i uważam, że każdy powinien po nią sięgnąć, pomimo że jest to lektura przeznaczona dla młodzieży. Na pewno na długo zostanie w mojej głowie, i będę prowadziła poważne rozważania na jej temat. Jest to dla mnie fenomen, i na pewno nie jest to ostatnia książka John’a Green’a, którą przeczytam.\nJohn Green, „Gwiazd naszych wina”, Bukowy Las, 2013, 312 stron\nEtykiety: 10/10, Bukowy Las, John Green, młodzieżowa\nFenko 28 września 2015 13:06\nMnie się bardzo nie podobała ;) ale film piękny\nOla Zuch 6 października 2015 04:13\nFilm jeszcze przede mną. Jestem ciekawa roli Shailene Woodley - którą poznałam dzięki serialowi "Tajemnica Amy" i bardzo polubiłam ;)\nNiebieska zakładka 2 października 2015 06:18\nCzytałam. :-) Było to moje pierwsze spotkanie z Greenem, ale bardzo udane. :-) Film za to wspominam gorzej. Nie dotrwałam do końca, mimo dwóch podejść...\nOla Zuch 6 października 2015 04:14\nMoje również było udane i na pewno sięgnę po coś jeszcze ;)\nNiebieska zakładka 7 października 2015 04:26\nCzekam w takim razie na recenzję. :-))\nOla Zuch 8 października 2015 01:51\nW kolejce są "papierowe miasta" ;)


Klapki Kubota Classic Rzep Morskie w ButSklep.pl\nstart Męskie Klapki Klapki Kubota Classic Rzep Morskie Powrót\n16 opinie(a) | Dodaj własną »\nRozmiar 32 (wkładka 21 cm) Rozmiar 33 (wkładka 21.5 cm) Rozmiar 34 (wkładka 22 cm) Rozmiar 36 (wkładka 23 cm) Rozmiar 37 (wkładka 23.5 cm) Rozmiar 38 (wkładka 24 cm) Rozmiar 39 (wkładka 25 cm) Rozmiar 40 (wkładka 25.5 cm) Rozmiar 41 (wkładka 26 cm)\nNr katalogowy: Kubota Rzep Morskie\nŻycie byłoby bardzo smutne, gdyby nie klapki Kubota!\nTe niepowtarzalne, ponadczasowe, kultowe klapki, które sprawdzają się zarówno jako obuwie domowe, jak i miejskie.\nWygodę gwarantuje podeszwa z pianki, która dzięki zastosowaniu kilku kolorów wygląda po prostu zjawiskowo.\nZapinana na rzep tekstylna cholewka (prawie) zawsze utrzymuje stopę w odpowiednim miejscu.\nStylowy napis „Kubota” jest niczym dzieło sztuki użytkowej.\nPo domu, na plażę, na spacer czy randkę – te buty są dobre tak samo na każdą okazję. Wstyd ich nie mieć!\nWygodne, rozmiar zgodny z opisem, szybka wysyłka. Polecam\nMirek Lubin, 21-08-2021\nJestem bardzo zadowolony i gorąco polecam klapki.\nKostoa Jarocin, 31-07-2021\nŚwietne klapki, rozmiar zaniżony. Noszę 40 zamówiłem 41 i są idealne. :) Obsługa błyskawiczna już następnego dnia były u mnie ;)\nGosia Jarocin, 31-07-2021\nŚwietne klapki, rozmiar zaniżony. Nosze 39 zamówiłam 40 i są idealne :) Obsługa błyskawiczna już następnego dnia były u mnie ;)\nKrzysztof Włocławek, 24-07-2021\nŚwietny kontakt ze sprzedawcą. Towary wart swojej ceny, będą mi służyć jeszcze i w następnym sezonie. Rewelacyjne, polecam każdemu Dziękuję za szybką wysyłkę, rewelacyjny kontakt. Pozdrawiam\nSylwia Wloclawek, 24-07-2021\nPolecam z czystym sumieniem To był naprawdę bardzo dobry zakup Jesteśmy mega zadowoleni, kupiłam dwie pary i sprawdziły się w trudnych biwakowych warunkach. Produkt wart swej ceny. Polecam sprzedawcę, dziękuję.