Jak to się stało że akurat trafiła Amiga do naszego domu ?? • Pogaduszki wszelakie • Forum - The Company - Classic Amiga Games\nChciałbym nawiązać taki temacik od czego się zaczęło że akurat komputer Amiga trafił w wasze zacisze domowe.\nNo to ja zacznę ten wątek.\nMiałem może z 10-11 Lat chodziłem do takiego klubu gdzie były komputery Atari, potrafiłem tam siedzieć po szkole sporo czasu, wiec na okrągło nie było mnie w domu a matka się tylko wkurzała i miałem zakaz chodzenia tam codziennie tylko w piątki soboty i w niedziele. Ale jak wiadomo wykombinowałem coś innego okazało się że mój dobry kumpel miał Commodore64 i u niego przesiadywałem i graliśmy normalnie niemal codziennie ale z obietnicą nie chodziłem do klubu a do kumpla mogłem chodzić. Któregoś dnia pojechałem z mamą na giełdę komputerową bo stwierdziła że jednak chyba trzeba będzie kupić jakiś komputer bo to jest raczej potrzebne. Ale wtedy nie mieliśmy żadnego pojęcia o komputerach który lepszy a który gorszy. No tak chodzimy po tej giełdzie i co chwila tylko bardzo wysokie cenny ale trafił się gościu co sprzedawał komputer ZX-Spectrum za śmieszne pieniądze. No to co mi się zaświeciły oczy że może mama kupi ten komputer nie mając pojęcia co to za sprzęt ale kupiła .\nPrzywieźliśmy to do domu bo wielkich bojach udało mi się odpalić 1 grę z 10 co były w komplecie. I jak zobaczyłem tę grafikę a co grałem u kumpla na C-64 to po prostu pomyłka. Jęczałem tak przez 3 dni że u kumpla to lepsze są gry i fajniej wyglądają. Ojciec już nie mógł słuchać kazał mi to chować bo inaczej wypierniczy to przez okno. I któregoś pięknego dnia wrócił ojciec z pracy i mówi do mnie tak, chodź zemną do sklepu pomożesz mi coś przynieść no to poszedłem. Nagle ojciec wchodzi do sklepu z komputerami. Mnie już zaczęły chodzić dziwne myśli po głowie. I nagle ojciec do sprzedawcy (Chcieliśmy kupić komputer ale żeby był lepszy od Commodore 64) no i co ojciec kupił Amigę 600 z 2 grami gry to pamiętam Colorado i Super Frog. No i jak to odpaliliśmy po przeczytaniu instrukcji Itp. naszym oczom ukazał się SUPER FROG i jak zobaczyłem tą grafikę i usłyszałem tą muzyczkę po prostu uśmiech nie mi nie znikał przez chyba tydzień. A ojciec do mnie tak widzisz teraz masz komputer bo mój syn nie może mieć gorszego komputera od swoich kumpli. Wiadomo jak kumplom powiedziałem że mam Amigę 600 to normalnie szczęki zbierali z ziemi. A ten co miał C-64 teraz przychodził do mnie bo już go jego C-64 nie interesowało, sam mówił mój komputer to tylko odpalam juz dla jednej gry bo u ciebie to jest super komp. Po jakiś 2 tygodniach nauczyłem się korzystać z X-COPY no i się zaczęło (Piracenie ). Nie wiem dlaczego ale po jakimś miesiącu zaczął interesować mnie System operacyjny Workbench 2.0 dokupiłem sobie dysk twardy 500MB. jak miałem już Amigę z 2 lata wkręciłem się na giełdę komputerową u kogoś handlowałem grami. W weekendy zarabiałem tyle że chyba po 2-3 latach kupiłem sobie Amigę 1200 Infinitiv-Apollo 40/40/32MBFAST-SLOTY ZORRO2/KARTA GRAFICZNA PICCOLO SD64/DYSK 10GB/Nagrywarka YAMAHA 2x2x8. Wtedy kosztował ten zestaw ponad 3000 zł 3razy więcej niż goła A1200. Amigę mam do dzisiaj i nic w niej nie wymieniałem wszytko działa. I oto tak zaczęła się moja przygoda z komputerem AMIGA.\nMoja historyjka nie będzie taka długa jak Roniego.\nZaczęło się od klona Atari 2600 -> Rambo TV. Z kuzynami wymieniało się czasem na Pegasusa, gdy River Raid, Keystone Kapers, Gopher zbrzydły\nPotem, gdy miałem tak z 8 lat ojciec sprezentował mi używaną Amigę 600 HD bez HD, ale wbrew pozorom nawet zadbaną.\nNigdy nie tuningowałem jej i do dziś mam największy sentyment do tego modelu (tęsknym wzrokiem jednak wypatrywałem 1200tki ze względu na rozbudowę).\nPrzez kolejne 8 lat Amiga była moim jedynym komputerem, chociaż bardzo mało miałem gier na nią - a i w pewnym momencie przestała na rynku istnieć.\nJak widzicie i u mnie znalazła się przypadkiem jako tako niezależnym ode mnie, a potem podstępnie uzależniła od siebie\nAnthrox wrote: Zaczęło się od klona Atari 2600 -> Rambo TV.\nO, to to. U mnie tyż. Zakupiony na targu w Jastrzębiu Zdroju, gdzieś na początku lat 90'tych (przed 1993 rokiem).\nSłużył długo i namiętnie, aż te krapowate joysticki które były w zestawie miały połamane rączki i trzeba było grać dosłownie na blaszkach.\nPrzełączniki na konsoli też zaczęły padać. Zresztą ileż można grać kwadratami udajacymi zawodników kopiącymi kwadrat udający piłkę do prostokąta udającego bramkę...\nZ bratem podjęliśmy decyzję o zakupie nowego sprzetu do giercowania, on się w robocie po kumplach podowiadywał i padło na takie coś co się Amiga zwało.\nZdaje się był piątek, listopad 1993 roku, pojechał ze znajomym, maluszkiem do Katowic, znaleźli jakąś galerię i już zamierzali kupić A500 ale się okazało że pudło się nie zmieści do "wozu".\nWięc brat kupił A600. Do tego 2 gry których nigdy nie zapomnę: Centurion i Pinball Dreams\nNa początku baliśmy się tego nowego potwora w domu, brat przeczytał coś że jak naciśniesz dwa klawisze Amiga i Ctrl to zrobisz Reset... ale co to licha jest Reset? Doszliśmy do wniosku że lepiej tego nie naciskać, bo jeszcze wszystkie śrubki i sprężynki zaczną wylatywać ze środka czy cuś...\nI tak przez jakiś tydzień, zanim jego znajomy Amigowiec przyszedł nas ponauczać trza było po każdej grze wyłączać sprzęt na zasilaczu.\nPotem już nie pamiętam jakie kolejne gry dorwaliśmy, na pewno Cannon Fodder, Speedball 2 i Another World... ale to już inna historia.\nAnthrox wrote: Przełączniki na konsoli też zaczęły padać.\nTrue, true - trza było zapałki wkładać, aby działały nadal\nMój pierwszy komputer (1993) to była właśnie Amiga 600 HD (KS 37.350) z francuskim układem klawiatury z dziwnymi znaczkami na niektórych klawiszach. Rok później dokupiłem do niej rozszerzenie pamięci do 2 MB Chip RAM'u (i to było jedyne rozszerzenie mojej Amisi). Wcześniej miałem do czynienia oczywiście z jakimś tam Atari (chyba 65XL, ale głowy nie dam sobie uciąć), C64, A500 i PC 80286 (dno totalne) - nie byłem jednak właścicielem żadnego z nich. Amigowym maniactwem zaraziłem się od kolesia, który miał A500. Przesiadywaliśmy przy tym komputerze całe weekendy nieraz. Mojej A600 używałem przez 6 lat. Od 1999 PC (pierwszy to AMD K6-2-350 MHz z 64 MB RAM'u, kartą 3DFX Voodoo Banshee 16 MB, SoundBlaster'em Live! Value i niesamowicie pojemnym HD - aż 6.4 GB). A600 od tamtej pory leżała sobie w szafie w oryginalnym kartonie ze styropianami. Od czasu do czasu podłączałem ją pod mój stary wysłużony TV 14" i tydzień sobie pogrywałem w ulubione pozycje. Pewnego razu odmówiła jednak posłuszeństwa, coś zaśmierdziało ze środka, przestał działać port myszy i dźwięk. Przysmażyło się coś na motherboard'zie. Jakiś rok temu kupiłem mojej A600 na Allegro inną płytę i mam ten super komputer do tej pory w 100% sprawny. Dołożyłem jeszcze do wnętrza kartę CF podłączaną przez adapter w miejsce HD i wszystko gra. Nigdy się jej nie pozbędę. EXE'ki TheCompany fajne są, ale klimat starych czasów wraca dopiero wtedy, jak odpalę Amigę z WB2.0 na TV. To jest to.\nWtedy była mania na Lotusa. Zachciało mi się tej gry i akurat wybór padł na Amigę (Atari 800 Xl miałem) więc wybór był prosty. I tak w ten sposób po ciężkich pertraktacjach w domu, (Amiga)przyjaciółka została zameldowana u mnie.\nRodzice kupili Amigę 500 w 92 roku bodajże, miał być prezent na komunię, ale odkryłem kompa wcześniej, heh co to się wtedy działo, wyprawy na giełdy, gazety komputerowe itp\nMonitor bodajże z Samsunga używałem jeszcze potem przez lata do Playstation, aż w końcu się biedak spalił.\nTrudno powiedzieć przez mój późny rocznik, gdy Bebok dostał amigę ja na świat przyszedłem dopiero zaczęło się również od komunii tyle że brata, miałem prawdopodobnie 4 lata gdy rodzice kupili mu C64, po latach mi Matka opowiadała że miała to być Amiga ale się nie znali i dopiero jak kupili C64 i ktoś na dworcu krzyknął "Commodore Złomodore" to skapli się że coś nie tak potem pojawił się Pegasus aż ostatecznie w wieku 6 lat ujrzałem to cudo któryś z 2 starszych braci pożyczył A600 i odpalaliśmy różne gry, oczywiście od razu zrobiło to na mnie mega-wrażenie, a zwłaszcza Mortal Kombat 2 które wcześniej znałem tylko z Pegaza potem to różnie bywało, raz był Pegaz,raz C64, ostatecznie była A500 i używałem jej do bardzo późna, aż do 2002 roku. W 2003 już był PC i złom mam do dziś (ale mam nadzieje kupić nowy sprzęt niedługo...).\nPS: Klawatury z A500 i C64 zostały długo ale dostał je do zabawy mały siostrzeniec niestety, nie wiem co było z kablami , ale tak czy owak żałuję bo teraz gdyby to wszystko jeszcze było to może a nóż bym to jeszcze odpalił.\nMi rodzice kupili chyba Amige 600 kiedy byłem w sanatorium chyba w 1993 roku. Kiedy wróciłem z dalekiej podróży właśnie z tego sanatorium do domu to radości i podnieceniu nie było końca bo na biurku stała nowo Amiga 600 wraz z oryginalnym monitorem od firmy Commodore. Sąsiad od razu się wprosił, ale na szczęście nie przyszedł z gołymi rękoma bo przyniósł od dobrego swojego kolegi dwa pudła gier. Jednak ja i mój sasiad wtedy nie wiedzielismy jak te dyskietki się przegrywało. I później trzeba było oddać te gry. Ale na szczęście w sklepach kopiowali gry na dyskietki i nie było najgorzej, więc nie raz sprzedawało się butelki i jechało do sklepu na przykład "xyz" i kupowało dyskietki na które sprzedawca nagrywał nam gry, które chcieliśmy. Jednak z kasą była największa bolączka bo jak wcześniej napisałem musieliśmy kombinować co sprzedać aby mięć te gierki nagrane ze sklepu. Nie raz musieliśmy stosować drastyczne cięcia. Jednak kiedy sąsiad kupił sobie Pceta to przestał do mnie przychodzić i nawet mnie zapraszać do siebie. A latami u mnie siedział i giercował. A to cholera jedna. Nieraz przychodził już po ósmej rano i chciał giercować.Ciekawy przypadek co ? Wtedy można powiedzieć, ze nasze drogi się rozeszły.Po prostu nie byłem wtedy wystarczająco atrakcyjny bo miałem Amigę. Chociaż zaprosił mnie do siebie kilka lat temu bo chciał abym mu zainstalował emulator Amigi.\nZakamuflowany PC-towiec.Taki jest najgorszy. Udaje twojego kumpla a jak przychodzi co do czego to atakuje znienacka.\nW późniejszych latach przepaść między amigą a pc była znaczna, też tak miałem. Kumple co mieli PC czy PSX pytali się czy dalej siedzę na Amidzę, by nie było wstydu kupiłem PSX'A.\nMi tam nie było wstyd, ze miałem Amigę. Chociaż w 2003 roku wreszcie kupiłem sobie długo oczekiwanego Peceta, ale o Amidze nie zapomniałem bo by mnie min. na tym forum nie było z wami.\nihtius wrote: A latami u mnie siedział i giercował. A to cholera jedna. Nieraz przychodził już po ósmej rano i chciał giercować.Ciekawy przypadek co ? Wtedy można powiedzieć, ze nasze drogi się rozeszły.Po prostu nie byłem wtedy wystarczająco atrakcyjny bo miałem Amigę.\nSpotkałem się już z takim typem ludzi, więc nie jesteś osamotniony\nJa nie karmiłem takich żmij, tutaj jedynie amigowcy byli dopuszczani do domostw amigowców - sami się odwiedzaliśmy i giercowaliśmy.\nW końcu było nas tylko z 10 osób na całą szkołę, amigowanie to zawsze był elitarny sport dla elity.\nShoonay wrote: Ja nie karmiłem takich żmij, tutaj jedynie amigowcy byli dopuszczani do domostw amigowców - sami się odwiedzaliśmy i giercowaliśmy.\nJa tak dobrze nie miałem jeśli chodzi o kolegów Amigowców Ci co byli to chcieli kasę za pożyczenie gry-gier. W sumie poza sąsiadem to nie miałem kogo zapraszać do siebie w tym czasie a jak później miałem kogoś to te osoby nie interesowały się Amigą.\nA to qzwa buce.\nU mnie pierwsze dwie gry (Centurion i Pinball Dreams) kupił brat razem z Amigą, w listopadzie 1993 gdzieś w jakimś sklepiku w Katowicach.\nPo tygodniu odwiedził nas jego kumpel z roboty z kilkoma paczkami gierek, potem się jeszcze parę razy jeździło do Katowic kupić parę pirackich wersji.\nGdzieś tak po 6 miechach zauważyłem że kumple w mojej klasie się chwalą że kupili sobie Amigi, potem sie okazało że w innych klasach też są ludzie z Amisiami... i maszyna ruszyła.\nNigdy nie musiałem żadnemu kumplowi zapłacić za pożyczenie/przegranie, po prostu się do niego szło i dla nas normalnym było że pozwalał sobie przeszukać pudełko żeby coś pożyczyć czy skopiować coś na miejscu.\nPotem jak już byliśmy starsi i mieliśmy trochę kasiury kupowaliśmy nawet oryginały na spółę. Albo jeden kupował tę gierkę a inny tamtą i się kopiowało i kserowało kody.\nEch, to były czasy, esencja amigowania i friendshipu.\nSwoją drogą nic dziwnego że dziś tak mało osób się przy Amidze trzyma, hieny przestały czerpać zysk z wypożyczania, a Ci którzy byli na nich skazani niemile kojarzą te czasy...