Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem na giełdzie papierów wartościowych w świetle katolickiej nauki społecznej - PDF\nPokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem na giełdzie papierów wartościowych w świetle katolickiej nauki społecznej\nDownload "Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem na giełdzie papierów wartościowych w świetle katolickiej nauki społecznej"\n1 Kultura Media Teologia 2013 nr 15 s Kamil Goral, Szkoła Główna Handlowa Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem na giełdzie papierów wartościowych w świetle katolickiej nauki społecznej Temptation of greed threat of risky investment on the stock exchange in the context of the catholic social teaching STRESZCZENIE: W ARTYKULE PRZEDSTAWIONO CHCIWOŚĆ JAKO JEDNĄ Z GŁÓWNYCH PRZYCZYN PODEJMOWANIA NADMIERNEGO RYZYKA PRZY INWESTYCJACH NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. W TEKŚCIE OMÓWIONO ZARÓWNO RODZAJE RYZYKOWNYCH INWESTYCJI MOTYWOWANYCH CHCIWOŚCIĄ, JAK I DOKONANO OCENY TEGO TYPU ZACHOWAŃ W KONTEKŚCIE NAUKI SPOŁECZNEJ KOŚCIOŁA. ABSTRACT: THE ARTICLE PRESENTS GREED AS A MAIN REASON OF TAKING AN EXCESSIVE RISK OF STOCK EXCHANGE INVESTMENT. IN THE TEXT WAS POINTED KINDS OF RISKY INVESTMENTS MOTIVATED BY GREED WITH AN ESTIMATION OF THAT BEHAVIOR IN THE CATHOLIC SOCIAL TEACHING CONTEXT. SŁOWA KLUCZOWE: RYZYKO, GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH, KATOLICKA NAUKA SPOŁECZNA. KEYWORDS: RISK, STOCK EXCHANGE, CATHOLIC SOCIAL TEACHING. 122 Kultura Media Teologia 15/2013\n2 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... Wdzisiejszych czasach bycie inwestorem giełdowym nie sprawia specjalnego wysiłku. Obok warunku posiadania pieniędzy koniecznych do inwestowania, należy też spełnić wymóg założenia konta w jednym z domów maklerskich. Dzięki internetowi zarządzanie aktywami nie wymaga nawet wychodzenia z domu wystarczy komputer i podłączenie do sieci internetowej. Dzięki temu każdy może lokować swoje pieniądze w różnego rodzaju instrumenty finansowe, których nie brakuje przecież na giełdowym rynku. Istnieje także możliwość lokowania pieniędzy za pośrednictwem licznych funduszy inwestycyjnych. Są to instytucje zbiorowego inwestowania, które zarządzają zbiorczym portfelem aktywów, jakie zgromadziły poprzez emisję jednostek uczestnictwa, bądź certyfikatów inwestycyjnych 1. Uzyskane w ten sposób środki są następnie inwestowane w sposób uzależniony od profilu danego funduszu. Następnie zarządzają nimi profesjonaliści posiadający odpowiednie kwalifikacje. Nie gwarantują jednak oni inwestorowi ani tego, że osiągnie określony zysk, ani nawet tego, że nie poniesie straty w związku z uczestnictwem w takim funduszu. Zasadniczą więc kwestią, która wiąże się z inwestowaniem na giełdzie papierów wartościowych, jest świadomość podejmowanego ryzyka. Często bowiem ludzie inwestując pieniądze samodzielnie, bądź lokując je w funduszach inwestycyjnych, dysponują oszczędnościami całego życia. Specyfiką zaś rynku finansowego jest mniejsze lub większe (w zależności od klasy aktywów) ryzyko związane z chęcią pomnażania swoich oszczędności. Nadmierne zaś ryzyko, narażanie na szwank dorobku całego życia, może dla tak postępującego inwestora skończyć się katastrofalnie. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie potencjalnego ryzyka związanego z inwestowaniem pieniędzy na giełdzie papierów wartościowych, zdefiniowanie i opisanie postaw związanych z ryzykownym inwestowaniem oraz ocena etyczna tychże w kontekście nauczania społecznego Kościoła. Pojęcie ryzyka i ryzykownych inwestycji Jedną z głównych przyczyn podejmowania nadmiernego ryzyka jest brak wiedzy co do potencjalnych zagrożeń wynikających z inwestowania na rynku finansowym nietrudno bowiem ulec iluzji łatwego i szybkiego zysku. Kusząca dla niektórych ludzi wydaje się perspektywa wysokiego zarobku osiąganego w zasadzie bez trudu 2 a takie złudzenie ma wiele osób nieznających mechanizmów rynku finansowego, obserwujących inwestowanie na giełdzie. Uświadomienie sobie zagrożeń jest więc punktem wyjścia roztropnego inwestowania. Ryzyko związane z inwestowaniem można zdefiniować jako możliwość zrealizowania dochodu różniącego się od spodziewanego dochodu 3. Inwestor lokując swoje pieniądze w określone aktywa, np. akcje powinien liczyć się nie tylko z możliwością zysku, 1 J. Kudła, Instrumenty finansowe i ich zastosowanie, Warszawa 2011, s A. Zwoliński, Katolik i pieniądze, Częstochowa 2007, s K. Jajuga, T. Jajuga, Inwestycje: instrumenty finansowe, aktywa finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa, Warszawa 2012, s Kultura Media Teologia 15/\n3 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE ale także straty. Koniecznym jest więc oszacowanie zmienności historycznych stóp zwrotu z danej inwestycji i na tej podstawie ustalenie tego, z jakim ryzykiem jest ona związana. Takie szacowanie jest możliwe na podstawie danych historycznych, wynikających między innymi z analiz stóp zwrotu z danej inwestycji. Oczywiście jest to tylko prognoza, która niekoniecznie musi się sprawdzić. Na rynku finansowym występuje wiele rodzajów ryzyka, na jakie narażony jest inwestor. W tym miejscu należy wymienić najważniejsze z nich 4 : Ryzyko rynkowe, związane ze zmianą ceny poszczególnych aktywów, jakie występują na rynku finansowym. Dzieli się ono na: ryzyko stopy procentowej, implikujące zmianę wartości instrumentów finansowych, które są od tej stopy zależne; ryzyko kursu walutowego związane ze zmianą wartości waluty, które możne wpłynąć na rentowność inwestycji; ryzyko cen: akcji, towarów czy nieruchomości, dotyczy ono niekorzystnego ruchu cen tych aktywów i związanej z tym możliwości poniesienia straty. Ryzyko kredytowe, dotyczące możliwości pogorszenia się sytuacji finansowej drugiej strony kontraktu (dłużnika) i związanej z tym ewentualności niewywiązania się przez niego ze zobowiązań. Ryzyko polityczne, dotyczące zdarzeń na scenie politycznej, mających wpływ na stopę zwrotu z inwestycji (np. ryzyko wybuchu strajków lub zamieszek, czy przejęcia władzy przez populistów). Ryzyko płynności, oznaczające trudności ze zbyciem danego instrumentu finansowego po oczekiwanej cenie. Ryzyko prawne związane ze zmianą regulacji prawnych, które mogą wpływać na opłacalność inwestycji (np. zmiany w systemie podatkowym). W kontekście inwestowania na giełdzie papierów wartościowych szczególne znaczenie ma ryzyko rynkowe związane ze zmianą wartości notowanych instrumentów finansowych. Nie bez znaczenia jest także ryzyko kredytowe nabiera ono szczególnej wagi w sytuacji inwestowania w dłużne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa (bony, obligacje). Co do zasady przyjmuje się, że skarbowe papiery dłużne są pozbawionego ryzyka, albo że ryzyko kredytowe w ich przypadku uznać trzeba za minimalne 5. Nie należy także bagatelizować pozostałych ryzyk, które także mogą okazać się kluczowe dla danej inwestycji. W dalszej części opracowania skupię się jednak na ryzyku finansowym jako tym, które finalnie wynika z pozostałych rodzajów ryzyka. Wzrost ryzyka inwestycyjnego i związana z nim możliwość ponadprzeciętnych dochodów, mają związek z obrotem na giełdzie pochodnymi instrumentami finansowymi (derywatami). Są to instrumenty, których wartość jest uzależniona (można więc powiedzieć pochodzi, stąd ich nazwa) od wartości instrumentu bazowego: towaru, waluty, indeksu, stopy procentowej (np. indeksu giełdowego jakim jest WIG 20) lub nawet zja- 4 Tamże, s Na ten temat także zob. A. Sopoćko, Rynkowe instrumenty finansowe, Warszawa 2003, s K. Jajuga, T. Jajuga, dz. cyt., s Kultura Media Teologia 15/2013\n4 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... W kontekście inwestowania na giełdzie papierów wartościowych szczególne znaczenie ma ryzyko rynkowe związane ze zmianą wartości notowanych instrumentów finansowych. Nie bez znaczenia jest także ryzyko kredytowe nabiera ono szczególnej wagi w sytuacji inwestowania w dłużne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa (bony, obligacje). wisk atmosferycznych, takich jak temperatura powietrza. Początkowo istotą instrumentów pochodnych było zabezpieczenie się przed ryzykiem 6. Z czasem jednak zaczęto je także stosować w celach czysto spekulacyjnych. Derywaty stały się więc swego rodzaju zakładami o to, jak zmieni się dany instrument bazowy. Do podstawowych instrumentów pochodnych należą kontrakty terminowe: forward i futures. Zasadniczo kontrakt terminowy to umowa, jaką zwierają ze sobą dwie strony zobowiązują się one do rozliczenia danej transakcji w określonym dniu w przyszłości po określonej cenie 7. W dniu zawarcia kontraktu niewiadomą jest więc wartość rozliczenia między stronami oraz kierunek przepływów pieniężnych (lub towarowych). Kontrakty forward są zawierane poza giełdą papierów wartościowych inaczej niż kontrakty futures, notowane m. in. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Dlatego w związku z tematem niniejszego opracowania te ostatnie będą przedmiotem badania. Kontrakty futures przeważnie rozliczane są w sposób bezdostawowy. To znaczy, że nie dochodzi w tym przypadku do dostarczenia instrumentu bazowego tj. tego, od którego zależy wartość i kierunek przepływów pieniężnych (na przykład surowce czy metale szlachetne). W niektórych przypadkach byłoby to zresztą niemożliwe ze względu na jego charakter 8 (na przykład indeks giełdowy, którego nie da się przecież dostarczy w sposób realny). Czynnikiem zwiększającym ryzyko związane z inwestowaniem w kontrakty futures jest występowanie tzw. dźwigni finansowej. Osoba, która jest stroną kontraktu futures nie musi posiadać całej kwoty jego wartości. Wystarczy, że wpłaci domowi maklerskiemu depozyt zabezpieczający, którego wysokość zależy od zmienności wartości instrumentu bazowego. Im jest ona większa tym depozyt zabezpieczający powinien być wyższy. To zaś oznacza, że występuje możliwość osiągnięcia bardzo wysokich zysków 6 Tamże, s Tamże, s J. Kudła, dz. cyt., s Kultura Media Teologia 15/\n5 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE proporcjonalnie do zainwestowanych pieniędzy. To, czy inwestor osiągnie zysk, czy też poniesie stratę, zależy od tego czy dobrze obstawił kierunek zmian wartości instrumentu bazowego. Jeśli dla przykładu założył wzrost rynkowej ceny złota i ten rzeczywiście miał miejsce, wówczas inwestycja zakończy się sukcesem w postaci dodatniej stopy zwrotu. Jednocześnie jednak rośnie ryzyko poniesienia wielkich strat związanych z drobną nawet zmianą wartości instrumentu bazowego w kierunku przeciwnym, niż zakładany. Inwestowanie w kontrakty futures lub inne opierające się na dźwigni finansowej jest więc przedsięwzięciem ryzykownym. Innym instrumentem pochodnym notowanym na warszawskiej giełdzie są opcje. 9 Podstawowa różnica między opcjami a kontraktami terminowymi polega na tym, że ta pierwsza nazwa oznacza instrumenty, w których zobowiązania obu stron nie są symetryczne. Wystawca opcji przyjmuje na siebie obowiązek (bezwzględny) kupna lub sprzedaży określonego instrumentu lub towaru w przyszłości po określonej z góry cenie (zasadniczo dochodzi do wypłaty różnicy w cenie między dniem wykupienia opcji a dniem jej wykonania). Nabywca opcji ma zaś prawo, a nie obowiązek, dostawy lub nabycia określonego instrumentu lub towaru w przyszłości. Opcje mogą być przedmiotem obrotu na rynku giełdowym lub pozagiełdowym. Te pozagiełdowe nie są wystandaryzowane i dają stronom większą swobodę kształtowania warunków transakcji. Co do zasady wystawca opcji, którego dotyczy bezwzględny obowiązek kupna lub sprzedaży, w razie chęci wykonania opcji przez nabywcę, zarabia na premii, którą płaci mu ów nabywca. Jeśli jednak przyjęte przez niego założenie nie sprawdzi się, i instrument bazowy zmieni swoją cenę lub wartość w niekorzystny sposób, wystawca może ponieść dotkliwe straty. Nabywca zaś płaci za opcję w momencie jej nabycia; jeśli jednak cena instrumentu bazowego zmieni się na jego korzyść, to zrealizuje transakcję przewidzianą w opcji i może w związku z tym osiągnąć zysk. Konstrukcja opcji przypomina więc swego rodzaju polisę ubezpieczeniową. Ceną za jej wykupienie jest premia, jaką otrzymuje jej wystawca. Opcje są jednak wykorzystywane także do spekulacji. Podobnie, jak w wypadku kontraktów futures, dochodzi do zakładu między obiema stronami, z tym, że tylko jedna z nich otrzymuje premię za jego zawarcie, co jest związane z asymetrią zobowiązań wynikających z natury opcji. Opcja jako instrument zabezpieczenia wydaje się bardzo dobrym rozwiązaniem w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej związanej z ryzykiem ceny danego waloru. Przedsiębiorca, tak jak w przypadku kontraktów futures, wykupuje opcję jako polisę ubezpieczeniową. Dobrze zarządzane przedsiębiorstwo może więc skorzystać z różnego rodzaju instrumentów pochodnych i w ten sposób podnieść swoją efektywność 10. Stosowanie zaś opcji w celach spekulacyjnych jest problematyczne po pierwsze ze względu na duże ryzyko (szczególnie dla wystawcy opcji) oraz 9 Opcja to instrument finansowy. Występują opcje kupna lub sprzedaży, ich podział i klasyfikacje są zresztą skomplikowane, zbiorcza nazwa dla tego typu instrumentów więc, to po prostu opcje. zob. K. Jajuga, T. Jajuga, dz. cyt., s Więcej na ten temat zob. A. Sopoćko, dz. cyt., s Kultura Media Teologia 15/2013\n6 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... Stosowanie (...) opcji w celach spekulacyjnych jest problematyczne po pierwsze ze względu na duże ryzyko (szczególnie dla wystawcy opcji) oraz w związku z brakiem ogólnospołecznych korzyści, jakie z tego wynikają. Tego typu zachowania nie służą bowiem rozwojowi przedsiębiorstwa, nie są też zabezpieczeniem przed ryzykiem, a wręcz do tego ryzyka prowadzą. w związku z brakiem ogólnospołecznych korzyści, jakie z tego wynikają. Tego typu zachowania nie służą bowiem rozwojowi przedsiębiorstwa, nie są też zabezpieczeniem przed ryzykiem, a wręcz do tego ryzyka prowadzą. Inną formą inwestowania związaną z dużym ryzykiem i mającą charakter spekulacyjny, jest tzw. krótka sprzedaż 11. Wiąże się ona ze zbyciem papierów wartościowych pożyczonych od innego podmiotu. Następnie inwestor odkupuje te papiery na rynku i zwraca je pożyczkodawcy. Zysk w tym przypadku stanowi różnica między zbyciem papierów na rynku, a kosztem ich późniejszego kupienia i oddania pożyczkodawcy. Inwestor pożycza więc papiery wartościowe, których cena jego zdaniem jest zawyżona i sprzedaje je po tej zawyżonej cenie. Dodatkowo oczekuje, że notowania akcji, które pożyczył, w szybkim tempie spadną. W tym wypadku można mówić o kilku ryzykach związanych z tego typu zachowaniem. Po pierwsze, występuje ryzyko ceny: wartość instrumentu finansowego może się bowiem nie zmienić w sposób przewidywany przez inwestora. Oznacza to, że zamiast zysku poniesie on stratę. Po drugie, występuje ryzyko płynności. W tych okolicznościach inwestor może ponieść konsekwencje związane z niewywiązaniem się z umowy. To zaś oznacza, że krótka sprzedaż jest niezmiernie ryzykowną formą inwestowania pieniędzy. Kolejnym ryzykownym zachowaniem związanym z inwestowaniem na giełdzie jest spekulacja. Spekulacja giełdowa ma wiele definicji 12. Stosowana jest w kontekście podejmowanego tematu następująca definicja tego pojęcia: spekulacja giełdowa, to forma krótkoterminowego inwestowania w instrumenty finansowe, nastawiona na ponadprzeciętne zyski związane z korzystną dla inwestora zmianą cen i połączona ze znacznym ryzykiem. Spekulant inwestuje więc licząc na szybki zarobek. Obstawia dany ruch 11 Zob. (dostęp ). 12 Zob. m.in. (dostęp ); A. Jagielnicki, Inwestycje giełdowe, Gliwice 2010, s Kultura Media Teologia 15/\n7 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE cen często w sposób oderwany od twardych ekonomicznych danych (tzw. czynników fundamentalnych). W razie korzystnej zmiany ceny natychmiast zamyka daną pozycję inwestycyjną i realizuje zyski. Spekulować można zarówno na instrumentach pochodnych opisanych powyżej, jak i na papierach wartościowych takich, jak akcje czy obligacje. Spekulant nie jest więc zainteresowany rozwojem przedsiębiorstwa, w którego aktywa zainwestował, nie chce czekać na jego rozwój, działa szybko i ryzykownie. Spółka akcyjna bowiem, która decyduje się na wejście na giełdę, czyni to głównie w celu pozyskania kapitału na dalszy rozwój 13. To, czy znajdzie odbiorców na swoje akcje ma więc zasadnicze znaczenie dla jej perspektyw. Jeśli głównym celem pozyskania danych papierów wartościowych będzie spekulacja, to istnieje niebezpieczeństwo, że kapitał będzie lokowany w przedsięwzięcia nieefektywne i nietrafione. Grozi to także ryzykiem powstania tzw. bańki spekulacyjnej opartej na błędnym przekonaniu, że dana branża czy dane przedsiębiorstwo z pewnością przyniesie wysoką stopę zwrotu. To zaś może prowadzić do przeszacowania wartości akcji spółek niestabilnych oraz do odpływu kapitału do tych przedsiębiorstw, które mają realne szanse na zysk. W tym kontekście spekulację ocenić należy negatywnie z etycznego punktu widzenia. Wyklucza ona bowiem troskę o dobro wspólne, a całą uwagę koncentruje na szybkim i łatwym zysku. Chciwość jako główna pobudka ryzyka Jedną z głównych przyczyn ryzykownych zachowań podczas inwestowania na giełdzie jest chciwość. Chciwość znajduje się w katalogu siedmiu grzechów głównych 14. Przestrogę przed nią można odnaleźć już na kartach Starego Testamentu (zob. m.in. Koh 10,19 Syr 7,18) 15. Nadmierne przywiązanie do dóbr tego świata piętnował wielokrotnie Jezus Chrystus. Wskazywał On, że zbytnie przywiązanie do majętności i rzeczy materialnych jest poważną przeszkodą na drodze do zbawienia (zob. Mt 19,23 26). Jak wielką przeszkodą w wędrówce do doskonałości chrześcijańskiej jest chciwość, pokazuje przykład bogatego młodzieńca: chciał on pójść za Jezusem, ale problemem była dla niego rezygnacja z doczesnych bogactw, których miał wiele (Mt 19,16 22). W innym miejscu Ewangelii chciwością wykazują się skłóceni bracia, kiedy jeden z nich przychodzi do Jezusa i prosi go o mediację w sprawie podziału spadku, Ten stanowczo odmawia, dodając: Uważajcie i strzeżcie się wszelkiej chciwości, bo nawet gdy ktoś opływa [we wszystko], życie jego nie jest zależne od jego mienia (Łk 12, 15) 16. Pouczenie to podpiera przypowieścią o bezmyślnym bogaczu, który zbytnią ufność pokładał w dobrach doczesnych, zapominając o tym, co naprawdę ważne. Jezus posługiwał się przypowieściami wskazując, że zbytnie przywiązanie do bogactw sprawia, że człowiek zapomina o potrzebach drugiego, skupia się tylko na swojej wygodzie i dobrobycie. Taki charakter ma przypowieść o bogaczu i Ła- 13 O funkcjach giełdy zob. szerzej: Z. Dobosiewicz, Giełda. Zasady działania. Inwestorzy. Rynki giełdowe, Warszawa 2013, s Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994, nr Szerzej na ten temat zob. A. Zwoliński, Chciwość, Radom 2008, s Cytaty z Pisma Św. za: Pismo Św. Starego i Nowego Testamentu, wyd. III, Poznań Warszawa Kultura Media Teologia 15/2013\n8 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... Bezrefleksyjną pogoń za zyskiem, z którą wiąże się coraz większe ryzyko, widać w obecnych czasach bardzo wyraźnie, szczególnie w kontekście trwającego kryzysu finansowego. Jedną z jego głównych przyczyn była właśnie nieumiarkowana chciwość niektórych instytucji finansowych, które w pogoni za zyskiem doprowadziły do globalnego załamania gospodarczego. zarzu (Łk ). Jeden z jej bohaterów opływał w dostatek i dobrobyt, drugi zaś żył w nędzy. Finał przypowieści pokazuje, jakim duchowym dramatem może zakończyć się brak troski o drugiego, u której podstaw leży przecież wielkie przywiązanie do rzeczy materialnych. Dlatego Chrystus wskazuje, że prawdziwy sens odnaleźć można tylko w gromadzeniu skarbów na życie wieczne (zob. Mt 6,19 21). Zaznacza przy tym, że Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie (Mt 6,24). Także w Listach Apostolskich pełno jest przestróg przed chciwością. Jest ona często wymieniana jako jedno z głównych zagrożeń moralnych dla człowieka. Święty Paweł w Liście do Kolosan zaleca: Zadajcie więc śmierć temu, co jest przyziemne w <waszych> członkach: rozpuście, nieczystości, lubieżności, złej żądzy i chciwości, bo ona jest bałwochwalstwem (Kol 3, 5). W innym miejscu Apostoł Narodów napomina: O nierządzie zaś albo wszelkiej nieczystości i chciwości niechaj nawet mowy nie będzie wśród was, jak przystoi świętym (Ef 5,3). Jest więc chciwość przeszkodą do świętości, a wyrzeczenie się jej warunkiem postawy chrześcijańskiej. Św. Paweł dodaje do tego także kolejną przestrogę: Albowiem korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy. Za nimi to uganiając się, niektórzy zabłąkali się z dala od wiary i siebie samych przeszyli wielu boleściami (1 Tm 6,10). W Liście do Hebrajczyków czytamy zaś: Postępowanie wasze niech będzie wolne od chciwości na pieniądze: zadowalajcie się tym co macie. Sam bowiem powiedział: Nie opuszczę cię ani nie pozostawię (Hbr 13,5). Jest więc Pismo św. pełne przestróg przed chciwością, która stanowi poważny nieład moralny i sprzeciwia się chrześcijańskim wartościom. Także Ojcowie Kościoła i wielcy myśliciele chrześcijaństwa wskazywali na niebezpieczeństwo chciwości. Św. Bazyli Wielki przestrzegał przed pokusą nieumiarkowanego pożądania bogactw tej bowiem żądzy nie da się zaspokoić, jeśli zawładnie ona sercem człowieka. Ów wybitny myśliciel zauważył: Do dziesięciu talentów starasz się dołożyć drugie dziesięć, a gdy się tyle zbierze, szukasz drugie tyle; Kultura Media Teologia 15/\n9 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE a to co ciągle dodajesz nie zatrzymuje twego rozpędu, lecz rozpala pożądanie. Jak bowiem u pijaków przyniesienie nowego wina staje się sposobnością do picia, tak i nowobogaccy, posiadłszy wiele pragną jeszcze więcej i podsycają swoją chorobę ciągłym dodawaniem tak, że ich zabiegi biorą przeciwny kierunek 17. Chęć bogacenia staje się więc chorobą, nałogiem, który nie znajduje zaspokojenia. Jak zaznaczał św. Bazyli Wielki, chciwiec to ten, który nie poprzestaje na tym co mu wystarcza 18. Człowiek więc łatwo może popaść w nałóg gromadzenia dóbr, które są już niekonieczne do godnej egzystencji. Ich posiadanie wynika więc nie ze starania o zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych, lecz jest efektem nieumiarkowanego popędu. Ten zaś nie daje szczęścia, gdyż jak podkreśla św. Bazyli Nie tyle bowiem ich [bogaczy K.G] cieszy taki wielki majątek posiadany, ile smuci to, czego nie mają, a raczej o czym sądzą, że im tego brakuje 19. Św. Ambroży stwierdził natomiast: Są tacy, którzy będąc ubogimi nie odczuwają żadnych braków, jak też i tacy, którzy wśród dostatków cierpią nędzę 20. Powiększanie bogactwa nie daje więc gwarancji zaspokojenia. Człowiek posiadając coraz więcej wcale nie staje się nasycony. Wręcz przeciwnie. Występuje tutaj odwrotna zależność. Gromadzenie dóbr rodzi coraz większą chęć powiększania majątku. Jak wskazał św. Ambroży: Serca chciwca natomiast nie zdołają wypełnić nawet największe bogactwa 21. Tematu chciwości dotknął także św. Tomasz. Ten wielki filozof chrześcijański stworzył katalog cór chciwości, do których zaliczył kłamstwo, fałsz, kradzież, krzywoprzysięstwo, pożądanie brzydkiego zysku, hazard, rozbój, grabież 22. Chciwość ma więc bardzo poważne, negatywne konsekwencje moralne. Także współcześnie tematyka chciwości jest poruszana w ramach katolickiej nauki społecznej. Bezrefleksyjną pogoń za zyskiem, z którą wiąże się coraz większe ryzyko, widać w obecnych czasach bardzo wyraźnie, szczególnie w kontekście trwającego kryzysu finansowego. Jedną z jego głównych przyczyn była właśnie nieumiarkowana chciwość niektórych instytucji finansowych, które w pogoni za zyskiem doprowadziły do globalnego załamania gospodarczego 23. Problem chciwości jest obecny szczególnie w ramach społecznych encyklik papieskich. W Encyklice Leona XIII, wiekopomnej Rerum Novarum, papież szczegółowo omówił kwestię problemów robotników u progu XX wieku. Przestrzegał on przed ułudnym rozwiązaniem kwestii robotniczej, za jaki uznał socjalizm. Wskazywał, że pomysł rezygnacji z własności prywatnej na rzecz własności wspólnej jest ślepą uliczką. Jednocześnie Papież zauważył, że robotnicy wystawieni są na niebezpieczeństwo chciwości ze 17 Cyt. za: J. Hojnowski (red.), Mądrość Ojców Kościoła. Antologia patrystyczna, Kraków 2004, s Tamże, s Tamże, s Tamże, s Tamże, s A. Zwoliński, Katolik..., dz. cyt., s Jedną z ważnych przyczyn wybuchu kryzysu finansowego było m.in. obniżenie przez instytucje finansowe standardów udzielania kredytów hipotecznych co wiązało się z podejmowaniem znacznie większego ryzyka, zob. W. Nawrot, Globalny kryzys finansowy XXI wieku: przyczyny, przebieg, skutki, prognozy, Warszawa 2009, s Kultura Media Teologia 15/2013\n10 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... "Z tego, że dążenie człowieka do uzyskania dla siebie niezbędnych dóbr jest całkowicie uprawnione wynika, iż praca, dzięki której dobra te bywają osiągane, staje się obowiązkiem: jeśli kto nie chce pracować, niech też i nie je. Lecz zdobywanie dóbr ziemskich może prowadzić ludzi do chciwości, do pożądania coraz większych bogactw, do chęci zwiększenia własnej potęgi. Chciwość może opanowywać jednostki, rodziny i narody, nie mniej ubogie, jak i bogate, wiodąc jedne i drugie do materializmu uciskającego ducha (Paweł VI). strony zamożnej i dobrze sytuowanej części społeczeństwa 24. Przestrzegał przed wyzyskiem, lichwą, nadmierną koncentracją dóbr 25. Nie mniej istotne przestrogi przed chciwością sformułował papież Paweł VI w Encyklice Populorum Progressio. Dokument ten dotyczył zagadnień związanych z dekolonizacją. Papież postulował w nim harmonijny rozwój narodów, zachęcał do troski o biedniejsze państwa ze strony bogatszych. Paweł VI tłumaczył także, że działalność ludzka, w tym ekonomiczna, nie może być oderwana od wartości, troski jednych o drugich. Piętnował również chciwość, pisząc: Ów rozwój poszczególnych ludzi i całej ludzkości mógłby być narażony na niebezpieczeństwo, jeśli nie doceni się należycie prawdziwej hierarchii wartości. Z tego, że dążenie człowieka do uzyskania dla siebie niezbędnych dóbr jest całkowicie uprawnione wynika, iż praca, dzięki której dobra te bywają osiągane, staje się obowiązkiem: jeśli kto nie chce pracować, niech też i nie je. Lecz zdobywanie dóbr ziemskich może prowadzić ludzi do chciwości, do pożądania coraz większych bogactw, do chęci zwiększenia własnej potęgi. Chciwość może opanowywać jednostki, rodziny i narody, nie mniej ubogie, jak i bogate, wiodąc jedne i drugie do materializmu uciskającego ducha (podkreślenie KG) 26. Paweł VI wskazuje, podobnie jak Leon XIII, że ludzie mają prawo do gromadzenia dóbr, a własność jest jednym z głównych praw człowieka. Jeśli jednak chęć bogacenia staje się główną motywacją działań ekonomicznych, oznacza to poważny nieład moralny 27. Po- 24 Leon XIII, Encyklika Rerum Novarum, nr Tamże. 26 Paweł VI, Encyklika Populorum Progressio, nr Zob. tamże, nr 19. Kultura Media Teologia 15/\n11 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE jawia się wówczas niebezpieczeństwo traktowania innych ludzi jako narzędzi potrzebnych do zarabiania pieniędzy. Zanika wzajemna troska jednych o drugich. W związku z tym cierpi na tym cała wspólnota. Papież zauważa także, że chciwość jest pokusą, która zagraża nie tylko bogatym: grozi ona każdemu. Przed zagrożeniem, jakim jest chciwość, przestrzegał także Jan Paweł II. W 1993 roku, kierując swoje przesłanie do młodych, ostrzegał przed różnymi fałszywymi mistrzami życia. W tym kontekście Papież stwierdził: Można też spotkać mistrzów, którzy widzą sens życia wyłącznie w osiągnięciu sukcesu, w gromadzeniu pieniędzy, w rozwoju własnych umiejętności. Taka postawa łączy się z obojętnością wobec potrzeb drugiego człowieka i pogardą dla wartości, czasem nawet dla tej fundamentalnej wartości, jaką jest życie 28. W Encyklice Sollicitudo Rei Socialis Jan Paweł II przestrzegał przed sprowadzeniem rozwoju człowieka wyłącznie do kategorii zysku: Dzisiaj może wyraźniej niż kiedykolwiek dostrzega się wewnętrzną sprzeczność rozwoju ograniczonego tylko do dziedziny gospodarczej. Łatwo podporządkowuje on osobę ludzką i jej najgłębsze potrzeby wymogom planowania gospodarczego lub wyłącznego zysku 29. Papież dopowiedział jeszcze w tym dokumencie, że: (...) wśród działań i postaw przeciwnych woli Bożej, dobru bliźniego i wśród»struktur«, które z nich powstają, najbardziej charakterystyczne zdają się dzisiaj być dwie: z jednej strony wyłączna żądza zysku, a z drugiej pragnienie władzy z zamiarem narzucenia innym własnej woli 30. Niezwykle istotnym dokumentem w kwestii zagrożenia chciwością jest Encyklika Benedykta XVI Caritas in Veritate. Dokument ten został wydany w kontekście trwającego kryzysu ekonomicznego. Papież poruszał w nim istotne współcześnie problemy społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomicznych. Benedykt XVI wskazywał na to, że zysk musi mieć swój wektor moralny oraz zakorzenienie w ramach wspólnoty i troski o dobro wspólne. W związku z tym stwierdził: Zysk jest pożyteczny, jeśli jako środek skierowany jest do celu nadającego mu sens zarówno co do tego, jak go uzyskać, jak i do tego, jak go wykorzystać. Wyłączny cel zysku, jeśli został źle osiągnięty i jeśli jego ostatecznym celem nie jest dobro wspólne, rodzi ryzyko zniszczenia bogactwa i tworzenia ubóstwa 31. Nie można więc wyekspediować działalności ekonomicznej czy finansowej z jej kontekstu moralnego. Wręcz przeciwnie, wszelka taka aktywność ma swoje duże implikacje także na tej płaszczyźnie: Nauka społeczna Kościoła zawsze utrzymywała, że sprawiedliwość odnosi się do wszystkich etapów działalności ekonomicznej, ponieważ ma ona zawsze do czynienia z człowiekiem i jego potrzebami. Pozyskiwanie zasobów, finansowanie, produkcja, konsumpcja i wszystkie pozostałe fazy cyklu ekonomicznego mają nieuchronnie implikacje moral- 28 Jan Paweł II, Orędzie Ojca Świętego do młodzieży całego świata z okazji VIII Światowego Dnia Młodzieży, (dostęp ). 29 Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis, nr Tamże, nr Benedykt XVI, Encyklika Caritas in Veritate, nr Kultura Media Teologia 15/2013\n12 K. Goral, Pokusa chciwości zagrożenia związane z ryzykownym inwestowaniem... ne. Tak więc każda decyzja ekonomiczna ma konsekwencję o charakterze moralnym 32. W związku z powyższym, także inwestowanie na giełdzie ma swoje konsekwencje moralne i jako takie może podlegać ocenie. Do kwestii inwestowania na ryku finansowym odnosi się w sposób bezpośredni katechizm Kościoła katolickiego skierowany dla młodych, czyli Youcat 33. Stwierdza on, że chrześcijanin może inwestować na giełdzie, jednak pod pewnymi warunkami. Powinien więc gospodarować swoimi, bądź powierzonymi środkami w sposób mądry 34. Jak się wydaje, mądre inwestowanie to takie, które oparte jest na odpowiedniej wiedzy i analizie oraz uprawiane jest w sposób wykluczający podejmowanie nadmiernego ryzyka. Inny sposób inwestowania nosi bowiem raczej znamiona hazardu i może zakończyć się nieprzewidywalnymi stratami. Inwestowanie na giełdzie według wskazań Youcat nie może także narażać na szwank interesu własnego lub innych osób. To oczywiście wyklucza także nadmierne ryzyko, które przecież wiąże się z możliwością poniesienia wielkich strat. Autorzy Youcat wskazują także, że inwestowanie na giełdzie staje się nieetyczne, gdy inwestor posługuje się nieczystymi metodami lub uzależnia się od tej aktywności, która z czasem staje się dla niego nałogiem 35. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że inwestowanie na giełdzie papierów wartościowych wymaga odpowiedniego przygotowania, także etycznego. Zgodnie bowiem z nauczeniem papieskim działalność ekonomiczna człowieka ma także swoje konsekwencje natury moralnej nie może być więc wolna od oceny również pod tym względem. Jedynym wyznacznikiem takiej aktywności nie może więc być wyłącznie zysk motywowany chciwością. Taka postawa sprawia bowiem, że człowiek koncentruje się jedynie na własnym interesie, gubiąc troskę o dobro wspólne. Sprowadzanie działalności ludzkiej tylko do zysku stoi w sprzeczności z integralnym rozumieniem osoby ludzkiej, w którym troska o dobra doczesne jest istotnym, ale bynajmniej nie najistotniejszym zadaniem człowieka. Wnioski te, wynikające z analizy przytoczonych dokumentów papieży, ale także z przesłania Ewangelii, mają swoje implikacje w kontekście ryzyka podejmowanego przez giełdowego inwestora. Chciwość bowiem prowadzi często do działań ryzykownych, a perspektywa zysku motywowana właśnie chciwością przysłania często dostrzeganie możliwości poniesienia strat. To zaś może skutkować roztrwonieniem dorobku całego życia, co miało przecież miejsce podczas licznych w historii Zachodu krachów giełdowych. Stąd tak ważne jest budowanie etycznych fundamentów także w tej sferze działań człowieka. BIBLIOGRAFIA: Benedykt XVI, Encyklika Caritas in Veritate (29 VI 2009). Dobosiewicz Z., Giełda. Zasady działania. Inwestorzy. Rynki giełdowe, Warszawa Tamże, nr Katechizm Kościoła Katolickiego dla młodych Youcat, Częstochowa 2011, odpowiedź na pytanie. Tamże. 35 Tamże. Kultura Media Teologia 15/\n13 DYSKURSY INTERDYSCYPLINARNE Finansopedia, GPW, Hojnowski J. (red.), Mądrość Ojców Kościoła. Antologia patrystyczna, Kraków Jagielnicki A., Inwestycje giełdowe, Gliwice Jajuga K., Jajuga T., Inwestycje: instrumenty finansowe, aktywa finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa, Warszawa Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis (30 XII 1987). Jana Pawła II, Orędzie Ojca Świętego do młodzieży całego świata z okazji VIII Światowego Dnia Młodzieży, page=2&cat=4&rok=1993&g=o. Katechizm Kościoła Katolickiego dla młodych Youcat, Częstochowa Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań Kudła J., Instrumenty finansowe i ich zastosowanie, Warszawa Leon XIII, Encyklika Rerum Novarum (15 V 1891). Nawrot W., Globalny kryzys finansowy XXI wieku: przyczyny, przebieg, skutki, prognozy, Warszawa Paweł VI, Encyklika Populorum Progressio (26 III 1967). Pismo Św. Starego i Nowego Testamentu, wyd. III, Poznań Warszawa Sopoćko A., Rynkowe instrumenty finansowe, Warszawa Zwoliński A., Chciwość, Radom Zwoliński A., Katolik i pieniądze, Częstochowa O AUTORZE: mgr Kamil Goral (ur. 1987): absolwent Nauk Politycznych (UW) oraz Instytutu Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa (UKSW), doktorant w Kolegium Ekonomiczno Społecznym Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Jego zainteresowania naukowe dotyczą zagadnień systemu podatkowego oraz funkcjonowania rynku finansowego. Działał w kołach naukowych na UW oraz UKSW oraz w ramach Niezależnego Zrzeszenia Studentów UW. Stypendysta projektu Stypendia dla nauki, dla rozwoju, dla Mazowsza realizowanego przez SGH na rzecz doktorantek i doktorantów i współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 134 Kultura Media Teologia 15/2013