\nSzybko i sprawnie, żadnych problemów :)\nOla Warszawa, 30-06-2021\nPolecam zamawiać dwa rozmiary większe niż inne buty. U mnie normalnie 36,5, a Kubota 38; u męża normalnie 43, a Kubota 45\nDari pulawy, 09-04-2021\nAleksandra Żarów, 28-03-2021\nSzybko i zgodne z opisem.\nKlapki kupiłam ojcu, jest zadowolony\nKarolina Bydgoszcz, 22-02-2021\nEkspresowa wysyłka, towar zgodny z zamówieniem. Polecam!\nKlapeczki są super, kolor taki jak na zdjęciu, obawiałam się czy rozmiar będzie dobry po tym jak trafiłam w internecie na opinie, że należy brać większy, ale nic bardziej mylnego. Rozmiar jest standardowy. Wysyłka ekspresowa. Polecam :)\nKlapki zgodne z opisem, polecam.:)


Showing results for tags 'player.pl'. - HDTV Centrum Polska\nShowing results for tags 'player.pl'.\nEmisja najnowszego sezonu „Hotelu Paradise” odbędzie się 21 lutego o godzinie 20:35 na TVN7. Na telewizyjnej Siódemce będzie można oglądać nowy format programu od poniedziałku do czwartku o stałej porze. Ponadto, odcinki najnowszego sezonu będą również dostępne w serwisie Player, gdzie pojawią się dodatkowe materiały z życia uczestników programu. Przeczytaj całość\nNOWY Player na WebOS \nCeZaR83 posted a topic in LG\nWitajcie Dzisiaj pojawiła sie nowa aktualizacja aplikacji VOD Player na naszych TV z webOS, chciałem zapytać jak wam sie sprawuje w porównaniu z poprzednia wersją?? No i czy ktoś wie w czym są pisane takie aplikacje bo wydaje mi sie że działa to teraz podobnie do HBO Go/Netflix???\nPlatforma Player już w najbliższy czwartek rozpocznie serię premier swoich najpopularniejszych seriali... za darmo! Co czwartek serwis udostępni nowy tytuł, który będzie można oglądać na Facebooku i YouTube. Na liście m.in. „Chyłka - Zaginięcie”, „Pod powierzchnią”, czy „Odwróceni. Ojcowie i córki”. Przeczytaj całość\nTwórcy programu Player „FAME czy SHAME” zaprosili do jednego z odcinków specjalnego gościa - Bartosza Ostałowskiego! To najbardziej znany polski drifter, jedyny profesjonalny kierowca na świecie, który prowadzi samochód stopą! Jaka była jego rola w programie? Przeczytaj całość\nTrwają wakacje w Player! Polska platforma VOD przygotowała sporo atrakcyjnych pozycji na sierpień - nie zabraknie świetnych filmów i seriali, a a także specjalnej kolekcji zawierającej tytuły nominowane do nagród Emmy 2020! Przeczytaj całość\nPlayer transmituje na żywo wyjątkową edycję Pol'and Rock Festival! Jak oglądać?\nRuszyła 26. edycja Pol'and'Rock Festival, która w wyjątkowych okolicznościach odbywa się w nietypowej formie - jest realizowana w studiu telewizyjnym, a całość, tj. około 70 godzin wydarzenia, transmitowana jest w Internecie - m.in. w platformie Player! Przeczytaj całość\n„FAME czy SHAME”: uczestnicy programu Player zadbali o środowisko. Twórcy planują odcinki edukacyjne\nBohaterowie reality show platformy Player „FAME czy SHAME” otrzymali w jednym z odcinków ważne zadanie: sprzątanie lasu. Uczestnicy programu zebrali łącznie 62 kilogramy śmieci i wysłali przesłanie oglądającym ich widzom. Przeczytaj całość\nGłośna premiera w Player. Pierwszy odcinek reality show „FAME czy SHAME” już dziś!