W1000 WYŚWIETLACZ POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI - PDF\nW1000 WYŚWIETLACZ POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI\nDownload "W1000 WYŚWIETLACZ POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI"\n1 W1000 WYŚWIETLACZ POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI\n3 W 1000 ekran i pulpit sterowniczy 1 Zakres wskazania 2 Softkeys 3 LED indykacja zasilania 4 Klawisze ze strzałką: n p. W GORE/W DOŁm.in. dla nastawienia kontrastu kolorów ekranu LCD 5 Klawisze osiowe 6 Klawisze numeryczne 7 Klawisz ENTER 8 C klawisz W1000 softkeys W obydwu trybach pracy dostępnych jest kilka stron ekranu z funkcjami softkey, po których można przechodzić przy pomocy W LEWO/W PRAWO-klawisza (4). Wskazanie strony na pasku stanu służy dla orientacji. Ukazuje ono ilość stron, przy czym strona, na której się właśnie znajdujemy, jest zaznaczona ciemniejszym odcieniem. 1 Wskazanie strony 2 Wskazanie NASTAWIC/ZEROWAC 1 12 Funkcja softkey (strona ekranu 1) Otwiera info w trybie online. Softkey Otwiera tabelę narzędzi. (Informacje na temat aplikacji Frezowanie znajdują się na Strona 12 a o aplikacji Toczenie na Strona 34.) Przełącza pomiędzy trybami pracy wartość rzeczywista (absolutny) i dystans do pokonania (inkrementalny). (Patrz Strona 2.) Przełącza pomiędzy funkcjami Nastawić i Zerować. Zastosowanie przy pomocy odpowiednich klawiszy osiowych. (Strona 11). Funkcja softkey (strona ekranu 2a) Otwiera maskę wprowadzenia PUNKT ODNIESIENIA dla wyznaczenia punktu odniesienia dla każdej osi (Strona 14). Softkey Otwiera maskę wprowadzenia PRESET dla ustawienia pozycji zadanej (tylko w trybie pracy dystans do pokonania (przyrostowo) (Strona 17)). Dzieli aktualną pozycję przez dwa (Strona 20). W1000 i\n4 Funkcja softkey (strona ekranu 2a) Wywołuje tabelę OKREG ODWIERTOW, RZAD ODWIERTOW, FREZOWANIE POW.UKOSNEJ lub FREZOWANIE ŁUKU (Strona 20). Softkey Przełącza pomiędzy wskazaniem wartości położenia jako promień lub średnica (dostępne tylko w trybie toczenia (Strona 39). Funkcja softkey (strona ekranu 2b) Otwiera menu NASTAWIANIE PRACY i oddaje do dyspozycji softkey INSTAL. SETUP (Strona 4). Softkey Nacisnąć, jeśli należy określić położenie znacznika referencyjnego (Strona 3). Otwiera funkcje kalkulatora dla podstawowych działań arytmetycznych, obliczeń trygonometrycznych jak i obliczeń OBR/MIN oraz obliczeń stożka. Przełącza pomiędzy wskazaniem wartości położenia w calach lub w milimetrach (Strona 4). Funkcja softkey (strona ekranu 3) Wywołuje tryb programu (Strona 42). Softkey ii\n5 Kod dla dostępu do parametrów Jeśli chcemy ustalić lub zmienić parametry odnoszące się do maszyny, to należy wprowadzić kod, umożliwiający dostęp do tych parametrów. W ten sposób zapobiega się przypadkowej zmianie parametrów menu INSTALACJA SETUP. UWAGA! Kod to liczba Dostęp do parametrów maszynowych Informacje na ten temat znajdują się w rodziale Instalacja Setup. Proszę najpierw nacisnąć softkey SETUP. Proszę nacisnąć następnie softkey INSTALACJA SETUP. Następnie zapisujemy liczbę kodu 8891 przy pomocy klawiszy numerycznych. Proszę potwierdzić wprowadzenie klawiszem ENTER. Teraz W1000 zezwala operatorowi na nastawienie parametrów maszynowych. UWAGA! Jeśli hasło nie powinno być dostępne dla każdego, to proszę usunąć tę stronę z instrukcji obsługi po nastawieniu W1000 i przechowywać ją w bezpiecznym miejscu na wypadek konieczności jej powtórnego użycia. W1000 iii\n7 Wstęp Wersja software Wersja software urządzenia zostaje wyświetlana po pierwszym włączeniu W1000 na ekranie. Niniejsza instrukcja objaśnia funkcje W1000 dla frezowania i toczenia. Praca z W1000 jest opisana w trzech rozdziałach: obsługa W1000, funkcje dla obróbki frezowaniem i funkcje dla obróbki toczeniem. W1000 Ilość wyświetlanych osi W1000 jest dostępne jako model dwu-, trzy- lub czteroosiowy. Czteroosiowa wersja W1000 zostaje wykorzystana w tej instrukcji na ilustracjach i dla opisu klawiszy funkcyjnych. Symbole we wskazówkach Każda wskazówka jest oznaczona z lewej strony symbolem, informującym o rodzaju i/lub znaczeniu danej wskazówki. Ogólne informacje np. dotycząca zachowania W1000. Ostrzeżenie np. iż dla odpracowania danej funkcji konieczny jest określone narzędzie. Niebezpieczeństwo niebezpieczeństwo porażenia prądem np. przy otwarciu obudowy. W1000 prezentacja pojęć Softkeys i klawisze funkcyjne są oznaczone w następujący sposób w tej instrukcji: Softkeys softkey SETUP Klawisze funkcyjne klawisz ENTER W1000 v\n9 Gwarancja beztroska Chętnie oferujemy Państwu na wszystkie cyfrowe wyświetlacze położenia, wyświetlacze optyczne i precyzyjne liniały szklane firmy ACU-RITE Companies, Inc. (ACI) gwarancję na okres trzech (3) lat. Gwarancja pokrywa wszystkie ACI koszty napraw i zamiany dla wszystkich wyświetlaczy położenia lub precyzyjnych liniałów szklanych, które powstały w okresie tej trzyletniej (3) gwarancji. ACI będzie w okresie gwarancyjnym, według własnego uznania, zamieniać uszkodzone części lub je naprawiać. Gwarancja obowiązuje dla materiału i produkcji fabrycznej. Poza tym autoryzowani przez ACI przedstawiciele serwisu klientowskiego będą dokonywać w okresie jednego (1) roku bezpłatnego serwisu klientowskiego. Warunkiem usług w ramach gwarancji jest powiadomienie firmy ACI o wadach lub usterkach przed upływem okresu gwarancji. Niniejsza gwarancja obowiązuje wyłącznie dla produktów i osprzętu, które zgodnie z przedłożoną instrukcją obsługi zostały zamontowane i włączone do eksploatacji. ACI nie jest odpowiedzialna za błędy i inne sytuacje, które całkowicie lub częściowo zostały spowodowane przez klienta, ze względu na niewłaściwe wykorzystanie, niewłaściwą konserwację, zmianę urządzenia, naprawę lub konserwację produktu przez osoby, uważane przez ACI jako niewykwalifikowane. ACI nie przejmuje żadnej odpowiedzialności za przerwy w eksploatacji lub zmniejszenie wydajności wskutek warunków, nie leżących w mocy ACI. Wykluczamy wszelkie wyraźne lub uwikłane gwarancje, które nie są zawarte w przedstawionych wyżej zobowiązaniach z tytułu gwarancji. ACU-RITE Companies, Inc. nie jest odpowiedzialna w żadnych okolicznościach za pośrednie szkody lub szkody następcze. W1000 vii\n11 Table of Contents W 1000 ekran i pulpit sterowniczy...i W1000 softkeys...i Kod dla dostępu do parametrów Wstęp Dostęp do parametrów maszynowych... iii Wersja software...v W v Symbole we wskazówkach...v W1000 prezentacja pojęć...v Gwarancja beztroska I - 1 Zapoznanie się z W1000 Rozplanowanie ekranu... 1 Tryby pracy... 2 Analiza znaczników referencyjnych... 3 Praca bez wykorzystywania znaczników referencyjnych... 3 Funkcja REF ZWOLNIC/REF DEZAKTYWOWAC... 3 Parametry menu JOB SETUP... 4 Jednostka miary... 4 Współczynnik skalowania... 4 odbicie lustrzane... 5 Czujnik krawędziowy (tylko dla aplikacji frezowania)... 5 Srednica-osie... 5 Wydawanie wartości pomiaru... 6 Wskazówka "Blisko zera"... 6 Pasek stanu... 6 Stoper... 6 Automatyczne ustawianie przedmiotów (tylko dla aplikacji frezowania)... 7 Przełącznik zdalny... 8 Nastawienie widoków POS... 8 Dopasowanie ekranu Język Import/eksport Objaśnienia do softkey NASTAWIC/ZEROWAC W1000 ix\n12 I - 2 Funkcje dla aplikacji Frezowanie Dokładny opis funkcji softkey Softkey Narzędzie Tabela narzędzi Kompensacja narzędzia Znak liczby dla różnicy długości ΔL Wywołanie narzędzia z tablicy narzędzi Softkey Punkt bazowy Funkcje próbkowania dla wyznaczania punktu odniesienia Próbkowanie przy pomocy narzędzia Wyznaczenie ustawienia wstępnego (preset) Absolutny Preset Inkrementalny preset Softkey 1/ Okręg odwiertów i rząd odwiertów Funkcje softkey Zapis okręgu odwiertów lub rzędu odwiertów do tabeli Softkeys OKRAG ODWIERTOW i RZAD ODWIERTOW Wykonanie okręgu odwiertów lub rzędu odwiertów Przykład: zapis okręgu odwiertów i wykonanie Frezowanie powierzchni ukośnej i łuku Funkcje softkey Zapis powierzchni ukośnych i łuków do tabeli Zapis powierzchni ukośnych i łuków do tabeli Frezowanie łuku Wykonanie powierzchni ukośnej lub łuku Sprzęganie osi Z i W (frezowanie z czterema osiami) Aktywowanie sprzęgania osi Z i W Dezaktywowanie sprzęgania osi Z i W I - 3 Funkcje dla obróbki toczeniem Symbol średnicy Tabela narzędzi Wyznaczenie punktu odniesienia Softkey KALKULATOR STOZKA Wyznaczenie ustawienia wstępnego (preset) Softkey PROMIEN/SREDNICA Prezentacja komponentów Sprzężenie osi Z Z0- i Z sprzęganie dezaktywować x\n13 I - 4 Programowanie W1000 Funkcje softkeys w trybie programu Softkey WIDOK Wywoływalne poprzez FEATURES funkcje softkey Funkcje softkeys dla operacji w programie Funkcje softkeys dla etapów programu Edycja programu i poruszanie się w programie: I - 5 Wykonanie programu Funkcje softkey dla wykonania programu Wykonanie etapów programu II - 1 Installation Setup Parametry menu INSTALACJA SETUP Konfiguracja enkodera nastawienie przetwornika Konfigurowanie wskazania Kompensacja błędów Liniowa kompensacja błędów Automatyczna liniowa kompensacja błędów: Nieliniowa kompensacja błędów Utworzenie tabeli dla nieliniowej kompensacji błędów Konfigurowanie tabeli kompensacji błędów Automatyczna nieliniowa kompensacja błędów Kompensacja luzu Szeregowy port Nastawienie aplikacji Diagnoza Test klawiatury Test czujnika krawędziowego Test ekranu II - 2 Szeregowa komunikacja przez V.24/RS-232-C Szeregowy port II - 3 Montaż i podłączenie do instalacji elektrycznej Montowanie W Wymagania dotyczące instalacji elektrycznej Wymogi dotyczące otoczenia Konserwacja zapobiegawcza W1000 xi\n14 II - 4 Złącza dla wejść/wyjść Odrutowanie szeregowego kabla komunikacji II - 5 Wydawanie danych za pomocą przełącznika zdalnego Wydawanie danych z zewnętrznymi sygnałami Wydawanie danych z czujnikiem krawędziowym II - 6 Wymiary montażowe Wymiary montażowe W xii\n15 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Rozplanowanie ekranu 1 Punkt bazowy 2 Narzędzie 3 Posuw 4 Stoper 5 Jednostka miary 6 Tryb pracy 7 Indykator strony 8 Nastawić/zerować 9 Oznaczenie osi 10 Wskazanie znaczników referencyjnych 11 Funkcje softkey 12 Pole wskazania 13 Blisko zera wskazówka (tylko w trybie dystans do pokonania) Wizard 1000 firmy Anilam oddaje do dyspozycji specyficzne w użyciu funkcje, które pozwalają na uzyskanie maksymalnej produktywności na obsługiwanych manualnie obrabiarkach I - 1 Zapoznanie się z W1000 Pasek stanu na pasku stanu zostaje wyświetlany aktualny punkt bazowy, narzędzie, posuw, czas stopera, jednostka miary, tryb pracy, indykator stron i nastawić/zerować. Jak nastawia się parametry paska stanu, opisano w rozdziale Menu NASTAWIENIE OBROBKI. Pole wskazania w polu wskazania zostają wyświetlane aktualne wartości pozycji osi lub maski wprowadzenia z ich polami, okno z instrukcjami dla operatora, komunikaty o błędach i tematy info. Oznaczenia osi zostaje wyświetlona oś przyporządkowana do odpowiedniego klawisza osiowego. Wskazanie znaczników referencyjnych wskazanie znaczników referencyjnych pokazuje aktualny stan znaczników referencyjnych. Softkeys softkeys ukazują różne funkcje frezowania i toczenia. W1000 1\n16 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Tryby pracy W1000 dysponuje dwoma trybami pracy: dystans do pokonania (INKREMENTALNY) i wartość rzeczywista (ABSOLUTNY). W trybie pracy Wartość rzeczywista zostaje zawsze wyświetlana aktualna pozycja rzeczywista narzędzia w odniesieniu do aktywnego punktu bazowego. Przy tym narzędzie zostaje przemieszczane aż wartość wskazania osiągnie żądaną wartość zadaną. W trybie pracy Dystans do zadanego punktu przemieszczamy narzędzie na pozycje zadane, przesuwając odpowiednią oś na wskazanie zero. Jeżeli pracujemy ze wskazaniem dystansu do zadanego punktu, to można zapisywać pozycje zadane przy pomocy współrzędnych absolutnych lub inkrementalnych. Jeśli Wizard 1000 znajduje się w trybie frezowania, to w trybie pracy wartości rzeczywistej jest aktywne tylko przesunięcie długości narzędzia. W tybie pracy Dystans do zadanego punktu zostają uwzględnione zarówno przesunięcia promienia jak i długości w stosunku do znajdującego się w eksploatacji ostrza