SPRAWA ROZPATRYWANA PRZEZ EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA (skarga nr 77765/01) POMIĘDZY LUCYNA LASKOWSKA PRZECIWKO POLSCE PISEMNE UWAGI - PDF\nSPRAWA ROZPATRYWANA PRZEZ EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA (skarga nr 77765/01) POMIĘDZY LUCYNA LASKOWSKA PRZECIWKO POLSCE PISEMNE UWAGI\nDownload "SPRAWA ROZPATRYWANA PRZEZ EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA (skarga nr 77765/01) POMIĘDZY LUCYNA LASKOWSKA PRZECIWKO POLSCE PISEMNE UWAGI"\n1 SPRAWA ROZPATRYWANA PRZEZ EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA (skarga nr 77765/01) POMIĘDZY LUCYNA LASKOWSKA PRZECIWKO POLSCE PISEMNE UWAGI EUROPEJSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA 28 grudzień 2005 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp Interes Europejskiej Fundacji Praw Człowieka Pomoc prawna jako podstawowy element prawa dostępu do sądów w Polsce Podstawy prawne Praktyczna realizacja prawa do pomocy prawnej Potencjalne konsekwencje wyroku Trybunału Kwestie prawne wynikające z Konwencji Ogólny zarys Zakres zastosowania art. 6 Konwencji do pomocy prawnej. Specjalne okoliczności uzasadniające udzielenie bezpłatnej pomocy prawnej w świetle Konwencji Wnioski WSTĘP 1. Niniejsze pisemne uwagi zostały przedłożone przez Helsińską Fundację Praw Człowieka ( HFPCz ) z siedzibą w Polce, Warszawa, ul. Zgody 11, na podstawie zezwolenia udzielonego w dniu 28 listopada 2005 przez Michaela O Boylea, kanclerza sekcji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ( Trybunał ), na podstawie art Regulaminu Trybunału. Dotyczą on kwestii, czy na podstawie Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( Konwencja ), zapewnienie osobom niezamożnym pomocy pełnomocnika z urzędu prawnej stanowi warunek zagwarantowania równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Przedstawiliśmy kompleksową analizę sytuacji w Polsce, obejmującą zarówno opis środowiska prawnego, jak i praktyk stosowanych obecnie przez sędziów i prawników w ramach systemu udzielania pomocy prawnej. Oprócz tego skoncentrowaliśmy się na próbie odpowiedzi na pytanie, czy w świetle Konwencji ramy legislacyjne obowiązujące obecnie w Polsce w odpowiedni sposób zabezpieczają prawo do pomocy prawnej. Nasze uwagi nie obejmują komentarzy na temat faktów istotnych dla sprawy ani jej przedmiotu, koncentrujemy się natomiast na omówieniu podstawowych zasad mających 1\n2 znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Równocześnie, uwzględniając fakt, że przedmiotem obecnej sprawy jest kwestia pomocy prawnej w sprawach cywilnych, ograniczyliśmy zakres naszych uwag do tego rodzaju spraw. 2. INTERES EUROPEJSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA 2. HFPCz jest pozarządową organizacją założoną w 1989 r. przez członków Komitetu Helsińskiego w Polsce, w celu promowania praw człowieka i państwa prawnego, jak również przyczyniania się do rozwoju otwartego społeczeństwa w Polsce. Jednym z obszarów działalności HFPCz są działania prawne podejmowane w interesie publicznym, w tym reprezentowanie stron oraz sporządzanie pism procesowych w krajowych i międzynarodowych sądach i trybunałach, w szczególności w ramach programu strategicznej litygacji. Celem składanych pism jest przyczynienie się do zmiany przepisów i praktyk, które uznajemy za sprzeczne z prawami człowieka. 3. Od czasu swego ustanowienia HFPCz propagowała standardy przewidziane w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wśród sędziów i prawników praktykujących w Polsce. Dotyczy to w szczególności gwarancji sprawiedliwego procesu wynikających z art. 6 Konwencji, w tym prawa do pomocy prawnej. W szczególności, HFPCz przeprowadziła w ostatnich latach w ramach projektu Działania na rzecz poprawy dostępu do wymiaru sprawiedliwości w Europie Środkowej i Wschodniej, szeroko zakrojone badanie dotyczące dostępu do pomocy prawnej, Samo badanie obejmowało przegląd przepisów prawnych, analizę orzecznictwa sądów polskich i międzynarodowych, studium przypadku, analizę danych statystycznych oraz badanie empiryczne w sądach i zakładach karnych. Jego ostatecznym wynikiem było opracowania kompleksowego raportu z monitoringu pt. Dostępność nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce 1 (zwanego dalej Raportem ) oraz publiczna debata z udziałem sędziów i przedstawicieli organów ścigania, jak również adwokatów, radców prawnych oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych. W Raporcie wykazano liczne ograniczenia w dostępie osób niezamożnych do pomocy prawnej oraz potrzebę dokonania istotnych zmian w systemie jej udzielania. Oprócz tego, HFPCz w dalszym ciągu monitoruje działalność adwokatów i radców prawnych. W szczególności, dzięki opiniom przedkładanym prezydentowi Rzeczpospolitej Polskiej oraz wyrażanym zastrzeżeniom donośnie dostępu do zawodów prawniczych, z powodzeniem przyczyniliśmy się do procesu otwierania zawodów prawniczych, który nabrał tempa w ostatnim okresie. Uczestniczymy także aktywnie w pracach nad nową ustawą o dostępie do nieodpłatnej pomocy prawnej przyznawanej przez państwo osobom fizycznym, która przypuszczalnie trafi wkrótce pod obrady polskiego parlamentu. 4. Wyrażamy nadzieję, że nasze pisemne uwagi okażą się dla Wysokiego Trybunału pomocne przy rozstrzyganiu kwestii będących przedmiotem sprawy. Uważamy, że przedłożenie Trybunałowi opinii dotyczącej przepisów i praktyk obowiązujących obecnie w Polsce może doprowadzić do zwrócenia uwagi na ewentualne niedociągnięcia proceduralne oraz wywołać dalszą dyskusję publiczną na temat tej kwestii, o tak istotnym znaczeniu z perspektywy ochrony praw człowieka. Uzyskanie stanowiska Wysokiego Trybunału w tej sprawie ma szczególne znaczenie właśnie teraz, kiedy to do polskiego parlamentu trafił wspomniany powyżej projekt nowej ustawy w sprawie dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej. Projekt przewiduje ustanowienie mechanizmu przyznawania pomocy prawnej przez niezależny organ oraz może doprowadzić do określonej standaryzacji procedur przyznawania tej pomocy. Stanowić to będzie z pewnością, obok niedawnych reform, które doprowadziły do otwarcia zawodów prawniczych, kolejny pozytywny wkład w poprawę środowiska prawnego oraz może przyczynić się do lepszej ochrony praw człowieka w Polsce. 1 Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa\n3 3. POMOC PRAWNA JAKO PODSTAWOWY ELEMENT PRAWA DOSTĘPU DO SĄDÓW CYWILNYCH W POLSCE 3.1 Podstawy prawne 5. Uwzględniając złożony charakter ram prawnych związanych z prawem dostępu do sądów, oraz wynikającego z nich prawa do pomocy prawnej, a zwłaszcza szczegółowy charakter tych norm, skoncentrujemy się przede wszystkim na wybranych przepisach polskiego kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej Kodeksem ), mających największe znaczenie w świetle omawianego problemu. Należy jednak równocześnie zaznaczyć, że przepisy dotyczące prawa dostępu do sądu zawarte są także w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej 2, jak również polskim kodeksie postępowania karnego oraz Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 6. Kodeks nie przewiduje obligatoryjnej reprezentacji w żadnego rodzaju sprawach. Obowiązkowy udział adwokata lub radcy prawnego przewidziany jest jedynie w przypadku postępowania przez Sądem Najwyższym (przy czym istnieje w tym zakresie szereg wyjątków). Korzystania z pomocy prawnika wymaga w szczególności wniesienie kasacji do Sądu Najwyższego. W art. 212 Kodeksu ustanowiono wymóg, zgodnie z którym: Przewodniczący ( ) w razie uzasadnionej potrzeby może udzielić stronom niezbędnych pouczeń, a stosownie do okoliczności zwraca im uwagę na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego.". Jednakże sam Kodeks nie nakłada na sędziego expressis verbis obowiązku poinformowania stron o możliwości wystąpienia o przyznanie pomocnika procesowego z urzędu. Należy również zaznaczyć, że istnieje dodatkowy wymóg w tym zakresie, mianowicie adwokat (lub radca prawny) z urzędu może być przyznany jedynie tym osobom, które zostały w całości lub w części zwolnione z kosztów sądowych W związku z tym należy stwierdzić, że w Kodeksie połączono dwie odrębne instytucje, całkowicie uzależniając uzyskanie pomocy prawnej od innej niezależnej kwestii, co prowadzi faktycznie do ograniczenia możliwości występowania o jej udzielenie. Należy również zaznaczyć, że obowiązkowe połączenie dwóch wyżej wymienionych kwestii działa tylko w jednym kierunku, co oznacza, że można ubiegać się bezpłatną pomoc prawną jedynie po zwolnieniu z kosztów sądowych, natomiast zwolnienie to nie zawsze musi prowadzić do przyznania prawa do pomocy prawnej. 7. Kodeks przewiduje szereg przypadków, w których zwolnienie z kosztów sądowych następuje z mocy prawa. Dotyczy to stron dochodzących ustalenia ojcostwa i roszczeń z tym związanych, stron dochodzących roszczeń alimentacyjnych oraz niektórych roszczeń konsumenckich, stron w których przedmiotem jest ochrona zdrowia psychicznego, jak również pracowników w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Jednakże, jak wyjaśniono w poprzednim punkcie, strona powodowa w powyższych postępowaniach, chociaż zwolniona ex lege z kosztów sądowych, nie korzysta z żadnych specjalnych uprawnień w zakresie pomocy prawnej i musi zwrócić się do sądu o przyznanie takiej pomocy bezpłatnie. 8. W zależności od rodzaju przedmiotowej sprawy cywilnej, bezpłatnej pomocy prawnej mogą udzielać adwokaci lub radcy prawni. Zgodnie z art Kodeksu, wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Decyzja o przyznaniu prawa do pomocy sądowej podejmowana jest przez sąd, w praktyce najczęściej decyduje o tym przewodniczący składu sędziowskiego. Sąd uwzględnia wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w danej sprawie uzna za potrzebny. Przepisy nie określają wyraźnych kryteriów obiektywnej oceny potrzeby posiadania prawnej reprezentacji przed sądem. 2 Art. 45 ust. 1 Konstytucji przewiduje: Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W Konstytucji brakuje dalszych przepisów na ten temat, co w praktyce oznacza, że przewiduje ona wprawdzie prawo do rozpatrzenia sprawy przez sąd, ale nie zawiera żądnych szczegółowych przepisów odnośnie prawa do pomocy prawnej w sprawach cywilnych. 3\n4 9. Jak podkreślono w Raporcie, do kryteriów tych należy oceniana przez sąd zawiłość sprawy pod względem prawnym lub faktycznym, jak też nieporadność wnioskującego 3. W Raporcie zwrócono również uwagę na fakt, że potrzeba udziału pełnomocnika może wynikać także z zasady kontradyktoryjności, gdy przeciwnik procesowy strony niezamożnej korzysta z pomocy pełnomocnika lub pełnomocników profesjonalistów, natomiast ona sama jest tej pomocy pozbawiona 4. Za udziałem adwokatów (radców prawnych) z urzędu może również przemawiać fakt, że strona postępowania jest nieporadna lub sprawa jest złożona pod względem faktycznym lub prawnym albo też dana osoba doświadcza innych trudności, takich jak problemy z komunikowaniem się z sądem w toku postępowania. Jednakże w każdym przypadku ostateczna decyzja w tym zakresie zależy od opinii sądu, dlatego w praktyce decyzje te mają charakter bardzo uznaniowy, co może często skutkować traktowaniem mało obiektywnym. 10. Ze względu na bliską zależność między decyzją o zwolnieniu kosztów sądowych a prawem do pomocy prawnej wskazane wydaje się przedstawienie kilka na temat obowiązujących i przyszłych ram prawnych dotyczących kosztów sądowych. Obecnie w Polsce koszty sądowe w sprawach cywilnych i gospodarczych uznawane są powszechnie za wysokie lub nawet nadmierne i mogą często uniemożliwić jednostkom równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Wynika to faktu, że wielu osób nie stać na zapłatę z góry istotnych kwot pieniędzy, a następnie oczekiwanie latami na ewentualne uzyskanie korzystnego wyroku. Równocześnie należy zaznaczyć, że w dniu 1 marca 2006 r. wejdzie w życie nowa ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wprowadzająca szereg zmian w tych kosztów, w wielu wypadkach wprowadzając stałe lub maksymalne opłaty. HFPCz zamierza śledzić wyniki stosowanie nowej ustawy, sprawdzając równocześnie, czy sądy, opierając się na uproszczonej i bardziej dogodnej dla strony powodowej regulacji, będą równie chętnie co dzisiaj zwalniać osoby niezamożne z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W przeciwnym bowiem wypadku, sądy mogą faktycznie pozbawić takie osoby prawa do pomocy prawnej, którego przyznanie zależy całkowicie od uprzedniego zwolnienia z kosztów sądowych. 11. Uwzględniając wniosek o przyznanie pomocy prawnej, sąd wydaje postanowienie o wyznaczeniu pełnomocnika prawnego (adwokata lub radcy prawnego, w zależności od rodzaju sprawy), co jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego w danej sprawie. Następnie sąd przesyła wydane postanowienie do okręgowej izby adwokackiej lub okręgowej izby radców prawnych, zwracając się o wyznaczenie odpowiednio konkretnego adwokata lub radcy, w celu udzielania z urzędu pomocy prawnej w danej sprawie. 12. Zwolnienie z kosztów sądowych, a więc także wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, może, zasadniczo nastąpić na wszystkich etapach postępowania, włączając postępowanie odwoławcze oraz złożenie skargi kasacyjnej. Od postanowienia o odmowie zwolnienia strony z kosztów sądowych, jak również o odmowie przyznania pełnomocnika z urzędu przysługuje zażalenie. Sąd może w dowolnym momencie cofnąć zwolnienie z kosztów sądowych. Jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których przyznano zwolnienie, nie istniały lub przestały istnieć, sąd może cofnąć ustanowienie pełnomocnika prawnego, jak również nakazać pokrycie kosztów. Jak wskazano w Raporcie 5, zastrzeżenia budzi jeden z elementów procedury przyznawania pomocy prawnej. Chodzi o sposób w jaki wyznaczony ex officio adwokat (lub radca prawny) może uzyskać przysługujące mu wynagrodzenie po rozprawie. Analiza tych procedur pozwoliła na ustalenie, że zadanie to jest faktycznie dużo łatwiejsze, jeżeli pełnomocnik przegra sprawę. Jeżeli bowiem osoba, wspomagana przez takiego pełnomocnika wygra sprawę, może on domagać się zapłaty wynagrodzenia od strony przeciwnej, co w wielu przypadkach okazuje się trudne lub niemożliwe. Jedynie w przypadku, gdy pełnomocnik nie jest w stanie wyegzekwować swego wynagrodzenia i poniesionych kosztów od strony przegrywającej, może zwrócić się z roszczeniem do sądu. Jeżeli 3 Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s Ibidem. s\n5 natomiast strona reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu przegra sprawę, jego wynagrodzenie zostaje pokryte bezpośrednio ze Skarbu Państwa. 3.2 Praktyczna realizacja prawa do pomocy prawnej 13. System pomocy prawnej obowiązujący w Polsce może być niekiedy postrzegany jako obarczony wadami wynikającymi z mylącemu pojmowania potrzeb w zakresie pomocy prawnej oraz skoncentrowania się wyłącznie na systemie obligatoryjnej obrony w sprawach karnych z zaniedbaniem kwestii nie należących do tego zakresu. Takie opinie powoli ulegają zmianie dzięki intensywnym działaniom międzynarodowych instytucji, takich jak Rada Europy, w szczególności zaś samego Trybunału, jak również sektora organizacji pozarządowych, które łącznie przyczyniają się do opracowania określonych standardów w zakresie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w całej Europie oraz do pobudzania pozytywnych przemian w państwach, w których występują liczne utrudnienia w takim dostępie. Jednakże proponowane reformy wprowadzane są często zdecydowanie zbyt powolnie. 14. W świetle przedstawionych uwag na temat obowiązujących praktyk i faktycznego stosowania regulacji dotyczących prawa do pomocy prawnej w perspektywie długoterminowej, wydaje się, że jego realizacja może napotykać na określone problemy. Bez wątpienia w sprawach cywilnych brak pomocy prawnej może stanowić przeszkodę przy rozstrzyganiu spraw mających istotne konsekwencje dla prywatnoprawnych zobowiązań i praw obywateli. Mając na uwadze szeroki zakres spraw uznawanych za cywilne oraz ich znaczenie dla obywateli, należy stwierdzić, że pomoc prawna jest bardzo potrzebna w postępowaniu sądowym. Równocześnie, na podstawie wyników badań opisanych w Raporcie daje się zauważyć, że faktyczny zakres świadczenia pomocy prawnej w sprawach cywilnych ma bardzo ograniczony charakter 6. Chociaż dane w Raporcie pochodzą sprzed 2-3 lat, to wskazują one na istnienie ewidentnej tendencji. Jak stwierdzono w Raporcie na podstawie danych dostarczonych przez Naczelną Radę Adwokacką oraz Krajową Izbę Radców Prawnych, pomoc prawna została przyznana jedynie w (2001 r.) i (2002 r.) spraw niekarnych, podczas gdy liczba spraw cywilnych wnoszonych corocznie do sądów wynosi ponad 4 mln, nie wspominając już o sprawach z dziedziny prawa rodzinnego, pracy i zabezpieczenia społecznego oraz sprawach gospodarczych (kolejne 2,8 mln). Oznacza to, że pomoc prawna przyznawana jest wyłącznie w 0,17-0,18% spraw niekarnych Wyżej opisana sytuacja może być skutkiem wielu czynników. W skali ogólnej w Polsce nie korzysta się powszechnie z pomocy prawnej. Zjawisko to jest widoczne także na szczeblu międzynarodowym, w szczególności przy składaniu skarg do Trybunału. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Magdalenę Krzyżanowską-Mierzewską podczas Forum pomocy prawnej w 2002 r., jedynie ok. 5% skarżących z Polski wnoszących skargę do Trybunału reprezentowanych jest przez adwokata lub radcę prawnego. Dla porównania, reprezentację prawnika posiada 40-50% skarżących z Wielkiej Brytanii. 15. Większości ludzi w Polsce nie stać na opłacenie nadmiernych kosztów wynajęcia prawnika, bądź też nie ma łatwego dostępu do pomocy prawnej ze względu na niedostateczną liczbę tych prawników. Zjawisko to jest konsekwencją długotrwałego ograniczania dostępu do zawodów prawniczych, które doprowadziło do dysproporcji między wzrostem liczby spraw wpływających do sądów a liczbą prawników uprawnionych do reprezentowania stron w sądzie 8. Tymczasem jednak weszły w życie przyjęte przez Parlament nowe poprawki do ustawy Prawo o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych 9., których rezultatem będzie poszerzenie dostępu do zawodu adwokata i radcy prawnego, zarówno dla prawników-praktyków (np. osoby, które zdały egzamin sędziowski, ale nie należą do rady adwokackiej ani izby radców prawnych), jak również dla absolwentów 6 Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s Ibidem. 8 Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s Na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 136, poz. 1361). 5\n6 studiów prawniczych. Wydaje się, że konsekwencją zmian było ustanowienie bardziej obiektywnych kryteriów oraz zapewnienie większej przejrzystości i standaryzacji systemu przyjęć. Dlatego uważamy, że w najbliższych latach sytuacja na rynku pomocy prawnej ulegnie znaczącej poprawie. Będzie więcej dostępnych prawników, gotowych udzielać pomocy prawnej za niższym wynagrodzeniem. 16. Niezależnie od tego jesteśmy przekonani, że wciąż pozostaje spore pole do działania w odniesieniu do praktyk stosowanych przez sędziów. Zapewnienie pomocy prawnej dla osób niezamożnych odgrywa w Polsce kluczową rolę w procesie orzeczniczym. Chcielibyśmy w związku z tym ponownie przywołać wnioski zawarte w Raporcie. Niektóre z nich mogą wydawać się nawet szokujące, ponieważ ujawniają skalę nieprawidłowości w praktyce polskich sądów. Spośród sędziów, z którymi odbyto rozmowy podczas gromadzenia danych na potrzeby Raportu, wielu przyznało, że jest im niezręcznie podejmować decyzję o przyznaniu lub nieprzyznaniu pełnomocnika 10. Z jednej strony dostrzegają potrzebę profesjonalnej reprezentacji strony, ale z drugiej zdają sobie sprawę z trudności budżetowych sądów 11. Jak dalej stwierdzono w Raporcie 12, prezesi sądów przyznają, że regularnie przypominają sędziom, żeby bardzo ostrożnie ustanawiali pełnomocników z urzędu (adwokatów i radców prawnych). HFPCz odnotowała również pewne sytuacje, które mogą wydawać się absurdalne. Zdaniem jednego z sędziów, w pewnym sądzie rejonowym prezes sądu wezwał wszystkich sędziów i przedstawił im następującą alternatywę: albo będziecie przyznawać pełnomocników z urzędu i orzekać w zimie w płaszczach i w zimnych salach, albo kupimy węgiel na zimę, ale to oznacza, że każdy sędzia może tylko raz w miesiącu przyznać pełnomocnika z urzędu. 17. Należy również zwrócić uwagę, że w Polsce prawo do zwolnienia z kosztów sądowych i przyznania bezpłatnej pomocy prawnej może być faktycznie wykonywane dopiero po wszczęciu postępowania przed sądem. Powoduje to, że osoby niezamożne mogą nie mieć możliwości wystąpienia z odpowiednimi wnioskami lub żądaniami na początkowym etapie postępowania w celu zabezpieczenia roszczeń cywilnoprawnych, ponieważ rzadko dysponują dostateczną wiedzą prawniczą. W takich okolicznościach uzyskanie pomocy prawnej na dalszym etapie może już nie zapewnić rozwiązania problemu. 18. Zaobserwowaliśmy również, że sądy nie stosują jednolitych wymogów odnośnie dowodów niezbędnych do wykazania braku możliwości poniesienia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania siebie i swojej rodziny. Ponadto, jak stwierdzono w orzecznictwie Trybunału 13, w niektórych sytuacjach sądy wyższej instancji nie podtrzymują decyzji sądów niższej instancji o zwolnieniu z kosztów sądowych, a tym samym decyzji o przyznaniu pomocy prawnej. Dzieje się tak nie w wyniku weryfikacji decyzji sądu niższej instancji, lecz ponownej oceny przedmiotowych okoliczności. Jak wskazał Trybunał, decyzje te nie zawsze są prawidłowe lub też podejmowane po upływie na tyle długiego okresu, który uzasadniałby odmienną ocenę dowodów. Zgodnie z treścią Raportu, w dalszym ciągu aktualna pozostaje wielokrotnie przywoływana przez sądy teza z dawnego wyroku Sądu Najwyższego 14, w myśl której strona zamierzająca wnieść sprawę do sądu powinna liczyć się z koniecznością poniesienia określonych wydatków i na ten cel oszczędzać, ograniczając zaspokajanie bieżących potrzeb. Dopiero wówczas, gdy poczynienie tych oszczędności prowadziłoby do wyraźnego uszczerbku utrzymania koniecznego strony i rodziny można mówić o istnieniu podstawy do przyznania zwolnienia. Już od ponad 40 lat sądy w Polsce powołują się na to rozstrzygnięcie, podejmując decyzje o odmowie zwolnienia z kosztów 15. Choć stanowisko to zostało już poddane gruntownej krytyce przez 10 Ibidem. s Ibidem. 12 Ibidem. 13 Sprawa R.D. przeciwko Polsce, skargi nr 29692/96 i 34612/97. Wyrok z dnia 18 grudnia 2001 r. 14 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1959, 4CZ25/59 Nowe Prawo 1960 nr Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s\n7 Trybunał w orzeczeniu w sprawie Kreuz przeciwko Polsce 16, nadal przyjmowane jest w postępowaniach przed sądami krajowymi w Polsce 17. Przypuszczalnie jest już obecnie rzadziej oficjalnie przywoływane, jednak faktycznie zakorzenione w praktyce stosowanej przez sędziów, w dalszym ciągu podlega zastosowaniu, na co często skarżą się osoby ubiegające się o pomoc prawną w HFPCz. 19. Kolejnym problemem utrudniającym prawidłowe funkcjonowanie systemu pomocy prawnej w Polsce jest zwyczajnie brak przejrzystości przy ustalaniu wysokości środków przeznaczanych na taką pomoc. W trakcie prowadzenia swoich badań HFPCz uświadomiła sobie, że ani Ministerstwo Sprawiedliwości, korporacje prawnicze, ani instytucje naukowe nie gromadzą dostatecznych informacji i danych statystycznych, by możliwe było dokładne rozpoznanie problemów oraz stałe ocenianie efektywności funkcjonującego systemu 18. Jednakże, jak wykazano w dalszej części Raportu, fundusze przeznaczone na pomoc prawną należą do budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości. Środki te stanowią element wspólnej puli przeznaczonej na koszty postępowań sądowych i prokuratorskich. W praktyce rozwiązanie to uniemożliwia często ustalenie dokładnej kwoty środków wydatkowanych na pomoc prawną oraz utrudnia racjonalizację planowania wydatków. 20. Ustaliliśmy również poważne niedostatki w informowaniu stron postępowania cywilnego o możliwości uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Prowadzi to do jeszcze większego ograniczenia korzystania z systemu pomocy prawnej. Jak wyjaśniono powyżej w pkt. 7, sądy w Polsce nie mają obowiązku informowania stron o możliwości uzyskania pomocy prawnej. Dlatego ich decyzja o tym, czy zalecą stronom wynajęcie pełnomocnika prawnego ma charakter w pełni uznaniowy. 21. Istnieją co prawda organizacje aktywnie działające na rzecz zapewnienia pomocy prawnej osobom niezamożnym, takiej jak HFPCz, Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych, czy też Fundacja Academia Iris. Jednakże na ogół ich działalność napotyka na szereg przeszkód. Po pierwsze, działają one w myśl zasady pro bono i zasadniczo nie korzystają z usług zawodowych prawników, lecz opierają swoje działalność na pracy studentów nadzorowanych przez praktyków. Po drugie, liczba poradni prawnych w Polsce nie wystarcza, by zaspokoić potrzeby osób niezamożnych. W praktyce ich działalność koncentruje się w największych miastach i dużych ośrodkach uniwersyteckich i nie mogą one w pełni zaspokoić zwiększonego zapotrzebowania na pomoc prawną na szerszą skalę. 3.3 Potencjalne konsekwencje wyroku Trybunału. 22. Jak już wskazano powyżej (pkt. 4), ramy prawne w Polsce zostały niedawno poddane szerokiemu zakresowi zmian, a w przyszłości oczekuje je przypuszczalnie nawet jeszcze szerszy zakres zmian. Wskazuje to na korzystną tendencję ukształtowaną w ostatnich latach oraz prawidłowy kierunek realizowanej transformacji. Jednakże do wykonania pozostało nadal wiele działań, a nawet jeszcze więcej kwestii należy wyjaśnić i przeanalizować. Naszym zdaniem dotyczy 16 Sprawa Kreuz przeciwko Polsce. Skarga nr 28249/95. Wyrok z dnia 19 czerwca 2001 r. 17 W sprawie Jedamski i Jedamska przeciwko Polsce, skarga nr 73547/01, wyrok z dnia 26 lipca 2005 r., Trybunał poddał gruntownej krytyce przyjmowanie przez sądy założenia, że fakt prowadzenia wielu postępowań przesądza sam w sobie o konieczności ponoszenia kosztów sądowych, jak również stanowisko sądów, zgodnie z którym skarżący powinni byli uwzględnić potrzebę uprzedniego zgromadzenia dostatecznych środków na pokrycie takich kosztów. Trybunał jeszcze raz potwierdził, że polskie sądy opierają swoje ustalenia na ocenie hipotetycznych możliwości zarobkowych powodów, nie zaś wykazanych przez nich faktów. Ponadto, w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01, wyrok z dnia 26 lipca 2005 r., Trybunał uznał, że organa wymiaru sprawiedliwości nie zapewniły odpowiedniej równowagi między interesem państwa związanym z pobraniem nadmiernych kosztów sądowych z tytułu rozstrzygania roszczeń a interesem skarżącego związanym z wniesieniem apelacji. W sprawie Podbielski i P.P.U. Polpure przeciwko Polsce, skarga nr 39199/98, wyrok z dnia 26 lipca 2005 r., Trybunał odrzucił przyjęte przez sądy założenie, że określone zdarzenia pozwalają na retrospektywne udowodnienie zdolności skarżącego do poniesienia kosztów w przedmiotowym okresie. 18 Dostępność pomocy prawnej w Polsce raport z monitoringu, Łukasz Bojarski, HFPCz, Warszawa 2003, s\n8 to także systemu pomocy prawnej w Polsce, dziedziny, w której dają się zaobserwować określone niedociągnięcia i nieprawidłowe praktyki. 23. Można oczekiwać, że polski parlament zajmie się wkrótce nową ustawą o dostępie do nieodpłatnej pomocy prawnej przyznawanej przez państwo osobom fizycznym. Czynnik ten naszym zdaniem sprawie jednak, że orzeczenie Trybunału nabiera tym większego znaczenia, bardziej użyteczne wydaje się bowiem określenie pożądanego kierunku zmian już na etapie początkowym, niż ewentualna krytyka ex-post w przypadku, gdy nowa regulacja nie spełni wymogów lub nie będzie odpowiadać potrzebom. Uważamy, że ustalenie przez Wysoki Trybunał potencjalnych luk w obecnie obowiązujących ramach prawnych pozwoli na prawidłową ocenę istniejących przeszkód oraz przyczyni się do opracowania środków pozwalających na rozstrzygnięcie problemów. W szczególności, ujawnienie nieprawidłowych praktyk i mylnego pojmowania roli władz publicznych w zapewnianiu pomocy prawnej w Polsce może sprowokować szeroką debatę na temat kierunku niezbędnych zmian oraz stanowić czynnik motywujący do przyśpieszenia prac nad nową ustawą o bezpłatnej pomocy prawnej. W praktyce, ustalenie potencjalnego źródła nieprawidłowości w systemie pomocy prawnej obowiązującym w Polsce może naszym zdaniem doprowadzić także do ustalenia przyczyn jego nieskuteczności oraz pozwolić na zastosowanie w przyszłości racjonalnych rozwiązań. Warto również zaznaczyć, że wyrok, który ma zostać wydane w przedmiotowej sprawie będzie miał charakter precedensowy, ponieważ Trybunał, jakkolwiek rozpatrywał uprzednio wiele kwestii dotyczących pomocy prawnej, nigdy dotąd nie orzekał na temat ogólnych zasad systemu pomocy prawnej w Polsce. Sprawia to, że kwestia nabiera jeszcze bardziej kluczowego charakteru oraz zwiększa jej znaczenie dla procesu budowy i wzmocnienia demokratycznego społeczeństwa. 4. KWESTIE PRAWNE WYNIKAJĄCE Z KONWENCJI 4.1 Ogólny zarys 24. Po przedstawieniu ram pomocy prawnej i właściwej praktyki w tym zakresie w Polsce pragniemy przedstawić kilka uwag na temat pomocy prawnej w świetle prawa dostępu do sądu zagwarantowanego w art. 6 Konwencji. Ponieważ nie będziemy się odnosić bezpośrednio do sprawy rozpatrywanej obecnie przez Wysoki Trybunał, ograniczymy się do przywołania, w uzasadnionych przypadkach, wybranych orzeczeń i ogólnych uwag na temat zakresu zastosowania art. 6 Konwencji w ocenie systemu pomocy prawnej w Polsce. Pragniemy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że niektóre elementy polskich ram prawnych i praktyk mogą zostać uznane za niezgodne ze standardami i gwarancjami przewidzianymi w art. 6 Konwencji oraz ich wykładnią ustanowioną przez Trybunał. 4.2 Zakres zastosowania art. 6 Konwencji do pomocy prawnej. Specjalne okoliczności uzasadniające udzielenie bezpłatnej pomocy prawnej w świetle Konwencji 25. Prawo dostępu do sądu zostało zapisane w art. 6 Konwencji. Chociaż wspomniany artykuł nie mówi bezpośrednio o tym prawie, daje się ono łatwo wywnioskować z jego treści. Jak zaznaczono w sprawie Golder przeciwko Zjednoczonemu Królestwu art. 6 powinien zawierać szczegółowy opis gwarancji procesowych przyznanych stronom w toczącym się procesie, nie zaś służyć ochronie przede wszystkim ochronie prawa, które w samo sobie faktycznie umożliwia korzystanie z takich gwarancji, tj. prawa dostępu do sądu. Takie czynniki jak sprawiedliwy, publiczny i sprawny charakter postępowania sądowego nie mają żadnego znaczenia, jeżeli do samego postępowania nie dochodzi. Dlatego samo prawo dostępu do sądu jest w swej istocie jasne i niepodważalne. Ponadto, jak stwierdzono w orzeczeniu w sprawie Del Sol przeciwko Francji 19, prawo dostępu do sądu gwarantowane w art. 6 1 musi być praktyczne i efektywne, nie zaś teoretyczne lub iluzoryczne. 19 Sprawa Del Sol przeciwko Francji. Skarga nr 46800/99. Wyrok z dnia 26 lutego 2002 r. 8\n9 26. Z drugiej strony prawo to podlegać może pewnym ograniczeniom. W szczególności Trybunał orzekł 20, że to do Układających się Państw należy decyzja odnośnie metod wypełnienia zobowiązań wynikających z Konwencji. W takiej sytuacji Trybunał musi upewnić się, że metody obrane przez władze krajowe w konkretnym przypadku pozostają w zgodzie z Konwencją 21. W praktyce oznacza to, że Państwo-Strona dysponuje pewnym zakresem swobody w zakresie wyboru metod służących zagwarantowaniu stronom procesu efektywnego dostępu do sądu 22, zasadniczo jednak zobowiązane jest do ustanowienia takiego systemu, który zdoła zapewnić osobom podlegającym jurysdykcji danego państwa korzystanie z wymienionych podstawowych gwarancji. 27. Jak potwierdza późniejsze orzeczenie Trybunału 23, budowa sytemu zgodnego z wymogami ustanowionymi w art. 6 może niekiedy wiązać się z obowiązkiem zapewnienia przez dane państwo pomocy pełnomocnika, jeżeli okazuje się ona niezbędna dla zagwarantowania efektywnego dostępu do sądu, w przypadku gdy taka pomoc ma charakter obligatoryjny, bądź też ze względu na złożony charakter przedmiotowej procedury lub sprawy. Dlatego, rozstrzygając wspomnianą sprawę, Trybunał określił dalej idące obowiązki, co umożliwia, mimo braku podobnej klauzuli odnośnie postępowania cywilnego, zastosowanie w tym przypadku art. 6. Przesądza to definitywnie o tym, że w określonych przypadkach podstawowe znaczenie dla oceny, czy prawo dostępu do sądu zostało należycie zagwarantowane, będzie miało zapewnienie lub brak zapewnienia pełnomocnika z urzędu w sprawach cywilnych. 28. Należy z drugiej strony zaznaczyć, nie ma obowiązku przyznawania pomocy prawnej wszystkim osobom uczestniczącym w sporze przed sądami cywilnymi. W sprawie Del Sol przeciwko Francji, Trybunał wskazał, że Konwencja nie nakłada obowiązku zapewnienia pomocy prawnej w przypadku wszystkich sporów w postępowaniach cywilnych, ponieważ istnieje ścisłe rozróżnienie między treścią art. 6 3 lit. c), w którym zagwarantowano, na pewnych warunkach, prawo do bezpłatnej pomocy prawnej w postępowaniu karnym oraz art. 6 1, w którym brakuje odniesienia do takiej pomocy Jednakże, w sprawie R.D. przeciwko Polsce ustalono, że chociaż sposób, w jaki art. 6 ma być zastosowany w sądach apelacyjnych i kasacyjnych zależy od szczególnych cech danego postępowania, nie może być wątpliwości, że państwo, które ustanowiło takie sądy jest obowiązane zapewnić osobom podlegającym prawu korzystanie przed nimi z fundamentalnych gwarancji sprawiedliwego procesu zawartych w tym artykule, włączając prawo do bezpłatnej pomocy prawnej 25. Wywiązując się z tego obowiązku, Państwo-Strona musi ponadto wykazać staranność w zapewnieniu, aby te osoby autentycznie i skutecznie korzystały z praw zagwarantowanych na podstawie art W szczególności, w sprawie McVicar przeciwko Zjednoczonemu Królestwu 27 Trybunał potwierdził, że decyzja odnośnie tego, czy w świetle art. 6 niezbędne jest zapewnienie reprezentacji prawnej dla danej strony postępowania zależeć będzie od konkretnych okoliczności danej sprawy, a zwłaszcza od tego, czy strona ta będzie zdolna do odpowiedniej i zadowalającej obrony swego stanowiska bez pomocy prawnika. Wcześniej, w sprawie Aires przeciwko Irlandii, Trybunał wymienił szereg okoliczności, które łącznie mogą doprowadzić do ustalenia, że danej osobie nie zapewniono w sposób efektywny prawa dostępu do sądu poprzez odmowę przyznania pomocy prawnej przez państwo 28. Obejmuje to sytuacje, w których pomoc prawna nie została przyznana mimo, że przedmiotowe postępowanie rozpoczęło się i toczyło w sądzie odwoławczym, w którym 20 Ibidem. 21 Ibidem. 22 Ibidem. 23 Sprawa Aires przeciwko Irlandii. Skarga nr 6289/73. Wyrok z dnia 9 września 1979 r. 24 Sprawa Del Sol przeciwko Francji. Skarga nr 46800/99. Wyrok z dnia 26 lutego 2002 r. 25 Sprawa R.D. przeciwko Polsce, nr 29692/96 i 34612/97. Wyrok z dnia 18 grudnia 2001 r. 26 Sprawa Vacher przeciwko Francji. Skarga nr 20368/92. Wyrok z dnia 17 grudnia 1996 r. 27 Mc Vicar przeciwko Zjednoczonemu Królestwu. Skarga nr 46311/99. Wyrok z dnia 7 maja 2002 r. 28 Sprawa Aires przeciwko Irlandii. Skarga nr 6289/73. Wyrok z dnia 9 września 1979 r. 9\n10 obowiązują skomplikowane procedury. W związku z tym należy odnotować, że polskie prawo nie daje stron postępowania prawa do wyboru między wyznaczeniem adwokata (lub radcy prawnego, w zależności od rodzaju sprawy), a samodzielnym sporządzeniem skargi kasacyjnej. Faktycznie muszą być oni reprezentowani przez adwokata (lub radcę prawnego), który musi przygotować skargę kasacyjną oraz złożyć ją w Sądzie Najwyższym, bowiem skarga kasacyjna przygotowana i złożona przez samą stronę zostanie odrzucona 29. Trybunał potwierdził wyżej opisane stanowisko w kolejnej sprawie, orzekając, że ze względu na skomplikowany charakter procedury kasacyjnej, interes wymiaru sprawiedliwości może wymagać zapewnienia skarżącemu bezpłatnej pomocy prawnej 30. Pomoc pełnomocnika z urzędu może okazać się niezbędna w sporach, w których wymagane jest przedstawienie skomplikowanego materiału dowodowego, w tym powołanie biegłych oraz wezwanie i przesłuchanie świadków. To samo dotyczy przypadków, w których skarżący musi przedstawić odpowiednie argumenty w skomplikowanych kwestiach prawnych 31. Wyznaczenia obrońcy (lub radcy prawnego) z urzędu mogą wreszcie wymagać sprawy związane z zaangażowaniem emocjonalnym stron (sprawy o rozwód, podział majątku wspólnego byłych małżonków, przyznanie alimentów), zwłaszcza, gdy w postępowaniu niezbędne jest zachowanie dużego obiektywizmu 32. Inne czynniki, które mogą powodować konieczność skorzystania z pomocy pełnomocnika z urzędu mogą być związane ze środowiskiem rodzinnym lub zawodowym strony postępowania, jeżeli powodują, łącznie lub indywidualnie, że strona postępowania jest zbyt pokorna, nieporadna lub też zwyczajnie nie dysponuje dostateczną wiedzą, by móc bronić swej sprawy przed sądem W pewnych przypadkach wniosek strony o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu może zostać oddalony na tej podstawie, że nie przedstawiła ona podstaw mogących uzasadniać złożenie apelacji. Wynika to z faktu, że w dziedzinie związanej z wydawaniem środków publicznych, właściwe władze publiczne dysponują pewnym marginesem swobody w ocenie, czy wydatki można uznać za uzasadnione 34. Dlatego Państwo-Strona może ograniczyć zapewniania pomocy prawnej jedynie do tych stron, których skargi odwoławcze do sądu wyższej instancji mają racjonalne szanse powodzenia. W związku z tym sądy krajowe mogą także odrzucać wnioski o przyznanie pomocy prawnej w przypadku stwierdzenia, że możliwość wnoszenia dalszych środków odwoławczych jest ograniczona lub wykluczona z mocy samego prawa. Większą staranność przy podejmowaniu decyzji odnośnie przyznania pomocy prawnej sądy powinny natomiast zachować w sytuacji, w której możliwość wniesienia środków odwoławczych jest kwestią sporną, ze względu na niejednoznaczne lub mało precyzyjne przepisy. Obowiązek zachowania szczególnej staranności dotyczy zwłaszcza przypadków, w których odmowa przyznania bezpłatnej pomocy prawnej doprowadzi najprawdopodobniej do całkowitego zamknięcia możliwości dalszego prowadzenia sprawy. 32. W Polsce stanowią idealnym przykładem postępowań, w których niezbędne jest szczególnie staranne rozważenie wniosków o przyznanie pomocy prawnej są sprawy alimentacyjne. Po pierwsze alimenty mogą być uznawane za podstawowe wsparcie finansowe, głównie dla samotnych rodziców i ich dzieci. Przyznanie alimentów przez sąd ma często dla takich osób decydujące znaczenie dla uzyskania środków zapewniających minimalny poziom życia. Po drugie, już zwolnienie osób występujących z roszczeniami alimentacyjnymi ex lege z obowiązku pokrywania kosztów sądowych stanowiło wyraz uznania przez państwo szczególnej sytuacji osób, które niejednokrotnie muszą walczyć o pieniądze pozwalające na przeżycie. Wreszcie, odmowa przyznania przez sąd pomocy prawnej w powyższym postępowaniu może spowodować 29 Art. 393³ kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że Kasacja powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. 30 Sprawa Twalib przeciwko Grecji. Skarga nr 24294/94. Wyrok z dnia 9 czerwca 1998 r. 31 Sprawa Pham Hoang przeciwko Francji. Skarga nr 13191/87. Wyrok z dnia 25 września 1992 r. 32 Sprawa Aires przeciwko Irlandii. Skarga nr 6289/73. Wyrok z dnia 9 września 1979 r. 33 Sprawa Aires przeciwko Irlandii. Skarga nr 6289/73. Wyrok z dnia 9 września 1979 r. 34 Sprawa Del Sol przeciwko Francji. Skarga nr 46800/99. Wyrok z dnia 26 lutego 2002 r. 10\n11 zablokowanie takim osobom dostępu do sądu. Biorąc pod uwagę, że często występują one o z roszczeniem o przyznanie alimentów zwyczajnie dlatego, że już w danym okresie borykają się z problemami finansowymi, mało prawdopodobne wydaje się, by były zdolne do zapłaty wynagrodzenia prawnikowi, który pomógłby im w skutecznym dochodzeniu roszczeń przed sądem lub też przygotowaniu i złożeniu środków odwoławczych. Dlatego, jeżeli sądy w Polsce nie wykazują większej staranności badając potrzebę udzielenia pomocy prawnej w postępowaniach alimentacyjnych lub podobnych rodzajach postępowań, lub też nie biorą pod uwagę niemożności pokrycia przez osoby niezamożne dalszych kosztów postępowania, naszym zdaniem realizacja gwarancji przewidzianych w art. 6 może być poważanie zagrożona. 33. Należy również uwzględnić fakt, że w Polsce strony postępowania muszą przestrzegać określonych, często bardzo krótkich terminów na przygotowanie i złożenia skargi kasacyjnej w Sądzie Najwyższym. Dlatego sądy niższej instancji, które odrzucają wnioski stron postępowania o przyznanie pełnomocnika z urzędu na potrzeby sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej w Sądzie Najwyższym, powinny zwracać szczególną uwagę na fakt, czy wnioskodawcom pozostawiono dostateczną ilość czasu na znalezienie pełnomocnika z wyboru oraz sporządzenie i złożenie przez niego skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. W przeciwnym przypadku można bowiem uznać, że ograniczają one przysługujące stronom prawo dostępu do sądu, jak miało to miejsce w sprawie R.D. przeciwko Polsce 35, w której Trybunał uznał, że ze względu na krótki okres czasu pozostawiony wnioskodawcy na wyznaczenie pełnomocnika z wyboru oraz sporządzenie zamierzonej skargi kasacyjnej, nie zapewniono mu realistycznej możliwości wniesienia i obrony swojej sprawy w sądzie kasacyjnym w sposób konkretny i efektywny. 34. Wreszcie, procedura ubiegania się przez strony o przyznanie pełnomocnika z urzędu musi przewidywać istotne gwarancje chroniące strony przed arbitralnością decyzji. W sprawie Del Sol przeciwko Francji 36 Trybunał stwierdził, że biuro pomocy prawnej przy Trybunale Kasacyjnym funkcjonuje na zasadach zapewniających dostateczną ochroną przed arbitralnością, ponieważ jego pracom przewodniczy sędzia Trybunału Kasacyjnego, a w składzie biura zasiadają również starszy kanclerz tego sądu, dwóch członków wybranych przez Trybunał Kasacyjny, dwóch urzędników cywilnych, dwóch członków Rady Stanu oraz Rady Trybunału Kasacyjnego, jak również przedstawiciel społeczny. Ponadto, od decyzji o odrzuceniu wniosku o przyznanie pomocy prawnej przysługuje odwołanie do prezesa Trybunału Kasacyjnego. Na podstawie powyższego wyroku można wywnioskować, że obowiązkiem państwa jest ustanowienie takich procedur decyzyjnych i odwoławczych w systemie pomocy prawnej, które zagwarantują, że ostateczne decyzje odnośnie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu podejmowane będą w sposób obiektywny. Dlatego, jeżeli decyzję w tych kwestiach podejmowane są wyłącznie przez sędziów, odwołania rozpatrywane są sąd obradujący w tym samym składzie, albo też z określonych przyczyn nie podlegają przekazaniu do sądów wyższej instancji, co jest możliwe w Polsce, można ustalić, że przedmiotowe procedury nie zapewniają w dostatecznym stopniu gwarancji przewidzianych w art. 6. W związku z tym niezbędne może okazać się szczegółowe zbadanie decyzji podjętych w takich postępowaniach, w celu oceny, czy były one sprawiedliwe i zgodne z wymogami sprawiedliwego procesu. 5. WNIOSKI 35. Uważamy, że wysokie koszty prawne nie powinny utrudniać dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Osobom niezamożnym należy zapewnić możliwość efektywnej realizacji przysługujących im praw i nie można blokować im dostępu do sądów tylko dlatego, że nie są zdolne do poniesienia kosztów. Dotyczy to w szczególności osób, które nie tylko mają trudności finansowe, lecz także należą do osób nieporadnych lub z innych przyczyn nie mogą efektywnie 35 Sprawa R.D. przeciwko Polsce, skargi nr 29692/96 i 34612/97. Wyrok z dnia 18 grudnia 2001 r. 36 Sprawa Del Sol przeciwko Francji. Skarga nr 46800/99. Wyrok z dnia 26 lutego 2002 r. 11\n12 dochodzić swych roszczeń. W związku z tym na Państwach-Stronach spoczywa obowiązek zapewnienie odpowiedniego ustanowienia, rozwoju i wzmocnienia krajowego systemu pomocy prawnej. Dlatego muszą one stale gromadzić informacje, analizować dane statystyczne, badać złożone skargi i przyczyny stojące u ich źródeł, analizować opinie sędziów oraz przedstawicieli zawód prawniczych i sektora organizacji pozarządowych. Jedynie na tej podstawie mogą zyskać prawdziwy obraz sytuacji i ustalić, czy system pomocy prawnej funkcjonuje prawidłowo. 36. W celu zapobieżenia sytuacjom, w których osoby niezamożne pozbawiane są nie tylko równego, lecz w ogóle jakiegokolwiek dostępu do pomocy prawnej, Państwa-Strony powinny uwzględnić minimalne wspólne standardy ustanowione w ugruntowanej linii orzecznictwa Trybunału. Państwa-Strony mogą również wykorzystać efekty ostatnich prac w tej dziedzinie, tzn. standardy ustanowione przez Radę Europy i instytucje UE. Nie można również zapomnieć o działaniach na rzecz poprawy sytuacji podejmowanych przez organizacje pozarządowe. Lektura raportów z monitoringu sporządzonych przez takie organizacje jak HFPCz, czy też Public Interest Law Initiative, może nie tylko zwrócić uwagę na kwestie mające szczególnie istotne znaczenie dla ochrony praw człowieka, lecz także zapewnić możliwość wielowymiarowej analizy funkcjonowania krajowych systemów pomocy prawnej. Na tej podstawie Państwa-Strony mają okazję przekonać się, że funkcjonowanie państwa prawnego może wciąż napotykać na realne problemy. W szczególności możliwe jest ustalenie określonych nieprawidłowości w systemie udzielania pomocy prawnej oraz ich negatywnego oddziaływania na najbardziej narażone grupy społeczeństwa. W rezultacie niezbędne dla zapewnienie efektywnego stosowania gwarancji proceduralnych w zakresie prawa do pomocy prawnej może okazać się przeprowadzenie szeroko zakrojonej reformy na rzecz zapewnienia lepszego funkcjonowania reguł udzielania pomocy prawnej w praktyce oraz poprawa zarządzania systemem pomocy prawnej jako całości. 37. Ocena sytuacji panującej w Polsce doprowadziła w naszej opinii do ujawnieniu szeregu problemów w systemie pomocy prawnej. Nie dotyczą one jedynie doraźnych nieprawidłowości ze strony sądów lub pełnomocników z urzędu, niekiedy bowiem ich źródłem są poważne błędy w interpretacji koncepcji pomocy prawnej jako takiej oraz jej znaczenia dla demokratycznego społeczeństwa i państwa prawnego. W Polsce, konieczność dostosowania zakresu pomocy udzielanej osobom niezamożnym do ograniczonych możliwości finansowych skarbu państwa skutkuje często zaniedbaniem interesów tych osób. Sędziowie stają w obliczu sytuacji, w której nie mogą dokonać swobodnej oceny sytuacji zainteresowanych osób, lecz w każdym przypadku muszą mieć na względzie niedostatek środków finansowych. Ponadto, w systemie pomocy prawnej brakuje odpowiedniego systemu środków odwoławczych, który pozwoliłby zapewnić odpowiednią kontrolę procesu decyzyjnego ze strony sądów wyższej instancji. Jak się wydaje, żadna z zainteresowanych polskich władz nie gromadzi, ani nie analizuje dostatecznej ilości danych by móc ocenić lub stwierdzić, czy system pomocy prawnej istotnie funkcjonuje, spełniając wymagane standardy i zaspokajając potrzeby osób niezamożnych. W świetle wyżej wyrażonych zastrzeżeń, z nadzieją oczekujemy na stanowisko Wysokiego Trybunału. Autorzy pisemnych uwag Aleksandra Jeżowska-Minárik 37 Adam Bodnar 38 12\n13 Weryfikacja i akceptacja pisemnych uwag prof. Andrzej Rzepliński mgr Aleksandra Jeżowska-Minárik absolwentka wydziału prawa Uniwersytetu Wrocławskiego i Podyplomowego Studium Międzynarodowego Prawa Gospodarczego na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie. Przez szereg lat zatrudniona w warszawskim biurze kancelarii Baker & McKenzie and Norton Rose. W 2004 r. była prawnikiem w Europejskim Trybunale Praw Człowieka. 38 mgr Adam Bodnar, absolwent wydziału prawa Uniwersytetu Warszawskiego i Podyplomowego Studium Porównawczego Prawa Konstytucyjnego na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie. Przez szereg lat zatrudniony w warszawskim biurze kancelarii Weil, Gotshal & Manges. Od 2004 r. pełni funkcję koordynatora programu strategicznej litygacji w HFPCz. 39 Andrzej Rzepliński, prof. nauk prawnych, członek Zarządu HFPCZ oraz dyrektor ds. programów prawnych HFPCz, kierownik Ośrodka Badania Praw Człowieka przy Uniwersytecie Warszawskim. 13