\nRusza nowy program Player Original: „FAME czy SHAME”. To zupełnie nowe, autorskie reality show. W jego ramach 10 influencerów zamieszka pod jednym dachem na osiem tygodni! Uczestników czeka zacięta rywalizacja! Przeczytaj całość\nFAME czy SHAM\nDo polski wchodzi po raz pierwszy miniserial „The Victim”. Czteroodcinkową produkcję pod polskim tytułem „Ofiara” obejrzymy w całości w platformie Player. Pierwszy odcinek dostępny będzie już 11 czerwca. Przeczytaj całość\nW platformie Player odbędzie się dziś wyjątkowa premiera. O 21:00 rozpocznie się transmisja spektaklu „Balladyna” w reżyserii Oskara Sadowskiego. To pierwszy w Polsce wirtualny spektakl z pogranicza teatru i kina eksperymentalnego. Został wyprodukowany w warunkach całkowitej izolacji aktorów. Będzie dostępny w formule Pay Per View. Przeczytaj całość\nW środę 27 maja w platformie Player pojawi się nowy reportaż „Superwizjera” - „Brudna strefa. Koronawirus w Polsce”. Materiał zaprezentuje kulisy pracy tych, którzy każdego dnia narażają swoje życie i zdrowie, niosąc pomoc innym w czasie pandemii. 7 dni później film pokaże także TVN. Przeczytaj całość\nPoruszający problem pedofilii w Kościele katolickim dokument braci Sekielskich „Zabawa w chowanego” jest już dostępny w serwisie Player w usłudze Free VOD. Przeczytaj całość


(08-08-2010 09:40) #2\nBardzo fajny temacik, dobrze wiedzieć o kilku rzeczach wcześniej niż potem znaleźć się w niezręcznych sytuacjach\n(Ten post był ostatnio modyfikowany: 08-08-2010 09:40 przez kamilZet.)\n(27-05-2016 15:57) #3\nJak bierzecie dziewczynę na randkę to wypada mieć naprawiony samochód, którym ją wieziecie. Mój niedoszły były chłopak chciał mnie zawieźć do kina a skończyło się na tym, że samochód odmówił posłuszeństwa w połowie drogi. Chłopak musiał zadzwonić po firmę zajmującą się holowaniem (http://holowanie.i-poznan.pl). I tak skończyła się nasza randka.\n(07-10-2016 08:59) #4\nNajlepiej być zawsze przy niej i zabawiać przez cały wieczór. To ona musi się czuć wyjątkowa, ważna i słuchana.\n(14-02-2017 23:41) #5\nNajważniejsze, aby rozmawiać i słuchać drugiej strony. Warto szukać różnych możliwości, aby poznać drugą połówkę https://www.mydwoje.pl/uslugi/powazne-oferty-matrymonialne Nie ma znaczenia, ile mamy lat czy skąd pochodzimy. Każdy z nas ma prawo do miłości. To siła, która napędza nas do działania. Nikt jednak nie daje nam gwarancji, że od razu trafimy na właściwą osobę. Warto więc cały czas próbować.\n(21-03-2017 21:25) #6\nJa mam taką radę dla tych, którzy wybierają się na elegancką randkę. Jeżeli ubierasz koszulę, to dobierz ją odpowiednio do reszty stroju. Jak masz z tym problem, to znajdziesz porady jak to zrobić na: https://modini.pl/blog/koszule . Jeżeli już chcemy wyglądać elegancko, trzeba trochę się postarać.