Czwarte Imperium - Książki - Katalog - Oficyna Aurora\nNr kat. K010\nKsiążka przedstawia wizję Nowego Ładu Światowego (NWO), któremu przewodzić ma światowy rząd, wspierając się w tych działaniach na ogólnoświatowej armii. „Czwarte Imperium” odsłania przed nami pierwsze symptomy owego globalnego niewolnictwa.\n(...) Badania pokazują, że ogromna większość ludzi doznaje czegoś w rodzaju blokady mentalnej, gdy rządy i wiodące media dyskutują na tematy takie, jak banki centralne, finanse i dług. A przecież jest niezbędne, byśmy zrozumieli skąd pochodzą nasze pieniądze, jeśli chcemy mieć spokojną i dostatnią przyszłość.\nNiniejsza powieść ma na celu nie tylko wyjaśnić, jak działa nasz system finansowy, ale również bawić.\nPoprzez zabawianie czytelnika, fikcja może pomóc obejść wspomnianą wyżej blokadę. Ciekawie jest czytać o innych ludziach, nawet jeśli są to postacie fikcyjne, o ich nadziejach, obawach i marzeniach.\nStudiowałam literaturę angielską na Uniwersytecie w Edynburgu w Szkocji, ponieważ kocham literaturę. W pewnym sensie rozczarowało to mego ojca, który uzyskał doktorat z ekonomii na Uniwersytecie Wiedeńskim i bardzo chciał, abym podążyła w jego ślady. Ale to dzięki niemu zrozumiałam, że istnieje całkiem inna strona finansów, niż ta, o której czytamy w podręcznikach i słyszymy w wiodących mediach.\nMoja praca dziennikarki naukowej dla wydawnictw takich, jak „The British Medical Journal”, „The Scientist” czy „Nature” umocniła moje przekonanie, że fikcja literacka ma pewną specjalną siłę nadawania światu sensu. Na przykład często mówi się, że powieść George’a Orwella 1984 o wiele lepiej tłumaczy działanie systemów totalitarnych, niż jakikolwiek podręcznik systemów politycznych.\nNiewiele jest powieści, thrillerów tłumaczących, jak działa nasz system finansowy. Dlatego mam nadzieję, że niniejsza będzie łatwa w odbiorze i zainspiruje czytelników do poszukiwania wiedzy na ten ważny temat. W tych ponurych czasach wszystkim nam przyda się odrobina rozrywki. Przytłoczeni rachunkami, zmartwieniami i uciskiem politycznym łatwo zapominamy, że świat, w którym żyjemy, jest nieskończenie piękny i magiczny, a my ludzie posiadamy niespotykane talenty i siły – obyśmy tylko byli gotowi ich użyć. (...)\nPrezes Narodowego Banku Polskiego, Sławomir Skrzypek, napisał dla Financial Times artykuł, w którym przeciwstawiał się euro. Publikacji jednak nie dożył. 10 kwietnia 2010 roku stał się jedną z ofiar tajemniczej i do dziś w pełni nie wyjaśnionej katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem. Artykuł ukazał się drukiem w poniedziałek, 12 kwietnia.\nW swoim opracowaniu Skrzypek wskazywał, że jednym z powodów, dla których polska gospodarka odnosiła relatywne sukcesy, był polski złoty. Waluta ta może bowiem być dewaluowana, aby utrzymać polskie produkty na konkurencyjnym poziomie, a tym samym umożliwić większy eksport. To natomiast tworzy miejsca pracy. Brak bezrobocia i dochód pomniejszają dług narodowy i wielkość odsetek spłacanych zagranicznym bankom.\n„W latach 2008-09 realny, efektywny kurs wymiany złotego obniżył się o blisko 20 procent, co było ważnym czynnikiem zmniejszenia ujemnego salda rachunku obrotów bieżących” – napisał.\nPaństwa, które wstąpiły do strefy euro, takie jak Grecja, nie mogą już zmieniać kursu swojej waluty, by odzyskać konkurencyjność. Toną więc coraz bardziej i coraz głębiej w długach u zagranicznych wierzycieli. Oni zaś mogą manipulować rynkiem kredytowym korzystając z takich instrumentów, jak swapy na zwłokę w spłacie kredytu, aby powiększać wysokość oprocentowania długu państwa. Ludzie tracą miejsca pracy, rządy wprowadzają mechanizmy drastycznych oszczędności, by spłacić odsetki zagranicznym kredytorom, gospodarki są rujnowane, ludność ubożeje.\n„Trwająca dekadę historia słabszych członków strefy euro, których gospodarki w drastyczny sposób stawały się coraz mniej konkurencyjne, była dla nas ważną lekcją” – pisał Skrzypek.\nJednak to, co pisał o polskiej złotówce, pozostaje prawdziwe w odniesieniu do każdej waluty.Polska, koniec końców, jest przekonana do przyjęcia wspólnej waluty. Ale ostatnie wydarzenia – problemy strefy euro i nasze pozytywne doświadczenia ze złotym – każą nam zadać pytanie, czy powinniśmy szybko wprowadzić sztywny kurs walutowy złotego do euro, jako wstępny warunek wejścia do strefy euro?”\nW 2012 roku widzimy, jak kolejne państwa popadają w niewolę długów, ponieważ zamknięte zostały w unii walutowej i nie mogą już wykorzystywać instrumentu jakim jest dewaluacja.\nPonadto, 97% pieniądza w strefie euro tworzone jest przez banki prywatne, jak ma to miejsce w USA i Wielkiej Brytanii. Oznacza to, że ludzie muszą płacić ogromny procent, oraz procent składany, tylko za to, że używają pieniądza!!!\nPieniądz, bez ukrytych odsetek, powinien wprowadzać do obiegu rząd lub bank państwowy. W taki sposób swój pieniądz wprowadzają do obiegu Chiny. Banki powinny mieć możliwość pożyczania tylko tyle, ile rzeczywiście posiadają, to jest 100% rezerwy kapitałowej. Dzięki bankowemu frakcyjnemu systemowi rezerw wystarczy, że banki mają jedynie 3% tego, co pożyczają.\nEuro, jak wskazywał Sławomir Skrzypek, jest poważnym biznesem. Banki wciąż zarabiają biliony, wpędzając państwa w długi, otrzymując ogromne spłaty odsetek i nabywając za bezcen aktywa. Wszystko to jest możliwe właśnie dzięki euro.\nPolska nigdy nie powinna wstępować do strefy euro, ale utrzymać polskiego złotego, by móc operować jego wartością.\nKsiążka ta, korzystając z formy literatury sensacyjnej, ma na celu wyjaśnienie sposobu, w jaki działa system finansowy.\nCzwarte imperium. Thriller polityczno-ekonomiczny.\nOddaje wizję Nowego Ładu Światowego, na którego czele ma stanąć światowy rząd wspierany przez ogólnoświatową armię. Te złowieszcze projekcje wbrew pozorom wcale nie są odległe od rzeczywistości, ponieważ mamy obecnie do czynienia z przejawami patologii opisanymi w książce i obserwujemy wciąż coraz to bardziej niepokojące oznaki istnienia globalnego niewolnictwa.\nKsiążka autorstwa Jane Bürgermeister pod tytułem „Czwarte imperium. Thriller polityczno-ekonomiczny” jest pełna doskonale nakreślonych obrazów przedstawiających sposoby zniewalania finansowego ludzi i krajów współczesnego świata. Oddaje wizję Nowego Ładu Światowego, na którego czele ma stanąć światowy rząd wspierany przez ogólnoświatową armię. Te złowieszcze projekcje wbrew pozorom wcale nie są odległe od rzeczywistości, ponieważ mamy obecnie do czynienia z przejawami patologii opisanymi w książce i obserwujemy wciąż coraz to bardziej niepokojące oznaki istnienia globalnego niewolnictwa.\nAutorka bez skrupułów obnaża kłamstwa dzisiejszego świata: „Gdyby owieczki, z którymi mamy do czynienia, wiedziały, że w stworzonym przez nas systemie pieniężnym dług publiczny stanowi wierzytelność, za sprawą której cokolwiek by zrobiły, to i tak w końcu zostaną ogolone do zera, odmówiłyby posłuszeństwa. A wtedy elita utraciłaby kurę znoszącą złote jaja”. Oskarża, używając rzeczowych argumentów i wymierza celne ciosy politykom, którym przestaliśmy się przyglądać wystarczająco uważnie, by dostrzec ich zakulisowe przedsięwzięcia. Widzimy jedynie medialny spektakl, a tymczasem Jane Bürgermeister dociera do źródeł. Rysuje niebezpieczeństwa zagrażające społeczeństwom ze strony polityków wykorzystujących politykę gospodarczą państw na własny użytek, obnaża mechanizmy wykorzystywane przez Unię Europejską, aby doprowadzić osoby niepowiązane z funkcjonowaniem ich systemu do upadku.\nJane Bürgermeister twierdzi: „Wkroczyliśmy w nową, niebezpieczną erę. Outsiderzy wykorzystując Internet ujawniają ludziom, na jakiej zasadzie funkcjonuje system generowania pieniędzy poprzez udzielanie pożyczek. Umieją wyjaśnić, w jaki sposób ów system nieuchronnie prowadzi do krachu. Tłumaczą metodę wykorzystywaną do tego, by pojedyncze osoby, tak jak całe rodziny, a nawet miasta i narody, zmiażdżyć ciężarem gigantycznych odsetek, po czym nieodwołanie zatopić w oceanie długu”. Zwraca przy tym uwagę na różne aspekty towarzyszące słabości polityki społecznej, gospodarczej i w ogóle funkcjonowania systemu międzynarodowego: „Owi politycznienie niezależni indywidualiści są w stanie dowieść, że elita wywołuje wojny, po to by zlikwidować ludzi, których ograbiła wcześniej z emerytur, oszczędności stanowisk pracy”. Wszystko to uzmysławia nieskuteczność międzynarodowych organizacji czy instytucji pozarządowych, które mają stać na straży wartości, a przede wszystkim godności człowieka.\nW książce tej został bardzo precyzyjnie nakreślony profil współczesnego człowieka należącego do elity, mającego wygórowane potrzeby i niewiedzącego w gruncie rzeczy co oznacza mieć rodzinę i pielęgnować w jej łonie więzi. Jest on zbyt mocno skoncentrowany na dążeniu do sukcesu oraz materialnego bogactwa, niszczeniu innych ludzi, wartości, kultury i tradycji. Jego działanie jest wymierzone zdecydowanie przeciwko wartościom konserwatywnym.\nJane Bürgermeister książka pod tytułem „Czwarte imperium. Thriller polityczno-ekonomiczny” ma charakter demaskatorski. Niczym w zwierciadle odbija się w niej współczesny świat wielkiej polityki. Nie ma w niej jednak miejsca na obserwowane w mediach zabiegi upiększające. Na jej kartach rzeczywistość polityczna jest taka, za jaką w istocie powinna być uznana – zbyt brutalna i zmierzająca do doprowadzenia do upadku zwykłych ludzi, którzy nie zaliczają się do politycznych elit. To naprawdę dobra książka, która otwiera oczy na świat – polecam.


