4 lutego akcja "Mam haka na Raka" - Usługi medyczne\nAutor: PAP/Rynek Zdrowia • • 03 lutego 2014 13:19\nWe wtorek (4 lutego), w Światowy Dzień Walki z Rakiem, 3, 5 tysiąca uczniów z całej Polski weźmie udział w koncertach i happeningach, podczas których będą przekonywać dorosłych do badań profilaktycznych nowotworów. To już 7. edycja akcji "Mam Haka na Raka".\nTegoroczna edycja akcji "Mam Haka na Raka" poświęcona jest nowotworom układu chłonnego; rocznie odnotowuje się 6 tysięcy przypadków chłoniaka. - Na chłoniaka choruje coraz więcej osób, dlatego bardzo ważne jest to, aby mówić o tej chorobie oraz o konieczności wykonywania badań profilaktycznych - zaznaczył dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii - organizatora Programu "Mam Haka na Raka".\nJak ocenił, dzięki Dniu Hakowicza młodzi ludzie edukują społeczeństwo i przyczyniają się do zwiększania świadomości Polaków na temat chorób nowotworowych. - Z roku na rok dociera do mnie coraz więcej pozytywnych sygnałów na temat działań Hakowiczów, dlatego i tym razem trzymam mocno kciuki za naszą zdolną młodzież - podkreślił.\nIstotą ogólnopolskiego programu "Mam Haka na Raka" jest zaangażowanie młodzieży ze szkół ponadgimnazjalnych w budowanie świadomego zdrowotnie społeczeństwa i przekonanie do wykonywania badań profilaktycznych. Co roku program poświęcony jest profilaktyce wybranego nowotworu, a jego efektem jest ogólnopolska kampania społeczna, zaprojektowana przez uczestników programu. Poprzednie edycje programu były poświęcone rakom: piersi, prostaty, szyjki macicy, płuc, jelita grubego oraz nowotworowi skóry - czerniakowi.\nPatronat merytoryczny nad tegoroczną edycją Programu sprawują: Komisja Europejska, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Przewodniczący Sejmowej Komisji Zdrowia, Przewodniczący Senackiej Komisji Zdrowia, NFZ, Rzecznik Praw Pacjenta, Naczelna Izba Lekarska, Naczelna Izba Aptekarska oraz Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych.\nWHO prognozuje, że zachorowania na raka będą w najbliższych latach rosły w ogromnym tempie. W 2030 r. liczba osób z wykrytym nowotworem złośliwym, może wynieść 22,2 mln, czyli o 75 proc. więcej niż obecnie, a liczba zgonów - 13,1 mln. W XXI wieku rak stanie się głównym zabójcą ludzi.


Krytyka? Tak, ale tylko konstruktywna. - Grzegorz Ciupek\nChyba każdy potrafi krytykować, wytykać błędy i pokazywać palcem na to, co jest nie tak. Jedni są bardziej odporni na słowa krytyki, inni mniej, a jeszcze inni kompletnie nie potrafią sobie z nią radzić. Krytyka potrafi zabić niejeden talent i potencjał drzemiący w każdym z nas. A czy jest w ogóle potrzebna i można wyciągnąć z niej dobre strony? Jak bronić się przed tą krzywdzącą, dowiesz się z niniejszego artykułu.\nCzym różni się krytyka konstruktywna od niekonstruktywnej.\nKrytyka konstruktywna to taka, kiedy nie ma przegranych, nie ma upokorzonych i nie poniżonych. To informacja zwrotna dzięki której osoba ją przyjmująca nie powinna poczuć się skrzywdzona, lecz powinna wyciągnąć odpowiednie wnioski i dzięki temu wzmocnić się, poprawić jakiś aspekt, ulepszyć swoją pracę, czy jakieś działania.\nTo co jeszcze powinieneś wiedzieć to to, że osoba, która stosuje wobec Ciebie krytykę konstruktywną, ma dobre intencje. Jej nie chodzi o to By Cię zdyskredytować, byś poczuł się źle. Chodzi o to, by pomóc Ci dostrzec pewne rzeczy i zmotywować do osiągania.\nKrytyka konstruktywna nie powinna odbywać się w obecności innych osób. Nie chodzi o to by kogoś zawstydzić, czy skompromitować przy innych, lecz dać mu do zrozumienia co powinien zmienić, czy na co zwrócić większą uwagę.\nWedług ogólnie przyjętych zasad krytykę konstruktywną powinno zacząć się od pokreślenia aspektów pozytywnych, dzięki przyjmując ją, masz pewność że osoba, z którą rozmawiasz ma dobre intencje.\nKrytyka konstruktywna skupia się na konkretach. Tutaj nie ma miejsca na ogólniki i generalizowanie. Oceniana powinna być konkretna sytuacja czy zachowanie, nie jest to atak personalny, czy ocenianie osoby jako człowieka lecz jego działań, określonej pracy lub rezultatów.\nKonstruktywna krytyka ma na celu rozwiązanie problemu, czy nakierowanie Cię na pozytywną zmianę, zmotywowanie do osiągnięcia lepszych efektów.\nKrytykę konstruktywną rozpoznasz po tym, że:\njest budująca i daje Ci możliwość rozwoju\ndotyczy konkretnego zachowania lub działania, nie uderza bezpośrednio w Twoją osobę\njest serdecznym przekazem ukierunkowanym na pomoc\ndaje jasne wskazówki i chce sprowadzić Cię na właściwe tory\nmotywuje Cię i sprawia, że chcesz stać się lepszy, wierząc, że Ci się to uda\noparta jest argumentach popartych faktami\nosoba, która Cię krytykuje w ten sposób otwarta jest na dyskusję i wspólne odnalezienie najlepszego rozwiązania\ntego typu krytyka nie sprawia, że czujesz się zmieszany z błotem czy poniżony\nKrytyka może być również niszcząca.\nKrytyka, która nie jest konstruktywna ma na celu poniżenie Cię, obniżenie Twojej wartości i spowodowanie byś po prostu poczuł się gorszy, byś poczuł się nikim.\nKtoś kto wymierza w Twoją stronę tego typu krytykę najczęściej ma problem sam ze sobą. By dowartościować samego siebie, musi upokorzyć kogoś innego. Może kierować nim zwykłe zazdrość, zawiść, chęć górowania nad Tobą lub po prostu zwyczajna złośliwość.\nKrytyka niszcząca często skrywana jest też pod płaszczykiem tzw. „dobrych rad”. Tego typu „życzliwych”: ludzi możesz spotykać na swojej drodze. Będą udawać, że chcą Ci pomóc, że troszczą się o Ciebie, a tak naprawdę w odpowiedniej chwil wbiją Ci nóż w plecy. Osoby z zaniżoną samooceną i kompleksami przelewają w ten sposób swoje osobiste problemy na innych ludzi.\nKrytykę niszczącą rozpoznasz po tym, że:\noceniany jesteś Ty, nie Twoje zachowanie\nbrakuje w niej konkretów i rzeczowych argumentów\njej celem jest poniżenie Cię i sprowokowanie poprzez atak personalnym\nnie jest nastawiona na pomoc, lecz jedynie ma wyostrzyć Twoje wady i błędy\nnie daje żadnych wskazówek, chce zdyskredytować Twoją osobę\nosoba, która ją wypowiada znajduje się często pod wpływem silnych negatywnych emocji\nma na celu chęć dominacji i pokreślenia górowania nad Tobą oraz podporządkowania Ciebie osobie, która ją wypowiada\nosoba krytykująca nie chce słuchać żadnych argumentów z Twojej strony, zamknięta jest na prowadzenie rzeczowej rozmowy\nJak radzić sobie z niszczącą krytyką?\nNiszcząca krytyka jest dość łatwa do rozpoznania. Już po samym tonie i sposobie formułowania przekazu możesz określić czy komuś rzeczywiście na Tobie zależy i chodzi o Twoje dobro czy po prostu o stłamszenie Cię i spowodowanie u Ciebie obniżenia pewności siebie i sprawienie złego samopoczucia. Gdy nauczysz się odróżniać krytyką konstruktywną od tej niszczącej, uodpornisz się na pewne „nieczyste zagrywki”. Pamiętaj: Nie jesteś bezbronny.\nNie musisz godzić się pokornie na pewne zachowania, które nie mają nic wspólnego z życzliwością. Niszcząca krytyka tak jak w nazwie, ma na celu zniszczenie Cię. To co powinieneś zrobić to przede wszystkim podkreślić swoją niezależność i brak zgody na tego typu zachowania, Nikt nie ma prawa Cię obrażać, czy wytykać błędów, nie mając ku temu żadnych argumentów.\nJeśli już spotkasz się z takim traktowaniem, wyznacz jasne granice, pokaż, że nie podoba Ci się to co dana osoba mówi, nie daj się jednak wyprowadzić z równowagi. Rzeczowymi argumentami zbij ją z tropu. Jeśli nie będzie chciała Cię słuchać i kontynuować rozmowy, po prostu zignoruj ją i odejdź. Widząc, że nie robi na Tobie żadnego wrażania, zniechęci się do dalszych ataków tego typu.\nOsoby z poczuciem własnej wartości nie obawiają się krytyki.\nTo kwestia, z której przede wszystkim należy zdać sobie sprawę. Osoby, które nie mają z tym problemu, dobrze przyjmują krytykę konstruktywną i potrafią z niej wyciągać dla siebie odpowiednie wnioski i naukę. Tak samo dobrze radzą sobie z osobami, które próbują wobec nich stosować krytykę niszczącą. Dlatego cały sęk w tym, by pracować nad sobą, uczyć się szacunku do samego siebie. Mając silne wartości i zasady oraz charakteryzując się zdrową pewnością siebie, będziesz potrafił wychodzić z takich sytuacji obronną ręką.\nOsoby pewne siebie nie mają problemów z krytyką.\nJeśli jednak nie radzisz sobie kompletnie z krytyką, zastanów się, czy czasem nie masz deficytu pewności siebie i problemów z samoakceptacją. To jak traktujesz samego siebie, ma duży wpływ na Twoje reakcje i podejście w różnych sytuacjach, które Cię spotykają. Warto też pracować nad asertywnością. Więcej na ten temat pisałem tu link. Respektując swoje prawa, nie dasz sobie wejść na głowę i nie pozwolisz innym na bezpodstawne ocenianie Cię i wydawanie negatywnych opinii. Zdajesz sobie sprawę, że nie są one poparte żadnymi faktami.\nPamiętaj, że krytyka konstruktywna może być dobra. Słysząc całe życie same pochwały, byłbyś przekonany, że nie musisz się rozwijać, czy pracować nad sobą, bo sądziłbyś, że nie musisz nic poprawiać. Między innymi dzięki właśnie konstruktywnej krytyce od życzliwych, bliskich osób, wiesz nad czym warto popracować i rozwijasz się jako człowiek.\nZobacz także: Zostań liderem w swoim życiu i w biznesie.\nTagged krytykapoczucie własnej wartościrelacjerozwój osobisty


Tak naprawdę każdy z Klientów może u nas znaleźć coś interesującego dla siebie, w zależności od swych indywidualnych potrzeb oraz preferencji. Dla wielbicieli czworonogów przygotowaliśmy imponującą serię przedstawiającą pełne uroku psy oraz koty. Ci, którzy szczerą miłością darzą konie, mogą rzecz jasna zdecydować się na egzemplarze, które je przedstawiają. Wielbiciele wielkomiejskich wojaży na pewno zachwyceni będą, gdy w ich salonie zawiśnie panorama Nowego Yorku, Tokio czy też Londynu.\nW naszym niezwykle bogatym asortymencie idealną dla siebie propozycję znajdzie wielbiciel każdego stylu w aranżowaniu wnętrz. Zawsze mamy interesujące wzory dla fanów klimatu glamour, skandynawskiego, prowansalskiego, rustykalnego, kolonialnego czy też boho. Obrazy do pokoju są utrzymane zarówno w jasnej, jak i bardzo ciemnej kolorystyce, wszak Klienci poszukują dla siebie najróżniejszych rozwiązań. Nie zapomnieliśmy rzecz jasna także o wiernych fanach minimalizmu – oni bowiem wprost uwielbiają monochromatyczne obrazy do pokoju. Wielbiciele ferii przeróżnych barw z pewnością zdecydują się na egzemplarze bajecznie kolorowe, takie, na których pojawia się zarówno butelkowa zieleń, jak i róż, żółć czy też pełen uroku błękit.\nZadbaliśmy o każdy detal, by nasze obrazy do pokoju były nie tylko piękne. Nie zapomnieliśmy bowiem również o walorach typowo praktycznych. Stworzone są z materiałów najwyższej jakości, przy użyciu najnowocześniejszych technik – wszystko po to, by nie traciły intensywności barw i zdobień. Dlatego też posłużą każdemu przez wiele lat, pozostając w stanie absolutnie idealnym – takim, jak w dniu zakupu.\nW małych pokojach zdecydowanie najlepiej sprawdzą się obrazy niewielkich rozmiarów, natomiast w tych obszernych jak najbardziej powiesić można na ścianach duże kompozycje. Bardzo dużym zainteresowaniem cieszą się od pewnego czasu innowacyjne obrazy 3d. Świat pokochał trójwymiar i możliwości, jakie niesie. Potrafi bowiem optycznie dodać pomieszczeniu kilka metrów, stworzyć wrażenie przestrzenności oraz głębi. To właśnie dlatego bardzo często wybierane są one do niewielkich pokoików, które nagle wydają się znacznie większe. Częste wzory to w tym przypadku wijące się długie drogi, schody czy też uliczki miast i miasteczek. Sporym zainteresowaniem Klienci darzą też egzemplarze przedstawiające schody nad przepaścią, w dżungli albo nad ulicami wielkiego miasta. Trzeba przyznać, iż prezentują się one nader interesująco i cieszą oczy zarówno domowników, jak i przybyłych gości.\nZapewne każdy zdaje sobie sprawę z tego, jak modny ostatnimi czasy jest styl loftowy, industrialny. Takie obrazy do pokoju rzecz jasna również przygotowaliśmy. Najczęściej przedstawiają one abstrakcyjne wzory albo popularne ostatnimi czasy printy. Klienci bardzo cenią sobie także obrazy do pokoju z ciekawymi fakturami – chociażby przedstawiającymi strukturę drewna czy metalu. Idealnie wpisują się one bowiem w minimalistyczne, loftowe klimaty.\nNie zabrakło także interesujących propozycji dla miłośników klasyki. Wszak wielu Polaków wiernych jest tradycji i uwielbia wprost obrazy do pokoju przedstawiające sielskie pejzaże, zachody lub wschody słońca, nadmorskie widoki. Tego typu ozdoby naścienne także przygotowaliśmy.\nWarto wspomnieć o tym, iż nasze obrazy do pokoju dostępne są w przeróżnych rozmiarach, aby każdy mógł dobrać dla siebie odpowiedni, idealnie komponujący się na ścianie. Wszak to właśnie w pokoju spędzamy wiele godzin, spędzając przemiły czas z rodziną, czytając książki, oglądając telewizję, rozkoszując się smakiem kawy czy herbaty. To także wnętrze typowo reprezentacyjne, takie, do którego bardzo chętnie zapraszamy gości, sąsiadów, przyjaciół czy też znajomych.\nNie może zatem traktowane być po macoszemu, pozbawione ciekawych ozdób i dekoracji stanowiących o jego niezwykłym klimacie. Wszak na pewno nikt nie chce, by jego pokój wyglądał niczym poczekalnia u lekarza, która niczym ciekawym czy interesującym się nie wyróżnia. Nasze obrazy do pokoju spełniają szereg istotnych funkcji, dlatego też tak często są wybierane przez najbardziej wymagających Klientów, w pełni ceniących design na światowym poziomie.\nOczywiście najistotniejsze są tutaj walory typowo dekoracyjne - a tej zalety z pewnością nie można obrazom od fototap.pl odmówić. Jednak należy wspomnieć także o tym, iż odpowiednie ulokowanie danego obrazy pozwoli przeprowadzić w pomieszczeniu swoistą metamorfozę. Gdy bowiem zastosujemy obrazy 3d w maleńkim pomieszczeniu, optycznie znacznie się ono powiększy. Działa to jednak także i w drugą stronę, albowiem odpowiednio dobrane obrazy pozwolą także na osiągnięcie efektu harmonii i przytulności w pokojach dużych i prosto, surowo urządzonych.\nObrazy do pokoju od fototap.pl to gwarancja najlepszego wyboru –przekonali się już o tym wszyscy, którzy zdecydowali się na ich zakup. Nie zapominajmy, iż są one tworzone z wielką maestrią i dbałością o detale, dzięki czemu nie sposób odmówić im fantastycznego wyglądu. Polacy wybierają je zarówno do niewielkich, jak i ogromnych pomieszczeń. Miłośnicy klasyki wybierają raczej standardowe wzory, ci jednak, którzy pragną czegoś naprawdę oryginalnego, nierzadko decydują się na wzory 3d. Oczywiście do wyboru są także interesujące dyptyki oraz tryptyki (przedstawiają one zarówno abstrakcyjne wzory, jak i konkretne pejzaże, rośliny, zwierzęta, ludzi czy też przedmioty.\nObrazy do pokoju to gwarancja cudownej metamorfozy każdej przestrzeni!\nTak naprawdę każdy z Klientów może u nas znaleźć coś interesującego dla siebie, w zależno�...


