Milczący zamek [Kate Morton] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00311 005300 20468921 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Kate Morton Liczba stron: 500\nISBN: 978-83-7985-110-2 Data wydania: 2014-08-27\nO książce Zaczęło się od listu, który zaginął dawno temu i czekał pół wieku w torbie z niedoręczoną korespondencją na ciemnym strychu w Bermondsey. Do domu Edith Burchill, młodej redaktorki w londyńskim wydawnictwie Billing & Brown, przychodzi zagubiony przed pięćdziesięcioma laty list zaadresowany do jej matki. Adres zwrotny: Zamek Milderhurst; nadawca: Juniper Blythe. Posiadłość w hrabstwie Kent była kiedyś siedzibą słynnego pisarza, Raymonda Blythe’a, autora klasycznej powieści dla dzieci Prawdziwa historia Człowieka z Błota. W 1939 roku po wybuchu wojny matka Edie została wraz z innymi dziećmi ewakuowana z Londynu i przez półtora roku mieszkała w zamku z pisarzem i jego trzema córkami: Juniper oraz bliźniaczkami Percy i Saffy. Zaintrygowana listem Edie postanawia zbadać tajemniczą przeszłość matki. Odwiedza Milderhurst i przekonuje się, że nadal zajmują go trzy siostry Blythe, teraz już staruszki. Bliźniaczki opiekują się najmłodszą Juniper, która w młodości przejawiała talent pisarski, ale w 1941, po tym jak jej narzeczony zaginął bez śladu, popadła w obłęd. Przerażające dziedzictwo Raymonda Blythe’a, wstrząsająca geneza Człowieka z Błota, i prawda o tym, co wydarzyło się pewnej bezksiężycowej nocy, od pół wieku czekają na ujawnienie…\nKATE MORTON Współczesna pisarka australijska, od najmłodszych lat zakochana w książkach i teatrze. Ukończyła z wyróżnieniem University of Queensland, uzyskując dyplom z literatury angielskiej. Obecnie przygotowuje pracę doktorską. Autorka 4 bestsellerowych powieści wydanych w 39 krajach i wybranych Powieściami Roku w Australii – Dom w Riverton, Zapomniany ogród, Milczący zamek i Strażnik tajemnic. Szczególną popularnością Morton cieszy się w rodzinnym kraju oraz w Hiszpanii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, USA i we Włoszech. Prawa filmowe do Zapomnianego ogrodu kupiła firma producencka Clinta Eastwooda. www.katemorton.com\nTej autorki DOM W RIVERTONZAPOMNIANY OGRÓDMILCZĄCY ZAMEKSTRAŻNIK TAJEMNIC\nTytuł oryginału:THE DISTANT HOURS Copyright © Kate Morton 2010All rights reserved Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz s.c. 2014 Polish translation copyright © Izabela Matuszewska 2011 Redakcja: Ewa Pawłowska Ilustracje na okładce:Craig Roberts/Photolibrary (fontanna), Arcangel Images (brama) Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz ISBN 978-83-7985-110-2 WydawcaWYDAWNICTWO ALBATROS ANDZRZEJ KURYŁOWICZ S.C.Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawawww.wydawnictwoalbatros.com Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom. Przygotowanie wydania elektronicznego: 88em\nSpis treści O książceO autorceTej autorkiDedykacjaMottoCZĘŚĆ PIERWSZAZaginiony list odnajduje drogęOdzyskane wspomnienieKsiążki i ptakiMilderhurst Raymonda Blythe’aDroga przez ogródTrzy siostryDozorcy w murach zamkuPuste poddasze i zapomniane godzinyCzłowiek z Błota, zamkowe archiwum i zamknięte drzwiBędziemy tańczyć, tańczyć, tańczyć123456789CZĘŚĆ DRUGAKsięga magicznych mokrych zwierzątLokal ze striptizem i puszka PandoryPrzełom w poczekalniDo domu, do domu, hopsasa!1234CZĘŚĆ TRZECIAPorwania i oskarżeniaIntryga się zagęszcza12Ogłoszenia o wynajmie mieszkańZaproszenie i nowe wydanie345CZĘŚĆ CZWARTAPowrót do MilderhurstFaux pas oraz coup d’oeil1234Podejrzenia pani BirdWieczór, kiedy się nie zjawiłArchiwum i odkrycieUpadek z wysokaHistoria Percy BlytheNoc w zamkuNazajutrzKoniec końcówCZĘŚĆ PIĄTA1234EpilogPodziękowaniaPrzypisyOkładkaO książceStrona tytułowaO autorceTej autorkiStrona redakcyjnaSpis treściDedykacjaMottoCZĘŚĆ PIERWSZAZaginiony list odnajduje drogęOdzyskane wspomnienieKsiążki i ptakiMilderhurst Raymonda Blythe’aDroga przez ogródTrzy siostryDozorcy w murach zamku\nDla Kim Wilkins,która zachęcała mnie, bym zaczęła,i dlaDavina Pattersona,który trwał przy mnie do ostatniej kropki.\nĆśś… Słyszycie go? Drzewa słyszą. One pierwsze wiedzą, że się zbliża. Słuchajcie! Drzewa w głębokim, ciemnym lesie drżą i potrząsają liśćmi niczym cieniutkimi płatkami srebra; wiatr przekrada się między czubkami koron i szepcze, że coś się wydarzy. Drzewa wiedzą, ponieważ są stare i wszystko to już widziały. Bezksiężycowa noc. Człowiek z Błota przychodzi, gdy księżyc się ukrywa. Noc naciągnęła na dłonie skórzane rękawiczki, strząsnęła na ziemię czarny całun — to podstęp, przebranie, senne zaklęcie, aby wszystko usnęło smacznie pod jej okryciem. Lecz ciemność nie jest nieprzenikniona, każda rzecz ma swoje niuanse, natężenie, fakturę. Spójrzcie tylko na szorstkie, wełniste lasy, pikowane płachty pól, gładką melasę fosy. Jeśli jednak macie choć odrobinę szczęścia, nie zauważycie, że coś się poruszyło w mule, gdzie ziemia powinna leżeć niewzruszona. Macie szczęście, ponieważ nikt, kto widział przebudzenie Człowieka z Błota, nie dostaje szansy, by opowiedzieć jego historię. Tam, widzicie? Lśniąca, błotnista fosa przestała być gładka i równa. Na rozległej, płaskiej powierzchni tworzy się bąbel, jakby mokradło wydało westchnienie, na wszystkie strony rozbiegają się drżące zmarszczki, aluzja… Lecz wy odwróciliście wzrok! I postąpiliście mądrze, to nie jest widok dla takich jak wy. Przeniesiemy się teraz do zamku, ponieważ tam również coś się poruszyło. Wysoko na wieży. Obserwujcie uważnie, a zobaczycie. Dziewczynka zrzuca z siebie kołdrę. Położono ją do łóżka kilka godzin temu. W sąsiedniej komnacie pochrapuje cicho jej opiekunka; śnią jej się lilie i mydło, i wysokie szklanki świeżego, ciepłego mleka. Lecz dziewczynkę coś obudziło. Podnosi się cichutko, przesuwa po czystym, białym prześcieradle, spuszcza dwie blade, szczupłe łydki na drewnianą podłogę. Na niebie nie ma księżyca, którego blask rozświetlałby świat za murami zamku, mimo to coś ją przyciąga do okna. Chropowata szyba jest zimna. Dziewczynka czuje migotanie powietrza oszronionego ciemnością, wdrapuje się na szafkę z książkami, siada nad rzędami porzuconych dziecięcych bajek, ofiar jej pospiesznego dojrzewania. Owija sobie blade nogi koszulą i opiera brodę w zagłębieniu między złączonymi kolanami. Gdzieś tam daleko jest świat, ludzie kręcą się jak nakręcane figurynki. Pewnego dnia, całkiem niedługo, dziewczynka zamierza zobaczyć to wszystko na własne oczy, bo chociaż wszystkie drzwi w zamku są pozamykane na klucz i wszystkie okna zakratowane, to przecież mają one za zadanie chronić mieszkańców przed tamtym, a nie więzić ją w środku. Przed tamtym. Słyszała o nim historie. On sam jest historią, tak samo jak kraty i zamki, pozostałością dawnych czasów, gdy ludzie wierzyli w takie rzeczy. Opowieści o potworach czających się w fosie i czyhających na piękne dziewice. O człowieku, któremu dawno temu wyrządzono krzywdę i który pała żądzą zemsty. Jednak dziewczynka — zmarszczyłaby brwi, słysząc, że ktoś ją tak nazywa — nie wierzy już w bajki o potworach. Niecierpliwi się. Jest nowoczesna, dorosła i pragnie się wyrwać na wolność. Ten pokój i zamek już jej nie wystarczają, ale na razie to wszystko, co ma, dlatego wygląda ponuro przez okno. W oddali, w zmarszczce między plisami wzgórz, leży miasteczko pogrążone we śnie. Ostatni wieczorny pociąg głuchym gwizdem oznajmia swoje przybycie; samotne wołanie pozostaje bez odpowiedzi i zawiadowca w sztywnej czapce człapie, aby podnieść semafor. W pobliskim lesie kłusownik składa się do strzału, lecz marzy o powrocie do domu, do ciepłego łóżka. Na obrzeżach miasteczka, w chacie, gdzie farba obłazi ze ścian, płacze nowo narodzone dziecko. Oto najzwyklejsze wydarzenia w świecie, gdzie wszystko ma sens, gdzie ludzie widzą tylko rzeczy, które istnieją, a tych, których nie ma, nikt nie zauważa. Jakże inny to świat od tego, w którym zbudziła się dziewczynka. Pod oknem pokoiku w wieży, znacznie bliżej, niż chciała sięgnąć wzrokiem, coś się bowiem zaczyna dziać. Fosa zaczyna oddychać. Głęboko w bagnisku drga serce pogrzebanego mężczyzny. Z mulistej toni dobywa się cichy dźwięk, niczym zawodzenie wiatru, i unosi się wyczekująco nad powierzchnią. Dziewczynka je słyszy, a raczej czuje, albowiem fundamenty zamku są wtopione w błoto i jęk przesącza się przez kamień, a potem pełznie po ścianach, piętro po piętrze, niewyczuwalnie, przez książki, na których siedzi. Ulubiona bajka z dzieciństwa spada na podłogę, dziewczynka wstrzymuje oddech. Człowiek z Błota unosi powiekę. Gwałtownie rzuca okiem na wszystkie strony. Czy w tamtej chwili wspomina utraconą rodzinę? Śliczną, drobniutką żonkę i dwoje pulchnych niemowląt, które zostawił? A może jego myśli cofają się jeszcze dalej w przeszłość, do czasów chłopięcych, gdy biegnie z bratem przez pola porośnięte długimi, jasnymi łodygami; a może krąży myślami wokół innej kobiety, która go kochała przed śmiercią, której czułości i pochlebstwa kosztowały go tak dużo, która nie pogodziła się z odtrąceniem. Coś się zmienia, dziewczynka wyczuwa to i drży. Przyciska dłoń do zamarzniętego okna i pozostawia na szybie gwiaździsty odcisk. Nastaje godzina duchów, chociaż ona o tym nie wie i nie umie jej nazwać. Nikt jej już nie pomoże. Pociąg odjechał, kłusownik leży u boku żony, nawet noworodek zasnął, zrezygnowawszy z prób zakomunikowania światu swojej obecności. Dziewczę w wieży jest jedyną osobą w zamku świadomą tego, co się dzieje; jej opiekunka przestała chrapać i oddycha teraz tak leciutko, jakby zamarła. Ptaki w lesie wokół zamku również ucichły, wcisnęły łebki pod drżące skrzydła i zamknęły oczy na to, co ma nastąpić. Dziewczynka jest sama, a w błocie budzi się mężczyzna. Jego serce łomocze szaleńczo, ponieważ nadszedł jego czas i nie potrwa długo. Obraca nadgarstki, stopy i powstaje z mulistego łoża. Nie patrzcie, błagam, odwróćcie wzrok, kiedy wyłania się na powierzchnię, kiedy wygrzebuje się z fosy, kiedy staje na czarnym, rozmokłym brzegu, unosi ręce i wciąga w piersi powietrze. Przypomina sobie, jakie to uczucie oddychać, kochać i cierpieć. Lepiej popatrzcie na burzowe chmury, nawet w ciemności widać, jak nadciągają. Przetaczają się gniewnym grzmotem, zaciskają pięści, biją piorunami i gromadzą się nad wieżą. Czy to Człowiek z Błota sprowadził burzę, czy to burza go wskrzesiła? Nikt nie wie. W pokoiku na wieży dziewczyna przechyla głowę na bok, kiedy pierwsze, niechętne krople deszczu rozpryskują się na szybie i spotykają jej dłoń. Dzień był ładny, lecz nie upalny, wieczór przyjemny i chłodny. Rankiem ludzie ze zdziwieniem zobaczą rozmokłą ziemię. Podrapią się po głowie, uśmiechną do siebie i powiedzą: — Coś takiego! I pomyśleć, że wszystko przespaliśmy. Lecz patrzcie! Jakiś kształt pełznie po murze wieży. Wspina się niewiarygodnie szybko i zręcznie. Żaden człowiek tego nie potrafi. Podchodzi pod okno dziewczynki. Zastygli twarzą w twarz. Ona przez zalaną strumieniami szybę, przez zasłonę deszczu widzi oklejonego błotem potwora. Otwiera usta, aby krzyknąć, by wezwać pomocy, lecz wtedy coś się zmienia. Na jej oczach potwór się przeistacza. Spod warstw mułu, mroku, gniewu i rozpaczy wyłania się twarz młodego mężczyzny. Zapomniana twarz, pełna tęsknoty, smutku i piękna. Dziewczynka bez namysłu wyciąga rękę, aby otworzyć okno, aby wpuścić go do pokoju. Raymond Blythe, Prawdziwa historia Człowieka z Błota, Prolog.\nZaginiony list odnajduje drogę 1992 Zaczęło się od listu, który zaginął dawno temu i czekał pół wieku w torbie z niedoręczoną korespondencją na ciemnym strychu w Bermondsey. Czasami rozmyślam o tych setkach listów miłosnych, rachunków sklepowych, kart urodzinowych i pocztówek, wzdychających i pęczniejących od nieprzekazanych wiadomości, które szeptały do siebie w ciemnościach, czekając, aż je ktoś odkryje. Powiadają, że list pragnie odnaleźć swojego adresata, i prędzej czy później, czy się tego chce, czy nie, napisane słowa zawsze znajdą drogę, aby ujrzeć światło, aby ujawnić światu swoje sekrety. Wybaczcie mi, jestem romantyczką. To skutek długich lat ślęczenia przy latarce nad dziewiętnastowiecznymi powieściami, kiedy rodzice myśleli, że śpię. Chcę powiedzieć, że to dziwne: gdyby Arthur Tyrell był nieco bardziej odpowiedzialnym człowiekiem i w Wigilię 1941 roku nie wypił o jedną szklankę grogu za dużo, po czym zamiast dokończyć roznoszenie poczty, nie wrócił do domu i nie zasnął pijackim snem, gdyby torba z niedoręczoną korespondencją nie wylądowała wciśnięta na strychu, ukryta starannie aż do jego śmierci pięćdziesiąt lat później, kiedy jedna z córek listonosza wygrzebała ją ze sterty rupieci i zadzwoniła do „Daily Mail”, wszystko potoczyłoby się inaczej. Dla mojej mamy, dla mnie, a zwłaszcza dla Juniper Blythe. Być może czytaliście o tej historii w gazetach, dużo o niej pisano. Kanał 4 nadał nawet w telewizji program specjalny, w którym zaproszeni adresaci opowiadali o tych osobliwych głosach z przeszłości. Pewna kobieta dostała list od ukochanego, który służył w RAF-ie; jakiś mężczyzna pokazywał kartkę urodzinową od syna ewakuowanego na początku wojny z Londynu. Tydzień później chłopiec zginął od szrapnela. Myślałam sobie wtedy, że to bardzo dobry program, chwilami poruszający, pełen zarówno szczęśliwych, jak i smutnych historii przeplatanych archiwalnym materiałem filmowym z czasu wojny. Kilka razy się rozpłakałam, ale to o niczym nie świadczy, bo ja z natury łatwo się wzruszam. Mama nie wzięła udziału w programie. Zadzwonili do niej producenci i pytali, czy jej list zawierał coś szczególnego, czym chciałaby się podzielić z innymi ludźmi; odparła, że nie, że to było zwyczajne zamówienie ze sklepu z odzieżą, który od dawna nie istnieje. Skłamała. Wiem, ponieważ byłam przy niej, kiedy przyszedł list, widziałam jej reakcję i z całą pewnością nie nazwałabym jej zwyczajną. Wydarzyło się to rankiem pod koniec lutego, zima trzymała nas mocno za gardło, rabaty ściął lód. Przyjechałam do rodziców i pomagałam w pieczeniu mięsa na niedzielny obiad. Często to robię, ponieważ sprawia to im przyjemność, chociaż jestem wegetarianką i wiem, że prędzej czy później podczas posiłku mama zacznie się najpierw niepokoić, stopniowo na jej twarzy odmaluje się udręka, aż wreszcie nie wytrzyma i z jej ust posypie się litania danych statystycznych na temat niedoborów białka i związanej z tym anemii. Obierałam ziemniaki w zlewie, kiedy list wpadł przez szczelinę w drzwiach. W niedzielę nie przychodzi poczta, więc powinno mi to dać do myślenia, byłam jednak zbyt pochłonięta zastanawianiem się, jak powiedzieć rodzicom, że rozeszliśmy się z Jamiem. Minęły już dwa miesiące i musiałam im to w końcu jakoś zakomunikować, lecz im dłużej zwlekałam z wykrztuszeniem tego, tym bardziej słowa kostniały mi w ustach. A miałam powody, żeby milczeć. Rodzice od początku byli wobec Jamiego nieufni, poza tym źle znosili wstrząsy i mama denerwowałaby się jeszcze bardziej niż zwykle, gdyby się dowiedziała, że mieszkam sama. Najbardziej jednak odstręczała mnie myśl o niezręcznej rozmowie, która nieuchronnie nastąpi później. Zobaczyć na twarzy mamy w pierwszej chwili zaskoczenie, potem konsternację, wreszcie rezygnację, która nastąpi, gdy tylko sobie uświadomi, że rola matki wymaga od niej pocieszania… Wróćmy jednak do listu. Przy drzwiach rozległ się cichy szelest wpadającej koperty. — Edie, możesz to przynieść? To była moja matka. (Edie to ja, przepraszam, powinnam była przedstawić się wcześniej). Wskazała głową przedpokój i machnęła ręką, która nie tkwiła w brzuchu kurczaka. Odłożyłam ziemniaka, wytarłam dłonie w ścierkę i wyszłam do holu. Tylko jeden list leżał na wycieraczce: firmowa koperta poczty z adnotacją: „Zaginiona korespondencja”. Wchodząc do kuchni, przeczytałam mamie tę informację. Skończyła już nadziewać kurczaka i właśnie wycierała ręce. Zmarszczyła czoło, raczej odruchowo, bo nie spodziewała się niczego konkretnego, wzięła