13 stycznia 2021 21 czerwca 2021\nFakt, że drugoklasiści w całej swojej karierze szkolnej byli dłużej w domu niż w szkole, pogłębi różnice potencjałów, które dzieci wynoszą z domu. Edukacja wczesnoszkolna to właściwie ostatni moment, gdy można wyrównać szanse wynikające z tego, że jedni rodzice używają pięciuset słów, a inni pięciu czy dziesięciu tysięcy. Tyle że na odległość to prawie niewykonalne. Rozmowa z Justyną Suchecką.\nMichał Sutowski: „Kryzys zdrowotny wyostrzył strukturalne problemy polskiej oświaty”, to słowa badacza Pawła Marczewskiego, które przywołujesz w niedawnym artykule dla portalu TVN24.pl. To znaczy, że pandemia odsłoniła tylko to, co z polską szkołą i tak już było nie tak? Szkoła w pandemii to szkoła taka sama jak dotąd, tylko bardziej?\nJustyna Suchecka: Tak właśnie uważam. Niemal wszystko, co pisałam na temat oświaty od marca 2020 roku do teraz, nie różni się zbytnio od tego, co znajdziesz w moich tekstach z ostatniej dekady. Może tylko na inne rzeczy kładliśmy nacisk: kiedy dwa lata temu pisałam o wykorzystaniu sieci w szkole i np. o niewystarczających kompetencjach cyfrowych nauczycieli, to uważałam, że i tak z czasem nastąpi naturalna zmiana pokoleniowa, no i nie można wymagać cudów od przepracowanych 60-latków.\nJednym wnuki pokażą w końcu ten internet, a reszta i bez tego sobie dopracuje do emerytury? Nie ma sensu się spieszyć i dokształcać na siłę?\nTo raz. A dwa, że kiedy tematem był internet, to raczej omawialiśmy takie sprawy jak zaangażowanie młodzieży na Snapchacie, wykorzystywanie mediów społecznościowych do prowadzenia kampanii społecznych, względnie to, jak się ma czas spędzany dziennie przed komputerem do wyników w nauce. Mało jednak mówiliśmy o dostępności samych narzędzi: „cyfrowa szkoła” to było pytanie o to, kiedy rząd w końcu zbuduje Ogólnopolską Sieć Edukacyjną, czyli szybkie łącze dla każdej placówki. Notabene, do dziś nie zbudował.\nAż zaczęła się pandemia i okazało się, że to jest jednak problem, że nauczyciele nie mają sprzętu i nie potrafią z niego korzystać, a dzieci nie mają w domu stałych łączy.\nStarsi nauczyciele mają problem z obsługą, a początkujący zarabiają mniej niż 2100 złotych na rękę, jak zatem można oczekiwać od nich, że będą mieli dobry sprzęt? Zorientowaliśmy się, że nie potrafią prowadzić zdalnych lekcji – ale co to za niespodzianka, skoro nikt ich do tego nie szkolił?! No i wyostrzyły się problemy z budowaniem relacji z uczniami, z ocenianiem, ze zdrowiem psychicznym…\nCzyli pandemia nie przeniosła nas do nowego świata, wszystkie problemy, z którymi borykamy się teraz, towarzyszyły nam od dawna? Po prostu jakoś sobie wszyscy radzili?\nWeźmy taki przykład: w listopadzie premier ogłosił, że znowu jednak zamykamy szkołę. Pierwsza reakcja nauczycieli? „Jak my wystawimy oceny, jak mamy teraz robić sprawdziany?!”. A pierwsza reakcja rodziców? „Co zrobić, żeby moje dziecko dostało piątkę? I czemu ma być dalej oceniane z zachowania, skoro siedzi w domu?!”\nPrzychodzi nowe, więc kurczowo trzymamy się starych odruchów?\nJak najbardziej. Tradycyjnie też objawili się w sieci rodzice – co do których zastanawiam się, czy oni faktycznie mają dzieci – głoszący, że szkoła ma przygotowywać uczniów na to, że w życiu będzie ciężko. Dlatego nie widzą nic złego w tym, żeby dziesięciolatek miał pięć sprawdzianów w tygodniu. Kiedyś też tak było, mieszkaliśmy w jeziorze, na śniadanie matka kroiła wiatr i nikt nie narzekał.\nCzyli nic się w podejściu rodziców do szkoły nie zmieniło?\nMoże tyle, że wielu rodziców dostrzegło wreszcie to, co dla ekspertów od lat było oczywiste, a więc jak ciężko ich dzieci w szkole pracują. Dotąd widzieli, że jest strasznie dużo zadań domowych, co czasem rodziło reakcję – to czego oni was tam na lekcjach uczą? Teraz zrozumieli, że to jest cały kosmos wiedzy, który musi ogarnąć pan od geografii czy pani od historii.\nOdbierając w grudniu nagrodę Grand Press za teksty o uczniach, co w czasie pandemii wypadli z systemu, mówiłaś, że przeżyliśmy w ostatnich latach likwidację gimnazjów, reformy programowe, powrót sześciolatków do przedszkoli i strajk nauczycieli, ale szkoła „wprosiła się do domu” dopiero za sprawą pandemii. W tym sensie, że wcześniej to mało kogo interesowało. Dlaczego tak jest, skoro rzecz dotyczy 4,5 mln uczniów, a więc z rodzicami pewnie około 1/4 społeczeństwa? Wszystkie te turbulencje odczuwało na własnej skórze wiele milionów ludzi.\nBo ci, którzy mają najwięcej wpływów, najczęściej mają dzieci poza systemem publicznym. Bardzo nieliczni politycy decydujący o tych reformach posyłają dzieci do szkół państwowych, ministra Anna Zalewska miała dzieci już dorosłe, gdy wprowadzała reformę. W przypadku posłanek i posłów opozycji jest zresztą podobnie.\nJarosław Kaczyński w ogóle nie ma dzieci…\nA do tego programowo nienawidził gimnazjów, odkąd powstały, kultywując mit liceum, które w jego wyobrażeniu powinno być elitarne, jak za czasów jego młodości.\nTo politycy. Ale są jeszcze… obywatele?\nCi, którzy chodzą do mediów i najchętniej zabierają głos, a nieraz nawet animują ruchy społeczne na rzecz lepszej szkoły, mają zarazem poczucie – słuszne w ich wypadku, że szkoła po reformie jest wprawdzie zła, ale można od niej uciec. Bo są przecież szkoły niepubliczne.\nA ilu właściwie jest uczniów w prywatnych szkołach?\nPlacówek jest około 10 procent, a uczniów około 5 procent.\nCzyli górne pięć procent w drabinie dochodów społeczeństwa ma dzieci poza systemem publicznym?!\nNie tylko, bo to nie są tylko prywatne, elitarne placówki z maturą międzynarodową, tylko też wiele szkół społecznych charakterystycznych dla dużych i średnich miast. Tam szkoła niepubliczna nie kosztuje tak dużo pieniędzy, bo np. czesne w dobrej katolickiej szkole wynosi 350–400 złotych.\nTo znaczy, że program 500+ załatwił sporej części także niższej klasy średniej możliwość przesiadki?\nMożliwości, bo chęci były i tak. W badaniach pyta się rodziców, czy „gdybyś miał więcej pieniędzy, to posłałbyś dziecko do szkoły niepublicznej”, i zdecydowana większość odpowiada, że tak. Krótko mówiąc, ci, którzy mogliby wywierać presję na naprawę systemu publicznego – rodzice z większym kapitałem kulturowym, społecznym i materialnym – nie są od niego uzależnieni. Wiedzą, że i tak ich dzieci będą miały 12-osobową klasę i nauczycielkę, która je przygotuje do egzaminów. Ewentualnie, że zawsze mogą mieć.\nRozumiem, że rodzice tych dzieci ze szkół prywatnych, nawet jeśli to nie są zawsze najbogatsi, to w każdym razie często mają spory kapitał kulturowy i społeczny, bywają zaangażowani obywatelsko. Mogliby mieć na coś wpływ. I właśnie te kilka-, kilkanaście procent akurat nie jest zainteresowane walką o lepszą szkołę publiczną? A reszta?\nWśród tych, którzy nawet mieliby czas i środki i mogliby się w jakąś obywatelską akcję zaangażować, mamy dwa typy. Ci potencjalnie najbardziej zainteresowani nie musieli tego robić, bo uciekli przed konsekwencjami tych reform do sektora prywatnego. Druga potężna grupa to ci, którzy uważają, że i tak nic się nie da się zmienić, żyją sentymentem, że przecież kiedyś nie było tak źle w tych ośmioletnich podstawówkach, lub z jakichś powodów nie lubią nauczycieli. I nie rozumieją, że kiedy nauczyciele żądają zmian, to nie chodzi im tylko o wypłatę i liczbę godzin pracy, ale też o dobro dzieci.\nBo, jak wiadomo, nauczyciele śpią na pieniądzach, a do tego pracują 18 godzin w tygodniu.\nZapomniałeś dodać, że mają pół roku wakacji, licząc z feriami i rekolekcjami. Jeśli od 30 lat w mediach to powtarzamy, to w końcu ludzie zaczęli tak uważać. A szkoła jako „wspólna sprawa” nauczyciela z uczniem nie funkcjonuje w głowach większości, o rodzicu już nawet nie wspominając. I efekt jest taki, że największa manifestacja w obronie edukacji – przeciw likwidacji gimnazjów – która odbyła się jesienią 2016 roku w Warszawie, liczyła 50 tysięcy osób. W kraju 38-milionowym, gdzie jest 650 tysięcy nauczycieli! Związek Nauczycielstwa Polskiego zdołał zwieźć jakieś 30 tysięcy, dołączyło 20 tysięcy uczniów i rodziców…\nPodsumujmy: ludzi nie interesują problemy szkolnictwa, bo uważają je za wydumane, części obywateli reformy PiS się po prostu podobają, a ci, którzy widzą problemy i najwięcej mieliby do powiedzenia, są poza systemem?\nW zasadzie tak. Dodajmy, że „rodzice” nie równa się „wyborcy”: w sondażach poparcia dla reform PiS najbardziej sprzyjali im ci, co nie mają dzieci w wieku szkolnym. A do tego dochodzi problem bezradności i braku poczucia wpływu: no bo co można zrobić, kiedy 900 tysięcy podpisów z wnioskiem o referendum w sprawie gimnazjów, z poparciem kilku partii opozycyjnych, zostaje zmielone?\nDziałasz, ile możesz, ale potem oni i tak zrobią, co chcą?\nPotem już myślisz tylko o swoim dziecku i chcesz je posłać do prywatnej szkoły. Nie, edukacja nigdy nie była wspólną sprawą, która połączyłaby na dłużej różne grupy interesu. Bo choć strajk nauczycieli w 2019 roku dostał dużo fajnych głosów wsparcia, to jednak udało się przekonać mnóstwo Polek i Polaków – z wielkim udziałem mediów publicznych – że to jest gra o pieniądze, a nie o dzieci.\nAle nie wszyscy oglądają telewizję publiczną. Domyślam się, że za tym ograniczonym poparciem dla nauczycieli stały też różne resentymenty. A może po prostu obawa, że jak oni strajkują, to moje dziecko na tym straci najbardziej?\nTa narracja, że strajk zaszkodził dzieciom, okazała się bardzo nośna. Kolejni ministrowie edukacji wychodzący na konferencję powtarzają, że wyniki egzaminów, a także okrojenie wymagań są efektem nie tylko pandemii, ale też strajku nauczycieli, który według nich trwał aż miesiąc.\nA ile naprawdę?\nSprawdziłam, ile to było dni roboczych – biorąc pod uwagę, że nakładał się na Wielkanoc i egzaminy zewnętrzne, to przeciętnie trwał… osiem dni szkolnych. A w niektórych szkołach jeszcze mniej, bo jeśli mieliśmy w nich naraz ostatnich gimnazjalistów i ósmoklasistów, to strajk realnie trwał pięć dni. Tymczasem 12 marca ogłoszono, że z powodu pandemii zamykamy szkoły – bez edukacji zdalnej, która ruszyła teoretycznie od 25 marca. Teoretycznie, bo była nieprzygotowana.\nCzyli to zestawienie pandemii ze strajkiem pod względem „krzywd”, czy mówiąc bardziej neutralnie, strat dla dzieci jest nieuprawnione?\nOczywiście i nauczyciele regularnie w tej sprawie oponują, ale rodzice dalej uważają, że krzywda za sprawą strajku jest taka sama jak za sprawą pandemii.\nA potem dochodzą jeszcze artykuły prasowe o „straconym pokoleniu”. A co właściwie na ten temat sądzą sami uczniowie?\nSystemowo nie wiemy, bo nikt ich o to nie pyta. Polska szkoła nie jest po to, żeby pytać uczniów o zdanie, i to na żadnym etapie. Ankiety kuratoriów sporządzane na użytek ministra dotyczą tylko dyrektorów i nauczycieli, a istniejące badania nie są reprezentatywne.\nA co wiemy cząstkowo?\nZ moich rozmów z uczniami wynikają dwie główne opowieści. Jedni mówią, że „trudno, że jakoś to będzie i trzeba sobie poradzić, bo wszyscy mają ciężko”. Drudzy czują się porzuceni i rozgoryczeni: „kiedy był strajk, to mogli na nas liczyć, a teraz – to było przed maturą zeszłoroczną – kiedy jesteśmy zamknięci w domach i nie wiemy, co będzie, potrzebujemy, by ktoś zawalczył o nasze egzaminy, choćby o to, byśmy znali ich termin, to nikt nic nie robi. Wszyscy patrzą tylko na czubek własnego nosa”.