Arcydzielny Ukrainiec, czyli podsumowanie lutego 2022 – Szałowy Żurek u Artura\nZapraszamy na krótkie podsumowanie lutego w Dobrym słowniku. (Podsumowania poprzednich miesięcy można znaleźć tutaj). Nowe hasła, ciekawostki, językowe zagwozdki w formie wierszyka i nowe reguły w Kompendium dobrej polszczyzny.\nNazewnicza historia Doniecka\nUczył Mickiewicza prof. Groddeck, że jeśli gaz, to nie ze wschodu,\nbo zrobi się smrodek, a nawet smród duży, gdy łysy smrodek w botoksie,\nwykradzenie z wykradnięciem pomyli, siedząc na swym koksie,\nnaleśnika jedząc i wierząc, że w tej chwili zielone ludziki na Czarno byli.\nMoże Indianie są passé, ale co byśmy bez Stanów zrobili, nawet Stanów Ameryki,\nekonomia, sankcje, przerwa kawowa, atomowe guziki.\nPolski Garnizon staje na wysokości pomocy, na arenie gromadzą dary po nocy.\nOrtografia nazw działów mniej ważna się staje i to, co się komu w ogóle wydaje.\nA krawiec kraje… Składnia tej tezy byłaby taka, że nie ma junaka nad Ukraińca,\ntego znad Dońca czy zza gościńca. Dlatego gdy ciągnie się ciąg pancerny,\nktoś musi i chce być arcydzielny.\nszyk: dwa przymiotniki\noraz rozbudowana została reguła\nsposób zapisu (tekst): cytaty.\n— a wszystko w abonamencie zaczynającym się od 9,90 zł za miesiąc.\nWisienka na torcie, czyli podsumowanie października 2017