ode mnie list i zdjęła okulary do czytania z ananasa leżącego w misie z owocami. Rzuciła okiem na urzędową informację na wierzchu i wzniósłszy przelotnie brwi, zaczęła otwierać kopertę. Wróciłam do ziemniaków, co było bardziej absorbującą czynnością niż obserwowanie, jak moja mama otwiera korespondencję, tak więc z przykrością muszę powiedzieć, że nie widziałam wyrazu jej twarzy, kiedy wyjąwszy ze środka mniejszą kopertę, zobaczyła cienki, tani papier i stary stempel, kiedy odwróciła list i przeczytała nazwisko na odwrocie. Wyobrażałam to sobie wielokrotnie — jak kolory odpływają jej z policzków, palce zaczynają drżeć tak gwałtownie, że minęło kilka minut, nim zdołała rozciąć mniejszą kopertę. Nie muszę sobie natomiast wyobrażać gardłowego odgłosu raptownie wciąganego powietrza, po którym nastąpiła seria chrypliwych szlochów. Zabrzmiały w kuchni tak przeraźliwie i niesamowicie, że ręka mi drgnęła i skaleczyłam się w palec. — Co się stało, mamo? Podeszłam do niej i objęłam ją ramieniem, uważając, aby nie poplamić jej sukienki krwią. Nie odpowiedziała. Później wyjaśniła, że w tamtej chwili nie potrafiła wykrztusić z siebie ani jednego słowa. Zesztywniała, po policzkach ciekły jej łzy, w dłoniach ściskała tę dziwną, malutką kopertę z tak cienkiego papieru, że prześwitywał przez nią róg złożonego listu, który przytulała mocno do piersi. Potem, rzuciwszy mi przez ramię kilka urywanych instrukcji dotyczących kurczaka, kuchenki i ziemniaków, znikła w swojej sypialni na piętrze. W kuchni zapadła obolała cisza. Poruszałam się powoli i bardzo ostrożnie, aby jej nie zmącić. Moja mama nie należy do płaczek, lecz ten moment — jej rozpacz i wstrząs — wydawał mi się dziwnie znajomy, jakbyśmy już raz to przeżywały. Piętnaście minut później, w trakcie których próbowałam na przemian obierać ziemniaki, odgadywać, od kogo pochodzi list, i zastanawiać się, co powinnam zrobić, zapukałam wreszcie do jej pokoju i spytałam, czy chce się napić herbaty. Jakoś się zdołała pozbierać, usiadłyśmy naprzeciwko siebie przy małym stoliku w kuchni. Podczas gdy ja udawałam, że nie zauważam jej zapłakanych oczu, ona zaczęła opowiadać, co zawierała koperta. — To list — zaczęła — od kogoś, kogo znałam dawno temu. Miałam wtedy dwanaście, trzynaście lat. Przypomniała mi się fotografia stojąca na stoliku nocnym przy łóżku mojej umierającej babki. W mglistym wspomnieniu zobaczyłam trójkę dzieci, z których najmłodsza była moja mama — dziewczynka z krótkimi, ciemnymi włosami, siedząca na pierwszym planie. Dziwne, odwiedzałam babcię w tym pokoju setki razy, a jednak nie potrafiłam odtworzyć w pamięci dokładnych rysów dziewczynki. Może dzieci nigdy nie interesują się, kim byli ich rodzice, zanim przyszły na świat, dopóki nie wydarzy się coś wyjątkowego, co wydobędzie przeszłość z mroku. Popijałam herbatę, czekając, aż mama zacznie mówić dalej. — Nie wiem, czy opowiadałam ci o tamtych czasach, o drugiej wojnie światowej. Chyba niewiele, prawda? To był okres okropnego zamętu, tyle rzeczy legło w gruzach. Wydawało się… — westchnęła — wydawało się, że świat już nigdy nie będzie taki jak dawniej, jakby go wyrzucono z orbity i nic nie mogło przywrócić go na normalne tory. Objęła dłońmi parujący kubek i zapatrzyła się do środka. — Mieszkaliśmy… rodzice, Rita, Ed i ja, w mieszkaniu przy Barlow Street w Elephant and Castle. Wkrótce po wybuchu wojny wszystkie dzieci zebrano w szkolnych klasach, zaprowadzono nas prosto na stację kolejową i wsadzono do pociągów. Nigdy w życiu tego nie zapomnę: tłumy dzieciaków z tabliczkami, maskami gazowymi i tobołkami, a na ulicach matki, które w ostatniej chwili zmieniły zdanie i biegły na stację, wołając do wartowników, żeby wypuszczono ich dzieci, potem do starszego rodzeństwa, żeby pilnowali młodszych braciszków i siostrzyczek i nie spuszczali ich z oka. Przez chwilę siedziała, przygryzając dolną wargę, podczas gdy przed jej oczami rozgrywały się minione sceny. — Musiałaś być przerażona. Nie mieliśmy w rodzinie zwyczaju trzymania się za ręce, inaczej ścisnęłabym mocno jej dłoń. — Z początku byłam. Zdjęła okulary i potarła oczy. Jej twarz bez oprawek nabrała bezradnego, niedokończonego wyglądu przypominającego nocne zwierzę oszołomione światłem dziennym. Ucieszyłam się, kiedy włożyła je z powrotem i ciągnęła: — Nigdy przedtem nie wyjeżdżałam z domu, nie spędziłam nawet nocy bez mamy, ale byli ze mną brat i siostra, oboje starsi ode mnie. W miarę jak upływała podróż, kiedy nauczyciel rozdał czekoladę, wszyscy poweseleli i zaczęliśmy się czuć, jakbyśmy wyruszali na przygodę. Wyobrażasz sobie? Wybuchła wojna, a my śpiewaliśmy piosenki, jedliśmy gruszki w syropie, wyglądaliśmy przez okno i graliśmy w dwadzieścia pytań. Dzieci potrafią być bardzo odporne, czasami wręcz bezduszne. — Dojechaliśmy w końcu do miasteczka o nazwie Cranbrook, tam rozdzielono nas na grupy i wsadzono do różnych autobusów. Ten, w którym znaleźliśmy się z Ritą i Edem, zawiózł nas do Milderhurst. W ratuszu czekała tam na nas grupa miejscowych kobiet z uśmiechami przyklejonymi do twarzy, z listą nazwisk przywiezionych dzieci w rękach. Kazały się nam ustawić w rzędach, a ludzie chodzili wokół nas i wybierali. Najszybciej rozchodziły się maluchy, zwłaszcza te najładniejsze. Pewnie wszyscy uważali, że będzie z nimi najmniej roboty, że mają najmniej londyńskich nawyków. — Uśmiechnęła się krzywo. — Wkrótce dostali nauczkę. — Mojego brata wybrano dosyć szybko. Był silny, wysoki jak na swój wiek, a chłopi rozpaczliwie szukali rąk do pracy. Niedługo potem poszła moja siostra, zabrała ze sobą koleżankę ze szkoły. To była najwyższa pora. Położyłam jej dłoń na ręku. — Tak mi przykro. — Nie przejmuj się. — Wyciągnęła rękę i poklepała mnie po palcach. — Nie byłam ostatnia. Po mnie zostało jeszcze kilkoro innych dzieci, mały chłopiec z jakąś chorobą skóry. Nie wiem, co się z nim stało, ale kiedy wychodziłam, on dalej stał w ratuszu. Wiesz, przez wiele lat później zawsze kupowałam w warzywniaku obite owoce, jeśli akurat takie podeszły mi pod rękę w pierwszej chwili. Nie pozwalałam sobie na przebieranie i odkładanie gorszych, które mi się nie podobały. — Ale w końcu ktoś cię wybrał. — Tak, w końcu ktoś mnie wybrał. — Zniżyła głos i zaczęła bawić się czymś, co leżało jej na kolanach, tak że musiałam się pochylić, aby ją słyszeć. — Przyszła spóźniona, w sali było już prawie pusto, większość dzieci zabrano i kobiety z Żeńskiej Służby Ochotniczej sprzątały naczynia po podwieczorku. Zaczęłam popłakiwać, chociaż starałam się, żeby nikt tego nie widział. Wtedy nagle ona wkroczyła do sali i w powietrzu jakby zaszła zmiana. — Zmiana? Zmarszczyłam nos, bo wyobraziłam sobie scenę z Carrie, kiedy wybuchają światła. — Trudno to wytłumaczyć. Spotkałaś kiedyś osobę, która sprawia wrażenie, jakby wszędzie wnosiła swoją własną atmosferę? Może. Wzruszyłam niepewnie ramionami. Za moją przyjaciółką Sarah wszyscy się oglądają, ale trudno to uznać za zjawisko atmosferyczne, z drugiej strony… — Oczywiście, że nie. To brzmi głupio, tak naprawdę chciałam powiedzieć, że była inna niż wszyscy… nie wiem, jakby pod każdym względem była „bardziej”, owszem, na swój sposób piękna: z długimi włosami, wielkimi oczami, trochę dzikim spojrzeniem, ale nie to ją odróżniało od innych. Miała wtedy dopiero siedemnaście lat, lecz gdy wchodziła, inne kobiety jakby się przy niej kurczyły. — Z szacunku? — Tak, to dobre określenie. Z szacunku. Były zdziwione jej przybyciem i nie wiedziały, jak się zachować. W końcu któraś się odezwała, zapytała, czy może w czymś pomóc, a dziewczyna tylko machnęła długimi palcami i oznajmiła, że przyjechała po swoją ewakuantkę. Dokładnie tak się wyraziła: po „swoją” ewakuantkę. Podeszła prosto do miejsca, gdzie siedziałam na podłodze, i zapytała, jak mam na imię, a kiedy odpowiedziałam, uśmiechnęła się i stwierdziła, że muszę być zmęczona po długiej podróży. Spytała, czy chcę z nią zamieszkać. Musiałam skinąć głową, bo odwróciła się do najważniejszej kobiety, która trzymała listę, i oświadczyła, że zabiera mnie z sobą. — Jak się nazywała? — Blythe — odrzekła mama, powstrzymując dreszcz. — Juniper Blythe. — To od niej dostałaś ten list? Mama skinęła głową. — Zaprowadziła mnie do najelegantszego samochodu, jaki w życiu widziałam, i zawiozła do domu, gdzie mieszkała razem ze swymi starszymi siostrami bliźniaczkami. Minęłyśmy wielką, żelazną bramę i pojechałyśmy długim, krętym podjazdem pod ogromny dom z kamienia otoczony gęstym lasem. Zamek Milderhurst. Nazwa jakby żywcem wyjęta z powieści gotyckiej. Przeszedł mnie dreszcz, przypomniał mi się szloch, jaki wydarł się mamie z gardła, kiedy przeczytała na kopercie nazwisko nadawczyni. Nasłuchałam się mnóstwa opowieści o ewakuowanych dzieciach, najróżniejszych historii. — Przeżyłaś tam koszmar? — Och nie, nic z tych rzeczy. Wręcz przeciwnie. — Ale ten list… kiedy go otworzyłaś… — Byłam po prostu zaskoczona. Odżyły dawne wspomnienia. Umilkła, a ja zaczęłam rozmyślać o potwornościach ewakuacji, o przerażających i niesamowitych przeżyciach dzieci, które znalazły się nagle w obcym miejscu, gdzie wszystko tak bardzo się różniło od tego, co znały. Miałam jeszcze świeżo w pamięci własne doświadczenia z dzieciństwa, strach i grozę odczuwane w każdej nowej, stresującej sytuacji, przyjaźnie „na siłę”, przywiązanie do miejsc, życzliwych dorosłych, znajomych — wszystko po to, by przetrwać. Kiedy sobie to wszystko przypomniałam, coś mi przyszło do głowy. — Byłaś tam kiedyś po wojnie? W Milderhurst? Mama spojrzała na mnie surowo. — Oczywiście, że nie. Po co miałabym tam wracać? — Nie wiem, żeby je odwiedzić, dowiedzieć się, co u nich słychać. — Nie — odparła stanowczo. Miałam w Londynie własną rodzinę, mama mnie potrzebowała, poza tym po wojnie było mnóstwo pracy. Potem poznałam twojego ojca. Prawdziwe życie toczyło się dalej. Po tych słowach zapadła między nami znajoma kurtyna, wiedziałam, że rozmowa jest skończona. W końcu nie upiekłyśmy kurczaka. Mama powiedziała, że nie ma ochoty, i zapytała, czy będę jej miała za złe, jeśli w ten weekend z niego zrezygnujemy. Wydało mi się niegrzeczne przypominać jej, że i tak nie jadam mięsa i przychodzę raczej ich odwiedzić, niż jeść z nimi obiad, powiedziałam więc tylko, że nic się nie stało i że powinna się położyć. Przyjęła moją propozycję i kiedy zbierałam swoje rzeczy, łyknęła już dwie tabletki paracetamolu i przypomniała mi, żebym osłaniała uszy przed wiatrem. Tata, jak się okazało, przespał całe wydarzenie. Jest starszy od mamy i kilka miesięcy temu przeszedł na emeryturę, która mu nie służy, bo przez cały tydzień krąży po domu i szuka rzeczy do naprawienia lub sprzątnięcia, czym doprowadza mamę do szału. W niedzielę za to odpoczywa w swoim fotelu. Święte prawo pana domu, jak powtarza przy każdej okazji. Pocałowałam go w policzek i wyszłam na zimno. Ruszyłam w stronę metra, zmęczona i niespokojna, a także nieco przytłoczona tym, że wracam sama do nieludzko drogiego mieszkania, które jeszcze niedawno dzieliłam z Jamiem. Dopiero gdzieś między High Street Kensington i Notting Hill Gate uprzytomniłam sobie, że nie zapytałam mamy, co było w liście.\nOdzyskane wspomnienie Kiedy teraz to piszę, jestem sobą nieco rozczarowana, ale każdy jest mądry po szkodzie i łatwo się dziwić, dlaczego człowiek nie próbuje sięgnąć po coś, o czym dopiero później się dowiaduje, że leżało w zasięgu ręki. A nie jestem kompletną idiotką. Spotkałyśmy się z mamą na herbacie kilka dni później i chociaż znów nie udało mi się powiedzieć jej o moim rozstaniu z Jamiem, to nie omieszkałam zapytać ją o list. Zbyła moje pytanie machnięciem ręki, mówiąc, że nie zawierał nic ważnego, właściwie tylko pozdrowienia, a jej reakcja była skutkiem zaskoczenia, i tyle. Nie wiedziałam wtedy, że moja mama potrafi tak świetnie kłamać, inaczej nie odpuściłabym tak szybko, wypytywałabym dalej i zwróciła baczniejszą uwagę na mowę ciała. Zwykle jednak każdy odruchowo wierzy w to, co mówią ludzie, zwłaszcza bliscy, których dobrze zna i którym ufa. W każdym razie ja mam taki odruch, a właściwie miałam. Na jakiś czas zapomniałam o zamku Milderhurst i ewakuacji mojej mamy, a także o dość osobliwym fakcie, że nigdy dotąd nie wspominała mi o tym epizodzie ze swego życia. Łatwo było to sobie wytłumaczyć, jak większość rzeczy, jeśli się dobrze postarać. Moje stosunki z mamą zawsze należały do dobrych, chociaż nigdy nazbyt bliskich, i na pewno nigdy nie ucinałyśmy sobie szczerych pogawędek o przeszłości. Prawdę mówiąc, o teraźniejszości też nie. Wszystko wskazywało na to, że ewakuacja mamy była dla niej miłym przeżyciem, lecz nie zaliczała go do niezapomnianych i nie odczuwała potrzeby, aby się nim dzielić. Nieco trudniej przyszło mi racjonalnie wytłumaczyć dziwne uczucie, jakie wzbudziła we mnie jej reakcja na spóźniony list. Odniosłam niejasne wrażenie, że gdzieś w mej pamięci kołacze się ważne wspomnienie, którego nie potrafię uchwycić. Coś, co dawno temu widziałam lub słyszałam, drgało na wpół zapomniane i nie chciało nawet na chwilę znieruchomieć, abym mogła je nazwać. Próbowałam sobie przypomnieć, czy nie przyszedł kiedyś jakiś inny list, wiele lat temu, który również wycisnął jej łzy z oczu — na próżno, nieuchwytny, gruboziarnisty obraz nie chciał się skrystalizować, uznałam go więc w końcu za wytwór mojej nadpobudliwej wyobraźni, przed którą rodzice dawno mnie ostrzegali — i napyta mi kłopotów, jeśli nie będę ostrożna. Miałam wtedy większe zmartwienia na głowie, na przykład: dokąd się wyprowadzę, kiedy minie sześć miesięcy, za które Jamie opłacił czynsz w formie podarunku na pożegnanie, przeprosin i rekompensaty za swój pożałowania godny postępek. Półroczny okres wypowiedzenia miał się skończyć w czerwcu. Przeglądałam gazety i strony agencji nieruchomości w poszukiwaniu jakiejś kawalerki, lecz za moją skromną pensję nie miałam szansy znaleźć niczego w pobliżu pracy. Jestem redaktorką w wydawnictwie Billing & Brown Book Publishers. To mały, rodzinny interes w Notting Hill założony pod koniec lat czterdziestych przez Herberta Billinga i Michaela Browna początkowo wyłącznie w celu publikowania ich własnych dramatów i poezji. W pierwszym okresie prosperowali całkiem nieźle, jednak z czasem, kiedy rynkiem zawładnęły większe wydawnictwa, a upodobanie czytelników do niszowych tytułów zanikło, nasza firma ograniczyła się do publikowania pozycji, które nazywamy z uprzejmości „specjalistycznymi”, oraz tych, które nieco mniej uprzejmie określamy mianem „próżnych”, czyli wydawanych na koszt autora. Pan Billing, Herbert, jest moim szefem, lecz także mentorem, orędownikiem i najbliższym przyjacielem. Nie mam ich wielu, w każdym razie żywych i oddychających. Nie mówię tego ze smutkiem, nie czuję się samotna, po prostu nie należę do osób, które kolekcjonują znajomych i kochają tłum. Umiem sobie radzić ze słowami, lecz nie mówionymi; nieraz rozmyślałam, jak to by było wspaniale, gdybym mogła wieść związki na papierze. Podejrzewam zresztą, że na swój sposób to właśnie robię, ponieważ mam setki przyjaciół innego rodzaju — ukrytych między okładkami, w fabułach rozwijających się cudownie strona po stronie, którzy zawsze z taką samą radością biorą mnie za rękę i prowadzą w świat grozy lub zachłannego zachwytu. Fascynujący, szczerzy towarzysze, na których zawsze można polegać. Wielu z nich chętnie służy dobrą radą, niestety żaden nie zajmie wolnej sypialni na kilka miesięcy. Bo choć nie miałam wielkiego doświadczenia w zrywaniu związków — Jamie był moim pierwszym prawdziwym chłopakiem, z którym wiązałam plany na przyszłość — domyślałam się, że w moim życiu nadszedł właśnie stosowny moment, by odwołać się do pomocy przyjaciół. Od razu pomyślałam o Sarah. W czasach szkolnych mieszkałyśmy po sąsiedzku, tak więc Sarah znajdowała u nas drugi dom, ilekroć czwórka jej młodszego rodzeństwa zaczynała wyprawiać dzikie harce i moja przyjaciółka potrzebowała schronienia. Schlebiało mi, że