narzędzia przy obliczeniu dystansu do wymaganej pozycji zadanej. Jeżeli aplikacja Toczenie jest aktywna, to zostają uwzględnione wszystkie rodzaje przesunięcia narzędzia zarówno w trybie wartości rzeczywistej jak i w trybie dystansu do zadanego punktu. Przy pomocy softkey ABS/INK przełączamy pomiędzy tymi obydwoma trybami pracy. Przy pomocy klawisza W LEWO/W PRAWOwywołujemy funkcje softkey w trybie pracy wartość rzeczywista lub dystans do pokonania. W przypadku czteroosiowego modelu W1000 funkcja sprzęgania osi daje możliwość sprzężenia osi Z-z osią W przy obróbce frezowaniem. Bliższe informacje: patrz Sprzêganie osi Z i W (frezowanie z czterema osiami) na stronie 32 W przypadku trzyosiowego modelu W1000 funkcja sprzęgania osi daje możliwość sprzężenia osi Z przy obróbce toczeniem. Bliższe informacje: patrz Sprzê enie osi Z na stronie 40 2 I\n17 Analiza znaczników referencyjnych Przy pomocy automatyki REF (1) W1000 ustala automatycznie ponownie przyporządkowanie pomiędzy pozycjami suportu i wyświetlanymi wartościami, określonymi przez operatora przed wyłączeniem. Wskazanie REF miga przy każdej osi, na której znajduje się przetwornik ze znacznikami referencyjnymi. Kiedy tylko znaczniki referencyjne zostaną przejechane, wskazanie REF przestaje migać. Praca bez wykorzystywania znaczników referencyjnych Można pracować z W1000 także bez uprzedniego przejeżdżania znaczników referencyjnych. Proszę nacisnąć softkey BRAK REF, jeśli nie chcemy przejeżdżać znaczników referencyjnych i zamierzamy pracować dalej. Można dokonać przejechania znaczników referencyjnych z W1000 nieco później, jeśli chcemy później zdefiniować punkty bazowe, odtwarzalne ponownie po przerwie w zasilaniu. Proszę nacisnąć softkey REF ZWOLNIC, jeśli chcemy aktywować analizę znaczników referencyjnych. Można kartkować klawiszem W LEWO/W PRAWOdo przodu/do tyłu, jeśli softkey na aktualnym ekranie nie zostaje wyświetlony. (1) I - 1 Zapoznanie się z W1000 Jeśli przetwornik nie posiada znaczników referencyjnych, to wskazanie REF nie pojawia się na ekranie i wszystkie ustalone punkty odniesienia zostają zatracone po wyłączeniu W1000. Funkcja REF ZWOLNIC/REF DEZAKTYWOWAC Softkey REF ZWOLNIC/DEZAKTYWOWAC znajduje się do dyspozycji podczas analizy znaczników referencyjnych i umożliwia operatorowi wybór określonego znacznika referencyjnego na liniale. Jest to ważne, jeśli używamy liniałów ze stałymi znacznikami referencyjnymi (zamiast liniałów z funkcją Position-Trac ). Jeżeli naciskamy softkey REF DEZAKTYWOWAC to W1000 przerywa analizę znaczników referencyjnych i ignoruje wszystkie znaczniki referencyjne, które zostają przejeżdżane. Jeśli naciśniemy następnie softkey REF ZWOLNIC, to W1000 aktywuje ponownie funkcję analizy znaczników referencyjnych i wybiera następny przejechany znacznik referencyjny. W1000 3\n18 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Przejechanie znaczników referencyjnych nie musi zostać przeprowadzone dla wszystkich, a tylko dla koniecznych przy pracy enkoderów. Kiedy tylko zostaną określone znaczniki referencyjne dla wszystkich wymaganych osi, kończymy analizę znaczników referencyjnych, naciskając na softkey BRAK REF. Kiedy tylko wszystkie znaczniki referencyjne zostaną ustalone W1000 powraca automatycznie do ekranu ze wskazaniem POS. Parametry menu JOB SETUP Jeśli chcemy wyświetlić lub zmienić parametry menu JOB SETUP, to należy nacisnąć najpierw softkey SETUP. W1000 pokazuje następnie przedstawiony po prawej stronie ekran. Następnie wybieramy przy pomocy klawisza W GORE/W DOŁwymagany parametr. Proszę potwierdzić wprowadzenie klawiszem ENTER. Jednostka miary W masce wprowadzenia JEDNOSTKA MIARY określamy jednostkę miary i formaty, przy pomocy których chcemy pracować. Jednostkę miary można także wybrać, naciskając softkey CALE/MM w trybie pracy "wartość rzeczywista lub dystans do pokonania. Współczynnik skalowania Współczynnik skalowania służy do zmniejszania lub powiększania obrabianego przedmiotu. Przy współczynniku skalowania o wartości 1,0 zostaje wytworzony przedmiot, posiadający tę samą wielkość jak na rysunku technicznym. Jeśli współczynnik wymiarowy wynosi >1, to przedmiot zostaje powiększony. Jeżeli współczynnik skalowania jest <1, to obrabiany przedmiot zostaje pomniejszony. Klawiszami numerycznymi wprowadzamy liczbę, większą od zera. Liczba ta może leżeć w przedziale od 0,1000 do 10,000. Zapis liczby ujemnej jest również dopuszczalny. Nastawienia dla współczynnika skalowania pozostają zachowane po wyłączeniu W1000. Jeżeli nastawimy inną wartość dla współczynnika wymiarowego niż 1, to symbol dla współczynnika wymiarowego pojawia się za wyświetlonymi osiami. Przy pomocy softkey ON/OFF można dezaktywować aktywny współczynnik skalowania. 4 I\n19 odbicie lustrzane Wykorzystując współczynnik skalowania 1,00 otrzymujemy lustrzane odbicie przedmiotu. Można jednocześnie dokonywać odbicia lustrzanego przedmiotu oraz go powiększać/pomniejszać z odpowiednim wyskalowaniem. Czujnik krawędziowy (tylko dla aplikacji frezowania) W tej masce wprowadzenia określamy średnicę, przesunięcie długości i jednostkę miary dla czujnika krawędziowego. Dla obydwu zapisów obowiązuje wyświetlona na ekranie jednostka miary. Dokładniejszy opis funkcji czujnika krawędziowego: patrz Funkcje próbkowania dla wyznaczania punktu odniesienia na stronie 14. Srednicę i długość zapisujemy przy pomocy klawiszy numerycznych. Przy tym wartość średnicy musi być większa od zera. Długość zostaje zapisana z ujemnym lub dodatnim znakiem liczby. Jednostkę miary dla rozmiarów czujnika krawędziowego wybieramy z softkey. I - 1 Zapoznanie się z W1000 Nastawienia dla czujnika krawędziowego pozostają zachowane po wyłączeniu W1000. Srednica-osie Jeśli wybierzemy SREDNICA-OSIE, to pojawia się po prawej stronie przedstawiona maska wprowadzenia. Podajemy osie, których wartości położenia mają zostać wyświetlone jako promień lub średnica. ON wybrać, aby wyświetlić wartość położenia jako średnicę. Jeżeli wybierzemy OFF, to zostaje dezaktywowana funkcja promień/średnica. Funkcja promienia/średnicy dla obróbki toczeniem: patrz Softkey PROMIEN/SREDNICA na stronie 39. Proszę wybrać SREDNICA-OSIE oraz potwierdzić zenter. Kursor znajduje się teraz na polu osi X. Proszę nacisnąć softkey ON/OFF dla aktywowania lub dezaktywowania funkcji, w zależności od tego, jak chcemy zdefiniować tę oś. Proszę potwierdzić z ENTER. W1000 5\n20 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Wydawanie wartości pomiaru Przy pomocy funkcji wydawania wartości pomiaru można przesyłać aktualne wartości próbkowania przez szeregowy interfejs. Wydawanie aktualnych wartości wskazania zostaje aktywowane poleceniem (Ctrl B), które zostaje przesyłane przez szeregowy interfejs do W1000. W masce wprowadzenia WYDAWANIE WARTOSCI POM. zostaje definiowane wydawanie danych podczas operacji impulsowania. Aktywowanie wydawania wartości pomiaru (tylko dla aplikacji frezowania) można albo włączyć (ON) albo wyłączyć (OFF). Przy aktywowanym wydawaniu wartości pomiaru zostają wydawane dane, jak tylko operacja próbkowania zostanie zakończona. Informacje dotyczące wydawania znaków: Patrz rozdział II - 5 Wydawanie danych za pomocą przełącznika zdalnego na stronie 66. Wskazówka "Blisko zera" Maska wprowadzenia WSKAZOWKA BLISKO ZERA służy do konfigurowania grafiki belkowej, która znajduje się w trybie pracy Dystans do pokonania pod wskazaniem wartości osi. Dla każdej osi istnieje własny zakres. Wskazówkę "Blisko zera" aktywujemy albo przy pomocy softkey ON/OFF albo wprowadzamy wartości dla osi klawiszami numerycznymi. Kwadracik dla wskazania aktywnej pozycji porusza się, kiedy tylko pozycja znajdzie się w obrębie zdefiniowanego obszaru. Pasek stanu Pasek statusu znajduje się w górnej części ekranu i jest podzielony na kwadraciki, wyświetlające aktywny punkt odniesienia, narzędzie, posuw, stoper i liczbę stron. Wybieramy przy pomocy softkey ON/OFF te nastawienia, które chcemy wyświetlić. Stoper Stoper wskazuje godziny (h), minuty (m) i sekundy (s). Pracuje on na zasadzie normalnego stopera, tzn. mierzy upływający czas. Zegar zaczyna odliczać czas przy 0:00:00. W polu PRZEBIEGŁY CZAS znajduje się suma pojedyńczych, zarejestrowanych minionych interwałów czasowych. Jeśli naciśniemy softkey START/STOP, to W1000 pokazuje pole stanu ODLICZA. Proszę jeszcze raz nacisnąć softkey dla zatrzymania odliczanego czasu. 6 I\n21 Przy pomocy softkey ZRESETOWAC wskazanie czasu powraca do pierwotnego stanu. Jeżeli skasujemy wskazanie czasu, zegar zostaje zatrzymany. Stoper można również uruchomić oraz zatrzymać, naciskając klawisz ze znakiem dziesiętnym (klawisz z punktem). Przy pomocy klawisza 0 można zresetować stoper. Automatyczne ustawianie przedmiotów (tylko dla aplikacji frezowania) Automatyczne ustawianie przedmiotów pozwala operatorowi na wykonanie odwiertów na obrabianym przedmiocie, bez konieczności jego ustawiania na maszynie. Proszę używać tej funkcji tylko dla wykonywania odwiertów. Funkcja automatycznego ustawiania przedmiotów znajduje się w menu NASTAWIANIE PRACY. W masce wprowadzenia włączamy/wyłączamy automatyczne ustawianie przedmiotów, naznaczamy/uczymy kąta ustawienia i wyznaczamy punkt odniesienia. W polu STATUS aktywujemy/dezaktywujemy automatyczne ustawianie przedmiotów przy pomocy softkey ON/OFF. Jeśli jest on znany, to zostaje zapisany w polu KAT, kąt ustawienia. Można ustalić ten kąt, dokonując próbkowania przedmiotu przy pomocy sondy krawędziowej (lub narzędzia). I - 1 Zapoznanie się z W1000 Należy wypróbkować dwa punkty na jednej stronie przedmiotu, aby ustalić kąt ustawienia. Jeśli dokonujemy próbkowania obrabianego przedmiotu przy pomocy czujnika krawędziowego to zostaje automatycznie ustalona pozycja krawędzi przedmiotu. Jeśli używamy narzędzia, to należy wypróbkować przy pomocy narzędzia krawędź przedmiotu i nacisnąć softkey NAUCZYC. Naznaczenie punktu bazowego Po ustaleniu kąta można naznaczyć punkt bazowy w narożu obrabianego przedmiotu, dokonując próbkowania punktu po przeciwnej stronie obrabianego przedmiotu (patrz Softkey Punkt bazowy na stronie 14). Przy obliczaniu punktu odniesienia W1000 kompensuje promień czujnika krawędziowego (lub aktualnego narzędzia). W1000 kompensuje błędne ustawienie przedmiotu na maszynie podczas wykonania programu, rysunku odwiertów lub presetu automatycznie. Przejechać osie X i Y na wskazanie zero. Jeśli automatyczne ustawianie przedmiotu jest aktywne, to symbol dla tej funkcji zostaje wyświetlany po prawej stronie obok wartości wskazania osi. W1000 7\n22 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Przełącznik zdalny Przy pomocy parametrów funkcji przełącznik zdalny nastawiamy zewnętrzny przełącznik (wiszący lub nożny), tak iż mogą zostać wykonane następujące funkcje: wydawanie danych, zerowanie, następny odwiert. Informacje dotyczące podłączenia przełącznika zdalnego do wejścia dla czujnika krawędziowego opisane są w rodziale II niniejszej instrukcji. Wydawanie danych przesyłanie informacji o położeniu od szeregowego interfejsu, wydawanie aktualnej pozycji do druku. Wyzerowanie wyzerowanie jednej lub kilku osi. (Jeśli dokonuje się tego w trybie pracy dystans do pokonania, to aktualny dystans do punktu zadanego zostaje zresetowany na zero. W trybie pracy wartość rzeczywista punkt odniesienia zostaje ustawiony na zero.) Proszę nacisnąć softkey NASTEPNY ODWIERT, jeśli chcemy najechać następny odwiert na szablonie z odwiertów. Proszę ustawić pole WYDAWANIE DANYCH przy pomocy softkey ON/OFF na ON, aby przesłać aktualną pozycję przez szeregowy interfejs, jeśli przełącznik jest zamknięty. Jeśli wybrano pole WYZEROWANIE, to określamy z odpowiednimi klawiszami osiowymi, które wartości wskazania zostają zresetowane na zero, jeśli przełącznik jest zamknięty. Proszę ustawić pole NASTEPNY ODWIERT przy pomocy softkey ON/OFF na ON, aby najechać następny odwiert w szablonie odwiertów. Nastawienie widoków POS Dla W1000 można skonfigurować do dwóch widoków dla wyświetlacza osi (POS-widoki). W konfiguracji widoku określamy, które