Kiedy można zwolnić pracownika za brak kwalifikacji i utratę uprawnień - Infor.pl\nStrona główna » Kadry » Poprzednie tematy dnia » Kiedy można zwolnić pracownika za brak kwalifikacji i utratę uprawnień\n23 kwietnia 2012, 06:00\nW Kodeksie pracy pojawia się zarówno pojęcie „kwalifikacje zawodowe”, jak i „uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku”. Jednak Kodeks pracy nie wyjaśnia tych sformułowań.\nZ definicji słownikowej wynika, że jeżeli jakaś osoba posiada:\nuprawnienia, tzn., że może coś zrobić, ma prawo do czegoś, możność działania w zakresie objętym przepisami prawa,\nkwalifikacje, tzn., że umie coś zrobić, ma wykształcenie potrzebne do wykonywania zawodu bądź też jakichś czynności.\nKodeks pracy stanowi, że kwalifikacje zawodowe pracowników wymagane do wykonywania pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku mogą być ustalane w wewnętrznych przepisach dotyczących wynagradzania (np. w regulaminie wynagradzania).\nPoszukując pracownika na stanowisko kierownika, pracodawca może wymagać np. 3 lat doświadczenia na stanowisku kierowniczym w branży spożywczej.\nW przepisach prawa pojęcie uprawnień i kwalifikacji jest często używane zamiennie. Jednak można przyjąć, że szczególnym rodzajem kwalifikacji są uprawnienia do wykonywania zawodu, określone w przepisach powszechnie obowiązujących (np. prawo jazdy dla kierowcy).\nTe wymagania są wprowadzone nie tylko w celu ochrony interesów pracodawcy, ale przede wszystkim w celu ochrony interesu ogólnego, np. pracodawca nie może dopuścić, żeby w jego firmie transportowej towary były wożone przez pracowników nieuprawnionych do wykonywania pracy jako kierowcy w transporcie drogowym.\nWięcej na ten temat znajdziesz w płatnej części serwisu w artykule: Kwalifikacje zawodowe a uprawnienia do wykonywania pracy


Polskie media informują o rekordowych zarobkach Polaków za granicą (dane i komentarz redakcji) - Topmejt\nprzez Jakub Próchniak 26 września 2019, 12:40\nPolskie media chętnie informują dziś na temat „rekordowych zarobków Polaków za granicą”. W publikacjach powołują się na dane pozyskane z raportu „Wynagrodzenia Polaków za granicą w 2018 r.”, przygotowanego przez firmę Euro-Tax.pl.\nEuro-Tax.pl to firma zajmująca się doradztwem przy rozliczeniach podatkowych przy dochodach uzyskanych za pracę poza granicami Polski. Najnowszy raport „Wynagrodzenia Polaków za granicą w 2018 r.” jest dostępny tutaj: https://media.euro-tax.pl/raporty/RAPORT_ETX_2019.pdf Co w nim znajdziemy?\nZ raportu wynika, że pozom wynagrodzeń Polaków zatrudnionych poza granicami kraju rośnie. Polacy pracujący w Austrii, Belgii, Holandii, Irlandii, w Niemczech i w Wielkiej Brytanii (te kraje uwzględniono w raporcie) w 2018 roku zarobili łącznie ponad 69,3 mld złotych (w całej Europie ich dochody wynosiły ponad 154,5 mld złotych). Z raportu wynika też, że w sumie, w ciągu ostatnich piętnastu lat, Polacy za granicą zarobili łącznie ponad 1 bilion 401 mld złotych.\nJeśli chodzi o rok ubiegły, najwięcej Polacy zarobili w Wielkiej Brytanii – łącznie 34 mld złotych. Na drugim miejscu zestawienia uplasowali się Polacy pracujący w Niemczech (w 2018 roku zarobili łącznie ponad 26 mld złotych). Jeśli chodzi o zarobki Polaków w Irlandii, w 2018 roku miały one wynieść 2,6 mld złotych (trzecia pozycja).\nJak można przeczytać w raporcie, zarobki Polaków w Europie rosną. „Z naszych danych wynika, że podjęcie pracy poza granicami naszego kraju jest wciąż opłacalne dla wielu osób. Jest to spowodowane nie tylko większymi zarobkami, ale również możliwością rozwoju zawodowego oraz poprawą jakości życia dzięki niektórym świadczeniom socjalnym” – czytamy w dokumencie.\nTo wszystko liczby ogólne. Ciekawie prezentują się też dane dotyczące średnich zarobków Polaków pracujących za granicą. Z zestawień podanych przez Euro-Tax.pl wynika, ze w roku 2004 roku (gdy Polska przystąpiła do UE), rodzimy pracownik zatrudniony w krajach Wspólnoty zarabiał średnio 4 964 złote. W 2018 roku jego średni dochód wyniósł już ponad 8 615 złotych.\nSkąd ten skok? Zdaniem autorów raportów, czynników jest wiele. W grę wchodzą zmiana wartości pieniądza, różnice w kursach walut, regularny wzrost płacy minimalnej czy podniesienie kwalifikacji.\nNa przełomie ostatnich piętnastu lat najbardziej podskoczyły wynagrodzenia Polaków pracujących w Austrii (różnica między 2004 a 2018 rokiem wynosi 3 594 złote), Niemczech (różnica to 3 508 złotych) i Wielkiej Brytanii (2 893 złote).\nZ danych Euro-Tax.pl wynika też, że w 2018 roku statystyczny Polak osiągnął największe dochody w Austrii (średnie wynagrodzenie za pracę wynosiło 10 041 złotych), Wielkiej Brytanii (9 581 złotych) oraz w Irlandii (8 822 złote). Polacy w Niemczech zarabiali (średnio) 8 042 złote, w Holandii 5 979 złotych, a w Belgii – 5 365 złotych.\nPrzy tworzeniu raportu wykorzystano dane klientów Euro-Tax.pl z lat 2004-2018. Jeśli chodzi o badania wysokości zarobków Polaków za granicą w 2018 roku, zostały one przeprowadzone z udziałem ponad 210 tys. spraw z bazy Euro-Tax.pl.\nOznacza to, że raport nie powinien być traktowany jako kompendium wiedzy obiektywnej, bo uwzględnieni w nim są jedynie klienci firmy. Jednak z uwagi na to, że wykorzystano dane z 210 tys. spraw, przedstawione w dokumencie liczby dają ogólne pojęcie na temat zarobków Polaków za granicą.\nPrzede wszystkim należy zaznaczyć, że podane w raporcie kwoty to wartości nominalne. Dla Polaka zatrudnionego nad Wisłą, zarabiającego (dajmy na to) średnią krajową, zarobki Polaka z Wielkiej Brytanii mogą wydawać się bardzo wysokie. Jednak aby przekonać się, czy wspomniane zarobki w UK są duże, czy nie, należałoby sprawdzić, ile za taką pensję można nabyć towarów i usług, a następnie wartości te porównać z parytetem siły nabywczej w Polsce.\nSzkoda, że polskie media opisujące wyniki raportu Euro-Tax.pl i informujące o „rekordowych zarobkach Polaków za granicą” tak niechętnie zwracają na to uwagę.\nPrzypomnijmy, omawiany raport jest dostępny pod tym linkiem: https://media.euro-tax.pl/raporty/RAPORT_ETX_2019.pdf\nOtwarcie sezonu na świeży chmiel. Gdzie w Kent można napić się wyjątkowego piwa?


Mroczne dzieje Elizabeth Frankenstein [Kiersten White] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00744 010786 20670171 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Kiersten White Liczba stron: 400\nISBN: 978-83-66436-52-7 Data wydania: 2019-10-30\nMary Wollstonecraft Shelley, której dzieło nawet po dwustu latach wciąż elektryzuje wyobraźnię – oraz – każdemu, kto we własnej historii czuje się jak postać drugoplanowa\nCzy Cię prosiłem, Stwórco, gdym był gliną, Abyś Człowieka ze mnie chciał ulepić? Czy Cię błagałem, byś mnie wezwał z mroków? – John Milton, Raj utracony (przeł. Maciej Słomczyński)\nRozdział 1 Błyskawica rozdarła niebo, znacząc chmury siecią żył i eksponując puls samego wszechświata. Westchnęłam z zadowoleniem, gdy deszcz zaczął zacinać w okna powozu, a grzmoty dudniły tak głośno, że nie słyszałyśmy terkotu kół, kiedy wiejska dróżka zamieniła się w brukowane obrzeża Ingolstadtu. Justine ukryła twarz w moim ramieniu, drżąc jak świeżo urodzony króliczek. Kolejny piorun rozświetlił jaskrawą bielą wnętrze powozu, nim na krótką chwilę ogłuszył nas huk tak gromki, że o mało szyby nie powypadały z okien. – Jak możesz się śmiać? – spytała Justine. Do teraz nie byłam świadoma, że się śmieję. Pogładziłam kosmyki jej ciemnych włosów, które wymknęły się spod kapelusza. Justine żywiła awersję do głośnych dźwięków. Do trzaskających drzwi. Burzy. Krzyku. Zwłaszcza do krzyku. Przez ostatnie dwa lata dbałam o to, by nie musiała ich znosić. To osobliwe, że nasze różne pochodzenie – cierpiałyśmy wprawdzie niemal równie okrutnie, ale nie równie długo – wydało tak odmienne owoce. Justine była najbardziej otwartą, pełną miłości i dobroci osobą, jaką w życiu znałam. Ja zaś byłam… Cóż. Nie taka jak ona. – Opowiadałam ci już, jak razem z Victorem wdrapywaliśmy się na dach domu, aby przyglądać się burzom z piorunami? Pokręciła głową, nie podnosząc jej. – Błyski igrały wśród gór, które nagle wyrastały nam przed oczami, jakbyśmy oglądali stwarzanie świata. Albo nad jeziorem, gdzie błyskawice zdawały się tańczyć na niebie i w wodzie. Na koniec byliśmy zawsze przemoczeni, aż dziw bierze, że żadne z nas się nie zaziębiło na śmierć. – Na to wspomnienie znów się zaśmiałam. Pod wpływem zimna moja skóra, równie jasna jak włosy pomimo włoskiego pochodzenia, przybierała najdziksze odcienie czerwieni. Victor ze swoimi ciemnymi lokami przyklejonymi do ziemistego czoła i wiecznie podkrążonymi oczami wyglądał jak śmierć. Ależ stanowiliśmy parę! – Pewnej nocy – ciągnęłam, wyczuwając, że Justine się uspokaja – piorun uderzył w drzewo rosnące niespełna dziesięć długości ciała od miejsca, w którym siedzieliśmy. – To musiało być straszne! – Raczej wspaniałe. – Uśmiechnęłam się i przycisnęłam dłoń do zimnej szyby, czując chłód przez białą koronkową rękawiczkę. – Niezwykły obraz potęgi i grozy natury. Jakbym ujrzała Boga. Justine cmoknęła językiem i oderwała się od mojego boku, aby rzucić mi srogie spojrzenie. – Nie bluźnij. Pokazałam jej język, aż jej surową minę zastąpił uśmiech. – A co Victor o tym sądził? – Och, przez kilka miesięcy był okropnie przygnębiony. Albo, jak sam to ujął, „usychał w dolinie niepojętej rozpaczy”. Justine uśmiechnęła się szerzej, choć z lekkim zdziwieniem. Z jej twarzy można było wyczytać więcej niż z książek Victora, które zawsze wymagały szerszej wiedzy i wnikliwych studiów. Justine była jak iluminowany manuskrypt – piękny, cenny i w pełni zrozumiały. Niechętnie zasunęłam zasłonki w oknach powozu, dla jej komfortu odgradzając nas od burzy. Nie opuszczała domu nad jeziorem od naszej ostatniej katastrofalnej wyprawy do Genewy, na koniec której zaatakowała nas jej szalona osierocona matka. Ta podróż do Bawarii była więc dla niej wyczerpująca. – Ja w tamtym akcie zniszczenia drzewa widziałam piękno natury, a Victor dostrzegł w nim moc. Zdolną rozświetlić i przepędzić nocny mrok, zdolną zakończyć wielowiekowe życie jednym uderzeniem. Moc, do której nie miał dostępu i nad którą nie mógł zapanować. – Szkoda, że nie poznałam go lepiej, zanim wyjechał na studia. Poklepałam ją po dłoni odzianej w rękawiczkę z brązowej skórki – dostałam je od Henry’ego – po czym uścisnęłam jej palce. Te rękawiczki były znacznie miększe i cieplejsze niż moje. Ale Victor wolał mnie w bieli. A ja lubiłam obdarowywać Justine. Zamieszkała w naszym domu dwa lata temu, gdy miała lat siedemnaście, a ja piętnaście. Była z nami jednak zaledwie dwa miesiące, kiedy Victor wyjechał. Właściwie go nie znała. Oprócz mnie nikt go zresztą nie znał. I to mi się podobało. Pragnęłam jednak, żeby byli sobie bliscy, tak jak oboje byli bliscy mnie. – Wkrótce go poznasz. I wtedy wszyscy, Victor, ty, ja… – Urwałam, bo mój zdradziecki język już chciał wymienić Henry’ego. Nie pozwoliłam na to. – Znów będziemy razem i już niczego nie będzie mi brakowało do szczęścia. – Mówiłam radosnym tonem, by zamaskować lęk, którym podszyte było całe to przedsięwzięcie. Nie mogłam pozwolić, aby Justine się martwiła. Tylko dzięki jej gotowości towarzyszenia mi w tej podróży zdołałam doprowadzić ją do skutku. Początkowo sędzia Frankenstein był przeciwny, gdy prosiłam o zgodę na odwiedziny u Victora. Myślę, że z ulgą powitał jego wyjazd i brak wiadomości mu nie wadził. Sędzia Frankenstein zwykł powtarzać, że Victor wróci do domu, gdy będzie gotowy, ja zaś nie powinnam się o niego martwić. A jednak się martwiłam. I to bardzo. Zwłaszcza gdy znalazłam listę wydatków opatrzoną moim imieniem. To było rozliczenie kosztów mojego utrzymania i nie miałam wątpliwości, że wkrótce zostanę uznana za niewartą dalszej fatygi. Spełniałam swoje zadanie, gdy skutecznie zajmowałam się Victorem. Kiedy wyruszył w świat, stałam się dla jego ojca zbędna. Nie mogłam pozwolić, aby się mnie pozbył. Nie po tylu latach ciężkiej