ktoś taki jak ona uważał dość tradycjonalistyczny, podmiejski dom moich rodziców za azyl, przyjaźniłyśmy się więc przez całe liceum aż do czasu, gdy przyłapano ją na paleniu papierosów w toalecie o jeden raz za dużo i Sarah zamieniła lekcje matematyki na szkołę piękności. Pracuje teraz jako wolny strzelec dla czasopism i wytwórni filmowych. Odniosła wspaniały sukces, który oznaczał niestety, że w godzinie mojej potrzeby zamieniała właśnie hollywoodzkich aktorów w zombie, a swoje mieszkanie z wolnymi pokojami wynajęła australijskiemu architektowi. Gorączkowałam się przez jakiś czas, wyobrażając sobie życie, które przyjdzie mi wieść bez dachu nad głową, dopóki w pięknym akcie rycerskości Herbert nie zaoferował mi sofy w swoim małym mieszkanku pod wydawnictwem. — Żartujesz, po tym, co dla mnie zrobiłaś? — odpowiedział, kiedy go zapytałam, czy jest tego pewien. — Podźwignęłaś mnie z upadku. Uratowałaś mi życie. Przesadzał. Nigdy nie uratowałam mu życia, ale wiedziałam, co ma na myśli. Pracowałam u nich od kilku lat i rozglądałam się właśnie za jakimś ambitniejszym stanowiskiem, kiedy pan Brown odszedł z tego świata. Herbert tak ciężko przeżył śmierć swego partnera, że nie mogłam go w tamtym momencie opuścić. Nie miał nikogo poza małym grubym psem przypominającym prosiaka i choć nigdy tego nie powiedział, jego głęboka rozpacz utwierdziła mnie w przekonaniu, że on i pan Brown byli dla siebie czymś więcej niż partnerami w interesach. Nie chciał jeść, przestał się myć, a któregoś ranka spił się na umór ginem, chociaż zasadniczo jest abstynentem. Czułam, że nie mam wyboru, zaczęłam mu gotować, skonfiskowałam gin, a kiedy wyniki firmy poleciały na łeb na szyję, on zaś nie wykazywał tym faktem najmniejszego zainteresowania, wzięłam sprawy w swoje ręce i zapukałam do kilku drzwi, aby znaleźć nam pracę. Postanowiłam drukować ulotki dla okolicznych firm. Herbert był mi tak wdzięczny, kiedy się o tym dowiedział, że całkiem przecenił moje motywacje. Nazwał mnie swoją protegowaną i znów zaczął snuć plany na przyszłość dla Billing & Brown — że we dwójkę odbudujemy firmę ku czci pana Browna. Oczy mu znów zabłysły, a ja odłożyłam na jakiś czas myśl o zmianie pracy. I tak osiem lat później nadal siedzę w Billing & Brown, ku wielkiej dezaprobacie Sarah. Trudno wytłumaczyć rzutkiej, inteligentnej osobie, która nie robi niczego, co nie dzieje się na jej warunkach, że niektórym z nas inne rzeczy sprawiają w życiu satysfakcję. Pracuję z ludźmi, których podziwiam, zarabiam wystarczająco, aby się utrzymać (choć może nie w trzypokojowym apartamencie w Notting Hill), spędzam dnie, bawiąc się słowami i pomagając ludziom wyrazić swoje myśli i spełnić marzenia o publikacji własnych książek. Poza tym moja praca wcale nie jest pozbawiona perspektyw. W zeszłym roku Herbert awansował mnie na wiceprezesa. Nieważne, że w firmie pracują na pełny etat tylko dwie osoby. Zorganizowaliśmy małą uroczystość. Susan, nasza młoda pracownica na pół etatu, upiekła biszkopt i przyszła do biura mimo wolnego dnia; we trójkę piliśmy wino bezalkoholowe w filiżankach do herbaty. W obliczu nadciągającej eksmisji z wdzięcznością przyjęłam sofę, którą zaoferował mi Herbert, to był naprawdę wzruszający gest, zwłaszcza biorąc pod uwagę rozmiary jego mieszkania. Poza tym nie miałam wyjścia, a on był bardzo zadowolony. — Wspaniale, Jess uwielbia gości. Będzie zachwycona. Tak więc w maju zaczęłam się przygotowywać do opuszczenia mieszkania, w którym żyliśmy z Jamiem, przewrócenia ostatniej, pustej karty naszej wspólnej historii i rozpoczęcia swojej własnej. Miałam pracę, zdrowie i mnóstwo książek, potrzebowałam tylko odwagi, aby stawić czoło szarym, samotnym dniom, które ciągnęły się przede mną w nieskończoność. Biorąc wszystko pod uwagę, uważam, że radziłam sobie całkiem nieźle. Tylko sporadycznie pozwalałam sobie wpadać w otchłań ckliwych wytworów własnej wyobraźni. Znajdowałam sobie wtedy cichy, ciemny kąt i oddawałam się fantazjom, wyobrażając sobie ze szczegółami, jak w nieokreślonej przyszłości idę ulicą, podnoszę wzrok na okno, gdzie uprawiam zioła, i widzę w szybie zarysy czyjejś sylwetki. Dostrzegać mglistą barierę oddzielającą przeszłość od teraźniejszości i znać dotkliwy, fizyczny ból spowodowany niemożnością obejrzenia się wstecz… Jako dziecko byłam niepoprawną marzycielką, czym przyprawiałam moją biedną mamę o nieustanną frustrację. Wpadała w rozpacz, kiedy wchodziłam w sam środek błotnistej kałuży albo trzeba mnie było wyciągać prawie spod kół pędzącego autobusu. W kółko powtarzała: „To niebezpieczne gubić się we własnej głowie” albo: „Jeśli człowiek nie patrzy, co się wokół niego dzieje, przydarzają mu się różne wypadki, Edie. Musisz bardziej uważać”. Łatwo jej było mówić, po ziemi nigdy nie stąpała rozsądniejsza i praktyczniejsza kobieta od mojej matki. Co innego dziewczynka, która odkąd sięgała pamięcią, żyła głównie we własnej głowie i dumała: „A gdyby tak…?”. Oczywiście z czasem wcale nie przestałam oddawać się marzeniom, nauczyłam się tylko lepiej to ukrywać przed światem. Ale mama miała rację, ponieważ właśnie dlatego, że tak bardzo pochłaniało mnie przewidywanie swej ponurej postjamiestowskiej przyszłości, byłam zupełnie nieprzygotowana na to, co miało nastąpić. Pod koniec maja zadzwonił do nas spirytysta, który pragnął opublikować swoje relacje ze spotkań z istotami pozaziemskimi na Romney Marsh. Kiedy zwraca się do nas obiecujący autor, robimy co w naszej mocy, aby go zadowolić. Z tego właśnie powodu kilka dni później jechałam starym peugeotem Herberta do hrabstwa Kent, aby porozmawiać, a kto wie, może i poflirtować z naszym nowym, potencjalnym klientem. Rzadko jeżdżę samochodem i nie znoszę zatłoczonych autostrad, tak więc wyruszyłam o bladym świcie, licząc, że zwiększy to moje szanse na wydostanie się z Londynu bez szwanku. Dotarłam na miejsce przed dziewiątą, spotkanie wypadło bardzo zadowalająco, poflirtowałam, podpisałam umowę i nim minęło południe, jechałam z powrotem do Londynu. Ruch na drodze się wzmógł, do czego samochód Herberta, niezdolny rozwinąć prędkości większej niż osiemdziesiąt kilometrów na godzinę bez poważnego ryzyka utraty kół, był całkowicie nieprzystosowany. Zjechałam na lewy pas, mimo to nie udało mi się uniknąć zniecierpliwionych klaksonów i potrząsania głową. Źle robi się człowiekowi na duszy, kiedy wszyscy dookoła uznają go za utrapienie, zwłaszcza jeśli nic nie może na to poradzić, zjechałam więc z autostrady w Ashford i ruszyłam w kierunku Londynu bocznymi drogami. Mam beznadziejną orientację w terenie, lecz w skrytce samochodowej znalazłam atlas, zatrzymywałam się więc co jakiś czas, aby sprawdzać drogę. Pół godziny później musiałam uznać, że zabłądziłam na dobre. Do tej pory nie wiem, jak to się stało, podejrzewam, że odpowiedzialność za to ponosiła przestarzała mapa, a także fakt, że zamiast zwracać uwagę na drogę, rozkoszowałam się widokiem łąk upstrzonych wielobarwnymi pierwiosnkami i kwiatów polnych ozdabiających przydrożne rowy. Wkrótce straciłam do reszty rozeznanie, gdzie się właściwie znajduję, i jadąc wąską drogą, nad którą pochylały się wielkie, rosochate drzewa, stwierdziłam, że nie mam pojęcia, czy kieruję się na północ, południe, wschód czy zachód. Nie przejęłam się tym zanadto. Uznałam, że jadąc cały czas prosto, prędzej czy później dotrę do jakiegoś skrzyżowania lub drogowskazu, a może napotkam przydrożny stragan, gdzie życzliwa dusza narysuje mi na mapie czerwony krzyżyk. Nie musiałam wracać tego dnia do biura, a drogi nie ciągną się przecież w nieskończoność. Wystarczy, że będę miała oczy szeroko otwarte. Wtedy go zobaczyłam. Z kępy napastliwego bluszczu sterczał jeden z tych starych, białych drogowskazów z nazwami miejscowości wyrytymi na drewnianych tabliczkach w kształcie strzałek. Napis na nim informował: „Milderhurst, 5 km”. Zatrzymałam samochód i jeszcze raz przeczytałam znak, czując, jak włosy jeżą mi się na karku. Odezwał się we mnie jakiś szósty zmysł i w tym samym momencie powróciło mgliste wspomnienie, które usiłowało się przebić z głębi mojej podświadomości od lutowego epizodu z zaginionym listem mamy. Wysiadłam z samochodu jak we śnie i ruszyłam w kierunku, który wskazywała tabliczka. Miałam uczucie, że patrzę na siebie z boku, prawie jakbym wiedziała, co tam znajdę. Może zresztą tak było. Niecały kilometr dalej, dokładnie w miejscu, gdzie ją sobie wyobrażałam, wyrastała z gąszczu jeżyn wysoka żelazna brama. Wielkie skrzydła przechylały się na różne strony i opierały o siebie nawzajem, jakby wspólnie dźwigały ciężkie brzemię. Na ścianie małej, kamiennej stróżówki wisiała zardzewiała tabliczka z napisem „Zamek Milderhurst”. Z sercem walącym w piersi przeszłam na drugą stronę drogi. Chwyciłam obiema rękami metalowe pręty, poczułam pod palcami zimne, chropowate żelazo i powoli oparłam o nie czoło. Podążyłam wzrokiem za krętym żwirowym podjazdem, który biegł pod górę, aż minął mostek i zniknął za lasem. Otoczenie było piękne, zielone i melancholijne, ale to nie od pięknego widoku zaparło mi dech w piersiach, tylko wskutek nagłej pewności, która uderzyła mnie jak obuchem, że już tu kiedyś byłam, że stałam przed tą bramą i zaglądałam między prętami do środka, obserwowałam ptaki latające niczym skrawki nocnego nieba nad zjeżonym lasem. Wokół mnie migoczące fragmenty układanki wpadały na swoje miejsca, miałam uczucie, jakbym wkroczyła w rzeczywistość utkaną ze snu, jakbym wróciła w czas i przestrzeń swojego dzieciństwa. Zacisnęłam palce na prętach i moje ciało rozpoznało ten gest. Już to kiedyś robiłam, pamiętała to skóra na moich dłoniach. Ja również pamiętałam: słoneczny dzień, ciepły wietrzyk figlujący z rąbkiem mojej najlepszej sukienki, wysoki cień mamy widziany kątem oka. Spojrzałam na nią, obserwowała zamek, daleki ciemny kształt na horyzoncie. Było mi gorąco, chciało mi się pić, pragnęłam wykąpać się w zmarszczonej wodzie stawu, który leżał za bramą, pływać z kaczkami i pardwami, gdzie ważki kłuły powietrze w trzcinie porastającej brzegi. — Mamusiu — powiedziałam wtedy, lecz ona milczała. — Mamusiu? Odwróciła głowę i w pierwszej chwili jej oblicza nie rozświetlił żaden błysk, który by świadczył o tym, że mnie poznaje. Jej rysy układały się w wyraz twarzy, którego nie rozumiałam, jakby była kimś obcym, a jej oczy skrywały nieznane mi tajemnice. Teraz znam słowa na opisanie tej dziwnej mieszaniny uczuć — żal, tęsknota, wzruszenie — wtedy jednak żadnego z tych pojęć nie rozumiałam, a niczego nie poprawiło, kiedy powiedziała: — Popełniłam błąd. Nie powinnam tu była przyjeżdżać. Już za późno. Zanim zdążyłam zapytać, o czym mówi, złapała mnie za rękę i pociągnęła tak mocno, że zabolało mnie ramię. Przeszłyśmy na drugą stronę drogi, gdzie stał zaparkowany nasz samochód. Poczułam delikatny aromat jej perfum spotęgowany przez upał i zmieszany z nieznajomymi zapachami wsi. Uruchomiła silnik i pojechałyśmy. Obserwowałam parę wróbli za oknem, kiedy usłyszałam ten sam niesamowity zdławiony odgłos, który wydarł jej się z gardła na widok listu od Juniper Blythe.\nKsiążki i ptaki Brama zamkowa była zamknięta i za wysoka, aby ją przesadzić górą, co nie znaczy, że dawałabym sobie wiele szans, nawet gdyby była niższa. Nigdy nie celowałam w sportach, w dodatku to nagle objawione wspomnienie tak mną wstrząsnęło, że moje nogi zamieniły się w bezużyteczną galaretę. Czułam się zagubiona i rozdygotana, tak że po krótkim czasie uznałam, że chwilowo nic tu po mnie, że najlepiej zrobię, jeśli wrócę do samochodu i zastanowię się spokojnie nad swoimi dalszymi krokami. Niewielki miałam wybór. Byłam zbyt rozkojarzona, żeby prowadzić, a już na pewno aby wybierać się w daleką podróż do Londynu, uruchomiłam więc silnik i w żółwim tempie ruszyłam w kierunku miasteczka. Na pierwszy rzut oka Milderhurst wyglądało jak wszystkie inne mieściny, jakie mijałam tego dnia: jedna droga biegnąca przez środek miasta, na jednym końcu zieleniec, obok niego kościół i gdzieś po drodze szkoła. Zaparkowałam przed budynkiem, który uznałam za ratusz, i prawie widziałam przed oczami rządki wymęczonych dzieci, ewakuowanych z Londynu, brudnych i zaniedbanych po długiej podróży pociągiem, a wśród nich niewyraźną sylwetkę mojej mamy — na długo przedtem, nim została moją mamą — drepczącą bezradnie ku nieznanemu światu. Kręciłam się po głównej ulicy, próbując bezskutecznie poskromić rozbiegane myśli. Mama przyjechała po wojnie do Milderhurst, nie miałam co do tego wątpliwości, i wzięła mnie z sobą. Stałyśmy przed bramą zamku, była bardzo poruszona. Pamiętałam to. Jednak chociaż znalazłam odpowiedź na to jedno pytanie, w jego miejsce wyrosły dziesiątki innych i tłukły mi się po głowie niczym zdezorientowane ćmy szukające światła. Po co tu przyjechałyśmy i dlaczego płakała? Co miała na myśli, mówiąc, że popełniła błąd? Na co było za późno? I czemu skłamała, kiedy trzy miesiące temu zapewniała mnie, że list od Juniper Blythe nie miał dla niej znaczenia? Wszystkie te pytania kłębiły mi się w głowie, aż w końcu uprzytomniłam sobie, że stoję przed otwartymi drzwiami księgarni. Myślę, że w chwilach głębokiego poruszenia człowiek w naturalny sposób szuka znajomego otoczenia, a wysokie półki zastawione równymi rzędami książek zawsze podnosiły mnie na duchu. Zapach farby drukarskiej i opraw introligatorskich, drobinki kurzu w rozrzedzonym snopie słońca, dotyk ciepłego, kojącego powietrza, wszystko to sprawiało, że znów mogłam oddychać. Czułam, że moje tętno spowalnia do normalnego rytmu, a myśli przestają się trzepotać jak oszalałe. W przyjemnym półmroku zaczęłam wyławiać nazwiska ulubionych autorów i znane tytuły niczym nauczyciel sprawdzający listę obecności. Brontë — obecna, Dickens — w przyzwoitym wyborze, Sheley — w bardzo ładnym wydaniu. Nie musiałam ich zdejmować z półek, wystarczyło wiedzieć, że są, pogładzić je palcami po grzbietach. Chodziłam, odnotowywałam w pamięci, od czasu do czasu odłożyłam jakąś książkę na właściwe miejsce, aż zatrzymałam się we wnęce w głębi sklepu, gdzie na stoliku wyłożono ekspozycję podpisaną „Literatura lokalna”. Ciasno stłoczone stały tu historie, albumy i książki miejscowych autorów: Zagadki i morderstwa, Przygody przemytników z Hawkhurst, Historia chmielarstwa. Na środku, oparty o drewnianą podstawkę, rzucił mi się w oczy znajomy tytuł: Prawdziwa historia Człowieka z Błota. — Och! Wzięłam książkę do ręki i czule objęłam dłońmi. — Lubi ją pani? Sprzedawczyni wyrosła obok mnie jak spod ziemi, składała w rękach ściereczkę do kurzu. — O tak — odparłam nabożnym tonem. — Oczywiście. Kto jej nie lubi? Po raz pierwszy trafiłam na tę książkę, kiedy miałam dziesięć lat i nie chodziłam do szkoły z powodu jednej z tych dziecięcych chorób, które izolują człowieka od świata na kilka tygodni. Musiałam stać się okropnie marudna i nieznośna, bo współczujący uśmiech mamy zaczął zastygać w stoickim grymasie. Któregoś dnia wymknąwszy się z domu na krótką chwilę wytchnienia, wróciła przepełniona nowym optymizmem i wcisnęła mi w ręce zniszczoną książkę z biblioteki. — Może to ci poprawi humor — powiedziała z nadzieją. To opowieść dla troszkę starszych czytelników, ale przecież jesteś mądrą dziewczynką i jak się postarasz, to sobie z nią poradzisz. Co prawda zwykle czytasz trochę cieńsze książeczki, ale spróbuj wytrwać do końca. Prawdopodobnie rozkasłałam się w odpowiedzi żałośnie, nieświadoma, że mam właśnie przekroczyć próg, za którym nie będzie już odwrotu, i że trzymam w dłoniach niepozorny przedmiot o niewyobrażalnej mocy. Każdy czytelnik z prawdziwego zdarzenia trafia w życiu na taką książkę, na taki moment, i kiedy mama wręczyła mi zniszczony biblioteczny egzemplarz, to była właśnie moja chwila. Bo chociaż wtedy jeszcze tego nie wiedziałam, wystarczy zagłębić się w świat Człowieka z Błota, aby rzeczywistość raz na zawsze przegrała walkę z fikcją literacką. Od tamtej pory nosiłam w sercu głęboką wdzięczność dla pani