osie zostają wyświetlane, jeśli widok jest aktywny. Ponieważ można konfigurować maksymalnie dwa widoki, zaleca się, wyświetlić w jednym widoku wszystkie dostępne osie a w drugim widoku część dostępnych osi. 8 I\n23 Jeśli skonfigurowano dwa widoki POS, to W1000 pokazuje softkey WIDOK, przy pomocy którego można przełączać pomiędzy widokiem POS 1 i 2. Właśnie aktywny widok (1 lub 2) zostaje wyświetlany na softkey. Jeśli chcemy skonfigurować widoki POS, to należy nacisnąć najpierw softkey SETUP, następnie wybrać NASTAWIENIE WIDOKU i potwierdzić z ENTER. Pojawia się maska wprowadzenia dla konfigurowania widoków. Jeśli chcemy wyświetlić oś w widoku, to należy nacisnąć odpowiedni klawisz osiowy. Ponowne naciśnięcie anuluje ponownie wybór. W nastawieniu standardowym wybrane są w WIDOKU POS 1 wszystkie dostępne osie, podczas gdy w WIDOKU POS 2 nie ma wybranej osi. Aby widok został przedstawiony, należy wybrać przynajmniej jedną oś. Skonfigurowane widoki POS pozostają zachowane po wyłączeniu W1000. Kilka widoków POS znajduje się do dyspozycji tylko przy wskazaniu pełnego ekranu POS. Jeśli ekran podzielony jest na kilka okien (małe wskazanie POS), to zostają wyświetlone wszystkie osi i kilka widoków POS nie znajduje się do dyspozycji. Jeśli wykonujemy program lub wykonujemy pojedyńczy cykl rysunku odwiertów, to duże wskazanie POS pokazuje wybrany widok POS. Widok podzielony na okno grafiki i małe okno wskazania POS pokazuje wszystkie dostępne osie. I - 1 Zapoznanie się z W1000 Wielkość wartości położenia i oznaczenia osi zależne jest od liczby przedstawianych osi. Ich prezentacja jest największa przy wyborze tylko jednej osi oraz staje się coraz mniejsza, im więcej osi zostaje wybieranych. Przyporządkowanie klawiszy osiowych zależne jest od liczby przedstawianych osi. Jeśli zostają wyświetlane tylko dwie osie i do dyspozycji znajduje się więcej niż dwa klawisze osiowe to działają tylko dwa górne klawisze, niezależnie od tego, czy te dwa klawisze osiowe górne (np. X i Y) odpowiadają rzeczywiście aktywnym osiom (np. Z i W). W1000 9\n24 I - 1 Zapoznanie się z W1000 Dopasowanie ekranu Można dopasować jasność i kontrast ekranu LCD w obydwu trybach pracy albo przy pomocy softkeys w tej masce wprowadzenia albo, jeśli operator znajduje się we wskazaniu osi, przy pomocy klawisza W GORE/W DO. Różne warunki oświetlenia i preferencje operatora wymagają ewentualnie dopasowania nastawionej z góry jasności i kontrastu. W masce wprowadzenia można także podać, po jakim czasie powinien aktywować się wygaszacz ekranu. W polu WYGASZACZ EKRANU określamy, po jakim czasie braku aktywności powinien włączyć się wygaszacz ekranu. Dla czasu jałowego można wybrać wartość pomiędzy 30 i 120 minut. Wygaszacz ekranu może zostać dezaktywowany, przy czym dezaktywowanie to nie działa więcej po wyłączeniu W1000. Język W1000 działa z kilkoma językami dialogu. Wersję językową zmieniamy w następujący sposób: proszę naciskać softkey JEZYK tak długo, aż pojawi się żądana wersja językowa na softkey i w polu JEZYK. Proszę potwierdzić wprowadzenie z ENTER. Import/eksport Parametry menu JOB SETUP i INSTALACJA SETUP mogą być importowane lub eksportowane poprzez port USB typu B. Proszę nacisnąć softkey IMPORT/EKSPORT, wyświetlany na ekranie, jeśli wybrano menu JOB SETUP. Przy pomocy IMPORT zostają przesyłane parametry eksploatacyjne zpc. Z EKSPORT dokonuje się przesyłania parametrów do PC. Proszę nacisnąć C klawisz, aby zakończyć tę operację. 10 I\n25 Objaśnienia do softkey NASTAWIC/ZEROWAC Przy pomocy softkey NASTAWIC/ZEROWAC określamy działanie danego klawisza osiowego. Przy pomocy tego softkey można przełączać pomiędzy funkcjami NASTAWIC i ZEROWAC. Aktualny stan zostaje wyświetlony w wierszu stanu (na ilustracji po prawej: NASTAWIC). Jeśli w trybie pracy Wartość rzeczywista naciśniemy klawisz osiowy i funkcja NASTAWIC jest aktywna, to W1000 otwiera maskę wprowadzenia PUNKT BAZOWY dla wybranej osi. Jeśli W1000 znajduje się w trybie pracy dystansu do pokonania, to W1000 otwiera maskę wprowadzenia PRESET. Jeśli w trybie pracy wartość rzeczywista naciśniemy klawisz osiowy i funkcja ZEROWAC jest aktywna, to punkt odniesienia danej osi zostaje wyzerowany na tej pozycji, na której się on właśnie znajduje. Jeśli dokonuje się tego w trybie pracy dystans do pokonania, to aktualny dystans do punktu zadanego zostaje zresetowany na zero. Jeśli w trybie pracy wartość rzeczywista naciśniemy klawisz osiowy i funkcja ZEROWAC jest aktywna, to aktualny punkt bazowy zostaje wyzerowany na tej pozycji, na której odpowiednia oś się właśnie znajduje. I - 1 Zapoznanie się z W1000 W\n26 I - 2 Funkcje dla aplikacji Frezowanie I - 2 Funkcje dla aplikacji Frezowanie Ten rozdział opisuje funkcje, które dostępne są wyłącznie dla obróbki frezowaniem. Dokładny opis funkcji softkey Softkey Narzędzie Ten softkey otwiera tabelę narzędzi i daje możliwość dostępu do maski wprowadzenia NARZEDZIE, aby zapisać parametry narzędzia. W1000 zapamiętuje do 16 narzędzi włącznie w tablicy narzędzi. Tabela narzędzi W tabeli narzędzi W1000 można zapisać dla każdego często używanego narzędzia dane, dotyczące jego średnicy i przesunięcia długości. Po prawej stronie przedstawiony ekran pokazuje wycinek z tabeli narzędzi. W tabeli narzędzi lub w masce wprowadzenia NARZEDZIE znajdują się poza tym następujące softkeys do dyspozycji: Funkcja Wybrać oś, dla której ma zadziałać przesunięcie długości narzędzia. Wartości średnicy narzędzia zostają następnie wykorzystywane dla przesunięcia obydwu pozostałych osi. Softkey Automatyczny zapis zmiany długości narzędzia. Znajduje się tylko do dyspozycji, jeśli kursor znajduje się w polu DŁUGOSC NARZEDZIA. Wybór typu narzędzia. Do dyspozycji tylko, jeśli kursor znajduje się na polu TYP. Usunięcie narzędzia z tabeli. Przejęcie narzędzia z tabeli. Najpierw zaznaczyć narzędzie a następnie softkey PRZEJAC NARZEDZIE nacisnąć. 12 I\n27 Kompensacja narzędzia Kompensacja narzędzia pozwala operatorowi, bezpośredni zapis wymiarów z rysunku technicznego. R oznacza promień narzędzia. Ilustracje po prawej stronie pokazują przykłady dla R. W1000 pokazuje przy obróbce automatycznie drogę przemieszczenia, wydłużoną o promień narzędzia R+ lub skróconą o promień narzędzia R. Bliższe informacje: patrz Wyznaczenie ustawienia wstêpnego (preset) na stronie 17. Zmianę długości można, o ile jest znana, zapisać lub wprowadzić automatycznie przez W1000. Jako długość narzędzia proszę zapisać różnicę długości ΔL pomiędzy narzędziem i narzędziem referencyjnym. Różnica długości jest oznaczona symbolem Δ. Narzędzie T1 jest narzędziem referencyjnym. Znak liczby dla różnicy długości ΔL Narzędzie jest dłuższe od narzędzia referencyjnego: ΔL > 0 (+). Narzędzie jest krótsze od narzędzia referencyjnego: ΔL < 0 ( ). Zmianę długości można, o ile jest znana, zapisać lub obliczyć automatycznie przez W1000. Przy tej metodzie należy wierzchołkiem każdego pojedyńczego narzędzia zarysować wspólną powierzchnię bazową. To umożliwia W1000 określenie różnic długości pomiędzy pojedyńczymi narzędziami. Proszę zbliżyć narzędzie do powierzchni bazowej, aż dotknie ono wierzchołkiem tej powierzchni. Proszę nacisnąć softkey DŁUGOSC NAUCZYC. W1000 oblicza przesunięcie narzędzia w odniesieniu do tej powierzchni. Powtórzyć tę operację dla każdego narzędzia przy tej samej powierzchni referencyjnej. I - 2 Funkcje dla aplikacji Frezowanie Można zmieniać dane narzędzi, dla których używano tej samej powierzchni bazowej. W innym przypadku należy wyznaczyć nowe punkty bazowe. W\n300S WWYŚWIETLACZE POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI\n300S WWYŚWIETLACZE POłOżENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI 300S - pulpit sterowniczy i ekran 1 Zakres wskazania 2 Softkeys 3 LED indykacja zasilania 4 Klawisze ze strzałką: n p. W GORE/W DOŁm.in. dla nastawienia\nInstrukcja obsługi dla użytkownika ND 522/523\nInstrukcja obsługi dla użytkownika ND 522/523 Polski (pl) 8/2007 Ekran ND 522/523 Punkt odniesienia Symbole paska stanu Narzędzie Posuw Stoper Jednostka miary Tryby pracy Wskazanie strony Nastawić/ zerować\nPodręcznik obsługi urządzenia ND 780\nPodręcznik obsługi urządzenia ND 780 Język polski (pl) 8/2014 Ekran panelu ND 780 Ekran ND 780 z typowymi dla tego urządzenia wskazaniami. 1 Punkt bazowy 2 Narzędzia 3 Posuw 4 Stoper 5 Jednostka miary\nVUE WYŚWIETLACZE POŁOŻENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI\nVUE WYŚWIETLACZE POŁOŻENIA INSTRUKCJA OBSŁUGI VUE - pulpit sterowniczy i ekran W GORE/W DOŁklawisze m.in. dla nastawienia kontrastu kolorów ekranu Obszar wyświetlania Klawisze osiowe Klawisze numeryczne\nInstrukcja obsługi dla użytkownika ND 522/523 Polski (pl) 7/2014 Ekran ND 522/523 Punkt odniesienia Symbole paska stanu Narzędzie Posuw Stoper Jednostka miary Tryby pracy Wskazanie strony Nastawić/ zerować\nDRO 200S INSTRUKCJA OBSŁUGI\nDRO 200S INSTRUKCJA OBSŁUGI DRO 200S ekran i pulpit obsługi Klawisze osiowe Klawisze numeryczne Obszar wyświetla Klawisz Softkeys LED wskazania zasilania Klawisz Klawisze ze strzałką W GORE/W DOŁ m.in.\nAtek ADR 10. Instrukcja Obsługi (skrócona)\nAtek ADR 10 Instrukcja Obsługi (skrócona) Spis treści 1. PARAMETRY TECHNICZNE... 2 2. KONFIGURACJA... 6 2.1. WYBÓR JĘZYKA.... 6 2.2. USTAWIENIE ROZDZIELCZOŚCI.... 6 2.3. USTAWIENIE KIERUNKU... 7 2.4. WYBÓR\nPodręcznik obsługi urządzenia ND 1200 QUADRA-CHEK. Wersja software 2.16\nPodręcznik obsługi urządzenia ND 1200 QUADRA-CHEK Wersja software 2.16 Język polski (pl) 2/2010 i.1 ND 1200 wprowadzenie 1 Ekran LCD 2 Softkeys 3 Klawisze funkcji pomiarowych 4 Klawisze osiowe 5 Klawisze\nCNC PILOT 4290 Oś B i Y\nInstrukcja obsługi dla operatora CNC PILOT 4290 Oś B i Y NC-software 625 952-xx Język polski (pl) 3/2010 CNC PILOT 4290 Oś B i Y CNC PILOT 4290 Oś B i Y Niniejszy podręcznik opisuje funkcje, które znajdują\nAutoCAD 1. Otwieranie aplikacji AutoCAD 2011. AutoCAD 1\nAutoCAD 1 Omówienie interfejsu programu AutoCAD (menu rozwijalne, paski przycisków, linia poleceń, linia informacyjna, obszar roboczy); rysowanie linii i okręgu; rysowanie precyzyjne z wykorzystaniem trybów\nHafciarka Dodatek do instrukcji obsługi\nHafciarka Dodatek do instrukcji obsługi Product Code (Kod produktu): 884-T07 0 Dodatkowe funkcje hafciarki PR650e W wersjach 2 i dodano następujące funkcje. Przed użyciem tej maszyny należy dokładnie przeczytać\nAby mieć możliwość przeglądania danych z 12 kanałów rejestrator powinien być ustawiony na 12-kanałowy tryb pracy. Dostępne tryby 12-kanałowe to:\nDane 12-kanałowe Oprogramowanie Holter LX umożliwia przeglądanie i edycję 12-kanałowego zapisu zarejestrowanego za pomocą rejestratora DR-180+ przy użyciu jednego z trybów rejestracji 12-kanałowej. Dane\nINSTRUKCJA OBSŁUGI TABLICY WYNIKÓW SPORTOWYCH SERIA PROFI\nINSTRUKCJA OBSŁUGI TABLICY WYNIKÓW SPORTOWYCH SERIA PROFI (dotyczy modeli DTS 10P, 30P, 60P, 110P, 130P, 160P, 180P oraz DTS 200) Wersja z 22.12.2009r Niniejsza instrukcja dotyczy zestawu tablic składających\nS e r i a 4 0 0 ( R 4 2 x, N 4 2 x ) Wskaźnik Cyfrowy I n s t r u k c j a o p e r a t o r a\nSeria 400 (R42x, N42x) Wskaźnik Cyfrowy Instrukcja operatora do użycia z wersjami oprogramowania 1.0 i wyżej 1. WSTĘP... 4 WŁAŚCIWOŚCI... 4 2. BEZPIECZEŃSTWO... 5 OPTYMALNE ŚRODOWISKO POPRAWNEGO DZIAŁANIA\nCIĘCIE POJEDYNCZE MARMUR\nCIĘCIE POJEDYNCZE MARMUR START KONIEC 1. Parametry początku i końca cięcia (wpisywanie wartości, lub odczyt bieżącej pozycji): a. punkt start i punkt koniec b. punkt start i długość cięcia 2. Parametr:\nINSTRUKCJA OBSŁUGI TABLICY WYNIKÓW SPORTOWYCH SERIA PROFI (dotyczy modeli DTS 10P, 30P, 60P, 110P, 130P, 160P, 180P, DTS 200, DTS 500) Wersja z 22.10.2012r Niniejsza instrukcja dotyczy zestawu tablic składających\n- biegunowy(kołowy) - kursor wykonuje skok w kierunku tymczasowych linii konstrukcyjnych;\nĆwiczenie 2 I. Rysowanie precyzyjne Podczas tworzenia rysunków często jest potrzeba wskazania dokładnego punktu na rysunku. Program AutoCad proponuje nam wiele sposobów zwiększenia precyzji rysowania.\ncnc.info.pl INSTRUKCJA OBSŁUGI Zadajnik (obrotowo- impulsowy) SERIA P3\nINSTRUKCJA OBSŁUGI Zadajnik (obrotowo- impulsowy) SERIA P3 1 CECHY Komunikacja przez port usb (plug and play). Brak konieczności konfiguracji z Mach 3. Sterowanie prędkością z MPG. Regulacja posuwu, oraz