\nJa wiem, że z odczuciami się nie polemizuje, ale czy to wrażenie „porzucenia” uczniów było w czasie pandemii uzasadnione? I czy rzeczywiście dbaliśmy wyłącznie o siebie samych i najbliższych? No bo jednak faktycznie „wszystkim było ciężko”, może prawie wszystkim…\nWedług mnie to dobrze oddaje ogólny problem związany z pandemią. Fajne były te wszystkie gesty solidarności, akcje typu „widzialna ręka”, zakupy dla seniorów, apele, by sobie pomagać, i zrzutki na pizzę dla medyków, ale to wszystko trwało parę tygodni. A potem każdy zaczął dbać o swój dom, o swoich najbliższych i o siebie. A już na pewno tej troski brakowało na poziomie systemowym, zwłaszcza w szkole.\nI czym to się objawiało?\nFundacja Dajemy Dzieciom Siłę pytała, jak dzieci czuły się wiosną, kiedy zostały zamknięte w domach. Z tych badań wynika jasno, że uczniom towarzyszył olbrzymi lęk, napięcie i niepokój co do przyszłości. Od września na dwa miesiące wróciliśmy do szkoły, ale systemowo nie wydarzyło się niemal nic, brakowało choćby gestów zrozumienia ze strony MEN, nie mówiąc o działaniach. Ostatnio całymi tygodniami nie mogliśmy się doprosić informacji, jaka logika stoi za pomysłem – szczęśliwie pod presją społeczną odwołanym – zakazu wychodzenia młodzieży z domu przed godziną 16.\nCzyli de facto przed zachodem słońca.\nSłyszeliśmy, że trudno będzie wtedy uniknąć zgromadzeń! I że owszem, że będzie ciężko, no ale musimy dbać o naszych seniorów! Tylko na miłość boską, dlaczego to miałoby się wykluczać?! Jakoś kiedy minister Czarnek odbywał swoje tournée po szkołach Lubelszczyzny, to ściągano na spotkania dzieci i dało się to tak zrobić, żeby wszystkie miały maseczki i zachowywały dystans. To chyba da się tak zorganizować ferie, żeby przez trzy tygodnie można było wychodzić na dwór, kiedy jest jeszcze jasno?\nJa często pytam ekspertki, z którymi rozmawiam o polityce publicznej w Polsce, czy w tym szaleństwie jest jakaś metoda. Do czego zmierza rząd i MEN przez takie, a nie inne traktowanie uczniów i nauczycieli w czasie pandemii? Na jakiej zasadzie się opiera? Z czego wynika zaskakiwanie dyrektorów, uczniów i nauczycieli decyzjami ogłaszanymi w piątek, a wchodzącymi w życie w poniedziałek? Czemu ma służyć niezgoda na samodzielne decydowanie o lekcjach zdalnych? Skąd zakazy wychodzenia na spacer?\nPodstawowa zasada – znów, nie nowa, tylko obowiązująca na długo przed pandemią, jest taka, że dzieci są tylko przedmiotem, a nie podmiotem naszych działań. Co jest jakoś szokujące w kraju, który wydał na świat Korczaka, cytaty z niego wypisuje się na ścianach szkolnych korytarzy, a politycy go cytują w Sejmie. Dla premiera i ministrów odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysem pandemicznym ważne jest, żeby się w tabelkach zgadzało, a nie to, jak się dzieci będą czuły. No bo co za problem, jak się dowiedzą w piątek, że nie idą w poniedziałek do szkoły?\nJak ktoś niedawno powiedział w telewizji: rządzą nami ludzie źli i podli, rozumiem. Ale nawet obojętność na uczucia młodzieży nie tłumaczy jeszcze, czemu się podejmuje decyzje problematyczne również dla dyrektorów i samorządowców. Także pisowscy samorządowcy mają kłopot.\nNo i co z tego? Przypomnijmy, że pod koniec wakacji Zakopane, które jest bardzo pisowskim samorządem, ogłosiło, że przez kolejne dwa tygodnie będzie prowadzić zdalną naukę. Ich powiat był strefą czerwoną, więc chcieli to potraktować na serio i nie otwierać szkół. Zdążyli nawet konferencję prasową w tej sprawie zrobić, po czym wyszedł minister edukacji i powiedział, że jak wszyscy, to wszyscy, macie otwierać. A przepisy, które ich do tego faktycznie zmusiły, podpisano tuż przed rozpoczęciem konferencji ministra.\nW kryzysowym czasie jeszcze wyraźniej niż dotąd widać, że szkoły nie są dla nas miejscem edukacji, lecz w pierwszej kolejności przechowalniami, a dyrekcja, nauczyciele i samorządy są kierownikami magazynów z dziećmi, a nie żadnymi wychowawcami. Owszem, kilkadziesiąt tysięcy dyrektorów szkół i przedszkoli się wkurzy, no ale to jest kilka promili elektoratu. A już czego chcą rodzice, to naprawdę trudno rozeznać.\nBo nie wszyscy chcieli, żeby dzieci zostały w domach, część wolałaby je raczej puścić do szkół. I na obronę rządu można by powiedzieć, że nauczanie zdalne czy stacjonarne to tragiczny wybór: między funkcjonowaniem gospodarki, jakością nauczania i samopoczuciem dzieci a zdrowiem publicznym. No i można też użyć argumentu, że przecież kiedy rodzice pracują, to zdalne uczenie rodzi duży problem. Także dla ochrony zdrowia, w której zaczyna brakować pracownic i pracowników…\nAle ja wcale nie twierdzę, że sama decyzja o nauczaniu zdalnym to błąd, tak samo jak nie mam pretensji do rządu o zamknięcie szkół wczesną wiosną. Nie podobało mi się co innego. Po pierwsze, że nie było planu na te trzy miesiące od marca do czerwca. Po drugie, że prawo z konferencji prasowej w piątek działało w poniedziałek, przez co szkoły miały weekend na przygotowanie się do nowych rozwiązań. Po trzecie, że kiedy już skończył się rok szkolny w okolicach 20 czerwca i wiedzieliśmy, że we wrześniu trzeba będzie wrócić do szkoły – wtedy nie działo się nic!\nNajpierw minister Piontkowski robi Andrzejowi Dudzie kampanię na Podlasiu. Nie przypadkiem konferencje MEN w poniedziałki odbywały się zawsze z okolic Białegostoku, bo szef resortu przedłużał sobie weekend, kiedy szeregowi urzędnicy praktycznie nie widzieli go na oczy. Po czym przychodzi wrzesień i ten sam minister już wie, że nic nie zrobił, by przygotować szkoły na powrót 4,5 mln uczniów. Choć eksperci bez względu na poglądy i praktyka innych państw Europy podpowiadały, że trzeba to przeprowadzić przy silnym reżimie sanitarnym i dużej elastyczności.\nMinister mówi: elastyczność? Nie, to sanepid ma decydować, czy szkoła będzie otwarta, czy zamknięta. A do sanepidu nie można się dodzwonić…\nNo dobrze, ale czy to naprawdę tak wiele by zmieniło, gdyby same szkoły mogły decydować? Dyrektorzy uczyniliby cud?\nJa nie mówię o jakichś hipotetycznych rozwiązaniach − wielu dyrektorów szkół już w lipcu miało przygotowane rozwiązania. Na przykład: w pierwszym tygodniu przychodzą parzyste numery w dzienniku, w drugim nieparzyste – żeby rozgęścić klasy. WF skumulujemy do jednego dnia i zorganizujemy wycieczkę w góry. Przenosimy zajęcia, łączymy je w bloki, szyjemy rozwiązania na miarę naszej szkoły, bo inne zadziałają w placówkach na dwustu, a inne przy 2 tysiącach uczniów. Ci ludzie pracowali całe wakacje, po czym w końcu sierpnia usłyszeli: sorry, Winnetou, ja wiem lepiej. A właściwie to sanepid.\nAle przez to minister wziął na siebie odpowiedzialność. Odpowiada ten, kto decyduje.\nNie, bo równocześnie idzie przekaz w mediach publicznych, że o zamykaniu szkół decydują samorządy, co było zupełną nieprawdą. Po prostu mieliśmy niewielką część szkół zamykanych na podstawie decyzji sanepidu, tylko czasem na podstawie tzw. dni dyrektorskich, kiedy zdesperowani dyrektorzy zamykali szkoły przy pierwszych zachorowaniach, nie mogąc się doczekać decyzji sanepidu.\nA gdyby dyrektorzy decydowali? Co by to zmieniło?\nŻe zamyka się lub otwiera konkretne szkoły? A nie wszystkie hurtowo? Wówczas moglibyśmy np. ograniczyć mobilność, bo nie jeździłoby do szkół 4,5 miliona uczniów, tylko mniej. Z kolei w małych podstawówkach, gdzie jest pięćdziesiątka uczniów, wszyscy nadal by do nich chodzili, bo przecież w niektórych gminach niemal nie było koronawirusa. Z kolei na Górnym Śląsku pokrycie powiatów kolorami, jako różnych stref zagrożenia, nie uwzględniało tego, że dzieci jeżdżą do szkół między miastami.\nCzyli jesteś za dopasowywaniem rozwiązań do warunków lokalnych zamiast centralizowania decyzji?\nTak, bo wielości różnych problemów nie da się rozwiązywać jednym topornym zarządzeniem przyciętym do jakiejś wyobrażonej średniej. To fantazja, że wówczas łatwiej zapanujemy nad chaosem. Jak się wszyscy zamkną albo wszyscy otworzą, wszyscy będą pracować zdalnie albo wszyscy w szkole. Nauczyciele nie pracują w tych samych warunkach, szkoły mają różną sytuację epidemiczną…\nJakiś przykład? Skala epidemii to jasne, ale co z tymi warunkami pracy?\nPamiętam, że na jednej konferencji prasowej, kiedy już minister nie odpowiadał bezpośrednio, tylko nagrywał odpowiedzi wideo na pytania – notabene, żaden inny resort nie wpadł na takie rozwiązanie – na pytanie o nauczycieli pracujących w kilku szkołach naraz…\nJakieś 10 procent wszystkich. No więc minister Piontkowski stwierdził, że to nie jest problem, bo przecież jak jedna szkoła zostanie zamknięta, to już mają jedną mniej do dojazdu.\nTylko nie na temat, bo sedno mojego pytania dotyczyło nie tego, czy nauczyciele będą mieli jak dojechać – choć w niektórych „czerwonych” strefach mogło nie być transportu – tylko że jak nauczyciel uczy chemii w pięciu szkołach i się zarazi, to sparaliżuje system. To nie był wydumany problem, bo na Podlasiu właśnie chemiczka „zamknęła” w ten sposób sześć szkół.\nRaz, że nie wiadomo, czy kwarantanna jednej klasy lub całej szkoły spowodowana chorobą nauczyciela automatycznie nakazuje kwarantannę pozostałych. A czy nauczyciel, który sam trafi na kwarantannę, może uczyć? Powiedzmy, że jest podejrzenie wirusa, bo miał kontakt z chorym, ale nie ma objawów. Jest sprawny, chciałby pracować. Mógłby uczyć zdalnie tej swojej geografii w trzech szkołach, zamiast iść na zwolnienie na dwa tygodnie, co zmusza dyrekcję do szukania zastępstw. Ale system nie przewiduje takiej możliwości – albo się zamykasz, albo otwierasz.\nCo „hybrydowo”? Można było wysyłać całe klasy na uczenie zdalne – zanim nie zamknęliśmy szkół w całości, ale już nie nauczycieli! I w efekcie masz sytuację jak w Warszawie, gdzie w szkole nikt nie był formalnie chory, ale nauczyciele uczący też w dwóch innych byli na kwarantannie w tej innej.\nI nie mogli uczyć zdalnie, z domu, bo nie wolno?\nW efekcie były klasy, które przez dwa miesiące nie miały np. biologii. A naprawdę dałoby się to zorganizować, bo jest internet i można uczniom panią od biologii wyświetlić z rzutnika. Zwłaszcza że lekcja biologii to i tak głównie wykład. Ale prawo na to nie pozwalało, więc trzeba było szukać z łapanki zastępstwa, które prowadziła katechetka lub polonistka.\nA do tego część nauczycieli jest w grupie ryzyka, więc w zasadzie powinni uczyć zdalnie.\nTak, są po prostu starzy. Zaraz będą jak pielęgniarki, ze średnią wieku w zawodzie bliską wieku emerytalnego. A w szkołach zawodowych to już jest zupełny dramat, bo uczą tam ludzie po siedemdziesiątce.\nSkoro są w grupie ryzyka i mają prawo do emerytury…\nTak, jak nie chcą, niech idą na emeryturę. Coś podobnego powiedziała wiceminister Marzena Machałek. Tyle że oni pracują nie dla tych kokosów na koniec miesiąca, tylko ich dyrektor wybłagał o jeszcze jeden rok, bo nie będzie komu uczyć mechaników czy fryzjerów.\nAle czasem scentralizowany system może być efektywny, zwłaszcza w czasie ostrego kryzysu. Z epidemią ospy we Wrocławiu w 1963 roku ówczesne – bardzo scentralizowane – państwo poradziło sobie dobrze; w latach 80. płyn Lugola też podano natychmiast. Nawet zamordyści potrafią czasem podejmować racjonalne decyzje.\nI taką racjonalną decyzją było zamknięcie szkół w marcu, podobnie jak cały twardy lockdown, bo nasza ochrona zdrowia nie była gotowa na przyjęcie naraz dodatkowych tysięcy chorych. Ręczne sterowanie i centralizacja zaczęły rodzić kłopoty później, gdy wiązały się tak naprawdę z zaniechaniem działania.\nBo co, kampania wyborcza wszystko przesłoniła?\nTak. A potem urlop szefa MEN-u, a potem jeszcze rekonstrukcja rządu. Ministerstwo najpierw zajmowało się ideologią LGBT, a potem minister Piontkowski już nic nie robił, bo wiedział, że i tak za chwilę przestanie być ministrem. I w końcu został wiceministrem u jakiegoś posła z Lublina, który nigdy nie zajmował się edukacją i ani jednej interpelacji w tym temacie nie złożył. Dlatego nic się nie działo.