Perry za to, że, wyciągając nad kontuarem dłoń, namawiając mą udręczoną matkę, aby wzięła dla mnie tę książkę, albo pomyliła mnie z jakimś starszym dzieckiem, albo zajrzała w głąb mojej duszy i ujrzała tam lukę, która domagała się wypełnienia. Zawsze wierzyłam w to drugie, w końcu to właśnie uświęcony przysięgą cel bibliotekarza — kojarzyć księgi z ich wiernym czytelnikiem. Odwróciłam żółtą okładkę i od pierwszego rozdziału, opisującego przebudzenie Człowieka z Błota w głębokiej, mulistej fosie, ów okropny moment, kiedy drga jego serce, wsiąkłam w nią bez reszty. Z dreszczem emocji, z wypiekami na twarzy, palcami drżącymi ze zniecierpliwienia przewracałam stronę za stroną za rogi przetarte przez niezliczonych czytelników, którzy odbywali tę podróż przede mną. Odwiedzałam wspaniałe i przerażające miejsca, nie opuszczając usłanej chusteczkami do nosa kanapy w salonie podmiejskiego domu moich rodziców. Człowiek z Błota dał mi zajęcie na długie dni, mama znów się zaczęła uśmiechać, a moja przyszłość została przesądzona. Znów popatrzyłam na tabliczkę z odręcznym napisem „Literatura lokalna” i odwróciłam się do rozpromienionej ekspedientki. — Raymond Blythe pochodzi z tych okolic? — O tak. — Założyła cienkie kosmyki włosów za uszy. — Mieszkał i tworzył w zamku Milderhurst, i tam umarł. To wielka, wspaniała rezydencja położona kilka kilometrów za miastem. — Jej głos zabrzmiał dziwnie głucho. — W każdym razie zamek kiedyś był wspaniały. Raymond Blythe. Zamek Milderhurst. Serce zabiło mi szybciej. — Nie miał przypadkiem córki? — Nawet trzy. — Czy jedna z nich miała na imię Juniper? — Tak, najmłodsza. Przypomniało mi się, co mama opowiadała o siedemnastoletniej dziewczynie, której obecność naelektryzowała powietrze w sali ratusza miejskiego. To ona wybawiła ją z grupy ewakuantów i w 1941 roku wysłała do niej list, a kiedy mama dostała go pięćdziesiąt lat później, wybuchła płaczem. Poczułam nagłą potrzebę jakiegoś solidnego oparcia. — Wszystkie trzy nadal tam mieszkają — ciągnęła sprzedawczyni. — Moja mama zawsze powtarzała, że coś musi być w tej wodzie, bo do tej pory są zdrowe i krzepkie, rzecz jasna poza Juniper. — A co się z nią stało? — Demencja. Myślę, że to rodzinne. Smutna historia, podobno była kiedyś piękna i mądra. Obiecująca pisarka. Ale w czasie wojny rzucił ją narzeczony, nigdy już nie wróciła do siebie. Straciła dla niego głowę, ciągle na niego czekała, ale na próżno. Chciałam zapytać, dokąd wyjechał, ale kobieta złapała wiatr w żagle i widać było, że nic już jej nie zatrzyma. — Dobrze, że miała siostry, które się nią zaopiekowały. Te dwie należą do wymierającego gatunku, brały kiedyś udział w każdej akcji dobroczynnej, gdyby nie one, dziewczyna dawno wylądowałaby w zakładzie dla obłąkanych. — Obejrzała się za siebie, żeby się upewnić, czy jesteśmy same, po czym nachyliła się do mnie. — Pamiętam, że kiedy byłam dzieckiem, Juniper snuła się po mieście i okolicy. Nic złego nikomu nie robiła, tylko włóczyła się tak bez celu. Dzieci się jej bały, ale dzieciaki lubią się bać, prawda? Skinęłam energicznie głową, a ona mówiła dalej: — Na ogół była nieszkodliwa, nigdy nie przysparzała kłopotów, a w końcu każde miasteczko z prawdziwego zdarzenia musi mieć swojego dziwaka. — Na jej ustach zadrgał niepewny uśmiech. — Kogoś, kto dotrzymuje towarzystwa duchom. — Może pani przeczytać o tym wszystkim tutaj. To mówiąc, pokazała mi książkę pod tytułem Milderhurst Raymonda Blythe’a. — Wezmę ją — powiedziałam i dałam sprzedawczyni dziesięciofuntowy banknot. — I poproszę też jeden egzemplarz Człowieka z Błota. Wyszłam już prawie ze sklepu, ściskając w dłoniach paczkę owiniętą brązowym papierem, kiedy ekspedientka zawołała za mną: — Jeśli to panią naprawdę interesuje, powinna go pani zwiedzić! — Zamek? — spytałam, zaglądając z powrotem w półmrok księgarni. — Proszę porozmawiać z panią Bird, wynajmuje pokoje przy Tenterden Road. Kamienny dom z gęstym, kwitnącym ogrodem stał kilka kilometrów dalej, przy drodze, którą przyjechałam. W głębi można się było domyślić innych zabudowań gospodarczych. Z dachu pokrytego dachówkami wyzierały dwie niewielkie lukarny, wokół wysokiego, ceglanego komina krążyła pierzasta chmura białych gołębi. Okna otwarto na oścież, aby wpuścić do środka ciepłe powietrze, szybki w kształcie rombów w ołowianych ramkach mrugały oślepione popołudniowym słońcem. Zaparkowałam samochód pod ogromnym jesionem, którego rozłożyste konary opatulały cieniem front domu, i ruszyłam przez osłoneczniony gąszcz odurzająco pachnącego jaśminu, ostróżki ogrodowej i dzwonków wkradających się na ceglaną ścieżkę. Nieopodal dreptała para tłustych gęsi, nawet się nie zatrzymały na moje wtargnięcie, kiedy wchodziłam z roziskrzonego słońca do słabo oświetlonego pomieszczenia. Na ścianie przy drzwiach wisiały czarno-białe zdjęcia zamku i jego okolicy zrobione, jak informowały podpisy, podczas pleneru „Życie poza miastem” w 1910 roku. Po drugiej stronie holu za kontuarem ze złoconą tabliczką „Recepcja” czekała na mnie pulchna kobieta w lnianej, szafirowej garsonce. — Pani musi być moim młodym gościem z Londynu. — Zamrugała przez okrągłe okulary w szylkretowych oprawkach, po czym uśmiechnęła się, widząc moje zdziwienie. — Alice zadzwoniła do mnie z księgarni i uprzedziła, że mogę się pani spodziewać. Nie traciła pani czasu, Bird uważał, że będzie pani co najmniej za godzinę. Spojrzałam na żółtego kanarka w okazałej klatce wiszącej za jej plecami. — Chciał już jeść obiad, ale powiedziałam, że zjawi się pani, jak tylko zamknę drzwi i wystawię tabliczkę. — Wybuchła chrapliwym, papierosowym śmiechem. W pierwszej chwili oceniłam, że musi zbliżać się do sześćdziesiątki, ale roześmiała się jak znacznie młodsza, znacznie bardziej energiczna kobieta, niż to sugerowało pierwsze wrażenie. — Alice mówiła, że interesuje panią zamek. — Tak. Miałam nadzieję, że uda mi się go zwiedzić i pani znajoma przysłała mnie tutaj. Czy mam się gdzieś zapisać? — Ależ nie, nie bawimy się w takie formalności. Sama oprowadzam wycieczki. — Jej biust w lnianym żakiecie aż spuchł z dumy, lecz po chwili znowu uszło z niego powietrze. — To znaczy kiedyś to robiłam. — Kiedyś? — O tak, miłe zajęcie. Kiedyś panny Blythe osobiście oprowadzały wycieczki, zaczęły w latach pięćdziesiątych, żeby zdobyć pieniądze na utrzymanie zamku i uchronić się przed Narodowym Funduszem na rzecz Renowacji Zabytków. Panna Percy nie wpuściłaby ich do Milderhurst za żadne skarby. Kilka lat temu powierzyła mi obsługę turystów, bo to zadanie już ją przerosło. Wszyscy mamy swoje granice, prawda? Byłam zachwycona, że mogę ją zastąpić. Zdarzało się, że oprowadzałam pięć wycieczek tygodniowo, ale teraz to już mało kto dzwoni. Wygląda na to, że ludzie zapomnieli o tych starych kątach. Spojrzała na mnie pytająco, jakby oczekiwała, że wyjaśnię jej te kaprysy ludzkiej natury. — Bardzo bym chciała obejrzeć zamek od środka — oznajmiłam z nadzieją, a może nawet trochę desperacko. Pani Bird zamrugała na mnie. — Och wierzę, kochaniutka. A ja bym go pani pokazała, ale niestety nie oprowadzamy już wycieczek. Poczułam się tak przytłaczająco rozczarowana, że przez chwilę odebrało mi mowę. — Och — jęknęłam. — Ojej! — Szkoda, oczywiście, ale panna Percy była bardzo stanowcza. Powiedziała, że nie ma dłużej ochoty otwierać swojego domu po to, żeby nieokrzesani prostacy mieli gdzie wyrzucać śmieci. Zamierzałam okazać grzeczną rezygnację, lecz kiedy perspektywa obejrzenia zamku się rozwiała, poczułam nagle, że nie ma na świecie rzeczy, której pragnęłabym goręcej. — Widzi pani, ja tak bardzo podziwiam Raymonda Blythe’a — usłyszałam własny głos. — Myślę, że nigdy nie zostałabym redaktorką w wydawnictwie, gdybym w dzieciństwie nie przeczytała Człowieka z Błota. Może gdyby… szepnęła pani słówko w mojej sprawie, powiedziała właścicielkom, że nie należę do osób, które śmiecą w cudzych domach… — No nie wiem… — Zmarszczyła z namysłem czoło. — W zamku rzeczywiście jest na co popatrzeć, a mało jest osób, które są tak dumne z tego, co posiadają, jak panna Percy… W wydawnictwie, powiada pani? Był to niezamierzony przebłysk geniuszu. Pani Bird należała do pokolenia, dla którego słowo pisane owiane było blaskiem i potęgą prasy. Nieważne, że moje biurko stało w ciasnym boksie zarzuconym papierami, a bilans firmy działał jak zimny prysznic. Uchwyciłam się tej szansy niczym tonący brzytwy. — W Billing & Brown Book Publishers w Notting Hill. Przypomniały mi się wizytówki, które Herbert dla mnie wydrukował i sprezentował mi podczas małej uroczystości z okazji mojego awansu. Nigdy nie przyszło mi do głowy, żeby je nosić przy sobie w celach służbowych, ale okazały się bardzo przydatne jako zakładki do książek, tak więc wyłowiłam teraz jedną z Dziwnych losów Jane Eyre, którą zabrałam z sobą na wypadek, gdyby niespodziewanie przyszło mi czekać w kolejce, i pokazałam pani Bird niczym szczęśliwy los na loterii. — Wiceprezes — przeczytała kobieta, spoglądając na mnie znad okularów. — No proszę. Chyba mi się nie przywidział ten nowy ton szacunku w jej głosie. Przejechała kciukiem po wizytówce, zacisnęła usta, po czym skinęła głową. — Dobrze. Proszę mi dać sekundkę, zadzwonię do drogich staruszek. Zobaczę, czy uda mi się je przekonać, żeby pozwoliły pani obejrzeć zamek. Podczas gdy pani Bird rozmawiała półgłosem przez staromodny telefon, usiadłam w fotelu z perkalowym obiciem i rozwinęłam brązową paczuszkę z nowo zakupionymi książkami. Wyjęłam błyszczący egzemplarz Człowieka z Błota i zaczęłam go obracać w dłoniach. Prawdą było to, co powiedziałam właścicielce pensjonatu, w ten czy inny sposób moja przygoda z powieścią Raymonda Blythe’a naprawdę zaważyła na całym moim życiu. Wystarczyło, że wzięłam ją do ręki, aby powróciła do mnie wszechogarniająca świadomość własnego miejsca na świecie. Okładka była identyczna jak w książce, którą moja mama wypożyczyła w bibliotece West Barnes prawie dwadzieścia lat temu. Uśmiechnęłam się pod nosem, obiecując sobie, że po powrocie do domu natychmiast kupię dużą szarą kopertę i wyślę szacownej instytucji ten nowiutki egzemplarz. Nareszcie mój dwudziestoletni dług zostanie spłacony. Kiedy bowiem wyzdrowiałam i nadszedł czas, aby oddać Człowieka z Błota do biblioteki, książka w tajemniczy sposób zniknęła. Ani gorączkowe poszukiwania mamy, ani moje żarliwe zapewnienia, że nie mam z tym nic wspólnego, ani nawet przekopanie sterty dawno zapomnianych rzeczy pod moim łóżkiem nie przyniosły rezultatów. Kiedy wszystkie możliwości zawiodły, zostałam doprowadzona przed oblicze panny Perry i zmuszona do pokajania się. Biedna mama omal nie umarła ze wstydu pod piorunującym spojrzeniem bibliotekarki, mnie jednak zanadto upajała radość z posiadania ukochanej powieści, abym czuła wyrzuty sumienia. Była to moja pierwsza i ostatnia kradzież w życiu, lecz nie potrafiłam się jej oprzeć, po prostu ja i ta książka byłyśmy sobie przeznaczone. Drgnęłam, kiedy słuchawka telefonu opadła na widełki z plastikowym stuknięciem. Ściągnięte rysy pani Bird powiedziały mi natychmiast, że ma złe wiadomości. Wstałam i pokuśtykałam do kontuaru, bo prawa stopa mi zdrętwiała i czułam w niej okropne kłujące szpilki. — Obawiam się, że jedna z sióstr źle się dzisiaj czuje — oznajmiła pani Bird. — Naprawdę? — Najmłodsza. Miała atak, właśnie jedzie do niej lekarz. Z trudem usiłowałam ukryć rozczarowanie. Niestosownie było okazywać niezadowolenie, kiedy starsza kobieta się rozchorowała. — Tak mi przykro. Mam nadzieję, że to nic poważnego. Pani Bird zbyła mój niepokój machnięciem ręki niczym nieszkodliwą, lecz uprzykrzoną muchę. — Jestem pewna, że nic jej nie będzie. To nie pierwszy raz. Te ataki przytrafiają jej się od dzieciństwa. — Ataki? — Zaniki pamięci. Nazywają je utraconym czasem. Okresy, których nie pamięta, zwykle kiedy wpada w nadmierne podniecenie. To ma jakiś związek z arytmią, nigdy nie mogę zapamiętać, czy chodzi o zbyt wolne, czy za szybkie tętno. W każdym razie urywa jej się film i nie pamięta potem, co robiła. — Zacisnęła usta, tłumiąc jakieś uczucie, którego najwyraźniej postanowiła nie ujawniać. — Starsze siostry będą dzisiaj zbyt zajęte przy doglądaniu Juniper, nie chcą w zamku zamieszania, ale bardzo niechętnie odmówiły. Zamek aż się prosi o gości, tak powiedziały. Dziwne staruszki, szczerze mówiąc jestem zaskoczona, do tej pory raczej nie lubiły zwiedzających. Pewnie doskwiera im samotność, tłuką się we trzy po pustym zamczysku. Zaproponowały, żeby przyjechać jutro około południa. Serce zatrzepotało mi w piersi. Nie zamierzałam zatrzymywać się tu na noc, lecz myśl, że mogłabym wyjechać, nie obejrzawszy zamku, natchnęła mnie głębokim przygnębieniem. — Mamy wolny pokój, jeśli pani sobie życzy — zaproponowała pani Bird. — Z kolacją wliczoną w cenę. W weekend czekała na mnie praca, którą musiałam nadrobić, Herbert potrzebował samochodu nazajutrz po południu, a ja nie należę do osób, które pod wpływem kaprysu decydują się nocować w obcym miejscu. — Dobrze — odrzekłam. — Zostanę do jutra.\nMilderhurst Raymonda Blythe’a Podczas gdy pani Bird zajęła się formalnościami i zaczęła spisywać dane z mojej wizytówki, wymówiłam się nieartykułowanym mruknięciem i wymknęłam z recepcji w kierunku podwórza. Obejście ogradzały mury zabudowań gospodarskich: obory, gołębnika i trzeciego budynku ze stożkowym dachem; później dowiedziałam się, że jest to suszarnia chmielu. W środku był położony zamyślony, okrągły staw, po osłonecznionej powierzchni z królewskim dostojeństwem sunęła para tłustych gęsi, a wokół nich koliste zmarszczki rozbiegały się w kierunku wyłożonego kamiennymi płytami brzegu. Za oczkiem wodnym paw lustrował skraj przystrzyżonego trawnika, który oddzielał zadbane podwórze od dzikiej łąki gęsto porośniętej polnymi kwiatami i opadającej w kierunku dalekiego parku. Widok ogrodu skąpanego w słonecznym blasku ukazał mi się otoczony ciemną ramą futryny drzwi, w których stałam, i wyglądał jak migawkowe zdjęcie dawno minionego wiosennego dnia, który jakimś cudem powrócił do mnie z dalekiej przeszłości. — Piękny, prawda? — odezwała się nagle pani Bird za moimi plecami. Nawet nie zauważyłam, kiedy podeszła. — Słyszała pani o Oliverze Sykesie? Pokręciłam głową, a ona skinęła zadowolona, że może mnie oświecić. — Był architektem, swego czasu nawet dosyć znanym. Okropnie ekscentrycznym. Wybudował sobie wspaniały dom w Sussex, nazwał go Gospodarstwem Pembroke, ale na początku dwudziestego wieku pracował w zamku, niedługo po tym, jak Raymond Blythe pierwszy raz się ożenił i przywiózł tu żonę z Londynu. To była jedna z ostatnich prac Sykesa, zanim wyruszył w świat i słuch po nim zaginął. Nadzorował budowę stawu, takiego jak nasz , tylko nieco większego, wykonał olbrzymią robotę przy fosie wokół zamku; zamienił ją w kąpieliskowy pierścień dla pani Blythe. Podobno była świetną pływaczką, bardzo wysportowaną. Wsypywali tam… — przykleiła palec do policzka i zmarszczyła czoło — jakieś chemikalia, ojej, jak to się nazywało? — Zabrała palec i podniosła głos. — Bird? — Siarczan miedzi — doszedł nas bezcielesny męski głos. Znów zerknęłam na kanarka prowadzącego w klatce wykopaliska w poszukiwaniu ziarna, a potem na ściany zawieszone zdjęciami. — A tak, rzeczywiście — ciągnęła niestropiona pani Bird — siarczan miedzi, żeby woda była lazurowa. — Westchnęła. — To było tak dawno temu. Niestety, fosę Sykesa dawno temu zasypano, a piękny okrągły staw należy już tylko do gęsi, zamulony i pełen ptasich odchodów. — Wręczyła mi ciężki mosiężny klucz i zamknąwszy na nim moje palce, poklepała mnie po dłoni. — Jutro pójdziemy do zamku. Zapowiadają ładną pogodę, a z drugiego mostu roztacza się piękny widok. Możemy się umówić tu o dziesiątej? — Jesteś jutro umówiona z pastorem, moja droga — znów rozległ się ten sam drewniany głos, lecz tym razem udało mi się zlokalizować jego źródło: małe, ledwo widoczne drzwi w ścianie za kontuarem. Pani Bird ściągnęła usta i rozważała