pracy. Nie po tym wszystkim, co zrobiłam. Szczęściem sędzia Frankenstein sam musiał wyruszyć w jakąś tajemniczą wyprawę, a wówczas ja, nie prosząc go więcej o zezwolenie, również wyjechałam. Jednak Justine o tym nie wiedziała, a jej obecność zapewniała mi niezbędną swobodę w podróży bez wzbudzania podejrzeń czy potępienia. William i Ernest, jej podopieczni, zostali pod opieką służącej do naszego powrotu. Echo kolejnego grzmotu zadudniło nam w piersiach i przeszyło serca. – Opowiedz mi, jak poznałaś Victora – pisnęła, ściskając moją dłoń tak mocno, że aż zabolały mnie kości. Kobieta, która nie była moja matką, uszczypnęła mnie i pociągnęła za włosy z brutalnie skuteczną złośliwością. Nosiłam zdecydowanie za dużą sukienkę. Rękawy sięgały nadgarstków, a nie tak ubierano dzieci. Ale zakrywały sińce na rękach. Przed tygodniem zostałam przyłapana na kradzieży dodatkowej porcji jedzenia. Choć moja opiekunka często okładała mnie pięściami do krwi, tym razem biła mnie dopóty, dopóki nie zrobiło mi się ciemno przed oczami. Przez następne trzy noce ukrywałam się w lasach nad jeziorem, żywiąc się jagodami. Znalazła mnie jednak. Myślałam, że mnie zabije, a często groziła, że to zrobi. Zamiast tego wpadła na inny sposób, abym była użyteczna. – Nie popsuj tego – wysyczała. – Szkoda, żeś nie umarła razem z matką, gdy cię urodziła, bo nie musiałabym cię tu trzymać. Samolubna za życia i po śmierci. Oto twoje pochodzenie. Uniosłam wysoko podbródek i pozwoliłam jej dokończyć szczotkowanie moich włosów, aby błyszczały jak złoto. – Mają cię pokochać – nakazała, gdy rozległo się delikatne pukanie do drzwi tej nędznej rudery, którą dzieliłam z opiekunką i czwórką jej własnych dzieci. – Jeśli cię nie wezmą, utopię cię w beczce z deszczówką jak ten ostatni miot cherlawych kociąt. Za progiem stała kobieta otoczona oślepiającym słonecznym blaskiem. – A otóż i ona – rzekła moja opiekunka. – Elizabeth. Mój mały aniołek. Zły los odebrał jej matkę, duma uwięziła ojca, a Austria pozbawiła ją majątku. Lecz nie straciła nic ze swej urody i dobroci. Musiałam się powstrzymać, by nie nastąpić jej na stopę albo nie uderzyć za tę kłamliwą miłość. – Czy chciałabyś poznać mojego syna? – spytała ta nowa pani. Jej głos drżał, jakby to ona się bała. Poważnie skinęłam głową. Ujęła mnie za rękę i zabrała stamtąd, a ja nie oglądałam się za siebie. – Mój syn Victor jest tylko o rok czy dwa lata starszy od ciebie. To wyjątkowe dziecko. Bystre i dociekliwe. Trudno mu jednak znaleźć przyjaciół. Inne dzieci są… – Urwała, jakby szukała w półmisku ze słodyczami najlepszego cukierka, który mogłaby mi włożyć do ust. – Czują się przy nim onieśmielone. Jest samotny. Ale myślę, że taka przyjaciółka jak ty przyda mu łagodności, której mu potrzeba. Czy możesz to zrobić, Elizabeth? Czy zostaniesz przyjaciółką Victora? Gdy przybyłyśmy do ich letniego domu, stanęłam jak wryta. Byłam zdumiona tym, co zobaczyłam. Ona szła dalej, pociągając mnie za sobą. Kiedyś wiodłam normalne życie. Nim znalazłam się w tej norze z podłymi i kąśliwymi małymi czortami. Nim oddano mnie pod opiekę kobiecie, która pięściami nabijała mi siniaki. Zanim udręczona głodem, chłodem i lękiem musiałam się tłoczyć w mroku i brudzie wśród obcych ciał. Ostrożnie nastąpiłam na próg willi, którą Frankensteinowie wynajęli na czas pobytu nad jeziorem Como, spodziewając się, że zaraz zniknie jak moje fantazje. Potem ruszyłam za madame Frankenstein i szłam przez piękne pokoje pełne zieleni i złota, okien i światła, zapomniawszy o bólu, gdy tylko wkroczyłam do tego świata ze snu. Kiedyś tu mieszkałam. Bywałam tu co noc, gdy tylko przymykałam powieki. Choć straciłam dom i ojca ponad dwa lata wcześniej, a pamięci dziecka brakuje klarowności, ja wiedziałam. To było kiedyś moje życie. Te piękne przestronne pokoje były częścią mojego wczesnego dzieciństwa. Nie tyle chodziło o tę konkretną willę, ile raczej o ogólne wrażenie, jakie na mnie wywarła. W jej czystości wyczuwałam bezpieczeństwo, a w pięknie – komfort. Madame Frankenstein wyrwała mnie z mroku i przywiodła z powrotem do światła. Pocierałam swoje kruche i posiniaczone, chude jak szczapy ramiona, a w moim dziecięcym ciele wzbierała determinacja. Będę wszystkim, czego potrzeba jej synowi, jeśli tylko dzięki temu odzyskam to życie. Dzień był słoneczny, dłoń pani wydawała mi się delikatniejsza niż wszystko, czego dotykałam od lat, a pokoje wypełniała nadzieja na nową przyszłość. Madame Frankenstein prowadziła mnie korytarzami, aż doszłyśmy do ogrodu. Victor był sam. Ręce trzymał splecione za plecami i choć był ode mnie starszy nie więcej niż o rok, wydał mi się niemalże dorosły. Poczułam się tak skrępowana, jakbym stała przed obcym mężczyzną. – Victorze – rzekła jego matka, a ja znów rozpoznałam w jej głosie lęk i niepokój. – Victorze, przyprowadziłam ci przyjaciółkę. Odwrócił się. Pierwsze, co zauważyłam, to jaki był czysty. Zawstydziłam się swojej połatanej, za dużej sukienki. Włosy wprawdzie miałam czyste – moje opiekunka mawiała, że to jedyna rzecz, jaka może się we mnie podobać – lecz wiedziałam, że odziane w pantofle stopy są brudne. Gdy na mnie spojrzał, byłam pewna, że i on o tym wie. Tak jak ja przywdziewałam używane ubrania po przyrodnim rodzeństwie, tak on przywdziewał uśmiech, starając się jako tako dopasować go do twarzy. – Dzień dobry – powiedział. – Dzień dobry – odparłam. Oboje staliśmy bez ruchu, obserwowani przez jego matkę. Musiałam sprawić, aby mnie polubił. Cóż jednak mogłam zaoferować chłopcu, który miał wszystko? – Chciałbyś poszukać ze mną ptasiego gniazda? – spytałam, pospiesznie wyrzucając z siebie słowa. Byłam lepsza w znajdowaniu gniazd niż inne dzieci. Victor nie wyglądał na chłopca, który kiedykolwiek wdrapał się na drzewo w ich poszukiwaniu. To była jedyna rzecz, jaka przyszła mi do głowy. – Jest wiosna, więc pisklęta szykują się już do wyklucia. Victor zmarszczył czoło, a jego ciemne brwi przybliżyły się do siebie. Potem skinął głową i wyciągnął do mnie rękę. Zrobiłam krok naprzód i ujęłam ją. Jego matka westchnęła z ulgą. – Pobawcie się. Ale nie odchodźcie za daleko od domu – poprosiła. Opuściliśmy ogród i poprowadziłam Victora do wiosennego zielonego lasu, który otaczał posiadłość. Niedaleko było jezioro. Czułam jego niesiony przez bryzę zapach, chłodny i mroczny. Szliśmy krętą ścieżką, a ja wodziłam wzrokiem wśród gałęzi nad naszymi głowami. Znalezienie obiecanego gniazda wydawało mi się konieczne. Jakby to była próba, której pomyślny wynik mógł mnie zatrzymać w świecie Victora. Wynik niepomyślny zaś… Lecz oto jak nadzieja zbudowana z gałązek i błota: gniazdo! Wskazałam na nie rozpromieniona. Victor zmarszczył brwi. – Wysoko. – Mogę je zdjąć! Przyjrzał mi się uważnie. – Jesteś dziewczyną. Nie powinnaś wspinać się na drzewa. Robiłam to, odkąd nauczyłam się chodzić, ale jego oświadczenie napełniło mnie takim samym wstydem jak brudne stopy. Wszystko robiłam nienależycie. – Może nie – powiedziałam, miętosząc sukienkę. – Ale może wdrapię się jeszcze tylko na to jedno i już nigdy więcej na żadne inne? Dla ciebie? Przez chwilę rozważał moją propozycję, po czym rzekł z uśmiechem: – Dobrze. – Policzę jajka i powiem ci, ile ich jest! Już wdrapywałam się na pień. Wolałabym mieć bose stopy, lecz wiedziałam, że nie mogę zdjąć butów. – Nie, przynieś je na dół. Zatrzymałam się w połowie drogi. – Ale jeśli to zrobię, matka może nie znaleźć gniazda. – Powiedziałaś, że mi je pokażesz. Kłamałaś? – Wyglądał na rozzłoszczonego, że go oszukałam. A tego pierwszego dnia zrobiłabym wszystko, aby tylko skłonić go do uśmiechu. – Nie! – odparłam, czując, że brakuje mi tchu w piersi. Dotarłam do właściwej gałęzi i przysunęłam się bliżej gniazda. W środku były cztery maleńkie doskonałe jajka, bladoniebieskie jak skrawki nieba. Najostrożniej, jak mogłam, odczepiłam gniazdko od gałęzi. Pokażę je Victorowi, a potem odniosę na miejsce. Trudno było schodzić, trzymając je tak, by pozostało nietknięte, ale udało się. Pokazałam mu je z triumfem, uśmiechając się promiennie. Zajrzał do środka. – Kiedy się wyklują? – Niedługo. Wyciągnął ręce i zabrał mi gniazdo. Potem znalazł wielki płaski kamień i położył je na nim. – To chyba rudziki. – Dotknęłam gładziutkich niebieskich skorupek. Wyobraziłam sobie, że to drobinki nieba i że gdybym mogła ku niemu sięgnąć, okazałoby się równie gładkie i ciepłe jak te jajeczka. – Może – powiedziałam, chichocząc – to niebo je złożyło. I kiedy się rozpękną, wyklują się z nich miniaturowe słoneczka i wzniosą w powietrze. Spojrzał na mnie. – To absurd. Jesteś bardzo dziwna. Umilkłam, próbując się do niego uśmiechnąć, aby wiedział, że jego słowa mnie nie uraziły. W odpowiedzi posłał mi niepewny uśmiech i powiedział: – Są cztery jajka, a słońce jest tylko jedno. Może z pozostałych wyklują się chmurki. – Poczułam przypływ ciepłych uczuć do niego. Sięgnął po jedno z jajek i uniósł je pod światło. – Spójrz. Widać pisklę. Miał rację. Skorupka była półprzezroczysta i prześwitywał przez nią zarys zwiniętego pisklaka. Roześmiałam się z zachwytem. – To jakby widzieć przyszłość! – zawołałam. – Prawie. Gdyby któreś z nas ujrzało przyszłość, wiedzielibyśmy, że następnego dnia jego matka zapłaci mojej okrutnej opiekunce i odda mnie Victorowi w prezencie. Justine uśmiechnęła się radośnie. – Uwielbiam tę historyjkę. Lubiła ją, bo była przeznaczona tylko dla niej. Nie stanowiła do końca prawdy. Ale tak niewiele z tego, co komukolwiek opowiadałam, było prawdą. Dawno przestałam czuć się z tego powodu winna. Słowa i opowieści były narzędziami do wywoływania u innych pożądanych uczuć, a ja posługiwałam się nimi po mistrzowsku. Ta historia była jednak niemal w całości prawdziwa. Trochę ją upiększyłam, zwłaszcza wspomnienie o willi – w tej części musiałam skłamać. I nigdy nie opowiadałam jej do końca. Nie zrozumiałaby, a ja sama nie lubiłam do tego wracać. – Czuję jego serce – wyszeptał Victor w mojej pamięci. Uniosłam lekko zasłonkę i ujrzałam, jak Ingolstadt nas połyka; domy z ciemnego kamienia wyglądały jak zęby w zamykającej się paszczy miasta. Pożarło już mojego Victora. Wysłałam Henry’ego, by go skusił do powrotu do domu, i straciłam ich obu. Teraz przybyłam tu sama. I nie wyjadę, dopóki nie odzyskam Victora. Nie skłamałam, mówiąc Justine, co mną kieruje. Swoją zdradą Henry zranił mnie do żywego. Ale to zniosłam. Tym, czego znieść nie mogłam, była utrata Victora. Potrzebowałam go. Dziewczynka, która wówczas zrobiła to, co musiała, aby zdobyć jego serce, teraz zrobi wszystko, aby je zatrzymać. Ostrzegawczo wyszczerzyłam zęby w stronę miasta, żeby nie ośmieliło się mnie powstrzymać.