\nByły wielkie hasła o szkoleniach dla nauczycieli – ktoś je widział? Jedyne, co się udało, acz nie za sprawą MEN, tylko Ministerstwa Cyfryzacji i pieniędzy unijnych, to zakup sprzętu. Faktycznie zakupiono całe tony laptopów i tabletów za setki milionów złotych. Okazało się, że można to zrobić szybko – najpierw kupujesz, a potem się rozliczasz. I ten sprzęt rzeczywiście trafił do szkół, jest wypożyczany nauczycielom i uczniom, dzięki czemu załatał jakoś tę biedę sprzętową – moja rodzinna Witnica w lubuskim dostała ponad 100 tysięcy złotych, co jest naprawdę sporą sumą na małą gminę.\nNa początku naszej rozmowy mówiłaś, że braki sprzętowe to był najpilniejszy problem. Temu się udało zaradzić?\nW zasadzie tak, najistotniejsze były sprzęt i łącza, no bo nie znajdziesz dzieci poza szkołą, nie mówiąc o skutecznym uczeniu ich, jak nie mają komputera i dostępu do sieci. I do czerwca ten akurat temat, tzn. sprzętu, udało się załatwić. Większość samorządów skorzystała dobrze z tej pomocy, wystarczyło dla wszystkich. Część nauczycieli zamiast z własnego domu mogła uczyć zdalnie ze szkół. Ale to właściwie koniec pozytywnych przykładów.\nNauczyciele dostali po pięć stów. Mało?\nZa mało i za późno. Mogli je otrzymać tylko między wrześniem a grudniem, a większość kupowała sprzęt już wiosną. I czemu akurat 500 złotych, poza tym, że pasuje do kolejnego „plus”? Z badań ZNP wynika, że prawie jedna trzecia nauczycieli wydała ponad 2 tysiące złotych na internet i narzędzia do zdalnej edukacji.\nNiemniej kłopotom sprzętowym, jak mówisz, jakoś zaradzono, może dlatego, że zabrał się za nie inny resort. Pisałaś jednak artykuły o uczniach „zgubionych” przez system, czyli takich, których po zamknięciu szkół nie dało się odnaleźć, nie można było się z nimi skontaktować lub nie uczestniczyli w zajęciach zdalnych. Kto za to odpowiada, że było ich tak wielu?\nTo jest problem relacji między politykami a obywatelami. Pytaliśmy w kwietniu 2020 roku ministra o to, co z faktem, że sześciuset uczniów w Warszawie i trzystu w Poznaniu nie udało się namierzyć – bo ilu łącznie, to nie wiemy, bo nie wszystkie samorządy zbierały takie dane. Wiemy tylko, że niemal każdy nauczyciel ma jakieś dziecko w klasie, do którego nie może się dodzwonić albo które się loguje w systemie, ale nie bierze udziału w lekcjach. I na to usłyszeliśmy, że leniwi uczniowie byli zawsze, a minister nie jest od chodzenia po domach i namawiania dzieci do nauki. To chyba znaczy tyle, co: moje dziecko się uczy, a twoje nie?!\nNo ale minister nie jest od chodzenia po domach…\nJa nie oczekuję cudów, ale tego, żeby chociaż poudawał, że mu zależy na słabszych. Żeby powiedział obywatelom, że mamy taki problem, że się martwimy o dzieci! Że tak samo, jak „musimy walczyć o każdego seniora”, który jest zagrożony chorobą, tak też musimy dbać o każde dziecko potencjalnie zagrożone czymś, co będzie miało równie dalekosiężne skutki jak koronawirus. Tymczasem reakcje były kuriozalne, podobnie jak wypowiedź Rzecznika, uwaga! Praw Dziecka, który w audycji radiowej Roberta Mazurka na pytanie o tych zagubionych powiedział, że… czytał tekst redaktor Sucheckiej o zaniedbanych dzieciach.\nTo źle, że cię urzędnik państwowy czyta?\nFantastycznie, bardzo mnie to cieszy i mi pochlebia, tyle że to był grudzień 2020 roku, a ja oraz inni dziennikarze pisaliśmy o tym już w kwietniu. A Rzecznik Praw Dziecka o problemie systemowym w swojej działce nie powinien dowiadywać się z prasy.\nNo dobrze, a może komuś zrobiło się w tej pandemii lepiej, a nie gorzej? Może ta sytuacja ma jakieś zalety? Serio pytam.\nSą uczniowie, którzy mają różne deficyty uwagi w klasie, są nieśmiali lub mają złe relacje w grupie rówieśniczej – i wielu z nich faktycznie skorzystało, np. chętniej się zgłaszają online, niż to było w szkole. Nie mogę jednak oczywiście powiedzieć, że wszystkie dzieci w spektrum autyzmu mają teraz lepiej albo że jakiś typ deficytu dało się przez przejście na tryb zdalny rozwiązać – bardzo wiele zależy tu od postawy nauczycieli. Nie wiemy też, jak jest naprawdę z przemocą rówieśniczą, bo trudno stwierdzić, czy ona naturalnie zanikła…\nCzy tylko zniknęła z pola widzenia nauczyciela?\nTak. Ale jeszcze mówiąc o zaletach: prowadziłam sporo lekcji zdalnych i myślę, że to jedna z fajniejszych rzeczy, które teraz stały się możliwe. Można zaprosić na lekcję geografii archeologa podwodnego, a na biologię nauczycielkę technikum gastronomicznego, która opowie, co jeść, żeby lepiej zapamiętywać. Albo pisarkę, albo aktorkę – także w szkołach położonych pośrodku niczego, gdzie nikt nigdy nie przyjeżdża.\nA czego ty się dowiedziałaś z tych lekcji?\nNa przykład w czerwcu, w jednej z częstochowskich szkół usłyszałam od uczniów siódmej klasy, głównie od dziewczyn – i to przy nauczycielce, że wcale nie chcą wracać do normalnej klasy, że wreszcie mają czas rozwijać swoje pasje, że mogą sobie lekcje zdalne dopasować do potrzeb. I że to dobrze, że nie trzeba się zastanawiać pół godziny, w co się ubierzesz, żeby się nikt nie przypieprzył, że masz stare trampki, brzydką bluzę czy za krótkie spodnie.\nNauczycielka z mojego liceum opowiadała mi pod koniec zeszłego roku, że w zasadzie wszyscy są zadowoleni: wstajemy godzinę później, każdy sobie kawę zdąży zrobić, problem sprzętowy został załatwiony, informatyk szkolny zrobił dobrą platformę… Ale rozumiem, że to mimo wszystko jest mniejszościowa sytuacja?\nNaukę zdalną chwalą sobie ci, dla których problemem był stres szkolny, ewentualnie mierzyli się z „obiektywnymi” uciążliwościami w rodzaju dojazdów i koniecznością wstawania o jakiejś barbarzyńskiej porze. Najmniej zastrzeżeń do zdalnej edukacji mieli ci, którzy dobrze sobie radzili również w układzie tradycyjnym. Ale znów, to jest kwestia dobrze ułożonych relacji w szkole.\nJeśli szkoła generalnie troszczy się o uczniów, to łatwo rozwiązać problem braku kilku komputerów. Jeśli nie wstydzisz się powiedzieć nauczycielowi, że masz stany lękowe lub że dzielisz pokój z młodszym bratem, to niewłączanie kamery nie będzie budziło oporów nauczyciela. A jeśli w szkole coś nie działało, to w pandemii nie będzie działać tym bardziej.\nI w domu tak samo. Jak ktoś ma ciasne mieszkanie i wszyscy sobie wchodzą w nim na głowę, to w czasie pandemii wchodzą sobie o tę parę godzin dłużej.\nOczywiście, a dzieci rodziców, którzy uważają, że czytanie i pisanie to taka umiejętność, co sama przychodzi z wiekiem – są tacy – po kilku miesiącach nauki zdalnej wracały do szkoły, znów nie potrafiąc trzymać długopisu. Fakt, że drugoklasiści w całej swojej karierze szkolnej byli dłużej w domu niż w szkole, tylko pogłębi różnice potencjałów, które dzieci wynoszą z domu. Edukacja wczesnoszkolna to właściwie ostatni moment, gdy można wyrównać szanse wynikające z tego, że jedni rodzice używają pięciuset słów, a inni pięciu czy dziesięciu tysięcy. Tyle że na odległość to prawie niewykonalne.\nA którego typu problemy – klasowe, względnie socjalne, czy te związane z różnorodnością potrzeb w szkole − są według ciebie większym wyzwaniem?\nKlasowe problemy są chyba mimo wszystko łatwiejsze do zdiagnozowania i rozwiązania w szkole, także narzędziami ogólnymi, dla wszystkich. Wprowadzasz zajęcia wyrównawcze z różnych przedmiotów, dopłacasz dziecku do laptopa czy internetu, organizujesz posiłki w szkole – to kwestia przeznaczenia odpowiednich środków. Ale jeśli nie widzisz, że szkoła to nie są klocki Lego złożone z identycznych elementów, zakładasz, że jakoś to będzie – to problemów wynikających z nierówności nigdy nie rozwiążesz. I w efekcie mamy co najmniej do połowy stycznia zamknięte szkoły i moim zdaniem część dzieci do szkół nie wróci już do końca roku. A im młodsze klasy, tym większa strata.\nZanim „co dalej”, to zapytam: a jak wyjaśnić to, że nauczyciele w grupie pierwszej mogą się nie doczekać szczepień nawet do końca roku szkolnego – bo to chyba zasugerował minister Dworczyk, mówiąc, że nie widzi problemu w niezaszczepieniu ich do końca pierwszego kwartału? Przecież to by rozwiązało choćby część problemów, o których mówiłaś…\nDzisiaj usłyszałam od Marka Pleśniara, prezesa Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadry Kierowniczej Oświaty, że jeśli wierzymy rządowi w statystyki na temat szczepień, to wystarczyłoby trzy i pół dnia, żeby zaszczepić wszystkich nauczycieli wczesnoszkolnych i szkolnych – to jest jakieś 140 tysięcy osób.\nMy na razie robimy testy dla chętnych 165 tysięcy, choć według zapowiedzi uczący w klasach 1–3 mają za chwilę wrócić do szkoły. Należy więc sobie zadać pytanie: co jest realnym działaniem, a co propagandowym symulowaniem troski.\nNo to co będzie dalej? Tragedia, komedia? Będzie pandemiczny happy end? Jest światło w tunelu?\nDo czerwca nie należy się spodziewać żadnych fajerwerków. Potem przyjdzie rok szkolny 2021/2022 i okaże się, że do egzaminów zewnętrznych musi podejść kolejny milion uczniów – 350 tysięcy w ósmych klasach, 250 tysięcy maturzystów plus uczniowie zawodówek. I oni będą zdawać je tak, jakby pandemia nigdy się nie wydarzyła.\nPrzecież minister okroił podstawy programowe…\nNieprawda, minister okroił wymagania egzaminacyjne, a to jest zupełnie inna para kaloszy. Młodzieży podchodzącej do tych okrojonych egzaminów nikt nie zwolnił z tego, by nauczyć się materiału, który wypadnie z egzaminu.\nJak oni pójdą do pierwszej klasy liceum, to nadal będą od nich wymagane te działy z matmy, których nie przerobili. A jak obecna druga liceum pójdzie do maturalnej, to będzie musiała zdać na maturze np. te bryły, które ich koleżankom i kolegom z matury 2021 wyrzucono. A przecież to będą dzieci, które dwa lata temu miały strajk nauczycieli.\nUstaliliśmy, że trwał tylko osiem dni.\nDobrze, ale było stresująco i nie do końca normalnie. Potem oni poszli do drugiej klasy, gdzie te zaległe dni pewnie nadrobili, po czym dociągnęli do marca i zaczęła się pandemia. Potem nie uczyli się do czerwca normalnie, we wrześniu wrócili do szkoły na dwa miesiące, i to też nie wszyscy, bo akurat licea były hybrydowo wyłączane dość często.\nZa to mają czteroletnie liceum.\nŻeby było śmieszniej, akurat w przyszłym roku zdają maturę jeszcze ci z trzyletnich, którzy teraz mają szansę nie wrócić do szkoły do końca czerwca. Wszyscy wiedzą, że nikt się nie uczy normalnie. Bo nawet jakby robił lekcje zdalnie jeden do jednego, to one trwają 30 minut, a nie 45. Wszyscy tracą jakiś materiał. W tym roku interwencyjnie ograniczamy zakres egzaminów, ale wyobrażam sobie, że w CKE już płaczą na myśl o maturze 2022. To będzie jakaś masakra. Jak to nie wywoła masowego wzburzenia społecznego, to znaczy, że naprawdę nic w tym kraju w edukacji publicznej nie da się zrobić.\nAle jak ma się dać, jakie wzburzenie? Przecież mi błyskotliwie wytłumaczyłaś, że ludzie radzą sobie z kryzysami oświaty prywatnie i że to jest w sumie racjonalne. Nie będziesz się kłócić z ministrem, bo to bez sensu i nic nie da. Zapłacisz za korepetycje, jak cię nie stać na szkołę prywatną, weźmiesz leki uspokajające i przeczekasz, aż dziecko zda maturę. Jakoś to będzie. Ewentualnie może przy urnie wyborczej sobie przypomnisz, że ten PiS to jednak… niekoniecznie.\nWybory są za trzy lata, więc to też niekoniecznie.