tę tajemniczą poprawkę. W końcu powoli pokiwała głową. — Bird ma rację. Och, jaka szkoda. Rozpogodziła się. — Nieważne, wszystko pani wyjaśnię, zakończę sprawy w mieście najszybciej, jak się da, i spotkamy się w zamku. Będziemy miały tylko godzinę, nie chcę się zbyt długo narzucać, panny Blythe są naprawdę wiekowe. — Godzina wystarczy z powodzeniem. Przed lunchem będę w drodze do Londynu. Pokoik był malutki, na środku rozparło się zachłannie łóżko z baldachimem, pod oknem z szybkami w ołowianych ramkach przycupnęło skulone biurko i właściwie na tym się kończyło całe wyposażenie. Za to widok roztaczał się z niego wspaniały, na tę samą łąkę, którą widziałam przez drzwi na dole, lecz z drugiego piętra lepiej było widać wzgórze wznoszące się ku zamkowi, a nad lasem dostrzegłam szczyt wieży wskazującej na niebo. Na biurku leżał starannie złożony koc piknikowy w szkocką kratę, a obok powitalny koszyk z owocami. Dzień był pogodny, okolica zachwycająca, wcisnęłam więc koc pod pachę, wzięłam do ręki banana i ruszyłam na dół ze swoją nowo nabytą książką pod tytułem Milderhurst Raymonda Blythe’a. Na podwórzu powietrze słodził zapach jaśminu, którego białe kaskady spływały po drewnianej altance na skraju trawnika. W stawie tuż pod powierzchnią wody pływały olbrzymie karasie i kołysząc pulchnymi ciałami w przód i w tył, umizgiwały się do popołudniowego słońca. Bardziej jednak niż urokliwy ogród przyciągało mnie dalekie pasmo drzew, ruszyłam więc w tamtym kierunku, brodząc przez wysoką trawę przyprószoną samosiejkami jaskrów. Chociaż lato jeszcze się nie zaczęło, dzień był wyjątkowo ciepły, powietrze suche, tak więc zanim dotarłam do pierwszych drzew, moje czoło zrosiły krople potu. Rozłożyłam koc w półcieniu nakrapianym promieniami słońca i zrzuciłam pantofle. Gdzieś w pobliżu nad kamieniami trajkotał płytki strumień, na leciutkim wietrze żeglowały motyle. Koc pachniał uspokajająco płatkami mydlanymi i zgniecionymi liśćmi, a kiedy usiadłam, otoczyła mnie ze wszystkich stron ściana wysokiej trawy, tak że czułam się odizolowana od całej reszty świata. Oparłam sobie Milderhurst Raymonda Blythe’a o podkulone kolana i pogładziłam książkę dłonią. Ilustracja na okładce pokazywała rozsypane czarno-białe zdjęcia, jakby wypadły komuś z ręki: śliczne dzieci w staromodnych sukieneczkach, dawne pikniki nad migoczącym stawem, rządek pływaków szykujących się do skoku nad fosą, poważne miny ludzi, dla których obrazy uwięzione na papierze fotograficznym graniczyły z magią. Otworzyłam książkę na pierwszej stronie i zaczęłam czytać. ROZDZIAŁ 1 Człowiek Kentu Niektórzy twierdzili, że Człowiek z Błota nigdy się nie urodził,że istniał od zawsze, tak jak wiatr, drzewa i ziemia.Mylili się, wszystkie żywe stworzenia kiedyś się rodzą,wszystkie mają dom i Człowiek z Błotanie różnił się od innych. Są pisarze, którym świat fikcji daje okazję do wspinania się na niewidzialne szczyty i tworzenia fantastycznych światów, lecz dla Raymonda Blythe’a, podobnie jak dla nielicznych innych powieściopisarzy tego okresu, szczerą i najpłodniejszą inspiracją, zarówno w życiu prywatnym, jak i w pracy, był dom. Jego listy i artykuły napisane w ciągu siedemdziesięciu pięciu lat życia łączy jeden wątek: Raymond Blythe był wielkim domatorem, odnajdującym wytchnienie, azyl, a na koniec również religijne natchnienie w spłachetku ziemi, który od stuleci należał do jego przodków. Rzadko się zdarza, by dom rodzinny stał się dla pisarza tak oczywistym materiałem literackim, jak w powieści gotyckiej dla młodzieży zatytułowanej Prawdziwa historia Człowieka z Błota. Jednak długo przed powstaniem tego wiekopomnego dzieła zamek, stojący na żyznym wzgórzu zielonych terenów hrabstwa Kent, pośród pól uprawnych, mrocznych, rozszeptanych lasów i ogrodów, na które po dziś dzień spogląda z wysoka, przygotowywał się, aby uczynić Raymonda Blythe’a legendą literatury. Przyszedł na świat w komnacie na drugim piętrze zamku Milderhurst w najgorętszy dzień lata 1866 roku. Jako pierworodny syn Roberta i Atheny Blythe’ów otrzymał imię po dziadku ze strony ojca, człowieku, który zdobył fortunę na złotonośnych terenach Kanady. Był najstarszym z czterech braci, najmłodszy Timothy zginął tragicznie podczas burzy w 1876. Athena Blythe, która również zasłynęła jako poetka, przeżyła głębokie załamanie po śmierci syna i wkrótce po pogrzebie pogrążyła się w depresji, z której się już nie otrząsnęła. Odebrała sobie życie, skacząc z wieży zamkowej. Pozostawiła męża, poezję oraz trzech małych synków. Na sąsiedniej stronie zamieszczono fotografię pięknej kobiety z misternie ufryzowanymi ciemnymi włosami, wyglądającej przez otwarte okno na główki czterech małych chłopców ustawionych według wzrostu. Obraz był nieostry, jak wszystkie stare, amatorskie fotografie, a pod spodem widniała data 1875. Najmniejszy chłopiec Timothy musiał się poruszyć, kiedy robiono zdjęcie, bo jego uśmiechnięta twarzyczka wyszła trochę rozmazana. Biedny maluch, nie miał pojęcia, że zostało mu ledwie parę miesięcy życia. Przebiegłam wzrokiem kilka następnych akapitów — powściągliwy, wiktoriański ojciec, szkoła w Eton, stypendium w Oksfordzie — do miejsca, gdy Raymond Blythe osiągnął dojrzałość. Po skończeniu studiów na uniwersytecie w Oksfordzie w 1887 Raymond zamieszkał w Londynie, gdzie rozpoczął karierę literacką jako współpracownik magazynu „Punch”. W ciągu następnych dziesięciu lat opublikował dwanaście dramatów, dwie powieści i zbiór wierszy dla dzieci, chociaż jego listy zdają się świadczyć, że mimo zawodowego sukcesu czuł się w Londynie nieszczęśliwy i tęsknił za bogatą, żyzną krainą dzieciństwa. Można się domyślać, że miejskie życie stało się dla Raymonda nieco bardziej znośne dzięki małżeństwu w 1895 roku z panną Muriel Palmerston, powszechnie uznawaną za najpiękniejszą młodą niewiastę, która wkroczyła tamtego roku na salony. Jego listy rzeczywiście potwierdzają radykalną poprawę nastroju w tym okresie. Według świadków Raymond Blythe i panna Palmerston, przedstawieni sobie przez ich wspólnych znajomych, stanowili niezwykle dobraną parę. Łączyła ich pasja do rozrywek na świeżym powietrzu, gier słownych oraz fotografii, a romans dwojga młodych, atrakcyjnych arystokratów wielokrotnie trafiał na strony towarzyskie ówczesnej prasy. Po śmierci ojca w 1898 roku Raymond odziedziczył zamek Milderhurst i przyjechał z Muriel, aby tu zamieszkać. Liczne relacje z tego okresu sugerują, że państwo Blythe od dawna pragnęli mieć dzieci i przed przyjazdem do Milderhurst Raymond w listach otwarcie wyrażał zaniepokojenie tym, że nie został jeszcze ojcem. Radość ta omijała naszą parę jeszcze przez kilka lat, w 1905 roku Muriel zwierzyła się w liście do matki z dręczącego strachu, że ona i Raymond nie zostaną pobłogosławieni potomstwem. Z ogromną radością, a zapewne i niejaką ulgą, cztery miesiące później Muriel znów napisała do matki i powiadomiła ją, że „nosi w łonie dziecko”. Jak się okazało, była to dwójka dzieci; po okresie trudnej ciąży, która na jakiś czas przykuła ją do łóżka, w styczniu 1906 roku pani Blythe powiła pomyślnie bliźniacze córeczki. Listy Raymonda do braci świadczą, że był to najszczęśliwszy okres w jego życiu, a rodzinny album wręcz pęka w szwach od fotograficznych dowodów jego ojcowskiej dumy. Następne dwie strony przedstawiały serię zdjęć dwóch małych dziewczynek. Chociaż były oczywiście do siebie bardzo podobne, jedna z nich, nieco niższa i drobniejsza od drugiej, zdawała się nieco rzadziej uśmiechać i miała mniej pewności siebie niż jej siostra. Na ostatniej fotografii na wyściełanym krześle siedział mężczyzna o falistych włosach i poczciwej twarzy, a na każdym kolanie trzymał opatulone w koronki niemowlę. Coś w jego postaci — może blask w oczach, a może łagodny nacisk dłoni na ramionkach bliźniaczek — dawało wymowny wyraz głębokiego uczucia, jakim darzył córeczki, a mnie przyszło do głowy, że niezwykle trudno jest znaleźć na zdjęciach z tego okresu ojca uzewnętrzniającego uwielbienie dla swoich małych dzieci w tak prosty, rodzicielski sposób. Zrobiło mi się ciepło na sercu, poczułam jeszcze głębszą sympatię dla Raymonda Blythe’a niż dotąd. Czytałam dalej. Sprawy nie potoczyły się jednak dla rodziny Blythe’ów tak radośnie. Zimą 1910 roku Muriel zginęła w pożarze, kiedy rozżarzony węgielek wyskoczył z kominka prosto na jej kolana. Jej suknia błyskawicznie zajęła się ogniem i kobieta stanęła w płomieniach, zanim ktokolwiek zdążył jej przyjść z pomocą. Pożar rozprzestrzenił się na całą wschodnią wieżę i bogatą bibliotekę zamku. Pani Blythe doznała rozległych poparzeń i choć natychmiast owinięto ją w mokre bandaże, a do opieki sprowadzono najlepszych lekarzy, miesiąc później zmarła. Po śmierci żony Raymond Blythe pogrążył się w głębokiej żałobie i przez kilka lat nie opublikował żadnej pracy. Niektóre źródła twierdzą, że cierpiał na obezwładniający kryzys twórczy, inne utrzymują, że zapieczętował swój gabinet i nie chciał nawet słyszeć o pisaniu, dopóki nie otworzył go wreszcie w okresie wzmożonej aktywności w 1917 roku, aby rozpocząć pracę nad swoją słynną powieścią: Prawdziwa historia Człowieka z Błota. Chociaż książka ta cieszy się wielkim powodzeniem wśród młodych czytelników, wielu krytyków dopatruje się w niej alegorii pierwszej wojny światowej, podczas której setki tysięcy ludzi poległo na błotnistych polach Francji. Wielu badaczy wskazuje na podobieństwa pomiędzy Człowiekiem z Błota a żołnierzami, którzy po traumatycznych przeżyciach podczas wielkiej rzezi próbowali powrócić do domów i odzyskać rodziny. Raymond Blythe został ranny we Flandrii w 1916 roku i zwolniony ze służby z przyczyn zdrowotnych. Powrócił do Milderhurst, gdzie przez kilka miesięcy przechodził rekonwalescencję pod opieką prywatnych pielęgniarek. Anonimowość Człowieka z Błota oraz starania narratora powieści, zmierzające do odkrycia prawdziwego nazwiska zapomnianej istoty wraz z jej pochodzeniem i historią, są również postrzegane jako hołd złożony bezimiennym ofiarom wojny oraz wyraz wykorzenienia, jakiego Raymond prawdopodobnie doświadczał po powrocie do domu. Pomimo licznych akademickich autorytetów, zaangażowanych w dyskusję na temat powieści, źródło inspiracji Człowieka z Błota po dziś dzień pozostaje zagadką. Do legendy przeszła już powściągliwość Raymonda Blythe’a, jaką wykazywał w tej kwestii. Oświadczył jedynie, że był to dar, że „nawiedziła go muza” i dzieło spłynęło na niego gotowe w całości. Być może dlatego właśnie Prawdziwa historia… jest jedną z niewielu powieści, którym udało się wzbudzić i utrzymać niesłabnące zainteresowanie i niemal kultowy wpływ na całe pokolenia czytelników. Zagadnienie jego powstania jest nadal przedmiotem gorących dyskusji literaturoznawców z wielu krajów i pozostaje jedną z najbardziej intrygujących tajemnic literackich dwudziestego wieku. Tajemnica literacka. Dreszcz przeszedł mi po krzyżu, kiedy powtórzyłam te słowa półgłosem. Uwielbiałam Człowieka z Błota za jego fabułę i za to, jak działał na mnie jego język, sposób uporządkowania słów, lecz świadomość, że powstanie dzieła spowija otoczka tajemnicy, nieskończenie podsycała moją fascynację. Chociaż przed pierwszą wojną światową Raymond Blythe był pisarzem wysoko cenionym w świecie literackim, olbrzymi sukces Człowieka z Błota, zarówno wśród krytyków, jak i na rynku czytelniczym, przyćmił całkowicie jego wcześniejsze prace. Wystawienie utworu na scenie londyńskiego West Endu w 1924 roku przedstawiło jego dzieło jeszcze szerszym kręgom odbiorców, lecz pomimo licznych próśb ze strony czytelników Raymond Blythe odmówił napisania dalszych jego części. Początkowo powieść została zadedykowana dwóm córkom pisarza, Persephone i Seraphinie, lecz w późniejszych wydaniach autor dodał w dedykacji drugą linijkę z inicjałami swoich dwóch żon: MB i OS. Równolegle bowiem z zawodowym sukcesem rozkwitło również ponownie prywatne życie Raymonda Blythe’a. Ożenił się powtórnie w 1919 roku z Odette Silverman, którą poznał na przyjęciu w Bloomsbury wydanym przez lady Londonderry. Chociaż panna Silverman pochodziła z nieznaczącej rodziny, wybitny talent harfistki umożliwił jej wstęp na salony, które w przeciwnym wypadku byłyby dla niej zamknięte. Zaręczyny trwały krótko, a ślub wywołał mały skandal towarzyski z powodu różnicy wieku między przeszło pięćdziesięcioletnim Raymondem a młodziutką, osiemnastoletnią Odette, zaledwie pięć lat starszą od jego córek z pierwszego małżeństwa, jak również na tle różnic społecznych dzielących młodą parę. Powszechnie uważano, że Blythe’a oczarowały młodość i uroda panny Silverman. Ślub odbył się w kaplicy Milderhurst, otwartej po raz pierwszy od czasu pogrzebu nieszczęsnej Muriel. W 1922 roku Odette powiła córkę. Dziewczynce nadano imię Juniper. Jej urodę potwierdzają liczne zdjęcia zachowane z tamtego okresu. Również i tym razem, pomimo jego własnych żartobliwych komentarzy na temat braku syna i dziedzica, listy Raymonda Blythe’a świadczą, że narodziny najmłodszej córki sprawiły mu ogromną radość. Niestety, szczęście nie trwało długo, nad głową pisarza zbierały się chmury. W grudniu 1924 Odette zmarła w wyniku komplikacji we wczesnym stadium drugiej ciąży. Niecierpliwie przewróciłam stronę, aby obejrzeć zdjęcia. Na pierwszym Juniper Blythe musiała mieć jakieś cztery latka, siedziała z nóżkami wyciągniętymi przed sobą i skrzyżowanymi w delikatnych kostkach. Miała bose stópki, a jej minka wskazywała, że zaskoczono ją raczej niemile, w chwili samotnej kontemplacji. Patrzyła w obiektyw troszkę zbyt szeroko rozstawionymi migdałowymi oczami, które w połączeniu z jasnymi włoskami, lekko zadartym noskiem usianym piegami i pełnymi pasji ustami nadawały jej twarzy wyraz jakiejś nieuczciwie zdobytej wiedzy. Na następnym zdjęciu Juniper była już młodą kobietą, jakby dzielące je lata minęły w ułamku sekundy, tak że w obiektyw aparatu patrzyły te same kocie oczy osadzone w dojrzałej twarzy. Oblicze to cechowała wielka, lecz nietuzinkowa uroda. Przypomniały mi się słowa mamy o tym, że wszystkie kobiety w ratuszu Milderhurst usunęły się w cień, kiedy zjawiła się Juniper, oraz że roztaczała wokół siebie szczególną aurę. Patrząc na jej zdjęcie, wyobraziłam to sobie bez trudu. Sprawiała wrażenie interesującej i zagadkowej, nieobecnej i skrywającej jakąś tajemną wiedzę. Osobliwe rysy twarzy, aluzje ukrytych emocji, przebłyski nieprzeciętnej inteligencji tworzyły frapującą całość. Wyszukałam datę w podpisie pod zdjęciem — kwiecień 1939. Ten sam rok, w którym poznała ją moja dwunastoletnia matka. Po śmierci drugiej żony Raymond Blythe zamknął się w swoim gabinecie pisarskim, lecz poza kilkoma felietonami w „Timesie” nie opublikował więcej żadnego znaczącego utworu. Wiadomo, że pod koniec życia pracował nad jakimś dziełem, lecz wbrew nadziejom wielu czytelników nie była to nowa część Człowieka z Błota, tylko rozwlekły traktat naukowy o nielinearnej naturze czasu. Wykładał w nim swoje własne teorie, brzmiące znajomo dla czytelników jego słynnej powieści, sugerujące, że przeszłe wydarzenia mogą bezpośrednio oddziaływać na teraźniejszość. Dzieło jednak nigdy nie zostało ukończone. Pod koniec życia Raymond Blythe podupadł mocno na zdrowiu i żył w przekonaniu, że bohater jego słynnej powieści ożył i nawiedza zamek, aby go dręczyć. Wolno to uznać za zrozumiałą, choć urojoną obawę, zważywszy na długą litanię tragicznych wydarzeń, które spotkały jego najbliższych, a zarazem legendę, której chętnie dawali ucho turyści zwiedzający Milderhurst. Zgodnie z powszechnymi oczekiwaniami, że każdy zamek powinien obfitować we własne, mrożące krew w żyłach historie, a tym bardziej dotyczy to murów, w których rozgrywa się akcja powieści otaczanej powszechnym uwielbieniem. Pod koniec lat trzydziestych pisarz przeszedł na katolicyzm i w ostatnich latach życia nie widywał nikogo poza księdzem. W piątek, czwartego kwietnia 1941 roku Raymond Blythe spadł z wieży zamkowej i zginął taką samą śmiercią, jaka zabrała jego matkę sześćdziesiąt pięć lat wcześniej. Na końcu rozdziału zamieszczono kolejną fotografię Raymonda Blythe’a. Różniła się radykalnie od poprzedniego zdjęcia, na którym uśmiechnięty ojciec trzymał na kolanach pulchne bliźnięta, i gdy się jej przyglądałam, stanęła mi w pamięci rozmowa z właścicielką księgarni, szczególnie sugestia, że zaburzenia umysłowe, które trapią Juniper Blythe, są w jej rodzinie dziedziczne. Mężczyzna na drugim zdjęciu nie miał w sobie nic z zadowolonej swobody swego poprzedniego wizerunku. Nieufne oczy, ściągnięte usta, zaciśnięta mocno szczęka zdawały się potwierdzać ponad wszelką wątpliwość, że targał nim głęboki, trawiący niepokój. Zdjęcie pochodziło z 1939 roku, Blythe miał wtedy siedemdziesiąt dwa lata, ale to nie tylko wiek wyrył na jego obliczu głębokie bruzdy. Im dłużej mu się przyglądałam, tym bardziej byłam tego pewna. Czytając fragmenty życiorysu, zastanawiałam się, czy autor biografii pisał tylko metaforycznie o „nawiedzeniu” Raymonda, teraz przekonałam się, że nie. Mężczyzna na zdjęciu nosił na twarzy maskę przerażenia i długotrwałej wewnętrznej udręki. Wokół mnie na ziemię spływał zmierzch, zapełniał zagłębienia między falistymi wzgórzami i lasami majątku Milderhurst, wkradał się na pola i połykał ostatnie połacie światła. Zdjęcie Raymonda Blythe’a rozpłynęło się w ciemności, więc zamknęłam książkę, ale pozostałam na polance. Odwróciłam się i między drzewami spojrzałam w kierunku, gdzie na szczycie wzgórza pod atramentowym niebem majaczyła czarna bryła zamku. Z trudem opanowywałam podniecenie na myśl, że nazajutrz rano przestąpię jego próg. Tego popołudnia ożyli dla mnie bohaterowie zamku Milderhurst, wsączyli mi się głęboko pod skórę i podczas lektury miałam wrażenie, że znam ich od zawsze, że choć trafiłam tu przez przypadek, to znalazłam się na właściwym miejscu. Z tym samym uczuciem czytałam po raz pierwszy Wichrowe Wzgórza, Dziwne losy Jane Eyre i Samotnię — jakbym je znała od dawna, jakby potwierdziły tylko coś, co zawsze podejrzewałam na temat świata, jakby od zawsze tkwiły w mojej przyszłości i czekały, aż je odkryję.