policja – Świat filmu i książki\nPatryk Vega już od dawna wiedział, że świat filmu jest odpowiedni dla niego. Nie ma się więc czemu dziwić, że kinem i montażem interesował się już od szkoły podstawowej. Raz obraną ścieżką postanowił podążać przez całe swoje życie. Dlatego też jego wykształcenie również związane jest z tym kierunkiem. Vega jest absolwentem socjologii na specjalizacji medialnej w Collegium Civitas w Warszawie. Jego praca magisterka dotyczyła serialu “Prawdziwe psy”, którego on sam był współscenarzystą i reżyserem. Już wtedy Patryk Vega ze sklepu internetowego Tania Ksiazka zajmował się tematyką policji i co się w niej dzieje. Warto dodać, że Vega razem z Anną Kowalską i Rafałem Głogowskim są autorami pracy pt.”Polski ruch feministyczny – analiza ruchu społecznego według teorii Alaina Touraine’a.” 1998 rok to jego debiut jako scenarzysta. “Pierwszy milion” przy którym miał przyjemność pracować ukazał się w 2000 roku. Od tej pory jego kariera nabiera tempa. Wielu aktorów dosłownie”zabija się” o to, aby móc zagrać jakąś postać u Vegi. Jeżeli on kręci jakiś film, to można być pewnym tego, że będzie się o nim mówiło bardzo długo. Podobnie jest z książkami, jakie wychodzą spod jego pióra. Może nie jest ich dużo, ale można być pewnym, że są to mocne lektury, które mocno zamieszały w niektórych światkach.\nKsiążka, która w 2015 roku była niemałym fenomenem. Jeżeli ktoś może coś powiedzieć o “niewygodnych” lekturach, to chyba tak można właśnie określić książkę Vegi. Czas na to, aby poznać jak to jest tak naprawdę być policjantem. Coraz więcej słyszymy o tym, że policjant zamiast zgodnie z prawem zbacza z tej drogi i …ląduje w wiezieniu za jakieś tajemnicze interesy. Część policjantów zamiast chwalebnej służby coraz częściej ląduje w szpitalu psychiatrycznym. Część przykłada sobie samodzielnie broń do głowy i oddaje śmiertelny strzał. Dlaczego? Co kieruje tymi osobami, które chciały służyć polskiemu prawu? Czas się tego dowiedzieć.\nTak, policjanci mają swoje zasady. Czasem są one niezgodne z tym co mówi prawo, ale takie jest życie. Patryk Vega zrobił wszystko, aby policjanci mu zaufali i opowiedzieli mu o tym, jak to jest naprawdę w policji. Autor obnaża wiele prawd, których nie zawsze jesteśmy tak do końca świadomi. Dlaczego pomiędzy prawdą i prawem a zbrodnią jest tak cienka granica? Co można z nią zrobić? Czy nie można jej przesunąć? Jak żyje się policjantom? I jak tak naprawdę wyglądają prawdziwe zasady różnych grup policjantów?