Home > Okulary korekcyjne > Smith > FINLEY (UDR)\nTL1 372,55 zł\n425311 FINLEY/UDR Okulary od projektantów.Tego, że okulary nadają stylu, jest oczywiście świadomy każy klient Edel-Optics. Taki dodatek nadaje elegancji zarówno w podróży, w pracy, jak i w czasie wolnym. Jakiś inny kolor bardziej pasuje do Twojego ulubionego ubioru? Zapoznaj się także z innymi wariantami FINLEY marki Smith z naszego asortymentu kolekcji 2016 oraz 2017. Model unisex marki Smith mogą nosić zarówno panie, jak i panowie. Okulary z pełną oprawką są zdecydowanie preferowanym wariantem. Chodzi o widoczność materiału i designu, które są luksusowym towarem. Modele prostokątne pasują wyjątkowo osobom o okrągłej lub owalnej twarzy. Kwadratowa forma wprowadza odrobinę kontrastu. Okulary z tworzywa sztucznego, tak jak te, łączą trwałość z komfortem noszenia. Model FINLEY układa się niezwykle przyjemnie na nosie i uszach. Kolor lila jest symbolem świadomości mody, kreatywności i indywidualizmu. Oprócz tego, możesz zmówić u nas w korzystnej cenie także odpowiednie szkła korekcyjne. Wszystko czego potrzebujesz, to aktualna wartość dioptrii, którą możesz otrzymać od swojego okulisty. Z Cyfrowym Optykiem masz możliwość wyboru między markowymi szkłami z Niemiec lub markami premium takimi jak Seiko, Hoya und Rodenstock. Powłokę antyrefleksyjną, efekt lotosu, antystatykę itd. trzymasz w Edel-Optics bez dodatkowej opłaty. Ten model został już zamówiony i wkrótce będzie znowu dostępny. Zamawiając go teraz, zapewniasz sobie zakup w atrakcyjnej cenie, a jak tylko towar pojawi się w naszym magazynie, wyślemy Ci twoje nowe okulary W Edel-Optics dokonujesz zakupu z gwarancją najniższej ceny, ponieważ to, co gdzie indziej nazywane jest ofertą promocyjną, jest u nas standardem cenowym. Nowości


