Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych (IV-XV wiek) [Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00083 016718 17206613 na godz. na dobę w sumie\nBazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych (IV-XV wiek) - ebook/epub\nAutor: Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka Liczba stron: 432\nISBN: 978-8-3808-8328-4 Data wydania: 2017-03-27\nAutorzy opowiadają o kobietach na najwyższych szczeblach władzy w dziejach Bizancjum (IV–XV w.), ich roli w polityce i dworskich knowaniach, zwłaszcza w okresach przejściowych lub czasach kryzysu państwa, kiedy okoliczności sprzyjały podejmowaniu działań przez cesarskie małżonki bądź matki. Przez pryzmat losów cesarzowych przybliżają w barwny i bardzo przystępny sposób historię Bizancjum, dzieje obfitujące w dramatyczne wydarzenia, których uczestniczkami, a nierzadko również inicjatorkami, były tytułowe bazylisy. Czytelnik ma szansę podczas lektury nie tylko spotkać się z przedstawionymi z pasją, ożywionymi postaciami cesarzowych (opowieści o 25 niezwykłych kobietach – od Heleny, matki Konstantyna Wielkiego do Marii z Trapezuntu), ale również wkroczyć w ich świat codzienny sprzed stuleci: dowiedzieć się, jak można było zostać cesarzową, jak wyglądało życie na dworze, pożycie z cesarskim małżonkiem, macierzyństwo, udział w ceremoniach, religijność, jaka była rola tych kobiet w polityce, w intrygach, a wreszcie, co działo się z bazylisami po utracie pozycji.\n„O cesarzowej Teofano, żonie Romana II, a później Nicefora Fokasa, pisali nie tylko znawcy dziejów Imperium Bizantyńskiego, ale i twórcy tej miary, co Guy de Maupassant czy na gruncie polskim Tadeusz Miciński. Jej życie bowiem z pewnością doskonale nadaje się na kanwę powieści czy dramatu. Mamy w nim wszystko, co pobudza wyobraźnię badacza, pisarza lub zwykłego śmiertelnika – piękną kobietę, która zrobiła wielką karierę – z córki szynkarza stała się władczynią najpotężniejszego wówczas państwa, wielkie namiętności – miłość, nienawiść, zdradę, żądzę władzy, a wreszcie zbrodnię”.\n(z rozdziału Mężobójczyni? Teofano)\nMirosław J. Leszka – Uniwersytet ŁódzkiWydział Filozoficzno-Historyczny, Katedra Historii Bizancjum 90-219 Łódź, ul. A. Kamińskiego 27a RECENZENT Ireneusz Milewski REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Bogusław Pielat SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz INDEKSY Mirosław J. Leszka Bogusław Pielat PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/pajche © Copyright by Authors, Łódź 2017 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07501.16.0.M Ark. wyd. 18,3; ark. druk. 27,0 ISBN 978-83-8088-327-7 e-ISBN 978-83-8088-328-4 Spis treści Wstęp Część pierwsza Na cesarskim dworze I. Bizancjum – Konstantynopol – Nicea II. Cesarzowe bizantyńskie. Garść informacji na początek III. Drogi do cesarskiego pałacu Pochodzenie cesarzowych Konkursy na cesarską małżonkę Koronacje cesarzowych Cesarskie śluby i wesela IV. Codzienne życie cesarzowych Pożycie małżeńskie MacierzyństwoNarodziny dzieciOpieka nad dziećmiMatki a dzieci. Więzi emocjonalne Udział w ceremoniach świeckich i religijnych Działalność fundacyjna i filantropijna Religijność Patronki uczonych i literatów V. Rola cesarzowych w sprawowaniu władzy w państwie Władza zza tronu5 Regentki Samodzielne rządy VI. Cesarzowe na „emeryturze” Losy cesarzowych po utracie pozycji „pierwszej damy” Miejsca wiecznego spoczynku Część druga\tŻywoty cesarzowych Wzór bizantyńskiej cesarzowej. Helena Małgorzata B. Leszka\tTrzy żony Konstancjusza II. Bezimienna, siostra Gallusa, Euzebia, Faustyna Małgorzata B. Leszka\tBizantyńska Herodiada. Eudoksja Małgorzata B. Leszka\t146 Cesarska siostra. Pulcheria Małgorzata B. Leszka\tAugusta z Palestyny. Atenais-Eudocja Małgorzata B. Leszka\tJa cesarzowa. Weryna Mirosław J. Leszka\tOpoka cesarstwa. Ariadna Mirosław J. Leszka\tNiewierna bazylisa. Zenonis Mirosław J. Leszka\tCesarzowa bez korony. Anicja Juliana Mirosław J. Leszka Od niewolnicy do cesarzowej. Lupicyna-Eufemia Mirosław J. Leszka\tCesarska purpura albo śmierć. Teodora Teresa Wolińska Ambitna siostrzenica Teodory. Zofia Mirosław J. Leszka\tBizantyńska Hekabe. Konstantyna Mirosław J. Leszka\tŻona tyrana. Leoncja Mirosław J. Leszka\tPierwsza żona Herakliusza. Fabia-Eudocja Małgorzata B. Leszka\tSiostrzenica-żoną. Martyna Mirosław J. Leszka\t284 Bazyleus Romajów. Irena Mirosław J. Leszka\t294 Obrończyni ikon. Teodora Małgorzata B. Leszka\t306 Czarnooka piękność. Zoe Mirosław J. Leszka\tMężobójczyni? Teofano Mirosław J. Leszka\tSiostry u władzy. Zoe i Teodora Małgorzata B. Leszka\tOfiara Andronika. Maria z Antiochii Mirosław J. Leszka\tŁacinniczka na bizantyńskim tronie. Anna Sabaudzka Małgorzata B. Leszka Serbka na bizantyńskim tronie. Helena Dragasz Zofia A. Brzozowska\tOstatnia cesarzowa Bizancjum. Maria z Trapezuntu Mirosław J. Leszka\tCesarzowe bizantyńskie w telegraficznym skrócie. Notki biograficzne\tLista cesarzowych Wskazówki bibliograficzne\tIndeks Wstęp Cesarzowe bizantyńskie, bohaterki tej książki, nie znajdowały się zazwyczaj w centrum zainteresowania autorów źródeł (dodajmy, będących prawie wyłącznie mężczyznami), które są obecnie podstawą budowania naszej wiedzy o nich. Koncentrowali oni uwagę na czynach ich cesarskich małżonków, w których rękach znajdowała się przecież pełnia władzy. Dość powiedzieć, że zdarzały się przypadki, choć – dodajmy – sporadyczne, niezanotowania przez nich nawet imienia cesarskiej żony. Nasza wiedza o władczyniach państwa, które przez znaczną część swego ponadtysiącletniego istnienia było, jakbyśmy mogli rzec, światowym supermocarstwem, daleka jest przeto od kompletności. Brakuje nam dość często nawet tak podstawowych informacji jak choćby daty urodzenia i śmierci czy liczba dzieci, które urodziły. Cesarzowe pojawiają się wyraźniej w obrębie zainteresowań źródeł, kiedy z jakichś względów muszą, czy też chcą, wyjść poza sferę życia rodzinnego, gdy walczą o swój los, o prawa swoich synów do tronu, gdy angażują się w przedsięwzięcia ważne dla państwa. W prezentowanej książce Czytelnik będzie miał więc możliwość zobaczenia bizantyńskich cesarzowych właśnie w tych szczególnych momentach ich życia, ale nie tylko. W rozproszonym i ułamkowym materiale źródłowym na szczęście można bowiem znaleźć okruchy informacji i o codziennym ich życiu. Książka podzielona została na dwie zasadnicze części. W pierwszej, syntetycznej, przedstawiono różne aspekty życia cesarzowych, poczynając od ich pochodzenia, okoliczności zostania bazylisą, pożycie małżeńskie, macierzyństwo, codzienność, rolę odgrywaną w sferze rządów państwem po miejsce ich wiecznego spoczynku. Autorzy nie roszczą sobie pretensji do kompletności przedstawionego obrazu. Mają jednak nadzieję, że będzie to użyteczne dla Czytelnika wprowadzenie do części drugiej, w której spotka się On już z konkretnymi bazylisami. Ta partia książki obejmuje dwadzieścia cztery opowieści o życiu i działalności bizantyńskich cesarzowych oraz jedną, której bohaterka – Anicja Juliana – bazylisą co prawda nie była, ale w której żyłach płynęło więcej cesarskiej krwi niż w każdej innej bizantyńskiej władczyni. W dziejach cesarstwa bizantyńskiego notujemy siedemdziesiąt dziewięć, znanych przynajmniej z imienia, żon cesarzy samowładców. Z jedną trzecią z nich będzie mógł Czytelnik zaznajomić się bliżej w tej części książki. Wydaje się, że wybór to reprezentatywny, choć trzeba uczciwie powiedzieć, że całkowicie subiektywny, wynikający przede wszystkim z zainteresowań autorów książki. Część tekstów tu zamieszczonych miała swoją premierę już wcześniej, ale na potrzeby tej publikacji zostały przejrzane i odświeżone, pozostałe nigdzie dotąd publikowane nie były. Wśród nich znajdzie Czytelnik dwa teksty, które nie są naszego autorstwa, a zostały przygotowane na naszą prośbę przez koleżanki z Katedry Historii Bizancjum Uniwersytetu Łódzkiego i Centrum Ceraneum, profesor Teresę Wolińską (Teodora) i doktor Zofię A. Brzozowską (Helena Dragasz). Bardzo im za nie dziękujemy. W zamyśle autorów każdy ze szkiców stanowi odrębną całość, co niekiedy powoduje konieczność powtórzenia informacji, które pojawiły się przy okazji przedstawiania innej postaci. *** Przy oddawaniu nazw i imion greckich staraliśmy się stosować do opracowanych przez profesora Oktawiusza Jurewicza przy udziale profesora Waldemara Cerana Zasad spolszczania i transpozycji imion własnych i nazw geograficznych epoki bizantyńskiej, [w:] G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Warszawa 2008, s. 599–626. Tłumaczenia tekstów źródłowych, o ile nie podano ich źródła lub autora, pochodzą od nas. *** Kończąc chcielibyśmy podziękować Wydawnictwu Uniwersytetu Łódzkiego, a szczególnie jego dyrektor Ewie Bluszcz, za gotowość opublikowania naszej książki. I Bizancjum – Konstantynopol – Nicea Bizancjum Państwo, którego władczyniom poświęcona jest ta książka, a które zwykliśmy nazywać cesarstwem bizantyńskim, wyrosło z Imperium Rzymskiego. Na jego powstanie – jak pisał Georgije Ostrogorski, wybitny dwudziestowieczny bizantynolog – złożyły się rzymski system prawno-ustrojowy, kultura grecka i wiara chrześcijańska (Dzieje Bizancjum, przekład pod red. H. Evert-Kappesowej, Warszawa 1968, s. 50). Szukając odpowiedzi na pytanie, kiedy z syntezy tych elementów zrodziło się imperium bizantyńskie uczeni formułują szereg odpowiedzi. Wszystkie one jednak w zasadzie lokują to wydarzenie w okresie między początkami IV a połową wieku VII. Historycy, zdając sobie sprawę z ewolucyjności procesu powstawania nowego tworu państwowego, próbują jednocześnie wskazać jakiś moment, który można, oczywiście jedynie w sensie symbolicznym, uznać za początek bizantyńskich dziejów. Dla wielu z nich, także dla piszących te słowa, było nim powstanie Konstantynopola, miasta które w niedługim czasie stało się centrum bizantyńskiej państwowości i jego stolicą, Nowym i Drugim Rzymem, wielkim ośrodkiem politycznym, religijnym, kulturalnym i gospodarczym późnoantycznego i średniowiecznego świata. 