Hit na budowie, czyli kariera klepiska | Gadżetomania.pl\nHit na budowie, czyli kariera klepiska\nPodłogi też mogą być eko.\nCzy ktoś wie, że w konkury z niepokonanymi od kilku lat panelami (dla zamożniejszych: deska barlinecka) może stawać eko — podłoga z… ziemi?\nTak, dobrze kojarzycie: KLEPISKO. Tyle, że nowoczesne. Najlepiej z wielką zawartością gliny i dobrze przepłukanego piasku. Tak piękne, że dech zapiera, tanie jak barszcz i nieprzyzwoicie łatwe w czyszczeniu.\nTę podłogę robi się ze zwykłej gliniastej ziemi, sprasowanej ze słomą lub innymi roślinnymi włóknami, wszystkie składniki spaja się naturalnymi olejami.\nPoliczmy: ziemi mamy pełno dookoła, jest łatwo dostępna i tania. Słomy po żniwach zalega na polu na tysiące bel (dawniejszych stogów), a oprócz tego wszędzie, gdzie się da, rosną trawy (główna składowa „innych włókien roślinnych”). Roślin dostarczających oleju (niekoniecznie jadalnego) znamy od groma. Jeśli do tego doliczyć koszt robocizny, czyli sprasowania takiej podłogi w wytrzymałą płytę, wychodzi, iż jest to jeden z najtańszych i całkowicie ekologicznych materiałów, po którym stąpa się w domach.\nDorzucę jeszcze, że w ilości kolorów i w odmianach tekstury tej „ziemiankowej” podłogi można się pogubić – jej ostateczny wygląd zależy od rodzaju zastosowanych komponentów; a te, jako naturalne, wiadomo – bywają rozmaite.\nPodłogi ziemne można kłaść na położone wcześniej deski albo bezpośrednio na wylewki. Powierzchnię eko – klepiska impregnuje się olejem z konopi, nabłyszcza szybkoschnącym olejem z siemienia lnianego, a w razie potrzeby pokrywa naturalnymi woskami. I można chodzić i szurać obuwiem, potem znów zaimpregnować i nabłyszczyć; i znów chodzić i szurać…\nKorzyści dla środowiska są ogromne: brak zanieczyszczeń przy produkcji, podłoga jest w 100% ekologiczna, nie uwalniają się z niej żadne szkodliwe dla otoczenia substancje (jak np. PCB , czyli polichlorobifenyl z powłok drewnianych podłóg), ulega biodegradacji; i jest tania – to już plus dla kieszeni klientów.\nBy ziemne podłogi weszły na salony, trzeba było kilkudziesięciu lat pogłębiania świadomości ekologicznej rodzaju ludzkiego. Klepiska znane są bowiem od tysięcy lat. I do niedawna były tylko dziwolągami technologicznymi, przeżytkami minionych epok i produktami z półki dla biednych. Teraz są modne. I w 100% eko.\nBlu-ray nie jest wyzwaniem dla chipu GN40 GRRR: Logitech G13 Advanced Gameboard. Zaawansowany? Thomson wypada z gry Scubacraft - sportowa łódź podwodna Wszyscy jesteśmy naiwniakami D3s - Najnowszy i najdroższy Nikon Podwodne High Definition Boisz się o dane z bazy PESEL? Z tym kodem BIK oferuje darmowy rok alertów Francuski MID z Androidem - Wallet MID (wideo) 7 darmowych alternatyw dla Photoshopa... ASUS B33E - wideorecenzja Ukryty podziemny bunkier pełen sprzętu wojskowego