\nJa akurat dość długi czas kumplowałem się z sąsiadem, od kilku lat jesteśmy tylko na "cześć", w sumie nie wiem czemu tak wyszło, nasze drogi się rozeszły przez inne towarzystwa/ekipy itp. ale wcześniej kumplowaliśmy się z dobre 10 lat (podobnie miałem z kuzynem,i drugim kuzynem też, niestety tacy są ludzie), na początku sąsiad wbijał do mnie na amigę, potem on dostał Super Nintendo (pamiętam jak mu je montowałem mimo że zerowo się na tym znałem ), miał jednego gamepada i często u niego pogrywaliśmy na zmianę, po latach sprzedał innemu ziomkowi z osiedla te nintendo i dostał PCa, i zaczęło się na zmianę raz u mnie na Ami a raz u niego na PC, w końcu i ja miałem PC i przez parę następnych lat graliśmy na zmianę w przeróżne gry wliczając w to "kochany" emulator WinUae (uch, co to za straszne czasy były bez exeków) swoją drogą niektórych śmiesznych scen nie zapomnę jak np. bójka po burzliwym meczu w Fifę jakąś tam.\nJa zawsze ze znajomymi wymieniałem się grami; tak na jakiś czas. Może miałem zj**...nych kumpli ale nikt nikomu gier ot tak sobie nie pożyczał, zwłaszcza jak się kogoś nie znało.Wtedy gra potrafiła zniknąć w tajemniczy sposób\nCo fajniejsze gierki się przegrywało, ale zawsze istniało ryzyko, że X-copy czy tam inny źle nagra dysk, albo nagrywany dysk jest uszkodzony. To mnie strasznie wnerwiało.\nMuszę przyznać, że lata amigowe wspominam fajno, ale bez pompy, gdy zobaczyłem poraz pierwszy gry na PC (Rebel Assault II) czy na PSX (Resident Evil II, Tekken III) to wysiadłem, przysłowiowa szczena mi opadła.\nZ tymi kumplami to za bardzo to uogólniłem pisząc o tym. Więc pozwolicie, ze dokończę swoja opowieść Wajdeloty ihtiusa jednopałkowca.\nMianowicie kolesie od strony sąsiada byli tacy mało przyjaźni. Po prostu oni mieli Amigę tylko przelotnie i nie związali się z nią emocjonalnie dlatego nie byli prawdziwymi amigowcami tak jak my tutaj na forum. Od nich coś pożyczyć było prawie niemożliwie, ale za kasę prawdopodobnie by się zgodzili. Natomiast jak do mnie przychodzili żeby coś pożyczyć to prawie skomleli. Chociaż jednego spotkałem po latach na boisku od koszykówki to powiedział że mi odda swoje gry, cóż za wspaniałomyślność oczywiście olałem go bo znam swoja wartość, kij mu w oko\nNajfajniejsze wspomnienia mam z takim Michałem ze swojej klasy w szkole średniej. On mieszkał na znacznie większym osiedlu i dodatkowo starszym osiedlu, gdzie kolesi z Amigami było jak Mrówków. Pamiętam, że przychodziłem do niego po szkole i szliśmy na tzw. " zakupy amigowe" po osiedlu. Nawet jak Michał nie znał kolesia to i tak wchodził w nim w gadkę bez żadnego problemu i przełamywał pierwsze lody dosłownie jak lodołamacz pożyczał gierki, które następnie oddawał mi abym sobie je w domu przetestował. Nie wiem czy to robił dlatego, ze Amiga go już nie interesowała czy po prostu było to z czystego altruizmu, ale myślę ze to drugie.\nJednak taka sielanka nie trwała zbyt długo, ponieważ kolesie już w tym czasie kiedy chodziliśmy po jego osiedlu pozbywali się Amig w zastraszająco szybkim czasie. I co szliśmy do jakiegoś kolesia to słyszeliśmy od niego, że sprzedał już Amigę. I to był w tym czasie największy problem.\nW sumie o giełdach w Lublinie jakoś nie słyszałem, ale na pewno wiem, że takowe gdzieś się odbywały. Chociaż jeden koleś od Michała za Cytadele przegrywaną zażądał sobie kasę, mimo że próbowaliśmy się targować to tylko nie wiele zszedł z ceny, ale tą Cytadele mam do dzisiaj ten koleś co mi sprzedał ta grę to taki tamtejszy blokers i wogóle z marginesu. To był taki jeden przypadek gdy ktoś od strony Michała coś chciał za kasę i się jeszcze targował. A tak to kolesie w większości przypadków pożyczali mu tylko na słowo. Fajnie co nie. Te czasy już nie wrócą bo wszystko, no prawie, co chcę mam na wyciągnięcie reki to ściągam z neta\nDobra koniec wracamy do rzeczywistości\nJa zdecydowanie wolę mieć wszystko na wyciągnięcie ręki, niż jeździć na giełdy po gry heh. Myślę że to bardziej nostalgia działa, albo fakt, że jako dzieciak nie miało się zbyt wielu obowiązków prócz szkoły.


Lekarze Gostynin | RankingLekarzy.pl\nDla mnie wspaniały lekarz. Może trochę surowy,ale za to bardzo konkretny.\nMimo że nie byłam jego pacjentką, zajął się mną wspaniale w szpitalu. Jestem mu niezmiernie wdzięczna, bo w porę zdecydował o cesarskim cięciu i uratował mojego synka. Dodam,że mój lekarz prowadzący młody i znany w Kutnie, w szpitalu traktuje swoje pacjentki jak powietrze.\nlekarz Robert Kowacz\nNie Polecam tego lekarza. Podczas wizyty jest schowany za ekran monitora i nie rozmawia z pacjentką na temat problemu. Brak empatii. Brak rozmowy o problemie. Jeśli ktoś napisał, że to dobry lekarz to pewnie nie miał problemów z ciąża, bo gdyby miał to by zobaczył jak pan doktor się interesuje. Zero rozmowy i zainteresowania. Dla niego pacjentka to tylko numer. Dziecko umiera a on komentuje: "Co tu dużo mówić." I ...\nlekarz Izabella Badura\npani doktor przyjela mnie bez zadnych problemow,i wyleczyla mi angine ropna dzieki ktorej schudlem 21 kilo poniewarz zaden lekazr nie mogl jej wyleczyc a dwu miesieczna kuracje wszelakimi farmakologicznymi specjalami zrobila ze mnie wrak czlowieka, polecam tego lekarza poniewaz zna sie na swoim fachu,kozystali z jej porad moi znajomi i nigdy nie slyszalem zlych opinii po wizytach u pani badury a patrzac na komentarz powyzej no coz czlowiek jest tylko ...\nLekarz uzdrowiciel coprerfil płockiego ZUS.\nNie czyta przebiegu choroby,lekarz który uzdrawia pacjenta nie widząc to na oczy.\nPolecam dr.J.Głogucką a wierzcie mi że wiem co mówię bo już nie u jednego stomatologa byłam.Ta pani dr.wykonuje swą prace z sercem a nie jak to się mówi z musu i ma naprawdę cierpliwe podejście do pacjenta.Wykonuje swą pracę naprawdę super.Jestem z niej naprawdę zadowolona.\nOpinia dodana przez: goya


Konserwatyści w II Rzeczypospolitej. Nurt polityczny czy grupa nacisku?\nTekst z pracy zbiorowej Geopolityka i zasady. Studia z dziejów polskiej myśli politycznej, pod red. Jacka Kloczkowskiego, Ośrodek Myśli Politycznej, Fundacja Pamięć i Tożsamość, Kraków-Warszawa 2010\nOdzyskanie przez Polskę niepodległości jesienią 1918 roku traktować można jako swego rodzaju wypadkową dwóch nakładających się na siebie procesów. Pierwszy z nich, najbardziej oczywisty, wyznaczyły zmiany na arenie międzynarodowej, sprowadzające się do upadku bądź przejściowego osłabienia trzech dominujących na obszarze środkowo--wschodniej Europy mocarstw – Rosji, Niemiec oraz Austro--Węgier – których rywalizacja decydowała o sytuacji na terenie regionu. W powstałej swoistej próżni pojawiły się warunki dla realizacji aspiracji politycznych ujawnianych przez społeczności lokalne. Na temat trwałości tak wytworzonej koniunktury trudno było wyrokować, chociaż zaznaczająca się po wojnie przewaga państw zachodnich pozwalała na umiarkowany optymizm w tej materii. Warto dodać, że sygnalizowane zmiany na arenie międzynarodowej miały również aspekty ideologiczno-społeczne: klęska dotknęła konserwatywne monarchie, triumfujące zaś państwa były zdominowane kulturowo przez mieszczaństwo. Jakkolwiek zmiany te miały znaczenie kluczowe, nie mniej ważny był fakt ich zbieżności z intensyfikacją dokonujących się od pewnego czasu przekształceń w szerszej świadomości społecznej. Wzrost aktywności narodowej łączył się z aktywizacją polityczną środowisk dotąd biernych: szybko powiększającej się warstwy robotniczej oraz dominującej liczebnie ludności wiejskiej. Oceny tych procesów budzą dzisiaj kontrowersje. Nie ulega wątpliwości, że obawy przed radykalizacją, podnoszone współcześnie w obrębie środowisk mających poczucie swojej elitarności, były generalnie przesadne. Dokonujące się procesy na dłuższą metę sprzyjały raczej stabilizacji stosunków społecznych, nie ich destabilizacji. Poza tym wyzwalały wielką energię, bez której zarówno odzyskanie niepodległości, jak i przetrwanie przez młode państwo pierwszych najtrudniejszych lat, byłoby wątpliwe. Za przykład posłużyć tu mogą losy Ukrainy, która mimo teoretycznie znacznie większego od Polski potencjału, nie wyzyskała wówczas historycznej szansy. Zarazem jednak wejście mas do życia politycznego pociągało za sobą brutalizację metod rywalizacji politycznej. Zmieniła się argumentacja używana w politycznych rozgrywkach, jak i pojęcia, do których się odwoływano. Dotyczyło to także pojmowania narodowej więzi: triumfujące ruchy masowe – socjalistyczny, ludowy oraz Narodowa Demokracja – w rosnącym stopniu odwoływały się do wspólnoty etniczno-kulturowej, a nie mitu dawnej, wieloetnicznej Polski. W rezultacie tego procesu, rozwijającego się od lat 80. i 90. XIX wieku, zasadniczo zmienił się układ sił w obrębie społeczności polskiej: dominujące wcześniej elitarne grupy odwołujące się do idei konserwatywnych (a także słabsze od nich liberalne) zostały zepchnięte na plan drugi przez masowe nurty polityczne.\nPrzypomnienie tych okoliczności jest potrzebne, jako że rozstrzygnęły one o miejscu ruchu konserwatywnego na politycznej scenie odrodzonej Polski, jego możliwościach rozwoju oraz wpływania na położenie. Jeszcze przed wojną, w korzystnych dla siebie warunkach, gdy jego opór przeciw demokratyzacji systemu politycznego miał potężne wsparcie w polityce konserwatywnych monarchii zaborczych, znajdował się on w defensywie w obliczu presji masowych partii. Po wojnie warunki działania pogorszyły się: odrodzone państwo polskie w znacznej mierze stanowiło wytwór masowych nurtów politycznych, dodatkowo zaś przeciw konserwatystom działały resentymenty wytworzone w toku wcześniejszej rywalizacji. Przypominane po latach, lojalistyczne deklaracje znacząco ciążyły na ich szansach wyborczych.\nSygnalizując słabość zachowawców w końcowym okresie I wojny światowej i pierwszych latach niepodległości, nie sposób abstrahować od nastrojów dominujących w obrębie środowisk stanowiących ich polityczne i społeczne zaplecze. Charakterystyczny ich zapis zawierała poufna notatka, sporządzona w Lozannie w grudniu 1917 r., na podstawie informacji z kraju: „Dwie rzeczy pochłaniają umysły szerokich warstw posiadaczy w Galicji: strach przed bolszewizmem i zawrotna gorączka robienia pieniędzy. Dla wielkich i średnich właścicieli ziemskich pierwszy jest postrachem, który zapędza ich w obóz państw centralnych. Są oni pełni grozy z powodu wywłaszczeń, mordów i grabieży w Rosji. jedynym dla nich ratunkiem wydaje się żelazna pięść niemiecka. «Niech »tam« i Polska będzie, – co mi z tego? – ja mam dzieci, którym chcę zostawić majątek». We wschodniej Galicji boją się Ukrainy, jak zarazy. Stan ten potęgują jeszcze bardziej coraz to nowe wieści wracających z Rosji (…)”. Nastroje paniki, bądź choćby tylko obawy przed utratą podstaw egzystencji, usprawiedliwione w kontekście i wydarzeń rosyjskich, i późniejszej perspektywy radykalnej reformy rolnej, sprawiały, że ruch konserwatywny tracił atrakcyjność także i dla silnie z nim związanych środowisk ziemiańskich. Był za słaby: w warunkach pogłębiającego się chaosu i niepewności jutra rola niewielkich, „kanapowych” stronnictw zmalała. Pozbawieni oparcia, które innym ruchom dawały rozrośnięte machiny partyjne, konserwatyści nie byli w stanie ani efektywnie wpływać na rozwój wydarzeń, ani gwarantować czegokolwiek. Jedynym liczącym się środowiskiem, społecznie nie skrajnym, a zdolnym do prowadzenia masowej agitacji, dysponującym masowym oparciem – pozwalającym liczyć na przetrwanie także w warunkach systemu politycznego opartego na powszechnym prawie wyborczym – była wówczas Narodowa Demokracja. Pod koniec wojny oraz w pierwszych miesiącach niepodległości dysponowała także atutem w postaci wojennego sukcesu państw, na które wcześniej stawiała. Ułomności i ograniczenia przeciwstawnej orientacji ujawniły się jeszcze wcześniej: w lutym i marcu 1918 r., kiedy podpisując traktaty z Ukrainą, a potem z bolszewicką Rosją, Austriacy i Niemcy beztrosko roztrwonili zgromadzony wcześniej kapitał zaufania i sympatii… Komentując sytuację ówczesny lider „stańczyków”, Władysław Leopold Jaworski, pisał w lutym 1918 r. w liście do przyjaciela: „Dla nas konserwatystów rola skończona. Cały naród przejdzie pod komendę endeków”.\nJakkolwiek prognoza ta sprawdziła się tylko częściowo, pesymizm w ocenie własnych szans określił strategię środowisk konserwatywnych w kolejnych, decydujących dla odradzającego się państwa miesiącach. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego (1919 r.) konserwatyści zrezygnowali z wystawiania własnych kandydatur, decydując się na poparcie list endeckich. Ten krok pociągnął za sobą upokorzenia i frustracje (silniejszy partner boleśnie dał odczuć swą przewagę, nie dopuszczając przedstawicieli konserwatystów na własne listy wyborcze) i – traktowany jako zło konieczne – ostatecznie zaakceptowany został jedynie przez część środowiska. Pełniejsza integracja z Narodową Demokracją okazała się niemożliwa nie tylko za sprawą narzucania swojej woli przez silniejszego, ale i z powodu znaczących różnic w ocenie sytuacji oraz systemach wartości.