11 maja roku 330 to dzień, w którym z woli cesarza Konstantyna Wielkiego ze starożytnego Bizancjum (Byzantion) wyłoniło się nowe – Miasto Konstantyna (Konstantinoupolis) i narodziło się cesarstwo bizantyńskie. W tysiąc sto dwadzieścia trzy lata później, w dniu 29 maja roku 1453 Turcy Osmańscy wdarli się do Konstantynopola, kończąc tym samym jego dzieje jako chrześcijańskiej metropolii. Wydarzenie to oznaczało także kres historii państwa, którego był stolicą. Nazwa ‘cesarstwo bizantyńskie’ nie pojawiła się ani w późnej starożytności, ani też w średniowieczu. Została ukuta już w czasach nowożytnych przez uczonych, którzy odwołali się do nazwy Bizancjum (Byzantion), noszonej przez miasto, z którego wyłonił się Konstantynopol. Sami Bizantyńczycy nazywali siebie Rzymianami (hoi Romaioi), jako że uważali swoje państwo za kontynuację rzymskiego, lub po prostu chrześcijanami. Działo się tak, mimo że mówili głównie po grecku, a Rzym od połowy VIII w. znajdował się poza granicami ich imperium. Co charakterystyczne, używanie przez cudzoziemców określenia ‘Grecy’ nie było przez nich mile widziane. Zaczęło się to zmieniać dopiero w epoce Paleologów. Słowo ‘Hellen’ (Grek) przestało oznaczać poganina, Bizantyńczycy zaś zaczęli być dumni ze swej greckiej przeszłości. Trzeba mieć świadomość, że nigdy nie powstał bizantyński etnos, a poddani władającego w Konstantynopolu cesarza stanowili mieszaninę ludów. Granice państwa bizantyńskiego w czasie jego ponadtysiącletniego istnienia ulegały zmianom. W czasie, kiedy cesarstwo przeżywało apogeum swojej potęgi (VI w.) w jego składzie znajdowały się tereny leżące na trzech kontynentach, to jest w Europie, Azji i Afryce. W chwili, kiedy kończyły się jego dzieje, ograniczone było jedynie do Konstantynopola, części Peloponezu i nielicznych wysp na Morzu Egejskim. Na czele państwa stał, pozostający – jak uważali Bizantyńczycy – w szczególnych relacjach z Bogiem cesarz, odpowiedzialny za prowadzenie swoich poddanych do zbawienia. Stąd też jego znacząca rola nie tylko w życiu świeckim, ale i religijnym. Cesarza winny cechować m.in. męstwo, sprawiedliwość, rozsądek, rozumność, miłość bliźniego, pobożność. Rządzone przez niego państwo było odpowiednikiem (mimesis) Królestwa Niebieskiego. Do 629 r. cesarze bizantyńscy nosili rzymski tytuł Imperator Augustus. W tymże roku, po zwycięstwie nad Persją, Herakliusz przyjął, wywodzący się z języka greckiego, tytuł basileus. Po koronacji cesarskiej Karola Wielkiego (800) władcy bizantyńscy zaczęli używać tytułu cesarz Rzymian, dla podkreślenia wyłącznych praw do spuścizny po dawnych imperatorach. W późnym Bizancjum, w czasach Paleologów, najczęściej używana formuła brzmiała wierny w Chrystusie Bogu cesarz i autokrator Rzymian. Znajdujemy ją na pochodzącej z początku XV w. miniaturze przedstawiającej Manuela II Paleologa z żoną, Heleną Dragasz i trójką ich dzieci (Janem, Andronikiem i Teodorem). Władca występuje tu jako: Manuel, wierny w Chrystusie Bogu cesarz i autokrator Rzymian, Paleolog, zawsze august. Używano też tytułu autokrator lub wielki bazyleus (megas basileus), dla wyróżnienia cesarza zajmującego pierwsze miejsce wśród współrządzących. U boku cesarzy stały ich małżonki, najczęściej urodziwe, okraszające swoją urodą dwór, dające życie, z troską pochylające się nad potrzebami ubogich, chorych i starych, głęboko religijne, które – choć formalnej władzy nie miały – wspierały swoich mężów, niekiedy przejmując z ich barków ciężar rządów. To one są bohaterkami niniejszej książki. Bizantyńczycy przekonani byli o supremacji swojego państwa w chrześcijańskim świecie. Ich cesarz stać miał na czele tzw. rodziny władców. Inni panujący, w zależności od znaczenia rządzonego przez nich państwa, otrzymywali tytuły cesarskich krewnych (brata, syna – te uzyskiwali najpotężniejsi z nich) lub też dworskie godności i urzędy (np. patrycjusza czy magistra). Dymitr Obolenski, wybitny dwudziestowieczny bizantynolog, nadał tej szczególnej strukturze, znajdujących się w związku z cesarstwem bizantyńskim, ulegających jego wpływom politycznym państw i ludów miano Bizantyńskiej Wspólnoty (Byzantine Commonwealth). Myśl o jej funkcjonowaniu szczególnie żywotna była w czasach, kiedy cesarstwo rządzone było przez dynastię Komnenów (1081–1185). Nawet w XIV w., za panowania Paleologów, kiedy było ono już tylko cieniem tego sprzed 1204 r., nadal broniło swojej wyjątkowej pozycji. Patriarcha Antoni I w 1393 r. w odpowiedzi na słowa Wasyla I, władcy moskiewskiego, że: Mamy Kościół, ale nie mamy cesarza pisał: Cesarstwo bowiem i Kościół tworzą jedność i wspólnotę i nie mogą być od siebie oderwane […] na świecie jest tylko jeden cesarz […], który z wyłączeniem wszystkich innych, czczony jest przez ogół chrześcijan (G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, przekład pod redakcją H. Evert-Kappesowej, Warszawa 1968, s. 431). Cesarz w Bizancjum był wybierany, co dla mniej zorientowanych Czytelników może być zaskoczeniem. Tę zasadę odziedziczono po Rzymie. Senat, wojsko, lud stolicy i jej biskup byli odpowiedzialni za wyniesienie nowego władcy. Ich decyzja była wyrazem Boskiej woli, źródłem władzy cesarskiej był bowiem zawsze Bóg. Czytelnik może zadać pytanie: jeśli cesarz był wybierany, to w jaki sposób mógł on przekazywać władzę swoim potomkom, bo przecież zjawisko to bardzo wyraźnie widoczne jest w dziejach cesarstwa. Odpowiedź jest stosunkowo prosta. Ewentualne przekazywanie tronu opierało się nie na zasadzie jego dziedziczności, ale na prawie panującego cesarza do proklamowania swojego współrządcy. W praktyce tym ostatnim najczęściej zostawał potomek władcy (często jeszcze we wczesnym dzieciństwie), który po śmierci swego ojca stawał się panem imperium. Właśnie dzięki temu zabiegowi władza cesarska mogła być przekazywana w obrębie jednego rodu. W okresie wczesno- i średniobizantyńskim szczególną rolę odegrały następujące dynastie: konstantyńska (324–363), teodozjańska (379–457), justyniańska (518–602), herakliańska (610–695, 705–711), syryjska (717–802), macedońska (867–1056), Komnenów (1081–1185). W cesarstwie nicejskim, powstałym po zdobyciu Konstantynopola przez Łacinników, rządziła dynastia Laskarysów-Watatzesów. To jej ostatniemu przedstawicielowi władzę odebrał Michał VIII, założyciel dynastii Paleologów, która pozostała u tronu aż do tragicznego 29 maja 1453 r., kiedy śmierć poniósł, broniąc stolicy, cesarz Konstantyn XI. Ponadtysiącletnie dzieje Bizancjum rozpadają się na kilka periodów, a mianowicie wczesnobizantyński (IV – połowa VII w.), średniobizantyński (połowa VII w. – 1204 r.), późnobizantyński (1261–1453), pomiędzy dwoma ostatnimi widoczne jest interludium (1204–1261), kiedy Bizancjum ze stolicą w Konstantynopolu nie było. To czas, kiedy Miasto (tak po prostu Bizantyńczycy nazywali Konstantynopol) było centrum państwa łacińskiego, utworzonego przez uczestników IV krucjaty. W tym okresie organizmem państwowym, który stanowił kontynuację Bizancjum, było tzw. cesarstwo nicejskie, walczące początkowo o przetrwanie, później zaś o połączenie pod swoją władzą wszystkich ziem bizantyńskich, które znalazły się poza wpływami łacinników, by wreszcie podjąć zwycięski bój o powrót nad Bosfor. *** W dzisiejszym świecie Bizancjum, mimo długich wieków istnienia, wspaniałych osiągnięć w sferze nauki i kultury, zwycięstw na polach bitewnych, zdolności do przetrwania kryzysów, kojarzy się niestety – szczególnie dla piszących te słowa, ale i dla wielu pokoleń badaczy, którzy w mozolnym trudzie budują naszą wiedzę o jego losach – zdecydowanie nie najlepiej. Określenie „bizantyński” nabrało nawet pejoratywnego znaczenia. Pojawia się ono dość często w narracjach polityków – którzy o Bizancjum, co ewidentnie wynika z ich wypowiedzi, nie mają żadnego pojęcia – przy okazji poruszania np. kwestii korupcji, skomplikowanego systemu podatkowego czy skłonności niektórych urzędników państwowych do luksusu. *** W książce tej Czytelnik spotka się niejednokrotnie z następującymi pojęciami, dotyczącymi sfery życia religijnego Bizancjum: arianizm, monofizytyzm, ikonoklazm, hezychazm. Żeby nie było potrzeby ich każdorazowego wyjaśniania, kiedy będą później przywoływane pozwalamy sobie uczynić to w tym miejscu. Arianizm. Zrodził się w początkach IV w. Jego twórcą