Pasy wykorzystywane w komputerach typu coollaboratory to najlepsze wyjście, jeżeli za niewielkie pieniądze chcielibyśmy zmniejszyć temperaturę w naszym komputerze. O ile jednak tego nie zrobimy, to musimy liczyć się z ryzykiem, że w razie uszkodzenia komputera z powodu tego, że coś się w nim spali,\nnasza firma oferuje meble na wymiar, najlepszej jakości. Postaramy sie dopasowywać do wymagań klienta. Fachowa szybka obsługa z mojej witryny do wszelkiego zlecenia przystępujemy baz zwłocznie z wielkim zapałem.\nJasne jest prawdopodobnie to, że o chłodzenie hdd po prostu trzeba dbać. Nikt nie powinien o tym zapominać, o ile preferuje uniknąć problemów. Przegrzanie na 100% nie będzie powodem do zadowolenia. Dlatego, warto jest kupować urządzenia chłodzące. W sklepach ich nie brakuje.


Obywatel Bułgarii będzie deportowany z Sheffield | Polskie Echo\nObywatel Bułgarii będzie deportowany z Sheffield\nMieszkaniec Bułgarii, który zadźgał na śmierć byłą partnerkę w Sheffield, będzie deportowany\nObywatel Bułgarii, który zamordował swoją byłą partnerkę na ulicy w Sheffield, ma zostać wydalony, a brytyjscy podatnicy nie będą już „finansować jego ohydnej zbrodni”.\nErhan Mehmedow ranił ponad 4 -krotnie Dimitrinę Borisovą, matkę jego syna, w pobliżu ich dawnego domu w dolinie Gleadless cztery lata temu.\nMehmedow(wtedy 45 lat), został skazany na dożywocie w czerwcu tego roku po tym, jak został uznany za winnego morderstwa, z możliwością ubiegania się o wypuszczenie po 28 latach odsiadki.\nMorderca był przetrzymywany w brytyjskim więzieniu do tej pory, ale ma zostać przeniesiony do więzienia w jego rodzinnej Bułgarii.\nPosłanka Louise Haigh, która od dawna naciskała na jego deportację, powiedziała, że odpowiednie kroki zostały już poczynione.\n„Dostałam potwierdzenie, że będzie deportowany co jest dość nietypowe, biorąc pod uwagę czas jaki do tej pory spędził w więzieniu. Dopilnuję teraz aby resztę wyroku odsiedział w Bułgarii”.\nPani Haigh powiedziała, że w dniu 31 marca otrzymała wiadomość e-mail z sekcji transgranicznej ds. Transferu w Krajowej Służbie ds. Przestępczości, stwierdzając, że „przygotowania do transportu zostały poczynione”.\nMehmedow, który urodził się w Bułgarii, spędził większość życia w Turcji.\nW 2010 roku poznał Dimitrinę w Południowej Walii, po czym przeprowadzili się do Sheffield gdzie urodził im się syn.\nJednak sąd dowiedział się, że ich związek nie przetrwał z powodu jego gwałtownych zachowań. Mehmedow obawiając się, że straci prawo do opieki synem, zaplanował morderstwo konkubiny.\nByły właściciel sklepu i kucharz dźgnął kobietę na oczach przerażonych klientów w Blackstock Road, Gleadless Valley, gdzie mieszkał w lutym 2013 roku.\nOskarżony odwołał się do wyroku, jednak został odrzucony w 2014r\nWiadomości o nadchodzącej deportacji Mehmedowa pojawiły się po tym, jak pani Haigh zwróciła się do ministra sprawiedliwości Liz Truss podczas debaty parlamentarnej w zeszłym tygodniu, aby zapewnić, że wyrok w Bułgarii nie ulegnie zmianie, zarówno przed, jak i po Brexicie.\nPani Truss odpowiedziała: „Ważne jest, aby ta osoba została postawiona przed sądem. Jest to część tego, w jaki sposób organizujemy umowy o transferze więźniów i będzie to część naszych rozmów związanych z Brexitem”.\nMatka 4 dzieci, ostała zadźgana na śmierć i spalona, przeszła na islam\nMężczyzna z Darlington nazwał Polaka chamem ukarany.\nOkradli studentów na 2 miliony funtów na wyspach\nPolski niewolnik uratowany w Notti...\nAdrian Kozak w stanie ciężkim w Ul...\nMaciej Wincenciak śmierć ze skoku ...\nPobito trzech Polaków, trafili do ...\nUniwersytet w Leeds w 10 najlepszy...\nSławomir Burdalski zamordowany. Ba...\nSkandal w Birmingham. Gangi wykorz...\nBisaggio Polski salon samochodowy ...\nAngielskie ściany, wjechał samocho...\nRodzina 5 osób,nie dostała zasiłkó...\nOsiemnaście osób zgwałciło 20 kobi...\nOficer policyjnego helikoptera fil...


Nauczyciele zawieszą protest. Przerwa w strajku jest już praktycznie pewna | Społeczeństwo Pikio\nPikio Społeczeństwo Nauczyciele zawieszą protest. Przerwa w strajku jest już praktycznie pewna\nNauczyciele zawieszą protest. Przerwa w strajku jest już praktycznie pewna\nStrajk nauczycieli trwa już trzeci dzień i stronom bardzo ciężko nadal znaleźć wspólny język. Jednak już niemalże pewne jest, że niebawem protest zostanie zawieszony.\nStrajk nauczycieli zapowiadany był już od dawna. Jednak niestety, nie udało się mu zapobiec. To sprawiło, że w trzech szkołach nie odbyły się egzaminy gimnazjalne. Jednocześnie wokół całego strajku narosła cała masa kontrowersji. Jedni go popierają, a inni wręcz przeciwnie. Jednak wedle zapowiedzi, już niebawem strajk może zostać wstrzymany .\nIle jeszcze potrwa strajk nauczycieli?\nTeoretycznie strajk jest bezterminowy i trwać może tak długo, aż żądania jego uczestników nie spełnią się. Przypomnijmy, że pedagodzy walczą w nim o podwyżki w wysokości 1000 złotych. Nauczyciele czują się pomijani i chcą nareszcie móc pracować za godne stawki.\nWiele osób uważa, że nauczyciele robią to kosztem swoich uczniów, a nawet wykorzystują fakt obecnych egzaminów na swoją korzyść. Jednak wedle jednej z wypowiedzi, strajk już niedługo może zostać wstrzymany.\nMimo wszystko nie oznacza to w żadnym stopniu jego zakończenia, ponieważ żądania nauczycieli nie zostały jeszcze spełnione i nic praktycznie nie zapowiada, aby tak się miało stać. Przerwa w strajku wywołana ma być za to nadchodzącymi świętami. Wygląda na to, że nauczyciele opuszczą swoje stanowiska, aby ten czas spędzić z rodziną i nabrać sił przed dalszymi protestami.\n- Strajk nauczycieli może zostać zawieszony w przyszłą środę w związku z przerwą świąteczną - mówił szef Branży Nauki, Oświaty i Kultury FZZ Sławomir Wittkowicz.\nJednocześnie Wittkowicz stwierdził, że nie liczyłby na szybkie zakończenie strajku, który po tej krótkiej przerwie może przyjąć również inne formy. Nie wiadomo jednak, co dokładnie miał w ten sposób na myśli. Wiele osób obawia się, że protesty mogą przeciągać się podobnie jak ten organizowany przez osoby niepełnosprawne i ich opiekunów, który trwał 40 dni.\nW takim wypadku polskie szkolnictwo może odczuć znacznie dotkliwiej brak porozumienia pomiędzy stronami, a trzeba również pamiętać, że tuż po świętach czekają nas egzaminy ósmoklasistów, które również stoją pod bardzo dużym znakiem zapytania.\nstrajk nauczycieli podwyżka święta protest