Stroiczka różowa kupuj w OBI\nNr produktu: 4083507\nNasiona kwiatów PlantiCo. Lobelia przylądkowa, różowa zwana Stroiczką - roślina jednoroczna polecana na rabaty,\ndo ogródków skalnych, a także do skrzynek balkonowych ze względu na długie i obfite kwitnienie.\nPosiada bardzo drobne kwiaty, osadzone na szypułkach i zebrane na szczycie łodygi.\nZakwita w 10 tygodni po wysiewie nasion, których nie należy przykrywać ziemią.\nNa glebach żyznych słabo kwitnie, a w czasie suszy przestaje kwitnąć.\nWysokość roślin wynosi 8-25 cm. kwitnie od kwietnia do października.


Wieczni maturzyści dojrzeli? | Dziennik Polski\nWieczni maturzyści dojrzeli?\nPoskutkowały zapowiedzi Ministerstwa Edukacji, że wkrótce za poprawianie matury trzeba będzie płacić. W tym roku młodzi ludzie nieco poważniej podeszli do poprawek niż w poprzednich latach.\nEDUKACJA. 100 zł kosztuje przygotowanie egzaminu dla jednego zdającego\nOd 2005 r. prawo pozwala, by osoby niezadowolone z uzyskanego na maturze wyniku mogły go poprawić, przystępując kolejny raz do egzaminu. Absolwenci szkół średnich z lat poprzednich mogą też zdawać maturę z zupełnie innych przedmiotów niż za pierwszym razem. Wielu młodych ludzi robi to, by w końcu dostać się na wymarzony kierunek studiów, inni by udowodnić sobie, że stać ich na więcej, niektórzy traktują to jako hobby. Jednak nie wszyscy podchodzą do tego poważnie. Już we wrześniu zapisują się na egzamin, a potem wielu z nich na niego nie przychodzi.\n- U mnie w szkole są tacy, którzy już kolejny rok z rzędu deklarują chęć poprawy, ale na egzaminie konsekwentnie się nie pojawiają - mówi Stanisław Pietras, dyrektor V LO w Krakowie.\nNie grożą za to żadne sankcje. Tymczasem zorganizowanie matury sporo kosztuje. Jak podkreśla wiceminister edukacji Zbigniew Marciniak, na przygotowanie egzaminu z jednego przedmiotu budżet państwa musi wydać 30 tys. zł. Do tego dochodzi koszt druku i dystrybucji arkuszy do szkół oraz wynagrodzenia nauczycieli zasiadających w komisjach egzaminacyjnych. Pieniądze te wyrzucane są w błoto, jeśli zdający nie przystąpi do matury. Na marne idzie też wysiłek organizacyjny szkół.\n- W tym roku przygotowałem oddzielną salę dla osób poprawiających maturę z wiedzy o społeczeństwie. Miało przyjść 20 osób, a zgłosiło się zaledwie kilka - mówi Stanisław Pietras. W sumie na 150 "poprawiaczy" w V LO na egzaminie stawiło się około 50.\n- A przecież nauczyciele mogliby w tym czasie uczyć w młodszych klasach - zauważa Lucyna Szubelak, dyrektorka krakowskiego XI LO, w którym na poprawkę nie przyszło aż 30 z 60 zapisanych.\nDlatego dyrektorzy szkół już od dawna apelują, by za możliwość poprawiania matury pobierać opłaty. Problem w końcu dostrzegły władze oświatowe.\nNa początku kwietnia pisaliśmy, że w MEN trwają prace nad propozycją zmian prawa w tym zakresie. - Widzimy marnowane pieniądze - przyznał wówczas w rozmowie z nami Zbigniew Marciniak, wiceminister edukacji. Ministerstwo nie chce na razie szacować, ile miałby kosztować egzamin poprawkowy.\n- Moim zdaniem powinno to być przynajmniej 100 zł, tak by opłata w stu procentach pokryła wydatki budżetu państwa - proponuje prof. Krzysztof Konarzewski, dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. - Uczniowie chyba przestraszyli się tych zapowiedzi - podejrzewa Marta Łój, dyrektorka III LO w Krakowie. W jej szkole do poprawiania matury zgłosiło się w tym roku 69 osób. Nie przyszło 28. - To i tak mało. W zeszłym roku nie zgłosiła się ponad połowa - mówi Marta Łój. Zmianę na lepsze dostrzega też Aleksander Palczewski, szef I LO w Krakowie. - W tym roku nie dopisali tylko ci, którzy zadeklarowali poprawę egzaminu z WOS-u, aż 18 nie przyszło na egzamin - mówi dyrektor Palczewski. - Większość - z 67 poprawiających - potraktowała poważnie ten egzamin.\nTymczasem jeszcze rok temu na 150 poprawiaczy zgłosiło się zaledwie kilkunastu. - Myślę, że maturzyści w końcu dojrzeli - mówi Aleksander Palczewski.\nW tym roku w Małopolsce chęć podwyższenia swojego wyniku zgłosiły 6654 osoby.