był Ariusz, prezbiter aleksandryjski. Jego poglądy zrodziły się z refleksji nad Trójcą św. i istotą monoteizmu. Według niego: Wyznajemy jedynego Boga, jedynego niezrodzonego, jedynego wiecznego, jedynego, który jest bez początku i jest jedynym prawdziwym Bogiem (J. M. Szymusiak, M. Starowieyski, Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa, Poznań 1971, s. 48). Syn Boży, Jezus Chrystus, jest zrodzony i nie może być wieczny. Jego boskość jest swoistym darem Boga Ojca. Poglądy Ariusza spotkały się z krytyką i zostały potępione na I soborze w Nicei. Odpowiedzią na nie było wypracowanie formuły współistotności Ojca i Syna. Mimo to cieszyły się w IV w. sporą popularnością, szczególnie że ich zwolennikami byli niektórzy cesarze, jak Konstancjusz II czy Walens. Chrześcijaństwo w nurcie ariańskim przyjęła część ludów germańskich. Monofizytyzm czy może raczej miafizytyzm, jak współczesna poprawność naukowa każe. Za jego twórcę uważa się Eutychesa, archimandrytę konstantynopolitańskiego, który działał w I połowie V w. Upraszczając, jest to pogląd, wedle którego boska natura Chrystusa wchłonęła jego naturę ludzką. Jedną z konsekwencji tego rozumowania było odmawianie Maryi miana matki Bożej – Teotokos. Poglądy monofizytów zostały potępione na soborze w Efezie (431 r.) i Chalcedonie (451 r.). Mimo to utrzymywały się wśród mieszkańców wschodniej części cesarstwa, na przekór działaniom władz centralnych, dążących do przywrócenia jedności religijnej, pozostali im oni wierni do czasu, kiedy Syria i Egipt znalazły się w rękach arabskich. Ikonoklazm. Politykę ikonoklastyczną, której istotą był brak akceptacji dla kultu ikon, wprowadził Leon III w 726 r. Mimo prób wyparcia był obecny w życiu państwa bizantyńskiego do 843 r. Zaowocował m.in. prześladowaniem środowisk mniszych, twardo stojących na stanowisku oddawania czci wyobrażeniom świętych. Do uporania się z ikonoklazmem przyczyniły się dwie cesarzowe – Irena, żona Leona IV i Teodora, żona Teofila. Hezychazm z kolei, to nurt mistyczny, szczególnie popularny w XIV w. Jego zwolennicy uważali, że można odnaleźć zjednoczenie z Bogiem poprzez modlitwę i kontemplację. Podczas modlitwy stosowali specjalną technikę polegającą na wstrzymywaniu oddechu. Za głównego ideologa tego ruchu uważa się Grzegorza Palamasa, mnicha z góry Atos. Spotkał się on z krytyką części duchowieństwa bizantyńskiego, a przywódcą opozycji wobec hezychazmu był inny mnich atoski Barlaam. Ostatecznie hezychazm został zaakceptowany przez Kościół bizantyński, a Grzegorza Palamasa uznano za świętego. Konstantynopol Losy bohaterek niniejszej książki rozgrywały się przede wszystkim w stolicy, w Konstantynopolu. Cesarzowe, podobnie zresztą jak ich mężowie, stosunkowo rzadko opuszczały to miasto, udając się np. na letni wypoczynek do podkonstantynopolitańskich miejscowości, czasem do źródeł w Prusie (dzisiejsza Bursa) Z tego też względu warto może poświęcić stolicy cesarstwa nieco miejsca. Miasto założone zostało przez Konstantyna Wielkiego na miejscu Byzantionu. Jego inauguracja odbyła się, jak już pisaliśmy, 11 maja 330 r. Konstantyn Wielki, wytyczając nowe granice dla dawnego Byzantionu, powiększył jego obszar prawie czterokrotnie. Kolejne rozszerzenie nastąpiło za panowania Teodozjusza II, kiedy to powstała nowa linia murów, obejmująca obszar około 14 km2. Decyzja Teodozjusza II była konsekwencją przeludnienia terenu opasanego murami wytyczonymi przez Konstantyna Wielkiego. Liczba ludności miasta w połowie lat dwudziestych IV w. wynosiła około 20 tysięcy, w niecałe sto lat później mogła już sięgnąć blisko 200 tysięcy. Dziesięciokrotny wzrost populacji był z pewnością jednym z najważniejszych powodów powiększenia terenów chronionych przez miejskie mury. W czasach swojej największej prosperity Miasto mogło być zamieszkane przez liczącą w przybliżeniu pięćset tysięcy społeczność. Konstantynopol podzielony został na czternaście regionów, dzielnic. Położony był na pagórkowatym półwyspie, którego ukształtowanie pozwoliło na doszukiwanie się w tym aspekcie podobieństw z Rzymem. Wyrazem tego było wyróżnianie siedmiu wzgórz. Konstantynopola nie można przy tym ograniczać jedynie do obszaru otoczonego murami. Trzeba widzieć w nim konurbację, w skład której wchodziły Hebdomon, wypoczynkowo-wojskowe przedmieście miasta, Syki (Galata), znajdujące się u wejścia do Złotego Rogu, Chalcedon, jak również szereg pomniejszych miejscowości rozrzuconych w pobliżu. Stolica nie była równomiernie zasiedlona. Szczególnie widoczne jest to na terenie między murami Konstantyna i Teodozjusza, gdzie obok domów i pałaców znajdowały się cmentarze miejskie, ogrody czy nawet pola uprawne, jak również rozległe cysterny. Ważne dla rozwoju miasta były jego możliwości obsługi statków, dostarczających przede wszystkim żywność. Byzantion dysponowało dwoma portami nad Złotym Rogiem. W drugiej połowie IV w. cesarz Julian Apostata, a następnie Teodozjusz I zbudowali nad morzem Marmara porty swojego imienia. Port Juliana został powiększony za czasów Justyna II. W konsekwencji rozwoju infrastruktury portowej miasto dysponowało ponad czterema kilometrami wybrzeża, przy którym mogły cumować statki. Równie istotna była kwestia zaopatrzenia w wodę. Rozwiązaniu tego problemu służyło wybudowanie akweduktów oraz cystern, w których woda mogła być magazynowana. Działania w tym zakresie szczególnie intensywnie realizowano od lat siedemdziesiątych IV w. Il. 1. Portowe nabrzeże Konstantynopola. Tu funkcjonowały porty Bosforion i Neorion Fot. K. Marinow Konstantyn Wielki, decydując się na powiększenie Byzantionu, zmuszony został do wykorzystania istniejącego w nim układu ulic i placów. Zachowane zostały dwa główne place rzymskiego Byzantionu – Strategion i Tetrastoon. Ten ostatni zwany był później Augustejonem. Nazwa wywodzić się miała od srebrnego posągu matki Konstantyna Wielkiego, augusty Heleny, który postawiony został w centrum placu. Wokół Augustejonu i w jego pobliżu znajdowało się wiele ważnych obiektów. Warto wśród nich wskazać: cesarski pałac, hipodrom, pretorium, siedzibę senatu, kościoły (Hagia Eirene, Hagia Sofia), kompleks sądowo-handlowo-edukacyjny zwany Bazyliką. Z zachodniego krańca Augustejonu rozpoczynała swój bieg Mese, najważniejsza ulica bizantyńskiej stolicy. To nią szły triumfalne pochody cesarzy, wracających z wypraw wojennych czy procesje w ważne święta kościelne. Nią też odprowadzano władców i ich małżonki do miejsca wiecznego spoczynku. Ozdobiona portykami łączyła serce Konstantynopola ze Złotą Bramą, przechodząc dalej w słynną drogę Via Egnatia, biegnącą do Tesaloniki i Dyrrachium. W miejscu zwanym Filadelfion odchodziła od niej w kierunku północnym ulica, kończąca się przy bramie Charyzjusza. Stąd Mese skręcała bardziej na południe, docierając do wspomnianej Złotej Bramy. Mese przebiegała przez fora, poczynając od Forum Konstantyna, przez Teodozjusza (Tauri), Bovis, na Forum Arkadiusza kończąc. Wydaje się, że w Konstantynopolu istniała siatka ulic rozmieszczonych w kierunku północ–południe, wschód–zachód. Jest wielce prawdopodobne, że odchodzące od południowej strony Mese ulice między Forum Konstantyna a Forum Teodozjusza były do siebie równoległe i biegły w kierunku morza Marmara. Część głównych ulic miała portyki, które wykorzystywane były w celach handlowych. Wzdłuż jezdni, które pokrywano płytami z różnych materiałów (np. bazaltu), znajdowały się chodniki. Ich powierzchnie stanowiły czasami marmurowe płyty. Badania archeologiczne wskazały, że Mese, która miała szerokość 25 m, wyposażona była w kamienne rury wodociągowe i kamienne lub ceglane rury kanalizacyjne. W miejską przestrzeń wpisane były również place, mające różnorodne funkcje, poczynając od ceremonialnej, na handlowej kończąc. Powyżej wymieniono już część z nich (Strategion, Tetrastoon/Augustejon, Fora Konstantyna, Teodozjusza, Arkadiusza, Bovis, Amastrianus). Oprócz nich funkcjowały jeszcze Fora Marcjana, Leona, Teodozjusza II (tzw. Sigma). Na nich gromadziły się tłumy w czasie świeckich i religijnych uroczystości. W podcieniach dokonywano także różnego rodzaju transakcji. Konstantynopolitańska elita zamieszkiwała w domach odpowiadających jej statusowi majątkowemu i społecznemu. Te siedziby (oikoi) nie ustępowały urodą i bogactwem wystroju zabudowaniom cesarskiego pałacu. Konstantynopol był wielkim ośrodkiem handlowym. Różnego rodzaju towary docierały do niego w dużej mierze drogą morską. W potężnych spichlerzach i magazynach gromadzono i przechowywano m.in. zboże, oliwę czy wino. Handel prowadzony był w tysiącach sklepów czy sklepów-warsztatów (ergasteria), rozlokowanych wzdłuż ulic czy stołecznych placów. Spośród tych ostatnich szczególnie ważna rola przypadała Forum Teodozjusza, jak również Strategionowi, który znajdował się w pobliżu portów nad Złotym Rogiem. Wiadomo, że produkcja i sprzedaż określonych towarów skupiona była w pewnych miejscach. I tak np. książki kopiowano i sprzedawano przy Augustejonie, a wyroby z miedzi czy brązu – w rejonie znajdującym się na północ od niego, właśnie ze względu na tę produkcję zwanym Chalkopratejami. Wiadomo, że w Konstantynopolu funkcjonowały