\nŻeby nie było tak tragicznie, to zapytam cię o inną drogę wyjścia niż polityczna rewolta. Bo mam wrażenie, że ty w swoim pisaniu robisz jakby dwa projekty naraz. Jeden to krytyka systemu z jego wnętrza, tzn. nie mówisz, żeby wywrócić wszystko do góry nogami, tylko że partia, no dobra, władza powinna zrobić to czy tamto, żeby było lepiej. I to są twoje teksty z TVN24.pl i wcześniej z „Wyborczej”. A potem piszesz książkę Young Power, która jest skierowana do dzieci i może ich rodziców, która mówi, że nawet w tym beznadziejnym systemie warto sobie wyrąbać jakąś niszę. Nie grać według jego reguł, tylko realizować pasje. Szukać sobie podobnych i sobie pomagać. Tak jakbyś była w tygodniku „Polityka” za Rakowskiego – i w KOR-ze naraz.\nNie będę się bronić przed takim podsumowaniem – bardzo lubię narzekać na system i chętnie bym napisała książkę o tym, dlaczego nie działa i kiedy mógłby. Ale nie wpadłam jeszcze na chwytliwy tytuł, który przekonałby rodziców, żeby zechcieli te swoje dzieci ratować systemowo…\nKsiążki inspirujące historiami osobistego sukcesu w ogóle sprzedają się lepiej.\nTo na pewno, ale też Rafał Czech, redaktor ze Znaku, zauważył w moim pisaniu coś, na co sama nie zwróciłam uwagi. Otóż wychwycił, że jak już jestem zmęczona przekazem pt. „Zalewska, siadaj, pała!”, to znajduję olimpijczyka z matematyki albo jakąś Zosię, młodą astronomkę, i piszę historie ku pokrzepieniu serc.\nO młodych zdolnych, którym się udało.\nPierwotny pomysł był wręcz taki, żeby książka nazywała się Geniusze. Ale ja nie chciałam ani opisywać historii onieśmielających, o ludziach z potencjałem jeden na milion, ani tym bardziej pokazywać dzieciaków zawdzięczających sukces czynnikom typu profesorskie wykształcenie rodziców, prywatna szkoła czy obozy językowe na innych kontynentach. Chciałam pokazać dzieciaki, które robią różne fajne rzeczy wbrew systemowi lub obok niego, nawet jak nie są z wielkiego miasta, nie mają zamożnej rodziny i jeszcze mają dwóję z fizyki. Choć rzeczywiście większość z nich miała naprawdę fajnych, wspierających rodziców.\nTo chyba jest prawdziwa bariera wejścia. Tak samo, jak możesz przetrwać tę pandemię, kiedy twój dom cię choćby emocjonalnie wspiera, tak samo te „różne fajne rzeczy”, czyli blogowanie, hip-hop, aktywizm lokalny albo i poważne eksperymenty naukowe, są dostępne, pod warunkiem że masz ten kapitał wsparcia od rodziców, nawet jeśli oni nie są zamożni ani świetnie wykształceni.\nNie wszyscy moi bohaterowie to mieli, choć nie zawsze wynika to z książki. Nie o wszystkim napisałam, mając świadomość, że kiedy 15-latek opowiada ci całą swoją historię, to niektórych słów – np. na temat własnych rodziców – mógłby potem żałować. I dlatego obraz domów rodzinnych moich rozmówców jest bardziej optymistyczny niż w rzeczywistości. Pisząc, że ktoś nie zna swojego ojca czy że o jego pasji matka mówi, żeby się głupotami nie zajmował, zrobiłabym pewnie książkę lepszą reportersko – ale czasem wolałam użyć eufemizmu.\nBo mnie się twoje historie o tym, że jak się ma chęci i głowę na karku, to „jednak można”, podobają i wydają wiarygodne – szukam jednak warunków minimum. Możesz nie mieć w domu tysiąca książek i ojca lekarza, ale chyba dom jakoś wspierać cię musi. Sprzyjać twoim aspiracjom, nawet jeśli są nie ze świata twoich rodziców.\nMusi być jakiś dorosły, to prawda, ale czasem jest to nauczyciel, trener, katecheta… Na spotkaniach autorskich zdałam sobie sprawę, gdy ktoś pytał o takie sprawy, np. o staż dziennikarski jednej z moich bohaterek Zuzi Kufel w „New York Timesie”.\n„Kim są twoi starzy, że było cię stać, by pojechać do Nowego Jorku?”\nA to pytanie pewnie nie padłoby, gdybym napisała, że na ten wyjazd Zuzia odkładała stypendia przez kilka lat. Może gdybym pisała dla dorosłych, a nie dla 12-latków, byłoby tam więcej kontekstu społecznego, skupiałam się jednak na tym, by opowieści były przystępne. Dołożyłam też starań, żeby wśród tych 31 bohaterów było po równo dziewczyn i chłopaków, ale też dużo ludzi z małych miejscowości. To nie zawsze widać, bo np. Julka, Mateusz i Kalina, którzy budują reaktor do oczyszczania wody z leków, jako swoje miasto podali Toruń.\nNo to nie jest wieś popegeerowska.\nTyle że oni tam chodzą do liceum, a naprawdę są z Działdowa, miasta powiatowego z 20 tysiącami mieszkańców w województwie warmińsko-mazurskim! Wśród bohaterów książki jest dziewczyna z mniejszości romskiej. Tylko dwójka z opisanych przeze mnie dzieci chodzi do szkół niepublicznych.\nA kto stał najniżej… klasowo? Kto miał według ciebie najtrudniej?\nDziewczyna, która jest z wioski na granicy Dolnego Śląska i Lubuskiego. To był właśnie dom, gdzie ona słyszała: a po co ty to w ogóle robisz? Inna sprawa, że w wielu przypadkach pasja moich bohaterek nie wymaga pieniędzy, tylko raczej dobrego słowa od rodziców. Majka, blogerka książkowa, pochodzi z rodziny nieprzesadnie zamożnej, ale co roku jeżdżącej na Targi Książki. Owszem, są też rodziny, które finansowo stoją naprawdę nieźle, bo np. ojciec jest marynarzem, ale tam z kolei inne rzeczy, nieopisane w książce, są źródłem trudności.\nGdybym szukał projektu „dobrego społeczeństwa”, jaki stoi za Young Power, to jest to takie cywilizowane społeczeństwo liberalne, w którym awans społeczny jest możliwy dzięki mechanizmom szkoły publicznej, która zmniejsza nierówności i daje szanse rozwoju. Dzisiejsza szkoła rzadko daje takie możliwości.\nI dlatego właśnie przez lata broniłam gimnazjów, bo mieliśmy tam najlepiej wykształconych i stosunkowo młodych nauczycieli. One nie pogłębiały różnic edukacyjnych i jakoś trzymały je w ryzach. Pamiętam szok poznawczy, jaki przeżyłam, kiedy sama trafiłam do gimnazjum w 13-tysięcznej gminie, razem z dzieciakami z okolicznych miejscowości. Jaki wielki był rozstrzał naszych możliwości. Teraz takie dzieci nie będą mogły korzystać z lepszej szkoły po sześciu latach i tym bardziej nie będą miały potem szans na dobre liceum.\nAle już to wiemy?\nBadania pokazywały wyraźnie, że gimnazja spłaszczały różnice, ciągnęły ludzi w górę, zwłaszcza tych, którzy trafiali do nich ze słabszych podstawówek. Sprawdziłam, co się dzieje w mojej gminie ze znów ośmioletnimi wiejskimi podstawówkami.\nPo reformie dzieciaki mają wyniki egzaminów na poziomie pierwszej i drugiej staniny, a więc dolnych 10 proc. rozkładu. I do nich już nikt ręki nie wyciągnie, bo jak niby ma to zrobić nauczycielka chemii czy geografii, która zamiast w jednym gimnazjum pracuje w sześciu szkołach podstawowych?\nPisałaś te teksty, jak mówisz, „ku pokrzepieniu serc”, ale książką chcesz pokazać, dokąd system ma zmierzać? Czy raczej chcesz czytelniczkom powiedzieć, że zmienić mogą swój los, ale cały świat to niekoniecznie?\nZ Young Power w ciągu tamtego roku wydarzyło się coś, czego się nie spodziewałam i co daje mi nadzieję, że ta książka jakoś wpłynie na szkołę jako całość. Bo ja myślałam, że to będzie typowa książka, którą rodzice kupią swoim 10–12-letnim dzieciom, może też sami przeczytają. A jak nie mają za dużo pieniędzy, to pożyczą z biblioteki, i że to będą takie historie motywujące czy zachęcające. Tymczasem ku mojemu zaskoczeniu ona trafiła do bardzo wielu nauczycieli.\nBo w czasie strajku w 2019 roku to z twoich tekstów się dowiadywali, co będzie dalej?\nMam pewną rozpoznawalność i zaufanie w tej grupie zawodowej, chyba już wpuszczono mnie do pokoju nauczycielskiego. Może dlatego, że jakoś wychodzi mi rozmawianie z młodymi ludźmi i często o nich piszę, a nie tylko o systemie i ministrze? Jedna nauczycielka na podstawie Young Power poprosiła uczniów o prezentacje na temat „jak mogą zmienić świat”; inna dała im do przeczytania rozdział o Idze Świątek, a potem robiła z nimi zajęcia o zdrowiu psychicznym, bo tam wątek psychologii sportu jest akurat bardzo ważny. Jest więc szansa na to, że książka nie zadziałała tylko na jednostki, ale może całe klasy?\nCzyli co, chcesz zmienić szkołę od dołu, wpłynąć na uczniów i nauczycieli, skoro na ministra edukacji narodowej niespecjalnie możesz? W końcu piszesz do wrogiego temu rządowi elektoratu.\nJa bym chciała, żeby wszyscy mieli te same szanse co ja – czyli dobre liceum publiczne ze świetnymi nauczycielami, do którego będą się mogli dostać po swojej podstawówce. Ja miałam bardzo dużo szczęścia, bo nikt mi nie powiedział, że się nie da i że czegoś nie mogę, bo jestem z miasteczka pod Gorzowem Wielkopolskim.\nTak, tylko ty nie byłaś przeciętną uczennicą.\nAle też patrzę na znajomych z Witnicy, którzy chodzili do tego samego gimnazjum. I jedna moja kumpela jest weterynarką, ktoś jest biotechnologiem, a oni byli z takich samych domów jak ja, gdzie nikt nie miał wyższego wykształcenia, a na półkach były ewentualnie atlasy przyrodnicze oraz W pustyni i w puszczy. Dlatego wierzę w świat równych szans i że on jest także w Polsce możliwy.\nPrzecież sama mówiłaś, że dbamy o dzieci, ale raczej o te własne. Ministrowie Piontkowski z Zalewską to czubek piramidy problemów.\nMimo to wierzę, że może być lepiej, bo czasem nawet indywidualne historie zmieniają system. Moi bohaterowie z Pielgrzymowic Śląskich wymyślili kampanię społeczną „Słowa krzywdzą” w małej miejscowości. Potem byli u Rzecznika Praw Obywatelskich i trafili do Rzymu na kongres „I can. Children’s global summit”. A kiedy skończyli swoją podstawówkę i rozjechali się po innych miastach, to dalej pracują z młodszymi kolegami i robią kolejne projekty. A ich wspaniała nauczycielka, Marta Florkiewicz-Borkowska uczy kolejnych. Choć pewnie mogłaby rzucić uczenie, pisać książki i żyć ze szkoleń dla biznesu.\nI co, same nauczycielki siłaczki pomogą?\nSame nie. Może też ludzie mediów, którzy mają wpływ na to, o czym rozmawiamy, zaczną edukację traktować poważnie? Bo ja się bardzo cieszę z Grand Pressa za artykuły o dzieciach, co wypadły z systemu, ale zwracam uwagę, że do tej nagrody przez całe sześć lat nominowano ledwie dwa materiały o edukacji. Jeden to reportaż radiowy o chłopaku chorym na dyskalkulię, który nie może zdać matury, a drugi to historia pt. pani bije dzieci.\nOK, czyli siłaczki w szkole i siłaczki w prasie.\nPrzede wszystkim uczniowie i rodzice. Edukacja wtedy będzie naprawdę „najważniejsza”, kiedy naturalnym odruchem będzie dla nas zareagować, kiedy czyjś Kacper od miesiąca nie przychodzi na matmę, a nie tylko wtedy, gdy nasz Staś nie dostanie piątki.\nedukacjaklasy społecznekoronawirusrozmowy sutowskiego