\nW gąszczu prasowych polemik łatwo można było stracić orientację o co w nich chodziło. Ogólnie rzecz biorąc zachowawcy zarzucali endecji skłonność do demagogii społecznej oraz narodowej. W tym kontekście wskazywali na chwiejne stanowisko, zajęte przez sejmową reprezentację Związku Ludowo-Narodowego wobec wysuwanych przez ugrupowania chłopskie żądań podziału ziemi obszarniczej, a także dystansowali się od proklamowanego przez Dmowskiego jeszcze w 1912 r. hasła bojkotu żydowskiego handlu. Ze stanowiskiem tym kłóciły się wszakże kierowane pod adresem endecji oskarżenia o narodowy minimalizm i kapitulanctwo. Okazję do nich dało zakończenie wojny z Rosją bolszewicką: niektórzy – jak rektor Uniwersytetu Wileńskiego, Marian Zdziechowski, piętnujący „zbrodnię ryską” – wskazywali na niestosowność układania się z reżimem obciążonym krwawymi zbrodniami; inni, przede wszystkim ziemianie kresowi, wskazywali na ogrom strat materialnych wynikłych z pozostawienia poza granicami Polski ziem znajdujących się w posiadaniu setek polskich rodzin. Można to stanowisko rozumieć, było ono jednak anachroniczne w dobie ruchów masowych i rozwoju poczucia narodowego, innym zaś jego błędem było przecenianie możliwości militarnych Polski. Zirytowany prasowymi atakami parlamentarzysta endecki (zarazem polityk ziemiański) Juliusz Zdanowski w swoim prowadzonym na bieżąco dzienniku nie mógł powstrzymać się od sarkastycznych uwag na temat mentalności ludzi, którzy nie są w stanie pojąć, że „państwo współczesne musi mieć oparcie w nastrojach ludności”.\nDla silniejszej endecji związek z konserwatystami oferował korzyści w postaci możliwości wsparcia kampanii wyborczych sporymi jak na warunki polskie pieniędzmi. Natomiast prawdziwą kulą u nogi była konieczność podtrzymywania anachronicznego układu stosunków własnościowych na wsi, zgodnie kwestionowanego przez najbardziej nawet umiarkowane stronnictwa chłopskie. Wobec siły elektoratu chłopskiego za próby wciągania do swego rydwanu konserwatystów przyszło zatem endecji płacić zabójczą izolacją polityczną. Próby podejmowania kwestii rolnej, bez czego nie było możliwe porozumienie nawet z bliskim prawicy, kierowanym przez Wincentego Witosa Polskim Stronnictwem Ludowym „Piast”, wywoływały w środowiskach zachowawczych falę podejrzeń, protestów i oskarżeń.\nNie jest łatwo wymierzyć wkład konserwatystów w odzyskanie niepodległości. Wielu ludzi uformowanych w ramach tego nurtu znacząco zasłużyło się rodzącemu się państwu – przede wszystkim w dyplomacji, gdzie mogły się przydać posiadane koneksje oraz znajomość języków obcych, a także w aparacie administracyjnym oraz w wojsku. Były to wszakże zasługi ludzi działających indywidualnie lub w ramach innych struktur niż stronnictwa konserwatywne. Te ostatnie, inaczej niż masowe formacje polityczne, nie wytworzyły jednolitej reprezentacji, spośród zaś utrzymujących organizacyjną odrębność środowisk regionalnych w Sejmie Ustawodawczym (1919-1922) znaleźli się jedynie zbliżeni do „stańczyków” działacze konserwatywni z objętych wojną terenów byłej Galicji – których przedwojenne mandaty zostały uznane z powodu niemożności przeprowadzenia tam wyborów. Ukonstytuowani w kilkunastoosobowy Klub Pracy Konstytucyjnej, odegrali rolę niewspółmierną do swej liczebności. Ich wpływ zaznaczył się wyraźnie nie tylko podczas prac nad ustawą zasadniczą. W lecie 1922 r., po wywołanym przez Piłsudskiego przesileniu parlamentarnym, kilkunastoosobowa grupa zachowawców była w stanie przez prawie dwa miesiące odgrywać rolę języczka u wagi, balansując zręcznie między zwalczającymi się blokami kierowanymi z jednej strony przez Związek Ludowo-Narodowy (endecję), z drugiej – przez stronników Naczelnika Państwa. W rezultacie funkcję premiera objął i utrzymał przez cztery miesiące – aż do końca kadencji Sejmu – bliski „stańczykom” Julian Nowak. Był to łabędzi śpiew zachowawców, jako że osiągnięty sukces okazał się niemożliwy do powtórzenia. Podczas kolejnych wyborów (1922) przepadli wszyscy zgłoszeni przez ugrupowania konserwatywne kandydaci. Katastrofą zakończyły się zarówno próby wystawiania odrębnych list własnych, jak i manewry grupy konserwatywnej z Warszawy, związanej z dawnym Stronnictwem Polityki Realnej – ta ostatnia, starając się uniezależnić się od Narodowej Demokracji, ale tak, by nadal korzystać z jej siły, bezskutecznie próbowała ją skłonić do zgody na umieszczanie reprezentujących grupę konserwatywną kandydatów także na listach konkurujących z endecją stronnictw.\nKlęska wyborcza środowisk konserwatywnych (po wyborach 1922 r. w Sejmie znalazła się jedynie bliska programowo endecji grupa „chrześcijańsko-narodowa” z Poznania, dzięki wspólnej liście z innymi kandydatami prawicy) przekreśliła możliwości reprezentowania niezależnej polityki konserwatywnej na forum parlamentu. Przeciw zachowawcom zadziałały raz jeszcze resentymenty: nie tylko wynikające z dawniejszej polityki ugodowej, także związane z kojarzeniem ich ze środowiskami ziemiańskimi – podziwianymi, ale w biednym kraju niezbyt lubianymi – w połączeniu z rozproszeniem wewnętrznym i słabością organizacyjną. Jak często bywa, porażka polityczna uruchomiła destrukcyjne mechanizmy – sprzyjały im wzajemne oskarżenia oraz ogólne poczucie impasu. Innym jej skutkiem było nasilenie się przejawów kontestacji systemu politycznego, który skazywał konserwatystów na trwałą marginalizację. Charakterystyczna w tym kontekście wydaje się krytyka ustawy zasadniczej z 1921 r. Nie tyle kwestionowała ona poszczególne postanowienia, ile kierowała się przeciw całej filozofii politycznej, na której ją oparto: przede wszystkim zasadzie zwierzchnictwa narodu, a także konsekwencji owej zasady – powszechnemu prawu wyborczemu oraz wolnej grze sił politycznych. Nie chodziło więc tylko o to, że ustrój był niesprawny i że pożyteczne byłoby wprowadzenie doń korekt – co zdawało się zupełnie usprawiedliwione – ale o nadzieję na jego całkowite wywrócenie.\nPodobne tendencje, przejawiane z coraz większą siłą, stanowiły wówczas na prawicy zjawisko szersze. Z perspektywy czasu szczególnie drastyczną ich formą wydają się entuzjastyczne komentarze dla poczynań Mussoliniego oraz faszystów włoskich. Kojarzone dzisiaj często z pogłębianiem się skłonności do ekstremizmu w obrębie endecji, dotknęły środowisko konserwatywne relatywnie o wiele mocniej. Istotne też, że korespondowały z całością koncepcji politycznej, coraz dalszej od aprobaty dla rządów czerpiących mandat ze społecznego przyzwolenia.\nOczywistym źródłem tendencji oraz zachowań ekstremalnych w obrębie obozu konserwatywnego była świadomość własnej niepopularności w społeczeństwie oraz brak szans na odegranie znaczniejszej roli w życiu politycznym kraju. Jakkolwiek ordynacja wyborcza zapewniała reprezentację drobnych grup politycznych (co zresztą było jednym ze źródeł słabości wykreowanego modelu ustrojowego), to stworzona furtka okazała się jednak dla konserwatystów za ciasna. Nawet skromny sukces wyborczy przekraczał ich możliwości. Do tego dołączały się frustracje spowodowane liczną obecnością posłów chłopskich w Sejmie. W tym kontekście znamienne było – sprzeczne z ostentacyjnie głoszonym przywiązaniem dla prawa i porządku – wczesne zainteresowanie się możliwością rozpędzenia Sejmu i wprowadzenia dyktatury. Pierwsze spekulacje na ten temat (łączone z osobą Piłsudskiego) pojawiły się już jesienią 1919 r. Potem zaznaczyło się zainteresowanie perspektywami wprowadzenia w Polsce monarchii, a także fascynacja faszyzmem. „Piekąca zazdrość chwyta, gdy spojrzeć na takie Włochy – pisał w listopadzie 1925 r. Jan Bobrzyński. – Wszak to naród, o którego tężyźnie tak niedawno jeszcze odzywaliśmy się z lekceważeniem. A dzisiaj daje niebywały przykład meteorycznego odrodzenia. Porwany geniuszem i energią wielkiego męża stanu, zgniótł wszystkie antypaństwowe, warcholskie i doktrynerskie elementy i porywy, zorganizował się i zespolił tak, że pulsuje we wszystkich warstwach jednym tętnem i wznosi się szybko na poziom wielkiego dobrobytu, ekspandując gospodarczo na cały świat”. Polsce – sugerował Bobrzyński – odrodzenia trzeba nie mniej niż Włochom: „Czy – apelował – nie znajdzie się żaden rząd lub człowiek silnej ręki, który nie dbając na próżne groźby ni hałasy, potrafi potężnie przemówić do społeczeństwa, ocknąć co lepsze w nim z letargu, porwać naród za sobą, wywrócić bałwany radykalizmu, absurdu i korupcji i zacząć rządzić! (…) Dosyć już mamy tej kiereńszczyzny, tej zabawy w politykę, która wszystkie pracujące warstwy w państwie za dużo już kosztuje”. Autor tych słów, syn znakomitego historyka i wpływowego przed 1914 r. przywódcy obozu konserwatywnego w zaborze austriackim, był wówczas jeszcze człowiekiem młodym; ale podobne pragnienia zaznaczały się także i w zachowaniu ludzi bardziej od niego statecznych, reprezentujących poprzednią generację.\nBiorąc pod uwagę losy reformy rolnej, uchwalanej kilkakrotnie, a realizowanej nieskutecznie, nie można powiedzieć, by działania konserwatystów w każdym wypadku okazywały się jałowe. Zdolność wywierania wpływu w jednej tylko kwestii – w dodatku wpływu nierozstrzygającego, ale raczej oddalającego problem – nie przystawała wszakże do aspiracji ruchu reprezentującego warstwę nawykłą do odgrywania w społeczeństwie roli dominującej. Być może, abstrahując od znaczenia tej kwestii – kluczowej z punktu widzenia zaplecza społecznego nurtu konserwatywnego – tutaj tkwiły przyczyny sztywności stanowiska środowisk konserwatywnych. Jakkolwiek w toku swojej historii ruch konserwatywny wielokrotnie dawał dowody wielkiej elastyczności taktycznej i programowej, w tej jednej kwestii kompromisu nie uznawał. Środowiska konserwatywne nie akceptowały ani podjętej w warunkach kryzysu państwa ustawy o reformie rolnej z 1920 r., ani późniejszych prób rozwiązań kompromisowych – w postaci poprzedzającego utworzenie rządu centroprawicowego, tak zwanego (gdyż zawartego w Warszawie) paktu lanckorońskiego czy ustawy o reformie rolnej z roku 1925.\nZnamienną cechą prób blokowania reformy rolnej przez zachowawców była ujawniana od początku gotowość do wychodzenia poza ramy systemu prawnego. Jak podaje w swojej monografii Szymon Rudnicki, we wspomnieniach działaczy konserwatywnych z zachodniej Małopolski zachowały się wzmianki o inicjatywie, utrzymywanej w ścisłej tajemnicy zarówno przed zdominowanym wówczas przez socjalistów rządem polskim, jak i – kierowanym przez Dmowskiego – paryskim Komitetem Narodowym. W grudniu 1918 r. udał się do Paryża hr. Alfred Potocki, by poprzez rządy koalicyjne wywrzeć nacisk na przyszły sejm w celu rezygnacji lub złagodzenia reformy rolnej, pod groźbą niezałatwienia innych spraw, dla Polski istotnych. Inicjatorem wspomnianej misji był przypuszczalnie długoletni przywódca „stańczyków” krakowskich i wybitny historyk, Michał Bobrzyński. Jak można przypuszczać, dzisiaj tego rodzaju próby odwołania się do obcej protekcji mogłyby być komentowane różnie, wedle wszakże pojęć tamtej epoki graniczyły one ze zdradą stanu, kłócąc się z deklarowanym posłannictwem idealizowanej „warstwy historycznej”, w wypadku zaś ich ujawnienia zapewne ściągnęłyby na jej uczestników represje. Oceniając je na tle szerszym, tworzonym przez komentarze prasowe na temat różnych aspektów działania państwa – jak polityka wobec wsi, polityka podatkowa, stosunek do ziemian – powiedzieć można, że w obrębie środowisk zachowawczych poczynania własnego państwa kontestowano w formach, jakie wcześniej były nie do pomyślenia w stosunku do państw obcych.