\nDroga przez ogród Kiedy teraz zamykam oczy, widzę pod powiekami roziskrzone poranne niebo i letnie słońce wrzące pod czystą, błękitną powłoką. Myślę, że obraz ten wrył mi się tak mocno w pamięć, ponieważ gdy następnym razem zobaczyłam Milderhurst, odmieniły się pory roku, i ogrody, lasy i pola spowijały metaliczne odcienie jesieni. Tamtego dnia jednak, kiedy wyruszyłam do zamku zaopatrzona w szczegółowe instrukcje pani Bird, czułam, jak wyrastają mi skrzydła zapomnianego pragnienia. Wszystko wyglądało jak nowo narodzone: śpiew ptaków wydobywał z powietrza niespotykane barwy, bzyczenie pszczół przydawało mu gęstości, a ciepłe słońce ciągnęło mnie pod górę w stronę zamku. Wydawało się, że idę tak bez końca, ale gdy zaczęłam się już obawiać, iż zabłądziłam na dobre w niekończącym się lesie, stanęłam przed zardzewiałą furtką. Za nią leżał okrągły, zaniedbany staw kąpielowy. Miał co najmniej dziesięć metrów średnicy, domyśliłam się od razu, że to o nim opowiadała mi pani Bird — basen zaprojektowany przez Olivera Sykesa dla pierwszej żony Blythe’a. Był rzeczywiście bardzo podobny do swego mniejszego bliźniaka, stawu, który widziałam poprzedniego dnia, lecz jedna różnica bardzo rzucała się w oczy. Podczas gdy oczko wodne Birdów połyskiwało beztrosko w blasku słońca, a wypielęgnowany trawnik przylegał równiutko do brzegu z żółtego piaskowca, jeziorko w posiadłości Blythe’ów wyraźnie pozostawiono na pastwę losu. Kamień porastał mchem, w spojeniach utworzyły się szczeliny, tak że okrągłą taflę wody otaczał postrzępiony wieniec jaskrów i margerytek, których żółte i białe główki rywalizowały ze sobą o strzępki słońca. Unoszące się na powierzchni zdziczałe lilie wodne nachodziły na siebie jak dachówki, a ciepły wiatr marszczył ten naskórek niczym łuski olbrzymiej ryby, która w wyniku nieposkromionej fantazji ewolucji przerodziła się w egzotyczną aberrację. Na brzegu po drugiej stronie zamontowano trampolinę, której deski wyblakły i popękały, sprężyny zardzewiały, a całość sprawiała wrażenie, jakby tylko łut szczęścia trzymał konstrukcję w całości. Z grubego konara zwisała na dwóch linach huśtawka z drewnianym siedzeniem, unieruchomiona w gąszczu kolczastego pnącza, które oplotło ją od szczytu do samego dołu. Pędy roślin nie zatrzymały się bynajmniej na sznurach, beztrosko i niepowstrzymanie rozrastały się na całej opuszczonej polance. Przez plątaninę łakomej zieleni dostrzegłam mały budyneczek z cegły z dwuspadowym dachem, kiedyś zapewne mieściła się tu przebieralnia. Drzwi zamknięte były na kłódkę, która całkiem zardzewiała, a okna pokryte laminatem nieusuwalnego brudu. W jednym z okienek odkryłam stłuczoną szybę, do ostrej krawędzi szkła tkwiła przyczepiona kępka sierści. Oczywiście bez namysłu zajrzałam do środka. Podłogę i każdy skrawek powierzchni pokrywała gruba, nagromadzona przez dziesięciolecia warstwa kurzu, którego zapach czułam nawet na dworze. Światło wpadało do środka przez świetliki, z których odpadła większość drewnianych okiennic — niektóre nadal chybotały się na zawiasach, inne leżały roztrzaskane na podłodze. Przez szczeliny przesączały się drobinki pyłu i wirowały w zduszonych promieniach słońca. Na rzędach półek piętrzyły się sterty złożonych ręczników, których pierwotnego koloru nie sposób już było odgadnąć. Na eleganckich drzwiach po drugiej stronie wisiała tabliczka z napisem „Przebieralnia”. Za nią cieniuteńka, różowa zasłonka trzepotała o poskładane leżaki, jak to zapewne czyniła niepostrzeżenie od dawna. Cofnęłam się, spłoszona nagle hałasem, jaki powodowały moje adidasy na zeschniętych liściach. Polanka tonęła w dziwnej ciszy, słychać było tylko ciche klapanie liści na wodzie. Przed oczami stanął mi obraz tego miejsca z czasów jego młodości: roześmiana grupka w staromodnych kostiumach rozkłada na ziemi ręczniki, popija napoje, skacze z trampoliny, huśta się tuż nad chłodną wodą… A potem wszystko znikło. Mrugnęłam i znów zostałam tylko ja i zarośnięty budynek. I dziwne uczucie nieokreślonego żalu. Czemu porzucono to kąpielisko? Czemu dawni mieszkańcy wyrzekli się tego miejsca, zamknęli je na cztery spusty i nigdy tu nie wrócili? Trzy siostry Blythe są wiekowymi damami, lecz przecież nie zawsze nimi były. Przez długie lata, kiedy mieszkały w zamku, zdarzały się gorące dni, idealne do pływania w tak uroczym zakątku. Poznam odpowiedzi na te pytania, lecz jeszcze nie teraz. Podobnie jak na wiele innych, jakich nawet mi się nie śniło zadawać. Jednak w tamtej chwili wszystko to miało się dopiero wydarzyć. Stojąc tego ranka w oddalonym kącie ogrodu zamku Milderhurst, mogłam bez trudu otrząsnąć się z zadumy i skupić na zadaniu, które mnie czekało. Nie tylko bowiem moja wycieczka badawcza nad staw nie przybliżała mnie do umówionego spotkania z pannami Blythe, lecz miałam uporczywe uczucie, że nie powinnam się tu w ogóle znaleźć. Wyjęłam z kieszeni karteczkę z zapisanymi wskazówkami pani Blythe i jeszcze raz przeczytałam je uważnie. Tak, jak myślałam — ani słowa o stawie. Według listy miałam właśnie minąć dwie majestatyczne kolumny i zbliżać się od południa do głównego wejścia. Poczułam w żołądku lekkie ściskanie. To nie był południowy trawnik, nigdzie też nie widziałam kolumn. A choć fakt, że się zgubiłam, nie był dla mnie żadną nowiną — potrafię stracić orientację, przechodząc przez Hyde Park — tym razem wyjątkowo mnie to rozdrażniło. Czas uciekał, wyglądało na to, że jeśli nie chcę wracać po własnych śladach i rozpoczynać wędrówki na nowo, pozostaje mi tylko iść dalej pod górę i nie tracić nadziei. Po drugiej stronie stawu zobaczyłam furtkę, a za nią wykute kamienne schodki pięły się stromo na zarośnięte wzgórze — co najmniej sto stopni, a każdy opadał na poprzedni, jakby cała konstrukcja wzdychała ciężko. Jednak kierunek był obiecujący, więc rozpoczęłam wspinaczkę. Wydało mi się to logiczne: zamek sióstr Blythe stoi na wzgórzu, wystarczy więc iść pod górę, by prędzej czy później dotrzeć na miejsce. Siostry Blythe. Mniej więcej w tym momencie zaczęłam tak o nich myśleć: siostry Blythe, jak bracia Grimm. Stało się to automatycznie prawie bez udziału mojej świadomości. Dziwnie się czasem układają sprawy. Zanim przyszedł list od Juniper, nie miałam pojęcia o istnieniu zamku Milderhurst, a teraz ciągnęło mnie do niego jak włochatą ćmę do wielkiego, jasnego płomienia. Z początku chodziło tylko o moją mamę — o zaskakującą historię jej ewakuacji, tajemniczy zamek o gotyckiej nazwie, potem dowiedziałam się o jego związku z Raymondem Blythe’em. Na miłość boską, przecież to było miejsce, gdzie rozgrywały się wydarzenia Człowieka z Błota! Kiedy jednak zbliżałam się do płomienia, zdałam sobie sprawę, że coś jeszcze sprawiło, że krew tętniła mi w żyłach coraz szybciej. Może było to coś, co przeczytałam w książce o zamku Milderhurst, a może ogólne informacje, w które zaopatrzyła mnie rano przy śniadaniu pani Bird, w każdym razie siostry Blythe zaczęły we mnie budzić coraz większą fascynację. Powinnam się przyznać, że w ogóle fascynuje mnie rodzeństwo. To, co ich łączy, zarazem intryguje mnie i odstręcza. Wspólnota genetycznych składników, przypadkowa i jakże często niesprawiedliwa dystrybucja dziedziczonych cech, nieuchronność więzi. Nie potrafię tego pojąć. Miałam kiedyś brata, lecz nie na długo. Pochowano go, zanim zdążyłam go poznać, a kiedy dorosłam na tyle, aby móc za nim tęsknić, wszelkie ślady, jakie po sobie pozostawił, starannie uprzątnięto. Dwa akty — urodzenia i śmierci, cienka teczka z dokumentami w szafce; małe zdjęcie w portfelu ojca, drugie w mamy szkatułce z biżuterią — to wszystko, co pozostało, aby powiedzieć: „Byłem tutaj!”, poza, oczywiście, wspomnieniami i smutkiem w sercach moich rodziców, którymi jednak nie dzielą się ze mną. Nie mówię tego po to, abyście się czuli zakłopotani ani byście mi współczuli, zmierzam do tego, że choć nie pozostały mi żadne materialne czy niematerialne pamiątki, które by mogły wskrzesić w mojej pamięci Daniela, czuję z nim więź przez całe życie. Niewidzialna nić łączy nas równie niezawodnie jak dzień z nocą. Zawsze tak było, nawet w czasach mojego dzieciństwa. Jeśli ja byłam obecna w domu moich rodziców, on był tym, co nieobecne, niewypowiedzianym zdaniem, które zawsze wisiało w powietrzu w naszych szczęśliwych chwilach: „Gdyby tylko on tu był”; kiedy coś zbroiłam: „On by tego nie zrobił”; za każdym razem, kiedy zaczynałam nowy rok szkolny: „Te duże dzieci, to byliby jego koledzy z klasy”. I to nieobecne spojrzenie, na którym ich przyłapywałam, kiedy myśleli, że nie patrzę. Nie twierdzę, że moja ciekawość dla sióstr Blythe miała coś wspólnego z Danielem. Na pewno nie bezpośrednio. Ale ich historia była taka piękna: dwie starsze bliźniaczki rezygnują z własnego życia, aby poświęcić się opiece nad młodszą siostrą; złamane serce, nieodwzajemniona miłość, obłąkanie. Zastanawiałam się, czy Daniel mógłby być osobą, dla której poświęciłabym życie. Nie mogłam przestać myśleć o trzech siostrach tak ściśle z sobą związanych, starzejących się, przemijających, dobiegających swych dni w majątku przodków, ostatnich żyjących członkiniach wielkiego, romantycznego rodu. Wchodząc coraz wyżej, minęłam omszały zegar słoneczny, rząd cierpliwych urn na milczących cokołach, parę kamiennych jeleni zapatrzoną w zaniedbany żywopłot, aż w końcu pokonałam ostatni stopień i wyszłam na płaski teren. Przede mną otworzyła się alejka utworzona ze splecionych konarów sękatych drzew owocowych. Przyciągała mnie do siebie, zupełnie jakby ogród miał gotowy plan, jakby na czyjeś polecenie czekał, aby nie pozwolić mi się zgubić i za wszelką cenę doprowadzić mnie do zamku. Dookoła panowała melancholijna cisza. Mogę się tylko domyślać, że od stromej wspinaczki zaczęło mi się kręcić w głowie i nachodziły mnie szaleńczo górnolotne myśli. Czułam się jak natchniona, nieustraszona (choć porządnie zlana potem) poszukiwaczka przygód, która porzuciła swój czas i miejsce, by wyruszyć na podbój… czegoś. Nieważne, że celem tej misji były trzy leciwe damy i zwiedzanie wiejskiej rezydencji, może zaproszenie na herbatkę, jeśli dopisze mi szczęście. Ta część parku, podobnie jak staw, leżała od dawna zaniedbana i kiedy szłam zielonym tunelem pod sklepieniem owocowych drzew, miałam wrażenie, jakbym wędrowała przez szkielet pradawnego potwora. Nad moją głową zamykały się wielkie żebra, a podłużne cienie na ścieżce wywoływały złudzenie, że stąpam po ich przedłużeniu. Przemknęłam szybko do końca alejki, lecz u jej wylotu stanęłam jak wryta. Przede mną, spowity cieniami, chociaż dzień był słoneczny, wznosił się zamek Milderhurst, a dokładnie jego tylna elewacja, co uprzytomniłam sobie, patrząc ze zmarszczonym czołem na zabudowania gospodarcze, na obnażone instalacje kanalizacyjne, rzucający się w oczy brak bramy wjazdowej, trawnika czy podjazdu. Zrozumiałam wtedy, w jaki sposób się zgubiłam. Musiałam przegapić zakręt drogi, w efekcie czego okrążyłam całe lesiste wzgórze i podeszłam do zamku od północy zamiast od południa. Ale wszystko dobre, co się dobrze kończy, dotarłam na miejsce bez szwanku i byłam pewna, że nie spóźniłam się rażąco. Co więcej, wokół zamkowych ogrodów zauważyłam biegnący pas płaskiego, zarośniętego trawnika, podążyłam nim i wkrótce odtrąbiłam sobie w myślach zwycięskie fanfary — ujrzałam kolumny, o których mówiła pani Bird. Po drugiej stronie południowego trawnika fasada zamku Milderhurst wznosiła się niebosiężnie ku słońcu. Ciche, nieustępliwe narastanie lat, które czułam podczas wspinaczki w ogrodzie, od strony frontowej jakby zgęstniało, utkane wokół zamku niczym pajęczyna. Gmach stał z pełnym dramatyzmu dostojeństwem, niewzruszony moim wtargnięciem. Znudzone, opuszczane okna patrzyły w dal za moimi plecami w kierunku kanału La Manche, zmęczone swą długowiecznością, która wzmagała we mnie poczucie mojej znikomości i przemijalności, jakby mówiły, że zbyt dużo już w życiu widziały, by się przejmować kimś takim jak ja. Znad kominów poderwało się stado szpaków i zatoczywszy kilka kręgów, odleciało ku dolinie, gdzie stał skulony dom pani Bird. Ten ruch i hałas wprawiły mnie w dziwne podenerwowanie. Śledziłam ptaki wzrokiem, kiedy muskały wierzchołki drzew, po czym świergocąc, skierowały się w stronę maleńkich czerwonych dachówek miasteczka. Dom, w którym nocowałam, wydawał się tak daleki, że ogarnęło mnie przedziwne uczucie, jakbym idąc pod górę zalesionym zboczem, gdzieś po drodze przekroczyła niewidzialną granicę. Byłam „tam”, a teraz znalazłam się „tutaj” i miedzy tymi dwoma punktami zaszło coś znacznie bardziej skomplikowanego niż prosta zmiana miejsca. Odwróciłam się z powrotem do zamku i zauważyłam, że wielkie czarne drzwi w wieży stoją otworem. Dziwne, że nie spostrzegłam tego wcześniej. Ruszyłam po trawie w ich kierunku, lecz kiedy doszłam do kamiennych schodków głównego wejścia, zatrzymałam się. Obok starego, marmurowego greyhounda siedział jego czarny potomek z krwi i kości, lurcher, jak nazywano te mieszańce chartów, lecz o tym dowiedziałam się dopiero później. Doszłam do wniosku, że obserwował mnie przez cały czas, kiedy stałam na trawniku. Podniósł się, lecz nie ruszył się z miejsca. Zagradzając mi drogę, obserwował mnie uważnie czarnymi oczami. Nie mogłam iść dalej i nie chciałam. Oddychałam płytko, lecz byłam dziwnie spokojna, nie bałam się. Trudno to wytłumaczyć, zupełnie jakby zwierzę było przewodnikiem lub staromodnym kamerdynerem, który najpierw musiał wydać mi swoją zgodę, abym mogła iść dalej. Nie spuszczając ze mnie wzroku, podszedł do mnie, otarł się leciutko o moje palce, po czym zawrócił i pognał wielkimi susami w stronę wejścia, nie obejrzawszy się za siebie ani razu. Po chwili zniknął w otwartych drzwiach. Jakby dał mi w ten sposób znak, żebym poszła za nim.