\nRozdział 2 Ciemne burzowe chmury zasnuwające niebo utrudniały stwierdzenie, kiedy zaszło słońce. Gdy jednak dotarłyśmy do kwatery, którą zawczasu zarezerwowałam listownie, od zapadnięcia zmroku nie mogło upłynąć zbyt wiele czasu. Nie wiedziałam, czy Victorowi wolno przyjmować w swoich pokojach gości ani w jakich warunkach mieszka. Choć do dnia jego wyjazdu mieszkaliśmy pod jednym dachem, oczekiwanie, że będziemy mogły się u niego zatrzymać, wydawało się zbyt ryzykowne. Z pewnością Victor jest innym człowiekiem niż ten, który opuścił nasz dom przed dwoma laty. Musiałam go zobaczyć, aby się przekonać, kim mam dla niego być. Justine zaś nie pochwalałaby zamieszkania w kwaterze młodego studiującego kawalera. I tak oto stałyśmy w strugach deszczu, osłaniając się parasolkami i pukając do drzwi Domu Zajezdnego dla Pań Frau Gottschalk. Za nami czekał powóz, a konie nerwowo stukały kopytami w bruk. Byłam równie zniecierpliwiona jak one. Wreszcie znalazłam się w tym samym mieście co Victor, ale poszukiwanie go będę mogła rozpocząć dopiero rano. Załomotałam, aż zapiekła mnie odziana w rękawiczkę pięść. Drzwi otworzyły się w końcu ze skrzypnięciem i stanęła w nich kobieta oświetlona żółtym blaskiem lampy, który nadawał jej wygląd raczej woskowej kukły niż istoty ludzkiej. Rzuciła nam srogie spojrzenie i spytała po niemiecku: – Czego chcecie? Przywołałam na twarz przyjemny, pełen nadziei uśmiech. – Dobry wieczór. Nazywam się Elizabeth Lavenza. Pisałam w sprawie wynajmu pokoi dla… – Mamy tu swoje reguły! O zachodzie słońca zamykam drzwi i nikogo do domu nie wpuszczam. Z oddali dobiegł nas grzmot, a stojąca obok mnie Justine zadrżała. Wygięłam usta, przybierając skruszoną minę, i zgodnie przytaknęłam. – Tak, naturalnie. Ale przybyłyśmy ledwie przed chwilą i jeszcze tych reguł nie znamy. Niemniej wymóg to bardzo rozsądny i wdzięczna jestem, że jako dwie podróżujące kobiety będziemy mogły powierzyć się opiece damy tak doskonale dbającej o bezpieczeństwo i dobro swoich gości! – Przycisnęłam dłonie do serca i posłałam jej promienny uśmiech. – Wyznam, że przed przyjazdem żywiłam pewne obawy, czy nie postąpiłyśmy zbyt pochopnie, szukając tu kwatery, lecz teraz widzę, że jest pani aniołem zesłanym ku naszej ochronie! Zamrugała, marszcząc nos, jakby wyczuwała moją nieszczerość, lecz nie zdołała mnie przeniknąć. Bruzda na jej czole jeszcze się pogłębiła, gdy na zmianę świdrowała spojrzeniem nas i czekający za naszymi plecami powóz. – Pospieszcie się więc i zejdźcie z tego deszczu. I pamiętajcie, że więcej tej reguły nie złamię! – Och, tak! Bardzo dziękujemy! Ależ mamy szczęście, prawda, Justine? Justine stała ze spuszczoną głową i wzrokiem wbitym w schodki. Zachowywała się jak skarcony za nieposłuszeństwo szczeniak. Znała głównie francuski, więc nie byłam pewna, ile zrozumiała z rozmowy po niemiecku, ale ton i postawa gospodyni nie wymagały tłumaczenia. Już znienawidziłam tę kobietę. Poleciłam woźnicy zanieść nasze kufry do holu, lecz gospodyni wciąż zastępowała mu drogę, nie pozwalając mu postawić w środku dwóch stóp naraz. Opłaciłam go sowicie za usługę z nadzieją, że wynajmiemy go również na podróż powrotną – kiedykolwiek miałaby nastąpić. Gospodyni zatrzasnęła za nim drzwi i zasunęła dwie zasuwy. Na koniec wyjęła z kieszeni fartucha wielki żelazny klucz i przekręciła go w zamku. – Czy to miasto jest niebezpieczne po zmroku? Nie słyszałam o tym. – Miejscowość skupiała się wokół uniwersytetu. W ośrodku akademickim nie mogło być tak niespokojnie. Od kiedy to pogoń za wiedzą wymaga aż tylu zamków? – Wątpię, by w tych waszych czarownych górach wiele się mówiło o Ingolstadcie – burknęła. – Jesteście siostrami? Justine się wzdrygnęła. Przesunęłam się, by być pomiędzy nią a gospodynią. – Nie. Justine pracuje u moich dobroczyńców. Ale kocham ją jak własną siostrę. – Nie łączyło nas podobieństwo tak wielkie, by mogło świadczyć o pokrewieństwie. Ja miałam jasną skórę, niebieskie oczy i złote włosy, o które wciąż dbałam, jakby zależało od tego moje życie. W zeszłym roku przestałam rosnąć; pozostałam drobna i delikatnie zbudowana. Czasem zastanawiałam się, czy gdybym w dzieciństwie dostawała więcej jedzenia, byłabym wyższa? Silniejsza? Jednak mój wygląd przynosił mi korzyści. Wydawałam się krucha, słodka, niezdolna kogoś skrzywdzić czy oszukać. Justine była wyższa ode mnie niemalże o dłoń*. Miała szerokie ramiona i sprawne silne ręce. Jej gęste brązowe włosy mieniły się w słońcu czerwienią i złotem. Bił od niej blask. Z natury była istotą łagodną i serdeczną. W jej pełnych ustach i skromnie spuszczonych oczach krył się jednak cień smutku i cierpienia, który trzymał mnie przy niej, przypominając, że nie jest tak silna, na jaką wygląda. Gdybym mogła wybrać sobie siostrę, byłaby nią Justine. W istocie wybrałam ją. Ale Justine miała kiedyś inne siostry. Żałuję, że przez tę obmierzłą kobietę ich duchy znalazły się w tym posępnym holu wraz z resztą naszego bagażu. Schyliłam się i złapałam za jeden uchwyt kufra, gestem pokazując Justine, by chwyciła za drugi. Wpatrywała się w naszą gospodynię szeroko otwartymi oczami i z przerażonym wyrazem twarzy. Przyjrzałam się tej kobiecie raz jeszcze, uważniej. Choć nie łączyło jej fizyczne podobieństwo z matką Justine, ostry, kąśliwy ton jej głosu i pogardliwy sposób, w jaki odpowiedziała na moje niewinne pytanie, wystarczyły, by wstrząsnąć biedną Justine. Czułam, że będę musiała trzymać je od siebie z daleka, bo inaczej przyjdzie mi szukać nowych kwater. Żywiłam nadzieję, że po dzisiejszej nocy nie będziemy już niczego potrzebowały od tej harpii o woskowej twarzy. – Tak się cieszę, że panią znalazłyśmy! – powtórzyłam rozpromieniona, a ona głośno odchrząknęła, prowadząc nas ku wąskiej klatce schodowej. Odwróciłam się przez ramię i mrugnęłam do Justine. Odpowiedziała bladym uśmiechem z twarzą tak zaciśniętą jak portfel naszej gospodyni. – Możecie zwracać się do mnie Frau Gottschalk. Oto reguły. Żaden mężczyzna nie przekracza progu tego domu o żadnej porze. Śniadanie równo o siódmej, po tej godzinie nikogo nie obsługujemy. We wspólnych częściach domu obowiązuje odpowiednia prezencja. – Czy gości pani kogoś jeszcze? – Manewrowałam naszym pokaźnym kufrem za róg licho wytapetowanego korytarza. – Nie, nikogo. Jak mówiłam, wspólne pomieszczenia przeznaczone są do cichych wieczornych zajęć, takich jak robótki ręczne. – Albo lektura? – rzekła Justine z nadzieją, łamiąc sobie język na niemczyźnie. Wiedziała, jak bardzo lubię czytać, i to o mnie pomyślała w pierwszej kolejności. – Lektura? Nie. W tym domu nie ma biblioteki. – Frau Gottschalk łypnęła na nas takim wzrokiem, jakbyśmy były niespełna rozumu, skoro nam się wydaje, że w domu dla pań znajdziemy książki. – Jeśli chcecie książek, idźcie do księgarzy albo do jednej z uniwersyteckich bibliotek. Nie wiem, gdzie się mieszczą. Tu jest ubikacja. Nocniki opróżniam raz dziennie, więc ich nie przepełniajcie. A oto wasz pokój. – Pchnęła ciężkie drzwi ozdobione niezdarnie wyrzeźbionymi kwiatami, które miały w sobie tyle uroku co twarz Frau Gottschalk życzliwości. Zawiasy zaskrzypiały na znak protestu. – Obiad to wasza sprawa. Do kuchni nie wolno wchodzić pod żadnym pozorem. Kolację podaję równo o szóstej i o tej samej porze zamykam drzwi na noc. Nie liczcie, że moja dzisiejsza dobroć się powtórzy! Gdy zamknę drzwi, pozostaną zamknięte. – Uniosła swój ciężki żelazny klucz. – Wy także nie możecie ich otwierać. Więc żadnego wymykania się. Obowiązuje cisza nocna. Obróciła się z żałosnym szelestem sztywnych spódnic, ale jeszcze przystanęła. Czym prędzej przywołałam na twarz uśmiech, aby podziękować nim za życzenia „dobrej nocy” lub „miłego pobytu”, a może, na co najbardziej liczyłam, za zaproszenie na późną kolację. Jednak zamiast tego Frau Gottschalk rzekła: – Radzę wetknąć sobie w uszy waciki, które leżą na nocnych stolikach. Żeby zagłuszyć… odgłosy. To powiedziawszy, zniknęła w nieoświetlonym korytarzu, zostawiając nas same w progu naszego pokoju. – Cóż. – Upuściłam kufer na wytartą drewnianą podłogę. – Ciemno tu. – Ostrożnie ruszyłam przed siebie. Uderzywszy palcem u nogi w łóżko, zaczęłam iść dalej po omacku, aż dotarłam do zamkniętego na głucho okna. Szarpnęłam za okiennice, ale blokował je jakiś zatrzask, którego nie widziałam. Zawadziłam biodrem o stół i znalazłam lampę. Na szczęście knot wciąż się tlił, choć ledwo, ledwo. Zwiększyłam gaz. W pokoju powoli się rozjaśniło. – Może lepiej jednak przygaśmy światło – powiedziałam ze śmiechem. Justine wciąż stała w drzwiach, nerwowo zacierając ręce. Podeszłam do niej i ujęłam jej dłonie. – Nie kłopocz się Frau Gottschalk. To tylko nieszczęśliwa dusza, a my nie zabawimy tu długo. Jutro odnajdziemy Victora, a on zapewni nam lepsze kwatery. Skinęła głową i widoczne na jej twarzy napięcie nieco zelżało. – A Henry będzie znał kogoś miłego. – Henry na pewno zna już wszystkie miłe osoby! – zgodziłam się rozpromieniona, ale to było kłamstwo. Justine myślała, że on nadal jest w mieście. Łącząca ich przyjaźń pomogła mi skusić ją do przyjazdu tutaj. Przekonanie, że Henry na nas czeka, dodawało jej otuchy. Ale jego wcale tu nie było. W przeciwnym razie bez wątpienia byłby już zaprzyjaźniony z całym miastem. Victor natomiast wciąż znałby tylko Henry’ego. To ja ich rozdzieliłam. I choć wiedziałam, że powinnam współczuć Victorowi, za bardzo byłam zła i na niego, i na Henry’ego. Zrobiłam, co było konieczne. Henry dostał to, czego pragnął, przynajmniej po części. Obaj mogli sobie prowadzić badania, studiować i pracować, jak tylko chcieli, bo przyszłość mieli zabezpieczoną z racji urodzenia. Niektórzy potrzebowali do tego celu innych. Byli zmuszeni uciekać się do kłamstwa i oszustwa, aby móc podróżować do innego kraju, odnaleźć tych innych i ściągnąć ich z powrotem do domu. Rozejrzałam się po naszym ponurym pokoju. – Wolisz narzutę całą w pajęczynach czy tę, która wygląda, jakby uszyto ją z całunu pogrzebowego? Justine się przeżegnała zniesmaczona moim żartem. Potem jednak zdjęła rękawiczki i pokiwała głową ze zdecydowaniem. – Doprowadzę ten pokój do porządku. – Obie to zrobimy. Nie jesteś moją służącą, Justine. Uśmiechnęła się do mnie. – Ale jestem twoją dłużniczką. I lubię ci pomagać. – Nie zapominaj tylko, że pracujesz dla Frankensteinów, nie dla mnie. – Chwyciłam za drugi koniec narzuty, którą już podnosiła, i pomogłam ją złożyć. Znajdujące się pod spodem koce były w lepszym stanie, bo kapa chroniła je przed zakurzeniem. – Zaczekaj, aż otworzę to okno, a potem wypędzimy stąd diabła. Justine upuściła swój koniec narzuty. Jej oszołomione spojrzenie świadczyło o tym, że myślami jest zupełnie gdzie indziej. Przeklęłam swój bezrozumny dobór słów. Victor jeszcze leżał złożony gorączką, która często go dręczyła, ale już wracał do zdrowia, choć przed ocknięciem się z maligny zawsze spał jak zabity przez dwa dni. Pielęgnowałam go od tygodnia, nie opuszczając domu. Henry odciągnął mnie od jego łóżka obietnicą słońca i świeżych truskawek, a także znalezieniem jakiegoś prezentu dla Victora. Gdy przewoźnik wysadził nas przy najbliższej bramie miasta, poszliśmy uliczką do głównego rynku, a potem spacerowaliśmy oświetlonymi słońcem wąskimi dróżkami między uroczo tłoczącymi się domami z drewna i kamienia. Do tej chwili nie zdawałam sobie sprawy, jak bardzo potrzebowałam tego słonecznego, wolnego od zgryzot dnia. Henry był przyjemnym towarzyszem, mimo że coś między nami zaczęło się zmieniać. Tego dnia jednak znowu poczuliśmy się jak małe dzieci, roześmiane i beztroskie. Upajałam się słońcem i powiewem bryzy na skórze, świadomością, że przez tę krótką chwilę nikt mnie nie potrzebuje. Ale wkrótce to się zmieniło. Nie zdawałam sobie sprawy, że zmierzam w stronę źródła krzyku, dopóki go nie znalazłam. Jakaś kobieta, chuda jak szczapa, stała nad dziewczyną mniej więcej w moim wieku, a ona kuliła się w sobie, zasłaniając rękami głowę w czepku, spod którego wystawały brązowe loczki. Kobieta krzyczała, a jej słowa spływały na dziewczynę wraz z kropelkami śliny. – …wypędzę z ciebie diabła, ty mała, nic niewarta dziwko! – Chwyciła za miotłę opartą o drzwi i uniosła ją wysoko nad głowę. Nagle na miejscu tej kobiety ujrzałam inną – pełną nienawiści, raniącą mnie okrutnymi słowami i jeszcze okrutniejszymi pięściami. W przypływie oślepiającej złości przyskoczyłam do niej i przyjęłam cios na swoje plecy. Wstrząśnięta kobieta zatoczyła się do tyłu. Uniosłam wyzywająco podbródek. Złość odpłynęła z jej twarzy, a zamiast niej pojawił się przestrach. Choć mieszkała w porządnej dzielnicy, widać było, że pochodzi z klasy robotniczej. A moje szykowne spódnice i żakiet – nie mówiąc już o złotym medalionie, który nosiłam na szyi – świadczyły o znacznie wyższym stanie społecznym. – Upraszam o wybaczenie – rzekła bez tchu, bo lęk zmieszany ze złością ścisnął jej gardło. – Nie widziałam panienki i… – I mnie uderzyłaś. Z pewnością sędzia Frankenstein zechce o tym usłyszeć. – Skłamałam, że zechce o tym usłyszeć i że nadal jest czynnym sędzią, ale jego tytuł wystarczył, by przerazić ją jeszcze mocniej. – Nie, nie, błagam! Ja to panience wynagrodzę. – Uderzyłaś mnie w ramię. Potrzebuję służki, która będzie mnie doglądała. – Ani na chwilę nie spuszczając wzroku z tej podłej kobiety, przykucnęłam obok dziewczyny