Krystyna Janda: Człowiek to świnia! - Kozaczek\nKrystyna Janda: Człowiek to świnia!\nAktorka z obrzydzeniem o prasowych ustawkach.\nkrystyna janda krystyna janda+blog krystyna janda+o+plotkach krystyna janda+o+showbiznesie krystyna janda+ustawki+prasowe\nKrystyna Janda sporadycznie bywa bohaterką kolorowej prasy. W magazynach mało jest wypowiedzi „informatorów” na jej temat.\nAktorka i reżyserka pracuje, ma markę i nie flirtuje z plotkarskim show-biznesem.\nWie jednak świetnie, że takowy istnieje. A ilość obrzydliwości, jakie fundują sobie nawzajem ludzie z jej branży, natchnęła Jandę do napisania o prasowych ustawkach na swoim blogu:\nKolorowa prasa – nie czytam, ale ilość historii opowiadanych w środowisku o tzw. ustawkach prasowych jest przerażająca. Byłe żony zastawiają pułapki wołając fotografów, na byłych, znanych mężów. Byli mężowie spotykają niby przypadkiem nowych partnerów byłych żon i wdają się z nimi w bójki nie zapomninając wezwać, też niby przypadkiem, fotografów i prasę. Wdowy idą, niby to na sprzątanie grobów i zamawiają jednocześnie serwis fotograficzny. Rozwodzący wmykają się do sądów i wymykają chyłkiem, bo prasę i fotografów zamawiają albo ich znajomi albo sędziowie, albo adwokaci lub świadkowie, bo kto inny? Zdjęcia chorych, umierających i nowonarodzonych dzieci trafiają do prasy wcześniej, niż widzą ich rodziny, bo usłużna pielęgniarka, koleżanka albo przypadkowy świadek, zarabia w ten sposób dwa złote. Panowie przeszukują laptopy kochanek a kobiety kochanków i odnajdują w nich korespondencję z prasą w sprawie ustawek a w konsekwencji rozwodów. Zwyzywany fotograf odkrzykuje, że zamówił go mąż krzyczącej itd. Itd. Itp. Dodatkowo jest jeszcze rzesza aktorek, aktorów i celebrytów, którzy podobno przed każdym wyjściem z domu, choćby na zakupy, zawiadamiają media gdzie będą i o której, co chyba jest prawdą, bo jak widzę te zdjęcia to na Boga, nikt tak nie chodzi ubrany na zakupy, w takich szpilkach nie do chodzenia, jeśli nie spodziewa się zakupowej sesji zdjęciowej – pisze Janda.\nAktorka nie ukrywa, że takie zachowania budzą w niej wstręt:\nCo to jest? Co to za masowe usłużne donosicielstwo? Co to za „bliskie znajome”, „przyjaciółki”, „znajomi rodziny”, „przyjaciele”, „osoby dobrze poinformowane” na które powołuje się ta prasa? Co to za szczegółowe opisy chorób, zdarzeń, nawet myśli i intencji bohaterów artykułów dla szarej gawiedzi spragnionej czyichś łez, moczu i krwi. Obrzydliwość – denerwuje się Janda.\nDzisiejsze czasy reżyserka porównuje do okresu, gdy to ona zaczynała karierę:\nBoże jak dobrze że w czasach kiedy myśmy byli młodzi, upijaliśmy się, romansowaliśmy, zrywaliśmy po pijanemu kwiaty z klombów i sikaliśmy pod pomnikami nie było kolorowej prasy, plotkarskich portali i tego całego gówna. A wyczyny Maklakiewicza, Kaliny, Cybulskiego, Kobieli, Osieckiej …. i tu się zatrzymam nie będę wymieniała wielu, wielu innych a szczególnie żyjących, pozostają w legendach. Powiem wam tylko, trudno dorównać fantazją, odwagą, indywidualnością, szaleństwem, irracjonalnością, radością życia i barwnością mistrzom, za to „świństwem” najłatwiej, wydaje się że w tej dziedzinie wielu jest teraz mistrzami. No ale z drugiej strony, jak się czasy zmieniły, jakie teraz macie możliwości, jakie narzędzia dostaliście do ręki – pisze Krystyna Janda.\nCały wywód aktorki możecie przeczytać tutaj.


Bezpieczne dziecko w samochodzie – Gołdap – goldap.org.pl\nW Polsce przepisy nakazują przewożenie dzieci w samochodzie wyłącznie w specjalnym foteliku ochronnym lub „siedzisku”. Mowa o dziecku, które ma mniej niż 150 cm wzrostu. Od 9 kwietnia 2015 roku zniesiono kryterium wieku. Wcześniej dziecko, które ukończyło 12 lat nie musiało już jeździć w foteliku. Dzisiaj, zgodnie z obowiązującymi przepisami dziecko o wzroście poniżej 150 cm musi być przewożone w foteliku lub siedzisku.\n1. Zezwala się na przewożenie dziecka o wzroście 135 – 150 cm na tylnym siedzeniu bez fotelika lub siedziska, jeśli waga dziecka przekracza 36 kg. Wynika to z braku możliwości dopasowania fotelika lub siedziska do wagi dziecka powyżej 36 kg. Dziecko należy zapiąć pasami bezpieczeństwa .\nFOTELIK LUB SIEDZISKO MUSI BYĆ DOSTOSOWANE DO WZROSTU I WAGI DZIECKA ORAZ SPEŁNIAĆ ODPOWIEDNIE WARUNKI TECHNICZNE!\nPrzepisy zezwalają na przewożenie dziecka w taksówce bez fotelika lub siedziska.\nWarto podczas zamawiania taksówki spytać się dyspozytorki, czy posiadają urządzenia do bezpiecznego przewożenia dzieci. Często taksówkarz wozi fotelik w bagażniku swojego samochodu.\nDziecko można przewozić bez fotelika również wtedy, gdy odbywa się to specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego, pojazdem Policji, Straży Granicznej lub straży miejskiej/gminnej. Także wtedy, gdy posiada zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do przewożenia w foteliku bezpieczeństwa lub innym urządzeniu przytrzymującym dla dzieci.\n… I NA PRZEDNIM SIEDZENIU.\nPAMIĘTAJ! Dobrze zapięte pasy podczas wypadku mogą uratować życie.


WWW.FABIACLUB.PL - Zobacz temat - [F1] VIRTUAL TUNING\nTeraz jest 08.04.2020, 16:07\nStrona główna forum » FORUM UŻYTKOWNIKÓW SKODA FABIA » Forum tuningu » Dr Jekyll i Mr Hyde - czyli interesujące projekty znalezione w sieci\n[F1] VIRTUAL TUNING\nlotkę troszkę wydłuzyłem, podmieniłem główne zdjęcie\ntutaj czarna, ale jakas dziwna, nie moglem tego czarnego uzyskac takiego jabym chciał\nCzarnulka fajna, ale żółtą teraz jest zajefajna, normalnie wlnę sobie jako tapetkę na kompie!\nDołączył(a): 14.01.2005, 12:34\nAh ta czarnulak to poprostu rewelka!!\nhmm no nie wiem czy wy tak sie podniecacie.. nie to zebym krytykowal..no ale... to auto tak w ogole to wyglada\nno po prostu az zaluje ze takich fabek nie robia :] idealnie pasowalaby na RS :] bo jednak ta druga para drzwi czyni z RS lekko usportowiona fabke.. szkoda szkoda..\nSeba wyslij swoje projekty do Skoda Auto w czechac, napisz co zmieniles w standardowej wersji, moze pepiki pojda po rozum do glowy i w 2007 wydadza fabia II VRS wg Twojego projektu.\nPozatym, masz chlopie talent...to sie nie da ukryc\njak zrobisz taka na zywo to masz juz kupca\ndzięki , jak coś jeszcze wymyslę to tu zamieszczę...\n[ Dodano: 2005-07-15, 14:00 ]\ndoszło kolejne VT\nno ladne cacko :]\nszkoda ze tak w realu nie mozna szybko zrobic sobie autka\nmoze ktos ma czarodziejski olowek??:)\nTo spojrzenie jest SUPER! Jak by zdjąć tabliczkę "Octavia RS" to można mieć nawet trudności z rozpoznaniem auta. Rewelka!\nfajna ta fabka tylko bagarka nie ma\nRe: Skoda Fabia VT\nusunięcie drzwi + rozszerzenie przednich\nprzerobienie tylnej bocznej szyby\nprzerobiony zderzak przód + tył\nsportowa klapka w kolorze nadwozia\nkoła: fabka stoi na felach od octy RS 17" wiec nie było sensu nic ruszać\nWszystko fajnie, ale gdyby chcieć to w realu zrobić, to chyba trzeba ciąć auto, bo poszerzenie przednich drzwi posiąga za sobą przesunięcie słupka do tyłu.\nA tak swoją drogą, to fajna ta Skoda.\nwrzuciłem jeszcze jeden obrazek, ale sam nie wiem czy mi się podoba\nLekki bad-look i większa dziurka na IC oraz wygładzenie łączeń na zderzaku.\n[ Dodano: 2005-08-12, 11:22 ]\nNudziło mi się w pracy\nWpadłem na pomysł zmiany grilla w leonie na bardziej klasyczny (i maski też)\nCiekawiło mnie co wyjdzie, wydaje mi się że autko teraz jest w ogole nie podobne do siebie\na to w sumie jeden mały pierdół tyle zmienił.\nCiekawe jak fabia wygladałaby z czyms taki, musze coś wymyślić\njesli chodzi o Virtual Tuning zaprszam tu:\nVirtual Garage serdecznie zaprasza do dyskusji na forum pod adresem: http://members.lycos.co.uk/streetdemon/ w budowie jest strona www. wkrotce otrzymasz jej adres www oraz oferte jesli chcesz przerobic swoje auto skontaktuj sie znami my zaprojektujemy tuning twojego samochodu. oto meil\nMechanicy z Virtual Garage\nWiększość tuningowców witrualnych "bawi" się w obrazy 2D. Jako ze grafika 3D jest mi bliższa postanowiłem rozpocząć prace nad modelem 3D fabii. Początkowo będzie to fabryczny hatchback który w niedalekiej przyszłości rozwinie się do tego czym mógłby być. Oczywiście wszystkow 3D.\nA tak wygląda poczatek tworzenia siatki modelu - załacznik.\nw czym dłubiesz ?\nja zrobiłem fabke combi w 3dmaxie, jak wróce do domq to wrzucę, ale sam model bez texturek.


anna bimer - Bonito\nTo książka o artyście i o człowieku. Książka warta przeczytania. Ta biografia była zaplanowana na 75 rocznicę urodzin Krzysztofa Krawczyka. Stało się inaczej – Krzysztof Krawczyk odszedł, a książka ukaże się jako pierwsza niezależna biografia artysty po jego śmierci. Krzysztof Krawczyk przez niemal sześćdziesiąt lat ...\nCzasem milczenie nie jest złotem. Czasem trzeba krzyczeć. Zwłaszcza kiedy zagrożone są najważniejsze dla człowieka wartości. Trzeba krzyczeć – twierdzi ojciec Ludwik Wiśniewski, dominikanin, wieloletni duszpasterz młodzieży akademickiej. Nadal aktywny duchowny, a jednocześnie wnikliwy obserwator życia społecznego i p...


Globus 110 Polityczny - Zabawki edukacyjne i kreatywne - sklep internetowy Toys"R"Us\nGlobus 110 Polityczny ze względu na swe gabaryty jest niezwykle pomoc podczas odrabiania pracy domowej z geografii. Lekki, stabilny, nie zajmuje wiele miejsca na biurku, dlatego zawsze może być w zasięgu twojej ręki. Globus pozwala oszczędzić czas. Gdy potrzebujesz informacji na temat mapy politycznej, nie musisz przerzucać stery książek, surfować po Internecie, wszystko, co pragniesz wiedzieć, znajdziesz na tym globusie. Z taką pomocą odrabianie lekcji to czysta przyjemność.


Czym kierować się przy wyborze szkoły ponadgimnazjalnej? - Zapytaj.onet.pl -\nCzym kierować się przy wyborze plecaka do szkoły? 2017-07-16 18:49:00\nGerardowa <33 zapytał(a) 15.07.2013 o 14:13\nZaczęłam przeglądać szkoły ponadgimnazjalne i kompletnie nie wiem co wybrać, kim chcę być w przyszłości :(\nNie uczę się najgorzej, moja średnia to 3.8\nZastanawiam się nad dziennikarką, ale nie wiem...\nInteresuję się najbardziej siatkówką.\nI bardziej chciałabym iść do Technikum niż Liceum ;)\nMam nadzieję, że dacie jakieś dobre rady ;)\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:15\nNajlepszą radą jest to, żebyś wybrała szkołę pod względem swoich zainteresowań i zarobków, które się z tą pracą związane;)\nCzego nie wiesz myśląc o klasie dziennikarskiej?:)\nNa studia dziennikarskie trudno się dostać :(\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:01:\nMusisz spróbować, może ci się uda. Tlko pracą osiągniesz sukces.\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:04:\nAle wiesz wolę iść na coś takiego, żebym była pewna, że bede miała jakiś zawód ;) Np. do technikum jakiego, żeby zawód był a później na studia dziennikarskie :p\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:07:\nNie wiem jakie technika są w twoim mieście i z czym wiążesz zainteresowanie. Ale ja na twoim miejscu spróbowałabym.\nIdź na taki kierunek, który jest najbardziej związany z twoimi zainteresowaniami. Nie ma sensu iść na to czego się nie lubi. Przy wyborze szkoły ponadgimnazjalnej nie musisz jeszcze wiedzieć kim chcesz zostać w przyszłości. Dla przykładu: możesz pójść do tech informatycznego a studiować weterynarie. Liczy się dobre świadectwo i przede wszystkim dobrze napisana matura. Ale już na koniec pierwszej klasy tech musisz wiedzieć mniej więcej co chcesz robić w przyszłości. Wtedy się podobno wybiera przedmioty, które będą potrzebne do dostania się na studia (tak mi wychowawczyni powiedziała). Wg mnie też lepiej jest iść do technikum niż liceum, bo po liceum masz tylko maturę, jak nie pójdziesz na studia to nie masz nic. Jeśli interesujesz się siatkówką to możesz np. pójść do szkoły sportowej.\nMyślę, że chodzisz jeszcze do gim, więc masz jeszcze trochę czasu do wyboru. Pamiętaj nic na siłę. Idź na to co ci najbardziej będzie odpowiadać.\n:) Na to kim chcesz być w przyszłości odpowiesz sobie już będziesz pewna tego co chcesz robić.\nPisałaś, że chcesz zostać dziennikarką. Zastanów się pod tym kątem jak ta praca wygląda, wg mnie nie jest to najlepszy wybór ale to moje zdanie.\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:00:\nA mówili, że nie ma o.O\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:40:\nJest ale często jest z czymś połączone np. technik ekonomista klasa sportowa, ale musisz poszukać, bo chyba normalne też są\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 16:29:\nno patrzyłam już kilka, najbliższa w Wa-wie, ale ja nie mam zdolności sportowych, niby raz zostałam pochwalona za dobrą grę ale to tylko raz. :(\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 19:31:\nAle w ciągu roku może się wszystko zmienić, mam na myśli, że możesz zainteresować się czymś innym, mieć inną pasję, nie chodzi mi o to, że siatkówką już się nie będziesz interesować tylko, że "zdobędziesz" nową pasję, zobaczysz, że za rok wybór szkoły będzie łatwiejszy\njak masz jakieś szkoły ze stroną internetową to popatrz np. w księgę gości\nwybierz to co lubisz a nie to co uważasz że jesteś w tym najlepsza\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:17:\nLubię siatkówkę ;) I w niczym to mi jak na razie nie pomaga :(\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:18\ndziennikarka z taką średnią? poza tym to jest dużo chętnych mało miejsc.\nsiatkówka cie interesuje bo nasi wygrywają.jakby w nogę wygrywali to byś była za piłkarzami.\na z technikum dla dziewczyny do coś z gastronomika czy ekonomia ,logistyka\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:20:\nnie nie interesuję się siatkówką bo wygrywają, teraz przegrali, a ja nadal kocham ten sport -.- a piłki nożnej nie trawie nawet jak wygrywają.\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:19\n3.8 i to nie jest najgorzej!?\nNo ja z taką średnią poszłem do najgorszej zawodówki w mieście.\nTo dobrze,że chcesz iść do technikum.I raczej odradzam liceum,chyba że masz fajnych rodziców,którzy zapłacą ci studia,to wtedy jak najbardzie,fajnie sobie tak żyć na czyjś koszt.\nDziennikarką jak nie masz znajomości to ty raczej nie zostaniesz,tak więc poszukaj sobie po prostu jakiegoś technikum które ci odpowiada pod względem zainteresować,tylko żeby znowu ten zawód był jakiś poważniejszy...\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:21:\nMam średnią 3.8 i to jest 3 śrendi w klasie ;) pozatym stać mnie na więcej bo zwykle miałam powyżej 4.3 tylko w tym roku sie opuściłam :(\nNie jestem pewna, czy ze średnią 3.8 dostaniesz się na dziennikarstwo...\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 14:23:\nzależy w jakiej szkole, u mnie w okolicy by się spokojnie dostała\nodpowiedział(a) 15.07.2013 o 15:03:\nMam jeszcze rok nauki w gimnazjum później najprawdopodobnie techniukum ;) Na studia może się dostanę ;)\nCzas wygenerowania strony: 0.05038700