macella, rynki, gdzie sprzedawano przede wszystkim mięso i ryby. Dwa macella znajdowały się w regionie V (być może jedno z nich lokowało się w pobliżu Forum Konstantyna), dwa zaś w VIII. Funkcjonowało również wiele państwowych piekarni (pistrina publica), zaopatrujących mieszkańców w chleb. Nie były one równomiernie rozrzucone w poszczególnych regionach. Najwięcej, bo siedem znajdowało się w regionie V, po cztery zaś – w I i IX. Wypiekany w tych piekarniach chleb był rozprowadzany w punktach dystrybucji (gradus). Oprócz nadzorowanej przez państwo sieci wypieku i dystrybucji chleba, działało też wiele (120) piekarni prywatnych (pistrina privata), których najwięcej było w regionach I (15), VI (17), VII (12) i IX (15). Z zaopatrzeniem Konstantynopola w wodę wiąże się funkcjonowanie kolejnych wtopionych w miejską infrastrukturę obiektów, mianowicie akweduktów i cystern zarówno otwartych, jak i zakrytych. Szczególnie te pierwsze, o dużych gabarytach, musiały się rzucać w oczy przybywającym do miasta ludziom. Charakterystycznym elementem konstantynopolitańskiej zabudowy były liczne łaźnie – publiczne i prywatne. Tych pierwszych, np. w I połowie wieku V, miało być osiem, a drugich sto pięćdziesiąt trzy. Spośród łaźni publicznych urodą wyróżniały się z pewnością Łaźnie Zeuksipa, natomiast pięknem położenia odznaczały się z kolei Łaźnie Arkadiusza. Jednym z najważniejszych składników konstantynopolitańskiego krajobrazu stały się chrześcijańskie świątynie z tej rangi obiektami, co kościół pw. Świętego Pokoju Bożego (Hagia Eirene) – IV w., św.św. Apostołów – IV w., Świętej Mądrości Bożej (Hagia Sofia) – IV w., Matki Boskiej Blacherneńskiej (Hieros Naos kai Hagiasma Panhagias ton Blachernon, Meryem Ana Kilisesi) – II połowa V w., św. Polieukta – VI w., św.św. Sergiusza i Bakchusa (Küçük Ayasofya Camii) – VI w., Matki Boskiej Życiodajnego Źródła (Theotokos tes Zoodochou Peges; Balıklı Kilise) – VI w.; Matki Boskiej Zachwycającej (Peribleptos) – XI w., św. Teodozji (Gül Camii) – XI w., Chrystusa Wszechwidzącego (Pantepoptes) – XI w., Chrystusa w Chorze (Kariye Camii) – XI/XIV w., Chrystusa Wszechwładcy (Pantokratora, Molla Zeyrek [Kilise] Camii) – XII w., Matki Boskiej Tronującej (Kyriotissa, tur. Kalenderhane Camii) – XII w., że na nich poprzestaniemy. Do nich należy dorzucić szereg monasterów z najsłynniejszym Studiosa (z kościółem św. Jana Chrzciciela [İmrahor İlyas Bey Camii]) na czele. Il. 2. Kościół Bożego Pokoju (Hagia Eirene), Konstantynopol, fot. M. B. Leszka Il. 3. Kościół Mądrości Bożej w Konstantynopolu, fot. M. J. Leszka Przestrzeń stołecznego miasta wytyczały mury, najpierw te wybudowane przez Konstantyna, następnie przez Teodozjusza II. To one dawały mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa, a wrogów zniechęcały do podejmowania trudu jego zdobywania. Były one remontowane i rozbudowywane w okresach późniejszych. Konstantynopol przeżywał różne fazy rozwoju: powstania i dynamicznego rozrostu (IV–VI w.), kryzysu w VII w., rozwoju i rozbudowy w czasach Konstantyna V (741–775), zniszczenia z czasów IV krucjaty i „kurczenia” się w latach późniejszych. Tak czy inaczej w całym okresie swej bizantyńskiej historii Konstantynopol był miastem wzbudzającym respekt i podziw przybywających doń dyplomatów, kupców, duchownych czy zwykłych ludzi. Cesarzowe mogły być dumne, że żyją w jednym z najpiękniejszych miast znanego wówczas świata, przemierzały jego ulice, nawiedzały kościoły, a przede wszystkim przebywały w swoich cesarskich pałacach. Pałace cesarskie. Najważniejszym z nich był tzw. Wielki Pałac, którego budowę rozpoczął Konstantyn Wielki. Do XI w. był on główną siedzibą bizantyńskich władców. Pod koniec tego stulecia funkcję tę przejął kompleks blacherneński, znajdujący się nad Złotym Rogiem. Wielki Pałac stał się nie tylko miejscem, gdzie mieszkał cesarz wraz z małżonką i innymi członkami rodziny, ale także scenerią różnorodnych ceremonii. Ulokowany został na wschód od hipodromu. Następcy założyciela miasta budowali, rozbudowywali i upiększali obiekty pałacowe. Poszerzali obszar przez nie zajęty, przesuwając się w kierunku morza Marmara. Trzeba zaznaczyć, że tereny, na których powstał pałac, opadały stopniowo w stronę morskiego brzegu. Obiekty pałacowe umiejscawiane były na terasach leżących na różnych poziomach. Najwyżej położone znajdowały się na wysokości 32 m n.p.m., najniższe 11 m n.p.m. Nasza wiedza dotycząca kształtu urbanistycznego i rozlokowania poszczególnych części kompleksu Wielkiego Pałacu pochodzi przede wszystkim ze źródeł pisanych, szczególnie z powstałego w X w. dzieła O ceremoniach dworu bizantyńskiego, związanego z imieniem cesarza Konstantyna VII Porfirogenety. Dzieło to ma charakter antykwaryczny. Znaleźć w nim można strzępy informacji dotyczących różnych okresów, poczynając już od końca V w. Można by sądzić, że pomocne dla ukazania kształtu pałacu mogą okazać się badania archeologiczne. Niestety ze względu na istnienie dziś na terenach, zajmowanych niegdyś przez zabudowania pałacowe, innych obiektów powstałych w okresach późniejszych, jak przede wszystkim meczetu Ahmeda I, zwanego Błękitnym Meczetem, działania takie prowadzone są w skromnym zakresie. Chlubnym wyjątkiem od tej reguły są m.in. badania prowadzone w latach 1935–1938, 1951–1954, 1983–1997 na obszarze Arasta Bazaar, gdzie odkryto perystyl ozdobiony wspaniałymi mozaikami podłogowymi i połączoną z nim tzw. apsydową komnatę. 1. Onopodion 2. Konsystorium 3. Tryklinos 19 Łóż 4. Oktagon 5. kościół pw. św. Szczepana 6. zakryty hipodrom 7. Sigma i Trikonchos 8. Iustinianos 9. Lausiakos 10. budynki Teofila 11. Porfyra 12. Faros 13. Oaton? 14. kościół Pana 15. Terasy Il. 4. Wielki Pałac w X w. – według Albrechta Bergera (The Byzantine Court as a Physical Space, [w:] Byzantine Court: Source of Power and Culture. Papers from the Second International Byzantine Studies Symposium, Istanbul 21–23 June 2010, ed. A. Ödekan, N. Neçipoglu, E. Akyürek, Istanbul 2013, s. 6). Pałac, który został zbudowany przez Konstantyna Wielkiego na wschód od hipodromu i połączony z nim przejściem do katyzmy – cesarskiej loży, zwany był Dafne, od stojącego tu posągu tej nimfy. Pierwotnie jego główne wejście znajdowało się zapewne pośrodku fasady pałacu od strony Trybunału – dziedzińca usytuowanego między pałacem a Łaźniami Zeuksipa. Dziedziniec ów należy utożsamiać z występującą w źródłach nazwą Delphax. Tu cesarz dokonywał promocji urzędników, powitań ambasadorów, a fakcje cyrkowe i lud gromadziły się po to, aby go aklamować. Plac ozdobiony był między innymi cesarskimi posągami. Wiemy, że stała tam chociażby statua Atenais-Eudocji, żony Teodozjusza II, i posąg cesarza Marcjana. Główne wejście, jak się wydaje, wychodziło na Onopous (Onopodion; nazwa pochodzi od greckich słów onos – osioł, pous – stopa/kopyto) – dziedziniec o kształcie półkolistym. Otoczony był on portykiem zwanym Chrysocheir (he chryse cheir – Złota Ręka). W obrębie pałacu Konstantyna znajdowało się Konsystorium (to Konsistorion), które stanowiło jedną z głównych sal audiencyjnych. Tu odbywały się m.in. spotkania cesarza z radą cesarską – konsystorzem. Z kolei Tryklinos 19 Łóż to główna sala bankietowa. Nazwa pochodzi od liczby łóż (akkoubita), które ustawione były przy półkolistych stołach, być może w apsydach Triklinosu. Następnym ważnym obiektem wchodzącym w skład pałacu Dafne był Augusteus – ceremonialna sala jednoapsydowa. Il. 5. Mozaika z Wielkiego Pałacu. Muzeum Mozaik, Stambuł, fot. M. J. Leszka Prywatne apartamenty cesarskie rozlokowane były wokół dziedzińca Dafne. Tu też, jak się wydaje, stał ufundowany w 421 r. przez Pulcherię, siostrę Teodozjusza II, kościół pw. św. Szczepana, w którym odbywały się m.in. ceremonie cesarskich zaślubin. Z tej świątyni można było dotrzeć spiralnymi schodami do cesarskiej loży w hipodromie. Wydaje się, że przy dziedzińcu Dafne funkcjonowały również dwie kaplice – św. Trójcy i Teotokos. Łącznikiem dziedzińca z północnymi, reprezentacyjnymi częściami pałacu, był Oktagon. Budowla ta stanowiła granicę między publiczną i bardziej prywatną częścią pałacu (koiton). W pobliżu dziedzińca Dafne umieszczono hipodrom (skepastos hippodromos) – ogród w kształcie bieżni hipodromu, stąd jego nazwa. W jego obrębie znajdowała się nie tylko różnorodna roślinność, ale również portyki, pawilony, kaplica, a obok łaźnia. W początkach rządów cesarza Anastazjusza wybudowane zostało nowe, główne wejście do pałacu – Chalke (he Halke). Przez nie wychodzili cesarze, udając się na uroczyste procesje, musieli je także sforsować buntownicy, gdy chcieli wedrzeć się do pałacu. Wreszcie przekraczali Chalke i ci, którzy udawali się na posłuchanie do cesarza. Kiedy cesarstwo wypowiadało wojnę, przed bramą wywieszano pancerz, miecz, tarczę. To również w Chalke odbijał się echem lament prepozyta, kiedy zmarły cesarz bądź cesarzowa udawali się w swą ostatnią drogę. Brama wznosiła się na północ od Trybunału, do niej docierała Regia, będąca odgałęzieniem Mese. Budowla zniszczona w czasie powstania Nika, a odbudowana przez Justyniana I była przepięknie ozdobiona. Prokopiusz z Cezarei w dziele O budowlach pozostawił