\nIstną erupcją niezadowolenia i frustracji stały się obrady zjazdu ziemiańskiego, który zebrał się w Warszawie jesienią 1925 r. Zjazd stanowił swego rodzaju odpowiedź na uchwaloną nieco wcześniej przez Sejm – dzięki kompromisowi Narodowej Demokracji i ugrupowań chłopskich – ustawę o reformie rolnej. Nastrój na sali obrad był wiecowy; wyrażane w gwałtownej formie utyskiwania na panoszenie się „chamstwa” w życiu publicznym, przeistaczały się w krytykę a to „absurdów” powszechnego prawa wyborczego, a to „grabskiej” Polski w ogóle. Zjazd zakończył się podjęciem uchwał, wymierzonych przeciw Narodowej Demokracji. Biorąc pod uwagę, że w istniejących realiach polityka opierania się o najsilniejszą partię prawicy nie miała alternatywy, uchwały te de facto kierowały się przeciw całemu systemowi politycznemu. To był też powód, że silniejszy partner zlekceważył krytykę ze strony przedstawicieli ziemian, uważając ją za jałową. Jego pewność siebie płynęła z fałszywego przekonania, że zasadnicze instytucje ustrojowe nie są zagrożone. Było inaczej: w sytuacji, gdy instytucje owe nie działały sprawnie, krytykowano je powszechnie, w końcu zaś nasilająca się rywalizacja polityczna zwiększyła skłonność uczestników gry do poruszania się poza systemem prawnym – ryzyko załamania się systemu nie powinno być lekceważone. W perspektywie dalszego biegu wydarzeń trafny okazał się wybór dokonany przez te środowiska konserwatywne, które – jak „stańczycy” krakowscy – bądź nie podjęły współpracy z endecją, bądź zdecydowały się w spektakularnej formie ją wypowiedzieć. Lepsze dla nich czasy nadeszły szybciej, niż można było sądzić.\nZamach stanu, dokonany w maju 1926 roku przez Józefa Piłsudskiego, zasadniczo zmienił system wyłaniania władzy. Jakkolwiek konstytucja pozostawała formalnie w mocy jeszcze do 1935 roku, w nowej sytuacji o składzie rządów nie decydował już wynik wyborów. Nowa, wyłoniona w wyniku zamachu stanu ekipa nie kryła, że zdobytej siłą władzy dobrowolnie już nie odda. W nowej sytuacji panem położenia był Józef Piłsudski. Autorytet, którym się cieszył w swoim otoczeniu, pozwalał mu kontrolować sytuację w kraju bez względu na to, jaką funkcję formalnie rzecz biorąc pełnił: czy w danym momencie był premierem, czy tylko jednym z ministrów w kolejno powoływanych gabinetach – nie wpływało to na rzeczywisty zakres jego władzy. Ta prawidłowość dawała o sobie znać także i na niższych szczeblach hierarchii władzy – tutaj liczył się dostęp do Komendanta lub co najmniej posiadanie jego zaufania. Załamanie się demokracji parlamentarnej zachwiało położeniem środowisk opierających swoją pozycję na posiadaniu masowego poparcia w kraju, co przekładało się na liczbę mandatów w Sejmie. Inaczej rzecz się przedstawiała w przypadku niewielkich, elitarnych grup, wyspecjalizowanych w działaniach z dala od świateł rampy. Te uzyskały szansę: dyktatura pomajowa, jak każda dyktatura, uruchomiła właściwy sobie mechanizm sekretnych powiązań, poufnych konwentykli, nacisków. Wyrażając się obrazowo, można powiedzieć, że polityka znów wróciła ze zgromadzeń i wieców w zacisze gabinetów. Były to warunki korzystne także dla konserwatystów – ich dawne, nabyte przed 1914 rokiem umiejętności, znów okazały się przydatne. Zanim jednak nawet sygnalizowane cechy zmienionego systemu władzy ujawniły się w pełni, widoczne stały się dążenia Piłsudskiego do uniezależnienia się od własnych sprzymierzeńców z lewej strony sceny politycznej. Co prawda zwalczał on dominującą na prawej stronie sceny politycznej endecję, ale równocześnie czynił liczne gesty pod adresem wspierających ją dotąd środowisk, reprezentujących prestiż i pieniądze. Z punktu widzenia tych ostatnich umacnianie się reżimu pomajowego stwarzało nową perspektywę. Potencjalnie oferował on stabilność i to w takim zakresie, jaki przed majem 1926 r. nie wchodził w rachubę. Przejęcie władzy przez jeden ośrodek kończyło stan niepewności charakterystyczny dla pogłębiającej się polaryzacji politycznej ostatnich kilkunastu miesięcy przez zamachem, a dodatkową gwarancję trwałości nowych rządów stanowiło ich uniezależnienie od opinii społecznej. Nie było to sympatyczne, ale w burzliwych powojennych czasach miało swój walor.\nPod względem politycznym zamach kierował się przeciw Narodowej Demokracji. Abstrahując od osobistych animozji Piłsudskiego, endecja, stojąc na czele szerszego bloku centroprawicowego, stanowiła główne oparcie polityczne dla obalonego przez przewrót gabinetu, później zaś opozycji w Sejmie i poza nim. Dążąc do osłabienia przeciwnika, Piłsudski starał się odciąć go od społecznego zaplecza, a także przycisnął jego sprzymierzeńców: chadecję oraz ruch chrześcijańsko-narodowy. O sile obozu Piłsudskiego decydowało posiadanie władzy; mógł on nie tylko przekonywać, ale i straszyć. Starając się ratować zagrożony blok centroprawicowy, w grudniu 1926 r. Roman Dmowski proklamował nową jego formę w postaci Obozu Wielkiej Polski. Była to jednak inicjatywa i spóźniona, i – biorąc pod uwagę zmienioną sytuację polityczną – mało realna. Narodowa Demokracja traciła atrakcyjność w roli partnera dla swych dotychczasowych sojuszników. Przestawała być oparciem, natomiast narażała – w przypadku trzymania się jej – na szykany i represje. W zmienionej sytuacji w obrębie środowisk dotąd z nią związanych przeważyły tendencje do rozluźniania z nią współpracy.\nGdy idzie o stanowisko grup konserwatywnych, to poza ostrożnością zaważyły żywe wciąż w kręgach ziemiańskich pretensje o stanowisko wobec reformy rolnej, w połączeniu z rosnącymi nadziejami na odegranie większej roli politycznej. W rezultacie nawet w obrębie tak blisko dotąd związanych z obozem narodowym środowisk, jak „chrześcijańsko--narodowa” grupa poznańska, za utrzymaniem współpracy z Narodową Demokracją optowali – bez powodzenia – jedynie ludzie związani od lat z Ligą Narodową, m.in. Stanisław Stroński, Edward Dubanowicz, Adam Żółtowski. Pozostali, o ile nawet nie dostrzegali otwierającej się przed ruchem konserwatywnym koniunktury, to zwyczajnie nie chcieli wystawiać się na ryzyko.\nPodobnie działo się i w obrębie innych środowisk konserwatywnych, z tą poprawką, że sygnalizowana ewolucja dokonywała się w nich łatwiej i szybciej. Wystąpiło to wyraźnie już w maju 1926 r. Zamach potępili zachowawcy poznańscy oraz, mniej zdecydowanie, krakowscy, natomiast reakcja „żubrów” kresowych była już inna – reprezentatywne dla niej było ostentacyjne poparcie przewrotu przez znanego publicystę konserwatywnego, Stanisława Cata--Mackiewicza. Później zaś na coraz bardziej przychylny odbiór poczynań rządzącego obozu działały zarówno przezeń czynione pod adresem konserwatystów gesty, jak i jego zdolność do skupienia się wokół wyrazistego lidera oraz utrzymywania władzy. Ogół „sfer gospodarczych” – jak wówczas mówiono – w tym i ziemian, skłaniał się ku obozowi rządzącemu z tych samych powodów, które wcześniej kazały mu szukać oparcia w endecji, a jeszcze wcześniej tłumić niechęć wobec rządów obcych… Z perspektywy zaś postaci aktywnych w obrębie środowisk konserwatywnych widoczne było, że prowadzona przez obóz rządzący polityka pozyskiwania „sfer gospodarczych” (połączona z wypieraniem stamtąd wpływów endeckich) stwarza możliwość częściowej przynajmniej odbudowy dawnej pozycji i znaczenia.\nWyrażając się nieco cynicznie, można powiedzieć, że mariaż z władzą był najlepszą rzeczą, jaką mogły uczynić środowiska sfrustrowane, skłócone, pozbawione masowego oparcia – a tacy byli wówczas konserwatyści. Nic innego nie robiły one przed Wielką Wojną. W realiach pomajowych słabość ruchu oraz jego rozbicie utrudniały mu wprawdzie pełniejsze skorzystanie z sygnalizowanej szansy – na przykład przez budowę struktur podobnych do tych, które wcześniej stworzyli ludowcy, endecy oraz socjaliści – ale i uchroniły przed zaangażowaniem się w przedsięwzięcia, które naraziłyby go na konflikt z obozem rządzącym.\nPodobnie zatem jak w pierwszych miesiącach niepodległości, działacze konserwatywni okazali się niezdolni do wypracowania jednolitego stanowiska czy stworzenia jednolitej struktury. Niepowodzeniem zakończyły się próby wykreowania stronnictwa masowego, skupiającego zwolenników wokół idei przywrócenia w Polsce monarchii. Ani hasło to nie okazało się dla odbiorców specjalnie atrakcyjne, ani próby budowy kolejnej, niezależnej od obozu rządzącego, partii politycznej nie wzbudziły aprobaty kręgu rządzącego. W rezultacie działania Monarchistycznej Organizacji Włościańskiej (potem Wszechstanowej) okazały się efemerydą. Lepszego wyboru dokonali ci działacze konserwatywni, którzy, rezygnując z poczynań samodzielnych, weszli do formującego się obozu rządzącego, tworząc jedną z najbardziej wpływowych grup nacisku. Przez kilka lat, praktycznie do połowy lat trzydziestych, była ona zdolna wywierać skuteczny wpływ na politykę państwa co najmniej w dziedzinach, które uważano za szczególnie istotne: tj. w zakresie polityki gospodarczej oraz stosunków własnościowych.\nKwestia odrębna – to ocena politycznych skutków dokonanego przez konserwatystów akcesu. Nie da się zaprzeczyć, że odbył się on w warunkach budowy struktur autorytarnej dyktatury, poniekąd był częścią tego procesu. W tym sensie wyrażane wcześniej zainteresowanie perspektywami tworzenia struktur państwowych niezależnych od opinii społecznej (mieściły się tu i zachwyty nad poczynaniami faszystów włoskich) znalazły swój wyraz praktyczny. Stwierdzając fakt, nie powinno się wszakże demonizować jego konsekwencji. Także i bez akcesu ze strony konserwatystów kierunek rozwoju systemu politycznego był przesądzony za sprawą użycia siły i jej skutków, które nawet gdyby grupa rządząca zgadzała się oddać władzę – o czym nie było przecież mowy – byłyby trudne do odwrócenia. Ani sam Piłsudski, ani jego sojusznicy z lewa nie dążyli do przywrócenia demokracji liberalnej. W takiej sytuacji na swój sposób logiczne były głosy domagające się, by wybory były rewolucyjnym dopełnieniem maja, podobnie nie wydaje się przypadkiem, że wraz z podjęciem decyzji o ich odroczeniu oraz z próbami budowania mostów ku konserwatystom, ton enuncjacji prasowych obozu rządzącego wyraźnie złagodniał. Dotyczyło to także najbardziej bojowych orędowników „rewolucji majowej”, którzy zamiast angażować się w nawoływania do rozprawy z prawicą, przystąpili do uzasadniania potrzeby zorganizowania współpracy świata pracy oraz kapitału. Mając na uwadze niewielką siłę środowisk konserwatywnych trudno byłoby oczywiście przypisywać im rozstrzygający wpływ na to, że polski model autorytaryzmu nie przybrał form szczególnie ostrych. Decydowała wola Piłsudskiego, zasługą zaś zachowawców w wytworzonej sytuacji było zapewne to, że nie utrudnili mu gry.\nKonsekwencją związania się konserwatystów z systemem autorytarnym było ich włączenie się do polemik ze stronnictwami opozycji antysanacyjnej. Podjęto również próby ideologicznego uzasadnienia wytworzonego układu stosunków, jakkolwiek krzywdzące byłoby uznanie całego środowiska za entuzjastów dyktatury. Warto przypomnieć, że np. „stańczycy” – jako jedyna spośród grup w obrębie obozu władzy – mieli odwagę zaprotestować przeciw represjom brzeskim. Podobną odwagę cywilną okazał wcześniej prof. Marian Zdziechowski, pytając publicznie o losy zaginionego w tajemniczych okolicznościach generała Zagórskiego. Daleka od serwilistycznych komentarzy propagandowych, chociaż nie wolna od dwuznaczności, była opinia prof. Adama Krzyżanowskiego, który tłumacząc system rządów pomajowych, wskazał na kłótliwość rodaków oraz ich lenistwo. Ale już enuncjacje Jana Bobrzyńskiego czy Konstantego Grzybowskiego z czasów sprawy brzeskiej trudno czytać dziś bez przykrości. Przypadek tego ostatniego ilustruje cynizm dużej klasy intelektualisty, operującego eleganckim językiem i precyzyjnie dobierającego argumenty w obronie sprawy, w którą chyba nie wierzy, Casus Bobrzyńskiego natomiast był inny: zacietrzewienie walczyło o lepsze z pragnieniem sekundowania tym, którzy przeważają. Dystansując się od tej części własnego środowiska, która nie poparła Brześcia, wystąpił z tezą, że polityka nie jest poezją, konsekwencją zaś wcześniejszych rządów „rozwydrzonego, radykalnego chamstwa” jest to, że kulturalnych słów „nasi rodacy – wcale nie rozumieją”.\nKwestią odrębną była przydatność w roli instrumentu wytworzonej wcześniej w obrębie obozu konserwatywnego historiozofii, podnoszącej znaczenie silnej władzy oraz eksponującej niebezpieczeństwo grożące państwu za sprawą właściwych ponoć narodowi polskiemu skłonności anarchicznych – okazała się ona dogodnym argumentem propagandowym w toczącej się rozgrywce. Z konserwatywnego arsenału pochodziła również idea władzy państwowej jako czynnika wyodrębnionego spośród ogółu społeczności i niezależnego od jej opinii – czynnika reprezentującego stały autorytet. Jest to koncepcja przeciwstawna zarówno idei liberalnej, jak i nacjonalistycznej, które akcentują znaczenie suwerenności narodu. Wpływ konserwatystów zaważył w sposób znaczący na sformułowaniach konstytucji kwietniowej z 1935 r., m.in. w kontrowersyjnym sposobie ujęcia kompetencji prezydenta, odpowiedzialnego „przed Bogiem i historią” (nie zaś na przykład parlamentem lub wyborcami). I w stylizacji, i biorąc pod uwagę zakres władzy głowy państwa, stosowne sformułowania konstytucji przywodziły na myśl państwa o ustroju monarchicznym. Bezspornym osiągnięciem konserwatystów, dokumentującym siłę ich wpływów, było praktyczne wstrzymanie realizacji ustawy o reformie rolnej.