Siostry Kępisty z ostatnim, wakacyjnym koncertem | Wieści Polickie\nSiostry Kępisty wystąpią w nadchodzącą sobotę o godz. 20:00 na scenie plenerowej MOK-u w Policach. Koncert będzie zamykał wakacyjny cykl muzyczne MOKarte.\nPochodzące ze Szczecina siostry Maria i Julia Kępisty zajmują się muzyką od dziecka. Julia – absolwentka dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim – pisze teksty, śpiewa, gra na wiolonczeli oraz ukulele. Maria – absolwentka kilku kierunków na akademiach muzycznych – jest wszechstronnym muzykiem, grającym na wibrafonie, instrumentach perkusyjnych, fortepianie oraz flecie poprzecznym. Jest również kompozytorką muzyki rozrywkowej oraz poważnej, teatralnej i filmowej.\nBliska i szczera relacja między siostrami sprawia, że ich koncerty przypominają stand-up. Pełne humoru kanapowe dialogi dodają wdzięku i tworzą radosną atmosferę. Ich piosenki są różnorodne, zarówno w warstwie tekstowej jak i muzycznej.\nSiostry Kępisty współtworzyły wiele projektów, m.in.: Kępisty Quartet (Marulia 2014), UHA UHA (Lazy Day 2018). Obecnie zaangażowane w zespół Siostry Łotry pracujący nad pierwszym wydawnictwem Pierwszy lot ptaka.\nSiostry Łotry mają na swoim koncie 3 miejsce w konkursie Start nagranie, organizowanym przez Trójkę Polskie Radio oraz nagrodę za najlepszą twórczość w języku polskim od Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu otrzymaną podczas Festiwalu Młodych Talentów 2017 w Szczecinie.\nPod koniec września tego roku ukazały się cztery utwory video live z projektu sióstr Kępisty #wchodzęwpolemikę!, w których artystki weszły w twórczy dialog z uznanymi tekściarzami (Nosowska, Kazik, Bukartyk, Cygan) oraz stworzyły akustyczne aranżacje na wibrafonie, wiolonczeli znanych i popularnych kompozycji.\n← Nabór ofert pracy na stanowisko ds. kadr w Zespole Organizacyjnym w Urzędzie Gminy Dobra


Jak połączyć pracę zawodową z opieką długoterminową? – Komitet Dialogu Społecznego\nJak połączyć pracę zawodową z opieką długoterminową?\n„Godzenie pracy zawodowej z opieką nad osobami zależnymi wyzwaniem dla dialogu społecznego i polityki publicznej różnych szczebli” to tytuł raportu przygotowanego przez dr Rafała Bakalarczyka. Autor jest ekspertem polityki społecznej, głównie w obszarze wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, opieką długoterminową, problemami osób starszych oraz wykluczeniem społecznym. Publikacja powstała na zlecenie Komitetu Dialogu Społecznego KIG we współpracy z Laboratorium WIĘZI oraz Fundacją ZACZYN.\nWe wstępie do raportu dr Bakalarczyk opisuje problematykę godzenie życia zawodowego z długoterminowymi obowiązkami opiekuńczymi wobec osób zależnych: „Bliscy mogą wymagać opieki długoterminowej i regularnego wsparcia w związku ze znaczną niepełnosprawnością, ciężką lub przewlekłą chorobą, kryzysem zdrowia psychicznego czy podeszłym wiekiem. Często osoby udzielające opieki czują się osamotnione, a zobowiązania opiekuńcze mogą albo wyłączać je z aktywności zawodowej albo sprawiać, że jest ona jeszcze bardziej obciążająca i trudniejsza do udźwignięcia. Dlatego też należy myśleć o wypracowywaniu i popularyzowaniu rozwiązań i praktyk, które pomagałyby godzić pracę zarobkową z opieką długoterminową. Tym bardziej że wraz z postępującym starzeniem się społeczeństwa potrzeby opiekuńcze będą coraz większe, a wraz z nimi wzrośnie potencjalne „obciążenie” ich zaspokajaniem pokoleń w wieku produkcyjnym. To zatem także wyzwanie dla rynku pracy i gospodarki, z perspektywy których ważne jest, by nie tracić potencjału osób zdolnych i skłonnych do pracy. Niemożność pogodzenia aspiracji zawodowych z koniecznością długotrwałej opieki nad bliskimi może być źródłem wypychania tych ludzi poza sferę zatrudnienia i ogromnym marnotrawstwem ich możliwości i doświadczenia zawodowego”.\nCelem raportu było zdiagnozowanie i opisanie powyższych problemów oraz wypracowanie wstępnych rekomendacji dla podmiotów polityki publicznej oraz dialogu społecznego różnych szczebli.\nProblem opieki długoterminowej w Polsce jak w soczewce skupia kwestie kluczowe dla funkcjonowania państwa, które jednocześnie od lat stanowią przedmiot zainteresowań Komitetu Dialogu Społecznego KIG. Są to niedomagania rynku pracy, braki w politykach publicznych, a także kwestia poczucia godności zarówno u osób, które świadczą opiekę długoterminową, jak i tych, które jej potrzebują. Jedną z licznych zalet raportu dr. Rafała Bakalarczyka jest połączenie tych trzech kontekstów, z których zwłaszcza ostatni nie powinien być bagatelizowany – komentuje Konrad Ciesiołkiewicz, przewodniczący KDS KIG.\nSkładamy wyrazy podziękowania naszym partnerom i współpracownikom, którzy podzielili się swoimi spostrzeżeniami bądź osobistymi doświadczeniami w kontekście godzenia pracy zawodowej i opieki długoterminowej, udzielając komentarzy na łamach raportu: Magdalenie Bigaj (KDS KIG), Krzysztofowi Kuboniowi (magazyn europejskich chrześcijańskich demokratów) Zbigniewowi Nosowskiemu (Towarzystwo WIĘŹ) oraz Przemysławowi Wiśniewskiemu (Fundacja ZACZYN).\nKonrad Ciesiołkiewicz i Anna Tarnawska\nPełna treść raportu do pobrania tutaj\n← Apel Komitetu Dialogu Społecznego KIG o pokojowe rozwiązanie napiętej sytuacji społecznej\nKomitet Dialogu Społecznego KIG partnerem merytorycznym Kongresu PRACA →


100 tysięcy złotych dla młodych rolników - gospodarkaPodkarpacka.pl\nStrona główna » Rolnictwo » 100 tysięcy złotych dla młodych rolników\nOpublikowano: 2018-06-13 18:17:20, przez: admin, w kategorii: Rolnictwo\nKRAJ. Wnioski można składać od 29 czerwca do 30 lipca 2018 r.\nWnioski o przyznanie pomocy na „Premie dla młodych rolników” można składać w oddziałach regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.\nMożna to zrobić osobiście, za pośrednictwem upoważnionej osoby lub wysłać rejestrowaną przesyłką nadaną w placówce poczty.\n„Premie dla młodych rolników” finansowane są z budżetu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i dotychczas przeprowadzone zostały trzy nabory wniosków o taką pomoc.\n- o powierzchni użytków rolnych równej co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, a w województwach o niższej średniej - co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie oraz nie większej niż 300 ha;\nPrzyznana premia będzie wypłacana w dwóch ratach. Po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy rolnik otrzymuje 80 proc. premii, a po zrealizowaniu biznesplanu pozostałe 20 proc. Wysokość wydatków na inwestycje w środki trwałe musi wynieść co najmniej 70 proc. kwoty pomocy.


Za darmo - gra Conarium w Epic Games\n#gry #Gry PC #Epic Games\nGrę możecie dodać do swojej biblioteki na Epic Games za darmo w dniach 12-19 września 2019.\nConarium to gra z gatunku horrorów na podstawie twórczości Howarda Philipsa Lovecrafta.\nHistoria gry przenosi nas do lat trzydziestych na wyprawę na Antarktykę, gdzie czwórka naukowców chce zbadać możliwości przekraczania ludzkich ciał i umysłów.\nConarium to klasyczna przygodówka utrzymana w klimacie psychologicznego horroru, gdzie świat oglądamy z perspektywy pierwszej osoby. Sercem całej zabawy jest zwiedzanie lokacji, rozmowy z innymi postaciami, zbieranie przedmiotów i rozwiązywanie zagadek.\nGra na komputery PC wyszła w 2017 roku i ma wynik 71/100 na Metacritic.\nW serwisie Steam kosztuje 71,99 zł więc warto hapsnąć ją sobie za darmo :)


Blog - Naklejki do pokoju dziecięcego – piękna ozdoba Wall&Soul.com\n» Naklejki do pokoju dziecięcego – piękna ozdoba\nJesteś na finiszu remontu pokoju dziecięcego. Pozostały Ci do tylko zawieszenia obrazki i inne ozdoby, dzięki którym wnętrze nabierze przytulnego charakteru. Na tym etapie pomyśl o dekoracji w postaci naklejek ściennych. W zależności od preferencji i wystroju możesz zdecydować się na naklejki w rozmiarze maxi, zajmujące powierzchnię całej ściany, lub też na mniejsze wzory, stanowiące jedynie mały element aranżacji.\nNaklejki – świetny pomysł na ozdobienie szafy czy komody\nPrzy pomocy naklejek dekorować można nie tylko ściany, ale również meble w dziecięcym pokoju. Za tego typu rozwiązaniem przemawia prostota i szybkość montażu, łatwość dobrania wzoru do innych elementów wystroju, łatwa dostępność, a także szeroki wybór motywów i kolorów naklejek. Jeśli planujesz odmienić wygląd pokoju córki i opatrzyły Ci się już całkowicie białe meble, w kilka minut możesz je urozmaicić. Wystarczy, że na front szafy czy na szuflady komody nakleisz dekoracje pochodzące z tej samej kolekcji. Wybór wzorów jest imponujący! Możesz wybierać spośród barwnych motyli, jednorożców, kwiatów, ale również postaci z bajek.\nCo warto wiedzieć przed aplikacją naklejek na fronty mebli?\nZanim jeszcze na stałe przytwierdzisz naklejki na powierzchnię mebli, fronty musisz dokładnie wyczyścić z kurzu oraz odtłuścić. Będzie Ci do tego celu potrzebna gąbka namoczona w wodzie z odrobiną płynu do mycia naczyń. Przetrzyj nią powierzchnię przeznaczoną pod ozdabianie za pomocą naklejek. Następnie wytrzyj do sucha ściereczką z mikrofibry, która nie pozostawia drobin. Na tak przygotowanej powierzchni umieść wybrany wzór.\nOstatnie poprawki, czyli co zrobić, aby uzyskać perfekcyjny wygląd ozdób?\nPo zaaplikowaniu naklejek na powierzchnię meblowych frontów masz jeszcze chwilę na dokonanie istotnych poprawek. Pomimo najwyższej staranności i szczerych chęci może się tak zdarzyć, że zaobserwujesz bąbelki powietrza nagromadzone pod naklejką. Możesz je usunąć przy użyciu cienkiej igły lub poprzez dociśnięcie gumowym wałkiem do tapet. W ten sposób pozbędziesz się nadmiaru powietrza i sprawisz, że naklejka zyska idealnie gładki, perfekcyjny wygląd.


LM: Wisła kontra Barcelona – misja niemożliwa - RMF 24\nLM: Wisła kontra Barcelona – misja niemożliwa\nWtorek, 26 sierpnia 2008 (10:46)\nW awans Wisły Kraków do fazy grupowej Ligii Mistrzów nie wierzy chyba nikt, nawet najbardziej zagorzali kibice Białej Gwiazdy. I nawet gdyby Katalończycy do Krakowa nie przyjechali, to walkower niczego by nie zmienił. W pierwszym meczu Wisła przegrała w Barcelonie 0:4; we wtorek i środę odbędą się rewanżowe mecze 3. rundy kwalifikacyjnej piłkarskiej LM.\nWisła awansowała do trzeciej rundy kwalifikacyjnej, eliminując izraelski Beitar Jerozolima. W Izraelu gospodarze wygrali 2:1, ale w Krakowie mistrzowie Polski odrobili straty, zwyciężając 5:0. Barcelona to jednak za wysokie progi dla mistrza Polski. Pierwsze spotkanie w Hiszpanii gospodarze wygrali 4:0, co stawia ich w komfortowej sytuacji przed rewanżem.\nMistrz Polski po raz ostatni zagrał w rundzie zasadniczej LM w sezonie 1996/97. W tym nie zagra, większe szanse na udział w Champions League mają polscy piłkarze grający w zagranicznych drużynach.\nNa sensację zanosi się na półmetku rywalizacji między Anorthosisem Famagusta z Łukaszem Sosinem w składzie, a regularnie występującym w LM Olympikosem Pireus, którego barw broni Michał Żewłakow. Pierwsze spotkanie drużyna z Cypru, która wcześniej wyeliminowała Rapid Wiedeń, wygrała 3:0, a polski napastnik zdobył jedną z bramek.\nBlisko awansu jest duński Aalborg BK, który wypożyczył z FC Southampton Marka Saganowskiego. Pierwsze spotkanie z FBK Kowno, w którym występuje Adrian Mrowiec, duński zespół wygrał przed własną publicznością 2:0.\nW dobrej sytuacji przed rewanżem jest także Steaua Bukareszt, której barwy reprezentuje Paweł Golański, a pierwszy mecz z Galatasaray w Stambule zremisowała 2:2. Jeszcze lepszą pozycję wyjściową ma londyński Arsenal (Łukasz Fabiański, który przed dwoma tygodniami wygrał na wyjeździe z holenderskim Twente Enschede 2:0.\nZ innych par najciekawiej zapowiada się rywalizacja Atletico Madryt z Schalke 04 Gelsenkirchen. Pierwszy mecz drużyna niemiecka wygrała 1:0.\nNewsBarcelona rozgromiła Wisłę 4:0\nNewsWisła Kraków pomoże zbić fortunę?