i delikatnie odsunęłam jej rękę, którą zasłaniała sobie twarz. – Nie wydam cię prawu, ale w zamian oddasz mi swoją służącą. Nawet teraz kobieta z ledwością powściągała odrazę, patrząc na dziewczynę, która podnosiła głowę płochliwie jak zbite zwierzątko. – Nie jest moją służącą; to najstarsza córka. Splotłam palce z palcami dziewczyny, by ją ze sobą zespolić i by powstrzymać się od uderzenia jej matki. – Bardzo dobrze. Przyślę kontrakt do podpisu. Będzie mieszkała u mnie, dopóki nie zdecyduję inaczej. Dobrego dnia. – Chwyciwszy dziewczynę za rękę, pociągnęłam ją za sobą. Henry, którego z pośpiechu zostawiłam z tyłu, gonił za nami. Ignorując go, przebiegłam przez ulicę i zagłębiłam się w jedną z bocznych alejek. Zalała mnie fala emocji, którą z całych sił próbowałam powstrzymać, i oparłam się o kamienny mur, ciężko oddychając. Dziewczyna zrobiła to samo i przez chwilę razem odpoczywałyśmy. Głową sięgałam do jej ramienia, a serca biły nam tak szaleńczo jak dwóm królikom, którymi w istocie byłyśmy: zawsze czujnym w oczekiwaniu na atak. Jednak z tego nie wyrosłam. Wiedziałam, że powinnam wrócić i odnaleźć Henry’ego, ale jeszcze nie byłam w stanie. Dygotałam, czując, jak opadają ze mnie te wszystkie lata spędzone z dala od mojej dawnej opiekunki. – Dziękuję – wyszeptała dziewczyna, splatając swoje smukłe palce z moimi, aby powstrzymać drżenie naszych dłoni. – Jestem Elizabeth – powiedziałam. – A ja Justine. Spojrzałam na nią. Policzek miała mocno zaczerwieniony od uderzenia. Następnego dnia rumieniec zamieni się w brzydki siniak. Jej oczy, wielkie i szeroko rozstawione, wpatrywały się we mnie z taką samą wdzięcznością, jaką kiedyś sama poczułam, gdy Victor mnie zaakceptował i uwolnił od życia w udrękach. Wydawała się w moim wieku albo, sądząc z jej wzrostu, o rok lub dwa lata starsza. – Zawsze tak jest? – wyszeptałam, odgarniając miękki lok z policzka Justine i zatykając go za jej ucho. W milczeniu skinęła głową, przymykając powieki i pochylając się, by oprzeć czoło o moją skroń. – Nienawidzi mnie. Nigdy nie poznałam przyczyny tej niechęci. Jestem jej córką, rodzonym dzieckiem, takim samym jak inne. Ale mnie nienawidzi i… – Ciii. – Przyciągnęłam ją do siebie, a ona złożyła mi głowę na ramieniu. Skoro szczęśliwym zrządzeniem losu moja uroda wyzwoliła mnie z oków okrucieństwa i ubóstwa, to teraz przekażę tę łaskę i szczęście Justine. Choć ledwie się poznałyśmy, już czułam łączącą nas duchową więź i wiedziałam, że odtąd zawsze jedna będzie częścią życia drugiej. – Wcale nie potrzebuję służki – wyjaśniłam. Zastygła, więc czym prędzej dodałam: – Umiesz czytać? – Tak, i pisać. Ojciec mnie nauczył. Dobrze się składało. Zakiełkował mi pewien pomysł. – Zastanawiałaś się nad zostaniem guwernantką? Justine ze zdumienia przestała płakać. Wyprostowała się i spojrzała na mnie, unosząc delikatne brwi. – Zajmowałam się najmłodszymi z rodzeństwa, opiekowałam się nimi i uczyłam ich. Ale nigdy nie myślałam, by robić to samo poza domem. Matka powtarza, że jestem nikczemna i głupia… – To twoja matka jest głupia. Nigdy więcej nie myśl o tym, co o tobie mówiła. To były kłamstwa. Rozumiesz? Justine wpiła się we mnie spojrzeniem, jakbym była liną, która ratuje ją przed utonięciem. Skinęła głową. – Dobrze. Chodź. Przedstawię Frankensteinom ich nową guwernantkę. – Czy to twoja rodzina? – Tak. A teraz także twoja. W jej niewinnych oczach zatliła się nadzieja. Pod wpływem nagłego impulsu Justine pocałowała mnie w policzek. Gwałtownie wciągnęłam powietrze, bo jej pocałunek był jak chłodna dłoń na rozpalonym gorączką czole. Justine się roześmiała, a potem objęła mnie raz jeszcze. – Dziękuję – wyszeptała mi do ucha. – Ocaliłaś mnie. – Justine – powiedziałam głosem pełnym ciepła i radości, których brakowało w tym zajeździe – pomożesz mi otworzyć to okno? Zamrugała, jakby się właśnie ocknęła. Skoro wspomnienie naszego pierwszego spotkania wróciło do mnie z taką siłą, to mogłam sobie jedynie wyobrażać, jakie upiory z przeszłości obudziłam w niej swoimi nieopatrznymi słowami. Może byłam samolubna, nakłaniając ją, by przyjechała tu ze mną odszukać Victora. W odosobnionej rezydencji Frankensteinów zawsze czuła się jak w domu. Jezioro oddzielało ją od dawnego życia. Bez reszty poświęciła się swoim dwóm małym podopiecznym i była szczęśliwa. Tak bardzo pragnęłam stamtąd uciec, że nie pomyślałam, jak mocno zakłócę jej spokój. Żałuję, że nie znalazłam Justine wcześniej. Wtedy miała lat siedemnaście, a teraz dziewiętnaście. Przeżyła z tamtą kobietą siedemnaście lat! Victor ocalił mnie, kiedy byłam pięciolatką. Victorze, dlaczego mnie opuściłeś? – Jest zablokowane. – Wskazała na górną część okna, gdzie okiennice były przymocowane do ramy. Zadarłam głowę i przyjrzałam się uważniej. – Nie. Są zabite gwoździami. – To dziwny dom. – Justine podniosła porzuconą kapę i delikatnie odłożyła ją na chybotliwe krzesło. – Spędzimy tu tylko jedną noc. – Usiadłam na łóżku, czując, jak napinają się sznury pod materacem. Na stoliku między dwoma wąskimi łóżkami leżała jedyna świeża rzecz w tym pokoju: obiecane waciki do uszu. Czegóż to miałyśmy nie słyszeć? Gdy oddech Justine stał się powolny i miarowy, ostrożnie wyśliznęłam się z łóżka. Byłam głodna, a co ważniejsze, niespokojna. Tęskniłam za tymi nocami, kiedy bezsenna lub dręczona koszmarami, przemykałam się korytarzem i wpełzałam do łóżka Victora. Prawie nigdy nie spał. Czytał lub pisał. Jego mózg nie przestawał pracować, uznając sen za zbytnią uciążliwość. Być może dlatego nękały go te gorączki – ciało zmuszało go do odpoczynku. Świadomość, że gdy ja nie mogłam zasnąć, on także nie spał, sprawiała, że czułam się mniej samotna. Dwa ostatnie, ciągnące się w nieskończoność lata leżałam nocami w łóżku, zastanawiając się, czy i on nie śpi. Byłam przekonana, że czuwa i że gdybym tylko się przy nim znalazła, przesunąłby się i pozwolił mi zwinąć się w kłębek na swoim łóżku, a sam dalej by pracował. Do dzisiaj nic nie uspokaja mnie bardziej niż zapach papieru i atramentu. Żałowałam, że straszna Frau Gottschalk nie ma biblioteki choćby tylko po to, bym mogła położyć się w łóżku z książką. Pewna, że długie lata wykradania się z pokoju nocną porą zapewnią mi bezpieczeństwo, powoli przekręciłam gałkę. Pamiętałam, że drzwi skrzypią i trzeba je otwierać z najwyższą ostrożnością. Lecz wszelka ostrożność okazała się bez znaczenia. Drzwi były zamknięte na klucz. Od strony korytarza. Jeszcze przed chwilą ten pokój wydawał mi się jedynie za mały, ale teraz zaczęłam się w nim dusić. Niemal poczułam cuchnący oddech innych dzieci, dotyk pokrytych strupami kolan i brutalne poszturchiwanie łokciami. Zamknęłam oczy i zaczęłam głęboko oddychać, aby przepędzić demony przeszłości. Nie wrócę do niej. Nigdy. Niemniej w pokoju brakowało powietrza. Podeszłam do okiennic i próbowałam je otworzyć, nie budząc Justine. Jednocześnie powtarzałam w myślach swój plan. Rano pójdę do mieszkania Victora. Nie będę go oskarżać ani się złościć. To nigdy na niego nie działało. Obejmę go z uśmiechem, aby mu przypomnieć, jak bardzo mnie kochał i o ileż lepsze było jego życie ze mną u boku. A jeśli wspomni o Henrym, udam niewinne zdziwienie. – Co takiego? – wyszeptałam do siebie z najwyższym zdumieniem. – O co cię zapytał? Palec utknął mi między listewkami. Zmełłam pod nosem przekleństwo i wyszarpnęłam go. Był ciepły i wilgotny. Włożyłam go do ust, zanim krew poplamiła koszulę nocną. A jeśli Victor nie odpowie na moją czułość, zacznę płakać. Nigdy nie potrafił znieść moich łez. To go zrani. Uśmiechnęłam się na tę myśl, pozwalając podłości wychynąć z głębi mojej duszy. Porzucił mnie samą w tym domu. Miałam Justine, to prawda, lecz ona nie mogła zapewnić mi bezpieczeństwa. Musiałam odzyskać Victora. I wiedziałam, że nie pozwolę, by znów mnie opuścił. Jedna z listewek w końcu ustąpiła. Chwyciwszy ją jak nóż, przycisnęłam twarz do powstałej luki, by wyjrzeć na opustoszałą ulicę w dole. Deszcz ustał, a chmury gładziły pucułowaty księżyc jak czułe kochanki. Miasto zamarło i ucichło, lśniące i czystsze niż kiedykolwiek. Nie widziałam ani nie słyszałam niczego. Odłożyłam listewkę na miejsce i usiadłszy przy drzwiach, trzymałam przy nich wartę, pewna, że jedynym zagrożeniem w Ingolstadcie jest osoba, której zapłaciłyśmy, by zamknęła nas w tym zakurzonym pokoju. Tuż przed świtem obudziłam się nagle, gdy spadłam z krzesła. Oszołomiona i jeszcze na pół uśpiona podeszłam do okna przyciągana tą samą siłą, która tamtego dnia w Genewie skierowała mnie w stronę nieludzkiego krzyku udręczonej Justine. Ulica wciąż była pusta. Czy przyśnił mi się ten jęk, który ciął tak głęboko i który moja dusza natychmiast rozpoznała? Nękana wspomnieniami, o których wolałabym zapomnieć, wróciłam pod drzwi, aby doczekać tam świtu i wreszcie usłyszeć upragniony dźwięk klucza w zamku zwiastującego nam wolność i obwieszczającego koniec mojego czuwania. * Dłoń – dawna jednostka miary długości, równa ok. 10,16 cm (przyp. tłum.).\nSpis treści: Okładka Karta tytułowa Cześć 1 Rozdział 1 Rozdział 2 Rozdział 3 Rozdział 4 Rozdział 5 Rozdział 6 Rozdział 7 Rozdział 8 Rozdział 9 Rozdział 10 Rozdział 11 Cześć 2 Rozdział 12 Rozdział 13 Rozdział 14 Rozdział 15 Rozdział 16 Cześć 3 Rozdział 17 Rozdział 18 Rozdział 19 Rozdział 20 Rozdział 21 Rozdział 22 Rozdział 23 Rozdział 24 Rozdział 25 Rozdział 26 Rozdział 27 Epilog Od autorki Podziękowania O autorce Karta redakcyjna\nTYTUŁ ORYGINAŁU: The Dark Descent of Elizabeth Frankenstein Redaktor prowadząca: Ewelina Sokalska Redakcja: Adrian Kyć Korekta: Bożena Sęk Opracowanie graficzne okładki: Łukasz Werpachowski Zdjęcie na okładce: © Christine Blackburne Text copyright © 2018 by Kiersten Brazier This translation published by arrangement with Random House Children’s Books, a division of Penguin Random House LLC Tytuły części i rozdziałów zaczerpnięto z Raju utraconego Johna Miltona w przekładzie Macieja Słomczyńskiego. Tytuł drugiego rozdziału pochodzi z poematu Comus Miltona. Copyright © 2019 for the Polish edition by Wydawnictwo Kobiece Łukasz Kierus Copyright © for the Polish translation by Ryszard Oślizło, 2019 Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione. Wydanie elektroniczne Białystok 2019 ISBN 978-83-66436-52-7 Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku: www.facebook.com/kobiece Wydawnictwo Kobiece E-mail: redakcja@wydawnictwokobiece.pl Pełna oferta wydawnictwa jest dostępna na stronie www.wydawnictwokobiece.pl Na zlecenie Woblink woblink.com plik przygotowała Katarzyna Rek\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Mroczne_dzieje_Elizabeth_Frankenstein-ebookRO/p1146321i1301992" target="_blank" title="Mroczne dzieje Elizabeth Frankenstein [Kiersten White] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Mroczne dzieje Elizabeth Frankenstein [Kiersten White] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