\nPełniejsza ocena skutków owych wpływów jest dziś trudna z wielu względów, przede wszystkim z uwagi na upływ czasu i skalę zmian, które się dokonały. W tej sytuacji wiele pojęć oznacza dzisiaj coś innego, inny jest też kontekst, w którym się je przywołuje. Nie zawsze – mimo postępu wiedzy – jesteśmy dzisiaj w stanie określić z całą pewnością, kto miał rację w konkretnej sprawie. Odnosi się to w szczególności do kwestii struktury własności ziemi: w historiografii przeważa pogląd, że parcelacja majątków ziemskich między chłopów zwiększyłaby chłonność rynku wewnętrznego, umożliwiając w konsekwencji szybszy rozwój gospodarczy. Tą drogą poszły państwa bałtyckie: w drugiej połowie lat trzydziestych różnice w poziomie życia między nimi a Polską były już wyraźne. Są wszakże historycy, którzy wskazują, że przy istniejącym głodzie ziemi i przeludnieniu wsi przeprowadzenie reformy jedynie przedłużyłoby żywot karłowatych gospodarstw, tworząc na przyszłość barierę dla rozwoju: za przykład wskazuje się Rumunię, gdzie struktura rolna była podobna jak w Polsce. Trudno orzec, kto ma rację – a bez tego nie sposób wyrokować o skutkach forsowanej przez konserwatystów polityki ochrony wielkiej własności ziemskiej.\nZmieniony kontekst zaważył na współczesnym rozumieniu pojęcia „racji stanu”. Inaczej niż przed wojną, nie budzi ono dziś skojarzeń autorytarnych – bywa przywoływane wtedy, gdy trzeba przypomnieć o elementarnych obowiązkach wobec zbiorowości. Odnosi się to także w jakimś stopniu i do wysuwanych przez obóz konserwatywny postulatów silnej władzy, przeciwstawianej czynnikowi społecznemu. W przypadku, gdy inicjatywa społeczna praktycznie nie istnieje, otwiera się pole działania dla administracji i to bez potrzeby ideologicznych uzasadnień. Tę sytuację znamy dziś aż za dobrze, przed wojną wszakże realia przedstawiały się w tym względzie inaczej. Czy jednak usprawiedliwiać sytuację, w której siła państwa zostaje użyta do tłumienia społecznej inicjatywy? W latach trzydziestych sytuacja (ogólnie rzecz biorąc) tak właśnie wyglądała, a próby jej uzasadniania pesymistyczną historiozofią i wskazaniem na polskie wady narodowe przedstawiały się równie sympatycznie, jak podobne usiłowania, podjęte przez… gen. Jaruzelskiego pięćdziesiąt lat później.\nTrudno powiedzieć, w jakiej mierze opinia konserwatystów zaważyła na kierunku polityki zagranicznej państwa: inaczej niż pozostałe grupy polityczne nie zdołali oni wypracować jednolitego poglądu na temat położenia międzynarodowego Polski oraz konsekwencji, jakie z niego powinny wypływać. Zasadnicze różnice pojawiały się przy określeniu stosunku wobec wielkich sąsiadów Polski. Konserwatyści poznańscy reprezentowali pogląd bliski Narodowej Demokracji, wskazując na niebezpieczeństwo niemieckie. Grupa wileńska, piórem Stanisława Cata-Mackiewicza oraz Władysława Studnickiego, eksponowała niebezpieczeństwo rosyjskie (sowieckie), domagając się zacieśnienia stosunków z Niemcami. Krakowscy „stańczycy”, bliżsi drugiemu stanowisku, starali się oba pogodzić. W tym ostatnim wypadku zmiana warunków politycznych nie zaowocowała wrogością wobec dawnego hegemona. Postulat polityki mocarstwowej „stańczycy” rozumieli w taki sposób, że – rozczarowani do Francji – domagali się zbliżenia z Wielką Brytanią, w Europie Środkowej zaś radzili związać politykę Polski z Węgrami oraz… Austrią. Specyficznym świadectwem trwałości politycznych emocji wyniesionych z czasów monarchii habsburskiej były przejawy niechęci do Czechów i ich państwa. Sugestie te były o tyle szkodliwe, że przyczyniały się do dezorientacji opinii: istnienie państwa polskiego, jak i czechosłowackiego, stanowiło element szerszej całości, sankcjonowanej postanowieniami układów międzynarodowych kończących I wojnę światową. O ile Czechosłowacja, podobnie jak Polska, zainteresowana była w utrzymaniu ładu wersalskiego, to polityka Austrii, a szczególnie Węgier, lokowały te państwa w obozie niemieckim, dążącym do zmiany układu, który – generalnie – umożliwiał Polsce istnienie. Kwestionowanie poszczególnych elementów owego układu nie było naturalnie równoznaczne z dążeniem do jego obalenia w całości, ale osłabiał tę całość poprzez przyczynianie się do psucia atmosfery wokół niej.\nPrzy dużych różnicach zdań, formułowanych w obrębie obozu konserwatywnego, istotnym łącznikiem było wspólne wszystkim zachowawcom przekonanie o konieczności odgrywania przez Polskę roli mocarstwa. Należy zastrzec, że termin „mocarstwowość” miał w okresie międzywojennym inną wymowę, niż dzisiaj. Za mocarstwo uważano wówczas państwo w pełni suwerenne, niezależne od obcej protekcji i zdolne do prowadzenia samodzielnej polityki zagranicznej. Uwzględniając to zastrzeżenie, nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że wymowa postulatu „mocarstwowości” nie była neutralna. Swoim ostrzem zwracał się on przeciw Francji. Także i tu koncepcje konserwatystów prowadziły do kreowania wizji znacząco odbiegających od porządku wersalskiego. Krytyka Francji koncentrowała się początkowo na przejawach lekceważącego traktowania przez nią jej „małych sojuszników” w Europie Środkowo-Wschodniej, w latach trzydziestych dołączył się motyw ideologiczny, zawarty w potępieniu „franko-bolszewizmu”. Spór o politykę zagraniczną stał się stałym elementem prasowych polemik między konserwatystami a endecją, przy czym przedmiotem ataków zachowawców, nieraz niewybrednych w formie, byli głównie przedstawiciele liberalnego nurtu Narodowej Demokracji – jej skłaniająca się ku ekstremizmowi młodzież w miarę upływu czasu przyswajała sobie coraz więcej pomysłów zaczerpniętych z ideowego instrumentarium konserwatystów (idea jagiellońska, mocarstwowość), sprzecznych z tradycyjną dla swego środowiska wizją Polski w Europie. Nie podchwyciła jednak sugestii oparcia się o Niemcy.\nApogeum znaczenia konserwatystów w obozie rządowym przypadło na lata 1926-1930. Później ich wpływy zaczęły maleć, aby po 1935 roku załamać się zupełnie. Wiele czynników złożyło się na taki stan rzeczy. W 1926 r. Piłsudski gorączkowo szukał poparcia na prawicy – cztery lata później jego władza była już ustabilizowana i to w znacznej mierze niezależnie od poparcia konserwatystów. Ci ostatni okazali się partnerem słabym – skłóceni między sobą i niepopularni w masach – a co gorsza niezbyt pewnym. Zaostrzenie kursu politycznego, symbolizowane uwięzieniem przywódców opozycji w twierdzy brzeskiej, pogłębiło rozdźwięki wewnątrz obozu konserwatywnego, którego część podzieliła stanowisko opozycji w tej sprawie. Jakkolwiek uczyniła to z najszlachetniejszych pobudek, był to gest politycznie kosztowny. W obliczu kryzysu gospodarczego początku lat trzydziestych – i pogłębianej nim biedy – grupa rządząca coraz mniej chętnie przyznawała się do związków ze środowiskiem postrzeganym jako polityczna reprezentacja arystokracji – wizerunkowo bardziej korzystne było proklamowanie troski o „szarego człowieka”. Poza tym rzeczywista siła ziemiaństwa spadła, gdyż kryzys dotknął je ciężko. Zachwiało to gospodarczą bazą ruchu konserwatywnego. W tej sytuacji tym ciężej zaważył błąd, jaki popełnili zachowawcy stawiając w obliczu rozgrywek wewnątrz obozu rządzącego na złego konia. Uzależniając się od grupy „pułkowników”, kierowanej przez Walerego Sławka, w konsekwencji podzielili jej losy. Przegrana Sławka i rozpad stworzonego przez niego Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem okazały się dla konserwatystów katastrofą. Odsunięci od wpływów, ponownie znaleźli się na marginesie życia politycznego.\nIch sytuację uznać można by za beznadziejną, a bilans lat 1918-1939 za negatywny, gdyby nie zdobyte wpływy wśród młodego pokolenia. Jakkolwiek w drugiej połowie lat trzydziestych nawiązujące do ideologii konserwatywnej organizacje studenckie, przejściowo wpływowe i działające ofensywnie, potem stopniowo ulegały uwiądowi, zdystansowane przez grupy hołdujące ideologii narodowej lub narodowo-radykalnej – to osiągnięty stan posiadania pozwalał patrzeć w przyszłość z niejakim optymizmem, bez względu na to, że podobnie jak w „starszym” społeczeństwie, wpływ ideowy konserwatyzmu przejawiał się nieraz w formach kontrowersyjnych. Pomijając marginalne próby tworzenia ideologicznych syntez konserwatyzmu z nacjonalizmem, szeroki zasięg, dalece wykraczający poza granice organizacyjne grup zachowawczych, zyskało przekonanie o trwałych różnicach dzielących elitę od reszty społeczeństwa, jak i o potrzebie uwzględniania owej różnicy na przykład w ustroju państwa. Równie wątpliwa z współczesnej perspektywy była spiskowa historiozofia, rozwijana przez Kazimierza Mariana Morawskiego. Najcenniejszą wszakże zdobyczą ruchu było utrzymanie w swoim obrębie grupy młodych, niezwykle utalentowanych publicystów, skupiających się wokół akademickiego dodatku prorządowego konserwatywnego „Dnia Polskiego”, rozwiniętego później w „Bunt Młodych” (od którego to tytułu grupa wzięła swoją nazwę). U schyłku lat trzydziestych pismo zmieniło nazwę na „Polityka”. Grupa „Buntu Młodych” należała do najciekawszych w młodym pokoleniu inteligencji polskiej; znaczenie jej uformowania się trudno wręcz przecenić nie tylko w kontekście późniejszego fenomenu paryskiej „Kultury”: można sądzić, że gdyby nie katastrofa państwa, mogłaby ona odegrać rolę jeszcze większą. Najbardziej znanymi postaciami byli tu bracia Adolf i Aleksander Bocheńscy, Jerzy Giedroyc, Ksawery Pruszyński, Kazimierz Studentowicz. Konserwatyzm w ich wydaniu łączył się z postawą otwartą i próbami budowania mostów: ku Ukraińcom (w intencji złagodzenia najcięższego z konfliktów narodowościowych), oraz (chyba rzadziej) ku młodzieży narodowej polskiej. Godnym uwagi świadectwem braku charakterystycznego dla naszego myślenia zbiorowego instynktu stadnego, było nie poddanie się powszechnej w latach trzydziestych fascynacji perspektywami etatyzacji polityki gospodarczej, a także przejawy dystansu wobec serwilistycznego kultu Piłsudskiego, uprawianego w obrębie obozu rządzącego. Adolf Bocheński, bodaj najwybitniejsza postać w grupie, pragnąc zaprotestować przeciw powołaniu „miejsca odosobnienia” w Berezie Kartuskiej, zamierzał nawet sam się tam zgłosić… Dobrze się stało, że doczekał się on monografii – jego koleje losów są interesujące z uwagi na wielkie zdolności oraz cechy osobowościowe. Natomiast nie podzielam entuzjastycznych ocen jego sztandarowego dzieła, traktatu o polskiej polityce zagranicznej. Bocheński nie tylko nie wskazywał wyjścia z komplikującej się sytuacji międzynarodowej II Rzeczypospolitej – z czego trudno byłoby czynić mu zarzut, bo nikt inny tego nie był w stanie uczynić – ale co gorsza podpowiadał fałszywe rozwiązania. To prawda, że czynił to w sugestywnej formie, w eleganckim wywodzie budzącym respekt gruntowną znajomością dziejów. Ale też erudycja autora ograniczała się do umiejętności precyzyjnej analizy szans straconych kiedyś przez dawną Rzeczpospolitą i transpozycji płynących stąd wniosków na czasy współczesne. Jego analiza abstrahowała od współczesnych realiów gospodarczych, a nawet militarnych. Można przyjąć, że jego błędy były błędami szkoły: w obrębie bowiem tego, czego mogła ona nauczyć, był z pewnością mistrzem.\nDalsze losy konserwatyzmu ułożyły się podobnie, jak i silniejszych od niego wielkich nurtów ideowych, tak charakterystycznych dla polskiego życia politycznego. Rok 1939 wyznaczył koniec epoki. Kataklizm kolejnej wojny światowej, a następnie wejście na okres półwiecza ziem polskich w obręb sowieckiej strefy wpływów, przecięły ciągłość politycznych struktur, ze wszystkimi konsekwencjami dla świadomości zbiorowej – których skalę dopiero zaczynamy oceniać. Jest to już jednak zupełnie odrębne zagadnienie.\n Patrz przenikliwe uwagi Modrisa Eksteinsa, Święto wiosny. Wielka Wojna i narodowiny nowego wieku, Warszawa 1996.\n Szymon Rudnicki odnotował charakterystyczne, wyraziście dokumentujące dystanse społeczne i kulturowe, wypowiedzi aktywnych politycznie ziemian, odnotowane w relacji pamiętnikarskiej w początkach lat dwudziestych XX stulecia: „My – jak pisał autor wspomnień – zostaliśmy wychowani w ten sposób, że mówimy po polsku, ale nie mamy nic wspólnego z resztą ludzi nazywających siebie Polakami”. Od siebie zaś dodawał: „My i nasi znajomi byliśmy Europejczykami mówiącymi po polsku, karmiliśmy się cywilizacją ogólnoeuropejską i z tym porównywali nicość swojskości”. S. Rudnicki, Działalność polityczna polskich konserwatystów 1918-1926, Wrocław 1981, s. 13. W wieku XIX dystanse te były jeszcze większe; ideolog rodzącego się środowiska narodowodemokratycznego Jan Ludwik Popławski pisał wówczas o „dwóch narodach”.