##### Czarne dojrzałe domowe – Kosmetyki dla dojrzałej cery do - MemberShop.pl | Największy.\nWystępując jako naturalny składnik domowego ogrodzenia, chronił nie tylko przed.\nCall Us : (1)681 836 986\nCzarni mężczyźni nagi seks\nNajlepsze dojrzałe amatorskie porno\nGorące nacked fotki odżywcze (regenerujące) dostarczają odpowiednich składników odżywczych. Dojrzałe banany są całkowicie żółte z czarnymi cukrowymi czarne dojrzałe domowe. Syrop z czarnego bzu to swoista bomba witaminowa, która wspomaga organizm.\nLecznicze działanie mają dojrzałe banany z czarnymi plamkami na skórce. AGAFIA MYDŁO CZARNE NATURALNE ZIOŁOWE 500ml czarne dojrzałe domowe zł z dostawą. Czarne dojrzałe domowe rozpoczynają dojrzewanie w 12 tygodniu życia, zaś pełną dojrzałość. Zielone liście pieniążka stają się coraz ciemniejsze, prawie czarne i opadają. Do wyboru mamy domowe sposoby jak i skuteczne preparaty na mszyce.\nNajpopularniejszym przetworem z czarnego bzu jest sok z jego dojrzałych. Informacje o Mydło ziołowe - natutalne - prawdziwie domowe. Najpopularniejsi ich przedstawiciele to: Z uwagi na. Ważne by zbierać dojrzałe owoce dzikiego bzu (niedojrzałe owoce mają zielony lub czerwony kolor a dojrzałe owoce są czarne). Właściwości lecznicze domowego wina z winogron.\nNieestetyczne, czarne kropki szpecą twoją twarz, plecy i dekolt? Powinny być w pełni dojrzałe. Wtedy są najsmaczniejsze. Nalewka na czarnych jagodach - bukowińskie smaki. Nalewki przepisy: nalewka z pigwy, nalewka z aronii, nalewka z czarnej porzeczki, orzechówka.\nWśród wszystkich domowych gryzoni, żadne nie wywołują tak skrajnych emocji jak szczury. Również dojrzałe owoce nawadniają i jednocześnie chłodzą (np. PRZEWODNIK PO ZAKUPACH ŚWIĄTECZNYCH: Tekstylia czarne dojrzałe domowe. Podkład do cery naczynkowej, dojrzałej i suchej powinien być skoncentrowany na wrażliwości tej złapałem mamę uprawiającą seks. Wykazuje działanie podobne do domowego soku malinowego.\nDomowe czarne dojrzałe domowe wszelkiego rodzaju kuszą prostotą wykonania i. Wystarczy dojrzałe owoce połączyć z wodą i cukrem, a domowe lekarstwo na. Pulit, Joanna Stojer-Polańska: Psy domowe i służbowe /II wydanie czarno-białe/.\nDzięk. i kosmetycznych. Zobacz: Przepisy na domowy peeling do twarzy i ciała. Gold 48K. Podkład do dojrzałej skóry twarzy (01), 30 ml.\nDojrzała skóra potrzebuje innej pielęgnacji niż skóra młodej kobiety. W wielu przypadkach sprawdzają się domowe sposoby na trądzik. Jednym z sygnałów świadczących o. Pasaż / Cena: 114.00 PLNNaklejka czarna sylwetka wektor amorek.\nOsiąga zwykle 7-9 mm długości i jest szaro czarno ubarwiona. Surowiec zielarski stanowią głównie. Przejdź do sekcji Domowe czarne dojrzałe domowe do cery dojrzałej - pielęgnacja cery dojrzałej · pielęgnacja cery dojrzałej w domu · rodzaje skóry · skóra dojrzała.\nPsy zdobywają dojrzałość płciową w wieku około sześciu miesięcy, jednak zwykle suka w. Domowe przepisy na czarne dojrzałe domowe Szczelnie zakręcić i pozostawić w chłodnym miejscu najlepiej na kilka miesięcy, aby nalewka dojrzała. Owoce czarnego bzu. Czarne dojrzałe domowe także: Domowe sposoby na kaca. Inne, poza szałwią, zioła przyciemniające włosy to rozmaryn, kora dębu oraz kwiaty bzu czarnego i malwy. Podpowiadamy, jak pozbyć się trądziku oraz jakie domowe sposoby na trądzik.\nPo posadzeniu roślin, należy przykryć glebę czarną plastikową włókniną, aby. Jak hodować Debby Ryan porno karmić domową czarną dziurę to powieść dla nastoletnich. Kosmetyki dla dojrzałej cery Przybory. Czare prostu zielone oliwki są mniej dojrzałe od tych czarnych.\nBanany Najlepsze będą takie, które mają już brązowe lub czarne kropki na. Duży, dojrzały banan rozgniatamy na papkę z łyżeczką miodu i szczyptą. Istnieje natomiast. Jak przygotować oliwki domowymi sposobami? Dojrzałe Kino. Na ekranie „Pan T.” – pełen czarnego humoru portret powojennej Warszawy. Dojrzałe samce są cięższe od dzikich form, w związku z tym podczas kopulacji może dojść do zranienia. Spis treści: Spierzchnięte usta: przyczyny Spierzchnięte usta: pielęgnacja Spierzchnięte usta: domowe. Zobacz moje sprawdzone sposoby na to jak wykorzystać dojrzałe banany.\nNajpierw warto ufarbować brwi i rzęsy (henną u kosmetyczki), ale nie na czarno. Zbieraj owoce tylko dojrzałe o czarnofioletowej barwie. Niektórzy nazywają go wystrzałową rośliną, ponieważ jego dojrzałe.\nTags: Bezsennośćdepresjadomowe sposobykaszelleczenie naturalne. Pełny opis wraz ze składnikami oraz przepisem, znajdziesz na naszym blogu :) . Domowe sposoby to wyłożenie półek szafy gazetami (mole nie znoszą zapachu. Znakomicie nadają się do tego dojrzałe porzeczki, jabłka czy śliwki oraz.\nZulugul on Czarne jedzenie porno\nDakazahn on Dojrzałe ciotki porno\nDidal on Hd domowe filmy porno\nMłoda lalka seksu Gorące azjatyckie kobiety porno Grube murzynki lesbijki tribbing\nPrzepis na domowe wino truskawkowo-bzowe. Domowe kosmetyki z czarnego bzu nadają się zarówno do cery dojrzałej, trądzikowej, czy mieszanej. Owoce czarnego bzu muszą być w pełni dojrzałe, dlatego najlepiej przy. Sok z kwiatów i owoców czarnego bzu jest od wieków. ...\nDojrzałe banany obieramy ze skórki i kroimy na plasterki. Te czarne są natomiast chętniej używane w kuchni. Wina Domowe - Hose wine: Wino domowe białe. Dobrze dojrzałe czarne porzeczki po. ...\nChoć obsypane czarnymi punktami paski nie wyglądają atrakcyjnie, nie. Przedmiotem aukcji jest 90 gram (+/- 5g) mydła dojrzałego roku. Czy można zjeść czarnego banana?\nWielki czarny kogut na białej cipce\nKigagul on Żony i duże fiuty\nYozshutaur on Mały obraz cipki\nNikazahn on Gemma Massey Sex oralny\nW ostatecznej fazie pojawiają się też ich dojrzałe owocniki. To czarne pastylki, czrane kupujesz, gdy masz problemy z żołądkiem. Wino domowe czerwone. W nosie dominują aromaty dojrzałych owoców czarne dojrzałe domowe, śliwek, czarnych zespół lesbijek porno. Dojrzały czarny bez ma czarne, miękkie owoce, z których po wyciśnięciu wycieka ciemnoczerwony czarne dojrzałe domowe.\nJakie domowe sposoby mają winiarze na sprawdzanie dojrzałości. Twarz · Domowe SPA – jaką maseczkę wybrać?