GM2C GameBoy 4GB MP3 MP4 MP5 MULTIMEDIA PLAYER - [INNY] - Media-Polis\n• Urzadzenia wskazujące\n8530 Konsola gra przenośna 203in1\nGM4 GameBoy 4GB MP3 MP4 MP5 MULTIMEDIA CZARNY\nGM2C GameBoy 4GB MP3 MP4 MP5 MULTIMEDIA PLAYER\nCena brutto: 138.36zł\nGM2C GameBoy 4GB MP3 MP4 MP5 MULTIMEDIA PLAYER CZARNY\nNowy nie zacinający się model konsoli,\npoprawiona i lepsza wersja z 2011 r.\nNie daj się nabrać na starsze wersje.\nNowe oprogramowanie Gwarantuje Ci płynność i stabilność\nNowe oprogramowanie, poprawione błędy, lepsze sterowanie oraz bezawaryjność. To główne cechy nowego produktu. Konsola posiada bardzo wiele funkcji. Świetnie nadaje się do czytania e booków oglądania filmów i słuchania mp3. Posiada podwójne wejście na słuchawki dzięki czemu możesz słuchać muzyki lub dzielić się nią ze znajomymi dzięki wbudowanemu głośnikowi.\nMożesz Grać w tysiące dostępnych w internecie gier.\nNie musisz kupowac Game boy, mp3, mp4 pendrive, e book reader, aparatu i kamery... Teraz za niewielkie pieniądze masz to wszystko w jednym. Do wbudowanej pamięci 2 gb możesz dokupić dodatkowąk karte pamięci na muzyke mp3 zdjęcia i filmy. Konsola działa również jako pendrive, dzieki wbudowanej pamięci możesz przenosić na niej wszystkie rodzaje plików.\nObsłóga gier - NES\nWbudowany emulator gier\nDla prawidłowego działania należy przekonwertować pliki na .amv W internecie jest bardzo dużo darmowych programów do konwertowania.\nMP1, MP2, MP3, WMA, WMV, ASP, WAV, WMV, MPG, MPEG II , MPG II i MP4\nczas trwania utworu tytuł wykonawca, ilość utworów\nAparat Cyfrowy + Kamera\nNagrywanie plików (obraz + dźwięk)\nObsługuje karty microSD/SD do 4 gb\nEkran- 16bit 3 Cala !\nSlider - ekran rozsówany\nPolski, angielski, japoński, francuski, niemiecki, włoski, hiszpański, czeski, rosyjski i wiele innych.\nPamięć wewnętrzna 4 GB port USB 1.1 Możliwość zarządzania plikami bez konieczności podłączenia do PC\nObudowa wytrzymałe tworzywo ABS\nwskaźnik poziomu baterii, kalendarz, budzik, godzina, album zdjęć . Funkcja sleep Sterowniki: nie jest wymagana instalacja dla Windowsa XP/2000/VISTA\nKonsola posiada możliwość odtwarzania plików muzycznych w wysokiej jakości. Bez problemu radzi sobie z słuchawkami nausznymi które potrzebują większej mocy wyjściowej. Daje czyste pasmo dźwięku które zadowoli ucho każdego melomana. W nową wersje został budowany Ekualizer, teraz istnieje możliwość wyboru programu w jakim chcemy słuchac muzyki.\nKolejną zaletą konsoli jest możliwość katalogowania muzyki oraz usprawnienie całego systemu poruszania się po menu dzięki przyjaznemu interfejsowi. Każdy z nas ma swoich ulubionych wykonawców, dzięki katalogowaniu możesz zapisywać mp3 jako albumy i wybierać którego w danej chwili chcesz słuchać. Pełna kontrola i porządek spodoba się każdemu. Grupuj i umieszczaj w katalogach ulubioną muzykę według własnego uznania. Poruszanie się po katalogach pozostaje płynne nawet przy dużej ilości utworów. Utwory zmieniają się bardzo płynnie, a sama konsola się nie zacina wyeliminowane zostały również trzaski które występowały we wcześniejszych wersjach.\nDzięki klawiszom funkcyjnym bez żadnego problemu odnajdziemy się w menu i szybko przyzwyczaimy do obsługi konsoli. Dzieki nowemu oprogramowaniu możemy słuchać muzyki i jednoczesnie czytać e-booka.\nOdtwarzane są w formatach-.amv i przed wgraniem na konsole zalecane jest konwertowanie pliku. Konsola posiada również wbudowany głośnik który na pewno przyda się podczas oglądania filmów w większym gronie znajomych.\nOdtwarzane pliki muzyczne MP1, MP2, MP3, WMA, WMV, ASP, WAV, WMV, MPG, MPEG II , MPG II i MP4\nEkualizer - normal, rock, pop, clas, soft, jazz, dbb,bass,treble\nRóżne tryby odtwarzania.\nObsługa tagów: tytuł utworu, wykonawca i czas trwania,\nPlaylista - wszystkie pliki muzyczne sortowane są według kilku kryteriów w bibliotekach audio\nKamera i aparat.\nPrócz tradycyjnego aparatu dostępna jest również możliwość nagrywania filmów.\nInterfej konsoli został dopracowany przez co stał się bardziej ergonomiczny i przyjazny nawet najmłodszemu użytkownikowi. Łatwo kamerę w aparat i odwrotnie również dostosowanie rozdzielczości nie przysparza większych problemów. Aparat posiada różne programy które ułatwią zrobienie super zdjęcia\nTryb wyboru rozdzielczości maly 320x240, sredni 640x480, duzy 1280x960 oraz korekcji ekspozycji (ciemniej jaśniej )\nmożemy wejść w menu i zmienić tryb działania z aparatu fotograficznego na nagrywanie filmów.\nAparat posiada funkcje tematyczne takie jak: normalny, nasłoneczniony, chmury, deszcz, noc(CIEMNO)\nEfekty- kolorowe, szarość, stare, krzywa ramki\nParametry Kamery zostały rozszerzone o dodatkowe opcje, teraz możemy dostosować kamerę do swoich potrzeb charakteru nagrywanego materiału i warunków atmosferycznych.\nKonsola posiada możliwość odtwarzania nagranych na dysk filmów. Przejrzyste i proste menu pozwoli nam przemieszczać się pomiędzy stronami jak również płynnie włączać i wyłączać odtwarzany materiał. Pliki należy skonwertować przed wgraniem na konsole do formatu .amv\nPanoramiczny Ekran 3? LCD o wysokiej rozdzielczości zapewni Ci najlepszą jakość oglądania filmów.\nKonsola obsługuje gry w Formatach NES,Gier w tych formacie można znaleźć w internecie tysiące więc nie ma problemu z odnalezieniem i wybraniem tej najlepszej i najbardziej odpowiedniej dla nas.\nCzęstotliwość: 86 MHz - 108 MHz. Radio posiada funkcjie :\nZapisywania wybranych stacji\nZapisywania utworów z radia\nUdostepnia nam całą galerie wykonanych przez nas zdjęć, jak również fotografii, grafik zapisanych z PC. Posiada funkcjie pokaz Slajdów\notwiera pliki tekstowe E-book. Ta opcja umożliwia nam czytanie książek\nautomatyczny zapis nagrania do pliku. Czułość nagrywania:\nponiżej 10dB ? cichy szept. Wbudowany mikrofon\n- Wyświetlacz 3" 262 000 kolorów\n- Wyświetlacz rozsuwany "Slider"\n- Pamięć wbudowana 2GB\n- Wbudowany wysokiej jakości głośnik, gniazdko słuchawkowe\n- Możliwość zasilania z sieci(zasilacz sieciowyc 5v)\n- Połączenie za pomocą kabla USB- MIni USB\n- Wbudowana aparat 2.8f, 35mm\n- Wbudowany super czuly mikrofon\n- Litowo Jonowy akumlato\n- Menu w Języku Polski\nK120o MP/Czytnik kart MicroSD-zielony OEM\nK178 MP/Czytnik kart MicroSD-ZIELONY OEM\nK180 MP/Czytnik kart MicroSD-ZIELON OEM\nK402 MP4 / MP3 New card reader - Czarny\nK234 Czytnik Kart Pamięci MicroSD "Gold Finger"\nK178 MP/Czytnik kart MicroSD-CZARNY OEM


Biznes wakacyjny - Part 4\nUmieszczone w kategorii: Biznes wakacyjny | Marzec 24th, 2011\nJak wiadomo każdy w dzisiejszych czasach chce zarobić. Studenci mogą na przykład zająć się otwarciem biznesu z roznoszeniem ulotek. Jak wiadomo żeby otworzyć jakikolwiek biznes trzeba pozałatwiać najważniejsze sprawy w odpowiednich urzędach. Biznes ten nie jest skomplikowany. Poradzi sobie z nim praktycznie każdy. Jedyne, co to jeśli nie wiemy do jakich urzędów się zgłosić, to wystarczy trochę poszukać w Internecie. Zatem nie trzeba mieć jakiejś ogromnej czy specjalistycznej wiedzy na ten temat. Po załatwieniu wszystkich formalności wystarczy poszukać firm, które zleciłyby nam roznoszenie ulotek. Czyli po prostu abyśmy zrobili im reklamę. Zatem jak znaleźć


Strona główna - 581-kosmetyki-moda-na-polskosc\nKosmetyki - moda na polskość\nKosmetyki to już polska specjalność! Boom na rynku kosmetycznym w Polsce trwa!\nJego wartość szacuje się na 18 miliardów złotych i ciągle rośnie, rozbudzając biznesowe marzenia.\nKto pretenduje do stworzenia nowej dr Ireny Eris, Ziaji czy Inglota?\nRynek kosmetyków w Polsce ma w ciągu 2 lat urosnąć do 20 mld złotych (sprzedaż roczna łącznie z importem).\nNasz kraj zajmuje 6 miejsce w Europie. Eksperci mówią, że to idealne miejsce do kreowania nowych konceptów oraz ich wytwarzania. Polska dysponuje ogromną mocą produkcyjną. Jeśli tylko czuje się ten rynek i odpowiednio podejdzie do tworzenia nowych produktów, to zorganizowanie przedsięwzięcia produkcyjnego od strony technicznej nie nastręcza trudności. Osobną kwestią jest jakość. Mamy w Polsce z jednej strony świetny wręcz stosunek jakości wytwarzanych u nas kosmetyków do ich ceny – co w pierwszej kolejności podkreślają eksperci. Z drugiej strony wobec ogromnej konkurencji kosmetyków tanich, a jednocześnie niezłych – coraz trudniej jest przebijać się produktom ponad standardowym i więcej niż po prostu dobrym.\nW COLWAY WIEMY O TYM DOSKONALE\nColway jest w rozumieniu art. 2 ust. 1 litera „d” Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009r – producentem kosmetyków.\nW praktyce korzystamy z podwykonawców, których nazywamy wytwórcami, a także nierzadko przez grzeczność – producentami. Nasi wytwórcy współpracują ze specjalistami o wieloletnim stażu w dziedzinach: biotechnologii, technologii produkcji, biofizyki, kosmetologii. Przeprowadzają testy fizyko-chemiczne, mikrobiologiczne i dermatologiczne służące kontroli składu produktów i ulepszaniu ich właściwości.\nKosmetyki wytwarzane w Polsce są dziś tej samej, wysokiej jakości, jak te wytwarzane w krajach o ugruntowanej pozycji na europejskim rynku kosmetyków. Świadczy o tym m.in. rosnący eksport na dojrzałe rynki zachodnie.\nJAKIE PANUJĄ TRENDY?\nRynkiem rządzą trendy. W każdej dziedzinie. Klient coraz częściej decyduje się na produkty naturalne, ekologiczne, produkowane w sposób sprawiedliwy i zrównoważony. COLWAY nie konkuruje na zapełnionych półkach drogeryjnych sieci z produktami koncernów globalnych, buduje świadomość konsumenta za pośrednictwem relacji międzyludzkich, posiłkując się opiniami tych, którzy są wieloletnimi partnerami w naszej społeczności. Nasz model kreowania popytu opiera się od 15 lat o mechanizm orędownictwa konsumenckiego. W takich uwarunkowaniach jest ogromnym osiągnięciem pozycja COLWAY, jako marki bezspornie uczestniczącej w kształtowaniu trendów rynkowych w Polsce.\nZróżnicowanie rynku kosmetycznego w Polsce ma wpływ na jego elastyczność. Czasy, kiedy polskie produkty konkurowały z zagranicznymi jedynie atrakcyjną ceną, minęły bezpowrotnie. Teraz, aby skutecznie rywalizować z koncernami kosmetycznymi, inwestujemy w nowoczesne linie produkcyjne oraz programy badawcze, których efektem są innowacyjne produkty.\nUlepszamy nie tylko same produkty, ale także opakowania czy komunikację marketingową.\nNa przestrzeni lat zmieniał się nie tylko rynek (struktura, udziały, gracze), ale również podejście konsumenta. Obecnie Polacy mają coraz szerszą wiedzę na temat własnych potrzeb oraz oferowanych im produktów.\nAż dla 59% badanych ważne lub bardzo ważne staje się zapoznanie ze składem kosmetyku, co dowodzi bardzo już wysokiej świadomości konsumenckiej. Wyższej obecnie, niż w większości krajów Europy Zachodniej. Kwestia ta jest częściej wskazywana przez kobiety niż mężczyzn (62% vs. 51%). Odsetek osób, dla których skład kosmetyków jest ważny lub bardzo ważny jest najwyższy wśród osób powyżej 54 lat (70%).\nOsoby w wieku 55 lat i więcej podobnie często wskazywały na wysoką wagę zakupów kosmetyków w większych opakowaniach oraz zakupy kosmetyków polskich marek (68%). Świadomość tego, z jakiego kraju pochodzi dany kosmetyk jest najważniejsza dla osób w wieku 55 lat i więcej (58% vs. 40% wśród osób w wieku do 40 lat).\nKobiety częściej niż mężczyźni gotowe są zapłacić więcej za kosmetyk zrobiony z naturalnych składników (58% vs. 51% wśród mężczyzn).\nKobiety o wiele częściej zasięgają również opinii znajomych, lub szukają dodatkowych informacji przed podjęciem decyzji o zakupie nowego, nieznanego im wcześniej produktu kosmetycznego (55% vs. 41% wśród mężczyzn).\nPolacy nawet nie zauważyli kiedy stali się konsumenckimi patriotami na rynku kosmetyków. W 1990 roku mniej niż 10% spośród nas preferowało na zakupach kosmetyk rodzimy. W 2016 r deklarowało to już 73% dorosłych Polaków.\n43 tys. miejsc pracy utrzymywanych jest w gospodarce dzięki działalności przemysłu kosmetycznego (dane związane tylko z produkcją)\n0,5 mln osób – na tyle szacowana jest liczba pracujących, których zajęcie np., handel, transport, magazynowanie ma związek z kosmetykami\n1 mld zł odprowadzanych rocznie podatków i składek pracowniczych – także dzięki działalności przemysłu kosmetycznego\n30 proc. – to nadwyżka w handlu zagranicznym kosmetykami w 2016 r.\n20 mld zł – to prognozowana wartość rynku w 2021 r.\nKosmetologia wykładana jest w Polsce aż na 63 uczelniach. To najlepszy wynik w Europie.\nNASZA POZYCJA NA RYNKU\nCOLWAY ze swoim wynikiem handlowym stanowi ok. 0,15% wartości polskiego rynku kosmetycznego w ogóle i ok 1,1 % rynku kosmetyków premium. Wydaje się, że to niewiele, lecz w badaniach respondenckich COLWAY nie pojawiający się prawie w płatnej reklamie publicznej okazuje się być marką dość dobrze rozpoznawalną. Zna ją i kojarzy z kosmetykami 6,5% Polek oraz 4% dorosłych Polaków.\nDodać tu można, że znacznie lepiej ta rozpoznawalność wypada, gdy dodamy odpowiedzi ankietowanych wskazujących na znajomość marki COLWAY w skojarzeniu z preparatami prozdrowotnymi (suplementami diety).\nAle to już temat na inny materiał.