Prezenty dla całej rodziny - Blog o technologiach - weknowhow.tech );\nDron Luna to gwarancja odlotowej rozrywki dla całej rodziny! Już na pierwszy rzut oka widać, że to nieprzeciętne urządzenie. Dron cechuje się unikatowym wzornictwem oraz solidną konstrukcją i masywną budową. A to sprawia, że jest bardziej odporny na wiatr i gwarantuje stabilny lot. Wysokie, metalowe płozy pozwalają startować mu nawet z trawy.\nW zestawie dołączony jest duży kontroler, który wyposażono w uchwyt do zamontowania smartfona. W połączeniu z dedykowaną aplikacją na systemy Android i iOS oraz wbudowaną kamerą Wi-Fi FPV, można na bieżąco śledzić widok podczas latania. Dron Luna Forever jest prosty w obsłudze, dzięki czemu jego obsługa nie powinna sprawić problemów.\nDługopis Forever 3D SIMPLY Printing Pen PP-100\nDługopisy 3D to nowy hit wśród prezentów dla całej rodziny. Urządzenia takie, jak Forever PP-100, umożliwiają jedyną w swoim rodzaju twórczą i kreatywną zabawę dla każdego!\nJak działa długopis 3D? Urządzenie pozwala tworzyć wypukłe rysunki albo nieduże rzeźby 3D. Urządzenie pracuje na specjalne wkłady dołączone do zestawu, czyli filamenty o różnych kolorach. Materiał ten pod wpływem wysokiej temperatury w głowicy staje się podatny na kształtowanie – można nim pisać. Tyle, że uzyskany efekt jest w 3D! Pomysłów na zastosowanie tego ciekawego gadżetu jest mnóstwo. A gdyby komuś się skończyły to można pobrać darmowe szablony i pobawić się w kolorowanie w 3D.\nMikrofon modulujący głos Forever BMS-300\nMikrofon z wbudowanym głośnikiem to satysfakcjonująca odpowiedź na pytanie, które zadaje sobie wiele osób: jaki prezent wybrać dla rodziny? W zabawach karaoke zakochana jest cała Azja, a tego typu mikrofony są podstawowym wyposażeniem wielu azjatyckich rodzin. Powoli ta moda wchodzi także do Polski.\nForever BMS-300, czyli bezprzewodowy mikrofon Bluetooth z wbudowanym głośnikiem, umożliwia odtwarzanie muzyki oraz śpiewanie jednocześnie. Urządzenie ma 4 tryby modulacji głosu, więc można mieć pewność, że nie zabraknie dobrej zabawy. Mikrofon do karaoke to wyśmienity gadżet na każdą imprezę, rodzinny wieczór czy grilla.\nWspólne wieczory spędzane kinie domowym to marzenie wielu. Dając w prezencie projektor możesz to marzenie spełnić. Dobry projektor jest w stanie wyświetlać wysokiej jakości obraz na ścianie i zamieniając domowy salon w salę kinową.\nWymagania rodzin z pewnością spełni Forever LCD MLP-100 – wielofunkcyjny projektor LED z systemem Android i Wi-Fi. Urządzenie ma szereg popularnych portów, jak HDMI, SD, AV, USB i minijack, ale także moduł łączności bezprzewodowej Wi-Fi. Dzięki temu można na nich wyświetlać filmy i zdjęcia z wielu różnych urządzeń, jak komputery, dyski zewnętrzne, pendrive’y, odtwarzacze DVD, dekodery, konsole, karty pamięci, smartfony czy aparaty. Projektor pracuje pod kontrolą systemu Android 4.4.4 Smart TV przystosowanego do takich zastosowań. Forever LCD MLP-100 wyróżnia się niedużymi rozmiarami oraz wysokimi możliwościami. Ma jasność 1 200 lm przy kontraście 1500:1. Wyświetla obrazy Full HD 1920 x 1080 px, a przy odpowiednim ustawieniu można uzyskać przekątną obrazy dochodzącą nawet do 120 cali!\nPrezenty dla całej rodziny2018-12-202021-07-27https://weknowhow.tech/wp-content/uploads/2019/06/loko-wkh.pngBlog o technologiach - weknowhow.techhttps://weknowhow.tech/wp-content/uploads/2018/12/3.jpg200px200px\nPrezenty dla aktywnychPL\nPrezenty dla stylowych zimąPL


Stanisław Żaryn dla "GPC": Sytuacja na pograniczu to początek gry Łukaszenki i Putina - Niezależna\nMedia • 02.09.2021 13:21\nStanisław Żaryn dla "GPC": Sytuacja na pograniczu to początek gry Łukaszenki i Putina\n- W najbliższych tygodniach zapewne presja migracyjna na Polskę będzie większa, spodziewam się także kolejnych ataków propagandowych, prowokacji granicznych, militarnych – mówi rzecznik Stanisław Żaryn.\nJuż jakiś czas temu zaczęły się pojawiać informacje o rosnącej liczbie migrantów, którzy nielegalnie przybywali do Polski przez granicę z Białorusią. Kiedy polskie służby zaczęły obserwować sytuację migracyjną pod kątem ewentualnych zagrożeń?\nSłużby na bieżąco monitorują takie zagrożenia, obserwują, jak zmienia się sytuacja w ostatnich miesiącach. Gdy zaczęły do nas spływać pierwsze informacje o używaniu migrantów w celu destabilizowania Litwy i Łotwy, stało się jasne, że Polska również może stać się celem tego typu działań. Mamy do czynienia z cyniczną grą reżimu Łukaszenki. Byliśmy świadomi, że tego rodzaju zjawiska mogą być wymierzone również w Polskę.\nJaki wpływ na podjęcie decyzji o zastosowaniu bardziej zdecydowanych rozwiązań miały wydarzenia z Usnarza Górnego?\nNa te wydarzenia należy patrzeć w szerokiej perspektywie. Skala operacji ściągania migrantów jest znacznie większa, niż może się niektórym wydawać. Ruchy polskiego rządu są związane nie tylko z obecnością tej grupy, która znalazła się przy granicy z Polską. Wspierany przez Kreml reżim Łukaszenki jest w stanie zorganizować masowe szlaki migracyjne, które będą skierowane do polsko-białoruskiej granicy. Już dziś wiadomo, że w ostatnim czasie do Mińska ściągnięto minimum 10 tys. migrantów lotami z Iraku. Poszukiwane są inne kierunki. Sytuacja na polskiej granicy może w bardzo krótkim czasie ulec znacznemu pogorszeniu. Podejmujemy działania, które pozwolą na zablokowanie tego scenariusza.\nJaki może być efekt skandalicznych działań przedstawicieli opozycji przy granicy?\nPolska znajduje się pod presją strony białoruskiej, patronuje temu Rosja. To próba zdestabilizowania Polski, ataku na szczelność granicy, sparaliżowania struktur odpowiedzialnych za zabezpieczenie terytorium RP. Wpisywanie się w takiej chwili w scenariusz agresora jest nie tylko skrajnie nieodpowiedzialne, lecz także zagraża bezpieczeństwu Polski i Polaków. To działania szkodliwe dla naszego państwa. Mamy do czynienia ze scenariuszem obliczonym na destabilizowanie Polski i Unii Europejskiej. Niestety niektórzy włączają się w ten scenariusz, a nawet go realizują.\nNa co liczy Białoruś? Czego możemy spodziewać się w najbliższym czasie?\nMusimy zakładać, że obecna sytuacja na pograniczu to dopiero przygrywka, początek gry Łukaszenki i Putina. W najbliższych tygodniach zapewne presja migracyjna na Polskę będzie większa, spodziewam się także kolejnych ataków propagandowych, prowokacji granicznych, militarnych. Okazją do takich działań będą ćwiczenia wojskowe Zapad 2021, które 10 września przejdą do tzw. fazy aktywnej. Presja na Polskę, Litwę i Łotwę będzie jeszcze silniejsza. Już teraz obserwujemy działania, które wpisują się w walkę hybrydową przeciwko Zachodowi. Polska musi odpowiadać na te zagrożenia w sposób spójny i jednoznaczny, nie wspierając tych, którzy nas atakują.\nJak na sytuację na granicy reagują białoruskie i rosyjskie media czy politycy?\nW tej narracji widać kilka głównych wątków. Polska jest oskarżana o wytworzenie kryzysu migracyjnego, antybiałoruskie prowokacje, agresję wobec migrantów, nawet pobicia. Strona litewska oskarżona została o pobicie ciężarnej kobiety, która chciała dostać się na jej terytorium. Polska Straż Graniczna jest oskarżana o „wpychanie” migrantów na teren Białorusi. Rzecznik rosyjskiego MSZ próbowała z kolei dowodzić, że to Polska odpowiada za problemy migracyjne, bo brała udział w irackiej misji stabilizacyjnej. Podobnie wypowiadali się urzędnicy białoruscy, z prezydentem Łukaszenką na czele. W innych materiałach prezentowana jest teza, że grupa osób koczujących na polsko-białoruskiej granicy znajduje się na „pasie ziemi niczyjej”. To oczywiste kłamstwo, ci ludzie przebywają legalnie na terenie Białorusi i to Mińsk za nich odpowiada. Propagandzie jednak chodzi o stworzenie wrażenia, że jest inaczej. Działania informacyjne strony rosyjskiej i białoruskiej mają na celu rozhuśtanie emocji w Polsce, polaryzowanie społeczeństwa, a przede wszystkim wymuszenie, abyśmy wpuścili migrantów. W mojej ocenie wiązałoby się to ze znacznym nasileniem fali migracyjnej. Ostatecznie chodzi o to, abyśmy pogodzili się z powstaniem stałego kanału przerzutu nielegalnych migrantów przez polskie terytorium. Na to nie może być zgody.\nCałość wywiadu w czwartkowej "Gazecie Polskiej Codziennie".\nW czwartkowej „GPC” ⤵\n▪ Migranci i rakiety w arsenale prowokacji\n▪ przestroga dla przyszłych pokoleń\n▪ 3 miliony Polaków aktywowało bony turystyczne\n🗞 Więcej » https://t.co/1HYRtWiDJA\n🛒 Kup » https://t.co/5oUNtNfQBb#GazetaPolskaCodziennie pic.twitter.com/Njck9jrvAX\n— GP Codziennie (@GPCodziennie) September 2, 2021


Strona główna » Apartamenty Zakopane\nTo niewielkie studio składające się z pokoju z wyposażonym m.in. w kuchenkę elektryczną i mikrofalówkę aneksem kuchennym oraz łazienki, w której znajduje się kabina prysznicowa. Powierzchnia 24 m2 mieści dwuosobowe łóżko oraz sofę rozkładaną (razem miejsce do spania dla czterech osób), ławę oraz telewizor a także zabudowę kuchenną z pełnym wyposażeniem. Z pokoju jest wyjście na dwa balkony, skąd widać góry z imponującym Nosalem i Giewontem. Jasne ściany, kafelki i podłogi kontrastują z ciemnobrązowymi meblami i dekoracjami – zasłonami oraz kapą na łóżko, co tworzy harmonijnie dopełniającą się całość.\nKuchnia Gwarantujemy wyposażenie kuchni w płytę elektryczną dwupalnikową oraz mikrofalę(posiadającą funkcję mikrofali i grill), lodówkę, okap, czajnik elektryczny, a także komplet garnków, talerzy, szkliwo i inne drobne przybory do gotowania.\nSalon W salonie posiadają Państwo do dyspozycji nowoczesną kanapę z funkcją spania szer.140 cm, dodatkowo aneks sypialniany - łóżko z materacem o dwóch stopniach twardości i szer. 160 cm, ława, szafa, TV.\nŁazienka Kabina prysznicowa, podgrzewana podłoga, praktyczna szafka na kosmetyki.\nGaraż Miejsce postojowe w garażu podziemnym, brama na pilota.\nSprzęt audio / video LCD Tv, TV Sat, Internet.\nInformacje dodatkowe Na życzenie łóżeczko, krzesełko dla maluszka. Palenie wyłącznie na balkonie. Zwierzęta nie są akceptowane.\nsylwester 27.12 - 03.01 600 zł\nświęta prawosławne 4.01 - 10.01 350 zł***\nferie 11.01 - 01.03 320 zł***\ntańsza zima 02.03 - 31.03 249 zł\nwielkanoc 14.04-18.04 270 zł *\nwiosna 03.04 - 22.06 249 zł\nmajówka 28.04 - 04.05 320 zł**\nboże ciało 15.06-18.06 320 zł**\nwakacje 10.07 - 31.08 320 zł***\njesień 01.09 - 20.12 249 zł\nświęta bożego narodzenia 24-27.12 320 zł***\n* oznacza rezerwacje na minimum 3 dni\n**oznacza rezerwacje na minimum 4 dni\n***oznacza rezerwacje na minimum 5 dni\nPodane ceny są cenami dla czterech osób. Jedno dziecko śpiące razem z rodzicami ma pobyt gratis.\nPrzy pobycie trzech osób rabat wynosi 20 zł, przy pobycie dwóch 40 zł ( za apartament, za dobę).\nSzukasz tańszej opcji? - mamy do wynajęcia pokoje. Zobacz ofertę Willa Ostoja\n«wstecz do góry\nul. Pardałówka 30\ntel. 666 666 543


Legionowo - Mazowieckie - katalog stron Stronarnia.pl\nPask.com.pl Mazowieckie, Legionowo\nMotorSerwis - Skutery, Motorowery - Sprzedaż, Serwis\nMotorserwis.waw.pl Mazowieckie, Legionowo\nSprzedaż i serwis jednośladów, sprzedaż samochodów, mechanika samochodowa, instalacje gazowe.\nPlatforma Obywatelska Powiat Legionowski\nLegionowo.platforma.org Mazowieckie, Legionowo\nNa stronie znajdziecie aktualności, wykaz radnych PO, publikacje, fotogalerię, program, forum, oraz kontakt do nas.\nPodnosnikwarszawa.pl Mazowieckie, Warszawa\nWynajem Podnośnika Koszowego- wyklejanie bilbordów, konserwacja zieleni, usuwanie nawisów śnieżnych i sopli, montaż iluminacji świetlnych oraz wiele innych prac przy użyciu podnośnika.\nPowiat-legionowski.pl Mazowieckie, Legionowo\nOficjalna witryna Starostwa Powiatu Legionowskiego.\nDekoracje vintage do domu, styl skandynawski - Malabelle\nMalabelle.pl Mazowieckie, Legionowo\nOferowane przez nas dekoracje do domu z pewnością zachwycą nawet najbardziej wymagających klientów. Dbamy o to, aby nasze artykuły dekoracyjne takich producentów jak Belldeco cechowała najwyższa jakość oraz przystępna cena. Zapraszamy! Nasza firma oferuje...


MEMO Sandały diagnostyczno-korekcyjne BELLONA rozmiar 26 PROMOCJA! - Sklep a-medyczny.pl\n> Sprzęt ortopedyczny>Obuwie ortopedyczne>MEMO Sandały diagnostyczno-korekcyjne BELLONA rozmiar 26 PROMOCJA!\nMEMO Sandały diagnostyczno-korekcyjne BELLONA rozmiar 26 PROMOCJA!\nModny, wysoki sandał dziewczęcy z delikatnym motywem kwiatowym.\nWykonany z naturalnych, miękkich skór kozich.\nPosiada sztywny zapiętek i nową dwukolorową podeszwę diagnostyczną.\nZ PODESZWĄ DIAGNOSTYCZNĄ\nProdukt uzyskał pozytywną opinię „Centrum Zdrowia Dziecka”.System Memo otrzymał nagrodę specjalną w kategorii Profilaktyka Zdrowotna podczas XIII\nTargów Sprzętu Rehabilitacyjnego oraz Sprzętu dla Osób Niepełnosprawnych.System Memo jest zarejestrowany w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych,\nWyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych jako produkt medyczny.