opis zdobień, znajdujących się wewnątrz kopuły ją wieńczącej: Całość sklepienia może poszczycić się malowidłami, niewykonanymi jednak za pomocą stopionego wosku rozprowadzanego i krzepnącego na powierzchni, ale układanymi z drobnych kostek kamienia o przepięknych kolorach wszystkich odcieni – przedstawiają one postacie ludzkie oraz różne inne tematy. […] Po obu stronach ukazano wojnę i bitwy oraz wiele zdobytych miast: w Italii i w Libii. Cesarz Justynian został wyobrażony jako odnoszący zwycięstwo za pośrednictwem swego wodza Belizariusza, który powraca do cesarza z armią w całości nietkniętą i przekazuje mu łupy, królów i królestwa oraz wszystko, co cenione przez ludzi. Pośrodku stoją cesarz i cesarzowa Teodora. Oboje wyglądają na uradowanych i świętujących zwycięstwo nad królami Wandalów i Gotów, którzy w więzach zbliżają się ku nim jako jeńcy. Wokół nich zebrał się rzymski senat, a wszyscy [są] rozradowani (s. 113–114). Można wyobrazić sobie wrażenie, jakie wywierała przedstawiona powyżej scena triumfu na tych, którzy z różnych powodów przybywali do cesarskiego pałacu. Wiemy, że zdobienia znajdowały się także na fasadzie budynku, w którym stały również posągi przedstawiające m.in. cesarzy. Przez Chalke docierano do dalszych obiektów pałacowych. Miała ona bezpośrednie połączenie z kościołem Hagia Sofia. Za nią ulokowano siedziby oddziałów chroniących pałac: scholarów, protektorów i kandydatów. Przez nią docierano bezpośrednio do Tryklinosu Magnaura, który po panowaniu Justyniana stał się główną salą audiencyjną pałacu. Był budowlą bazylikową, z trzema apsydami. Prowadziły do niego schody, u stóp których znajdował się otoczony portykami dziedziniec. Cesarz Justyn II był fundatorem budowli zwanej Chryzotryklinos. W późniejszych czasach stała się ona sercem tzw. dolnego pałacu. Był to siedmioapsydowy gmach przykryty oktagonalną kopułą, pełniący funkcję audiencyjną. Stał w niej cesarski tron, nad którym widniał wizerunek Chrystusa, co podkreślało szczególne związki łączące cesarza z Bogiem. Il. 6. Konstantynopol. Fasada pałacu Bukoleon, fot. M. J. Leszka W okresie średniobizantyńskim Wielki Pałac był rozbudowywany, szczególnie za panowania Konstantyna V (741–775), Teofila (829–842) i Bazylego I (867–886). Za tego ostatniego osiągnął on apogeum swojego rozwoju. Cesarski pałac rozwijał się nie tylko poprzez budowę nowych obiektów, ale również w konsekwencji wchłaniania już istniejących. Tak było np. w przypadku tzw. Pałacu Hormizdasa. Obiekt ten był pierwotnie, jak się przypuszcza, własnością Hormizdasa, syna władcy perskiego Hormizdasa II. Pałac cechowało znakomite położenie. Znajdował się w pobliżu Wielkiego Pałacu i na południowy-zachód od hipodromu. Za panowania Justyna I znalazł się w rękach Justyniana, który uczynił z niego swoją siedzibę. Po przejęciu władzy Justynian połączył pałac Hormizdasa z wielkim pałacem, ale nie musiało to oznaczać włączenia budowli w jego obręb. Przed 536 r. został przekształcony w klasztor dla monofizyckich uciekinierów. Po śmierci zaś Teodory Justynian przekształcił go w klasztor ortodoksyjny. Niekoniecznie jednak cały pałac musiał mieć takie przeznaczenie. Z pałacem Hormizdasa związane były dwa obiekty sakralne, a mianowicie kościoły pw. św.św. Piotra i Pawła oraz św.św. Sergiusza i Bakchusa. Wymienione powyżej obiekty nie wyczerpują listy wszystkich elementów kompleksu pałacowego, w których przebywały także nasze bohaterki. Stanowią jednak znaczną i to niewątpliwie reprezentatywną ich część. Były to przede wszystkim obiekty, które pojawiają się w źródłach w związku z ceremoniami, dla których były tłem. Próżno byłoby natomiast szukać opisów pomieszczeń, które stanowiły prywatną przestrzeń cesarza i cesarzowej (koiton), ich dzieci czy służby. Dzieło Konstantyna Porfirogenety niestety nie informuje nas o nich, co budzić musi nasz niedosyt, ale nie dziwi, skoro w zamyśle było ono podręcznikiem zachowania się właśnie w czasie różnego rodzaju ceremonii. Wiemy, że przedstawione powyżej obiekty połączone były ze sobą korytarzami lub portykami (często dwukondygnacyjnymi). Ze względu na różnice wysokości między terasami, na których położone były budynki pałacowe, w celu ułatwienia przemieszczania się, budowano schody na głównych szlakach, po których poruszali się mieszkańcy i użytkownicy pałacowego kompleksu. Wiadomo też, że pałac dysponował swoimi cysternami i piekarniami. Na jego terenie znajdowały się również i inne obiekty, np. stajnie. Trzeba mieć przy tym świadomość, że w celu zapewnienia bezpieczeństwa cesarzowi i jego otoczeniu obszar cesarskiego pałacu był umocniony. Cesarski pałac w powiązaniu z hipodromem i świątynią Hagia Sofia niewątpliwie słusznie nazywany był sercem czy duszą nie tylko Konstantynopola, ale i całego państwa. Pełnił funkcje reprezentacyjne i ceremonialne, a przy tym dawał szansę kontaktu cesarza z ludem (w hipodromie), gwarantował również względne bezpieczeństwo swoim użytkownikom. Można jeszcze dodać, że był zarazem miejscem, w którym toczyło się także codzienne życie cesarza, cesarzowej i ich otoczenia. Cesarskie rezydencje. Wielki Pałac był przez wiele wieków najważniejszym, ale nie jedynym, miejscem przebywania cesarza i jego rodziny. W dyspozycji władców bizantyńskich znajdowały się też obiekty leżące poza jego obszarem zarówno w obrębie konstantynopolitańskich murów, jak i poza nimi. Były one wykorzystywane w różnych sytuacjach. Niektóre powstawały przy sanktuariach i używane były w związku z odbywającymi się tam ceremoniami religijnymi, jak np. powstały za czasów Anastazjusza pałac w Blachernach, czy wojskowymi – w Hebdomonie. Niektóre rezydencje cesarskie wykorzystywane były do celów wypoczynkowych, jak np. obiekty, które powstawały po azjatyckiej stronie Bosforu. Aktywność władców w dziedzinie wznoszenia cesarskich rezydencji zauważyć można już w wieku IV. Za rządów dynastii teodozjańskiej powstał szereg rezydencji wybudowanych na potrzeby kobiet z cesarskiego rodu. Własnymi siedzibami dysponowały Aelia Flacylla, pierwsza żona Teodozjusza, i Galla Placydia, jego córka z małżeństwa z Gallą, córki Arkadiusza: Pulcheria, Arkadia i Maryna, a także Eudocja, żona Teodozjusza II. Jednymi z ważniejszych siedzib cesarskich, znajdujących się poza konstantynopolitańskimi murami, były pałace, ulokowane na terenie Hebdomonu. Stanowił on przedmieście Konstantynopola, a na jego obszarze stacjonowało wojsko. Był miejscem, gdzie odbywały się żmudne ćwiczenia armii, ale i scenerią dla wielu ceremonii, w których uczestniczył cesarz. Dokonywał w Hebdomonie powitania wracających z wyprawy wojennej wojsk, ich przeglądu, odbierał defilady. Tu sam był witany przez patriarchę, senat i lud, gdy powracał z dowodzonej przez siebie ekspedycji zbrojnej. Wówczas w tym miejscu rozpoczynała się ceremonia cesarskiego triumfu. W Hebdomonie wreszcie proklamowano cesarzy. W stojącym obok cesarskiego pałacu kościele pw. św. Jana Chrzciciela odbywały się niekiedy cesarskie koronacje, jak stało się to w przypadku Fokasa w 602 r. Hebdomon, prócz pełnienia ważnych militarnych i ceremonialnych funkcji, ze względu na swe urokliwe położenie nad morzem Marmara pełnił funkcję letniej siedziby cesarskiej, w której panujący i ich małżonki szukali ucieczki przed zgiełkiem i żarem Konstantynopola. Sporą aktywnością w sferze wznoszenia nowych rezydencji cesarskich wykazali się cesarze z VI w. Szczególne zasługi w tym zakresie należy przypisać Justynowi II i jego żonie Zofii, idącym w ślady Justyniana I, który miał poza Jukundianami (w Hebdomonie) wznieść pałac w Herajonie. W rękach Justyna i Zofii znajdował się obiekt zwany pałacem Zofii, położony w pobliżu portu Juliana. Justyn wzniósł też po drugiej stronie Bosforu pałac w pobliżu kościoła pw. Archanioła Michała, gdzie pochowany został Justus, jego syn. Kompleks pałacowy nazywano Sofianami od imienia cesarskiej małżonki. Cesarz zbudował także pałac Deuteron na terenie, który znajdował się w jego posiadaniu zanim jeszcze został cesarzem. Sytuuje się go na północ od kościoła pw. św.