ace von caroline: a special dress\nDzień dobry! Miałam w planach pochwalić się wam, że drugi raz w tym tygodniu byłam na siłowni. Niestety zaspałam, a kiedy to się zdarzy to wszystko się wali. Może za bardzo dramatyzuję, bo sprawa jest prosta - nic mi się nie chce. Mój super wysiłek fizyczny będzie musiał poczekać.\nStrasznie się uśmiałam wczoraj czytając Szklany klosz Sylvii Plath. Stwierdziłam, że muszę polecić tą książkę wszystkim, szczególnie dla momentu, w którym bohaterka przechodzi zatrucie pokarmowe razem z 10 innymi dziewczynami. Może nie zapowiada się wesoło, ale czytałam to w autobusie i ludzie na pewno się na mnie patrzyli zastanawiając czemu się tak cieszę.\nCo do mojego stroju, przedstawiam wam moją ulubioną sukienkę, którą kupiłam specjalnie na 18 urodziny, co było ponad 2 lata temu. Na szczęście dalej się w nią mieszczę i noszę od czasu do czasu, a raczej rzadko. Nie wiem czemu, ale niektóre ciuchy już takie są. Wydają się wyjątkowe i aż strach je ubrać.\nDługo się zastanawiałam jak dobrze zawiązać ten pasek, bo jest dość długi i średnio giętki. Byłam bardzo z siebie dumna, jak w końcu mi się udało ^^\nA, tej kurtki też jeszcze nie pokazywałam. Zamówiłam ją jakiś miesiąc temu na asos, bo była o połowę przeceniona. Myślę, że udany zakup.\nPół godziny temu się obudziłam i dopiero piję kawę. Jeśli gadam od rzeczy to wybaczcie. Zapraszam więc do oglądania wczorajszych zdjęć. Dziś niestety już nie jest tak ciepło. Pogoda ....... brak mi słów!\ndress - mango, jacket - asos, belt - pieces, flats - aldo, ring - h&m, watch - diesel\nphoto - Jula\nAutor: Karolina o 09:56\nnatalia 8 kwietnia 2011 10:30\nprzed przeczytaniem myślałam, że to spódnica; ale bardzo mi się podoba :)\npanna marta 8 kwietnia 2011 10:36\nooo to ten pasek z vero mody! oglądałam go przedwczoraj, i nawet bym kupiła gdyby cena była niższa powiedzmy o dychę;) Też mam takie sukienki sentymentalne, których właściwie nie noszę. Ubrania jednak też mogą być nośnikiem wspomnień.\nElfena 8 kwietnia 2011 11:01\npanna marta 8 kwietnia 2011 11:12\nWidzisz, dla mnie 19 zł, bo tyle u mnie kosztował, to za dużo, bo wiem że kiedyś taki znajdę w lumpie za 30 groszy:) Ale jak mama to co innego;) buziaki\npocahontas 8 kwietnia 2011 11:46\nJadore ce style 8 kwietnia 2011 12:44\nta kurtka jest cudowna! szkoda, że jej nie widziałam w asos :(\nAnonimowy 8 kwietnia 2011 13:02\nWyglądasz tak cudownie! Sukienka rzeczywiście wyjątkowa- widać na pierwszy rzut oka ;)\nLAVEL 8 kwietnia 2011 13:27\nSzklany klosz mi się podobał. A co do pogody, u mnie coraz ładniej, ale dzisiaj okropne wiatrzysko. Pocieszam się, że słoneczko świeci.\nblack pearl 8 kwietnia 2011 13:45\nMarta 8 kwietnia 2011 14:53\nAkrylowa 8 kwietnia 2011 15:06\nZZ Tomczuk 8 kwietnia 2011 15:52\ngenialna kurtka, przepiękny set :)\nbezbrody 8 kwietnia 2011 16:05\nślcizna sukienka i bardzo ciekawy pasek :))\nriennahera 8 kwietnia 2011 16:11\nSukienka jest przepiękna, dość mocno zazdroszczę. Kurtka też niezgorsza, chociaż do sukienki nie pasuje.\n7days7looks 8 kwietnia 2011 16:26\nSukienka bardzo mi się spodobała ;)\nszavka 8 kwietnia 2011 17:58\nweee, kieca wymiata, jest naprawde ladna!\nagg 8 kwietnia 2011 20:34\ncudna jest ta sukienka, bardzo mi się podoba\npanna natasha 8 kwietnia 2011 20:43\nśliczna sukienka! : ))\nKaffiarka 8 kwietnia 2011 21:51\nsliczna sukienka i bardzo mi sie podoba to zestawienie z twoimi okularami i paskiem, bardzo spojny i klimatyczny efekt\nEevvaStyle 9 kwietnia 2011 08:05\nCharleston 9 kwietnia 2011 09:21\nstunning!!! the clash of the bohemian dress with the jacket is inspired x\nClaudia's blog 9 kwietnia 2011 15:18\n;) świetny blog ;) a Diana też jest dobra dla początkujących ? Pozdrawiam ...\nAgnieszkowa_szafa 9 kwietnia 2011 18:25\nświetna sukienka, w ogóle fajny blog a niewiele takich. z poprzedniego posta urzekły mnie okulary i zdjęcia blisko buzi-super!\nJoanna S. 9 kwietnia 2011 19:06\noglądnęłam i przeczytałam cały blog :)\nstwierdzam,że jesteś wspaniała :)\nhttp://bezgustu.com 9 kwietnia 2011 22:23\nSiłownia jest ważna :) Chociaż ja wole chodzic wieczorem. I przynajmniej mam ten komfort, że na pewno nie zaśpię ;)\nLans Pudernice 10 kwietnia 2011 01:10\nteż miałam taką sukienkę i bardzo ją lubiłam, niestety w przypływie szaleństwa sprzedałam i bardzo żałuję :( Marta\nMonsiunia 11 kwietnia 2011 18:31\nKurtka i pasek rewelacja:)\nCo do siłowni to warto:) nie poddawaj się:) Pozdrawiam\naga 12 kwietnia 2011 20:23\nSuper strój i niezłe zdjęcia :) Twój blog jest bardzo klimatyczny :)\nViolet E. 13 kwietnia 2011 17:10\nu`re so lovely :)\nAgataP 15 kwietnia 2011 11:50\nswietna sukienka i ten paseczek!pieknie!\nViolet E. 17 kwietnia 2011 17:58\nidaawe 18 kwietnia 2011 19:31\ni love your blog and your style(you've got a new follower now)! x\nCodeine 18 kwietnia 2011 21:47\nmoja imienniczka i jak cudownie się prezentuje :)\nUnknown 19 kwietnia 2011 17:06\nSzukam sukienki, Twoja jest piękna. Super kolory i wzory. Bardzo mi się podoba w połączeniu z tą skórzana ramoneską:)\nJeśli lubisz dobrą książkę zapraszam do prostego konkursu:)\nPanna Lila 20 kwietnia 2011 23:15\nPanna Lila 20 kwietnia 2011 23:17\ni połączenie tego zestawu butami i paskiem w takim samym kolorze..ach:)\nKapuczina 9 maja 2011 07:15\npiękna stylizacja;) plus za ciekawy pasek


JAK PRZETRWAĆ PIERWSZE WAKACJE JAKO PARA - WSKAZÓWKI - 2020\nWyjazd na wakacje jako para może być ekscytującą okazją. Co więcej, jest to świetny sposób, aby pokazać, że starasz się, aby naprawdę zablokować pewien dobry czas wiązania. "Jeśli nie podejmujesz już wysiłku lub nie ma zainteresowania próbą znalezienia czasu na dobrą zabawę, może to być potencjalnym objawem problemów w związku", dr Kathryn Smerling, psychoterapeuta z Nowego Jorku, mówi Bustle. "Jeśli stajesz się nieistotny dla siebie nawzajem, związek nie jest wart znajdowania czasu, ale jeśli odkryjesz, że nadal próbujesz sprawić, by działało i ścisnąłeś kilka godzin w napiętych harmonogramach, są sposoby na kreatywność i ściśnięcie w terminie, bez narażania wzajemnych zobowiązań i zobowiązań. " Odejście razem to świetny sposób na powiedzenie: "Staram się spędzać z tobą czas".\nMoże to być również katastrofa. Znam więcej niż jedną parę, która opisała, że wyjedzie razem jako make-or-break - i zaufaj mi, czasami to jest przerwa . Jest dużo czasu razem bez przerwy, stresy mogą być wysokie, a ty jesteś poza strefą komfortu. Nic dziwnego, że ludzie stają się tępi i drażliwi.\nWięc zanim skoczysz w swoje pierwsze wakacje razem z pakowaniem w Azji w miesiącu (znam parę, która naprawdę zrobiła to przez sześć miesięcy ... i wrócili do siebie), spójrz, jak możesz to osiągnąć.\nOto kilka wskazówek, jak przetrwać pierwsze wakacje jako para:\nWybierz mądre lokalizacje\nPoważnie, gdzie jesteś, to duży pierwszy krok. Jeśli podróżujesz do miasta lub gdzieś, gdzie nie znasz języka, rzeczy ogólnie będą bardziej stresujące niż plaża. To nie znaczy, że nie powinieneś tego robić, po prostu wiedz, że możesz potrzebować zaplanować więcej czasu na robienie rzeczy i znaleźć drogę, aby uniknąć stresujących sytuacji. Jeśli jedno z was mówi nawet podstawy języka lub podróżowało gdzieś wcześniej, może to pomóc w sprawniejszym poruszaniu się.\nPrzedyskutuj swoje style podróży\nNie chcesz, żeby to była paskudna niespodzianka. Czy ktoś z was lubi sprawdzać każdy przedmiot w przewodniku, podczas gdy drugi chce po prostu zjeść trzygodzinny lunch i wędrować? Będziesz chciał to wiedzieć z wyprzedzeniem i dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić sobie kompromis. Przygotowanie jest kluczowe. Gdy już o tym porozmawiamy, powstrzymasz się od negocjacji, kiedy będziesz w centrum wydarzeń - a napięcia mogą być wysokie.\nWoda, przekąski, toalety\nWiem, to nie jest super romantyczne. Ale chcesz mieć te rzeczy przez cały czas. Upewnij się, że nosisz przekąski i wodę i korzystasz z toalety, kiedy możesz. Czemu? Dostaniesz się nawzajem na nerwy 10 000 razy więcej, jeśli jesteś powściągliwy, odwodniony lub zdesperowany, by siusiać. A jeśli jesteście wszyscy troje, to nawet Bóg nie może was zbawić. Poważnie, posiadanie migdałów w mojej torebce uratowało mnie przed całkowitym stopieniem więzi.\nJeśli to długa podróż, mieć chwile samotnego czasu\nWeekendowa pora jest możliwa, ale jeśli wskoczysz do tygodnia lub 10-dniowej wycieczki, sprawy mogą się nasilić. Nie mówię, że musisz iść i zarezerwować oddzielne pokoje lub cokolwiek innego, ale poświęcić trochę czasu. Nawet jeśli czas poświęcić na czytanie, gdy twój partner jest na laptopie w godzinach porannych lub wieczornych - lub jeśli twój partner idzie na spacer, podczas gdy masz trochę pracy. Posiadanie czasu tu i tam, gdzie nie ma presji na interakcję, może być małą zastawką w czasie podróży - i taką, której być może nawet nie zdawałeś sobie sprawy, że potrzebujesz.\nPodróżowanie razem po raz pierwszy może być niesamowitym sposobem na znalezienie odpowiedniego czasu dla was obojga, ale może to być również totalny stres. Utrzymując otwartą komunikację, zaczynając przed podróżą, powinieneś być w porządku. Och, i przekąski. Zawsze przekąski.


Stolik Karina topalit śr.60cm, Nowy Styl - Stoliki do kawiarni - Meblobranie.pl\n(kod: 04731) Produkt wyprodukowany w Polsce Nowy Styl\nWykonanie: Blat wykonany z topalitu o średnicy 60cm. Blaty z topalitu charakteryzują się dużą odpornością na – wysoką temperaturę (do 180C), zadrapania, promienie UV, obijanie krawędzi, uderzenia, zaplamienia, warunki atmosferyczne. Grubość blatu – 18mm, przy krawędzi - 26mm. Szerokość rantu 21mm. Noga chromowana o wymiarach: wysokość – 71cm, średnica podstawy – 75 cm.


jak zainstalować moodle | KursWiedzy.pl\njak zainstalować moodle\n1,900.00 zł / os. (szt.)\nW ramach usługi zapewniamy: Instalację skryptu moodle 3.x w polskiej wersji językowej na wskazanym serwerze. Wgranie szablonu typu responsive umożliwiającego dalszą edycję. Instalację niezbędnych dodatków, Instalację dodatku informującego o wykorzystywaniu plików cookies, Doradztwo w zakresie wyboru odpowiedniego serwera, Utworzenie przykładowego szkolenia testowego.\nW ramach usługi zapewniamy: Instalację rozwiązania tworzącego "pomost" wymiany danych oraz użytkowników pomiędzy Joomla i Moodle, Konfigurację i integrację komponentu ze skryptami Joomla i Moodle, Integrację wdrożonego rozwiązania z dodatkowymi komponentami Jommla (Community Builder, JomSocial, Hikashop, Tienda, Virtuemart), Opiekę merytoryczną i techniczną na każdym etapie współpracy.