Jesienią wzmacniamy odporność! Naszą i dzieci | be-healthy-and-beauty\nJesienią wzmacniamy odporność! Naszą i dzieci\nLatem nie trudno jest zadbać o odpowiednie składniki wzmacniające odporność organizmu – ryneczki uginają się pod ciężarem świeżych warzyw i owoców, przebogatych w te witaminy i minerały, które szczególnie wzmacniają organizm i mobilizują układ odpornościowy.\nNiestety wraz z końcem lata, gdy naprawdę potrzebujemy ochrony i wzmocnienia, nasza dieta jest o wiele uboższa w te składniki, co głównie spowodowane jest mniejszą dostępnością warzyw i owoców. Nasza dieta, choć często kaloryczna, wcale nie dodaje nam sił do walki z chorobotwórczymi zarazkami, wręcz przeciwnie. A to właśnie odpowiednie menu – obok hartowania, aktywności, spacerów, optymistycznego nastawienia do życia (!!) – pomaga nam utrzymać zdrowie i uniknąć infekcji.\nObniżeniu odporności sprzyjają również nagłe zmiany temperatury: raz jest zbyt gorąco (w ogrzewanym sklepie, w samochodzie, w zbyt ciepłym ubraniu), raz zbyt zimno (na przystanku autobusowym, w przemoczonych butach, przy wahającej się pogodzie) – a wtedy przeziębienie jest niemal pewne. W tak niesprzyjających warunkach trzeba zadbać o układ odpornościowy, a jego dobra kondycja w dużej mierze zależy od pracy układu pokarmowego. Trzeba tylko pamiętać o kilku ważnych zasadach.\n1. Regularne posiłki\nNie wystarczy jeść zdrowo – trzeba jeszcze to zdrowie mądrze porcjować. W ciągu dnia powinniśmy zjeść 5 wartościowych, niezbyt obfitych posiłków, każdy z nich z dodatkiem świeżych warzyw lub owoców. Organizm potrzebuje stałych dawek energii, głód szybko go osłabia, a wtedy ochrona (przed zimnem, wirusami) jest gorsza. Pięciu lekkich posiłków nie zastąpią 2-3 bardzo obfite. Organizm skoncentruje się na trawieniu, będziemy czuli się ociężałe, niechętn ido aktywnego spędzenia czasu, a do następnego posiłku zdążymy porządnie zgłodnieć i znów zjemy zbyt dużo. Jest jeszcze inna kwestia: pozyskiwana z pożywienia witamina C (mająca duży pozytywny wpływ na odporność) jest bardzo nietrwała – musimy często uzupełniać jej dawki, dlatego regularna dostawa świeżych sezonowych warzyw i owoców jest taka ważna.\nNie możemy również wychodzić z domu bez śniadania!\n2. Urozmaicone dania\nDla większości zapracowanych osób ten termin brzmi koszmarnie. Na co dzień wolimy gotować proste dania i szykować nieskomplikowane posiłki. Wcale nie trzeba tych przyzwyczajeń zmieniać – wystarczy pamiętać o drobiazgach i… dobrze rozplanować zakupy. Jeśli w lodówce zawsze będzie kilka warzyw, porcja zieleniny (natka, szczypiorek, koperek), trochę jogurtu, jajka, ser, w zamrażarce porcje sezonowych warzyw i owoców, a w doniczce na parapecie – nieco świeżych ziół, nietrudno będzie wyczarować dania i zdrowsze, i smaczniejsze, niż zwykle. Kanapka z żółtym serem? Proszę bardzo, ale na ciemnym chlebie (witaminy z grupy B, magnez), z listkiem sałaty (kwas foliowy, beta karoten), plasterkiem pomidora (potas, beta karoten, witamina C, likopen) i posypką ze szczypiorku (witamina C, beta karoten). Do dań i przekąsek dodawajmy nasiona i orzechy, do produktów mlecznych owoce - zarówno świeże, jak i mrożone.\n3. Minimalne straty\nWiadomo, że większość witamin i minerałów źle znosi złe warunki przechowywania (dostęp światła i wysokiej temperatury) i długą obróbkę termiczną. Starajmy się zminimalizować straty. To, co można podawajmy na surowo – do każdego posiłku powinniśmy dostać jakąś surówkę lub świeży owoc. Kompot i duszona jarzynka nie zaspokoją potrzeb naszego organizmu. Warzywa gotowane podawajmy w zupach (do wywaru przechodzi wiele cennych soli mineralnych), przygotowujmy na parze lub gotujmy krótko zalewając je wrzątkiem. Ważne jest także, by warzywa myć przed obraniem ze skórki – woda wypłukuje część cennych wartości.\n4. Mrożonki pełne witamin\nChoć dla wielu z nas zrobienie zupy z mrożonki to ujma, o tej porze roku właśnie w mrożonych warzywach może być więcej cennych składników. Mrożenie powoduje minimalne straty witamin. W wieloskładnikowych daniach znajdziemy produkty, których na sklepowych półkach dawno już nie ma – a zatem wzbogacimy dietę. Doskonałym rozwiązaniem są mrożonki owocowe – pomagają przełamać monotonię jabłek i cytrusów. Mrożone maliny, wiśnie, jagody, truskawki można dodawać do owocowych sałatek, mlecznych deserów i koktajli lub jeść bez dodatków.\n5. Zdrowe węglowodany\nZimową porą wiele osób odczuwa pociąg do słodyczy. Ale właśnie teraz warto zadbać o to, by w diecie nie było za wiele cukru. Po pierwsze – wprawdzie daje on sporo energii, ale starcza jej na krótko. Pod tym względem dużo lepsze i zdrowsze są węglowodany złożone, np. te z pełnoziarnistego chleba, płatków, makaronów, kasz. Energia jest z nich uwalniana stopniowo, organizm dłużej czerpie z niej korzyści, a w składzie tych produktów jest też sporo witamin z grupy B oraz magnezu (pomagają utrzymać odporność w dobrej kondycji).\nDrugą wadą słodyczy jest to, że nasyceni nimi nie będziemy mieli ochoty na to, co naprawdę wartościowe. A zatem – zamiast czekoladki – pomarańcza, zamiast paluszków – talerz chrupiących warzyw pociętych w słupki, zamiast kremu z bitą śmietaną – jogurt z bakteriami probiotycznymi z dodatkiem owoców i bakalii.\n6. To wzmocni odpornośćGdzie o tej porze roku szukać cennych witamin, minerałów i innych składników wzmacniających odporność? Oto podpowiedzi zaciągnięte ze strony edziecko.pl + moje uzupełnienia:Mnóstwo witaminy C połączonej w idealnych proporcjach z rutyną znajdziemy w cytrusach. Wspólnie uszczelniają naczynia krwionośne i chronią przez przenikaniem wirusów do krwioobiegu. Zawierają też beta karoten i wiele minerałów.\nKiwi - mnóstwo witaminy C\nKapusta - zarówno świeża jak i kiszona to wspaniałe źródło witaminy C\nCzerwona papryka - mnóstwo witaminy C, żelazo, beta karoten, likopen (przeciwutleniacz)Brokuły - mnóstwo beta karotenu, poza tym selen, wapń, kwas foliowy (działa krwiotwórczo)\nNatka pietruszki - mnóstwo beta karotenu i witaminy C\nCzosnek - zawiera związki bakterio- i grzybobójcze.\nCykoria - zawiera dużo składników mineralnych (potas, magnez, mangan, miedź, żelazo, cynk, fosfor), a także beta karoten, witaminy z grupy B, witaminę C. Prócz tego w jej składzie znajdziemy m.in. inulinę, prebiotyk, który wpływa na proces tworzenia krwi.\nPor - zawarte w nim substancje działają bakteriostatycznie. Poza tym witamina C, beta karoten, potas i fosfor.\nOrzechy i nasiona - zawierają cynk, witaminy z grupy B, działającą przeciwutleniająco witaminę E\nRyby - bogactwo cynku, fosforu, jodu, żelaza z dodatkiem zdrowych nienasyconych kwasów tłuszczowych\nKasza gryczana - witaminy z grupy B, w tym B6 wspomagająca produkcję białych ciałek krwi. Do tego magnez kojący układ krwionośny i nerwowy.\nJogurty i fermentowane napoje mleczne - bakterie probiotyczne korzystnie zmieniają florę bakteryjną jelit i wzmacniają odporność.\nMiód - ma działanie bakteriostatyczne\nWskazówka dla mam – dzieci nie mają w pełni ukształtowanego układu odpornościowego, dlatego należy o nie dbać z jeszcze większą skrupulatnością, tym bardziej, że wrzesień to czas, kiedy dzieci idą do żłobków, przedszkoli, szkoły, gdzie roji się od wszelkiego rodzaju zarazków, które tylko czyhają na młode organizmy.\nZ racji tego, że wiele z tych składników nie jest lubiana przez dzieci, warto ‚przemycać’ niektóre z nich w postaci smoothie (kolorowych kotajli), np.:\nnatka pietruszki (której dzieci zazwyczaj nie lubią)\nA Wy jakie macie sposoby na przeziębienie?\nZdrowe przekąski dla dzieci – co zamiast chipsów i słodyczy? Uchrońmy się od przeziębienia jedząc! Pudding ‚dla dzieci’ znanej firmy – strzeżcie się! Sok z kapusty kiszonej – warto ?\nTagi: jak dbać o odpornośćjesieńjesienią dbamy o odpornośćobniżona odpornośćobniżona odporność dzieckaodpornośćodporność dzieckaukład odpornosciowywzmocniona odpornośćzdrowie\n42 przemyślenia na temat “Jesienią wzmacniamy odporność! Naszą i dzieci”\n20 września 2016 o 20:06\nPo tak długiej przerwie artykuł jak zawsze na najwyższym poziomie! Czekam niecierpliwie na kolejne :)\n29 września 2016 o 15:23\nDziękuję! :) Wkrótce kolejny ;)\n21 września 2016 o 19:51\nDziś na blogu Kcalmar czytałam o odporności. Ten blog pojawił się w propozycjach. Cieszę się, że tu trafiłam. Naprawdę rzeczowy artykuł.\n29 września 2016 o 15:22\n22 września 2016 o 12:07\nOprócz miodu warto zaopatrzyć się w pyłek pszczeli, pierzgę i propolis na odporność. Pozdrawiam i zapraszam na pyszne ciasta\n22 września 2016 o 12:11\nJestem takim dziwnym typem człowieka (zupełnie, jakbym nie była Polką) ;) który dookoła widzi tylko pozytywy, a tym samym cieszy się każdą porą roku. Jednak każdą z innego powodu. Jesień na przykład to czas buszowania po targach. To bogactwo warzyw i owoców sprawia, że z kuchni mogłabym nie wychodzić tylko gotować, wymyślać, próbować, a potem wszystkim rozdawać. I ten czas właśnie nadszedł :)\n~Zdrowie pod Wierzbami pisze:\n22 września 2016 o 12:22\nTo wszystko takie proste – jesień = bogactwo warzyw i owoców = bogactwo witamin = zdrowie. A jednak niektórzy (większość?) wolą sięgać po batonik, zamiast po marchewkę.\n22 września 2016 o 12:27\nja polecam syrop z pigwy/pigwowca, teraz najlepszy czas, żeby go zrobić\n22 września 2016 o 12:28\ndomowej roboty syropy najlepsze\n22 września 2016 o 12:30\n22 września 2016 o 13:02\nmasz rację, trzeba już teraz zadbać o podwyższenie swojej odporności\nJa staram się jeść więcej antyoksydantów.\nNo i na stałe gości w mojej kuchni czosnek\nNo i regularnie piję wodę imbirową, która podwyższa odporność ale i działa korzystnie na bóle stawów, mieśni, głowy a także wzmacnia włosy i paznokcie.\nI widzę rezultaty, kiedyś chorowałam teraz od paru lat nie choruję :)\nPolecam każdą metodę żeby nie dać się infekcjom\n22 września 2016 o 16:11\nDomowa mikstura na uodpornienie\n~Moje Kuchenne Rewelacje - blog dietetyczno-kulinarny pisze:\n22 września 2016 o 16:27\nJa łykam już witaminę D3 , ale domowe sposoby też stosuję – są najlepsze!\n23 września 2016 o 08:50\nOdporność zwiększymy zdrowo się odżywiając. Jeść więcej owoców, warzyw, białka. A nie świństwa, przez które organizm jest słaby i podatny na infekcje. Polecam\nzdrowe, smaczne odżywianie , dające energie a co najważniejsze białko i witaminy, które są niezbędne do funkcjonowania organizmu\n23 września 2016 o 09:41\nMoże się przydać: O drobnoustrojach – http://www.stachurska.eu/?p=2073 .\n~Washington Irving pisze:\n11 października 2016 o 12:46\nO Matko! To co tam przeczytałem, to mi się może przydać, ale do pokazania studentom jak na podstawie kilku źle zrozumianych naukowych opisów można wymyślać piramidalne brednie.\n24 września 2016 o 22:21\nSpróbuję tych porad, chociaż nie do końca przepadam za warzywami :(\nZapraszam czasem na jesienną lekturę http://endlessdreams86.wixsite.com/endless-dream :)\nPozdrawiam ciepło w ten chłodny i pochmurny dzień :)\n28 września 2016 o 10:36\nJa robię dzieciakom nalewkę:\n10 ząbków czosnku – pokroić,\n2 szklanki wody przegotowanej – letniej,\nCzosnek zalewam wodą, wlewam sok z cytryn, dosładzam miodem. Powstałą miksturę odkładam do lodówki na 24 godziny. Następnie wyrzucam czosnek i gotowe. Mikstura jest gotowa do picia. Polecam zwłaszcza dla dzieci.\n11 października 2016 o 13:58\n:) Beeee… Na pewno ma to świetną siłę rażenia biologicznego no i jak sobie pomyślę jak smakuje, to od razu się robię na wszelki wypadek zdrowy :D\nJa podsmażam przepraskowany czosnek z solą i pieprzem i kładę na chlebek z masełkiem i białym serkiem.\nSuper strona ;)\nwszystko jasne i czytelne :)\nja trochę z innej dziedziny, ale pokrewnej więc zgadzam się w stu procentach :)\n12 października 2016 o 09:39\nŚwietny i wartościowy wpis.\nDzieciom warto mimo wszystko podawać dodatkowo witaminę D lub tran, z rana dobrze wypić na czczo wodę z cytryną, a na wieczór ciepłe mleko z czosnkiem, miodem i masłem, które osłoni nasz przewód pokarmowy przed czosnkiem.\n~Elizabeth Lawess / Positive Fit Life pisze:\n26 października 2016 o 09:31\nMrożonki ostatnio w mediach dostają drugie życie!\nZgadzam się z tym, że słodycze wyciągają z ludzi na ochotę na „konkretne” jedzenie :)\n22 listopada 2016 o 15:35\nJa jestem wielką fanką stosowania probiotyków na wzmacnianie odporności. Cała rodzina jesienią i zimą bierze probiotyk. Dzieci uwielbiają acidolac, bo jest w formie misiów o smaku białej czekolady. I rzadko kiedy się przeziębiamy\n26 listopada 2016 o 14:12\nzapraszam do mnie recenzje filmowe, trailery i soundtracki\n29 listopada 2016 o 02:06\nDobra lista !\n29 listopada 2016 o 04:35\nnokka ma racje :)\n9 grudnia 2016 o 14:36\nartykuł na najwyższym poziomie!!!\n~Zdrowie z natury pisze:\n25 grudnia 2016 o 19:38\n8 marca 2017 o 13:54\nwartościowy artykuł !\n20 marca 2017 o 15:47\n29 marca 2017 o 18:21\nartykuł jak zawsze na najwyższym poziomie!\n5 kwietnia 2017 o 11:57\nZobacz artykuł tu – http://pillenpotenz.eu/drivelan-wirkt-es-tatsachlich-meinungen-effekte-zusammensetzung/\n~Karolina Tyburcy pisze:\n4 maja 2017 o 00:30\nTeraz wiosna powoli w pełni, to takie rady się przydadzą. Wiosenne przesilenie dopada;/\nSpodobało mi to, dziękuję\n10 lipca 2017 o 14:11\nJa uważam że dostarczenie organizmowi odpowiednio dużej ilości witamin w tym witaminy C odpowiednio wzmacnia odporność. Co więcej jeśli dołożymy do tego krioterapię to choroba nie powinna być problemem.\n26 lipca 2017 o 10:44\nNaprawde dobry artykuł, bogactwo witamin = zdrowie i o tym jest ten artykuł, dziękuje !\n3 sierpnia 2017 o 11:14\nartykuł na najwyższym poziomie!\n28 sierpnia 2017 o 17:30\nZobacz podobny artykuł tu – http://toppillole.eu\n24 listopada 2017 o 12:17\nBardzo przydatny i aktualny artykuł – zyrexin reviews\n28 grudnia 2017 o 15:27\nDużo postów na odporność – https://binarbook.com\nOdpowiedz na „~Zdrowie pod Wierzbami” Anuluj pisanie odpowiedzi\nDalej Dlaczego mimo odpowiedniej ilości godzin snu, nie wysypiam się?\nWcześniej XS – napój energetyczny bez cukru\nWszystkich wizyt: 5539367\nDzisiaj wizyt: 767\nSiła w drożdżach! 191 komentarzy | 453,955 odsłon\nPosiłki okołotreningowe, czyli co jeść przed i po treningu 86 komentarzy | 235,052 odsłon


Sistrade MIS|ERP Software - SISTRADE na targach EMBALLAGE 2012\nWśród grona ponad 1100 wystawców kreujących trendy w rozwoju przemysłu opakowaniowego, SISTRADE zaprezentuje zintegrowany informatyczny system klasy ERP/MIS do zarządzania drukarnią opakowaniową. Sistrade Print został ostatnio wyposażony w najnowsze funkcjonalności:\n• narzędzia pozwalające na bardziej efektywne rozmieszczenie pudełek na arkuszu drukarskim podczas procesu kalkulacji, biorąc pod uwagę kierunek ułożenia włókien papieru. System bazuje na standardzie ECMA i FEFCO oraz konstrukcjami spoza powyższych standardów; • narzędzie zaprojektowane dla producentów opakowań z tektury falistej, pozwalające na dokładną kalkulację ilości podłoża potrzebnego do wykonania danego zlecenia. Funkcja automatycznego generowania listy zakupowej odpowiednich formatów tektury; • moduł dla producentów tektury falistej pozwalający na kalkulację kosztów wytworzenia z rozbiciem na koszty poszczególnych surowców oraz operacji produkcyjnych; • integracja z oprogramowaniem AutoCAD, pliki DXF są importowane do modułu kalkulacyjnego systemu ERP/MIS; • narzędzie do planowanie procesu pakowania pudełek do opakowań zbiorczych i na palety.\nRynek opakowaniowy w ostatnich latach odnotowuje nieprzerwany wzrost. Implementacja systemu ERP/MIS w drukarni opakowaniowej, nie tylko organizuje proces produkcyjny ale również generuje oszczędności dzięki dokłądnej gospodarcw magazynowo-zakupowej oraz informacji o faktycznych kosztach wytworzenia.\nZapraszamy na stoisko 6K 010, gdzie będzie można się zapoznać ze wszystkimi nowościami w systemie Sistrade.