\nTrzy siostry Czy zastanawialiście się kiedyś, jak pachnie upływający czas? Nie twierdzę, że rozmyślałam nad tym kiedykolwiek, zanim przestąpiłam próg zamku Milderhurst, ale teraz na pewno wiem. Pleśnią i amoniakiem, ze szczyptą lawendy, grubą warstwą kurzu, masą rozkładającego się bardzo starego papieru. Ale to nie wszystko, u podłoża tej mieszaniny leży coś — pokrewne gniciu lub fermentacji, lecz nie jest żadnym z nich. Zajęło mi jakiś czas, zanim odkryłam, co to takiego. Przeszłość. Myśli i marzenia, nadzieje, cierpienie zmieszane z sobą unoszą się w nieruchomym powietrzu i nigdy do końca nie wietrzeją. — Halo! — zawołałam, czekając na ostatnim stopniu szerokich, kamiennych schodów, aż mi ktoś odpowie. Czas mijał, lecz nikt się nie odezwał, więc spróbowałam znowu, tym razem głośniej: — Halo! Jest tu ktoś? Pani Bird powiedziała mi, żebym weszła do środka, że siostry Blythe się nas spodziewają, a ona dołączy do mnie później. Podkreślała kilkakrotnie, żebym nie pukała ani nie dzwoniła, ani w żaden inny sposób nie ogłaszała swojego przybycia. Miałam poważne wątpliwości, tam, skąd pochodziłam, wejście bez zapowiedzenia traktowano jak wtargnięcie, zrobiłam jednak, jak kazała: minęłam kamienny portyk, potem sklepiony korytarz i znalazłam się w okrągłym, ciemnym holu bez okien, z sufitem wznoszącym się w wysoką kopułę. Jakiś odgłos ściągnął moją uwagę ku górze, gdzie do środka wleciał biały ptak i zawisł w snopie zakurzonego światła. — Ach, więc jest pani. Głos doszedł z lewej strony, odwróciłam się szybko i ujrzałam starą kobietę stojącą w drzwiach kilka metrów ode mnie, a obok niej psa, którego widziałam przed wejściem. Była szczupła, wysoka, w tweedowym kostiumie z zapinaną bluzką z kołnierzykiem, prawie jak mężczyzna. Wszelkie oznaki płci zatarły się w jej sylwetce z upływem lat, krągłości zapadły się dawno temu. Białe, krótko ostrzyżone włosy zrzedły nad czołem i na skroniach i okalały uszy z szorstką krnąbrnością, owalną twarz znamionowały czujność i inteligencja. Zauważyłam, że brwi, wyregulowane niemal do całkowitego zaniku, po czym narysowane na nowo, wyglądały jak zadrapania w kolorze wyblakłej krwi. Efekt był teatralny, choć nieco ponury. Kobieta pochyliła się lekko do przodu i oparła na eleganckiej lasce z główką z kości słoniowej. — Pani musi być Edith. — Tak. — Podeszłam do niej bliżej i wyciągnęłam rękę. Nagle zabrakło mi tchu. — Edith Burchill, dzień dobry. Uśmiechnęła się, kiedy jej lodowate palce ścisnęły lekko moją dłoń. Skórzany pasek od zegarka zsunął się bezdźwięcznie na nadgarstek. — Marilyn Bird powiedziała mi, że pani przyjdzie. Nazywam się Persephone Blythe. — Bardzo dziękuję, że zgodziły się panie mnie przyjąć. Od kiedy usłyszałam o zamku, po prostu umierałam z pragnienia, żeby go obejrzeć. — Doprawdy? — Jej usta wykrzywiły się w uśmiechu jak szpilka do włosów. — Ciekawa jestem dlaczego. W tym momencie powinnam była oczywiście opowiedzieć jej o mamie, o liście, o ewakuacji w trzydziestym dziewiątym roku. Twarz Percy Blythe rozpromieniłaby się na to wspomnienie, a potem udałybyśmy się na przechadzkę, wymieniały nowinami i wspomnieniami. Zdawało się to takie naturalne, dlatego zdziwiłam się niezmiernie, kiedy usłyszałam swój głos: — Czytałam o nim w książce. Kobieta wydała odgłos, który przypominał „aha”, tylko sugerował kompletny brak zainteresowania. — Dużo czytam — dodałam szybko, jakby zgodny z prawdą dodatek mógł w jakiś sposób zatrzeć kłamstwo. — Uwielbiam książki. Pracuję w wydawnictwie. Książki to moje życie. Jej pomarszczona twarz obwisła w obliczu tego infantylnego wyznania, i nic dziwnego. Już pierwsze oświadczenie brzmiało wystarczająco trywialnie, a kolejne biograficzne ciekawostki wypadły kompletnie beznadziejnie. Nie mam pojęcia, czemu po prostu nie powiedziałam prawdy, która była znacznie ciekawsza, nie mówiąc o tym, że uczciwa. Podejrzewam, że pokierowało mną jakieś niedojrzałe, dziecięce pragnienie, aby mojej własnej przygody w zamku Milderhurst nie zmąciła przeszłość mamy. Otworzyłam już usta, aby sprostować to niedomówienie, ale było za późno, kobieta skinęła ręką, abym poszła za nią, i ruszyła razem z psem w głąb ciemnego korytarza. Poruszała się pewnym, lekkim krokiem, doszłam do wniosku, że laska jest tylko nieuzasadnionym trybutem dla podeszłego wieku. — W każdym razie podoba mi się pani punktualność — doszedł mnie jej głos. — Nie cierpię ludzi, którzy się spóźniają. Szłyśmy w milczeniu, które pogłębiało się z każdym kolejnym krokiem. Odgłosy z dworu cichły coraz dobitniej: drzewa, ptaki, dalekie szemranie niewidzialnego strumienia — dźwięki, z których nawet nie zdawałam sobie sprawy, dopóki znikając, nie pozostawiały po sobie dziwnej, przestronnej próżni, tak przejmującej, że w uszach zaczęło mi szumieć, a mój słuch wyczarowywał własne urojone szepty, aby wypełnić pustkę. Wkrótce oswoję się z tą dziwną izolacją zamkowego wnętrza. Dźwięki, zapachy i widoki, tak wyraźne poza jego murami, więzły w starych, kamiennych ścianach, jakby nie mogły przeniknąć w głąb, jakby przez stulecia porowaty piaskowiec wchłaniał je do syta, przechowywał minione impresje niby kwiaty zapomniane między stronicami dziewiętnastowiecznej księgi, aż wytworzył nieprzeniknioną barierę między światem wewnątrz i na zewnątrz. Powietrze poza murami roznosiło pogłoski o jaskrach i świeżo skoszonej trawie, w środku jednak unosił się tylko zapach nagromadzonego czasu, wstrzymany oddech zatęchłych stuleci. Mijałyśmy zwodnicze, pozamykane drzwi, aż wreszcie, tuż przed miejscem, w którym korytarz zakręcał i znów niknął w mroku, zobaczyłam uchylone skrzydło. Ze środka uśmiechał się nieśmiało plasterek światła, który zamienił się w pełny uśmiech, gdy Percy Blythe pchnęła drzwi laską. Cofnęła się i skinęła mi surowo głową na znak, że powinnam wejść pierwsza. Salon, w którym się znalazłam, stanowił ostry kontrast z ciemnym korytarzem wyłożonym dębową boazerią. Żółta tapeta musiała być kiedyś bardzo jaskrawa, lecz z czasem spłowiała, wzór w ruchliwe zawijasy przybrał rozleniwiony, melancholijny charakter, a ogromny różowo-błękitno-biały dywan, wytarty lub również wyblakły, sięgał prawie pod same ściany. Przed fantazyjnym, rzeźbionym kominkiem stała dziwnie długa i niska sofa wysiedziana przez mnóstwo osób, które na niej odpoczywały, dzięki czemu wydawała się jeszcze wygodniejsza. Obok stała maszyna do szycia Singers z płachtą niebieskiego materiału w zębach. Lurcher przeszedł obok mnie i ułożył się z wdziękiem na wydeptanej owczej skórze pod wielkim, co najmniej dwustuletnim parawanem. Zielono-brązowa scenka z psami i kogutami zatarła się w smętną elegię o wiecznym zmierzchu, a w miejscu, przy którym leżał chart, rysunek zniknął prawie zupełnie. Przy okrągłym stoliku siedziała kobieta w wieku Percy z głową pochyloną nisko nad kartką papieru niczym wyspa na oceanie porozrzucanych kostek scrabble’a. Ujrzawszy mnie, zdjęła pospiesznie wielkie okulary, złożyła je i, wstając, schowała do ukrytej kieszeni w długiej, jedwabnej sukni. Miała szaroniebieskie oczy, brwi raczej zwykłe, ani wygięte w łuk, ani proste, za to paznokcie pomalowane na jaskraworóżowy kolor dopasowany do szminki i wielkich kwiatów na sukience. Chociaż ubrana inaczej niż Percy, wykazywała tę samą schludność i dbałość o wygląd zewnętrzny, na swój sposób staromodną, nawet jeśli strój nie sprawiał takiego wrażenia. — To moja siostra, Seraphina — oznajmiła Percy, podchodząc do niej. — Saffy — powiedziała przesadnie głośno — to jest Edith. Saffy postukała palcami w ucho. — Nie musisz krzyczeć, Percy, kochanie — odpowiedziała łagodnym, melodyjnym głosem. — Mam włożony aparat. Uśmiechnęła się do mnie nieśmiało, mrugając z powodu braku okularów, które zdjęła najwyraźniej z próżności. Była tego samego wzrostu co jej siostra, chociaż wskutek jakiegoś złudzenia optycznego spowodowanego przez strój lub może grę światła wydawała się niższa. — Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka — dodała. — Percy zawsze lubiła dyrygować. Jestem Saffy Blythe, bardzo mi miło panią poznać. Podeszłam bliżej, żeby uścisnąć jej wyciągniętą dłoń. Kiedyś była zapewne wierną kopią swojej siostry, dziewięćdziesiąt lat jednak wyryło na ich twarzach odmienne linie, co dało na obliczu Saffy efekt łagodniejszy, przyjemniejszy dla oka. Wyglądała wypisz, wymaluj tak, jak powinna wyglądać starsza pani na zamku. Od razu nabrałam do niej sympatii. O ile Percy onieśmielała mnie, o tyle Saffy przywodziła na myśl ciasteczko owsiane lub papier bawełniany zapisany fantazyjnym, atramentowym pismem. To ciekawe, w jaki sposób charakter odciska na ludziach piętno w miarę jak się starzeją, jak wyłania się z wnętrza i pozostawia po sobie blizny. — Dzwoniła do nas pani Bird — powiedziała Saffy. — Niestety, zatrzymały ją w mieście interesy. — Gorączkowała się jak w ukropie — ciągnęła Percy chłodno. — Powiedziałam jej, że chętnie panią oprowadzę. — Z prawdziwą rozkoszą — dodała Saffy z uśmiechem. Moja siostra kocha ten dom jak inni swoich małżonków. Nie posiada się z radości na myśl, że może się nim pochwalić. A jest czym. To stare domostwo jest jej zasługą, tylko lata jej niestrudzonych wysiłków zdołały uchronić je od ruiny. — Robiłam tylko, co w mojej mocy, żeby ściany nie sypały nam się na głowy, to wszystko. — Moja siostra jest skromna. — A moja uparta. Ta błyskotliwa wymiana łagodnych ripost należała najwyraźniej do ich codziennych rytuałów. Umilkły i patrzyły na mnie z uśmiechem. Przez chwilę stałam jak zahipnotyzowana. Przypomniało mi się zdjęcie z Milderhurst Raymonda Blythe’a, zastanawiałam się, która ze starych dam była którym z dwojga niemowląt siedzących na kolanach ojca. Nagle Saffy wyciągnęła rękę i ujęła dłoń Percy. — Moja siostra dbała o nas przez całe życie — powiedziała. Potem odwróciła się i popatrzyła na profil swojej bliźniaczki z taką czcią, że zrozumiałam od razu — to ona była mniejszą i drobniejszą z dwóch dziewczynek na fotografii, tą, której uśmiech drżał niepewnie przed obiektywem aparatu fotograficznego. Percy najwyraźniej poczuła się niezręcznie wobec tego niemego wyrazu uznania, zmarszczyła brwi i mruknęła: — Nieważne. Niewiele już nam zostało do zrobienia. Nikt nigdy nie wie, jak się zachować, kiedy starsza osoba napomyka o nadchodzącej śmierci, zrobiłam więc to, co zwykle robię, ilekroć Herbert wspomina, że „pewnego dnia” przejmę po nim Billing & Brown: uśmiechnęłam się, jakbym nie zrozumiała aluzji, i zaczęłam z wielkim zainteresowaniem przyglądać się promieniom słońca wpadającym przez okno w wykuszu. Wtedy dopiero zauważyłam trzecią siostrę. To musiała być Juniper. Siedziała nieruchomo jak posąg w fotelu z wyblakłym, zielonym obiciem i przez otwarte okno patrzyła na roztaczający się za nim park. Z kryształowej popielniczki wznosił się pióropusz dymu papierosowego, który zamazywał kontury jej sylwetki. W przeciwieństwie do sióstr w jej ubraniu ani w tym, jak je nosiła, nie było nic eleganckiego. Miała na sobie uniwersalny kostium osób niepełnosprawnych: źle dopasowaną bluzkę wsuniętą ciasno i wysoko w bezkształtne, workowate spodnie, poplamione tłuszczem w miejscach, gdzie spadało jedzenie. Być może wyczuła moje spojrzenie, bo odwróciła się nieznacznie w moją stronę, lecz wzrok miała niewidzący, charakterystyczny dla osób będących pod wpływem silnych leków. Uśmiechnęłam się, lecz ona nie dała żadnego znaku, że to zauważyła, wpatrywała się we mnie bez słowa, jakby chciała przewiercić mnie spojrzeniem na wylot. Kiedy ją obserwowałam, zdałam sobie sprawę z obecności natarczywego dźwięku, na który wcześniej nie zwróciłam uwagi. Na małym drewnianym stoliku okolicznościowym pod oknem stał niewielki telewizor. Nadawano właśnie amerykański serial komediowy, nieustanne buczenie natrętnych dialogów przerywały wybuchy śmiechu w ścieżce dźwiękowej oraz ostre dźgnięcia zakłóceń. Ogarnęło mnie melancholijne wspomnienie: na dworze ciepły, wakacyjny dzień i stojące, duszne powietrze w domu mojej babci, gdzie wolno mi było oglądać telewizję, ile dusza zapragnie. — Co ty tu robisz? Przyjemne wspomnienie rozprysło się pod wpływem lodowatego głosu. Juniper Blythe nadal na mnie patrzyła, lecz z jej oblicza zniknął nieobecny wyraz, a zastąpiło je niedwuznacznie wrogie spojrzenie. — Ja… mmm… dzień dobry — wyjąkałam. — Skąd się tu wzięłaś? Lurcher wydał zduszony skowyt. — Juniper! — Saffy podeszła pospiesznie do siostry. — Kochanie, Edith jest naszym gościem. — Delikatnie ujęła jej twarz obiema dłońmi. — Mówiłam ci, pamiętasz? Przyszła zwiedzić nasz stary dom. Percy zabierze ją na mały spacer. Nie musisz się niepokoić, June, wszystko jest w porządku. Podczas gdy ja z całego serca zapragnęłam nagle zniknąć, bliźniaczki wymieniły spojrzenia, które tak doskonale wpasowały się w odmienne rysy ich podobnych twarzy, że domyśliłam się natychmiast, jak często musiały się z ich pomocą porozumiewać. Percy ściągnęła usta i skinęła Saffy głową, a po chwili dziwny wyraz na jej twarzy się rozwiał, zanim zdążyłam odkryć, czemu wywołało to we mnie tak szczególne wrażenie. — No dobrze — odezwała się z taką sztuczną wesołością, że aż się skrzywiłam. — Marnujemy tu czas. — Czy możemy zaczynać, Edith? Z ulgą wyszłam za nią z pokoju, po czym skręciłam w następny, chłodny i ciemny korytarz. — Najpierw oprowadzę panią po pomieszczeniach w tylnej części zamku — oznajmiła. — Ale nie będziemy się tam zatrzymywać, nie ma potrzeby. Te pokoje od dawna stoją bezużyteczne. — Dlaczego? — Ponieważ wychodzą na północ. Percy miała zwyczaj mówić oszczędnie, trochę jak dziennikarze radiowi w czasach, gdy BBC miała we wszystkim ostatnie słowo. Krótkie zdania, nieskazitelna dykcja, niewyartykułowany niuans kryjący się w każdej kropce. — Nie da się ich zimą ogrzewać. Mieszkamy tylko we trzy, więc nie potrzebujemy aż tyle miejsca. Łatwiej po prostu zamknąć niektóre pomieszczenia na stałe. Zajęłyśmy z siostrami pokoje w małym, zachodnim skrzydle, w pobliżu żółtego salonu. — To bardzo rozsądne — odparłam szybko. — W tak ogromnym domu musi być ze sto pokoi. Ja bym się na pewno zgubiła. Paplałam od rzeczy, sama to słyszałam, ale nie mogłam przestać. Nie miałam daru elokwencji, byłam podniecona myślą, że w końcu znalazłam się w środku zamku, no i scena z Juniper wytrąciła mnie z równowagi… Wszystko to złożyło się na prawdziwie wybuchową mieszaninę. Nabrałam powietrza i ku własnemu przerażeniu ciągnęłam: — Chociaż panie mieszkały tu przez całe życie, więc to na pewno nie przedstawia dla was problemu… — Przepraszam panią — powiedziała ostro, odwracając się do mnie twarzą. Nawet po ciemku zauważyłam, że pobladła. Każe mi wyjść, pomyślałam. Moja wizyta sprawia im za dużo kłopotu, ona i jej siostry są stare i zmęczone, a jedna z nich poważnie chora. — Nasza siostra nie czuje się najlepiej — rzekła, a we mnie serce zamarło. — To nie ma nic wspólnego z panią. Czasami zachowuje się bardzo nieuprzejmie, ale to nie jej wina. Przeżyła wielkie załamanie. To było dawno temu, smutna historia. — Nie muszą się panie tłumaczyć — zapewniłam. Tylko nie każcie mi wychodzić. — Mimo to uważam, że powinnam. To było bardzo niegrzeczne. Juniper źle się czuje przy obcych, jest zagubiona. Nasz lekarz rodzinny zmarł dziesięć lat temu i do tej pory szukamy kogoś, kogo mogłybyśmy zaakceptować. Mam nadzieję, że nie poczuła się pani dotknięta. — Ależ skądże, rozumiem to doskonale. — To dobrze, ponieważ my naprawdę cieszymy się z pani wizyty. — Znów ten uśmiech jak szpilka do włosów. — Ten dom lubi odwiedziny. Potrzebuje ich.