\n(04-04-2017 12:37) #7\nMoja rada będzie taką, aby Panowie przede wszystkim zwracali uwagę na gesty takie jak przepuszczanie kobiety w drzwiach, potrzymanie jej torebki jak ma ręce zajęte. Takie gesty są naprawdę ważne! Już oczywiście nie mówię o języku Moja znajoma ostatnio była na randce i trochę wróciła zawiedziona. Wychodzi na to, że niestety o takich rzeczach trzeba przypominać\n(22-10-2017 17:32) #8\nheh, ciekawe te podpowiedzi ale z niektórymi się niestety nie zgadzam\n(25-01-2018 09:37) #9\nnie nastawiaj sie na wiele, traktuj to jako miłe spędzenie wolnego czasu. Jesli wyjdzie to super, jeśli nie to przecież tego kwiata jest pół świata\nładnie sie ubierz\nzadbaj o czystośc\nmożna sobie również kupić feromony, tutaj polecam Love Desire:\nAktualnie jedne z najmocniejszych. Nie dość,ze poprawicie pewność siebie to jeszcze dziewczyna spojrzy się na Was przychylniejszym okiem\n(24-02-2018 17:27) #10\nDla Pań najważniejsze jest żeby mężczyzna był szczery, troskliwy i zainteresowany. Szczerość w przypadku takich randek internetowych to podstawa bo każdy tego oczekuje. Ja sama też szukam miłości przez internet i niedawno się zarejestrowałam w darmowym serwisie randkowym https://randkuj.my i sama jestem ciekawa co z tego będzie. Póki co oglądam profile innych i szukam tego jedynego


Odwodnienie fundamentu - Forum budowlane, budowa domu, koszty budowy domu, ile kosztuje budowa domu\nJesteś na: Forum Budowlane IZOLACJE BUDOWLANE Fundamenty Odwodnienie fundamentu\nRejestracja: 25 wrz 2018, 20:39\nautor: Mich78 » 25 wrz 2018, 20:56\nWitam mam dylemat. Ławe mam posadowioną w gruncie wlaśniwym fundament ma 120 cm wymaga opsypania poniewaz dzialka byla okolo 1m niżeej jak poziom asfaltu. Czyli czeka mnie sporo nawożenia ziemi. Pytanie jest czy w takim wypadku wykonywac drenaż ławy z tego co sie oriętuję na dzialce występuje miejscami glina. Główny wykonawca twierdzi ze niema takiej potrzeby. Wiem ze sąsiednie domy są odwodnione ale nie są tak podniesione jak mój. Do tego z tego co się oriętuję melioracja wykonana jakieś 20 lat temu skutecznie osuszuła 3 stawy w okolocy. Niezmienia to faktu ze moja działka bylą jedną z nizszych.


Czy Twoje dziecko pije wodę?* - mama-granda\nLea od urodzenia jest dziecięciem "wodnym". Zrezygnowaliśmy z podawania herbatek w granulacie, bo choć przeznaczone dla dzieci, zawierają w sobie masę zbędnego cukru. Więc od urodzenia pijemy przede wszystkim wodę i zwykłe herbatki ziołowe.\nNa wcześniej wspominanym spotkaniu blogerów, otrzymaliśmy dzbanki od producenta Dafi.\nNie ukrywam, że jestem sceptyczna jeśli chodzi o konieczność filtrowania wody. Jednak skusiłam się, bo może nie mam racji? Mieszkając wcześniej w innym miejscu, mieliśmy "problem" z bardzo twardą wodą, która zostawiała paskudny osad. I faktycznie dzbanek się przydawał. Osadu z kamienia na kubkach - brak.\n(...) Z kolei przefiltrowana woda jest doskonałą bazą do przygotowania smacznych dań i napojów.\nJednakże w miejscu, w którym mieszkam obecnie, tego problemu już nie ma. Przyznać się muszę, że wobec tego nie zauważam różnicy ani w smaku, ani w wyglądzie wody. Dzbanek za to świetnie się sprawdza w momencie, gdy nie mamy zaufania do jakości naszej wody z kranu, a potrzebujemy np. rozcieńczyć zbyt gorącą wodę dla naszego maleństwa. U nas pod tym względem jest bardzo użyteczny - zastępujemy dzięki niemu wodę butelkowaną.