\n P. Wandycz, Pod zaborami. Ziemie Rzeczypospolitej w latach 1795-1918, Warszawa 1994, s. 399.\n Problem wyzyskiwania w roli politycznego oręża enuncjacji wyjętych z ich naturalnego kontekstu jest aktualny także dzisiaj, budząc rozbieżne oceny. Biorąc pod uwagę realia sprzed 1914 roku, właściwie trudno się dziwić wypowiedziom wskazującym na trwałość międzynarodowego status quo, brak szans na odzyskanie państwa, nie mówiąc o stwierdzeniu o nieefektywności poczynań powstańczych. Opierały się one na przesłankach racjonalnych – tyle że niedługo później bieg wydarzeń zakpił z trzeźwych sceptyków, potwierdzając rachuby entuzjastów. Abstrahując zaś od kwestii skuteczności resentymentów w roli politycznego oręża, trudno byłoby dowieść, że przypominanie nieopatrznych słów sprzed kilkudziesięciu lat jest bardziej niegodziwą bronią polityczną, niż wcześniejsze, obciążające konto obozu konserwatywnego praktyki odwoływania się do aparatu administracyjnego obcego państwa, nie mówiąc o denuncjacjach.\n Archiwum Akt Nowych, Akta Erazma Piltza, sygn. 9, k. 29.\n Cyt. za: S. Rudnicki, dz. cyt., s. 37.\n M. Zdziechowski, Europa, Rosja, Azja. Szkice polityczno-literackie, Wilno 1923, s. 230-234.\n Jak pisał: „(…) obywatele ci zawsze o «tutejszości» mówili i dziś znowu nie mogą zrozumieć, że nie można nabierać do państwa obcego elementu aż do przemożenia elementu rdzennego własnego. Koncepcja państwa narodowego była i jest dla tych ludzi rzeczą niezrozumiałą. Uważanie swej własności za jedyną ojczyznę a ojczyznę za prostą dedukcję poczucia własnego folwarku cechowało zawsze tych ludzi…” (J. Zdanowski, Dziennik, cz. IV, Biblioteka Ossolineum, rkps 14023, s. 11).\n Treściwy opis przyczyn tego stanu rzeczy zawiera praca Edwarda Czapiewskiego, Koncepcje polityki zagranicznej konserwatystów polskich w latach 1918-1926, Wrocław 1988, s. 12-17.\n Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczpospolitej, red. A. Chojnowski, P. Wróbel, Wrocław 1992, s. 178-179.\n Odbiciem irytacji silniejszego partnera były zapiski cytowanego już w innym kontekście Juliusza Zdanowskiego. W notatce z 21 czerwca 1922 r. komentował on punkt widzenia swego rozmówcy z ramienia SPR, Alfreda Morstina: „Nie rozumie, że to jest oszustwo przy listach partyjnych przechodzić na listach cudzych i że to jest publiczny nierząd figurować na listach wzajem się zwalczających stronnictw. Rezonuje w ten sposób: Wy potrzebujecie pieniędzy, bo macie co z nimi zrobić. My o ile nam nie przeprowadzicie naszych kandydatów, to nie mamy co robić z pieniędzmi” (J. Zdanowski, dz. cyt., cz. IV, s. 269-270).\n Patrz: W. L. Jaworski, Uwagi prawnicze o projekcie Konstytucji, Kraków 1921, s. 3-4, 12; tegoż, Rząd, [w:] Ankieta o Konstytucji z 17 III 1921, Kraków 1924, s. 123.\n Problem ten ma swoją monografię: J. M. Majchrowski, Ugrupowania monarchistyczne w latach Drugiej Rzeczypospolitej, Wrocław 1988, s. 144.\n K. Kawalec, Wizje ustroju państwa w polskiej myśli politycznej lat 1918-1939, Wrocław 1995, s. 31, 38-39, 55-56.\n J. Bobrzyński, Na drodze walki. Z dziejów odrodzenia myśli konserwatywnej w Polsce, Warszawa 1928, s. 51.\n S. Rudnicki, dz. cyt., s. 69.\n Patrz uwagi Stanisława Bukowieckiego, Polityka Polski niepodległej. Szkic programu, Warszawa 1922, s. 181-185.\n R. Wapiński, Narodowa demokracja 1893-1939. Ze studiów nad dziejami myśli nacjonalistycznej, Wrocław 1980, s. 233.\n Patrz: J. Jędruch, Constitutions, Elections and Legislatures of Poland 1493-1977. A Guide to their History, Pittsburgh 1982, s. 350-351, 353.\n R. Wapiński, dz. cyt., s. 265-268; S. Rudnicki, Obóz Narodowo Radykalny. Geneza i działalność, Warszawa 1985, s. 16-17.\n Spektakularny charakter miała wizyta Piłsudskiego w siedzibie Radziwiłłów, Nieświeżu, w końcu października 1926 r., jak i nominacja na ministra sprawiedliwości w kolejnym gabinecie Aleksandra Meysztowicza, nie tylko konserwatysty, ale w dodatku postaci skompromitowanej lojalistyczną przeszłością. To bulwersujące współczesnych posunięcie było głęboko przemyślane. Legenda otaczająca nazwisko Piłsudskiego sprawiała, że mógł sobie na wiele pozwolić. Tym razem zaś chciał nie tylko zatrzeć wrażenie, wywołane poparciem go przez lewicę podczas zamachu, ale zarazem okazać, że uległość wobec nowych władz jest w stanie zatrzeć każdy grzech z przeszłości.\n K. Kawalec, Spadkobiercy niepokornych. Dzieje polskiej myśli politycznej 1918-1939, Wrocław 2000, s. 130-131.\n Patrz: Rozwiązać Sejm!, „Robotnik” 1926, nr 137, s. 1.\n Patrz np. artykuły Wojciecha Spiczyńskiego My, Piłsudczycy oraz Adama Uziemiły Bolszewizm, faszyzm a my, „Głos Prawdy” 1926, nr 166, s. 764-675 oraz nr 167, s. 695-696.\n M. Zdziechowski, Sprawa sumienia polskiego, Wilno 1927.\n A. Krzyżanowski, Rządy marszałka Piłsudskiego, wyd. 2, Kraków 1928, s. 46, 57.\n Patrz np: K. Grzybowski, Od dyktatury ku kompromisowi konstytucyjnemu, Kraków 1930, s. 10; tegoż, Kronika polityczna, „Przegląd Współczesny” 1930, t. 34, s.153-154.\n J. Ryx, J. Bobrzyński, Czy nie złudzenie, „Nasza Przyszłość” 1930, t. 6, s. 29.\n Odnosi się to także do przeciwstawiania sobie pojęć „interesu narodowego” oraz „racji stanu”. Pierwsze oznaczało dążenia społeczności tworzącej państwo, drugie zaś – w takiej interpretacji, jaka w latach trzydziestych dominowała – odwoływało się do dążeń nie ogółu, lecz organizującej państwo elity rządzącej, niezależnej w swoich poczynaniach od dążeń ogółu.\n Zestawienie racji patrz wydany przez PWN dwugłos historyków: Zbigniew Landau, Wojciech Roszkowski, Polityka gospodarcza II RP i PRL, Warszawa 1995, s. 32-38, 119-126, 177-183, 265-276.\n S. Mackiewicz, Kropki nad i, Warszawa 1927, s. 20-29.\n J. Bobrzyński, „Gruba Berta”. Odpór „Naszej Przyszłości” na atak p. Stanisława Strońskiego i niektórych innych prasowców, Warszawa 1936, s. 12, 15.\n Patrz: S. Żerko, Stosunki polsko-niemieckie 1938-1939, Poznań 1998, s. 233, 236, 239-241.\n W. Władyka, Działalność polityczna polskich stronnictw konserwatywnych w latach 1926-1935, Wrocław 1977, s. 168.\n R. Piłsudski, O nowy ustrój, [Warszawa] 1930.\n Patrz: L. Gembarzewski, Monarchia Narodowa jako hasło XX wieku, Warszawa 1934.\n Najważniejszą tu pozycją był antymasoński bestseller: Źródło rozbioru Polski. Studia i szkice z ery Sasów i Stanisławów, Poznań 1935, Łódź 1936.\n K. Studentowicz, Polityka gospodarcza państwa, Warszawa 1937, s. 91-138.\n K. M. Ujazdowski, Żywotność konserwatyzmu. Idee polityczne Adolfa Bocheńskiego, Warszawa 2006.\n A. Bocheński, Między Niemcami a Rosją, 1937, wznowiona w 1994 i w 2009.


Ewa Chodakowska pokazała, jak mieszka. Jest nowocześnie i minimalistycznie. Nie brakuje "motywujących" dekoracji\nEwa Chodakowska pokazała, jak mieszka. Jest nowocześnie i minimalistycznie. Nie brakuje 'motywujących' dekoracji\nKS 15.11.2018 21:00\nEwa Chodakowska zazwyczaj na Instagramie pokazuje swoje starannie wyrzeźbione ciało i dzieli się z internautkami motywującymi postami. Czasem jednak uda nam się zobaczyć fragment jej domu, w którym mieszka z mężem, Lefterisem Kavoukisem. Ich 'cztery kąty' są stylowe i eleganckie. Zobaczcie, jak się urządzili na warszawskim Służewcu.\nŁazienka Ewy Chodakowskiej fot.Instagram/ chodakowskaewa\nEwa Chodakowska pochwaliła się na Instagramie selfie zrobionym w łazience. Internauci zachwycili się tą przestrzenią.\nTe białe kafelki i wielkie lustro są cudowne!\nW opisie trenerka zdradziła, że ta cudna łazienka została zalana:\nNigdy nie przypuszczałam, że moment zakupu mieszkania, będzie dla mnie tak ważny... Moje własne miejsce na ziemi, mój azyl, poczucie spokoju i bezpieczeństwa, nasze mieszkanie. Kupiliśmy je dwa lata temu. Po roku remontów nasza chata była gotowa. Napracowałam się niemiłosiernie Kiedy skończyłam remont, mieszkanie zostało zalane. SZLAG JASNY! A tak się dobrze zapowiadało... Wszystko spadło na moją już zajętą głowę. Ekipy, "fachowcy" i remontów ciąg dalszy... Szczęście w nieszczęściu, pojawiło się po drodze parę kontaktów, które wsparły nie tylko słowem, ale dobrym pracownikiem i materiałem budowlanym... I tak oto po kolejnym roku remontów ZAMYKAM PROJEKT DOM! Uffffff\nNa szczęście wszystko dobrze się skończyło!\nEwa Chodakowska podzieliła się z fanami refleksją dotycząca sprzątania mieszkania, a przy okazji pokazała jego fragment. "Znasz to? Kiedy zabierasz się za posprzątanie mieszkania, ale w radiu co chwilę puszczają twoje ulubione kawałki, a Ty rzucasz wszystko i skaczesz" - napisała na Instagramie. Zobaczcie więcej zdjęć jej mieszkania. Instagram.com/chodakowskaewa\nEwa Chodakowska jakiś czas temu podzieliła się z fanami refleksją dotycząca sprzątania mieszkania, a przy okazji pokazała fragment salonu.\nZnasz to? Kiedy zabierasz się za posprzątanie mieszkania, ale w radiu co chwilę puszczają twoje ulubione kawałki, a Ty rzucasz wszystko i skaczesz? - napisała na Instagramie.\nNa podłodze widzimy sporo płyt dvd, a na ścianie obraz. Czy to portret Ewy?\nTak wygląda korytarz w mieszkaniu Chodakowskiej. To najlepsze miejsce na selfie w lustrze. Instagram.com/chodakowskaewa\nTak wygląda korytarz w mieszkaniu Chodakowskiej. To najlepsze miejsce na selfie w lustrze.\nEwa Chodakowska mieszka z mężem, Lefterisem Kavoukisem. Jak dowiadujemy się z jego profilu na Facebooku, para mieszka na Służewiu. Instagram.com/chodakowskaewa/ Facebook.com/Lefteris Kavoukis\nEwa Chodakowska mieszka z mężem, Lefterisem Kavoukisem. Jak dowiadujemy się z jego profilu na Facebooku, para mieszka na Służewiu.\nMieszkanie Chodakowskiej jest urządzone prosto i elegancko. Instagram.com/chodakowskaewa/ Facebook.com/Lefteris Kavoukis\nMieszkanie Chodakowskiej jest urządzone prosto i elegancko.\nJej dodatki? Futrzany, siwy pled, przypominający lisie futro. Do tego świeca zapachowa z warszawskiego 'Mood Scent Baru'. Chodakowska na Instagramie napisała: 'Ja mam absolutnego świra na punkcie zapachów i świec zapachowych. Naturalne świece, których wnętrze zanurzone jest po same brzegi w zniewalających perfumach. Wystarczy 'odpalić' żeby się przenieść w czasie i przestrzeni.' Instagram.com/chodakowskaewa/\nSypialnia Ewy sugeruje, że trenerka jest fanką stylu hyge. Futrzany, siwy pled, przypominający lisie futro. Do tego świeca zapachowa.\nChodakowska wyznała na Instagramie, że ma obsesję na punkcie świec:\nChodakowska na Instagramie napisała: 'Ja mam absolutnego świra na punkcie zapachów i świec zapachowych. Naturalne świece, których wnętrze zanurzone jest po same brzegi w zniewalających perfumach. Wystarczy 'odpalić' żeby się przenieść w czasie i przestrzeni\nKuchnia Ewy Chodakowskiej jest bardzo elegancka. Biel mebli została przełamana zielonym kolorem ścian, a na ścianie wisi motywujące zdjęcie. Facebook.com/Lefteris Kavoukis\nKuchnia Ewy Chodakowskiej jest elegancka i minimalistyczna. Biel mebli została przełamana zielonym kolorem ścian, a na ścianie wisi zdjęcie trenerki.\nW salonie znajduje się oryginalna półka. To właśnie tutaj Chodakowska pokazuje, jakie ćwiczenia wykonywać w domu. Screen z Youtube.com.\nSalon to miejsce, w którym Ewa dba o swoją sylwetkę i nagrywa filmy z ćwiczeniami dla swoich fanów.\nCo moze robić Chodakowska w sypialni? Oczywiście ćwiczyć ;) Ewentualnie pokazywać swój wyrzeźbiony brzuch. Instagram.com/chodakowskaewa\nCo może robić Chodakowska w sypialni? Oczywiście ćwiczyć. Ewentualnie pokazywać swój wyrzeźbiony brzuch.\nAleż ona ma ciało! I jaki piękny dom!\nO matko, ta gadka ile to się nie napracowala przy projekcie mieszkania, gdzie każdy z ludzi przez to przechodzil. Zapłacisz i ktoś to będzie robił za Ciebie, już bez przesady. Teraz wszystko jest taka strasznie ciężka praca. Co mają powiedzieć ludzie, którzy sami rzeczywiście projektują swoje wnętrza, malują, jeżdza na zakupy? Tacy się napracowali \nGość: jak zwykle przesadza\nTen wpis o sprzataniu i muzyce bardzo naciagany. Mnostwo z nas nie przerywa z takiego powodu, tylko po prostu jednoczesnie sprzata i podryguje w rytm sluchanych w tym czasie utworow. Ta pani jest nazbyt pretensjonalna.\nGość: zenujace troche bardzo\nZakochana w sobie. Swoje wizerunki na scianach, powaznie?...\nGość: na temat\nŁazienka interesująca (czy ładna, to kwestia gustu, nie wszystkim może podobać się takie „cmentarne” wykończenie ścian). Co do reszty, szału nie ma na pewno.\nDziewczyno co ty masz w głowie? nic\nA w kuchni stoi na palcach .... pozowanie zawsze i wszędzie\nNiby nie chce być celebrytka, a robi wszystko na pokaz jak rasowa celebryta! Mam wrażenie że jest w stanie pokazać i sprzedać wszystko, byle tylko istnieć w mediach\nDziwna ta stajnia...\nTo chyba jakas pomyłka. Salon że zdjęcia 8 już jakieś 5 lat temu był u Ewki na nagraniach a tu niby dwa lata temu kupiła mieszkanie.