Iveco Massif – Corpo Nazionale dei Vigili del Fuoco (Włochy) | SŁUŻBY W SKALI\n← Ford Police Interceptor – New York Police Department (USA)\nMercedes-Benz Sprinter – Police Nationale (Francja) →\nIveco Massif to samochód osobowy z nadwoziem typu SUV produkowany w latach 2007-2011. Auto zasilane było trzylitrowym dieslem o mocy 150 lub 176 KM, skrzynia biegów była manualna, a napęd przekazywany był na tylne lub wszystkie koła.\nCorpo Nazionale dei Vigili del Fuoco to krajowy korpus straży pożarnej we Włoszech, podległy pod tamtejsze Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Oprócz typowych zadań straży pożarnej związanej z gaszeniem pożarów, włoska straż pożarna zajmuje się także służbą poszukiwawczo-ratowniczą (SAR), obroną cywilną, szkoleniem pracowników zakładowych straży pożarnych, a w niektórych przypadkach także zadaniami typowymi dla policji administracyjnej. We Włoszech istnieje blisko 30000 jednostek straży pożarnej. Główna siedziba Corpo Nazionale dei Vigili del Fuoco znajduje się w Rzymie.\nPrezentowany model to miniatura w skali 1:43 wyprodukowana przez firmę Bburago i wydana w serii modeli „Emergency Force„. Model nie posiada otwieranych elementów. Do modelu dołożyłem własnoręcznie wykonane, włoskie tablice rejestracyjne.\nTen wpis został opublikowany w kategorii Opis modelu i oznaczony tagami Corpo Nazionale dei Vigili del Fuoco, Iveco, Iveco Massif, straż pożarna, Włochy. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Działka na sprzedaż - Jabłonna, Otwock, 857 m², 263 000 PLN, NET-12709\nnieruchomości działki mazowieckie węgrowski Grębków Jabłonna szczegóły oferty\nPow.: 857 m², Cena: 263 000 PLN\n306,88 PLN / m²\nDziałka budowlana o wymiarach 25 x 34 m, powierzchni 857 mkw, położona w Otwocku Jabłonnej na nowym osiedlu domów jednorodzinnych. Prąd, gaz, wodociąg i kanalizacja w odległości ok 100m od działki. Dojazd drogą betonową i szutrową utwardzoną, ostatnie 100m drogą polną. Teren działki suchy, porośnięty kilkoma ok 5 letnimi samosiejkami. Wydane Warunki zabudowy na dom jednorodzinny, powierzchnia zabudowy 40% wysokość budynku do 12m. Komunikacja autobusowa ok 600m, odległość do centrum Otwocka ok 4 km. Cicha i spokojna okolica. Las w odegłości ok 200m.Link do ofertyl\nNumer oferty: NET-12709\nLink do oferty: http://www.oferty.net/of,74826038\nInteresuje mnie oferta numer 12709 - Działka na sprzedaż, Otwock, Jabłonna, powierzchnia: 857 m², cena: 263 000 PLN. Proszę o kontakt.\nDziałka na sprzedaż węgrowski, Liw\nDziałka na sprzedaż węgrowski, Wierzbno


Kacper HTA ft. Rufuz, Bezczel - "13 dzielnica" | GlamRap.pl\nKacper HTA ft. Rufuz, Bezczel – „13 dzielnica”\nAlbum „Ronin” jest już w sklepach.\n„13 dzielnica” to kolejny singiel Kacpra HTA pochodzący z jego nowej płyty „Ronin”. Za produkcję odpowiada Worek, a gościnnie pojawiają się Rufuz i Bezczel.\nZamów album: Kacper HTA – „Ronin”\nAlbum ukazał się 16 listopada.\nRufuz prezentuje promomix albumu „Design”\nW łakometrze wyjebało poza skalę\n13 dzielnica xD co za jełops. Jedna z większych chorągiewek na scenie. Jechał po disco, potem sam disco robił, a teraz nagle znowu zgrywa sztywnego ziomeczka…xD Na śmiech się zbiera, gdy widzi się takiego wymemłanego frajera, który skacze i zmienia zdanie każdego dnia.\nDawidzior pewnie słucha w więzieniu\n13 dzielnica to dobry film, ale ty kacperku widzisz ulicę tylko zza firanek! Dość tych farmazoniarskich bajek!


100% handmade: lipca 2011\nObrazek dla dziecka...\nJedna z moich ulubionych ilustracji J.M. Szancera - do bajki o "Krasnoludkach i Sierotce Marysi" w połączeniu z cudownymi papierami z Galerii Papieru i bajecznym motylem. Mnie się podoba i myślę, że każdemu dziecku też przypadnie do gustu :)\nAutor: Matilde o 18:42 10 komentarzy:\nBardzo mile zaskoczyły mnie Boei, ZUzanna i Ayeeda przyznając takie oto wyróżnienie:\n"Każdy, kto otrzymał wyróżnienie, powinien również wyróżnić wybrane przez siebie osoby oraz napisać o sobie 7 rzeczy, których nie wiemy..."\nBardzo mi miło, że moje prace mogą dla kogoś bywać inspiracją i cieszy mnie to, że tu z chęcią zaglądacie :)\nWidzę, że ta zabawa już jakiś czas trwa i wiele blogów ma już to wyróżnienie, więc trudno mi wskazać kogoś nowego :) Ale chciałabym ze swojej strony wyróżnić Tukarę przede wszystkim za różnorodność w tworzeniu i za przepiękne rysunki, którymi się zachwycam, ArteBanale, która jest moim guru, jeśli chodzi o ATC, Annar za piękne, klimatyczne prace i Mbabkę za niesamowite digi scrapy :)\nNo i jeszcze 7 rzeczy, których o mnie nie wiecie...\n1. Uważam się za szczęściarę - z wielu powodów :)\n2. Lubię słuchać muzyki organowej.\n3. Nie znoszę bałaganu, a trudno mi ogarnąć to, co dzieje się czasami na moim biurku :)\n4. Nie mam telewizora.\n5. Potrafię się śmiać na głos czytając w tramwaju książki Chmielewskiej.\n6. Nie lubię brukselki.\n7. Chciałabym się nauczyć francuskiego.\nAutor: Matilde o 21:18 7 komentarzy:\nUlubione małe formy...\nWitajcie moi mili Odwiedzający :)\nW ramach odskoczni zrobiłam moje ulubione ATC - tym razem temat "Apteka" podrzucony przez ArteBanale u Scarpujących Polek i zakładeczki na wyzwanie CraftArtWork. Jedną z nich dorzucę do mojej niespodzianki :) Kto jeszcze się nie zapisał, a ma ochotę poczytać coś ciekawego w to pochmurne lato, to serdecznie zapraszam!\nDziękuję za każde słówko, które tu zostawiacie :))\nAutor: Matilde o 11:26 20 komentarzy:\nEkologiczna kartka ślubna i sen...\nDzisiaj szybciutko i króciutko :) ATC na wyzwanie Scrapujących Polek pt. "Sen" z cytatem Szekspira. I kartka z embossingowanym tłem (tym razem "na zimno") na wyzwania kartkowe. Karteczka taka trochę ekologiczna :) Pozdrawiam wszystkich serdecznie!\nAutor: Matilde o 18:04 14 komentarzy:\nW dziedzinie mediów ekspertką się nie czuję, ale zaczyna mnie ta zabawa coraz bardziej wciągać i widzę, że wcale nie trzeba zaczynać od wielu profesjonalnych produktów :) Zatem stosując niewyszukane zabiegi i dostępne mi media, stworzyłam tag na wyzwanie mixed mediowe u Scrapujących Polek. Praca miała wyglądać na starą :) Pomazałam wobec tego kartonik farbą akrylową, tuszem pigmentowym brązowym, posypałam kawą, która dodała brązowych plamek i posypałam pudrem do embossingu Rangera z linii Antiquities, który dał efekt chropowatej powierzchni. Brzegi mocno postrzępiłam, sznureczek zabarwiłam w kawie, a motylka pokryłam cracle accents. Z mediów dodałam jeszcze tylko troszkę brokatu. I wyszło coś takiego:\nA poniżej jeszcze różności, które poszły na wymianę. Na górze magnesiki na wymianę z Tukarą i Shiart, a pod spodem ATC pt. "Sowa" na wymianę z Boei.\nAutor: Matilde o 17:33 11 komentarzy:\nWakacje, życie i... ślubna kartka...\nJak zwykle najpierw dziękuję za Wasze pokrzepiające komentarze,które zostawiacie zaglądając do mnie :-*\nDzisiaj na pierwszy ogień pokazuję kartkę ślubną w moim ulubionym zestawieniu kolorystycznym, tzn. brąz + turkus. Ponieważ doliczyłam się pięciu różnych stempli, to zgłaszam ją na wyzwanie do Galerii Rae.\nI jeszcze w tak zwanym międzyczasie na wyzwania CraftArtWork zrobiłam trinchies pt. "Życie"...\n... i twinchies pt. "Wakacje"\nAutor: Matilde o 21:23 15 komentarzy:\nWitajcie wszyscy moi mili Zaglądający :) Dzisiaj ostrzegam, że będzie dużo zdjęć!\nZmobilizowana przez zabawę ogłoszoną przez scrapki.pl wyzwaniowo zrobiłam sobie albumik z kilkoma zdjęciami z mojej czerwcowej wędrówki w Beskidzie Żywieckim. Albumik jest naprawdę malutki (8x8cm) - widać to na ostatnim zdjęciu, ma 3 czarno-białe zdjęcia i troszkę journalingu, czyli spełnia wszystkie wytyczne. Poza tym pobawiłam się trochę we własnoręczne zrobienie baz - tekturki oklejone stronami z książki i pomalowane złotą i brązową farbą akrylową. Niestety słabo widać na zdjęciach ten złoty błysk...\nI już ostatnie zdjęcie...\nDziękuję, że dotrwaliście do końca!\nAutor: Matilde o 21:06 17 komentarzy:\nNie mogłam, no po prostu nie mogłam przejść obojętnie obok wyzwań u Scrapujących Polek - ATC z mapą i w dziale mixedmedia - tag z cytatem. Cytaty bardzo lubię - wpisuję sobie nawet te najbardziej inspirujące i dające do myślenia do specjalnego zeszytu, natomiast pomysł na ATC zrodził się w tzw. "oka mgnieniu" i powstało coś takiego:\nI tag - cytat P.Coelho z "Alchemika". Media trochę kombinowane: bardzo ładną mgiełkę w odcieniu lekko różowym zrobiłam sobie... mocząc w niewielkiej ilości wody bibułę :) Kartonik popsikałam dodatkowo wywarem z kawy z odrobiną perfect pearls. A pozostałe media - takie bardziej cywilizowane - to brokat, glossy accents i brązowy tusz pigmentowy.\nAutor: Matilde o 11:45 19 komentarzy:\nNiektórzy już zapewne wiedzą, jaka niespodzianka przytrafiła mi się w lipcu :) Cieszę się niezmiernie z tego wyróżnienia, zwłaszcza, że osobiście uważam, że ciągle jestem raczkująca w scrapbookingu...\nNiemniej jednak, pełna radosnego nastroju pomyślałam sobie, że jest to dobra okazja, żeby od siebie też przygotować jakąś niespodziankę. I niniejszym chciałabym zaprosić wszystkie osoby, które do mnie zaglądają na tzw. candy. Ponieważ bardzo przypadła Wam do gustu ta podkładka, postanowiłam zrobić podobną :) A że to sezon wakacyjny i z letnim wypoczynkiem zawsze kojarzyło mi się nadrabianie zaległości czytelniczych, to chciałam sprezentować również książkę H. Cobena pt. "Zachowaj spokój". Ci co znają tego autora, nie zawiodą się, a tym którzy nie mieli styczności - bardzo polecam - trzyma w napięciu!\nZasady są takie, jak na większości blogów: bardzo proszę o zostawienie komentarza pod tym postem [napiszcie, czy i co lubicie czytać :)] i umieszczenie informacji o moim prezencie na swoim blogu. Będzie mi miło, jeżeli osoby, które do mnie zaglądają i mają ochotę tu powrócić - dołączą do moich znajomych :) Losowanie odbędzie się 31. lipca.\nI jeszcze na koniec chciałam wszystkim, którzy mnie odwiedzają, bardzo podziękować za te przemiłe komentarze. Nawet nie wiecie jak dodają skrzydeł! :*\nAutor: Matilde o 21:05 32 komentarze:


Pilarka ukośnica firmy Luna w cenie\nStrona główna » Narzędzia » Elektronarzędzia » Ukośnice » Pilarka ukośnica\nPilarka ukośnica 2000W Luna\nLuna Pilarka tarczowa ukośnica - przerzynarka, z przesuwną głowicą, dzięki czemu możliwe jest przecinanie szerszych sztuk materiału. Zespół głowicy piłującej, zamontowany łożyskowo na prowadnicach i przechylany w lewo i w prawo w zakresie do 45°, posiada laser dwupromieniowy, wyraźnie wskazujący linię przecinania, oraz przesuwaną ściankę oporową. Stół pilarki ma tarczę odlewaną z aluminium - obracaną w prawo, z ustalonymi pozycjami co 15°. Dostarczana z piłą tarczową z węglików spiekanych, torbą na trociny oraz zaciskiem do mocowania materiału.\nRodzaj urządzenia stołowa\nPrędkość obr. bez obciążenia (obr./min.) 0-5500\nMaks. przekrój ciętego materiału pod kątem 90° (mm) 340x96\nMaks. przekrój ciętego materiału pod kątem 45° (mm) 240x96\nMaks. przekrój ciętego materiału pod skosem 45x90° (mm) 240x96\nMaks. przekrój ciętego materiału pod skosem 45x45° (mm) 240x50\nŚrednica piły (mm) 255\nŚrednica otworu w pile (mm) 30\nMożliwość podłączenia urządzenia odsysającego nie\nLaserowy wskaźnik cięcia tak\nObrotowy stół z podziałką tak\nWydłużone cięcie za pomocą systemu przesuwu tak\nPilarka ukośnica 2000W Luna Producent: Luna


Kowadło: Różnice pomiędzy wersjami – Wiki openCraft\nWersja z 23:19, 24 sie 2018 (pokaż źródło)\n(Utworzono nową stronę "Naprawa przedmiotów w kowadle także została zmodyfikowana - do użycia kowadła potrzebna jest licencja która można nabyć na bazarach w Hevel, Ksylo, Tez...")\nAktualna wersja na dzień 23:19, 24 sie 2018 (pokaż źródło)\nNaprawa przedmiotów w kowadle także została zmodyfikowana - do użycia kowadła potrzebna jest licencja która można nabyć na bazarach w [[Hevel]], [[Ksylo]], [[Tezam]].\n=== użycie ===\nMechanika naprawy jest nieznacznie zmodyfikowana, naprawa przedmiotów kosztuje dokładnie tyle licencji ile LVL standardowego XP potrzeba do naprawy. Jeśli wynikowa operacja kosztuje 7 XP - tyle użyć zabierze z licencji. Narzędzia zdecydowanie lepiej naprawiać materiałem z którego zostały stworzone a enchanty lepszej jakości robić poprzez najpierw składanie książek.\nAktualna wersja na dzień 23:19, 24 sie 2018\nNaprawa przedmiotów w kowadle także została zmodyfikowana - do użycia kowadła potrzebna jest licencja która można nabyć na bazarach w Hevel, Ksylo, Tezam.\nTę stronę ostatnio edytowano 24 sie 2018, 23:19.