Szczecin idzie na wojnę z resortem finansów - Prawo i finanse\nSzczecin idzie na wojnę z resortem finansów\nPrzegląd prasy/Gazeta Wyborcza/Szczecin • 2 listopada 2011 - 08:18\nSprawę obcinania przez ministerstwo zasiłków dla najuboższych miasto planuje skierować do Trybunału Konstytucyjnego.\nZdaniem miasta Ministerstwo Finansów działa niekonstytucyjnie, bo skoro rząd zleca gminom jakieś zadanie, to powinien dawać na nie pieniądze. Sprawę kieruje do Trybunału Konstytucyjnego – informuje „Gazeta Wyborcza Szczecin”.\nPodobne stanowiska zajęły już inne gminy, na przykład Stargard Szczeciński czy Kraków.\nGra idzie o rok 2,2 mln zł, których miastu zabrakło w tym roku na zasiłki dla najuboższych. Wszystko dlatego, że Ministerstwo Finansów nagle w trakcie roku postanowiło, że to zadanie sfinansuje samorządom w 80, a nie w 100, jak do tej pory, procentach – pisze „Gazeta Wyborcza Szczecin”.\nCzytaj też: Radni zaskarżą ustawy do TK


Przegrywali do przerwy, ale wrócili do gry\nRaba Dobczyce - Hejnał Krzyszkowice 4-2 (1-2)\n0-1 Durlatka 10\n1-1 Krawczyk 12\n1-2 Boroń 43\n2-2 Latoń 51 (karny)\n3-2 Brytan 70\n4-2 Rapacz 85\nSędziował Marcin Przysiężniak (Kraków). Żółte kartki: Latoń, Budyn, Rapacz - Burda, Durlatka. Widzów 80.\nRABA: Ruman - Zborowski, Czarnota (65 Brytan), Szlósarczyk, Latoń - Krawczyk, D. Piwowarczyk, Budyn, Rapacz - Hyży, Gorzkowski.\nHEJNAŁ: Jurczak - Starowicz, Obłaza, Raczek, Fiałek (86 Wiewiórka) - Boroń (75 Burda), Niedźwiedź (20 M. Galas), Wyroba, Ciaputa - K. Blecharczyk, Durlatka.\nMecz świetnie rozpoczął się dla zespołu przyjezdnego. Już w 10. minucie gry snajper gości Mateusz Durlatka strzałem z kilkunastu metrów pokonał Rumana. Odpowiedź gospodarzy była natychmiastowa. Do remisu doprowadził weteran wśród miejscowych, 42-letni Janusz Krawczyk. Wykorzystał on dobre zagranie Zborowskiego w tempo i pewnym strzałem ulokował futbolówkę w bramce Jurczaka.\nGdy obie jedenastki szykowały się już do zejścia do szatni niespodziewanego gola zdobyli piłkarze z Krzyszkowic. W polu karnym sprytnie znalazł się Boroń i to goście schodzili na przerwę w lepszych humorach.\nPo przerwie wszystko szybko się zmieniło... Gospodarze najpierw za sprawą Latonia wrócili go gry. Defensor Raby wykorzystał rzut karny i znów był remis. Podopieczni Zbigniewa Bojko po raz pierwszy na prowadzenie wyszli 20 minut przed końcem zawodów. Wprowadzony kilka chwil wcześniej Brytan, po zagraniu Hyżego, zdobył trzecią bramkę dla gospodarzy. Wynik zawodów ustalił skrzydłowy Rapacz wykorzystując zagranie Krawczyka.


Polska bada biegaczy - Warszawa - rp.pl\nAktualizacja: 10.10.2013, 20:00\nPolska bada biegaczy\nByć może niedługo każdy startujący w biegach masowych w Krakowie będzie musiał okazać specjalne zaświadczenie lekarskie\nRzeczpospolita, Przemek Wierzchowski\nWarszawski ratusz nie widzi potrzeby zmian w organizacji biegów ulicznych.\nOrganizatorzy ulicznych biegów w Polsce wyciągają wnioski z tragedii w stolicy, gdzie podczas imprezy „Biegnij Warszawo" 6 października zmarł 37-letni mężczyzna. Władze Warszawy nie zamierzają jednak zmieniać zasad organizacji imprez biegowych. Poniżej dalsza część artykułu\nTej jesieni czeka nas jeszcze kilka dużych imprez biegowych. W niedzielę odbędzie się 14. Poznań Maraton, a 11 listopada Bieg Niepodległości w Warszawie.\nPodczas ubiegłorocznej edycji poznańskiego maratonu na 14 kilometrze trasy zmarł jeden z zawodników.\n– Mamy dobre zabezpieczenie medyczne, a dodatkowo podpisaliśmy porozumienie z Centrum Chorób Serca i Układu Krążenia I-Kar, gdzie każdy zarejestrowany uczestnik może się przebadać kardiologicznie – mówi „Rz" Monika Prendke z Poznańskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, organizator niedzielnego maratonu.\nW lecznicy do soboty ma zostać przebadanych ok. 500 zawodników. – Kilkadziesiąt już wysłano na dodatkowe badania po tych konsultacjach – mówi Paweł Rzeźniczak z I-Kara.\nPoznańską imprezę będzie obsługiwać 13 karetek, z czego pięć lotnych na trasie.\n– Mamy też koordynatora wszystkich służb, by na bieżąco i szybko reagować – dodaje Prendke.\nW warszawskim Biegu Niepodległości na dystansie 10 km może wziąć udział nawet 12 tys. osób, czyli niewiele mniej niż w „Biegnij Warszawo". – Zabezpieczenia medyczne będą takie jak dotąd, ale nie jest wykluczone, że inaczej ustawimy karetki i lepiej oznakujemy punkty medyczne – zapowiada Marcin Kuriata z biura organizatora biegu.\nByć może organizatorzy ogrodzą część trasy, by w razie potrzeby dojazd dla karetek był łatwiejszy.\nTakże władze innych miast, w których odbywają się biegi, wyciągają wnioski z tego, co stało się w niedzielę w Warszawie. Tak jest np. w Krakowie.\n– Zamierzamy zwiększyć liczbę karetek oraz ratowników na takich imprezach. Chcemy też, by część z nich miała defiblyratory i jeździła na motorach bądź rowerach – zapowiada Monika Chylaszek, rzecznik krakowskiego ratusza.\nAle warszawski ratusz nie planuje żadnych zmian w wymaganiach stawianych organizatorom ulicznych biegów.\nProjekt „Biegnij Warszawo", w którym wystartowało 10 tys. osób, nie był imprezą masową, a na takich trzeba spełnić surowe zasady dotyczące bezpieczeństwa.\n– Wszystkie biegi uliczne czy wyścigi kolarskie na drogach publicznych organizowane są na podstawie prawa o ruchu drogowym. Zawsze tak było – tłumaczy Bartosz Milczarczyk, rzecznik stołecznego ratusza. Dodaje, że nawet w takim przypadku organizator musi spełnić szereg wymogów, m.in.: zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom, w tym zadbać o obecność służb porządkowych, pomoc medyczną i przedmedyczną zależną od liczby uczestników, zaplecze sanitarne czy drogi ewakuacji.\nCzy te warunki były w niedzielę w stolicy spełnione?\n– W postępowaniu będą wyjaśniane wszelkie okoliczności dotyczące samego biegu oraz udzielanej pomocy – zapowiada Zdzisław Kuropatwa, szef prokuratury Warszawa-Śródmieście, która prowadzi śledztwo w sprawie śmierci biegacza. Jeszcze w niedzielę pojawiły się zarzuty, że impreza była źle zabezpieczona medycznie, a na karetkę trzeba było długo czekać.\nW poniedziałek odbędzie się pogrzeb biegacza. Jego rodzina i koledzy proszą, by uczestnicy przyszli na uroczystość w strojach biegowych.


Ĺťużlowa elita znów w Polsacie Sport - tvpolsat.info\nĹťużlowa elita znów w Polsacie Sport\n Najstarsza i najbardziej elitarna żużlowa liga świata wraca do Polsatu. Już dzisiaj rozgrywki wznawia elita speedwaya, która zagości na sportowych antenach Polsatu. Jak co roku na Wyspach będziemy mogli oglądać, jak jeżdżą Polacy. W tym roku w Elite League wystąpi ich aż dwunastu. Portal Polsatsport.pl przybliżył ich rolę w tych rozgrywkach.\nW silnym zespole Poole Pirates, u boku fantastycznych Australijczyków r11; Darcy Warda i mistrza świata Chrisa Holdera, pojedzie trzech biało-czerwonych. Oprócz indywidualnego młodzieżowego mistrza świata r11; Macieja Janowskiego, w barwach rPiratówr1; wystąpią Robert Miśkowiak i Dawid Stachyra.\nPrawdziwa polska kolonia pojedzie w ekipie z Coventry. O punkty dla rPszczółr1; powalczą: Krzysztof Kasprzak, Grzegorz Zengota, Mateusz Szczepaniak i Michał Szczepaniak. Naszych rodaków zobaczymy także w Belle Vue Aces (Artur Mroczka), The Lakeside Hammers (Piotr Świderski), Peterborough Panthers (Norbert Kościuch), Swindon Robins (Kacper Gomólski) oraz Wolverhampton Wolves (Adam Skórnicki).\nNajbliższe transmisje z żużlowej ligi angielskiej na kanałach Polsat Sport i Polsat Sport HD:\n20:30 Mecz: Birmingham Brummies - Coventry Bees\n20:30 Mecz: Wolverhampton Wolves - Belle Vue Aces\n20:30 Mecz: Swindon Robins - Peterborough Panthers\n#1 mefist1 dnia 27-03-2013 18:14\nMało "pocieszająca" liga,po przegranym przetargu na polską ekstraklasę