SEJWA Zbigniew – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gorzowie\nUrodził się 25.11.1952 r. Absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze, Wyższego Studium Fotografii MKiS/ZPAF w Warszawie oraz Wydziału Operatorskiego i Realizacji Telewizyjnej PWSTiF im. Leona Schillera w Łodzi.\nCzłonek Związku Polskich Artystów Fotografików. Od 2003 r. do 2007 r. kurator Galerii Nowych Mediów w Miejskim Ośrodku Sztuki w Gorzowie Wlkp. Laureat nagrody kulturalnej prezydenta miasta Gorzowa Wlkp. w 1998 i 2004 r. (statuetka „Motyla”).\nPrzez wiele lat pracował również jako fotoreporter, obecnie zajmuje się fotografią eksperymentalną, instalacją z udziałem fotografii, tworzy video-arty i filmy oświatowe. Jego prace zakupiła Lubuska Zachęta Sztuki Współczesnej.\nWielokrotnie brał udział w dorocznych wystawach Gorzowskiego Towarzystwa Fotograficznego i Gorzowskich Konfrontacjach Fotograficznych.\n1981 – Fotografia na chodniku, centrum miasta, Gorzów Wlkp.;\n1982 – Fotografia II, Klub MPiK, Gorzów Wlkp.;\n1986 – Fotografie: Ściana; Zakaz fotografowania, Galera FF, Łódź;\n1994 – Okruchy pamięci, Mała Galeria BWA-GTF, Gorzów Wlkp.,\nGaleria Św. Łukasza, Głogów;\n1996 – Ślady zwykłych ludzi, Mała Galeria BWA-GTF, Gorzów Wlkp.,\nGrodigalerie, Bad Freienwalde (Niemcy);\n1996 – Fotografia prasowa, Galeria w Magistracie, Gorzów Wlkp.;\n1998 – Fotografia prasowa, Mała Galeria GTF, Gorzów Wlkp.;\n1998 – Relikwiarz, Galerie im Schloß, Brandenburgisches Freilichtmuseum, Altranft (Niemcy);\nRelikwiarz, Mała Galeria BWA-GTF, Gorzów Wlkp.;\n1998 – Ślady zwykłych ludzi, Miejska Galeria Fotografii, Rzeszów;\n1999 – Motywy banalne, Galeria ARS, Gorzów Wlkp.;\n2000 – Ślady zwykłych ludzi, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra;\n– Ślady zwykłych ludzi, Galeria Dialog, Kostrzyn n/Odrą;\n2005 – Screenphotography, Muzeum Lubuskie, Gorzów Wlkp.,\n2006 – Galeria FF, Łódź.\nWybrane wystawy zbiorowe i projekty artystyczne:\n1978 – Fotografia studencka (wystawa absolwentów fakultetu fotograficznego), Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Zielona Góra;\n1998 – I Forum Form Fotograficznych Pinhole Camera (wystawa poplenerowa), Bastion Filip, Kostrzyn n/Odrą;\n1998 – Dziedzictwo i współczesność, BWA, Gorzów Wlkp.;\n1999 – Wydarzenia – Gorzów’98, Galeria GTF, Gorzów Wlkp.;\n2000 – Homoclonus, Sztuka na Granicy, Bastion Filip, Kostrzyn n/Odrą;\n2000 – Biennale Sztuki Sakralnej „Sacrum 2000”, BWA, Gorzów Wlkp.;\n2000 – Salon Jesienny, BWA, Gorzów Wlkp.;\n2001 – Dialog rzeczy, międzynarodowy projekt artystyczny, Muzeum Regionalne, Myślibórz;\n2001 – Salon Jesienny, BWA, Zielona Góra;\n2004 – Dialog Loci, międzynarodowy projekt artystyczny, Kostrzyn n/Odrą;\n2004 – Salon Jesienny, BWA, Gorzów Wlkp.;\n2004 – Biennale Sztuki Sakralnej „Sacrum 2004”, BWA, Gorzów Wlkp.;\n2005 – Salon Jesienny, BWA, Zielona Góra;\n2006 – Salon Jesienny, Galeria BWA Gorzów Wlkp.\nAutor zdjęć do albumów:\nGorzów Wielkopolski miasto parków i ogrodów, Gorzów Wlkp. 1999, 2000;\nPomniki przyrody Gorzowa Wielkopolskiego, Gorzów Wlkp. 1997;\noraz wydawnictw reklamowych.\nWspółautor filmów dokumentalnych\n– Wspomnienia z miasta L. Gorzów Wlkp. 2005, w którym Niemcy mówią o Landsbergu – mieście swojego dzieciństwa, które musieli opuścić w 1945 r. (film zrealizowany z Moniką Kowalską i Grzegorzem Kowalskim);\n– Wspomnienia z miasta G. – Gorzów Wlkp. 2007, w którym Polacy mówią o Gorzowie, mieście swojego dzieciństwa, w którym zamieszkali w 1945 r. (film zrealizowany z Moniką Kowalską).\nZbigniew Sejwa swą przygodę artystyczną rozpoczął od fotografowania, wiele lat pracował w redakcjach gazet i pism, ale reporterski charakter takiej pracy nie pozwalał na ujawnienie jego plastycznego myślenia i poszukiwań twórczych. W polu jego widzenia zdjęcie istniało nie jako pojedyncze dzieło, a zawsze w zestawie niosąc inne, dodatkowe znaczenia naddane. Takie były wystawy „Ślady zwykłych ludzi” czy „Relikwiarz” W wywiadzie udzielonym Gabrieli Balcerzakowej w 1994 r. („Ziemia Gorzowska” 1994, nr 35) powiedział: Dziś fotografia w sztuce związana jest raczej z rozmaitymi działaniami artystycznymi z budową przestrzeni, której jest elementem, albo którą dokumentuje, z postmodernistycznym „naśladownictwem”. Staje się językiem sztuki, sposobem i środkiem wyrazu.\nZ taką świadomością, Zbigniew Sejwa drąży różne problemy współczesności i mówi o nich plastycznymi znakami, mającymi swoje korzenie w fotografii, choć już fotografią one nie są. Przykładem mogą być fotografie naturalnej wielkości drzwi wmontowane w istniejące progi do zniszczonych domów w Starym Kostrzynie. Pracę tę pokazał w 2004 r. w ramach międzynarodowego projektu artystycznego Dialog Loci w Kostrzynie nad Odrą. Na wystawę „Screenphotography” złożył się zbiór 144 obrazów z pulpitów komputerowych różnych ludzi. Obraz, który wybieramy na pulpit swojego komputera, mówi o nas więcej niż sami sobie uświadamiamy – twierdzi Zbigniew Sejwa i udowadnia to prezentując obraz z informacją o zajęciu i wieku użytkownika komputera z tym obrazem.\nOstatnim obszarem poszukiwań Zbigniewa Sejwy są video-arty, czyli wiersze zapisane obrazem, krótkim filmem. Pierwsze zaprezentował w 2006 r.\nPoprzedni SCHULZE-BERGHOF Paul\nNastępny SILWEDEL Gustav Hermann


Wydarzenia na niedziela, 12 lipiec 2020\nMelduję Tobie Polsko - rotmistrz Pilecki\nniedziela, 12 lipiec 2020\t18:00\nZapraszamy na monodram w wykonaniu Przemysława Tejkowskiego.\n„Chwile ciemności zdają się mówić, że nie ma nadziei. Lecz kiedy źródłem światła jest lampa śledczego w pokoju przesłuchań, wówczas ciemność to chwila ulgi,\nprzerwa w niekończącym się paśmie okrucieństw. Ciosy, pod którymi chwieje się i pada Bohater, zadaje ręka, której nie widać (nie dlatego, że jej nie ma, lecz dlatego, że\njest ciągle, zawsze, wszędzie). Teatralna opowieść o Witoldzie Pileckim to nie tylko dokumentalna relacja posklejana z oświęcimskiego raportu, listów, protokołów przesłuchań. To także nie tylko chwytająca za gardło opowieść o pięknym człowieku. Przemysław Tejkowski stworzył na scenie postać, która staje wobec przeklętych\npytań o zło w historii i zło w człowieku, która do dna zgłębia ból, rozpacz i upokorzenie. I w tej ciemności nie waha się stanąć po stronie nadziei. Strzał w tył głowy niczego nie kończy. Ofiara ma sens. Istnieje.”\nBusko-Zdrój\tPrzedstawienie Szczegóły wydarzenia


PISF - Warner Bros. Pictures i Madants wyprodukują debiut Aleksandry Terpińskiej\n› Aktualności › Warner Bros. Pictures i Madants wyprodukują debiut Aleksandry Terpińskiej\nKrótki metraż Aleksandry Terpińskiej „Najpiękniejsze fajerwerki ever” otrzymał Canal+ Award na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes w 2018 roku. „Inni ludzie” to jej debiut fabularny.\nDynamiczna i hipnotyzująca historia o miłości i jej braku. Akcja rozgrywa się w dzisiejszej Warszawie, a towarzyszy jej pulsujący beat hip-hopu.\nIch relacja pozornie jest bez znaczenia. Jednak to dzięki niej zobaczą w innym świetle swoje życiowe wybory i ludzi wokół. To romans w czasach rozpadu więzi międzyludzkich, dożywotnich kredytów we frankach, diet pudełkowych, taniego wina i ciągłego szumu mediów społecznościowych.\nPremiera kinowa produkcji Warner Bros. Pictures i Madants jest obecnie zaplanowana na rok 2020. Koproducentem filmu jest także francuska firma Alcatraz („High Life”, „Sieranevada”, „Życie Adeli”) i Mazowiecki i Warszawski Fundusz Filmowy. Film otrzymał dofinansowanie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Za dystrybucję kinową odpowiada Warner Bros. Entertainment Polska.


Jeśli teren w ogrodzie zawiera dużą ilość humusu, konieczne jest wprowadzenie piasku rzecznego. Ponadto, rośliny nie tolerują nadmiernej wilgoci, a zatem na glebach ciężkich i wilgotnych do sadzenia rozchodnika wytwarzają podwyższone grzbiety z dodatkiem piasku.\nW pierwszym roku po posadzeniu sadzonki są podlewane raz w tygodniu, jeśli nie ma deszczu. Kiedy rośliny całkowicie pokrywają teren, podlewanie odbywa się raz w miesiącu, a jeszcze rzadziej. Stonecrop zasilający nie jest konieczny, ponieważ w przyrodzie wyrastają na ubogich skalistych glebach.\nPodział tego wieloletniego wydatku co cztery lata. Rozchmurz mnoży się dzieląc krzew, nasiona i sadzonki. Cięcie i dzielenie zasłon. Długość sadzonek waha się od 6 do 10 centymetrów. Posadzono je na głębokości 2-3 cm i podlewano.\nUprawa nasion jest dość żmudnym procesem. Nasiona wysiewa się w skrzyniach z luźną torfową glebą w miesiącu lutym, a późną wiosną przenosi się na otwarty teren na grani. Tylko jesienią rośliny są sadzone w miejscu, w którym będą stale rosnąć.\nNależy zauważyć, że niektóre typy stonecrop okrywowy rosną dobrze w warunkach wewnętrznych. W domu sadzone są małe krzaki w doniczkach, wysokość drenażu powinna wynosić co najmniej 3 cm, gleba składa się z próchnicy i piasku rzecznego w stosunku jeden do jednego.