św. Apostołów. Założono tam wspaniały i rozległy ogród. Kolejnym w tym zakresie przedsięwzięciem było wzniesienie pałacu na wyspie Prinkipo. Z kolei z inicjatywy Tyberiusza-Konstantyna, następcy Justyna II, podjęto budowę pałaców Bryas i Damatrys. Znajdowały się one po azjatyckiej stronie Bosforu. Dokończenie ich budowy przypisuje się Maurycjuszowi. Z późniejszego okresu warto wspomnieć rozbudowę przez Teofila kompleksu pałacowego w Bryas, który miał być wzorowany na arabskich pałacach znajdujących się w Bagdadzie. Nasza wiedza o innych cesarskich pałacach nie jest rozległa. Czasami poza faktem istnienia, nie da się nic więcej powiedzieć. Wiemy, że pałace cesarskie znajdowały się w Pege, przy sanktuarium maryjnym, i w Chalcedonie. Niektóre z nich przekształcano w obiekty służące innym celom. Tak stało się w przypadku pałacu Metanoia, który z inicjatywy Teodory, żony Justyniana I, stał się klasztorem dla kobiet. Pałac Blacherneński. Wielki Pałac w czasach rządów dynastii Komnenów przestał stopniowo pełnić funkcję podstawowej siedziby władcy – pozostając nadal miejscem istotnym, szczególnie ze względów ceremonialnych – a stał się nią, wybudowany w leżącej w północno-zachodniej części Konstantynopola zwanej Blachernami, nowy pałac, którego zaczątki sięgają V/VI w. Pierwsza znana nam jego część nosiła nazwę Anastasiakos, od imienia cesarza Anastazjusza I. Blacherny zostały włączone w obręb murów miejskich po roku 626, rozbudowanych później, za panowania Leona V w 815 r. Aleksy I Komnen, który rozpoczął proces przenoszenia się cesarzy do Blachern, zamieszkał w obiekcie, od jego imienia zwanym Alexiakos, raczej przez niego rozbudowanym niż stworzonym od podstaw. Manuel I zbudował nowy odcinek murów, co pozwoliło na przebudowę pałacu. Z jego czasów pochodzą tzw. Manouelites i rezydencja Berty-Ireny, pierwszej żony Manuela, tzw. pałac wysoko wznoszący się. Il. 7. Pałac w Blachernach – według Albrechta Bergera (The Byzantine Court as a Physical Space, [w:] Byzantine Court: Source of Power and Culture. Papers from the Second International Byzantine Studies Symposium, Istanbul 21–23 June 2010, ed. A. Ödekan, N. Neçipoglu, E. Akyürek, Istanbul 2013, s. 10). Pałac w Blachernach stanie się stałą rezydencją cesarzy za rządów Paleologów, poczynając od Michała VIII, co nie oznacza, że Wielki Pałac wyszedł całkowicie z użycia i popadł w zupełną ruinę. Nasza wiedza o pałacu w Blachernach jest skąpa, i pochodzi przede wszystkim z dzieła niejakiego Pseudo-Kodyna (XIII w.) o ceremoniach i urzędach. Autor ten wymienia w swojej narracji trzy podstawowe części pałacu, a mianowicie tryklinos, będący jadalnią i salą balową, kellion – prywatne apartamenty cesarskie, i wreszcie pałacowy kościół. Pałacowy dziedziniec otaczały również inne, wspominane przez Pseudo-Kodyna, obiekty. Wśród nich jest brama pałacu – Ta Hypsela, kaplica Bogarodzicy Niosącej Zwycięstwo (Nikopoios), znajdowała się tu ikona św. Jerzego; peripatos, rodzaj podwyższonej galerii, która stanowiła łącznik między pałacem a kościołem, wreszcie prokypsis – podest wsparty na czterech kolumnach. Istniały także obiekty, których ślady istnienia odnajdujemy już w innych niż Pseudo-Kodyn źródłach. Wiemy, że Andronik II poza prokypsis wzniósł budowlę, którą opisał XIV-wieczny autor Nicefor Kalistos Ksantopulos, autor Historii Kościoła, wskazując, iż przewyższał on rozmiarami większość gmachów pałacowych i swą urodą także nad nimi górował. Wiadomo, że jego budowniczy był w nim więziony przez swojego wnuka Andronika III, tu przetrzymywana była też przez Annę Sabaudzką matka Jana Kantakuzena. W odróżnieniu od Wielkiego Pałacu obiekty tworzące pałac w Blachernach były wyższe. Z pewnością też zabudowania tego drugiego zajmowały znacznie mniejszą przestrzeń. Il. 8. Pałac Konstantyna Porfirogenety (Takfur Sarayi), Konstantynopol, fot. M. J. Leszka Jedynym obiektem regionu blacherneńskiego, którego ślady pozostały widoczne do dzisiaj, jest tzw. pałac Konstantyna Porfirogenety, lepiej może znany pod turecką nazwą Tekfur Sarayi. W ostatnich latach prowadzone były w nim prace restauracyjne. Nicea Konstantynopol, jak już wzmiankowano, w latach 1204–1261 pozostawał w rękach łacinników. W tym czasie centrum odradzającego się państwa bizantyńskiego stała się Nicea. To w niej żyło kilka władczyń, które wzbudziły nasze zainteresowanie. Z tego też względu warto jej poświęcić nieco uwagi. Gdy w kwietniu 1204 r. Konstantynopol dostał się w ręce uczestników IV krucjaty, część bizantyńskiej arystokracji, nie mając możliwości zorganizowania oporu przeciw łacinnikom, opuściła Konstantynopol i poszukała schronienia w Nicei, stosunkowo nieodległej od stolicy, leżącej w małoazjatyckiej Bitynii. Na jej przywódcę po pewnym czasie wyrósł Teodor Laskarys, zięć cesarza Aleksego III Angelosa. W roku 1205 wybrany on został na cesarza Romajów. Dlaczego konstantynopolitańscy uciekinierzy postanowili osiedlić się w Nicei? Zapewne jakiś wpływ na to miało położenie miasta. Było ono obok Nikomedii (która także znajdowała się w tym czasie w rękach łacinników), najważniejszym ośrodkiem spośród znajdujących się w pobliżu Konstantynopola. Nadawało się do pełnienia funkcji centrum, z którego można było prowadzić zarówno działania przeciw łacinnikom, jak i kontrolować stosunki z Turkami seldżuckimi. Było też stosunkowo dobrze umocnione, co dawało szansę skutecznej obrony przed ewentualnym atakiem. Nie bez znaczenia była zapewne i chlubna przeszłość tego miasta, które było między innymi dwukrotnie miejscem obrad soborów powszechnych (325, 787 r.) oraz ważnym centrum administracyjnym. Teodor Laskarys stał się budowniczym podstaw stołecznej roli Nicei. Il. 9. Nicea. Kościół Mądrości Bożej (Hagia Sofia), fot. M. J. Leszka Źródła wyraźnie wskazują, że Nicea stała się centrum budowanego przez Teodora organizmu państwowego. Geoffroy de Villehardouin, historyk IV krucjaty, opisując wydarzenia roku 1206 nazywał Niceę stolicą ziem Teodora Laskarysa (s. 173). Nicefor Blemmydes pisze o wybudowaniu cesarskiej rezydencji. Inskrypcja znajdująca się na południowo-wschodniej wieży murów nicejskich, a odnosząca się do 1208 r., świadczy o tym, że w tym okresie prowadzono tu prace na rzecz wzmocnienia obronności miasta. Będąc centrum oporu przeciw łacinnikom stało się miejscem, w którym osiedlało się wielu uciekinierów zarówno świeckich, jak i duchownych, jak choćby Nicetas Choniates czy Maksym i German, późniejsi patriarchowie. Przypieczętowaniem rozwijającej się stołecznej roli Nicei w państwie budowanym przez Teodora było uczynienie jej siedzibą patriarchy konstantynopolitańskiego. Jan Kamateros, patriarcha Konstantynopola w chwili zdobycia bizantyńskiej stolicy przez łacinników, opuścił ją i udał się na wygnanie do Didymoteichon, gdzie zmarł w maju 1206 r. Czynione za życia patriarchy próby nakłonienia go do przybycia do Nicei nie powiodły się. Jego śmierć umożliwiła dostojnikom kościelnym, którzy po 1204 r. znaleźli się w Nicei, jak również samemu Teodorowi Laskarysowi, przeprowadzenie wyboru nowego patriarchy. Dla Laskaridy było to szczególnie ważne, ponieważ jedynie patriarcha mógł dokonać cesarskiej koronacji. Zwołany do Nicei synod dokonał wyboru. Stało się to zapewne w marcu 1208 r. Pierwszym konstantynopolitańskim patriarchą, rezydującym w Nicei, został Michał Autoreianos. Odtąd miasto było stolicą państwa, które pretendowało do bycia kontynuacją cesarstwa bizantyńskiego, jak i siedzibą patriarchy konstantynopolitańskiego. Wkrótce po swoim wyborze Michał Autoreianos dokonał cesarskiej koronacji Teodora. Wszystkie następne cesarskie koronacje, do czasów odzyskania Konstantynopola, odbywały się w Nicei. W niej dokonywane były również koronacje cesarzowych. Odrodzony w Nicei patriarchat konstantynopolitański działał zgodnie z wielowiekową tradycją. Organizowano synody, jak choćby ten z 1234 r. w sprawie unii z Kościołem łacińskim. Istnieją przesłanki, by sądzić, iż tak jak w Konstantynopolu, także w Nicei funkcjonował stały synod (synodos endimousa). Mimo rezydowania w niej patriarchy nie zbudowano w Nicei kościoła patriarszego. Funkcję tę zaczął pełnić kościół Matki Bożej monasteru św. Hiacynta. Nicea stała się miejscem, gdzie odbywały się różnego rodzaju ceremonie związane z panującą rodziną, jak choćby śluby czy pogrzeby. W roku 1241 nicejczycy byli np. świadkami zaślubin Jana III Watatzesa z Konstancją, córką Fryderyka II. W Nicei pochowani zostali Teodor Laskarys, Anna, jego żona, jak również teść – Aleksy III Angelos. Funkcję cesarskiego mauzoleum, przynajmniej w pewnym zakresie, pełnił wzmiankowany już kościół Matki Bożej, związany z monasterem św. Hiacynta. Nie wszyscy jednak władcy nicejscy grzebani byli w patriarszym kościele czy choćby w samej Nicei. Jan III Watatzes na przykład znalazł miejsce pochówku w monasterze Sosandra w pobliżu Nymfajon. Władcy dbali o miasto. Wznosili tu różnorodne budowle (sakralne, militarne, użyteczności publicznej) służące jej mieszkańcom. Czynił tak już Teodor Laskarys (wzmocnienie murów obronnych), ale największym budowniczym był Jan III Watatzes. To jemu Nicea zawdzięczała m.in. rozbudowę umocnień, broniących miasta przed potencjalnymi najeźdźcami. Z jego inicjatywy powstały mury zewnętrzne, przed którymi znajdowała się fosa, a mury wewnętrzne zostały podwyższone o 2,5 m. Il. 10. Nicea. Fragment murów. Fot. M. J. Leszka Nie było chyba przypadkiem, że w nowym kształcie umocnienia miasta stawały się podobne do tych, które otaczały Konstantynopol. Zastosowanie przy budowie murów jasnej zaprawy powodowało, że były widoczne z oddali i błyszczały w słońcu niczym śnieg. Ówcześni obserwatorzy podkreślali urodę miasta, nie tylko ze względu na piękno budowli – licznych kościołów (spośród najważniejszych świątyń należy wymienić kościół klasztoru św. Hiacynta, Mądrości Bożej, św. Tryfona), pałacu cesarskiego, górującego nad miastem, wzmiankowanych murów), ale także obecność w nim obszarów zielonych (łąk, gajów, pól). Nie jest więc niczym dziwnym, że miasto, podobnie jak Konstantynopol, znalazło piewców swojej urody i wyjątkowości. Szczególnie istotne miejsce zajmuje wśród nich Teodor II Laskarys, który pod koniec panowania swego ojca Jana Watatzesa, napisał enkomion sławiące urodę Nicei, jak również wyrażające głęboki