BLOG | PRZEWODNICY IVBV | GALERIA | KONTAKT\nSwoją przygodę ze wspinaniem zacząłem 15 lat temu. Od tego momentu przebyłem długą drogę. Na początku były skałki podkrakowskie, potem Tatry, Alpy by w końcu dotrzeć w góry Azji, Ameryki Południowej i Północnej. By być bliżej gór przeprowadziłem się do Austrii, gdzie mieszkam wraz z żoną od blisko 10 lat. W kraju tym poznałem, co to skitouring i jazda na nartach w świeżym puchu poza przygotowanymi trasami. Poznałem wiele górskich zakątków Austrii, ale również góry Włoch (Południowy Tyrol), Szwajcarii czy Francji.\nW roku 2012 zdałem egzaminy kwalifikacyjne na międzynarodowy kurs przewodników wysokogórskich IVBV w Austrii. Jest to organizacja zrzeszająca przewodników z ponad 20 krajów na całym świecie. W lipcu 2014 zakończyłem pierwszy etap kursu, zostałem aspirantem i od tego czasu mogę już wykorzystywać wiedzę zdobytą na kursie w praktyce, prowadząc ludzi na szczyty alpejskie czy to latem czy zimą.\nRealizacja górskich marzeń nierozłącznie wiąże się z odpowiednim przygotowaniem. Nie chodzi tylko o zadbanie o nasza dobra kondycje, lecz przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa podczas planowanych tur. W naszej zabieganej codzienności nie zawsze starcza nam na to czasu, czasem brakuje również niezbędnych umiejętności. W takim wypadku kontakt z przewodnikiem wysokogórskim jest najlepszym rozwiązaniem.\nZdobycie Mont Blanc, Matterhornu czy Grossglocknera to Twoje marzenie, jednak nie czujesz się na tyle pewnie, by sam zaplanować wyjście? A może uwielbiasz jazdę w świeżym puchu, tylko nie wiesz, gdzie go znaleźć? A może myślisz o kilkudniowej wycieczce skiturowej, jednak trudno ocenić Ci warunki lawinowe i chciałbyś podszkolić się w tym temacie? Jeśli odpowiedz, na któreś z powyższych pytań była pozytywna, skontaktuj się ze mną;)\n+43 676 7085277\n+48 503 105454\nMagdalena Drózd & Adam Ryś 2007 rysiuadam@gmail.com


Maczeta Ockhama: Ostatni wpis o deficycie- krótko.(deficyt cz.4)\nBędzie wiosna ludów-szkoda tylko że lud jeszcze tego nie wie,przynajmniej 90%.\nBędzie "jesień średniowiecza" :P\n23 października 2010 16:41\nNad rozważaniami jak wyjść z obecnej sytuacji, nie warto tracić czasu, bo rządzący Polską nie chcą z niej wyjść. Za rok lub dwa pojawia się hiperinflacja, potrwa z rok, albo dwa i rząd przerzuci się na eurosy. Jak będzie euro, wtedy będzie trzeba zacząć spłacać dług, a jest czym spłacać są ziemie zachodnie i jeszcze parę rzeczy np. wynająć bazy dla Wermachtu.\n23 października 2010 21:43\nZ tą wiosną ludów, jesienią średniowiecza i buntami zdenerwowanej ludności to radzę być ostrożnym. Były zabory, były okupacje, były kryzysy i hiperinflacje za komuny, i co? i nic, więc czemu teraz miałoby być inaczej, tym bardziej, że rząd dysponuje ogromnymi funduszami i technologią, więc ludność utrzyma w ryzach bez problemu.\n23 października 2010 21:48\n@ Anonimowy nr 1\nJest to oczywiście prawdopodobne - ale w okresie hiperinflacji rząd nie będzie mógł pożyczać w złotówkach (chyba że od OFE, hehe), a i walutach będą problemy - więc scenariusz z posta jest i tak aktualny. Poza tym teoretycznie jednym z wymogów wstąpienia do strefy euro jest niska inflacja. Oczywiście też w warunkach hiperinflacji euro może "samo się przyjąć", jak nikt nie będzie akceptował złotówek.\nProblem polega na tym, że rząd ma pieniądze dopóki ktoś mu je pożycza. Opisałem co będzie jak przestaną. Nadal będą mieli, ale duuużo mniej. I wszyscy dostaną po d..\n23 października 2010 22:00\nzostanę zwolennikiem PO\nZ tych Twoich recept wynika, ze powinienieś raczej zostać zwolennikiem UPR;-), a to co wygłosiłes powyżej zabrzmiało mi jak "zostanę zwolennikiem złodziei, bo nic nie robią, tylko trochę kradną, ale nie z mojej kieszeni"\n23 października 2010 23:00\nW co do UPR - w istocie, ale nie na tyle aby się wybrać na wybory ;)\nTo co miałem na myśli brzmi raczej: wiem, że to są złodzieje, ale okradają innych, a nie ma innego wyjścia. Jak okradani się zorientują, ja będę już przygotowany i chcę mieć jak najwięcej czasu, więc popieram PO, a nie UPR. Skrajnie cyniczne\n23 października 2010 23:15\nHm....ciekawa obserwacja pokoleniowa:\nrozmawialam dzis z wlasna matka i siostra. Mieszkaja w Polsce.\nMatka narzekala, ze wszystko drozeje, ze coraz trudniej zyc (gdyby nie siostra ktora z nia mieszka, matka z emerytury nie dalaby rady sie utrzymac rzecz jasna). Ja jej na to, ze Polska zmierza wielkimi krokami do bankructwa, bo obecnego dlugu nie da sie splacic i ze bedzie taka maniana jak w 1989r.\nMatka na to, ze spokojem:\n- aha, no to kupujemy zloto i srebro i pozbywamy sie papieru, jasne; jakby co bedziemy od Jaśków (zaprzyjaziona rodzina we wsi gdzie sie wychowywala) jak za komuny kupowac swiniaka po swiniobiciu.\n- siostra: mama zwariowalas?? Ja sie na zlocie nie znam, nie wiem gdzie sprzedac i kupic, sam klopot, jeszcze mnie okradna a na co mi to....\nLife.. oh life...\n24 października 2010 04:58\n"Poza tym teoretycznie jednym z wymogów wstąpienia do strefy euro jest niska inflacja."\nMyślę, że UE jednak wyciągnie "pomocną dłoń" i nagnie te przepisy, a krajowy rząd odtrąbi ogromny sukces.\nKiedyś rozmawiałem z moim ponad 90l dziadkiem, jak to kiedyś bywało. I z tego co widzę to ludzie byli bardziej zaradni, kto był w stanie odłożyć to zaraz kupował złoto, srebro, nieruchomości. Dzisiaj w moim domu jedynymi kosztownościami to są srebrne złotówki i złoty dolar, które dziadek zachował sprzed wojny. Kampania banków wyśmiewająca trzymanie kosztowności i inwestowania w środki trwałe zrobiła swoje. Ludzie nie mają broni, nie mają złota są po prostu goli.\n24 października 2010 11:35\nLudzie nie mają broni, nie mają złota są po prostu goli.\nNie tylko. Nie umieją często piec chleba, robić wędlin, pędzić bimbru, robić mydła itd.\n24 października 2010 22:14\nJeden starszy mocno pan mówił mi, że tylko dzięki złocie jego dziadek mógł wykupić swojego syna z rąk gestapowców. Gdyby nie złoto rodzinne ze starszym panem bym nie rozmawiał, bo jego ojciec by nie istniał.\n26 października 2010 15:42\nZłoto wszystkiego nie załatwi. Żydzi mieli dużo złota a od Auschwitz ich to nie wybawiło.My mamy coraz mniej możliwości wykonania ruchów obronnych. Wszystko zaczyna zależeć od Kanzlerin Anielki.\nWspółczuję tym emerytom, którzy pojechali do swoich dzieci za granicę, np nawet do Argentyny. Jak w PL wszystko padnie, to i dzieci w Arg nie będą ich chcieć.\n10 października 2013 20:12


Nurkowanie - FORUM-NURAS :: Zobacz temat - Tattoo\nFORUM-NURAS Strona Główna » FORUM - NURAS » HOBBY » Tattoo\nWysłany: 12-03-2015, 11:56\nPół biedy jak szlaczek , gorzej jak napis z chińskiej zupki\nsajgonki - 3.50\nsama mam chiński znaczek, w zupełnie mało widocznym miejscu i miał iść pod cover ale Juniora wizja jest taka że mam najpierw zrobić rękę\nWysłany: 15-11-2016, 11:37\nBardzo podobają mi się tatuaże, oczywiście te zrobione z głową, a nie jakieś gryzmoły.\nJa dopiero planuję zrobić sobie swój pierwszy tatuaż gdzieś na łopatce. Póki co jestem na etapie wybierania wzoru, bo nie chcę, żeby z małego tatuażu wyszły całe plecy. Nie chcę też wyjść z tatuażem przedstawiającym menu chińskiej restauracji (w nawiązaniu do poprzednich postów) Potem przyjdzie czas na wybieranie odpowiedniego studia, ale to pewnie już w przyszłym roku.\nWysłany: 01-12-2016, 13:21\nMoim zdaniem tatuaże mają jedynie sens kiedy są jakieś symboliczne czy też mentalne. Nie ma sensu tatuować sobie 3 wisienek i serduszka.\nWysłany: 01-12-2016, 13:33\nczy ktoś wnika jaki masz kolor ścian w domu i co masz za obraz? albo jakie ma on przesłanie?\ntatuaż może ci się nie podobać, ale mówienie, że nie ma sensu robić czegoś takiego to trochę za daleko idący wniosek\nWysłany: 01-12-2016, 17:20\nTakie stwierdzenia są typowe dla kogoś, kto uwielbia mówić innym jak mają żyć i co robić.\nChcę se wydziarać na dupie zupkę chińską wifon to se wydziaram i g..no komu do tego.\nWysłany: 01-12-2016, 20:39\n...czyli jednak cos musi oznaczać? Wszyscy wiedzą że zupki vifon są do dupy\nWysłany: 01-12-2016, 21:23\nNo i dlatego podałem tą konkretną część ciała\nWysłany: 02-12-2016, 09:48\ntaka zupka wyciągnieta z plecaka między całodziennym dźwiganiem sprzętu i długim zimnym nurkowaniu, albo pod koniec miesiąca studenckiego znaleziona na dnie szafki kuchennej to jest najpiękniejsza rzecz na świecie - nie znacie się! tylko dla koneserów, koniecznie vifon krewetkowy\nWysłany: 02-12-2016, 21:51\nmnie od lat podoba się rosyjski styl tatuażu, niestety w tej chwili nie mam już miejsca na nowe elementy\nOstatnio zmieniony przez Scaner 02-12-2016, 21:58, w całości zmieniany 4 razy\nWysłany: 30-01-2017, 07:28\nJa mam jeden tylko, marzy mi się rękaw ale praca to wiadomo\nWysłany: 09-09-2017, 23:50\nJa posiadam 4 tatuaże .\nNa lewej ręcę orgimami lisa, oraz kolorową konieczynkę; na prawej ręcę kotwicę.\nNatomiast na całej lewej łopatce i ramieniu ammonita.\nWysłany: 02-11-2017, 15:43\nJa co prawda nie mam, ale młody jeszcze jestem i wszystko przede mną Ale w tym temacie to mi się pewna historia przypomina, która nieodmiennie budzi mój uśmiech. Za studenta jeszcze, jeden z kolegów, wielki fan Boba Marleya i zioła, postanowił sobie lwa na ramieniu wytatuować w hołdzie swojemu ukochanemu wykonawcy. Wiadomo, druga połowa lat 90-tych, tatuaż kojarzony jest głownie ze sztuką penitencjarną lub marynistyczną. Nie ma jeszcze tylu profesjonalnych salonów i świetnych tauażystów, rynek raczkuje jeszcze. Przynajmniej na północnym wschodzie kraju tak było. Koleś znajduje sobie w końcu kogoś , kto mu ma tego lwa wykonać, płaci mu, ten mu zamówione dzieło wykonuje, okres gojenia i przychodzi wielki dzień kiedy szczęśliwy posiadacz nowego tatoo postanawia wprawić w podziw towarzystwo, a kto wie może i jakiejś dziewczynie zaimponować. Wpada lekko spóźniony (dla lepszego efektu, tzw. wejścia) na imprezę, ściąga kurtkę siadając przy lekko wstawionych już kumplach. Jest w t-shircie, więc tatoo świetnie widoczne, ale typ z kamienną twarzą jakby nic czeka na to aż ktoś zauważy i go doceni... I doczekał sie w końcu komentarza : " Kuźwa stary, kto ci i po jakiego grzyba tego pudla na ręce wydziarał"...\nWysłany: 16-09-2020, 14:09


SIERADZ - MONICE\nW 1928 roku współwłaścicielka majątku Monice przekazała urszulankom 3 hektary ziemi w tej podsieradzkiej miejscowości, słynącej z pięknych tradycji ludowych. Z czasem teren powiększył się do 19 ha, a pracowite urszulanki przystapiły do budowy domu, którą zakończono w 1939 roku. W maju 1940 hitlerowcy usunęli siostry z Monic; ich powrót stał się możliwy dopiero w 1945. Kilka miesięcy później ustanowiono w Monicach odrębny dom zakonny. W roku 1950 państwo przejęło ziemię, pozostawiając siostrom 5 ha. W różnym czasie w Monicach funcjonował dom dziecka (1945-1952), przedszkole, organizowano kolonie dla dzieci i wypoczynek dla osób starszych, naukę kroju i szycia dla dziewcząt oraz inne formy pracy społecznej i charytatywnej. Dzisiaj przy domu zakonnym działa wzorcowe przedszkole prowadzone przez siostry urszulanki, cieszące się doskonałą opinią wśród społeczeństwa Sieradza.\nW czerwcu 1989 roku zapadła decyzja o powstaniu parafii pod wezwaniem wówczas jeszcze błogosławionej Urszuli Ledóchowskiej. 1 września 1990 roku erygowano parafię bł. Urszuli Ledóchowskiej, a jej pierwszym proboszczem został ks. Grzegorz Karolak. 28 maja 1993 biskup włocławski Bronisław Dembowski wmurował kamień węgielny pod budowę świątyni, pochodzący z sanktuarium w Pniewach. Rok później biskup pomocniczy włocławski Czesław Lewandowski odprawił w kościele pierwszą Mszę św. Wkrótce parafię objął na krótko ks. Zygmunt Sobieraj, a po nim proboszczem został ks. Jan Witkowski, który już wówczas planował wybudowanie przy parafii dużego zespołu szkolnego i kompleksu sportowego.\nZ biegiem lat powstało dzieło imponujące, właściwe charyzmatowi św. Urszuli Ledóchowskiej i godne imienia swojej wielkiej Patronki. Parafia zapewnia wiernym pogłębioną formację i katechizację oraz stała się wzorcowym, prężnym ośrodkiem wychowawczym. W kompleksie parafialnym, wybudowanym wokół kościoła, znajduje się zespół szkolny (szkoła podstawowa, gimnazjum i szkoła średnia), supernowoczesna hala sportowa (będzie służyć całemu miastu) i kompleks sportowy (boiska ze sztuczną nawierzchnią). Wyjątkowa parafia jest dziełem życia i owocem zaangażowania proboszcza, ks. kan. Jana Witkowskiego.\nDom zakonny ss. urszulanek\nDobry Pasterz w ogrodzie\nDzieci z przedszkola\nPar. św. Urszuli Ledóchowskiej\nDzwonnica o zmierzchu\nPomnik św. Urszuli\nPomnik św. ojca Pio\nDożynki parafialne (2003)\nOdpust, 29 maja 2007\nRezurekcja, kwiecień 2004\nWnętrze kościoła św. Urszuli\nWitraż św. Jana Chrzciciela\nWitraż św. Urszula\nWitraż św. Mateusz\nWitraż święty Marek\nWitraż święty Jan\nWitraż św. Łukasz\nKościól i zespół szkolny\nPlebania i zespół szkolny\nSzkoła i hala sportowa\nWnętrze hali sportowej\nBoisko (sztuczna nawierzchnia)\nZawody sportowe przy parafii\nPOWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ GALERII