\nDozorcy w murach zamku W moje dziesiąte urodziny rodzice zabrali mnie do Bethnal Green na wystawę domków dla lalek w muzeum dzieciństwa. Nie wiem, czemu pojechaliśmy akurat tam, czy dlatego że wyraziłam takie życzenie, czy też mama lub tata przeczytali w gazecie artykuł o tej ekspozycji, w każdym razie pamiętam ten dzień doskonale, należy do tych błyszczących wspomnień, które kolekcjonuje się przez całe życie, doskonale uformowane i zapieczętowane, niczym bańka mydlana, która nigdy nie pęka. Pojechaliśmy taksówką, co wydawało mi się bardzo szykowne, a potem poszliśmy na herbatę do bardzo eleganckiej kawiarni w Mayfair. Pamiętam nawet, jak byłam ubrana: w krótką sukieneczkę w romby, o której marzyłam od dawna i tego dnia dostałam w prezencie. Jest jeszcze inne wydarzenie, które tego dnia utkwiło mi w pamięci: zgubiliśmy mamę. Kto wie, czy ten wypadek bardziej niż domki dla lalek nie zaważył na tym, że dzień ten nie zatarł się wrzucony między miażdżące konstelacje przeżyć z dzieciństwa. Świat stanął dla mnie na głowie. Dorośli się nie gubią, przynajmniej nie w krainie dzieciństwa małej dziewczynki, która zostaje w tyle, buja w obłokach i generalnie nie nadąża. Tym razem w niewytłumaczalny sposób to moja mama nagle zapadła się pod ziemię. Staliśmy z tatą w kolejce, aby kupić na pamiątkę katalog z wystawy. Posuwaliśmy się noga za nogą, każde w towarzystwie własnych myśli, lecz dopiero gdy doszliśmy do lady i stanęliśmy niemo, patrząc ze zdziwieniem najpierw na sprzedawczynię, a potem na siebie nawzajem, zorientowaliśmy się, że gdzieś znikł nasz rodzinny rzecznik. To ja ją znalazłam. Klęczała przed domkiem dla lalek, który niedawno minęliśmy — wysokim, ciemnym, z mnóstwem schodów i strychem nad całą powierzchnią. Nie wyjaśniła nam, dlaczego tam wróciła, powiedziała tylko: — Wiesz, Edie, że na świecie naprawdę są takie miejsca. Prawdziwe domy, w których mieszkają prawdziwi ludzie. Wyobrażasz sobie? Te wszystkie pokoje? — Usta jej zadrgały, po czym wyrecytowała melodyjnie łagodnym głosem: — „Pradawne mury wyśpiewują zapomniane godziny”. Myślę, że jej nie odpowiedziałam, po pierwsze, nie było na to czasu — po chwili zjawił się tata, podenerwowany i jakby osobiście głęboko urażony, a po drugie, nie wiedziałam, co mam powiedzieć. Chociaż nigdy więcej o tym nie rozmawiałyśmy, minęło wiele czasu, zanim ostatecznie pożegnałam się z wiarą, że gdzieś w wielkim, szerokim świecie stoją prawdziwe takie domy, w których mieszkają prawdziwi ludzie, a mury śpiewają. Wspomniałam o muzeum dzieciństwa, ponieważ kiedy Percy Blythe prowadziła mnie ciemnymi korytarzami, przypomniało mi się to, co powiedziała wtedy mama, i cała scena wyrosła mi przed oczami jak żywa. Widziałam jej twarz, słyszałam jej głos tak wyraźnie, jakby stała obok mnie. Może stało się to za sprawą dziwnego uczucia, jakie mnie opadło, kiedy Percy oprowadzała mnie po zamku, uczucia, że ktoś rzucił na mnie czar pomniejszający i znalazłam się w domu dla lalek, tylko nieco podupadającym, którego właścicielka już dawno dorosła i przestała się nim interesować, oddając się innym namiętnościom, a dom ze spłowiałymi tapetami, jedwabiami, matami z sitowia, wypchanymi ptakami i ciężkimi meblami czeka w milczeniu, pełen nadziei na nowego właściciela. Z drugiej strony może wszystko to przyszło później, a pierwsze zaświtały mi w głowie słowa mamy, ponieważ to oczywiste, że myślała o Milderhurst, kiedy mówiła o prawdziwych ludziach mieszkających w prawdziwych domach pełnych niezliczonych pokoi. Bo cóż innego mogło ją natchnąć do takich słów? Dziwny wyraz, który pojawił się wtedy na jej twarzy, był wynikiem wspomnień z tego miejsca. Myślała o Percy, Saffy i Juniper, i o wszystkich dziwnych rzeczach, które musiały jej się tu przydarzyć, kiedy była dziewczynką, kiedy przywieziono ją z południowego Londynu do zamku Milderhurst, rzeczach, które przemierzyły pięćdziesięcioletnią przepaść i miały siłę, by chwycić ją za gardło i wycisnąć łzy z oczu. Tak czy inaczej, kiedy tego przedpołudnia wyruszałam z Percy na zwiedzanie zamku, towarzyszyła mi mama. Nie mogłabym się temu przeciwstawić, nawet gdybym próbowała. Mimo że byłam w jakiś niewytłumaczalny sposób zazdrosna, pragnąc, aby ta podróż po zamku stała się moją własną przygodą, jakaś jej cząstka, której nie znałam i której z pewnością nigdy nie zauważałam, była z tym miejscem zrośnięta. I choć nie przywykłam do tego, by dzielić z nią przeżycia, uprzytomniłam sobie, że wcale mi to nie przeszkadza. Ucieszyłam się nawet, że ten dziwny komentarz mamy w muzeum dzieciństwa przestał być niezrozumiałą osobliwością, kawałkiem mozaiki niepasującym do całej reszty, a stał się fragmentem jej przeszłości, weselszym i o niebo ciekawszym niż wszystkie pozostałe. Tak więc, kiedy Percy prowadziła, a ja słuchałam, rozglądałam się i kiwałam głową, obok mnie w milczeniu szła mała dziewczynka z Londynu z szeroko otwartymi oczami, zdenerwowana, ponieważ ona również oglądała dom po raz pierwszy. Okazało się, że sprawia mi przyjemność jej obecność, gdybym mogła, sięgnęłabym ręką przez dziesięciolecia i chwyciła jej dłoń. Zastanawiałam się, jak bardzo ten dom musiał wyglądać inaczej w 1939 roku, ile zmian w nim zaszło w ciągu pięćdziesięciu lat. Czy wtedy również sprawiał wrażenie pogrążonego we śnie? Czy i wtedy tonął w półmroku i kurzu? Wielkie stare zamczysko, czekające, aż nadejdzie jego moment. Zastanawiałam się, czy będę miała okazję spotkać tę małą dziewczynkę, czy nadal gdzieś tu krąży, czy kiedykolwiek ją znajdę. Nie da się zrelacjonować wszystkiego, co zobaczyłam i usłyszałam tamtego dnia w Milderhurst, a dla celów tej opowieści nie jest to potrzebne. Tyle się potem wydarzyło, tyle nastąpiło zwrotów i zakrętów, wydarzenia przeplatają się w moim umyśle, tak że trudno mi wyłowić z nich swoje pierwsze wrażenia na temat domu i jego mieszkańców. Będę się w tej relacji trzymać dźwięków i obrazów, które utkwiły mi w pamięci najżywiej i które mają największe znaczenie dla późniejszych i wcześniejszych wydarzeń; tych, które nigdy nie zblakną w moich wspomnieniach. Podczas zwiedzania zamku dwie rzeczy stały się dla mnie jasne: po pierwsze, pani Bird srodze upudrowała rzeczywistość, mówiąc, że zamek Milderhurst jest „nieco zaniedbany”. Obracał się w ruinę, która wcale nie przypominała zmierzchu bogów. Po drugie, co dziwne, Percy Blythe była na to kompletnie ślepa. Nieważne, że gruba warstwa kurzu pokrywała ciężkie, drewniane meble, że stojące powietrze gęstniało od milionów pyłków, że w kotarach żerowały całe pokolenia moli — opowiadała o komnatach, które mijałyśmy, jakby przechodziły właśnie okres świetności, jakby w eleganckich salonach arystokracja mieszała się ze środowiskiem bohemy literackiej, a po korytarzach uwijała się armia niewidzialnych kamerdynerów, wykonując polecenia członków rodziny Blythe. Miałabym wiele współczucia i wiele zrozumienia dla tej kobiety, żyjącej w świecie fantazji, gdyby nie to, że Percy Blythe nie należała do osób, które wzbudzają współczucie. Była całkowitym przeciwieństwem typu ofiary, tak więc moje współczucie zamieniło się w podziw i szacunek dla uporu, z jakim odmawiała przyjęcia do wiadomości, że jej wspaniały dom przedstawia obraz nędzy i rozpaczy. Nie mogę nie wspomnieć jeszcze jednej rzeczy na temat Percy: jak na osobę po osiemdziesiątce, w dodatku podpierającą się laską, poruszała się zdumiewająco żwawo. Obejrzałyśmy salę bilardową, balową, oranżerię, po czym zeszłyśmy na dół do jadalni dla służby, przemaszerowałyśmy przez pokój kredensowy, spiżarnię, zmywalnię, aż wreszcie wkroczyłyśmy do kuchni. Na ścianach wisiały miedziane rondle i patelnie, pod zapadającymi się palnikami rdzewiała staromodna kuchnia Aga, obok ramię w ramię tłoczyła się rodzina ceramicznych naczyń. Na środku bujał się ogromny, sosnowy stół na obrzmiałych kostkach, z blatem poznaczonym bliznami od niezliczonych noży, ranami posypanymi solą i oprószonymi mąką. Panował tu chłód, zatęchłe powietrze stało nieruchomo, pomyślałam, że te dawne pomieszczenia dla służby jeszcze bardziej niż pokoje na górze marnieją blade i opuszczone. Niczym tłoki wielkich wiktoriańskich maszyn parowych padły ofiarą postępu i ze zgrzytem znieruchomiały na dobre. — Trudno w to uwierzyć, ale to miejsce tętniło kiedyś życiem — powiedziała Percy Blythe, przeciągając palcem po krenelażu kuchennego stołu. — Moja babcia utrzymywała ponad czterdzieści osób służby. Czterdzieści. Człowiek zapomina, jak ten dom błyszczał. Na podłodze leżały drobniutkie grudki, które w pierwszej chwili wzięłam za zwykły brud, lecz kiedy usłyszałam, jak chrzęszczą rozgniatane pod stopami, zrozumiałam, że to mysie bobki. Odnotowałam w pamięci, aby podziękować za ciasto, jeśli zostanę poczęstowana. — Jeszcze za mojego dzieciństwa mieliśmy dwudziestu służących i piętnastu ogrodników, którzy zajmowali się parkiem i ogrodami. Wszystko się skończyło w czasie pierwszej wojny światowej, wszyscy młodzi mężczyźni zaciągnęli się do wojska. — I nikt nie wrócił? — Dwóch. Dwóch przeżyło, ale nie byli już tymi samymi ludźmi, co przedtem. Przyjęliśmy ich oczywiście, nie mogliśmy tego nie zrobić, ale nie wytrzymali długo. Nie byłam pewna, czy to znaczyło, że odeszli z majątku, czy że krótko żyli, ale Percy ciągnęła bez przestanku, więc nie miałam okazji zapytać. — Jakoś sobie później radziliśmy, zatrudnialiśmy sezonowych pracowników, gdzie się dało, ale aż do drugiej wojny ze świecą można było szukać ogrodnika. Jaki młodzieniec chciałby pielęgnować kwiatki, kiedy mógł iść na wojnę? W każdym razie żaden z takich, których skłonni bylibyśmy zatrudnić. Nie dużo lepiej było ze służbą domową. Wszystkich zaprzątały inne sprawy. Stała nieruchomo, policzki jej obwisły. Wsparta o główkę laski wędrowała daleko myślami. Odchrząknęłam i powiedziałam łagodnie: — A teraz? Mają panie kogoś do pomocy? — O tak. — Powróciła do rzeczywistości i machnęła lekceważąco ręką. — Opłacamy panią, która przychodzi raz w tygodniu, żeby pomóc w gotowaniu i sprzątaniu, a jeden z miejscowych farmerów zajmuje się naprawą płotów. Jest też młodzieniec, bratanek pani Bird, który kosi trawę i trzyma chwasty pod kontrolą. Jest rzetelny i sumienny, mimo że etos pracy należy raczej do przeszłości. — Uśmiechnęła się przelotnie. — Resztą spraw zajmujemy się same. Odpowiedziałam jej uśmiechem, a ona wskazała wąskie schody dla służby. — Wspomniała pani, że jest bibliofilką. — Moja mama twierdzi, że urodziłam się z książką w ręku. — Zatem domyślam się, że zainteresuje panią nasza biblioteka. W książce przeczytałam, że biblioteka Milderhurst spłonęła w tym samym pożarze, w którym zginęła matka bliźniaczek, więc choć nie bardzo wiem, co spodziewałam się ujrzeć za czarnymi drzwiami na końcu posępnego korytarza, na pewno nie była to bogata biblioteka. A jednak, kiedy w ślad za Percy Blythe przestąpiłam próg sali, moim oczom ukazały się ściany od podłogi do sufitu zapełnione półkami, a chociaż w pokoju panował półmrok — w oknach wisiały grube, spływające zasłony, które muskały posadzkę — zobaczyłam, że wszystkie zastawione są rzędami starych ksiąg w oprawach z papieru marmurkowego, ze złoconymi brzegami stronic. Palce mnie świerzbiły, żeby przejść wzdłuż ścian, gładzić ich grzbiety, aż napotkam tę, której nie będę potrafiła się oprzeć, wyciągnąć ją, otworzyć, a potem zamknąć oczy i wdychać zapach starego bibliotecznego kurzu. Percy Blythe zauważyła moją fascynację, jakby czytała mi w myślach. — To oczywiście uzupełnienia pierwotnego księgozbioru — oznajmiła. — Większość oryginalnej biblioteki Blythe’ów zniszczył pożar. Niewiele udało się uratować, to, co nie spłonęło, zniszczyły dym i woda. — Tyle ksiąg — powiedziałam niemal z fizycznym bólem w głosie. — Tak, dużo. Mój ojciec ciężko to przeżył. Dużą część swego późniejszego życia poświęcił odtwarzaniu zbiorów. Listy krążyły na wszystkie strony. Antykwariusze byli naszymi najczęstszymi gośćmi, poza nimi niewiele osób nas odwiedzało. Po śmierci mamy tata nigdy nie korzystał z tego pokoju. Być może był to wytwór mojej bujnej wyobraźni, lecz kiedy Percy mówiła, nie mogłam się opędzić wrażeniu, że czuję zapach spalenizny przesączający się przez odnowione ściany, przez świeżą farbę z głębi starej zaprawy murarskiej. Słyszałam też odgłosy, których nie potrafiłam nazwać, jakby stukanie. W normalnych okolicznościach pewnie nie wyróżniałyby się niczym szczególnym, lecz w tym dziwnym, milczącym domu przykuwały uwagę. Zerknęłam na Percy, która podeszła i stanęła za oparciem skórzanego fotela, lecz jeśli coś usłyszała, nie dała tego po sobie poznać. — Mój ojciec miał talent pisarski — rzekła, przeszywając spojrzeniem biurko stojące we wnęce pod oknem. — Moja siostra, Saffy, również. — A pani? Ściągnęła usta w uśmiechu. — Niewiele w życiu napisałam i tylko kiedy nie miałam innego wyjścia. Uderzyła mnie osobliwość tej odpowiedzi, być może uzewnętrzniło się to na mojej twarzy, bo Percy wyjaśniła: — Pisarstwo nigdy nie było moim powołaniem. W rodzinie pisarzy dobrze jest znać swoje ograniczenia. Skromne próby nie zyskiwały u nas uznania. Kiedy byłyśmy młode, ojciec i jego dwaj bracia wysyłali sobie wspaniałe eseje. Czytał je wieczorami na głos. Oczekiwał rozrywki i bezlitośnie krytykował te, które nie sprostały jego oczekiwaniom. Był zdruzgotany wynalezieniem telefonu. Oskarżał go o wiele dolegliwości naszego świata. Znów usłyszałam pukanie, tym razem głośniejsze i w innym miejscu, jakby się przemieszczało. Mógłby to być wiatr przekradający się przez szczeliny w murze, chłoszczący ściany piaskiem, tylko dźwięk wyraźnie wskazywał na coś cięższego. Byłam pewna, że dochodzi z góry. Popatrzyłam na mętną żarówkę zwisającą z poszarzałej osłony, szczelinę w tynku przecinającą sufit niczym błyskawica. Przyszło mi do głowy, że taki właśnie odgłos byłby jedynym ostrzeżeniem, gdyby sufit zaczął nam walić się na głowę. — Ten hałas… — Och, proszę nie zwracać na niego uwagi — rzekła Percy Blythe, machając chudą dłonią. — To tylko dozorcy krążą w naczyniach krwionośnych zamku. Prawdopodobnie wyglądałam na kompletnie zdezorientowaną, bo na pewno się tak czułam. — W takim domu jak ten lepiej o nich nie mówić. — O dozorcach? — O naczyniach krwionośnych. Zmarszczyła czoło i powiodła wzrokiem wzdłuż ościeżnicy, jakby śledziła ruch czegoś, czego nie mogłam widzieć. Głos jej się lekko zmienił, w jej opanowanym sposobie bycia zauważyłam jakieś pęknięcie, przez chwilę wydawało mi się, że słyszę i widzę ją wyraźniej. — W szafie na poddaszu są sekretne schody, prowadzą do całego labiryntu ukrytych korytarzy. Można się nimi przeczołgać od pokoju do pokoju, od strychu aż po piwnice, jak mysz. Jeśli człowiek porusza się odpowiednio cicho, może usłyszeć najróżniejsze tajemnice i zgubić się, jeśli nie jest ostrożny. To układ krwionośny zamku. Zadrżałam przytłoczona nagłym, natarczywym wyobrażeniem domu, który zamienił się w ogromnego, przyczajonego olbrzyma. Mroczna, bezimienna istota wstrzymała oddech, gigantyczna ropucha z bajki, czyhająca na młodą dziewicę, aby ją podstępnie skusić do pocałunku. Myślałam, rzecz jasna, o Człowieku z Błota, styksowym, oślizłym stworze, wyłaniającym się z jeziora, by omamić młodą dziewczynę siedzącą w oknie na poddaszu. — Kiedy byłyśmy małe, wymyślałyśmy z Saffy różne zabawy. Wyobrażałyśmy sobie, że rodzina poprzednich właścicieli mieszka w tych korytarzach i nie chce się wyprowadzić. Nazywałyśmy ich dozorcami i ilekroć słyszałyśmy hałas, którego nie umiałyśmy wyjaśnić, wiedziałyśmy, że to muszą być oni. — Naprawdę? — wyszeptałam. Na widok mojej miny wybuchła śmiechem, dziwnym, pozbawionym wesołości, jak atak czkawki, który umilkł równie nagle, jak się zaczął. — Och, ale oni nie byli prawdziwi. Oczywiście, że nie. Te odgłosy, o których pani mówi, to myszy. Bóg świadkiem, że mamy ich tu dosyć. — Kącik jej oka zadrgał, kiedy mi się przyglądała. — Ciekawe. Chce pani obejrzeć szafę, w której ukryte są sekretne drzwi? Zdaje się, że dosłownie zapiszczałam na tę propozycję. — Bardzo bym chciała. — W takim razie proszę za mną. Uprzedzam, że to całkiem niezła wspinaczka.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Milczacy_zamek-ebookRO/p88278i123446" target="_blank" title="Milczący zamek [Kate Morton] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Milczący zamek [Kate Morton] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>