raport XX-lecia Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji - PDF\nraport XX-lecia Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji\nDownload "raport XX-lecia Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji"\n1 raport XX-lecia Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji\n2 Kraków, 15 czerwca 2010\n3 Mamy prawo być dumni, że dzisiaj, po 20 latach, odrodzony samorząd terytorialny jest trwałym elementem naszej polskiej rzeczywistości.\n4 Profesjonalni, otwarci, wiarygodni Krzysztof Lipski dyrektor MISTiA prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej od 1 X 2002 do 31 I 2004 zastępca dyrektora MISTiA ds. organizacyjnych w latach Mamy prawo być dumni, że dzisiaj, po 20 latach, odrodzony samorząd terytorialny jest trwałym elementem naszej polskiej rzeczywistości. Stało się to nie bez problemów, potknięć, często wbrew sceptykom i jawnym przeciwnikom, ale decentralizacja władzy i w coraz większym stopniu postrzeganie otaczającego świata przez pryzmat lokalnych małych ojczyzn jest faktem. W ubiegłym roku minęło również 20 lat od powstania Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Jej założycielami byli senatorowie pierwszej kadencji: Andrzej Celiński, Aleksander Paszyński, Jerzy Regulski i Jerzy Stępień oraz poseł Walerian Pańko. Oficjalny akt założycielski został podpisany 18 września 1989 roku w gabinecie marszałka Senatu Andrzeja Stelmachowskiego. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej powstała po to, by wspierać rozwój samorządności, by spełniać rolę społecznego partnera rządu i parlamentu w realizacji reform samorządowych. Przez dwie dekady w statucie Fundacji niezmienny pozostał zapis, że: Celem Fundacji jest krzewienie idei samorządności obywatelskiej, jako podstawowej formy demokracji ( ). W roku 1990, dzięki pomocy ówczesnego wojewody krakowskiego Tadeusza Piekarza, powstał Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji jako ośrodek regionalny Fundacji. Rok 2010 to dwudziesty rok naszej działalności. Gdy sięga się pamięcią do początków Instytutu, nie sposób pominąć pierwszego, heroicznego okresu działalności, kiedy pracę wykonywali w dużym stopniu wolontariusze, a Instytut otrzymywał bezcenne i bezinteresowne wsparcie od wielu osób zaangażowanych w procesy transformacji. To wtedy, w oparciu o doświadczenia Komitetów Obywatelskich i ludzi wywodzących się z tego środowiska, staraliśmy się z jednej strony skutecznie pomagać w rozwiązywaniu bieżących, doraźnych problemów (których nie brakowało), ale z drugiej strony 4\n5 inicjowaliśmy publiczne debaty dotyczące istoty demokracji lokalnej, społeczeństwa obywatelskiego i zasady pomocniczości państwa. Dzisiaj brzmi to banalnie, ale wówczas trzeba było mieć naprawdę nieskrępowaną wyobraźnię i determinację, aby zmieniać, kształtować świadomość ludzi, szczególnie tych, od których w ogromnym stopniu zależało powodzenie reform. Dlatego też w pierwszym okresie szczególna uwaga skupiona była na osobach kandydujących, a potem wybranych, w pierwszych wyborach samorządowych. Ta wielotysięczna rzesza ludzi miała tworzyć nowe struktury władzy publicznej uchwałodawczej i wykonawczej władzy lokalnej. Wszystkie te przedsięwzięcia udało się zrealizować na tak dużą skalę dzięki międzynarodowej solidarności wsparciu merytorycznemu i finansowemu udzielonemu młodej polskiej demokracji przez instytucje i organizacje z USA i krajów zachodnich. Dzisiaj Fundacja jest największą pozarządową organizacją wspierającą rozwój lokalnej demokracji, a Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji jest, że zacytuję prof. Regulskiego, perłą w fundacyjnej koronie. To, co nas wyróżnia, to kompleksowość. Dzięki temu, że współpracujemy z administracją publiczną, ale również z organizacjami pozarządowymi i środowiskami przedsiębiorców, nasza oferta szkoleniowa, konsultingowa i badawczo ekspercka jest bardzo szeroka. Uwzględnia z jednej strony potrzeby, a z drugiej specyfikę środowisk, do których ją adresujemy. Różnorodność naszych działań sprawia, że nieustannie wzbogacamy ofertę naszych usług, starając się z wyprzedzeniem identyfikować wszelkie nowe, istotne z punktu widzenia życia społecznego zjawiska i proponować rozwiązania, które służą rozwojowi. 5\n6 Instytut to przede wszystkim ludzie, z którymi mieliśmy i mamy zaszczyt i przyjemność współpracować, z którymi budujemy teraźniejszość i będziemy budowali przyszłość MISTiA. Jest to liczne grono osób: wykładowców, trenerów, naukowców, ekspertów, ale również praktyków: przedstawicieli urzędów centralnych, Urzędu Marszałkowskiego i Urzędu Wojewódzkiego, gmin i powiatów, jednostek i instytucji samorządowych. Ci ludzie to również stały, kilkudziesięcioosobowy zespół pracowników, w których rękach (i głowach) jest dbanie o jakość i rozwój Instytutu. Nieustannie dążymy do tego, żeby być organizacją profesjonalną, w tym najlepszym tego słowa znaczeniu. Organizacją otwartą na nowe wyzwania, wiarygodną, nowoczesną i innowacyjną, a równocześnie uczącą się i odwołującą się w swoim działaniu do misji, która mówi o współpracy i budowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Staramy się zawsze zachować równowagę pomiędzy zaangażowaniem w sprawy bieżące, doraźne, a celami, których realizacja jest możliwa w dłuższej perspektywie. Mamy ambitne plany na przyszłość. Zachowując to, co w naszej działalności cenne, chcemy rozpocząć i aktywnie uczestniczyć w debacie dotyczącej przyszłości polskiego samorządu. Satysfakcja z dotychczasowych osiągnięć nie zwalnia nas bowiem z myślenia, co należy jeszcze zrobić, żeby Polska była krajem przyjaznym dla obywateli, stabilnym i demokratycznym. 6\n7 Nasze sprawy w naszych rękach Jerzy Regulski prezes Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji obchodzi swoje dwudziestolecie. To wydarzenie nie powinno zniknąć wśród wielu innych jubileuszy i rocznic. Instytut, będący regionalnym ośrodkiem Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, ma bowiem wielkie osiągnięcia i stał się jednym z trwałych filarów małopolskiego środowiska samorządowego. Przełom polityczny 1989 roku otworzył możliwości przekształceń ustrojowych i odbudowy samorządu terytorialnego. Ale dla dokonania rzeczywistych przemian nie wystarcza uchwalenie ustaw. Trzeba było przekonać do nich ludzi, wykształcić odpowiednie kadry i stale wspomagać nowo wybrane władze w pokonywaniu wielu trudnych i nieprzewidywalnych barier i problemów. Do tych zadań potrzebny był społeczny partner dla parlamentu i rządu, który skonsolidowałby ogrom rożnorodnych inicjatyw lokalnych i entuzjazm ludzi chcących wspierać samorządność. Dla tego celu została już we wrześniu 1989 roku utworzona Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej. Odbudowa samorządności obejmowała cały kraj. Stąd konieczne było stworzenie instytucjonalnych sieci wspierających lokalne działania. Ukształtowały się wówczas dwie, które odegrały kluczową rolę. Pierwsza to sieć regionalnych delegatów pełnomocnika rządu do spraw reformy samorządowej: 49 osób, wspartych kilkuosobowymi zespołami, działało w ramach ówczesnych urzędów wojewódzkich, realizując, z ramienia rządu, reformy i przekształcenia instytucjonalne. A równolegle FRDL, jako organizacja obywatelska, budowała sieć swoich ośrodków, grupujących lokalnych aktywistów, którzy chcieli służyć społecznościom lokalnym. Ta symbioza współdziałania administracji i organizacji pozarządowej okazała się sukcesem. Pozwoliła wesprzeć nowe władze w tym najtrudniejszym, początkowym okresie. MISTiA jest właśnie owocem tej symbiozy i jej dobrym przykładem. U podstaw powstania Instytutu było zaangażowanie dwóch osob: Mirosława Steca ówczesnego delegata rządowego, oraz Janusza Bastera działacza obywatelskiego. Dzięki nim MISTiA powstał i przyjął zinstytucjonalizowaną formę partnerstwa administracji rządowej i organizacji obywatelskiej. Dzisiejszy sukces w pełni potwierdza ówczesne decyzje i jest jednocześnie przykładem na to, że takie partnerstwo jest możliwe, i że przynosi wspaniałe owoce. Dwadzieścia lat działalności obywatelskiej sprawiło, że Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej stała się poważną instytucją, dysponującą siecią ośrodków pokrywającą cały kraj. W czerwcu 2009 roku liczba uczestników organizowanych przez nie przedsięwzięć szkoleniowych przekroczyła MILION osób. W tym sukcesie MISTiA ma specjalny udział. 7\n8 Umiejętne przewidywanie potrzeb społeczności i władz lokalnych pozwoliło na podejmowanie coraz to szerszych i nowatorskich inicjatyw. Było to wynikiem wykształcenia się, pod kierownictwem Krzysztofa Lipskiego, będącego od ponad 12 lat dyrektorem MISTiA, zespołu wysoko kwalifikowanych ekspertów i zaangażowanych pracowników, rozumiejących istotę samorządności obywatelskiej i chcących wspierać jej rozwój. Wysiłek i kompetencje wielu osób, których nie sposób tutaj wymienić, złożyły się na dzisiejszą pozycję Instytutu i jego rolę w budowaniu lokalnej samorządności. Bo siłą MISTiA jest właśnie ten zespołowy charakter działań i silny związek z całym środowiskiem samorządowym. Szczególną rolę odgrywają fora, grupujące pracowników samorządowych różnych specjalności, wspólnie rozwijających swą wiedzę i umiejętności. Wykształcenie ich koncepcji i organizacji jest trwałym i poważnym sukcesem ludzi MISTiA. Dwadzieścia lat to długi okres, który pozwala na dokonanie ocen i potwierdzenie osiągnięć. Ale jest to jednocześnie mały fragment naszej historii. Przed nami jeszcze długa droga do tego, by nasze społeczności lokalne mogły w pełni korzystać z walorów samorządu. Co to jest samorząd? Jak zdefiniować to pojęcie? Zbyt często mianem samorządu określa się władze lokalne, wójta czy radę. Tymczasem definicja samorządu jest zupełnie inna. Według ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, samorząd terytorialny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnej, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na własną odpowiedzialność i w interesie mieszkańców. 8 A więc samorząd to prawo i zdolność społeczności lokalnej. Aby samorząd zaistniał, społeczność musi móc, a także umieć i chcieć, kierować własnymi sprawami. A to oznacza, że potrzebny jest ustrój, który daje społeczności odpowiednie możliwości, a także niezbędną świadomość obywatelską do podejmowania właściwych decyzji.\n9 Trzeba więc móc, umieć i chcieć. Reformy samorządowe stworzyły podstawowe warunki, ale proces transformacji trwa i organizacje pozarządowe, takie jak FRDL i MISTiA, mają wiele do zrobienia. Trzeba sygnalizować parlamentowi i rządowi występowanie barier, które blokują samorządność. Trzeba kształcić kadry administracyjne i lokalnych polityków, aby umieli zarządzać sprawami społeczności lokalnych. Trzeba wreszcie zachęcać ludzi, aby rzeczywiście brali swoje sprawy w swoje ręce, i by je kształtowali zgodnie z własnym interesem. Z okazji jubileuszu, wraz z podziękowaniami dla zespołu MISTiA za dotychczasową pracę i gratulacjami za osiągnięte sukcesy, przekazuję życzenia sprostania nowym i często większym wyzwaniom. Sukces samorządności jest sukcesem nas wszystkich. 9\n10 Miał być Instytut i jest! Mirosław Stec przewodniczący Rady Instytutu od 1991 r. Historia Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji zaczyna się pewnego czerwcowego popołudnia 1990 r., kiedy to prof. Jerzy Regulski pełnomocnik rządu ds. samorządu terytorialnego przyjechał do Krakowa na spotkanie z dopiero co wybranymi, w większości zupełnie nowymi i nieznającymi zasad i kuchni funkcjonowania administracji publicznej, wójtami i burmistrzami województwa krakowskiego. Szliśmy z profesorem ulicami Krakowa z dworca w kierunku Magistratu i gdy przechodziliśmy koło pomnika Józefa Dietla, profesor zwrócił się do mnie i powiedział: Panie Mirku, ma pan jeszcze jedno zadanie (byłem wówczas delegatem pełnomocnika rządu ds. samorządu terytorialnego w województwie krakowskim). W Krakowie musi powstać placówka, która zajmie się szkoleniem tych rzesz nowych, wchodzących do administracji radnych, wójtów, burmistrzów, członków zarządów gmin, pracowników urzędów gminnych. Będzie to ośrodek Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, założonej kilka miesięcy temu przez grono dawnych opozycjonistów, a w chwili obecnej wysokich przedstawicieli władzy ustawodawczej i wykonawczej. Zaproponowanie konkretnej jego koncepcji i zorganizowanie pozostawiam panu. Następnie weszliśmy do sali obrad Rady Miasta Krakowa, gdzie czekali na nas samorządowcy. Profesor w swoim wystąpieniu nie omieszkał wspomnieć o pomyśle, który jak mówił wtedy niebawem stanie się faktem, powołania do życia w Krakowie niezależnej placówki szkoleniowej, służącej nowej, wyraźnie się przekształcającej, administracji. Nie było zatem innej możliwości, jak przystąpić do opracowywania projektu takiej placówki. Od początku byłem przekonany o kilku cechach, które powinna ona posiadać. Po pierwsze, że musi mieć charakter regionalny, tzn. oddziaływać nie tylko na ówczesne województwo krakowskie, ale na cały nasz region, czyli na Małopolskę. 