instalacje - Artykuły na temat 'instalacje'\nJesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Moto > Tematy > instalacje\nKwestia rozgraniczenia pomiędzy częściami wspólnymi i prywatnym mieszkaniem, tylko z pozoru jest oczywista. Problemy oraz nieporozumienia mogą pojawić się między innymi wtedy, gdy dojdzie do awarii wodomierza lub pęknięcia rury kanalizacyjnej. Szczegółowe aspekty podziału budynku wielorodzinnego (na lokale i części wspólne), nie zostały uregulowane przez krajowe przepisy. Dlatego odpowiedzi na nurtujące pytania, trzeba m.in. szukać w orzecznictwie sądów. »


Mieszkanie na sprzedaż 2 pokoje Kraków Prądnik Czerwony, 53,05 m2 - Gethome.pl\nmieszkanie na sprzedaż 2 pokoje Kraków Prądnik Czerwony, 53,05 m2\n2-pok. mieszkanie na kantora, nowa niższa cena\nSprzedam 2-pok mieszkanie w rejonie ul. Mogilskiej/Meissnera - zielona i spokojna okolica - ul. Kantora\nNa powierzchnie mieszkania 53,05 m 2 składają się dwa duże niezależne pokoje o pow. 18,5 i 16, 5 m 2 , z większego pokoju wyjście na loggię ok 3,5 m 2 - ekspozycja południowa, duża kuchnia z jadalnią z wyjściem na drugi, mniejszy balkon - ekspozycja północna, łazienka z wc oraz przedpokój z miejscami na szafy. Na podłodze w pokojach parkiet w dobrym stanie, w przedpokoju i jadalni na starym parkiecie położono panele. W 2019r położono gładź i odmalowano większy pokój. Okna solidne, drewniane (ok 15-20lat), regularnie odmalowywane i konserwowane. Ogrzewanie z MPEC, ciepła woda z piecyka gazowego (są plany na podłączenie C.W z MPEC). Instalacja elektryczna miedziana.\nDzięki wielu atutom nieruchomości jest to idealna propozycja dla rodziny, ale także dla osób szukających mieszkania pod wynajem, bo pomimo covid-u mieszkanie cieszyło się dużym zainteresowaniem wśród najemców.\nCena: 455 000 zł do negocjacji\n505 083 150 [email protected]\nZobacz Wirtualny Spacer: https://tour.feelestate.com/view/fullscreen/id/VVCM9\nPowierzchnia: 53,05 m2\nNumer oferty: BS1-MS-272846-19\n2 pokoje37,43 m2\nKraków, Nowa Huta, ul. Osiedle Kolorowe\nKraków, Stare Miasto, ul. Grabowskiego\n12 547 zł/m2\nKraków, Bieńczyce, ul. Gen. Leopolda Okulickiego\nKraków, Podgórze Duchackie, ul. Włoska\n13 030 zł/m2\nKraków, Podgórze Duchackie, ul. Witosa\n11 763 zł/m2\nKraków, Swoszowice, Anny Szwed-Śniadowskiej


Produkty rolne Łódź. Kup nowe lub używane Produkty rolne na Localmart.pl\nŁódź Rolnictwo Produkty rolne\nKukurydza na kiszonkę Na pniu Łódź okolice Ikea 4tys za ha Sprzedam kukurydzę na pniu na kiszonkę. Możliwość kupienia do 7 hektarów. Łódź ok Ikea - bardzo dobry dojazd drogą ... ulubione Łódź 2 wrz 2013 350 zł\nOpcje Aronia Owoce Owoc prosto z krzaka 100% ekologiczy Sprzedam Owoce Aroni Aronia pochodzi w 100% z ekologicznej uprawy położonej w centrum Polski nieopodal Rzgowa W... ulubione Łódź 27 sie 2013 4 zł\nSprzedam Belki sloma zytnia (120) Sprzedam 12 bel ze slomy zytniej. Cena to 25zł od sztuki ulubione Łódź 22 sie 2013 25 zł\njęczmień jary 20 t VAT Łódź transport jęczmień jary paszowy bez ości, około 20 t sprzedam cena do negocjacji przy zakupie całości możliwy transport po ... ulubione Łódź 14 sie 2013 720 zł\ndrożdże ALCOTEC 48 TURBO pure,bimber, zacier, destylacja, nastaw Drożdże gorzelniane ALCOTEC 48 TURBO PURE do nastawów cukrowych czyli tradycyjnych cukrówek. Są to super szybkie i ... ulubione Łódź 12 sie 2013 1 390 zł


Sprzedam mieszkanie: Warszawa Wola , ulica ul. Łucka, 253 m2, 2800000 pln, 7 pokoi - Domiporta.pl\nMieszkanie 252,5 m2, 7 pokoi Warszawa, Wola, ul. Łucka\n11 089,11 zł/m2 2 800 000 zł\nMieszkanie na sprzedaż Warszawa, Wola, ul. Łucka - 252,5 m2\nCena za m2 11 089,11 zł/m2\nPowierzchnia całkowita252,50 m2\nPENTHAUS o powierzchni 252,5 m2 usytuowany na 13-tym, ostatnim piętrze w budynku przy ul. Łuckiej. Apartament dwustronny północ południe, bardzo przestronny i wygodny. Winda dojeżdża bezpośrednio do mieszkania. POMIESZCZENIA : - SALON (64,5 m2) z wyjściem na taras 30 m2 z widokiem na panoramę Warszawy. - POKÓJ (16 m2) z ŁAZIENKĄ - wanna i prysznic (8,6 m2) - POKÓJ (20,2 m2) z ŁAZIENKĄ - prysznic (6,4 m2) - POKÓJ (21,1 m2) - POKÓJ (20,4 m2) - POKÓJ (14,3 m2) - KUCHNIA z JADALNIĄ zabudowana i wyposażona (23 m2) - ŁAZIENKA z prysznicem i sauną (6,6 m2) - WC - HALL ze schowkiem i szafami (łączna powierzchnia około 41 m2). Podłogi w hallu i kuchni z granitu, w salonie i pokojach parkiet dębowy w łazienkach glazura i terakota. Okna i drzwi wewnętrzne drewniane. Do lokalu przynależą dwa miejsca parkingowe w garażu podziemnym płatne dodatkowo 80000 zł. Ze względu na rozkład apartament można podzielić na dwa niezależne mieszkania. Jest także zgoda na zabudowanie tarasu (oranżeria). W budynku portiernia i całodobowa ochrona. Rewelacyjna lokalizacja tuż przy Hoteli Hilton, do Złotych Tarasów ok. 600 metrów, blisko stacji II linii metra. Budynek: Nowoczesny budynek apartamentowo-usługowy. Podstawowe Powierzchnia : 252,50 m2 Cena : 2 800 000 PLN Pokoi : 7 Piętro : 13 Podstawowe Cena m2 : 11 089,10 PLN Stan lokalu : Dobry Pomieszczenia Typ mieszkania : Penthouse Powierzchnia salonu : 65 m2 Typ kuchni : Oddzielna Liczba łazienek : 3 Liczba oddzielnych toalet : 1 Typ okien : Drewniane (nowy typ), Powierzchnia dodatkowa Liczba balkonów : 1 Typ balkonów : Taras, Liczba tarasów : 1 Piwnica : Nie Komórka : Nie Ogród : Nie Media i wyposażenie Ogrzewanie : CO miejskie, Ciepła woda : Wodociąg miejski, Gaz : Nie Miejsca parkingowe Parking podziemny : 2 Cena za 1 Parking podziemny : 40 000 PLN Budynek Rok : 1997 Stan budynku : Dobry Materiał : Mieszany Pięter : 13 Winda : Tak Opis Wyposażenie kuchni : Lodówka, Meble w zabudowie kuchennej, Płyta grzewcza elektryczna, Wyposażenie łazienek : Pralka, Prysznic, Umywalka, Wanna, WC, Więcej podobnych ofert nieruchomości na maxon.pl Link do oferty: http://mieszkania.maxon.pl/oferta/mieszkanie-sprzedaz-warszawa-wola-49597-MS-MAX Prezentowane oferty nie stanowią oferty w rozumieniu Kodeksu Cywilnego. Staramy się, aby informacje dotyczące oferowanych obiektów były możliwie dokładne, kompletne i aktualne. Ze względu na okoliczności, iż informacje te pochodzą od osób trzecich i część z nich nie zawsze daje się zweryfikować, MAXON Nieruchomości Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za ich dokładność, kompletność i aktualność\nJestem zainteresowany szczegółami oferty opublikowanej na domiporta.pl. Mieszkanie Wola, ul. Łucka Powierzchnia: 252,5 m2 Cena: 2 800 000 pln Proszę o kontakt\nOgłoszenie nr 49597/MS/MAX\nWitam, poproszę o więcej zdjęć oraz rzut nieruchomości opublikowanej na domiporta.pl. Mieszkanie Wola, ul. Łucka Powierzchnia: 252,5 m2 Cena: 2 800 000 pln Proszę o kontakt


"The b-side Elsa Dorfman's portrait photography" (2016) | Psychologia fotografii\nFilm dokumentalny opowiadający historię kobiety, która jako jedna z nielicznych miała okazję fotografować za pomocą ogromnego Polaroida. Powiem szczerze, że nigdy wcześniej nie słyszałam o Elsie Dorfman ani nie spotkałam się z jej pracami. Film wyskoczył mi w polecanych na Netflixie oraz zaciekawił swoim opisem, dlatego postanowiłam go obejrzeć i Wam też polecam to zrobić.\nJest to dokument opowiadającym o amerykańskiej fotografce portretowej, której głównym narzędziem pracy był Polaroid, robiący natychmiastowe ogromne zdjęcia w formacie 20×24 cale (50x60cm). Opowiada ona o swojej pracy, oprowadza po pracowni oraz pokazuje archiwum zdjęć, które po wielu latach zajmuje cały pokój.\nW jej zbiorach znajdują się tak zwane strony „B” wykonanych fotografii. Dorfman podczas sesji zawsze robiła dwa ujęcia, spośród których klienci wybierali to, które najbardziej im się podoba. Nie wybrany kadr fotografka zostawiała u siebie. (Wyobrażacie sobie w dzisiejszych czasach zrobić tylko dwa zdjęcia w trakcie sesji z klientem?) Po upływie długiego czasu te „nieudane” zdjęcia też wydają jej się bardzo dobre, a większość z nich przeglądała pierwszy raz od ponad 20 lat. Przed kamerą sama autorka zastanawia się, co mogło być z nimi nie tak, że nie zostały wybrane.\nPortrety autorstwa Elsie Dorfman\nElsie ma bardzo proste podejście do portretów, i to zarówno do tych dużych, jak i małych. Nie chce wnikać w głąb duszy, ani zabierać cząstki fotografowanym osobom. Rejestruje życie takie, jakim jest i nie próbuje aranżować żadnych sztucznych sytuacji. Zachwyca się ludźmi, którzy wchodzą do pracowni, zwraca głównie uwagę na ich powierzchowność i temperament. Dzięki takiemu podejściu jej portrety są proste, ale mają w sobie to „coś” – naturalność.\nOstatnie minuty filmu to przemyślenia fotografki, która martwi się o to, co stanie się z jej zdjęciami po jej śmieci. Obszerne, zajmujące duży pokój, archiwum, to cały dorobek jej życia zawodowego i prywatnego. Czy jest w stanie przetrwać kolejne lata konkurując z coraz bardziej popularną fotografią cyfrową?


Beata Tadla przekazała radosne wieści o swoim synu. Zewsząd spływają gratulacje | Gwiazdy Pikio\nPikio Gwiazdy Beata Tadla przekazała radosne wieści o swoim synu. Zewsząd spływają gratulacje\nBeata Tadla przekazała radosne wieści o swoim synu. Zewsząd spływają gratulacje\nBeata Tadla wprost nie może się nachwalić swojego syna. Była partnerka Jarosława Kreta wprost promienieje, patrząc na to, jak jej syn dorasta, o czym poinformowała w trakcie wywiadu. Takie słowa mogą napawać chłopaka wielkim zadowoleniem, a fani wprost prześcigają się w wysyłaniu gratulacji.\nBeata Tadla zawsze mogła liczyć na swojego syna. Jan, który jest synem gwiazdy ze związku z Radosławem Kietlińskim, wyrasta na naprawdę dobrego i pracowitego człowieka - a tak przynajmniej twierdzi jego mama. Takie słowa są wielką radością dla fanów, którzy byli ciekawi, jak prezenterka radzi sobie z wychowaniem syna po głośnym rozstaniu z Jarosławem Kretem.\nBeata Tadla chwali się synem. Niesamowite wyznanie gwiazdy\nByła prezenterka TVP udzieliła bardzo radosnego wywiadu portalowi Pomponik, gdzie opowiedziała, że jej syn rozwija się w najlepszy możliwy sposób. Gwiazda telewizji zaznacza, że syn, mimo że nadal z nią mieszka, to dąży do wielkiej samodzielności.\n- Jeszcze trochę mamusi potrzebuje... Ale już pracuje, jest w miarę samodzielny. Chodzi do szkoły i łączy naukę z pracą. Musi sobie tak układać grafik, żeby niczego nie zawalić, bo w tym roku zdaje maturę i musi się do niej przyłożyć. Nieźle sobie chłopak radzi... Syn zawsze dążył do samodzielności i ja go do tego popychałam. Jestem dumna, bo wszystko potrafi zrobić. Wierzę w niego, bo jest mądrym facetem. - opowiada gwiazda w trakcie swojej rozmowy\nCzy syn Tadli pójdzie w jej ślady?\nSama gwiazda zaznacza, że mimo że jej syn wykazuje wiele talentów, to nadal nie wiadomo, jaką ścieżkę zawodową wybierze.\n- Skłania się raczej ku zawodom, które są związane z odkrywaniem nowych rynków, na przykład na Wschodzie. Interesuje go też socjologia. Jeszcze nie ma sprecyzowanego kierunku studiów. Na maturze będzie zdawał m.in. wiedzę o społeczeństwie, geografię. - mówi Tadla\nJak widać, życie Beaty Tadli i jej syna po rozstaniu z Jarosławem Kretem układa się bardzo dobrze, a jej fani wprost gratulują jej takiego syna.\nbeata tadla syn mama rodzina Pomponik


Andrzej Warcaba (1961)\nAktor teatralny, filmowy i radiowy, lektor.\nUrodził się 24 marca 1961 roku w Oleszycach.\nW 1987 roku ukończył wrocławską PWST.\nZadebiutował rolą Kelnera w spektaklu „Dzisiaj wielki bal w operze" Juliana Tuwima w reż. Tadeusza Rylko w Teatrze Rozrywki w Chorzowie (premiera 7 czerwca 1987).\nOd 1986 jest aktorem Teatru Śląskiego od 1986 r. gdzie po raz pierwszy zagrał w spektaklu „Czerwone pantofelki" Paula Kestera (Jemmo) w reż. Henryka Tarczykowskiego (premiera 7 lipca 1989).\nGościnnie występował w Teatrze Polskim w Bielsku Białej, gdzie wystąpił w "Hamlecie" W. Szekspira. Jego większe role w katowickim teatrze to: Beniamin w "Białym małżeństwie" T. Różewicza , Trofimow w "Wiśniwym sadzie" A.Czechowa, Albin w "Ślubach panieńskich" A. Fredry, Stanlay w MAYDAY i MAYDAY 2 R.Cooneya a także min. w "Dżumie" Camusa , "Makbecie" Szekspira, "Pod lodem" Richtera, „Piąta strona świata", „Lot nad kukułczym gniazdem", „Skazany ba bluesa", „Czarny ogród", „Wujek.81. Czarna ballada", Sztuka" i „Pod presją".\nBrał również udział w filmach fabularnych, dokumentalnych, reklamach telewizyjnych i radiowych. W 2000 roku zdobył prestiżową nagrodę krytyki "Złota Maska", za role Wurma w "Intrydze i miłości" F.Schillera oraz Paganiniego/Rzeźnika w "Rzeźni" S. Mrożka.\nAndrzej Warcaba znalazł się wśród aktorów wyróżnionych przez Jacka Sieradzkiego w zamieszczonym na stronie e-teatr.pl, „XVII Subiektywnym spisie aktorów teatralnych". Także w tegorocznym podsumowaniu sezonu „Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2008/2009" na łamach miesięcznika „Teatr" wymieniony został wśród wykonawców „Najlepszych ról męskich".\n1987 - Łódź - V Ogólnopolski Przegląd Spektakli Dyplomowych Szkół Teatralnych - wyróżnienie za rolę Dziada w "Sędziach" w reżyserii Eugeniusza Korina i Czeladnika I w "Szewcach" w reżyserii Andrzeja Makowieckiego - PWST Wrocław\n2000 - Złota Maska (Katowice) za rolę Wurma w "Intrydze i miłości" w Teatrze Śląskim w Katowicach\n2002 - Zasłużony Działacz Kultury\n2006 - Katowice - nagroda dla najlepszego aktora sezonu 2005/2006 w Teatrze Śląskim\n2007 - najpopularniejszy aktor Teatru Ślaskiego, "Pegaz Teatru Śląskiego"\n2009 - Złota Maska za najlepszą rolę męską - za rolę w spektaklu "Barbara Radziwiłłówna z Jaworzyna-Szczakowej" i za rolę w spektaklu "Zdobycie bieguna południowego Manfreda Karge" w Teatrze Śląskim.\nŹródła: warcaba.art.pl, E-teatr, FilmPolski, Teatr Śląski