szacunek dla jej mieszkańców, jak i samego miasta. Władcy nicejscy dbali o to, aby ich stolica stała się centrum naukowym i oświatowym. Wiadomo, że zachowali – istniejący w Konstantynopolu – urząd konsula filozofów, odpowiedzialnego za funkcjonowanie nauczania. W Nicei pracowali tej miary uczeni, co Nicetas Choniates, Nicefor Blemmydes czy Mikołaj Mesarites. Teodor II Laskarys ufundował cesarską szkołę, której siedzibę stanowił kościół pw. św. Tryfona, specjalnie z tego powodu rozbudowany. Cesarz, sam zresztą pisarz i uczony, wykazywał osobiste zainteresowanie tak wykładającymi w niej nauczycielami, jak i uczącymi się tam studentami. W odróżnieniu od konstantynopolitańskich poprzedników władcy nicejscy sporo czasu spędzali poza swoją stolicą. Najważniejszymi ich rezydencjami były Nymfajon, w którym nader często spędzali zimy, i Magnezja, gdzie znajdował się skarb cesarski i mennica. Przez ponad pięćdziesiąt lat cesarzowym Romajów przypadło żyć w tym mieście i choć z pewnością miało ono szereg walorów, o których była powyżej mowa, to w chwili, gdy Konstantynopol został wyzwolony z rąk łacinników, to on i tylko on mógł spełniać funkcję cesarskiej stolicy. II Cesarzowe bizantyńskie Garść informacji na początek Judith Herrin, angielska bizantynolożka, ukuła pojęcie cesarska kobiecość (imperial feminine), na które, jej zdaniem, skladają się trzy podstawowe elementy: Pierwszy wiązał się z przejściem od społeczeństwa późnoantycznego do chrześcijańskiego, które zaznaczyło się znaczącymi widocznymi zmianami – wprowadzeniem postaci Najświętszej Marii Panny jako nowego symbolu wartości macierzyństwa do środowiska, w którym dominowały pogańskie figury i pomniki. Czynnik ten, w symbiozie z rytuałami cesarskimi i ludowymi rozwijał się w potężny nowy kult. Drugi element wyłaniał się z procesu przystosowania struktur Cesarstwa Rzymskiego do potrzeb władzy dynastycznej i prawa do rządzenia na mocy dziedziczenia, nieuchronnie przekazywanego przez kobiety. Trzeci – prawdopodobnie najdonioślejszy – tkwił w rozwoju Nowego Rzymu-Konstantynopola, gdzie przestrzeń cesarska i publiczna, struktury dworu i rytuały, oraz […] istnienie trzeciej płci w postaci eunuchów, którym kobiety mogły rozkazywać, pozwolił kobietom sprawującym władzę wypracować swe nowe role (J. Herrin, Krwawe cesarzowe, tłum. Z. Simbierowicz, Warszawa 2006, s. 278). Dwa z wymienionych przez angielską uczoną elementów, a mianowicie rola prokreacyjna oraz ceremonialna decydowały o ich znaczeniu i odgrywanej roli. Cesarzowa była, jeśli tak można się wyrazić, koniecznym czynnikiem, bez którego było trudne, o ile w ogóle możliwe funkcjonowanie cesarskiego dworu. Lakonicznie, acz nader jednoznacznie, myśl ta została wypowiedziana w dziele funkcjonującym pod tytułem Kontynuacja Teofanesa, przy okazji rozterek Michała II po śmierci żony, gdy zastanawiał się nad sensem kolejnego ożenku. Brzmi ona mniej więcej tak: nie jest właściwe dla cesarza, by żył bez żony, cesarzowej. Trzeba powiedzieć, że zasadniczo władcy przestrzegali tej zasady. Oczywiście znaleźć można i takich, którzy się do niej nie zastosowali (np. Bazyli II), ale nawet oni najczęściej dbali o to, by na ich dworze znajdowała się kobieta z cesarskim tytułem (matka, siostra, córka). W tym kontekście szczególnie instruktywny jest przykład Leona VI, który koronował córkę Annę, by dwór nie pozostawał bez cesarzowej. Wydaje się, że od czasów Komnenów zasada ta traktowana była z większym dystansem, co wiązać się może z tendencją do zacierania granic między dworem cesarza i cesarzowej. ***\nBazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych (IV-XV wiek)\nAutor: Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Bazylisa__Swiat_bizantynskich_cesarzowych__IV-XV_wiek_-ebookRO/p00611818i006" target="_blank" title="Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych (IV-XV wiek) [Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych (IV-XV wiek) [Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


grudzień 2020 - Męski blog\nSamochody używane w pracach rolnych oraz podczas prac budowlanych bywają eksploatowane w bardzo dużym stopniu. Jednocześnie oczekuje się od nich pełnej sprawności i niezawodnego działania każdego dnia pracy. Wszelkie awarie i dłuższe serwisowanie pojazdu użytk... More »\n5 sprawdzonych sposobów na przedłużenie żywotności baterii w smartfonie\nRozładowujący się telefon to problem, z którym każdy z nas spotkał się co najmniej kilkukrotnie. Staramy się mieć przy sobie powerbank albo z ładowarkową w ręku szukamy od razu gniazdka, aby podłączyć się do prądu, jednak bardzo często bateria wyczerpuje się w... More »\n25 listopada świat obiegła informacja o śmierci jednego z najwybitniejszych piłkarzy na świecie. „Diego Armando Maradona nie żyje” – ogłosiły międzynarodowe media, a Argentyna zalała się łzami. Kiedy rozpoczęła się kariera Maradony? Co zapewniło mu ponadczasow... More »\nWazektomia jest coraz popularniejszą formą antykoncepcji stosowaną przez mężczyzn. Niesie ona wiele korzyści, dlatego na wazektomię co roku decyduje się coraz więcej panów. Na czym polega wazektomia, jakie są jej zalety i czy jest to odwracalny zabieg? Wazekto... More »


Samodzielne gotowanie posiłków | Turystyka\nBardzo wiele osób jest zdania, że samodzielne przygotowywanie posiłków to będzie spora oszczędność, jeśli chodzi o wyjazd na wakacje. Jednocześnie po przeliczeniu zakupu wszystkich produktów, oraz czasu do przygotowania posiłków można będzie samodzielnie stwierdzić, że zajmuje to o wiele więcej czasu niż na samym początku sądziliśmy. Tak naprawdę niewiele zostaje go na zwiedzanie czy też odpoczynek. Dlatego tak duże znaczenie może mieć tutaj to, by mimo wszystko wykupić sobie wyjazd z wyżywieniem, bądź też znaleźć gdzieś niedaleko jakąś knajpę. Wiadomo, że jedziemy poza dom by przynajmniej na troszkę rozstać się z domowymi obowiązkami. Dlatego warto jest na tego typu rozwiązanie się nastawić. Z całą pewnością będzie się to mogło okazać zbawienne, jak i również spowoduje, że zmienimy swoje nastawienie co do gotowania na wyjazdach.\nSamodzielne planowanie wakacji Bardzo wiele osób jest zdania, że jeśli naprawdę zależy im na tym, by dobrze i miło spędzić wakacje, to można będzie w krótkim czasie sobie je samodzielnie zaplanować. Jednocześnie musimy mieć na uwadze, że od czasu do czasu warto jest mimo wszystko skorzystać z możliwości jakie daje biuro podróży. To właśnie oni będą wstanie zyskać...


„Roseanna” Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Czytaj Od Lewej\n„Roseanna” Maj Sjöwall, Per Wahlöö\nKiedyś zaczęłam czytanie od dupy strony że tak powiem nieładnie i chociaż w sumie poznałam dopiero jedną książkę z serii, w której występuje komisarz Martin Beck pt „Jak kamień w wodę„, dokładnie 5tą z kolei, to bardzo polubiłam tą szwedzką policję z lat 60tych. Dlatego teraz sięgnęłam po 1 część pt „Roseanna”, a za chwil kilka skończę część drugą.\nMałżeństwo Maj Sjowall i Per’a Wahloo stworzyło w sumie 10 tomów z Martinem Beck’iem na których to kanwie wzorował się m.in. Mankell. Dla najwybitniejszych współczesnych kryminałów wyróżnieniem jest otrzymanie nagrody im. Martina Becka :) Tyle informacji ogólnych.\nKsiążka ogromnie mi się podobała. Wiem, że niektórzy uważają akcję kryminałów Sjowall – Wahloo za nużące, nudne, że są tu czasem zbyt szczegółowe albo zbyt lakoniczne opisy a to charakterów postaci, a to czynności. A ja wręcz przeciwnie, uważam, że wszystko to przyprawione szczyptą humoru, czasem absurdalnego, czasem ironicznego a czasem po prostu dyskretnego, ale bardzo trafnie dopasowanego do danej sytuacji – tworzy świetną mieszankę, którą czyta się z wielką przyjemnością. Wiele razy parsknęłam śmiechem, od książki oderwać się nie mogłam, zaledwie 200 kilka stron połknęłam w jeden wieczór i natychmiast sięgnęłam po część drugą, którą też już prawie kończę – co o CZYMŚ świadczy. Może świadczy to po prostu o moim zamiłowaniu do skandynawskich kryminałów, których mamy już teraz zatrzęsienie, a może po prostu o fajnie napisanej historii.\nWarto jednak sięgnąć do klasyki szwedzkiej – uśmiechnąć się na myśl o czasach kiedy nie było komórek, kiedy Martin Beck, wówczas jeszcze śledczy a nie komisarz poruszał się metrem, tramwajem albo na piechotę, kiedy każdy przesłuchiwany pochodził nie z miasta czy wsi, ale z „parafii”. Kiedy protokoły pisano na maszynie do pisania (co zresztą i u nas jeszcze funkcjonuje ;)) no dla mnie rewelacja.\nKilka słów na temat fabuły? W jeziorze Boren pojawia się pogłębiarka chwytakowa czyli maszyna która ma za zadanie pogłębić dno, tak? Jest ciepły, ładny dzień „wiał lekki kapryśny wietrzyk, po niebie leniwie przepływały obłoczki” sielanka. Ktoś sobie wędkuje, ktoś inny się opala, pogłębiarka zanurza swój czerpak w szlamie z dna jeziora i nagle… z czerpaka wystaje ludzka ręka. Znalezione zwłoki młodej kobiety, nagiej, najprawdopodobniej zgwałconej szokują szwedzką policję. Wiadomo jedynie, że jezioro Boren jest leży na trasie przepływu statków pasażerskich, gdzieś niedaleko jest jezioro Vattern połączone śluzami z innymi zalewami (tu się nieco pomotałam) – w każdym razie Martin Beck jedzie do miasteczka Motala (fotka poniżej, co by uzmysłowić te kanały wodne) aby rozwikłać sprawę morderstwa kobiety.