10\n11 Po drugie, że niezbędne jest objęcie działalnością szkoleniową także pracowników administracji rządowej, bowiem pracując w Urzędzie Wojewódzkim miałem pełną świadomość, że reforma samorządowa, przede wszystkim w warstwie kompetencyjnej, czyli przekazywania zadań samorządom, uda się tylko wtedy, gdy w administracji rządowej będą pracować urzędnicy rozumiejący dokonujące się przemiany. Po trzecie, każda placówka z prawdziwego zdarzenia musi mieć odpowiednie warunki materialne, czyli lokal, kadry i pieniądze na działalność. Dlatego przystępując do organizacji ośrodka (nie używaliśmy wtedy jeszcze słowa instytut ), doszliśmy z ówczesnym, dopiero co powołanym wojewodą, wspaniałym człowiekiem, śp. Tadeuszem Piekarzem, do wniosku, że najlepszym rozwiązaniem organizacyjnym będzie z jednej strony postawienie przez wojewodę w stan likwidacji socjalistycznego ośrodka szkoleniowego administracji państwowej, o marnej reputacji, posiadającego wszakże świetną bazę lokalową, z drugiej zaś powołanie do życia przez Zarząd FRDL ośrodka w Krakowie. Ale jak pożenić obie decyzje, aby w efekcie uzyskać zamierzony efekt? Podstawą stało się unikatowe w skali całej Polski porozumienie między FRDL a wojewodą krakowskim z 1 grudnia 1990 r., na mocy którego obie strony zobowiązały się do realizacji wspólnego przedsięwzięcia, polegającego na stworzeniu systemu edukacyjnego dla potrzeb administracji publicznej tak samorządowej, jak i rządowej. Ustalono, że w tym celu wojewoda, po zlikwidowaniu dotychczasowego ośrodka, odda budynek, w którym był on zlokalizowany, w bezpłatne użytkowanie Fundacji, która z kolei ulokuje w nim swój ośrodek i równocześnie będzie ponosić koszty jego utrzymania. Rzecz jasna działania i szkolenia tej placówki będą nakierowane tak na urzędników samorządowych, jak i rządowych. W celu zagwarantowania właściwej realizacji porozumienia, zgodnej z jego duchem i literą, w strukturze organizacyjnej ośrodka, jako jego najwyższy organ, ustanowiona zostanie rada, w składzie 4 osób, reprezentujących po połowie Fundację i wojewodę. Takie też postanowienia znalazły się w statucie placówki. Druga połowa roku 1990 poświęcona została na dokonanie odpowiednich czynności formalnych i przygotowanie wszystkich niezbędnych instrumentów, umożliwiających rozpoczęcie działalności 1 stycznia 1991 r. I tak też się stało. 11\n12 Tego dnia rozpoczął pracę Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji przy ul. Szlak w Krakowie. Jego pierwszym dyrektorem został Janusz Baster. W skład Rady weszli natomiast: Janusz Baster delegat FRDL, Andrzej Mankowicz delegat FRDL, Zygmunt Matynia delegat wojewody krakowskiego i Mirosław Stec delegat wojewody krakowskiego. A skąd nazwa? Przyznaję się do autorstwa, co w kontekście tych kilku refleksji nie wydaje się dziwne. Dodam jedynie, że wyraz instytut (a nie ośrodek ) zaproponowany został ze względu na pewne dalekosiężne oczekiwania (wynikające z mojego uniwersyteckiego pochodzenia), by w przyszłości prowadzone w nim były także prace eksperckie, analityczne czy projektowe, charakterystyczne dla instytucji posługującej się taką nazwą. Ku mej wielkiej satysfakcji jest to dziś chlebem powszednim Instytutu i jego najlepszą wizytówką. To wszakże nie oznacza, by jego klasyczna działalność szkoleniowa mogła zostać uznana za drugorzędną czy niepotrzebną. Perspektywa kolejnej rocznicy poczęcia Instytutu i jego narodzin upoważnia mnie do wypowiedzenia życzeń w słowach: Ad multos annos Instytucie!. 12\n13 Najpierw była Małopolska Wszechnica Samorządowa Janusz Baster dyrektor MISTiA w latach września 1989 roku ukazała się w Gazecie Wyborczej notatka zatytułowana: Jak tworzyć samorząd?, informująca, że Krakowski Komitet Obywatelski S rozpocznie wkrótce kursy prawne i ekonomiczne dla przyszłych pracowników i ekspertów samorządów terytorialnych. Regularne spotkania będą się odbywały w Krakowie i w terenie na zaproszenie tworzących się samorządów będą wyjeżdżać zespoły specjalistów. Wszelkich informacji o biuletynach i kursach dla pracowników samorządów terytorialnych udziela Janusz Baster ( ). Anonsowany program wspierania działań lokalnych komitetów obywatelskich był elementem realizacji koncepcji Wszechnicy Samorządowej i Wydawnictwa Samorządowego w oparciu o środowiska współpracujące z MKO, której Zarys przedstawiłem Prezydium Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego 1 sierpnia 1989 roku, a później realizowałem jako jego sekretarz ds. samorządu terytorialnego. Zarys wskazywał podstawowe kierunki działania: stałe seminarium prowadzone w UJ, koordynujące badania naukowe nad problematyką samorządową, szkolenia doradców samorządowych oraz system kursów i spotkań w terenie dla szerokiego grona osób zainteresowanych problematyką samorządową. Pierwszym krokiem było upowszechnianie i pomoc w tworzeniu Raportu o stanie gminy. Małopolski Komitet Obywatelski kończył wtedy działalność, tak więc Wszechnica Samorządowa stała się jedyną regionalną instytucją wspierającą przygotowania do zapowiadanych na wiosnę wyborów samorządowych. Zewnętrznym oparciem dla Wszechnicy były działające wtedy jeszcze: Komisja Samorządowa KO przy Lechu Wałęsie, stawiająca pierwsze kroki Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej oraz Biura Poselsko-Senatorskie OKP. Istotne było także osobiste zaangażowanie twórców nowego prawa samorządowego, którzy do Krakowa chętnie przyjeżdżali, aby dyskutować o konkretnych rozwiązaniach. Jednak prawdziwą siłą, nadającą dynamikę całemu przedsięwzięciu, było tworzące się środowisko zaangażowanych w kształtowanie zachodzących zmian ustrojowych specjalistów z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Ekonomicznej, Instytutu Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej, Krakowskiego Towarzystwa Przemysłowego, Spółdzielczego Instytutu Badawczego, Biura Rozwoju Krakowa, Okręgowej Izby Adwokackiej oraz Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa. Rozmachu dodawał także szeroki oddźwięk ze strony komitetów obywatelskich z miast całej Małopolski, które zorganizowały kursy i cykle spotkań dla okolicznych gmin w Bochni, Brzesku, Dobczycach, Gorlicach, Krzeszowicach, Myślenicach, Niepołomicach, Nowym Sączu, Nowym Targu, Skawinie, Tarnowie, Wadowicach i Żywcu. Istotą 13\n14 ówczesnego sukcesu Polski był bowiem zryw obywatelski, dla którego decyzje polityczne stały się jedynie zapłonem, a spontaniczne i autentyczne zaangażowanie ludzi pozwalało wówczas przekraczać różnorakie bariery i trudności. Taka szeroka działalność wymagała fundamentu organizacyjnego i dlatego w lutym 1990 roku Wszechnica została włączona w sieć Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Zostałem pełnomocnikiem Fundacji na terenie Małopolski, a nasze funkcjonowanie było częściowo finansowane przez FRDL, częściowo przez komitety lokalne, natomiast wielu wykładowców i gospodarzy klubów pracowało społecznie. Podstawowymi formami działania były wówczas 20-godzinne kursy oraz cotygodniowe spotkania klubów branżowych : ekonomiczno-finansowego, gospodarki przestrzennej i ekologii, inicjatyw gospodarczych, prawnego i społecznego (ochrony zdrowia). Odbywały się różnorakie seminaria tematyczne oraz systematycznie spotykano się w krakowskim KIK na dyskusjach o dylematach samorządności. Zdarzały się wizyty gości zagranicznych, a także możliwości wyjazdu zagranicznego. Spektakularnym wydarzeniem był cykl cosobotnich wykładów znanych krakowskich profesorów w auli Akademii Ekonomicznej właśnie pod nazwą Wszechnica Samorządowa. Trudno policzyć wszystkich uczestników zrealizowanych inicjatyw, ale tylko tych, którzy otrzymali poświadczenia uczestnictwa, było około tysiąca. Niektórzy nadal są znanymi samorządowcami i politykami. Po wyborach w roku 1990 nie było już tak wielkiego zainteresowania systemem wspierania samorządności ani w Krakowie, ani w Polsce. Paradoksalnie, sami samorządowcy opierali się próbom jego tworzenia, oczekując raczej doraźnych konsultacji i szkoleń dla niektórych grup urzędników. 14\n15 Środowisko Wszechnicy, żeby dalej działać na rzecz wspierania demokracji lokalnej, założyło wówczas Krakowskie Towarzystwo Samorządowe, które, wyrastając z ruchu obywatelskiego, uznawało społeczności lokalne za podmiot formułujący aspiracje i nadający ustawowym zadaniom właściwy kształt. Przygotowywano więc formuły organizacyjne, służące raczej wspieraniu właściwych postaw oraz tworzeniu instrumentów i instytucji, wspierających partycypację samych społeczności w stymulowaniu własnego rozwoju, niż tylko ośrodek kształcenia administracji. Porozumienie FRDL z Wojewodą Krakowskim o powołaniu Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji, w miejsce zlikwidowanego Międzywojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Administracji Państwowej, narzuciło co prawda konieczność realizacji podstawowych szkoleń dla urzędników, ale nie przekreśliło przygotowanych wcześniej ze Studium Samorządności Społecznej i Instytutem Socjologii UJ, Szkołą Zarządzania i Przedsiębiorczości AE oraz Spółdzielczym Instytutem Badawczym nurtów działania. Załamanie się reform samorządowych po upadku rządu Tadeusza Mazowieckiego (14 grudnia 1990 r.) wpłynęło jednak negatywnie na sam proces tworzenia szerszych struktur samorządu, sprzyjających doskonaleniu działania, a brak dotychczasowego oparcia w rządzie istotnie zmniejszył możliwości organizacyjne FRDL. Po dwóch latach, w których m.in. kontynuowały działalność z czasów Wszechnicy: Szkoła Burmistrzów i późniejsze Studium Kierowania Gminą, korzystające z kontaktów zagranicznych, udało się wypracować formułę funkcjonowania MISTiA odpowiadającą wcześniejszym aspiracjom. Formuła ta została zawarta w misji: tworzenie warunków współpracy osób, grup, instytucji i środowisk uczestniczących w budowie państwa obywatelskiego. Oznaczało to zarówno różnorakość form planowego działania (od własnych badań, poprzez tworzenie instrumentów strategicznych i kształcenie ludzi potrafiących je wdrażać, po warsztaty i szkolenia dla wszelakich uczestników życia publicznego), jak i wielość form ułatwiających merytoryczną debatę osób podejmujących zadania publiczne (przede wszystkim służyła temu sieć forów środowiskowych i problemowych, a także liczne konferencje). W czasie drugiej kadencji samorządu, wobec prób rządu SLD-PSL odwracania wcześniejszych reform, dostrzeżono ten mobilizacyjny potencjał Instytutu. Wówczas to ogólnopolskie organizacje samorządowe oraz środowiska rządowe, zaangażowane w tworzenie reformy powiatowej (później także wojewódzkiej), zwróciły się o organizacyjne wsparcie dla programów służących dalszemu przygotowywaniu reform ustrojowych. 15\n16 Równocześnie Instytut, nie tracąc znaczenia w kształceniu kadr administracji, wybudował wokół siebie jedno z najważniejszych środowisk samoorganizacji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i stał się realizatorem innowacyjnych projektów społecznych, a także włączył się w tworzenie ogólnopolskiego systemu wspierania małej i średniej przedsiębiorczości. Oparciem dla tych działań był własny zespół specjalistów i trenerów, przygotowanych do podejmowania najbardziej innowacyjnych wówczas zadań związanych z zarządzaniem publicznym, co doskonale potwierdza rola Instytutu w budowaniu Systemu Analiz Samorządowych (SAS) i w przygotowaniu największego amerykańskiego programu Partnerstwa dla samorządu terytorialnego (LGPP), a także późniejsze, indywidualne sukcesy tych osób. Wśród wielu spektakularnych od 1996 roku potwierdzeń dostrzegania w życiu publicznym roli środowiska związanego z MISTiA jest takie, którym warto zakończyć to wspomnienie. Jest to prośba do mnie, wystosowana 16 stycznia 1998 roku, w imieniu premiera Jerzego Buzka, przez szefa jego Kancelarii, o (...) zorganizowanie stałego forum przedstawicieli środowisk, które mogłyby stać się partnerami rządu w reformie państwa. Utworzenie w niedługim czasie następnych szczebli samorządu symbolicznie zakończyło to, co zapoczątkowała Wszechnica dekadę wcześniej. 