Top of the Rock w Nowym Jorku, czyli taras widokowy a właściwie tarasy znajdujące się w kompleksie budynków Rockefeller Center należą do moich ulubionych na Manhattanie. Wiem, że kuszą mocno i One World Obserwatory czyli obserwatorium w nowym WTC (bo to setne piętro) i znajdujący się na 86 piętrze taras na Empire State Building (bo Empire to ikona). Ale gdy mamy czas i fundusze na tylko jeden wysokościowiec na Manhattanie, to moim zdaniem lepiej udać się na Top of the Rock. Zapytasz :\nDlaczego taras widokowy Top of the Rock w Nowym Jorku jest najlepszy?\nPrzede wszystkim dlatego, że naprawdę można tu poczuć przestrzeń. Na Top of the Rock nie ma krat tak jak na Empire State Building. Nie trzeba kombinować z aparatem, wciskać go między pręty, żeby na zdjęciu z panoramą nie było żelaznej kratki. Tu nie ma hali z oknami od podłogi po sufit, tak jak w One World Observatory. Tak, wiem przez okno też ładnie widać, ale to naprawdę totalnie inne uczucie, gdy możesz patrzeć na świat bez szyby oraz usłyszeć stłumiony zgiełk miasta (z powodu wysokości na Top of the Rock jest zaskakująco cicho).\nKolejny wielki plus tarasu widokowego Top of the Rock w Nowym Jorku:\nKilka poziomów. Super szybka winda, do której wsiadamy w podziemiach budynku zatrzymuje się na 70 piętrze. Przed nami pierwszy taras widokowy. Potem na pieszo wchodzi się wyżej, na dwa kolejne. Szczyt drapacza chmur zbudowany jest na zasadzie piramidy, tak więc im wyższy poziom, tym taras mniejszy. Tarasy na niższych poziomach mają szklane ekrany zabezpieczające, więc zdjęcia robi się albo przez szybę, albo wciska obiektyw pomiędzy szczeliny w tych ekranach. Ale na najwyższym już żadnych szyb nie ma. Na Top of the Rock charakterystyczne jest to, że na najniższym poziomie są nawet ławki do siedzenia, czego nie doświadcza się zazwyczaj przy tego typu atrakcjach (żeby ludzie nie przesiadywali zbyt długo).\nJeszcze masz wątpliwości? Dorzucę więc to :\nW kompleksie Rockefeller Center dostajesz fantastyczny widok na Central Park. Nie ma takiej opcji, by zobaczyć to samo z tarasu Empire State Building. Owszem widać park z Empire, ale przysłaniają go częściowo wieżowce. Na Top of the Rock mamy po prostu wielki prostokąt zieleni, przeplatany jeziorkami, otoczony budynkami Manhattanu. Zdjęcia wychodzą po prostu piękne a Ty możesz upajać się tym widokiem bez ograniczeń w postaci kraty, szyby czy innej przeszkody. Central Parku nie zobaczysz też z One World Obserwatory (może coś tam dojrzysz, ale nie chodzi Ci przecież o jakąś plamę, gdzieś daleko, prawda?).\nI na koniec największy bonus Top of the Rock w Nowym Jorku:\nWidok na Empire State Building! Z tarasów widokowych Top of the Rock oglądasz w pełnej krasie budynek ikonę Nowego Jorku. Tu możesz lepiej zobaczyć charakterystyczną iglicę Empire górującą nad pozostałymi wieżowcami. Nie przejmuj się, że na dwóch pierwszych poziomach znajdują się szyby (względy bezpieczeństwa). Tak jak pisałam, na ostatnim można zrobić zdjęcia i popatrzeć na Empire już bez tego utrudnienia.\nWybierając się na taras widokowy Top of the Rock w Nowym Jorku pamiętaj :\n1. O cierpliwości. W sezonie możemy utknąć w kolejce najpierw przy kasie a potem już za kasą. Niewykluczone, że posadzą nas przy ekranie i zmuszą do obejrzenia filmu na temat Rockefeller (sposób na rozładowanie kolejki)\n3. Kluczem do ładnych zdjęć jest odpowiednia pogoda. Spójrz w niebo. Rano, przy ostrym słońcu przejrzystość powietrza bywa słaba i nie uda Ci się zrobić dobrej panoramy. Najlepszą porą jest późne popołudnie, tak by zostać na wieczór i popatrzeć na Manhattan o zmierzchu i o zmroku.\n4. Najtańszy bilet dla osoby dorosłej kosztuje 32 dolary (plus podatek, cena na kwiecień 2019). Bilety można kupić przez internet i tam zobaczyć jakie są zniżki dla dzieci i seniorów. Link znajduje się tutaj.\nNa koniec chcę Ci jeszcze przypomnieć o najsłynniejszej fotografii, która chyba każdemu przywodzi od razu na myśl Nowy Jork. Myślę, że ją znasz, choć może w tej chwili nie pamiętasz czarno-białego zdjęcia robotników, którzy siedzą na belce umocowanej gdzieś wysoko pod niebem, a w tle mają panoramę Manhattanu.\nNatknęłam się kiedyś w Nowym Jorku na człowieka, który odtwarza tę słynną scenę za pomocą rzeźb. Jeśli masz ochotę powrócić do kultowego zdjęcia oraz zobaczyć jak wyglądają współczesne rzeźby z kadru z lat 30-tych XX wieku, to kliknij na wytłuszczony tekst.\nA jeśli chcesz być na bieżąco z wpisami Ameryka i ja to zapisz się na newsletter. Formularz znajduje się poniżej.\nGood morning. Właśnie czytam Waszą książkę „Ameryka i my”. Zacząłem szukać fotek Top of the Rock i znalazłem blog. Nowy Jork chyba najbardziej mnie kręci z USA. Czytam dalej. Pozdrawiam. Artur, Koszalin\nTe widoki są warte każdych pieniędzy! Koniecznie muszę wrócić do Nowego Jorku i zobaczyć go z Top of the Rock\nReply to Karolina | WorldwidePanda\nPolecam, uważam, że nie ma w Nowym Jorku lepszej, publicznej miejscówki.\nTak tak tak! Cieszę że do Ciebie trafiłam 🙂 w NYC byłam już kilka razy, ale na Top of The Rock jeszcze nie. To mój numer 1 podczas mojej kolejnej wizyty już za 44 dni!! ??\nHa! Pewnie jak większość dałaś się omotać wielkim nazwom typu Emipre albo One World Trade Center. Tak, wiem to brzmi. A Top of the Rock tak bez szału 😉 No ale na Top widoki są jak nigdzie indziej. Witaj na blogu 🙂\nNie, nie byłam to tej pory na żadnym. Po prostu bardziej zawsze chciałam zwiedzić to, co na dole 🙂\nBLOG – rewelka – świetna redakcja i ciekawe refleksje z dystansem do jakże popularnej w RP ameryczki 🙂 Nie wiem czy Państwo wiecie ale od ok. 3 lat polskie firmy sprzedają gotowe szyby i podkonstrukcje aluminiowe na fasady nowojorskich Skycrapers. Amerykańscy architekci bardzo lubią współpracować z inżynierami z Polski chwaląc ich za wysokie kompetencje w suporcie a nasze wyroby stoją wyżej technologicznie niż ich amerykańskie odpowiedniki. Szczerze mówiąc to sam jestem zaskoczony ale na dzień dzisiejszy Europa w tym obszarze technologii przetwarzania szkła fasadowego i aluminiowych systemów fasadowych stoi wyżej niż USA. Pewnie nadgonią ale mamy swoje 5 minut. Wiodącymi… Czytaj więcej »\nTo jak my tam dolecimy to na pewno tam się wybierzemy bo faktycznie widoki z tego punku są świetne 🙂 poproszę o więcej takich informacji 🙂 fajny wpis\nBędzie, będzie 😉 Oczywiście porównacie sobie kolejne wysokościowce, które opiszę i podejmiecie decyzję, ale ja polecam Top !\nJa to może juz=ż zacznę spisywać informacje bo chyba będzie tego trochę 🙂


Ciśnieniomierz, czyli jak wdrożyć dobre nawyki u chorego na nadciśnienie – Naturobranie\nCiśnieniomierz, czyli jak wdrożyć dobre nawyki u chorego na nadciśnienie\nOpublikowano 7 lutego 2021 16 lutego 2021\nPacjenci chorzy na nadciśnienie muszą raz na zawsze zmienić swoje nawyki. Oprócz systematycznego zażywania lekarstw, według wskazań lekarza, bardzo ważna jest zdrowa dieta oraz aktywność fizyczna. Tylko wtedy można dobrze się czuć i zachować zdrowie na długie lata.\nKażda osoba chora na nadciśnienie powinna prowadzić dzienniczek z pomiarami swojego ciśnienia tętniczego. Zawsze na wizycie u lekarza specjalista prosi o pokazanie tego dzienniczka, aby zweryfikować wartości ciśnienia tętniczego krwi. Pacjent powinien zostać pouczony, jak prawidłowo dokonywać pomiarów. Wiele osób, niestety, robi to nieprawidłowo, pomiary są zaburzone i nie mają dużej wartości diagnostycznej. Przed badaniem należy przynajmniej przez 15 minut odpoczywać. Tymczasem wiele osób do pomiaru przystępuje z marszu, po wysiłku fizycznym. Wtedy wynik może być wysoki, a nie odzwierciedla on rzeczywistego problemu.\nAparat do mierzenia ciśnienia jest niezbędny\nAparat do mierzenia ciśnienia to podstawowy sprzęt dla każdego chorego. Należy zaopatrzyć się w swój własny ciśnieniomierz już przy pierwszych symptomach kłopotów. Lekarz powinien powiedzieć pacjentowi, jakiego rodzaju ciśnieniomierz należy w Megamedic zakupić. Na szczęście dzisiaj ciśnieniomierze renomowanych producentów bez problemu można nabyć w sklepach stacjonarnych, internetowych, a także w aptekach. Nie stanowi to żadnego problemu. Dzięki temu pacjenci mogą codziennie w zaciszu swojego domu robić niezbędne pomiary. Nie trzeba w tym celu jechać do przychodni lekarskiej. To duże ułatwienie dla chorych. W razie pojawienia się niepokojących objawów, takich jak na przykład ból głowy czy szum w uszach, można szybko zweryfikować, czy przypadkiem nie doszło do wzrostu ciśnienia. Jeśli tak się stało, zapewne lekarz uprzedził, jakiego rodzaju lekarstwa można zażyć samodzielnie w domu w takiej sytuacji.


Flash MINI MASZYNA DO BANIEK F5000500, djSHOP.PL - sklep dj, studio, nagłośnienie - gramofony, miksery firm focusrite, ableton, reloop i inne - dystrybutor - dj shop\nFlash MINI MASZYNA DO BA...\nFlash MINI MASZYNA DO BANIEK F5000500 PROMOCJA!\nMała maszyna do baniek o prostej, niezawodnej konstrukcji. Mimo niewielkich rozmiarów umożliwia pokrycie bańkami powierzchni do 50m2 (w zależności od warunków otoczenia). Doskonałe rozwiązanie na imprezy dla dzieci, przyjęcia weselne, festyny itp. Maszyna została wyposażona w pałąk, który umożliwia zamocowanie do elementów konstrukcji stalowej lub na odpowiednim statywie. Optymalna pojemność pojemnika na płyn zapewnia długi czas działania przy zachowaniu niewielkich rozmiarów.\n- zasilanie: AC110V-220V 50/60Hz,\n- wydajność: 50m.kw,\n- wymiary: 26x21x24cm,\n- waga: 3,3kg,\n- pojemnik na płyn: 0,5l.\nFlash MINI MASZYNA DO BANIEK F5000500Super extra!5\nŚwietnie wykonany, daje bardzo ładne - ostre i stylowe efekty świetlne, polecam!\n0.044178009033203s, qc: 6


Praca razem z trenerem - Palma wielkanocna\nPraca razem z trenerem\nOpublikowane przez Dariusz Marczewski w dniu 25 grudnia 2017 25 grudnia 2017\nKończąc studia sportowe wiedziałem, że moją przyszłością będzie właśnie udzielanie treningów personalnych oraz praca na siłowni i w klubach fitness, aby przede wszystkim pomagać wszystkim moim klientom, którzy zdecydowani są na poprawę swojego wyglądu. Stwierdziłem także, że odpowiednie będzie wykształcenie, a także wiedza nabywana podczas takich treningów.\nDlatego też zaczynałem od planowania osób, które były znacznie mniej wymagające, aby później przejść do np. kulturystów przygotowujących się na zawody, jednakże póki co docierałem z treningiem personalnym właśnie do osób prywatnych, które nie miały wcześniej nigdy do czynienia z siłownią i dopiero stawiają na niej pierwsze kroki, a ja byłem odpowiedzialny za to, żeby im pomóc w tych kwestiach. Trener personalny Kraków był bardzo rozchwytywany, dlatego wiedziałem, iż moja konkurencja będzie walczyć ze mną między innymi ceną, a także usługami dodatkowymi. Wśród nich może się znaleźć np. darmowy trening, który pokaże klientowi, czy komunikacja z trenerem jest odpowiednia, a także ćwiczenia, które są przygotowywane przeze mnie będą do wykonania. Tak się starałem przygotowywać wszystkie ćwiczenia, aby to klient był zadowolony z tego, że do mnie przychodzi, a także zmęczony po całym treningu, a później to wystarczy tylko czekać na efekt. Treningi personalne starałem się organizować niemal każdego dnia i oczywiście idealną możliwością dla mnie było, aby przechodzić kilka takich treningów w ciągu dnia, co na pewno sprawiało, że klienci zostawiali u mnie więcej pieniędzy.\nOferowane przeze mnie treningi przede wszystkim dopasowane były do potrzeb klienta, także wszystko zależało od lat stażu na siłowni. Często jak mówiłem, zgłaszały się do mnie osoby bez doświadczenia, jednak nie było to żadnym problemem i pokazywałem im wszystko od podstaw.