Co znajdziemy w składzie przedtreningówki? - Fabryka Siły\nCo znajdziemy w składzie przedtreningówki?\nSuplementy przedtreningowe od samego początku istnienia budzą kontrowersje. Odżywki ukierunkowane na maksymalizację siły i wytrzymałości mięśniowej niejednokrotnie były brane pod lupę naukowców oraz organizacji antydopingowych w celu dokładnego sprawdzenia ich prawdziwego działania. W niniejszym tekście postanowiliśmy przedstawić najczęściej wykorzystywane substancje w formułach przedtreningowych, a także przybliżyć ich działanie i korzyści, jakie płyną z ich stosowania. Zapraszamy do dalszej części artykułu.\n15. Inne składniki przedtreningówek\nMianem odżywki przedtreningowej czy też boostera treningowego określa się suplement diety, w którego składzie odnajdziemy przynajmniej jeden związek chemiczny przyczyniający się do wyraźnej maksymalizacji efektów w trakcie ćwiczeń. W większości przypadków odżywki typu „pre-workout” prowadzą do wzrostu ciśnienia krwi, przyśpieszenia pracy serca, wzrostu pobudliwości nerwowej i poprawy przepływu informacji pomiędzy neuronami czy ogólnej intensyfikacji tempa przemiany materii. Ogół tych reakcji przekłada się natomiast na efekty, które uzyskujemy w wyniku ich stosowania. Część preparatów prowadzi też do nasilenia syntezy tlenku azotu (NO) - gazu, który warunkuje efekt pompy mięśniowej i dodatkowo potęguje przyrost energii. Najczęstszymi skutkami stałej suplementacji preparatami przedtreningowymi są: wzrost sił i wytrzymałości treningowej, zmniejszenie uczucia zmęczenia, wydłużenie czasu treningu, maksymalizacja koncentracji i skupienia, a także znaczące ograniczenie efektów rozwoju domsów.\nOdżywki przedtreningowe są polecane w głównej mierze osobom uprawiającym trening siłowy, których aktualnym celem jest budowanie siły czy rozwój dotychczas posiadanej masy mięśniowej. Sesje takowych osób wymagają używania dużego obciążenia i stosunkowo często opierają się na stałej progresji ciężaru w kolejnych aktywnościach. W tym celu warto sięgnąć po boostery treningowe, gdyż ich stosowanie pozwoli na systematyczne zwiększanie zakładanego balastu, co przełoży się na wzrost efektywności przeprowadzonych ćwiczeń.\nNależy jednak pamiętać, że suplementy przedtreningowe trzeba stosować z umiarem i zgodnie z zamieszczonymi na opakowaniu zaleceniami producenta. Niejednokrotnie przekroczenie bezpiecznej dawki może doprowadzić do nadmiernego pobudzenia, skutkiem czego może być dezorientacja, utrudnione skupienie, a nawet utrudniona możliwość wykonania zaplanowanego treningu. Warto też wiedzieć, że ta grupa odżywek nie jest przeznaczona dla wszystkich. Osoby borykające się z problemami układu krążenia, nadciśnieniem, problemami żołądkowymi i psychicznymi powinny zrezygnować z ich stosowania. Zaawansowane formuły przedtreningowe są zazwyczaj przeznaczone dla doświadczonych ćwiczących i w żadnym wypadku nie należy ich wdrażać u osób początkujących. Dlatego też ważne jest, by zawsze sprawdzać skład preparatu, zanim dokonamy jego zakupu.\nW dalszych akapitach przedstawiamy najczęściej stosowane składniki w odżywkach przedtreningowych. Pokrótce przedstawiliśmy ich działanie oraz udział we właściwościach preparatów „pre-workout”. Dokładniej o samych suplementach możecie przeczytać w pozostałych artykułach na naszym serwisie. Na sam koniec poświęciliśmy też kilka słów nieco mniej znanym, a nawet zakazanym substancjom przedtreningowym, które również można napotkać na polskim rynku suplementów diety.\nArginina to jeden z głównych boosterów tlenku azotu, który pod kątem chemicznym jest zaliczany do grona endogennych aminokwasów. Niestety produkcja tej substancji w ludzkim organizmie jest ograniczona i w celu uzyskania pożądanego efektu niezbędna jest dodatkowa suplementacja. Odżywki przedtreningowe wykorzystują w swoim składzie dwie główne formy argininy: wolną (L-argininę) oraz alfaketoglutaran (AAKG).\nJeżeli chodzi o działanie, to przede wszystkim opiera się na wspomnianym nasileniu produkcji NO. Zwiększenie ilości tlenku azotu w krwiobiegu skutkuje zwiększonym transportem niezbędnych metabolitów, co z kolei warunkuje znacznie szybszy przyrost masy mięśniowej. Oprócz tego arginina wpływa na rozwój tkanki mięśniowej poprzez udział w procesie syntezy białek, a także innych związków chemicznych, jak np. agmatyna czy cytrulina. Dodatkowo suplementy wykorzystujące argininę w mniejszym stopniu przyczyniają się do wzrostu powysiłkowej regeneracji, usprawnienia detoksykacji organizmu czy poprawy sprawności seksualnej i erekcji.\nSuplementacja argininą powinna obejmować dawki wynoszące od 3 do 8 g preparatu w ciągu dnia. Najlepsze efekty uzyskuje poprzez stosowanie tego związku w porze okołotreningowej. Mniejsze dawki, ukierunkowane na poprawę jakości snu, należy stosować do około 60 minut przed planowanym snem.\nMianem agmatyny określa się związek chemiczny będący jednocześnie produktem licznych przemian, których głównym składnikiem jest wcześniej opisana arginina. Wobec tego podobnie jak swój substrat, główne działanie opiera przede wszystkim o wzrost produkcji tlenku azotu. Jednocześnie agmatyna działa też hamująco w przypadku, gdy stężenie NO w naszej krwi przekracza normatywny poziom.\nTo jednak nie koniec właściwości, jakie można uzyskać z suplementacji agmatyną. Ten metabolit pozwala też na znaczną poprawę ukrwienia układu mięśniowego, funkcjonowania mechanizmów regeneracyjnych po zakończonym treningu i wzmocnienie pracy systemu nerwowego. Szczególnie ważną cechą agmatyny jest ta ostatnia, która przekłada się na znaczne polepszenie przebiegu procesów poznawczych, usprawnienie pamięci i zapamiętywania, a także wyraźne ograniczenie dolegliwości bólowych pochodzenia neurogennego. Choć dawki nie zostały dokładnie określone ze względu na zbyt małą liczbę badań na temat tej substancji, agmatyna powinna być stosowana w porcji do 1 mg preparatu na dobę.\nBeta-alanina, czy też kwas 3-aminopropionowy, jest substancją chemiczną zaliczaną do grupy aminokwasów. Choć działanie tego kwasu być może nie do końca przejawia się jako boostera treningowego, to niejednokrotnie można odnaleźć tę substancję w składzie preparatów przedtreningowych. Powodem jest pośredni udział w procesie rozwoju masy mięśniowej, co z kolei jest skutkiem tego, iż beta-alanina stanowi główny składnik do syntezy karnozyny.\nKarnozyna jest dipeptydem, którego działanie opiera się na normalizacji pH układu mięśniowego. Dzięki utrzymywaniu właściwej równowagi kwasowo-zasadowej dochodzi do ograniczenia skutków potreningowego zmęczenia. Oprócz tego karnozyna oddziałuje na sam proces pracy mięśniowej. Odpowiednie stężenie tego dipeptydu warunkuje właściwe odżywianie naszych mięśni, co jednocześnie determinuje szybsze uzyskanie pożądanych efektów. Co więcej, prawidłowo zaopatrzona tkanka mięśniowa zyskuje większą odporność na wysiłek fizyczny oraz przejawia o wiele lepszą kurczliwość poszczególnych włókien.\nBeta-alanina jest suplementem, który należy traktować jako wsparcie dla innych substancji przedtreningowych. Najczęściej można ją spotkać w połączeniu z argininą, betainą, kreatyną oraz tauryną. W kwestii dawkowania, dzienne porcje powinny wynosić od 3 do nawet 9 g preparatu. Najlepsze efekty uzyskuje się poprzez stosowanie w porze okołotreningowej.\nN,N,N-Trimetyloglicyna jest białkowym aminokwasem, który potocznie jest określany mianem betainy. Związek ten jest jednocześnie pochodną innego i niezwykle ważnego związku dla ludzkiego układu nerwowego, czyli glicyny. Do głównych i zarazem naturalnych źródeł tej substancji zalicza się buraki cukrowe. Oprócz tego betaina występuje w pszenicy, szpinaku i owocach morza ze szczególnym naciskiem na skorupiaki.\nChoć działanie betainy opiera się przede wszystkim na nasileniu reakcji anabolicznych i blokowaniu szkodliwego katabolizmu mięśniowego, niekiedy można ją spotkać w składzie boosterów treningowych. Powodem jest bezpośredni udział N,N,N – Trimetyloglicyny w produkcji jednego z najważniejszych związków proenergetycznych. Mowa rzecz jasna o kreatynie, która stanowi fundament suplementacji w dyscyplinach siłowo-wytrzymałościowych. Udział ten polega na ułatwieniu połączenia przytoczonej już argininy z metyloglicyną. Efektem takowej syntezy jest uzyskanie glikocyjaminy, która na skutek dalszej metylacji dostarcza nam czystą kreatynę.\nCytrulina to kolejny aminokwas, którego udział w ludzkiej fizjologii ma niebywale wielkie znaczenie. Przede wszystkim wraz z argininą i ornityną odpowiada za cykl mocznikowy, jeden z głównych mechanizmów detoksykacyjnych i oczyszczających ustrój ze zbędnych metabolitów wtórnych. Efektem działalności cyklu mocznikowego jest normalizacja pH, co jednocześnie przekłada się na sprawniejsze usuwanie oraz ograniczenie produkcji szkodliwego kwasu mlekowego.\nNiemniej jednak cytrulina to kolejny prekursor procesu syntezy tlenku azotu. Wzrost produkcji NO powoduje uzyskanie efektu pompy mięśniowej, co rzutuje na rozwoju masy mięśniowej i sprawniejszym dożywieniu poszczególnych komórek. Jednocześnie cytrulina w połączeniu z ATP przyczynia się do normalizacji i regulacji mechanizmu skurczu mięśnia, a także pozwala na utrzymanie właściwego tempa przepływu krwi. Działania te stanowią dodatkowe wsparcie w regeneracji ustroju po intensywnym wysiłku fizycznym.\nSuplementacja cytruliną powinna bazować na dawkach zawierających się w przedziale od 3 do 6 g preparatu w ciągu dnia. Przyjmuje się, że najbardziej efektywnym sposobem stosowania l-cytruliny jest zażywanie jej rano oraz bezpośrednio przed planowanym treningiem. Warto też dodać, że wraz z adaptacją organizmu na jej działanie, dawki mogą zostać zwiększone do nawet 10 g.\nPod nazwą choliny znajduje się kation 2-hydroksyetylotrimetyloaminowy, który znany jest też jako witamina B4. Związek ten występuje przede wszystkim w naturalnych fosfolipidach typu lecytyny czy sfingomieliny, które są obecne w obrębie ludzkiego ustroju. Cholina ma niewyobrażalnie duży wpływ na stan i funkcjonalność układu nerwowego, gdzie przede wszystkim pełni funkcję ochronną i regulującą. Suplementacja witaminą B4 jest szczególnie ważna dla przyszłych matek, gdyż cholina w znacznym stopniu ogranicza rozwój wad wrodzonych systemu nerwowego, a także wspiera prawidłowe formowanie się rdzenia kręgowego i mózgowia noworodka czy warunkuje prawidłowy transport wartości odżywczych przez łożysko.\nNiemniej jednak cholina ma też znaczenie dla sportowców. Systematyczna suplementacja tą witaminą pozwala na o wiele lepsze przewodnictwo bodźców pomiędzy neuronami, a także sprzyja powysiłkowej relaksacji nadmiernie napiętego układu nerwowego. Cholina wpływa też na procesy pamięci i zapamiętywania, logiczne myślenie, a przede wszystkim reguluje procesy skupienia i koncentracji. Niedobory witaminy B4 zwykle objawiają się silnymi bólami głowy, rozwojem stanów lękowych bądź dolegliwościami ze strony pracy serca. Przyjmuje się, że bezpieczne dawki dobowe choliny powinny wynosić około 550 mg.\nGlicyna to aminokwas biogenny, co oznacza, że jest substancją niezbędną do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Pomimo braku typowego, promobilizującego działania na układ mięśniowy, glicyna stanowi niezwykle częsty składnik preparatów przedtreningowych. Powodem jest niezwykle silne oddziaływanie na funkcjonowanie systemu nerwowego.\nGlicyna to związek zaliczany do grupy neurotransmiterów, substancji chemicznych, których praca opiera się na usprawnieniu przewodnictwa informacji nerwowej. Im sprawniejszy jest przekaz informacji, tym układ nerwowy działa w bardziej niezachwiany sposób. Stosowanie glicyny w znaczący sposób sprzyja poprawie zapamiętywania, wydłużeniu czasu trwania i polepszeniu jakości snu, a także działa relaksacyjnie w przypadku nadmiernego pobudzenia. Co więcej, wykazuje właściwości antyskurczowe. Dobowe dawki glicyny powinny wynosić od 1 do 3 g preparatu, większe porcje należy stosować w przypadku leczenia choroby zwyrodnieniowej.