16\n17 Rozwój działalności merytorycznej Grażyna Prawelska-Skrzypek zastępca dyrektora MISTiA ds. merytorycznych w latach W latach pełniłam funkcję zastępcy dyrektora ds. merytorycznych w Małopolskim Instytucie Samorządu Terytorialnego i Administracji, stanowiącym modelowy przykład organizacji opartej na wiedzy, uczącej się, nabywającej nowe kompetencje adekwatnie do zmieniających się potrzeb otoczenia, a zwłaszcza potrzeb bezpośrednich klientów. Misją Instytutu stało się działanie na rzecz rozwoju demokracji lokalnej poprzez wspieranie procesu doskonalenia zawodowego pracowników administracji samorządowej oraz przekształcania jej w służbę publiczną, otwartą na współpracę ze społeczeństwem i lokalnymi środowiskami biznesu. Dla rozwoju MISTiA ośrodka Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej ogromne znaczenie, przede wszystkim do 1997 r., miało uczestniczenie w licznych programach międzynarodowych realizowanych w ramach umów bilateralnych, zwłaszcza w programach pomocy amerykańskiej. Programy te (głównie USAID), najczęściej koordynowane przez Rutgers University, skoncentrowane były na kształceniu polskiej kadry szkoleniowców i doradców (w latach : Training of Trainers, w 1995: Zarządzanie personelem gminy, w 1997: Planowanie i zarządzanie strategiczne ). Podobny charakter miała Polsko-Francuska Szkoła Zarządzania Wspólnotami Terytorialnymi (1993 r.) czy program Zarządzanie finansami gmin realizowany w 1994 r., w ramach wieloletniej obecności w Polsce brytyjskiego funduszu Know How. W latach realizowaliśmy szwajcarski program Wsparcie dla samorządów lokalnych. Specjalistyczną wiedzę zdobywano także w ramach pojedynczych projektów we współpracy z innymi krajami np. w 1993 r. polsko-norweski projekt Rozwój gmin wiejskich oraz Kształtowanie świadomości ekologicznej, a także wizyt studyjnych np. w 1997 r. w Institut of Local Government Studies University Birmingham oraz Swedish Association of Local Authorities, w Stora Brannbo. Zdobywane i rozwijane dzięki tym programom i projektom kwalifikacje polskich trenerów i konsultantów stały się bazą dla rozwoju usług Instytutu. Ogromny nacisk kładliśmy wówczas na to, by każdy projekt wzbogacał ofertę usług MISTiA oraz przyczyniał się do rozwoju profesjonalnej kadry trenerów i konsultantów. Szczególnie wyróżniającą i charakterystyczną cechą MISTiA było w tym okresie stałe doskonalenie i wzbogacanie świadczonych usług (między innymi dzięki wykorzystaniu programów międzynarodowych) oraz kształtowanie ich pakietu w bezpośredniej współpracy z klientem szycie usług na miarę przy wykorzystaniu wszystkich możliwych sposobów pozyskiwania wiedzy (zwłaszcza o potrzebach) i środków na realizację działalności. 17\n18 O osiągniętej wówczas randze na rynku usług dla samorządu terytorialnego świadczył na przykład wynik badań przeprowadzonych w połowie 1999 r. na losowo wybranej próbie 535 gmin, pokazujących, że MISTiA, jako ośrodek FRDL w Krakowie, należał wówczas do najbardziej znanych w Polsce instytucji szkoleniowych dla samorządów¹. W latach podstawową i dominującą działalnością była działalność szkoleniowa pierwsza i najbardziej trwała forma działalności MISTiA. W tym okresie powstały też pierwsze Fora (Sekretarzy, Skarbników, Oświaty Samorządowej, Gospodarki Przestrzennej, Ekologiczne, Klub Przedsiębiorczości) oraz podjęto realizację pierwszych projektów badawczo-wdrożeniowych i doradczych. W drugiej połowie lat 90. oraz w pierwszych dwóch latach nowego wieku Instytut wzmocnił i ustabilizował swoją pozycję na regionalnym rynku usług szkoleniowych dla samorządów terytorialnych oraz rozbudował zakres usług konsultingowych, które świadczone były w skali całego kraju. Od 1996 r. zaczęto kierować szeroką ofertę usług też do organizacji pozarządowych. Usługi szkoleniowe były w pełni opłacane przez klientów (gminy, powiaty i województwa). Usługi konsultingowe początkowo realizowane były w ramach programów pomocowych. Stopniowo jednak wzrastał udział usług zamawianych przez jednostki samorządu terytorialnego lub instytucje administracji rządowej i finansowanych z budżetu tych jednostek. Pod koniec lat 90. nastąpiło szerokie wyjście z działalnością poza granice Polski. 18 ¹ Oczekiwania gmin w zakresie szkoleń dla samorządów lokalnych. Raport generalny z badań ilościowych dla FRDL, sierpień 1999, ARC Rynek i Opinia, (materiał powielony)\n19 Generalnie MISTiA prowadził trojakiego rodzaju działalność: szkoleniową głównie dla samorządu terytorialnego, wspomagał samoorganizację środowiska administracji samorządowej (funkcjonowanie Forów) oraz realizował projekty o charakterze badawczo- -wdrożeniowym i konsultingowym dla gmin, powiatów, województw oraz dla administracji rządowej. Działalność szkoleniowa stale się rozszerzała, chociaż dynamika tego procesu znacznie zmalała w drugiej połowie lat 90. Mimo dużego wzrostu liczby proponowanych szkoleń (w 2000 roku 172% liczby propozycji z roku 1996), dynamika liczby szkoleń kupowanych wynosiła tylko 122%. Liczba uczestników szkoleń ustabilizowała się od roku 1998 na poziomie ok osób. Jeżeli chodzi o miejsce realizacji szkoleń to ciągle zdecydowanie dominowały szkolenia wybierane z oferty Instytutu, realizowane w zaproponowanych w ofercie terminach w siedzibie, w Krakowie. Stale wzrastał jednak udział szkoleń realizowanych na zlecenie klienta, w miejscu wskazanym przez niego w roku 2000 około 20 % szkoleń było realizowanych w takim trybie. Przeważały szkolenia pozwalające lepiej przygotować się do wykonywania obowiązków w związku ze zmieniającymi się przepisami prawnymi. Największym powodzeniem cieszyły się szkolenia finansowe. Z małym zainteresowaniem spotykały się natomiast treningi rozwijające umiejętności pracownicze. W latach znacząco rozwinęły się Fora, które regularnie spotykały się w ośrodku szkoleniowym². Niektóre w naturalny sposób kończyły działalność, ale większość grup spotykała się regularnie, a liczba ich stałych członków nieustannie rosła. ² Forum jest nieformalną organizacją, grupującą pracowników o podobnych zainteresowaniach zawodowych. Spotykają się oni regularnie, raz w miesiącu. Wybierają swój zarząd. Płacą roczne składki, z których pokrywają koszty spotkań. Ośrodek szkoleniowy jest organizatorem spotkań forum, prowadzi jego korespondencję i załatwia różne sprawy organizacyjne. Zabezpiecza też działalność od strony technicznej. 19\n20 W 2000 r. przy MISTiA działało 11 Forów, przy czym niektóre miały swoje filie w innych miastach województwa. Liczba osób, które regularnie, co miesiąc spotykały się w ośrodku MISTiA, odbywały szkolenie na interesujący ich temat, dyskutowały o ważnych dla swojego środowiska problemach, wymieniały doświadczenia, opiniowały różne dokumenty itp., w okresie podwoiła się. Wzbogaceniu uległy formy działalności. Oprócz regularnych spotkań odbywały się szkolenia wyjazdowe. Niektóre Fora wydawały gazetki, podejmowały realizację projektów finansowanych przez zewnętrznych donatorów, nawiązywały współpracę z podobnego typu organizacjami za granicą. Działalność związaną z realizacją projektów Instytut zaczął rozwijać na większą skalę od połowy lat 90. Początkowo były to projekty finansowane ze środków pomocowych, związane z programami rozwoju samorządu terytorialnego oraz społeczeństwa obywatelskiego, a szczególnie ze wsparciem powstających organizacji pozarządowych, wsparciem małego biznesu działającego w środowisku lokalnym oraz procesami budowy strategii rozwoju gmin. Z upływem czasu zakres proponowanych usług znacząco się poszerzył. Od 1999 r. oferowane są różnorodne usługi związane z doskonaleniem zarządzania w samorządzie terytorialnym, a szczególnie z zakresu zarządzania finansami, diagnozowania i usprawniania efektywności zarządzania instytucjami publicznymi. W 2001 r. podjęto pierwsze projekty związane z wprowadzaniem systemów zarządzania jakością wg standardów ISO 2001:9000. Rozwijała się także działalność badawcza. Badania miały charakter aplikacyjny, diagnozowały konkretne problemy i przygotowywały do podejmowania decyzji. Zawsze były realizowane w formie projektowej. Pierwsze tego typu przedsięwzięcie zaowocowało w 1993 r. podręcznikiem dla gmin Gospodarka gruntami ³, w 1994 r. książką Dorobek odrodzonych samorządów ⁴, a w 1995 r. Raportem o stanie kultury Miasta Krakowa. Dużym projektem, realizowanym w latach z kilkunastoma największymi polskimi miastami, był projekt Zarządzanie wielkim miastem (działalność typu Action Research). W latach , we współpracy ze Związkiem Miast Polskich, realizowano pilotażowy projekt Systemu Analiz Samorządowych dla usług sektora kultury i transportu publicznego. Wypracowane wówczas narzędzia analityczne funkcjonują w ramach Elektronicznego Pakietu Analitycznego SAS. 20 ³ A. Boehm, Z. Ziobrowski, Gospodarka gruntami. Wybrane problemy, Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji, Kraków 1993, ss. 96 ⁴ G. Prawelska-Skrzypek, (red.), Dorobek odrodzonych samorządów, Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji, Kraków, 1994, ss. 224.\n21 Zdecydowana większość projektów zrealizowanych w 2000 r. dotyczyła usprawniania zarządzania w samorządzie terytorialnym. Liczba projektów realizowanych rocznie wzrosła w okresie ponad czterokrotnie. Była to więc najbardziej dynamicznie rozwijająca się forma działalności MISTiA. Z upływem lat coraz większa część tej działalności była realizowana na zamówienie jednostek samorządu terytorialnego i finansowana z ich budżetu. MISTiA pozyskiwał tych klientów, startując w przetargach i przechodząc przez procedurę zamówień publicznych. Rozwijało się zwłaszcza doradztwo organizacyjne, pomoc w opracowywaniu budżetu zadaniowego, wieloletnich planów inwestycyjnych, strategii promocyjnych, partycypacyjnego zarządzania rozwojem, a także w przygotowaniu wdrażania ISO w małych przedsiębiorstwach oraz w organizacjach publicznych. Od końca lat 90. MISTiA zaczął na dużą skalę wychodzić z projektami poza granice kraju (głównie Ukraina i Albania). Projekty te miały najczęściej charakter szkoleniowy, czasem powiązane też były z doradztwem i badaniami. W latach MISTiA był organizacją projektową, gdyż zdecydowaną większość działalności realizował poprzez projekty oryginalne, unikatowe przedsięwzięcia o jasno określonych celach, posiadające własny budżet, określony ściśle czas realizacji, zespół realizujący, osobę odpowiedzialną. Instytut był także zarządzany jak organizacja projektowa, co w dużej mierze przesądzało o jego trwałym uczestnictwie w rynku i o stałym rozwoju. Realizowano projekty o różnym charakterze, ale trzeba podkreślić szczególną dbałość w doborze projektów do pakietu. Kierowano się tu kilkoma zasadami: strategicznymi kierunkami i priorytetami rozwoju, wzajemnym uzupełnianiem się projektów (dbałość o efekt synergii) w budowaniu kompleksowej i wysokojakościowej oferty, a także dostępnością środków. 21\n22 Zapiski dyrektora ds. merytorycznych Roman Ciepiela zastępca dyrektora MISTiA ds. merytorycznych w latach grudnia 2002 r. Niezły dzień na rozpoczęcie nowego wyzwania, 10 grudnia odbierali swoje Nagrody Nobla: Curie-Skłodowska, Sienkiewicz, Reymont, Miłosz, Wałęsa, Dalajlama i Szymborska. Zaczynam nową pracę. Witaj MISTiA! (w Krakowie). 12 grudnia 2002 r. Godz , czwartek. Piąta godzina NARADY KIEROWNICZEJ. Gabinet dyrektora Lipskiego. Siedzę na miejscu prof. Grażyny Prawelskiej-Skrzypek. Duży zaszczyt i jeszcze większa odpowiedzialność! Obok Janusz Olesiński, naprzeciw niego Ewa Skoczkowa. Wywiązuje się świetna polemika. Wiadomo, kto pilnuje spraw organizacyjnych!!! Jacek Kwiatkowski zaczął swoją relację od horoskopu z Dziennika Polskiego, później już było tylko realnie. Junior Biznesu już dawno nie słyszałem, aby ktoś z taką pasją mówił o młodych, ambitnych uczniach. Jacek proponuje Rotundę świetny pomysł. Kłęby dymu. Krzysztof Lipski pracuje. A jak pracuje to...pali! Późnowieczorne wiadomości: premier Danii ostrzega, że jeśli negocjacje nie powiodą się, to rozszerzenia UE w 2004 na pewno nie będzie! Trzymamy kciuki za negocjatorów. 19 grudnia 2002 r. Godz , czwartek. Analiza ocen szkoleń listopadowych. Większość na 5! Są też oceny krytyczne chyba jednak zrezygnujemy z niektórych wykładowców. Lucyna Prawelska-Dziedzic jest skarbnicą wiedzy o Instytucie. Dobrze, że pracuje w pokoju obok. Idą święta, dlaczego jeszcze nie ma choinki w gabinecie dyrektora? W moim zresztą też!!! 16 stycznia 2003 r. Godz , czwartek. Nic nie wskazuje na to, aby cotygodniowe NARADY KIEROWNICZE kończyły się wcześniej. Ostatni pociąg mam o Pierwsza godzina należy jak zwykle do Krzysztofa, dzięki jego barwnym opisom wiemy, co się dzieje w Warszawie. Zaczynamy prace nad strategią Instytutu. Wyobrazić sobie, jak będzie wyglądała Polska i Małopolska za 5 lat, nie będzie łatwo, lecz bierzemy się do pracy. Nocna prasówka. Ostatni start Columbii 1 lutego okazało się, że naprawdę ostatni. Zginęło 7 kosmonautów! 13 marca 2003 r. Godz.18.20, czwartek. Wczoraj kurator wpisał do rejestru naszą Niepubliczną Placówkę Doskonalenia Nauczycieli. Jola Przejczowska, na co dzień zastępca dyrektora wydziału kształcenia, ma nowe wyzwanie. Niełatwo będzie konkurować z publicznymi placówkami. Spróbujemy! Liczymy, kto tym razem zasłużył na Mądrą Gminę. Krzysztof się irytuje: dlaczego nie ma jeszcze wszystkich danych? Przecież gala za kilka tygodni. 27 marca 2003 r. Godz.15.00, czwartek. Dzisiaj będzie dłuższa dyskusja. Mamy sporo pracy, ten rok zapowiada się rekordowo. PAOW, strategie rozwoju lokalnego, FILIA w SO- POCIE, nowe fora... Dobrze, że są nocne pociągi. 