Kosmetyki Givenchy - wątek zbiorczy. - Strona 48 - Wizaz.pl\n2007-03-11, 15:27 #1411\nbo one nie nadaja sie na warstwe filtra z czyms do matowienia. Ladnie wygladaja tylko na samym kremie, albo delikatnym podkladzie. Co tu duzo mowic, nie jest to puder wszechstronny.\n2007-03-11, 15:40 #1412\nDodatkowo martwi mnie kolorystyka. Rano przy sztucznym świetle zaraz po aplikacji skóra wygląda mało zachęcająco. No nic. Mam nadzieję, że to chwilowy kryzys i nabiorę wprawy.\n2007-03-11, 15:48 #1413\nja za to zaczynam bardziej marzyc o numerku widmo 5 soft white niż o 1 light pastel\n2007-03-11, 16:50 #1414\nA konkretnie co masz na mysli piszac skóra wygląda mało zachęcająco .\n2007-03-11, 18:54 #1415\nZacznę od tego, że problem dotyczy wyglądu twarzy wyłącznie w oświetleniu sztucznym, chłodnym ale nie jarzeniówkowym.\nMam jasną skórę naczynkową o wybitnie chłodnym odcieniu. Piszę o tym, ponieważ mam wrażenie, że winę za tą sytuację ponosi głównie odcień mojej skóry.\nI do rzeczy: wydaje mi się, że dla mnie w pastelach jest za dużo o niebieską kostkę. Po oprószeniu twarzy (bardzo staram się, by kolory mieszały się proporcjonalnie), mimo podkładu (używam zamienne kilku i kryjących i delikatniejszych) wyraźnie widzę błękitnawą poświatę. Wyglądam bardzo blado ale jest to bladość szara, niezdrowa i nienaturalna.\nSkóra jest rozjaśniona, ujednolicona (duży plus) ale ogólny odcień- fatalny. Całość odrobinę ratuje użycie różu.\nW świetle dziennym jest dużo lepiej - cera jest nieco rozświetlona i naturalna.\nJutro zakleję błękitną ćwiartkę, mam nadzieję, że będzie lepiej.\nPoradźcie, Wizażanki używające słoneczka w puderniczce. Może odrobina bronzera odrobinę mnie "ożywi" w te sytuacji? Nie mam doświadczeń...\n2007-03-11, 19:08 #1416\nJakiś czas temu wypuścili Redermic pod oczy i chętnie rozdają próbki\n2007-03-11, 21:52 #1417\nDobrze wiedzieć, rozumiem że polecasz go?\nP.S. Wiecie, że dzisiaj siedziałam 5h na biochemii, wyszukiwarce i KWC?\nAle jestem teraz obczajona w tych sprawach\nNo, powiedzmy że trochę mi się rozjaśniło w łepetynie\n2007-03-12, 07:37 #1418\nDziewczyny,jako znawczynie, doradźcie Mam brązowe włosy i oczy i raczej ciemną, "żółtawą" cerę. Obecnie używam pryzm prasowanych 05 Happy Sun, ale chciałabym spróbować sypkich. Które będą odpowiednie do mojej karnacji?Dodam, że mieszkam w małej mieścinie i nie bardzo mam jak przetestować "na żywo", zostaje kupowanie przez internet, a nie chciałabym wywalić pieniędzy w błoto Zależy mi na efekcie lekkiego rozświetlenia i delikatnego przyciemnienia twarzy.\n2007-03-12, 07:55 #1419\nMajade u mnie nic takiego nie występuje, ale może dlatego, że ja mam ciepły odcień karnacji. Może rzeczywiście wyjściem będzie nie używanie odcienia niebieskiego.\nCo do brązera to napewno ożywi karnację, ale jak go nałożysz na pryzymy to prawdopodobnie przykryjesz drobinki i efekt rozświetlenia pójdzie w diabły . Spróbuj nałożyć najpierw brązer i dopiero na niego pastele.\nMałgosia wg mnie Sweet Carmel 03.\nKilka stron wcześniej Olik zamieściła poszczególne odcienie pryzm sypkich, proponuję żebyś zerknęła sobie.\n2007-03-12, 08:11 #1420\nMałgosia - zgadzam się z Contax 03 powinny być dobre - o ile nie będą za jasne Bo piszesz, że masz ciemną cerę.\nJa używam 03, ale swojej cery nie określiłabym mianem ciemnej, raczej takiej normalnej.\n2007-03-12, 09:53 #1421\nJa nie rozdrabniam się na kremy pod oczy i do całej twarzy\n2007-03-12, 10:27 #1422\nSis jak nie masz super wrażliwej skóry w okolicach okołoocznych to nie ma potrzeby kupowowania oddzielnego kremu na te właśnie miejsca. Oddzielne kremy to zwykły chwyt marketingowy.\n2007-03-12, 10:31 #1423\nPodłączam się pod kremy pod oczy i resztę\nAle jeżeli mam zmarszczki wokół oczu (hehe, ten wiek), to chyba lepiej, żebym stosowała w tamtych okolicach jakieś silniejsze preparaty niż na cała twarz?\n2007-03-12, 10:33 #1424\nchyba, że ktoś tak jak ja (oprócz tego, że mam wrażliwe oczy) na twarz uzywa nawilżaczy i kremów odżywczych, a pod oczy antyzmarchów, których nie nakładam na twarzm, wtedy niestety oddzielne kremy to konieczność - no może poza physiogelem, który nakładam jak leci wszędzie, bo jako jedyny nie podraznia ani mnie, ani mojego dziecka, więc schodzi w zastraszającym tempie, tylko on łagodniutki jest i ma inne zadanie\n2007-03-12, 10:51 #1425\nKażdy ustawia sobie pielęgnację tak, aby mu służyła jak najlepiej.\nKremy pod oczy różnią się m. in. tym od tych do twarzy, że nie zawierają substancji zapachowych, dlatego nie powinny podrażniać spojówki, co niestety też nie jest gwarantem.\nJa nie używam oddzielnych kremów z prostej przyczyny, nie potrzebuję takowych. Kremy odżywcze są dla mnie za ciężkie i wystarcza mi nawilżacz, którego używam tylko w dni kiedy robię sobie peeling twarzy, w inne dni używam kwasów BHA i retinoidów. W moim przypadku minimalizm kosmetyczny sprawdził się w 100 %. Po półtora roku od odstawienia kremów tzw. marek selektywnych moja skóra jest w doskonałej kondycji , czego niestety wcześniej nie mogłam powiedzieć.\n2007-03-12, 10:54 #1426\nJa minimalizm kosmetyczny stosowałam przez pierwszych 25 lat swojego życia\n2007-03-12, 11:13 #1427\nMój minimalizm nie polega na nic nie robieniu.\nRetinoidy załatwiają u mnie wszystko => przede wszystkim działają przeciwzmarszczkowo i pogrubiają naskórek oraz nawilżają. Nie pamiętam co to zapchane pory, czy inne paskudy w postaci wyprysków. Oczywiście w okresie okołomiesiączkowym coś tam mi pojedyńczego wyskoczy, ale to normalne.\n2007-03-12, 11:22 #1428\nWiesz, to nie o to chodzi, że nic nie robiłam - standardowo jakiś kremik na dzień, na noc, maseczka raz na jakiś czas. Ale nic specjalnego\nMam dość odporną cerę moim zdaniem - nie jest specjalnie wrażliwa, problemu z naczynkami nie ma, wypryski raz na miesiąc Od lat mam taką samą cerę - jedynie teraz widzę, że bardziej mi się przesusza, więc muszę mieć silnie nawilżające kremy, no i mam początki zmarchów wokół oczu - dlatego stosuję antyzmarchy\n2007-03-12, 12:21 #1429\nPo półtora roku od odstawienia kremów tzw. marek selektywnych moja skóra jest w doskonałej kondycji , czego niestety wcześniej nie mogłam powiedzieć.\nTo tak jak ja ,na razie zostawiłam sobie krem pod oczy Clinique Anti Gravity,bo mi służy,chociaż kto wie...może się przerzucę na Active C,bo jest równie dobry .Ale w tej chwili jestem już na tyle MĄDRA ,że nikt już mi nie wmówi,że kosmetyk pielęgnacyjny górnopółowy jest najlepszy,moja cera jest o wiele ładniejsza niż była,kiedy używałam tych wszelkich cudów Lancoma,Diora i wielu innych.Z kolorówką jest zupełnie inaczej .\n2007-03-12, 12:27 #1430\nContax -a co latem? odstawiasz retinoidy, czy nie wychodzisz z domku\na na poważnie- ja się zastanawiam, czy już odłstawić Atrederm...\n2007-03-12, 12:32 #1431\nNiezły OT nam się zrobił.\nJak jedynym mankamentem jest słabe nawilżenie skóry, to spróbuj pod oczy Activ C albo Redermica LRP. Dziewczyny pisały, że po jakimś czasie ładnie prostuje zmarszczki mimiczne. Ten drugi zawiera kwas hialuronowy, doskonały nawilżacz.\nNie odstawam i wychodzę z domu\n2007-03-12, 12:44 #1432\nOT - faktycznie ale wszystko zostaje w rodzinie\nMyslałam już o Redermicu albo Activ C\nJak zużyję to, co mam - to spróbuję\n2007-03-12, 12:54 #1433\nOba kremy mają w składzie wit. C to jeszcze gratis masz rozjaśnienie i ujednolicenie cery\n2007-03-12, 13:38 #1434\nDla mnie krem\_zel pod oczy to koniecznosc. Wysusza mi sie skora wokol oczu, stosowanie korektorow jeszcze poglebia problem, do tego mam zespol suchego oka i przewlekle zapalenie rogowki, wiec krem do twarzy odpada - musi byc cos delikatnego i bezzapachowego. Niestety wiekszosc mazidel pod oczy i tak "zalatuje". Ogolnie uzywam mazidel do twarzy, ciala i innych malo-zapachowych zeby mi nic do oczu nie lazlo. Obecnie jestem w polowie zelu Oeparol - nawet OK. Ale jak go skoncze - wydajny dziad i duze 15 ml opakowanie - to kupuje Hylexin. Mialam wczesniej duza probke i mi spasowal. Juz sie nastawiam na zbieranie funduszy na kilka tubek, bo przewiduje kuracje minimum na rok. Obaczymy.\n2007-03-12, 13:54 #1435\nVril masz może skład Hylexin-u. Ciekawa jestem co za cuda tam siedzą.\n2007-03-12, 14:03 #1436\nSpodobal mi sie, bo mi nie podraznil oczu i zapachu tez nie zanotowalam. Daje taka minimalna poswiate a'la macica perlowa po nalozeniu i dobrze nawilza. Czy rzeczywiscie niweluje cienie to jeszcze nie wiem, bo za krotko uzywalam. Zreszta nie nastawiam sie, ze "nawet" po jednej tubce beda jakies efekty, dlatego gotuje sie przynajmnie na rok uzywania ale to najwczesniej za 2 miesiace.\n2007-03-12, 15:59 #1437\n2007-03-12, 16:50 #1438\nTeż je miałam (a raczej mam ale w wersji pokruszonej- dzięki mojej mamie ). Niestety mi kompletnie nie odpowiadają pryzmy prasowane.\nMam nadzieję, że Ty będziesz bardzo zadowolona\nTo na razie kremy pod oczy mamy tu wymienione dwa:\nRedermic albo Active C.\nSzkoda, że na biochemii nie znalazłam niczego o kremach pod oczy- muszę je używać, bo kremy do twarzy powodują u mnie łzawienie. Na KWC też jest mało recenzji\nCzemu nie wymyślą takiego pod oczy który ma filtry, nawilża, działa trochę przeciwzmarszczkowo, oraz na since i takie tam (profilaktyka zawsze się przyda)? Ech....\n2007-03-12, 16:56 #1439\nJa bym nie chciała kremu z filtrami,lubię na noc nakładać grubszą warstwę,a wiadomo,że filtry wtedy zbędne,wręcz nawet niewskazane .Zawsze można dodatkowo nałożyć trochę filtra .\n2007-03-12, 16:58 #1440\nA ja sie tak na nie napalałam. Mam nadzieję, że będę z nich zadowolona.\nKusza mnie jeszcze strasznie sypkie - sweet caramel - ale nie wiem czy nie będą dla mnie za ciemne. Muszę obadać je w Sephorze, bo u mnie w drogerii w Opolu nie dysponują\nI dobrze, że mnie ostrzegłaą przez pokruszeniem - mój brat ma do tego wielkie zdolności - potłukł kiedyś mi kiedyś cienie Diora(sypkie wcale nie były już takie fajne ) i prasowańca Lancome. Zawsze trafia na drogie i dobre kosmetyki - nigdy nie zdarzyło mu się stłuc np. cieni Inglota.


Cukrzyca ciążowa atakuje coraz więcej kobiet - Cukrzyca - Zdrowie - choroby, leczenie, poradnik, zdrowie i uroda, profilaktyka - Dziennik.pl - Dziennik.pl\n16 mar 2012 aktualizacja 20 lis 2019, 19:14\nCukrzycą ciążową określa się różnego stopnia zaburzenia metabolizmu węglowodanów / Shutterstock\nW związku z epidemią otyłości i opóźnianiem macierzyństwa na cukrzycę ciążową narażonych jest coraz więcej kobiet. Wczesna diagnoza i dobra kontrola tego zaburzenia mogą zapobiec jego groźnym skutkom. Co radzą lekarze?\nLekarze podkreślali na konferencji naukowej, że każda ciężarna powinna mieć zlecone badanie poziomu glukozy we krwi na czczo już podczas pierwszej wizyty u ginekologa, natomiast panie szczególnie narażone na cukrzycę ciążową powinny od razu otrzymać skierowanie na test obciążenia glukozą (w ilości 75 gram na czczo).\nPodczas wydarzenia zainaugurowano ogólnopolską kampanię edukacyjną pt. "Słodkie mamy", której celem jest zwiększenie świadomości ciężarnych pań, u których zdiagnozowano cukrzycę ciążową, na temat zasad kontroli i leczenia tego zaburzenia. Jej organizatorem jest firma Bayer.\nCo ważne, cukrzyca ciążowa rodzi ryzyko poważnych powikłań dla płodu i matki - powiedział w rozmowie z PAP diabetolog. Wśród zagrożeń dla dziecka wymienił urazy okołoporodowe i większą umieralność okołoporodową, dużą masę noworodka (która zwiększa ryzyko różnych schorzeń w przyszłości - PAP), epizody hipoglikemii (tj. niedocukrzenia) po porodzie, wady wrodzone, a nawet obumarcie wewnątrzmaciczne płodu w 8. lub 9 miesiącu ciąży. W przypadku ciężarnej są to: wielowodzie, stan przedrzucawkowy oraz rzucawka.\nDobra informacja jest taka, że właściwa diagnostyka i dobra kontrola poziomu glukozy we krwi podczas ciąży znacznie zmniejszają ryzyko tych powikłań - podkreślił.\nKobiety często już na początku ciąży słyszą, że teraz muszą jeść za dwoje. Tymczasem nadmierny przyrosty masy ciała może indukować cukrzycę ciążową - powiedziała PAP prof. Wender-Ożegowska. Według niej, jeśli kobieta przed ciążą nie była na diecie restrykcyjnej to nie musi nagle znacznie zwiększyć spożycia kalorii. Przyjmuje się, że w okresie ciąży średni przyrost masy ciała powinien wynieść ok. 8-12 kg.\nW celu ułatwienia kobietom z cukrzycą ciążową dotarcie do informacji na temat tego zaburzenia, konieczności i sposobów jego kontrolowania, powstawała specjalna strona internetowa w ramach kampanii "Słodkie mamy" (www.slodkiemamy.pl). W trakcie oczekiwania na wizytę u diabetologa, a także później pacjentki będą mogły znaleźć na niej m.in. wskazówki nt. diety oraz dzienniczek samokontroli. Kampania ta jest dedykowana kobietom z cukrzycą ciążową, ale ma też stanowić narzędzie pracy ginekologów położników, diabetologów i pielęgniarek diabetologicznych. Otrzymają oni materiały edukacyjne, które będą mogli przekazywać pacjentkom.\nciążą glukoza test obciążenia glukozą cukrzyca cukrzyca ciążowa


Raddison Blu Resort & Spa to komfortowy, 5-gwiazdkowy obiekt gwarantujący wakacje na wysokim poziomie. Na terenie obiektu przygotowano basen zewnętrzny, 3 restauracje ze smaczną i urozmaiconą kuchnią oraz atrakcje dla najmłodszych gości. Hotel został wyróżniony certyfikatem jakości na portalu TripAdvisor. Przeczytaj więcej informacji na temat hotelu »\nczas dojazdu z lotniska: ok. 90 min Zobacz na mapie »\n• fryzjer • sklep z pamiątkami • parking\n• 1-3 os. • ok. 45 m2 • widok na morze • balkon • klimatyzacja • prysznic • WC • suszarka do włosów • sejf (w cenie) • telefon • TV sat. • minibar (płatny) • zestaw do przyrządzania kawy/herbaty\n• 1-3 os. • ok. 38 m2 • widok na morze • balkon • klimatyzacja • prysznic • WC • suszarka do włosów • sejf (w cenie) • telefon • TV sat. • minibar (płatny) • zestaw do przyrządzania kawy/herbaty\n• śniadanie, obiad, kolacja (w formie bufetu) • napoje bezalkoholowe i lokalne napoje alkoholowe • kawa, herbata po południu Śniadania