\nJohimbina jest kolejnym roślinnym alkaloidem, który pojawia się w tym zestawieniu. Substancja pochodząca z kory johimbiny lekarskiej wykazuje niebywale silne działanie w procesie kształtowania sylwetki. Choć preparat jest wykorzystywany głównie w spalaczach tkanki tłuszczowej ze względu na mocną intensyfikację lipolizy, johimbina parokrotnie pojawia się jako jeden z głównych związków pobudzających w odżywkach przedtreningowych. Co więcej, silnie potęguje libido i wykorzystywana jest w przypadku terapii impotencji.\nStosowanie johimbiny jest przeznaczone przede wszystkim dla doświadczonych amatorów sportu. Nieprawidłowe stosowanie lub niedostosowanie działania preparatu do własnych możliwości skutkuje pojawieniem się licznych objawów niepożądanych. Za przykład może posłużyć bezsenność, wzrost ciśnienia krwi, kołatanie serca czy gwałtowne zmiany temperatury ciała. Nie ma dokładnie określonych dawek co do stosowania, ale najczęściej przyjmuje się że dzienna suplementacja nie powinna przekraczać 10 mg.\nKofeina jest jednym z najpowszechniejszych i zarazem najczęstszych składników suplementów przedtreningowych. Związek ten jest alkaloidem, który uzyskuje się na drodze ekstraktacji z wielu roślin: guarany, kawy czy yerba mate. Co natomiast determinuje wykorzystanie tej substancji w sportach siłowych? Kofeina ma niezwykle silne oddziaływanie na proces skurczu mięśnia na skutek zwiększonej wrażliwości na wapń. Efektem takiego mechanizmu jest zużycie mniejszej ilości impulsów nerwowych do przeprowadzenia skurczu, a to z kolei skutkuje mniejszym zmęczeniem podczas wykonywania ćwiczeń. Wpływ na kurczliwość mięśni jest także odczuwalny poprzez usprawnienie oddychania, co jest uwarunkowane wpływem na funkcjonalność przepony.\nKofeina to także skuteczny stymulant dla układu nerwowego, co również wiąże się z ograniczeniem uczucia powysiłkowego zmęczenia organizmu. Choć dokładny schemat działania w tej kwestii nie został jeszcze poznany, istnieją dowody na to, iż kofeina skutecznie pokonuje barierę krew-mózg. Dzięki temu układ mięśniowy jest o wiele bardziej wydajny, a to z kolei przekłada się na wykonywanie ćwiczeń z o wiele większą intensywnością. Co więcej, kofeina pozwala na poprawę wydolności tlenowej, jak i wytrzymałości układu mięśniowego. Niejednokrotnie podkreśla się też udział kofeiny w procesie odchudzania, co jest uwarunkowane ograniczeniem uczucia głodu i stymulacją organizmu do czerpania energii z zalegającej pod skórą tkanki tłuszczowej.\nO kreatynie zostało powiedziane już tak wiele, że w tym tekście skupimy się na jej podstawowych aspektach w kontekście przedtreningowej suplementacji. Przypomnijmy jednak, że kreatyna jest najlepiej przebadanym i poznanym związkiem, jaki jest stosowany w szeroko pojętym „sportowym wsparciu”. Związek ten ma charakter endogenny, co jednocześnie oznacza, że kreatyna jest samodzielnie produkowana w ludzkim organizmie. Niestety ilość ta jest zbyt mała, by uzyskać satysfakcjonujący efekty anaboliczny.\nDziałanie kreatyny można w skrócie określić jako „podstawowego producenta fizjologicznej energii”. Oznacza to, że stosowanie preparatów kreatynowych sprzyja intensyfikacji syntezy ATP – adenozynotrójfosforanu – będącego fundamentalną jednostką energetyczną. ATP jest wykorzystywane w ludzkim ustroju do wszystkich przemian biochemicznych, bez względu na swój charakter czy lokalizację. Można więc śmiało stwierdzić, że systematyczna suplementacja kreatyną prowadzi do realnego przyrostu energii, co jednocześnie powoduje znaczne usprawnienie osiągnięcia założonych celów.\nUniwersalność działania kreatyny została więc wykorzystana w suplementach przedtreningowych. Zwiększenie ilości produkowanej energii wraz z zastosowanymi substancjami promobilizującymi będzie skutkowało tym, że podczas treningów efektywność płynąca z wysiłku fizycznego osiągnie jeszcze większy poziom. Forma kreatyny nie ma tutaj aż tak wielkiego znaczenia - zarówno klasyczny monohydrat, jak i jabłczan czy chelat magnezowy będzie w takim samym stopniu nasilać produkcję ATP. Ewentualne różnice dotyczą szybkości przyswajania suplementu bądź jego rozpuszczalności.\nIstnieje wiele szkół i poglądów na temat stosowania kreatyny, ale w większości przypadków przyjmuje się, iż najlepsze efekty przynosi stała suplementacja. Modele bazujące na fazach nasycenia i ładowania organizmu zostały wyparte na rzecz długotrwałego przyjmowania kreatyny, co jest całkowicie bezpieczne. W przypadku dawkowania zaleca się, by dobowa porcja kreatyny została obliczona na podstawie proporcji, gdzie 1 g preparatu przypada na każde 10 kg masy ciała.\nChoć ekstrakt z gorzkiej odmiany pomarańczy jest częściej wykorzystywany w formułach termogenicznych, to równie często można spotkać się z tym dodatkiem w suplementach przedtreningowych. Synefryna jest organicznym alkaloidem, którego działanie opiera się na oddziaływaniu na współczulną część układu nerwowego. Podobnie jak efedryna, lecz w o wiele mniejszym stopniu, przyczynia się do zwiększenia pobudzenia i ogólnej ilości energii w trakcie ćwiczeń. To natomiast tłumaczy, dlaczego ten środek jest często polecany do zwalczania objawów chronicznego zmęczenia.\nSynefryna jest suplementem o silnym i efektywnym działaniu, przez co jego stosowanie powinno przebiegać w sposób bezpieczny dla osób ćwiczących. Przyjmuje się, że w ciągu dnia powinno przyjmować się od 7 do 30 mg ekstraktu z gorzkiej pomarańczy, by uzyskać satysfakcjonujące rezultaty zarówno w procesie spalania tkanki tłuszczowej, jak i wzrostu energii treningowej.\nTen siarkowy aminokwas biogenny jest kojarzony przede wszystkim jako składnik napojów energetycznych. Tauryna jednak stanowi jeden z głównych punktów receptur ukierunkowanych na zwiększenie przedtreningowej mobilizacji, a także podstawowy składnik suplementów zaliczanych do grona boosterów wysiłkowych. Przede wszystkim tauryna jest głównym transporterem kreatyny do mięśni. Usprawnienie przepływu cząsteczek kreatyny powoduje nie tylko wzrost mocy do wykonywania ćwiczeń, ale dodatkowo warunkuje poprawę procesów relaksacji i odnowy zmęczonego organizmu. Suplementacja tauryną pozwala też uchronić tkankę mięśniową przed degradacją, która może wynikać z potreningowego katabolizmu.\nTo jednak nie koniec korzyści płynących ze stosowania tego siarkowego aminokwasu. Tauryna silnie oddziałuje na funkcjonalność systemu nerwowego, gdzie pełni funkcję neurotransmitera. Działalność tauryny można dobrze zaobserwować w procesie rozluźnienia mięśni i ograniczenia pobudliwości nerwowej, co jest uwarunkowane wiązaniem się z receptorami kwasu γ-aminomasłowego znanych potocznie jako GABA(A). Co więcej, tauryna w niezwykle sprawny sposób przeprowadza reakcje detoksykacyjne, co wpływa na metabolizm komórkowy i stanowi dodatkowy element nasilenia procesów regeneracyjnych.\nSuplement ten najczęściej występuje w parze z argininą, beta-alaniną, cytruliną, kreatyną oraz witaminą B6. Dzienne dawkowanie tauryny jest dosyć umowne. Przyjmuje się, że porcje wynoszące 3 g preparatu są wystarczająco efektywne i bezpieczne w suplementacji treningowej. Poleca się jednak, by rozpocząć jej stosowanie od 1 czy 2 g, by organizm został odpowiednio przyzwyczajony do działania tego związku.\nNasze zestawienie najczęstszych składników suplementów przedtreningowych zamyka kolejny biogenny aminokwas. W tym przypadku mowa o tyrozynie, związku chemicznych będącym podstawowym substratem w procesie syntezy niezwykle ważnych neuroprzekaźników, jakimi są adrenalina, dopamina czy serotonina. Właściwość ta jednocześnie determinuje fakt, dlaczego tyrozyna jest wykorzystywana w boosterach treningowych.\nWpływ na proces produkcji trzech głównych neurotransmiterów przekłada się na funkcjonowanie ludzkiego ustroju oraz stan systemu nerwowego. Suplementacja tyrozyną w znaczący sposób łagodzi nadmierne przebodźcowanie, usuwa uczucie potreningowego zmęczenia i jednocześnie zwiększa wytrzymałość na długotrwały wysiłek fizyczny. Tyrozyna ponadto poprawia procesy koncentracji i skupienia, co jest dodatkowym wsparciem podczas treningów ukierunkowanych na zwiększenie siły czy rozbudowę dotychczasowej masy mięśniowej. Dodajmy do tego wzrost odporności na stres, a uzyskamy niezwykle silny preparat antykataboliczny.\nZazwyczaj polecane dawki tyrozyny wynoszą od 0,5 do 2 g preparatu w ciągu dnia. Niestety takie porcje uniemożliwiają osiągnięcie satysfakcjonującego efektu anabolicznego czy przedtreningowego. W związku z tym przyjmuje się, że na każdy kilogram masy ciała powinno przypadać od 100 do 150 mg substancji. Tyrozyna jest suplementem bezpiecznym, toksyczny charakter tego preparatu ujawnia się przy stosowaniu około 5 g na każdy kilogram masy ciała.\n15. Inne składniki odżywek przedtreningowych\nPowyżej wymienione substancje stanowią najczęstsze składniki preparatów przedtreningowych, ale to nie oznacza, że są jedynymi związkami chemicznymi występującymi w ich składzie. Przykładem takiego składnika może być norwalina, niebiałkowy aminokwas, który oprócz nasilenia produkcji tlenku azotu, wpływa na zjawisko waskularyzacji i potęguje działanie kreatyny. Co więcej, zapewnia też ochronę dla elementów cyklu mocznikowego, przez co warunkuje sprawne przeprowadzanie detoksykacji ustroju. Warto też wspomnieć o takich stymulantach jak citikolina, higenamina czy hordenina, które pomimo coraz częstszej obecności w formułach przedtreningowych są nadal traktowane jako innowacje i ich działanie wciąż nie zostało dokładnie poznane.\nNiektóre składniki przedtreningówek, pomimo wielkiej skuteczności w procesie budowania siły czy rozwoju masy mięśniowej, zostały jednak wycofane lub zakazane do stosowania na terenie niektórych krajów. Przykładami takowych substancji są chociażby AMP (4-amino-2-metylopenten), DMAA (geranium) czy efedryna. Co okazało się powodem do ograniczenia dostępności takowych składników? Przede wszystkim zbyt silne działanie. Wymienione przykłady niejednokrotnie przyczyniały się do rozwoju szeregu niebezpiecznych objawów fizycznych (np. nadmierny wzrost ciśnienia krwi, przyśpieszenie oddechu, zaburzenia rytmu serca) oraz psychicznych (np. dezorientacja, zmiany nastroju, nadpobudliwość nerwowa, rozdrażnienie), które potocznie postrzegane są jako zagrażające życiu bądź zdrowiu.


Hotel w mieście São Vicente — pobyt uprzyjemnią restauracja i bar lub salon klubowy\nRua Joao Baptista, São Vicente, Zielony Przylądek\nCentrum Kulturalne w Mindelo (9 minut spaceru)\nPort Mindelo (9 minut spaceru)\nPlaża Laginha (21 minut spaceru)\nMonte Verde (31 minut spaceru)\nPlaża Sao Pedro Beach (11,1 km)\nWyspa São Vicente (VXE-São Pedro) 9 minut samochodem\nBeleza - Z widokiem na ocean, ta restauracja serwuje takie posiłki jak śniadanie, brunch w weekend, obiad i kolacja. Goście mogą zamówić napoje w barze.\nPodatek miejski: 2.20 CVE za osobę, za noc\nCzy obiekt Residencial Beleza Monte umożliwia bezpłatne anulowanie rezerwacji i pełny zwrot kosztów?\nTak, w obiekcie Residencial Beleza Monte można za pośrednictwem naszych stron zarezerwować pokój i bezpłatnie anulować tę rezerwację z pełnym zwrotem kosztów. Zwrot kosztów nastąpi, jeśli anulowana rezerwacja była powiązana z taką opcją, a prośba o anulowanie zostanie przesłana na kilka dni przed datą zameldowania (liczba dni jest określona przez zasady anulowania rezerwacji obowiązujące w obiekcie). Należy zapoznać się z zasadami i warunkami anulowania podanymi w regulaminie obiektu.\nCzy Residencial Beleza Monte zapewnia miejsce parkingowe?\nCzy Residencial Beleza Monte akceptuje zwierzęta?\nJakie godziny zameldowania i wymeldowania ma Residencial Beleza Monte?\nCzy Residencial Beleza Monte ma restaurację lub czy są jakieś restauracje w pobliżu?\nTak, zaletą restauracji Beleza jest widok na ocean. W pobliżu znajdują się takie restauracje jak Bavaria (6 min pieszo), Pastelaria Monteiro & Almeida (6 min pieszo) i Bar Boaventura (Domingas (7 min pieszo).\nCzy Residencial Beleza Monte oferuje transport z lotniska i na lotnisko?\nJak można spędzić czas w obiekcie Residencial Beleza Monte i w jego pobliżu?