22\n23 17 kwietnia 2003 r. Godz , czwartek. Wczoraj w Atenach podpisano traktat rozszerzający UE. SUPER!!! Robimy 24 kwietnia konferencję Wyzwania dla Małopolski Unia Europejska, poświęconą dyskusji nad zasadami podziału środków z NPR, będą goście z Komisji Europejskiej. A co z PPP? Nie najlepiej. Samorządy nie mają doświadczeń, prawo jest bardzo skomplikowane, lecz spróbujemy promować ten sposób finansowania inwestycji. Zrobimy w maju konferencję, mamy poważnych partnerów. 15 maja 2003 r. Godz.18.20, czwartek. Janusz Olesiński triumfuje: MISTiA otrzymał certyfikat ISO. Podobno jesteśmy jedną z nielicznych organizacji pozarządowych posiadających taki certyfikat. ISO zobowiązuje!!! 29 maja 2003 r. Godz , czwartek. Za tydzień ogólnopolskie referendum w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej. Włączamy się w akcję promocyjną. Na krakowskim Rynku robimy Piknik Europejski, będziemy wystawiać Certyfikat Tak Europejczyka. Zapowiada się dobra zabawa. Nasz informatyk Sebastian Kula zapowiada: w nocy od 24 do 1 nie będzie internetu. To dobrze kiedyś trzeba odpocząć :) 26 czerwca 2003 r. Godz , czwartek. Zapada decyzja, wydajemy kwartalnik! Ale co z nazwą? Ogłaszamy wewnętrzny konkurs. Jak zwykle analizujemy ankiety ewaluacyjne szkoleń i jak zwykle najlepsze oceny dostaje p. Maria Polanowska-Bogusz, a spośród pracowników Instytutu Aldona Okraszewska. Gratulujemy! Wakacje? Nie możemy sobie pozwolić! Uzgadniamy urlopy tak, by nie zaburzyć rytmu pracy. To jest miłe o jeszcze jest jasno. 28 sierpnia 2003 r. Godz , czwartek. We wtorek podpisujemy porozumienie o współpracy z marszałkiem województwa, będzie uroczyście. Solidnie pracujemy z p. Marcinem Migdałem i Pawłem Góreckim nad pierwszym numerem biuletynu MISTiA na Szlaku. Podoba się nam tytuł, chociaż, jeśli ktoś nie wie, że Instytut położony jest przy ul. Szlak, to... znaczy, że jeszcze u nas nie był. Nieliczni. 23\n24 Marcin Migdał jest w ogóle bardzo zapracowanym mistianinem. Właśnie skończył prace edytorskie nad nową ofertą szkoleń. To jest jednak wyrozumiały dla innych i wyjątkowo cierpliwy człowiek. Oooo, dzisiaj kończymy nieco wcześniej! 19 listopada 2003 r. Godz , czwartek. Ten sierpniowy czwartek to jednak był wyjątek. Jesienią wszystko powróciło do normy. Czwartkowe spotkania są bardzo do siebie podobne od 15 do 22 (czasem dłużej). Wczoraj miałem imieniny, ale w Instytucie nie ma obyczaju świętowania. Szkoda. Za to jest sporo do ustalenia przed wydarzeniami grudniowymi. 12 grudnia I Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych, a 19 zakończenie PAOW. Duża sprawa! Wynajmujemy sale w Teatrze im. J. Słowackiego. 19 lutego 2004 r. Godz , czwartek. Jeszcze tak wysokiego bezrobocia w Polsce nie było. Na koniec stycznia aż 20,6%!!! Czy wstąpienie Polski do Unii to zmieni? Nadzieja jest ogromna. Szykujemy na dzień przed 1 maja konferencję Wyzwania dla Małopolski w przededniu akcesji. Zapowiedział swój udział Dieter Althaus, premier Turyngii. Jak ten dzień uczcić? Wydamy dla każdego uczestnika tego spotkania certyfikaty. Na papierze czerpanym! Leader + to ciekawa propozycja dla społeczności lokalnych, które same chcą rozwiązać swoje problemy. Zaczynamy współpracę z ludźmi ze Szczurowej. Pomagamy im stworzyć strategię działania. Dobrze rokują! 15 kwietnia 2004 r. Godz , czwartek. Coraz więcej analiz, statystyk, opinii. Powinniśmy zinstytualizować nasz potencjał badawczy. Powołamy oddzielną komórkę organizacyjną. Rozwiązał się worek z Planami Rozwoju Lokalnego. Zespół Jacka Kwiatkowskiego rośnie! (w oczach dyrektora także). Zwiedzałem nasz hotel. Dlaczego kabelki do lampek nad łóżkami są tak długie, że muszą być zakręcone wokół lampki? Ciekawe! Kierowniczka hotelu, p. Danusia Krzywda, mówi, że sprawdzi, co się da zrobić. 21 października 2004 r. Godz , czwartek. Wszystko gotowe do powołania w przyszłym tygodniu Centrum Analiz Samorządowych. Cel? Analiza samorządu terytorialnego Małopolski, określająca potencjał społeczny i gospodarczy, jego zmiany i tendencje rozwojowe oraz wpływ czynników zewnętrznych na aktualną kondycję gmin i powiatów. Listopadowy numer biuletynu MISTiA na Szlaku prawie gotowy. Cała kolumna poświęcona będzie 15 leciu FRDL. Wywiad z prezesem RN Adamem Kowalewskim i Joanną Regulską. Relacja z uroczystości w Galerii Porczyńskich, z prof. Jerzym Regulskim w roli głównej. Przez 15 lat przeszkolonych ponad osób! 24\n25 Kabelki w hotelu nadal długie. Podobno sprawa jest bardzo skomplikowana. Do akcji wkracza Janusz Olesiński. Sprawdzi, na czym polega problem. Jacek Kwiatkowski twierdzi, że w jego pokoju coś piszczy. Ciekawe co? 16 grudnia 2004 r. Godz , czwartek. Podsumowaliśmy pracę forów. To jednak nasza specjalność. Popularne, potrzebne, powiększające stale liczbę uczestników. Ponad 1000 osób spotyka się każdego miesiąca w ramach forów! Kończy się rok. Sporo rozliczeń! 21 kwietnia 2005 r. Godz , czwartek. Za miesiąc rozstrzygnięcie Wzorcowego urzędu ; już wiadomo, że 21 maja ogrody Muzeum Archeologicznego wypełnią się po brzegi samorządową gwarą. Małgosia Drużyńska i członkowie jej Forum Wójtów i Burmistrzów będą świętować. Na 31 maja Jacek zapowiada konferencję Spółdzielnie socjalne przyszłość czy iluzja. Znam się trochę na spółdzielniach, ale spółdzielnie socjalne to u nas nowość. Ciekawe. Kabelki zbadane. Żeby je skrócić, musi być remont (generalny)! U Jacka Kwiatkowskiego w pokoju dalej piszczy. 17 czerwca 2005 r. Godz , czwartek. Trochę już późno, ale trochę mnie korci, by zaproponować nowe forum, prawników. Tak zwykle to bywa z pomysłodawcami... OK, koordynatorem nowego forum zostaje Roman Ciepiela (jak sobie zorganizuje). Znowu wakacje w kratkę. Janusz pyta o ofertę szkoleniową na lato. Przypomina procedury. Ach to ISO! 25\n26 15 września 2005 r. Godz , czwartek. Wczoraj odbyła się inauguracja Forum Prawników Administracji Publicznej. Wcześniej było porozumienie z Izbą Radców Prawnych w Krakowie. Zapowiada się ciekawa współpraca. Rozpoczynamy nową formę działalności, szkolenia przy użyciu platformy e learningowej. Projekt finansuje EFS. Mocno wchodzimy w szkolenia przedsiębiorców. Widać już wsparcie UE na każdym kroku, a to dopiero początek. Krzysztof został członkiem Komitetu Sterującego SPO RZL. Pomagamy też poza Małopolską. Powiat jasielski i rejon samborski (Ukraina) będą miały program współpracy z naszym udziałem. Korzenie Przyszłości to propozycja dla kilku gmin z Pogórza Ciężkowickiego. Tuchów będzie Leaderem+. 10 listopada 2005 r. Godz , czwartek. Zaczynamy Dojrzały Biznes projekt dla 50-latków chcących założyć własny biznes. Anna Zaremba jest pełna nadziei, że wykreuje kilkadziesiąt nowych firm. Powodzenia. Za dwa tygodnie kolejna konferencja dla NGO s Nie bójmy się federalizacji Czy na pewno? Zapowiada się ciekawa dyskusja. Jedziemy do Malborka. Nawet tam wiedzą, że dobrze organizujemy konferencje. Miło. 19 stycznia 2006 r. Godz , czwartek. Niepokojące informacje napływają do Małopolski z Warszawy. Fundusze unijne przeznaczone na rozwój regionu będą dzielone na województwa wg algorytmu najmniej dla nas korzystnego. 80% wartości przydzielone zostanie w zależności od liczby mieszkańców, pozostałe 20% uzależnione ma być od poziomu bezrobocia i wielkości PKB. Problem polega na tym, że dobre wskaźniki kumulują się tylko w Krakowie. Pozostała część regionu jest porównywalna do stanu w Polsce wschodniej, która dostaje dodatkowe wsparcie. Marszałek województwa ostro protestuje. Trzymamy kciuki i wspieramy. 8 czerwca 2006 r. Godz , czwartek. W zeszłym tygodniu prof. Mirosław Stec (przewodniczący Rady Instytutu) wręczył nagrody laureatom konkursu Wzorcowy Urząd w Małopolsce. Zwyciężyło Brzesko, a burmistrz Jan Musiał promieniał ze szczęścia. Nie dziwię się prawie dwustu samorządowców biło brawo. Filia w Sopocie usamodzielnia się! Po ponad 4 latach patronatu (i nadzoru z Krakowa) jest szansa na niezależny byt. Życzymy powodzenia! Lecz przecież dalej pozostajemy w rodzinie FRDL. 26\n27 7 września 2006 r. Godz , czwartek. W Instytucie zrobi się międzynarodowo. Pod koniec września będziemy gościć przewodniczącego Komisji Transportu Izby Reprezentantów Stanu Waszyngton, Edwarda B. Murray a. Na specjalnie zorganizowanym seminarium poznamy amerykańskie doświadczenia w partnerstwie publiczno-prywatnym. To już trzecia konferencja w ostatnim czasie zorganizowana w MISTiA na ten temat. Ciekawe, kiedy pojawią się pierwsze realizacje wg tej metody? Kampania samorządowa trwa. Samorządowcy podsumowują swoje dokonania. Oponenci wskazują na słabości rywali. Ogólnie jest jednak spokojnie. Chociaż na spotkaniach forów kuluarowe rozmowy schodzą zwykle na wyborcze kalkulacje. 19 października 2006 r. Godz , czwartek. Dzisiaj też było międzynarodowo! Przedstawiciele z Lombardii, Galicji, Attyki, Śląska i Małopolski spotkali się w MISTiA, aby porozmawiać o spółdzielniach socjalnych. Jacek Kwiatkowski ma niezmiennie nadzieję, że w Polsce sektor ekonomii społecznej rozwinie się tak dobrze, jak w Hiszpanii i Włoszech. Musimy jednak sporo zmienić w polskim prawie i jeszcze więcej w naszej mentalności. Nikt nie mówił jednak, że będzie łatwo. 16 listopada 2006 r. Godz , czwartek. Wybory samorządowe nie przyniosły dużych niespodzianek. Frekwencja była dość niska, chociaż tam, gdzie doszło do ostrzejszej rywalizacji o fotel burmistrza, mobilizacja wyborców wzrastała. W niektórych gminach będzie druga tura. Czekamy. Za tydzień organizujemy ciekawą konferencję poświęconą przeciwdziałaniu marginalizacji i wykluczeniu społecznemu. Jest dużo zgłoszeń, zastanawiamy się, czy pomieścimy wszystkich chętnych. 18 stycznia 2007 r. Godz , czwartek. Stopa bezrobocia na koniec grudnia 2006 r. wyniosła w Polsce 11,2 %. Najlepszy wynik od 1999 r. To dobra wiadomość na Nowy Rok. Samorządy już po wyborczych emocjach. Wszystko wraca do normy. Niedługo pierwsze spotkanie Forum Wójtów i Burmistrzów Małopolski. 8 marca 2007 r. Czwartek. Trochę nietypowo, ponieważ sesje odbywają się zwykle w poniedziałki, Sejmik wybrał mnie na wicemarszałka Małopolski. Wróciłem do domu dużo wcześniej. Żona zapytała: Czy coś się stało? 27\n28 Służymy i staramy się kreować rzeczywistość Anatol Władyka zastępca dyrektora MISTiA ds. merytorycznych od 2007 Pracę w MISTiA podjąłem 20 marca 2007 r., dokładnie w dniu imienin Anatola, i chyba w kategorii prezentu imieninowego mogę potraktować objęcie stanowiska zastępcy dyrektora po tak znamienitych poprzednikach. Bilansu otwarcia nie musiałem przygotowywać, bo właśnie ukazał się raport z działalności Instytutu w 2006 roku. 30 realizowanych projektów, ponad 6 tys. uczestników szkoleń, 13 forów samorządowych, badania, konkursy itp., itd. Ogromny szacunek i uznanie dla poprzedników i kierowanego przez nich zespołu. Co znajdzie się w następnych raportach? To teraz już będzie moje zmartwienie. Szczęście jednak dopisuje;-) Bardzo pomocna okazała się Unia Europejska. W roku 2007 pojawił się instrument, dzięki któremu realizacja naszej, od lat niezmiennej misji nabrała nowego znaczenia. Mam tutaj na myśli Narodową Strategię Spójności Jest to pierwszy tak ambitny i kompleksowy plan rozwoju. 85,6 mld euro rozdysponowane w ramach 16 programów regionalnych i 5 programów krajowych to ogromna szansa na znaczące przyspieszenie rozwoju całego kraju. Szansa i jednocześnie wyzwanie, w zasadzie dla wszystkich. Dla samorządów, które dzięki szerokiemu strumieniowi środków europejskich mogą skutecznie rozwiązywać problemy lokalne. Dla przedsiębiorców, którzy dostali ogromną szansę, aby stać się bardziej innowacyjnymi i przez to konkurencyjnymi zarówno na rynku krajowym, jak i europejskim. Niesamowita okazja pojawiła się również dla osób, które marzą o tym, aby zostać przedsiębiorcami. Oferowane w ramach środków europejskich wsparcie szkoleniowe, doradcze i przede wszystkim finansowe dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, to sprawa bezprecedensowa. Narodowa Strategia Spójności to także ogromna szansa dla wszystkich organizacji pozarządowych zarówno na instytucjonalny rozwój, jak i na bardziej skuteczną realizację celów statutowych. A jakie wyzwania pojawiły się w tym kontekście dla MISTiA? Ogromne! 28


Urząd Miasta i Gminy w Skawinie: Nowe boisko, plac zabaw i park linowy w Wielkich Drogach\nNowe boisko, plac zabaw i park linowy w Wielkich Drogach\nSiłownia pod chmurką, nowoczesne boisko wielofunkcyjne, park linowy i plac zabaw. Między innymi taka infrastruktura powstanie przy szkole podstawowej w Wielkich Drogach. To efekt “Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Skawina na lata 2016 - 2022”, który zakłada poprawę jakości życia lokalnej społeczności.\n75% kosztów kwalifikowanych inwestycji zostanie pokryte w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego. Zadanie jest współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu: “Ogólnodostępna przestrzeń publiczna dla aktywizacji i integracji mieszkańców podobszarów rewitalizacji z terenów wiejskich Gminy Skawina - ITD i ITP”.