Tamara Gonzalez Perea 👑 macademiangirl | WEBSTA - Instagram Analytics\nTamara Gonzalez Perea 👑 aka Macademian Girl 💎💃🏻\nCheck out my channels 👌➡\nBLOG & YOUTUBE & SNAPCHAT\n👇🎥NEW VLOG 🎞👇\nmacademiangirl Posted: Nov 23, 2017 7:10 PM (UTC)\nmacademiangirl 1h ago\nLondon is calling 😎💂🏻♀\n👉 W drodze na premierę drugiego sezonu serialu @thecrownnetflix 💋\n#onmyway #londonstyle #colorblocking\n‼🆕 Moi drodzy, dziś wieczorem zapraszam do obejrzenia specjalnego filmu, który zrealizowałam na Wasze życzenie ☺Jesteście ciekawi, jak wyleczyłam trądzik? Zajrzyjcie na blog (LINK w #InstaStory i w bio)✌\n‼ Już 25.11 zapraszam na spotkanie z fanami w warszawskiej szkole na Woli ❤ Szczegóły znajdziecie w #InstaStory 😋\nLog in to comment on @macademiangirl's posts\nmacademiangirl Posted: Nov 22, 2017 11:26 AM (UTC)\nmacademiangirl 1d ago\nPerfect morning before @thecrownnetflix season 2 premiere ✨☕\n#morningmood #perfect #breakfast\n‼🔜Kochani, jutro o 9:50 w programie @pytanienasniadanie będę mówiła o tym, co warto kupić, korzystając ze zniżek z okazji #BlackFriday ✌🙏Zapraszam przed telewizory! 💋\n‼🆒 Na #InstaStory sprawdzicie, jak wyglądała premiera drugiego sezonu serialu @netflixuk „Królowa” 🔥\nmacademiangirl Posted: Nov 21, 2017 9:05 AM (UTC)\nmacademiangirl 2d ago\nPolska reprezentacja w drodze na premierę serialu @thecrownnetflix w Londynie ✌Śledźcie moje #InstaStory i bądźcie na bieżąco ❤\n#london #onmyway #thecrown #londoncalling\nmacademiangirl Posted: Nov 19, 2017 7:05 PM (UTC)\nSAM Kameralny Kompleks...\nmacademiangirl 4d ago\nPink, pearls, waves & flowers✨🌸\n#girlystyle #pastelpink #ootd\n‼🆕Kochani, dzisiaj na blogu nowy post o najgorszych błędach w makijażu 🔥😎Dajcie znać, jakie #MakeupFails powinnam dopisać do swojej listy ✌\nmacademiangirl Posted: Nov 18, 2017 6:15 PM (UTC)\nmacademiangirl 5d ago\nBorn to be glamourous ✨\n#sparkling #glamourstyle #partymode\n‼🆕 Kochani, widzieliście już nowy post na blogu o tym, jak seksownie nosić... sweter? Sprawdźcie koniecznie! ❤Link znajdziecie w #InstaStory! ✌\nmacademiangirl Posted: Nov 17, 2017 6:50 PM (UTC)\nHotel Indigo Warsaw - ...\nmacademiangirl 6d ago\nWidoki na wieczór 😎✨\nLINK do stylizacji ➡ http://wp.me/p5xO1d-jM1 ⬅\nA jak Wasze nastroje? Z kim się dzisiaj będziecie bawić? Oznaczajcie przyjaciół, niech wiedzą, że o nich myślicie! 😁🙏\n#friday #fridaynight #wavyhair #mood\nmacademiangirl Posted: Nov 16, 2017 6:43 PM (UTC)\nmacademiangirl 1w ago\nMR & MRS SMITH 😎🔥\nPierwsza #SupermodelkaPlusSize w Polsce wybrana, brawo @joanna.cesarz.smps ❗❤👏✨👑 Gratuluję też z całego serca wszystkim uczestniczkom programu @supermodelkapolsat - byłyście wspaniałe, cieszę się mogłam Was poznać i pamiętajcie, że każda z Was ma szanse na karierę 👍😘Ten wieczór był dla mnie wyjątkowy jeszcze z jednego powodu: pierwszy raz poprowadziłam program telewizyjny NA ŻYWO - ogromne wyzwanie i... OGROMNA satysfakcja! 💪😍💥@maciejdowbor_totalneporuszenie dziekuję za wsparcie, rady i fantastyczne towarzystwo 👫🙏 A Wam jak się podobał finał? Zgadzacie sie z werdyktem?\n#tvshow #glow #mrandmrssmith\nmacademiangirl Posted: Nov 15, 2017 4:54 PM (UTC)\n⭐Kawa w pięknym miejscu, czyli mój sposób na #PleasureTime ⭐\nA Wy jak się relaksujecie w te najbardziej zabiegane dni? Poratujcie mnie swoimi metodami 😁\n#happymood #timeforrelax #potd\n‼Psst: pamiętajcie, że dziś o 20:40 finał programu @supermodelkapolsat w telewizji @polsatofficial ❤ Poprowadzę go na żywo! Będziecie oglądać? Jak myślicie, kto wygra? 😁🤗\nmacademiangirl Posted: Nov 14, 2017 8:51 PM (UTC)\nTrochę wojowniczka, trochę księżniczka z baśni: taka jestem w swojej nowej stylizacji✌\nP.S.: Na blogu sprawdzicie, co mam na sobie 😎 Link w #InstaStory 😻\n#stylepost #ootd #lookoftheday\n‼Kochani, dziś o 22:00 i jutro o 17:00 w telewizji @lifetimepolska specjalny odcinek programu #KroloweSecondHandow z udziałem gwiazd: @aleksandra_szwed i @adafijal ✨💋 Będziecie oglądać?\nmacademiangirl Posted: Nov 13, 2017 8:36 PM (UTC)\nTypical autumn portrait 😁🍂\n#autumn #perfectday #happy\n‼🆕 Kochani, dziś na blogu nowy post ze stylizacją, w której rządzi... lateks 🔥😎Widzieliście już? ❤\nmacademiangirl Posted: Nov 12, 2017 6:03 PM (UTC)\nPoproszę kawę, rogalika i jeszcze jeden dzień weekendu 😂\nJa dziś myślami wracam do tygodnia mody w Mediolanie, a jak u Was nastroje przed zbliżającym się poniedziałkiem? 😁😎\n#tb #milanfashionweek #coffeeandcroissant #mood\n‼Widzieliście już mój nowy vlog, w którym razem z @mastercardpoland robię niespodziankę swojej czytelniczce Ani? Dajcie znać, jak Wam się podoba 😘❤💋\nmacademiangirl Posted: Nov 11, 2017 6:31 PM (UTC)\n„Where’s Wally?”: wersja paryska 😁☺💋\n#tb #parismonamour #missparis\n‼Kochani, dziś wieczorem zapraszam do obejrzenia nowego vloga, w którym razem z @mastercardpoland robię niespodziankę swojej czytelniczce ✨⭐✌MUSICIE zobaczyć jej reakcję! 😍😅\nmacademiangirl Posted: Nov 10, 2017 6:09 PM (UTC)\nCaramel coat for all these perfect autumn days ✨🍂\n#ootd #weekendmood #autumnstyle\n‼Kochani, widzieliście już nowy post na blogu o urodowych trikach, które powinna znać każda kobieta na ziemi? Dajcie znać, czy znacie inne ✌\nmacademiangirl Posted: Nov 9, 2017 5:43 PM (UTC)\nmacademiangirl 2w ago\nWhen in doubt, dress up 💁🏻\n#ootd #classygirl #eveningmood\n‼Kochani, dziś na blogu nowy post o #BeautyHacks, które powinna znać każda kobieta 🙌💅🏻💋\nmacademiangirl Posted: Nov 8, 2017 7:11 PM (UTC)\nJa już planuję noworoczne postanowienia, a Wy? 😁😎\n@madamaco #madama #madamaco #plannermadamy #planning #newyearsresolutions\nmacademiangirl Posted: Nov 7, 2017 7:19 PM (UTC)\nInny Wymiar - kuchnia ...\nWidzieliście już na blogu moją nową stylizację w klimacie lat 2000.? ✨A która epoka w modzie najbardziej WAS inspiruje? Piszcie koniecznie, jestem ciekawa 😎\n#ootd #stylepost #2000s\n‼Pamiętajcie, że dziś o 22:00 w telewizji @lifetimepolska kolejny odcinek programu #KroloweSecondHandow, a wieczorem na blogu nowy post o tym, jak kupić płaszcz na lata, nie wydając przy tym fortuny! 👌💪\nmacademiangirl Posted: Nov 6, 2017 3:58 PM (UTC)\nWhen you get flowers that match your bag 💁🏻\n#matchymatchy #flowertrend #onmyway #happymonday\n‼ Kochani, na blogu czeka na Was post o najgorszych towarzyskich wpadkach 🙈Kto z Was już czytał? ❤\nmacademiangirl Posted: Nov 5, 2017 6:33 PM (UTC)\nPlan na niedzielę: wystroić się jak na spotkanie z księciem, a potem zostać w domu, żeby dokończyć serial 👉 zrealizowany 💁🏻😁✔Też tak macie? 😅 #adriatica #adriaticawatch #adriaticapolska #sundayfunday\nmacademiangirl Posted: Nov 4, 2017 4:08 PM (UTC)\n#2000s babe ✌Kto z Was pamięta trendy z tamtych lat? Co myślicie o ich powrocie do mody? 😁😻\n‼Dziś wieczorem na blogu czeka na Was nowy post ✨ Zajrzyjcie, jeśli jesteście ciekawi, co mam na sobie w tej stylizacji 🌟\n#stylepost #ootd #atumnmood\nmacademiangirl Posted: Nov 3, 2017 6:08 PM (UTC)\nBest #Storm moment in my life ✨😎A jak Wy bawiliście się na Halloween? Piszcie koniecznie ❤I pamiętajcie, że jutro od 16:00 czekam na Was w Centrum Handlowym Sosnowiec Plaza 🙏✌\n#halloween #tb #xmenteam\nTotal Posts 6,508


Fenyloketonuria – genetyczna choroba niemowląt » Moje Alergie - serwis dla alergików\nWiele z nas pewnie słyszało nazwę tej choroby, nic więcej na jej temat nie wiedząc. Fenyloketonuria to genetyczna choroba niemowląt, która może prowadzić do uszkodzeń mózgu. Co jeszcze warto o niej wiedzieć?\nFenyloketonuria u niemowląt\nKażde dziecko, zaraz po urodzeniu jest badane pod kątem choroby, jaka jest fenyloketonuria. Mutacja genu, zlokalizowanego w 12 chromosomie prowadzi do powstania choroby. Jednak potrzeba dwóch allelów, czyli wersji genu, by rozwinęło się schorzenie. W praktyce oznacza to, że oboje rodzice muszą być nosicielami choroby. Istotą schorzenia jest fenyloalanina, a w zasadzie jej nadmiar. Zbyt duża ilość fenyloalaniny we krwi dziecka, prowadzi do uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Efektem jest zaburzenie metaboliczne, czyli fenyloketonuria. Jako związek chemiczny, jest ona odpowiedzialna za budowę wielu białek i kodowanie struktury DNA. Noworodki bada się pod kątem choroby, a w przypadku jej stwierdzenia, stosuje się określone leczenie zapobiegawcze rozwojowi i objawom fenyloketonurii.\nGenetyczna choroba i jej objawy\nFenyloketonuria to rzadka choroba genetyczna. Objawy są jednak na tyle groźne, że bada się w Polsce każde, nowo narodzone dziecko. Wcześnie wykryta i właściwie leczona może nie dać żadnych objawów w przyszłości, stąd badania w pierwszych dniach życia malucha. Już po trzech dniach można wykonać badanie krwi pod kątem mutacji genów. W tym celu wykorzystuje się testy przesiewowe. Chorzy na fenyloketonurię, nie mają enzymu, odpowiedzialnego za rozkład białek, które są elementem diety. Przez zaburzenie genetyczne, fenyloalanina nie ulega rozkładowi na aminokwasy. Gromadząc się w organizmie dziecka, zaburza jego prawidłowy metabolizm. Fenyloalanina jest obecna zarówno w mleku matki, jak i pokarmie zastępczym. Nie jesteśmy w stanie uniknąć jej podawania dziecku. W związku z tym, chory organizm zostaje uszkodzony, co najbardziej odczuwa układ nerwowy i mózg. W rezultacie choroba objawami się licznymi zaburzeniami, padaczką, upośledzeniami psychicznymi i fizycznymi. Jednym z charakterystycznych oznak schorzenia jest mysi zapach moczu dziecka. Dzięki testom przesiewowym, stosowanym u wszystkich dzieci, od lat nie obserwuje się w Polsce zachorowań na fenyloketonurię. Nawet, jeśli zostanie wykryta na tak wczesnym etapie życia, odpowiednie leczenie zapewnia prawidłowy rozwój maluchowi.\nLeczenie w formie diety\nJak wspomnieliśmy, fenyloalanina jest składnikiem pożywienia. Nie istnieją środki farmakologiczne, które leczą fenyloketonurię. Jednak właściwa dieta, jest w stanie uregulować poziom związku oraz innych substancji, które są niezbędne dla rozwoju dziecka. Ogranicza się więc pokarmy, zawierające białko, uzupełniając dietę witaminami, minerałami i energią, niezbędną do funkcjonowania organizmu. Każdy organizm ma indywidualne potrzeby, dlatego leczniczą dietę ustala lekarz, uwzględniając wiek dziecka i stan jego zdrowia. Z diety wyklucza się ryby, mięso czy rośliny strączkowe, czyli główne źródła białka. W małej ilości podaje się owoce, warzywa, ryż czy produkty zbożowe. Dla zdrowia chorych na fenyloketonurię odpowiednie są zaś takie produkty jak miód i oleje. Na rynku dostępne są także specjalne preparaty, z obniżoną zawartością fenyloalaniny w składzie. Dieta powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza, tylko przy rzeczywistym stwierdzeniu choroby. Jej stosowanie jest gwarancją na prawidłowy rozwój i zdrową przyszłość dziecka, zarówno fizyczną jak i psychiczną.\nTAGI: badania białka choroba genetyczna choroba genetyczna niemowląy dieta dzieci dziecko fenyloalanina fenyloketonuria geny leczenie mutacje genu niemowląt rozkład białek testy przesiewowe\n« Narkotyki, papierosy i inne używki w kampaniach społecznych\nErytrytol zamiast tradycyjnego cukru »\nJak często prać ubrania?