\nCzy kobieta była mieszkanką Motali? turystką? Współpraca z amerykańskim policjantem o nazwisku Kafka doprowadzi do ustalenia tożsamości dziewczyny: to Roseanna McGraw, amerykańska bibliotekarka, która udała się w podróż do Europy. Dlaczego zginęła? i kto dopuścił się tego czynu?\nPo żmudnym śledztwie, naprawdę trudnym, Martin Beck już wie kto jest zabójcą. Musi teraz tylko to udowodnić. Jak? Musi sprowokować zabójcę……\n(ps. a do tego musi użerać się ze swoją upierdliwą, wiecznie zgrzędzącą żoną, którą bym kopnęła w tyłek jakbym mogła ;))\nJak dla mnie świetna książka, w ogóle nie nużąca jak niektórzy uważają. Nie spodziewajcie się pościgów, strzelania, akcji rodem z Hollywood – tu się chodzi, jeździ tramwajem, szuka budki telefonicznej, czeka….;)\nKiedyś Matras wyprzedawał serię Kryminał z Klasą wydawnictwa Amber, za jakieś grosze. Kupiłam 4 części z Martinem Beckiem. Myślę, że było warto, i że na kolejnych się nie zawiodę.\nOpublikowane 12/12/2010 12/12/2010 przez MaryPosted in [o ksiazkach]\nDalej Next post: „Mężczyzna,który rozpłynął się w powietrzu” Maj Sjöwall, Per Wahlöö\n10 thoughts on “„Roseanna” Maj Sjöwall, Per Wahlöö”\n12/12/2010 o 12:21\nDzięki tej promocji ja mam prawie pełną kolekcję Becka na półce:D Naprawdę ładne wydania w twardej okładce po kilka zeta:)\nRoseanne mam ciągle w planach… ciągle i ciągle… ;) a na półce stoi:P\n12/12/2010 o 12:30\nmnie też się podobało :) fajny taki, nieśpieszny kryminał.\n12/12/2010 o 13:13\nCieszę sie,że spodobała Ci się „Roseanna” :)niestety na żadne wyprzedaże sie nie załapałam, więc czekam w bibliotece na 2 z kolei powiesc z Beckiem, bo bardzo dawno temu ( o czym u siebie pisałam) zachwycił mnie „Śmiejący się policjant”, a potem „Zamknięty pokój”.\n12/12/2010 o 13:47\na widziałam właśnie w Matrasie :) sama mam w planach i zakup i przeczytanie :)\n12/12/2010 o 14:02\nSkandynawskie kryminały, jak się wydaje, mają w sobie to „coś”. Hm, przy jakiejś okazji poszukam książek z tej „serii”.\nPrzyjemnych trzech tygodni wolnego życzę xDDDD\n12/12/2010 o 19:42\nLubię takie rozwleczone śledztwa, dlatego uwielbiam Mankella, który jak się okazuje (czytając opinie na blogach) również wielu ludzi nuży. Pamiętam jak kupiłam wiele lat temu pierwszą książkę Mankella – zupełnie inne wydanie niż to, do którego teraz jesteśmy przezwyczajeni – za talon, który dostałam w pracy na święta (wtedy były), a wszyscy kupowali za nie szynkę itp. Ja natomiast byłam zachwycona, że można było wydać go w księgarni. Kupiłam kilka książek w tym „Fałszywy trop” – i utonęłam.\nZapoznam się z tą serią.\n12/12/2010 o 19:55\nno niestety od 5 częsci juz w twardej okładce nie ma :( a szkoda.\n12/12/2010 o 19:58\n:) no właśnie. niektórzy uważają że nużące, a my że nieśpieszne :)\nto też zaczęłaś od ‚dupy’ strony ;))) te częsci dopiero przede mną, chociaż Zamknięty pokój jeszcze nie wyszedł w serii Kryminału z klasą. Widziałam stare wydanie na allegro za 3 zł ale wolę poczekać na ładniejsze :))\nPolecam. Jeśli lubisz skandynawskie klimaty.\n:) ta seria wydaje nie tylko Sjowall-Wahloo, również angielskich autorów, amerykańskich chyba i innych. U Szamanki czytałam recenzję kryminału z tej serii którego akcja się dzieje w RPA.\nDziękuję, będzie przyjemnie :))\n12/12/2010 o 20:00\n:) No ja Mankella też lubię. Chcę też go czytać po kolei, bo jeszcze zostały mi chyba ze 4 ksiązki z Wallanderem.\nA z tą serią się zapoznaj. Nie tylko z serią, ale z tym duetem przede wszystkim – myślę że polubisz.\nPingback: „Morderstwo w Savoyu” Maj Sjowall, Per Wahloo | CZYTAJ OD LEWEJ


Samotnośc w łóżku! | eioba.pl\nOdnośnik do oryginalnej publikacji: http://modanaurode.pl/2017/11/14/spadek-(...)-lozku/\nWyświetlenia: 1.019 Zamieszczono 10/07/2013\nkomentarze: 34 | wyświetlenia: 9210\nkomentarze: 5 | wyświetlenia: 35424\nseksualne, spadek libido, zycie seksualne, życie\nWypreparowanie seksu i oderwanie go od Miłości jaką Bóg obdarza małżeństwo, to sposób Szatana i jego sług w kulturze i mediach, na globalna antykoncepcję i uprzedmiotowienie partnera, jako urządzenia do zaspakajania popędu!\n@swistak: Eee tam, świstaki też powinny sobie od czasu do czasu "pobzykać", żeby "przewentylować" religijne uniesienia ...\n@gwizdek: dzięki za miłosierdzie!\n@swistak: Najbardziej zawsze nadęci, kastraci i impotenci.\n@Hamilton Starszy: i znowu szarża nosorożca na czołgistę! Jako mało kumatemu, to czołgista jedzie czołgiem!\n@swistak: a ja zawsze myślałem, że czołgista to ten co się czołga pancerny generale.\n@Hamilton Starszy: dość na dzisiaj, bo zajedziesz ten swój mózg jak starą chabetę na śmierć!\n@swistak: i znów jesteś górą. Nie można zajeździć czegoś czego się nie ma.\n@swistak: co Ty możesz wiedzieć na temat seksu. Dla Ciebie to albo zboczenie albo popęd. Seks został oficjalnie dany przez Boga każdemu człowiekowi i tak go każdy jednakowo odbiera niezależnie od jego stanu majątkowego czy stanowiska. Pominąć należy tzw "seks zwierzęcy". który cechuje ludzi niższej świadomości, ale to odrębny temat.\nWięcej seksu to mniej chorób prostaty i organów kobiecych oraz mniej nerwowych ludzi.\n@annamu: Nie mam "przy sobie" kobiety, ale potrafię sobie ją wyobrazić, w atrakcyjnej pozycji, tak by masturbacja dała nam obojgu zadowolenie - to znaczy mi i mojemu wyobrażeniu. I ona nigdy nie jest nerwowa a ja nie odczuwam prostaty ... to chyba ta miłość dobrze nam służy?\n@gwizdek: Nie uwierzę, że będąc zadbanym i wysportowanym nie "zahaczy" Ciebie kobieta. Rozejrzyj się uważnie albowiem ONE wybierają i dają się zdobywać. Prawo Natury - organ lub narząd nie używany zostaje uznany za zbędny i podlega wyłączeniu - likwidacji. Spróbuj przez 3 miesiące nie chodzić i obejrzyj swoje nóżki które będziesz miał w dziecięcej postaci...\n@annamu: Więcej seksu to mniej chorób prostaty i organów kobiecych oraz mniej swistaków\n@annamu: hmm ... kobiety nie lubią filozofów - kobiety lubią lody.\nSTANOWCZE NIE, wobec popularnego jakoś to będzie. Zarówno jedna jak i druga strona powinna być zawsze atrakcyjna. Co jesz tak wyglądasz, brak ruchu sprzyja Twojej przyspieszonej degradacji jako partnera seksy.\nWzajemne porozumienie i utrzymanie dyscypliny atrakcyjności przedłuży wręcz w nieskończoność (aż do śmierci) waszą wrażliwość i tą szczególną, wyczuwalną dla miłośników tego daru natury atrakcyjność niezależnie od wieku metrykalnego.


Jak zagłosuje rząd ws. CETA (mutacji ACTA)? - Rafał Górski\nJak zagłosuje rząd ws. CETA (mutacji ACTA)?\n23 września br. w Bratysławie, stolicy Słowenii, zapadnie decyzja ws. CETA – umowy handlowej pomiędzy UE a Kanadą. Czym jest CETA? W skrócie to „mutacja ACTA” i „tylne drzwi dla TTIP”. Umowa, która ułatwia międzynarodowym korporacjom zwiększanie zysków kosztem zwykłych ludzi, pracowników, małych firm i gospodarstw rolnych.\nZa zamkniętymi drzwiami, ministrowie UE zadecydują czy przyjąć CETA oraz czy zgodzić się na jej „tymczasową implementację”, zanim (!) głosować będą w tej sprawie parlamenty krajowe, w tym Sejm. Jak zagłosuje polski rząd?\nDla przypomnienia, negocjacje ws. CETA rozpoczęły się w 2009 roku. Koalicja PO-PSL, w trakcie swoich rządów, nie uznała za stosowne zorganizować debaty w Sejmie poświęconej tej umowie. Podobnie PiS, który przez ostatnie 10 miesięcy nie znalazł na to czasu. Mimo, że wiele razy pytałem o to posła Dominika Tarczyńskiego. Pierwszy raz 5 maja br.: „Panie pośle @D_Tarczynski, kiedy odbędzie się poważna debata w Sejmie ws. #CETA i #TTIP?” Odpowiedź: „Oczywiście. Jeszcze w maju.” Do dziś debata się nie odbyła.\nJak zachowują się silne państwa interesu? Na ostatniej debacie w parlamencie kanclerz Austrii powiedział, że „CETA jest nie do zaakceptowania w obecnej formie”. Z kolei, w czerwcu Zgromadzenie Narodowe Węgier podjęło rezolucję nadającą rządowi ramy, w jakich ma się poruszać w zakresie zgody na wejście w życie CETA. Po pierwsze, węgierscy parlamentarzyści domagają się, żeby CETA była umową „mieszaną” co oznacza, że poza zatwierdzeniem przez Radę Europejską i Parlament Europejski musi być również ratyfikowana przez parlamenty narodowe wszystkich 28 państw członkowskich. Po drugie, do czasu ratyfikacji przez wszystkie parlamenty, umowa nie powinna podlegać tzw. tymczasowej implementacji. Po trzecie, rząd węgierski nie powinien wyrażać zgody na żadne umowy, których zawartość zagraża obniżeniem standardów w zakresie ochrony środowiska, zdrowia, bezpieczeństwa żywności, praw człowieka i praw pracowniczych i, które zawierają antydemokratyczny mechanizm rozstrzygania sporów między inwestorami a państwem (ISDS lub ICS).\nJakie jest stanowisko Prezydenta RP? 10 maja br. Andrzej Duda w Ottawie, podczas spotkania z korpusem dyplomatycznym i Polonią podkreślił, że Polska bardzo silnie wspiera umowę handlową CETA między Unią Europejską i Kanadą. Jakie jest stanowisko rządu premier Beaty Szydło? Pozostaje nieznane dla nas, obywateli.\nDziś, 17 września, odbędzie się w Niemczech 7 demonstracji ws. TTIP i CETA. Tydzień przed kluczowymi decyzjami UE, które mają zapaść w Bratysławie. W Polsce demonstracji brak. Dlaczego? Bo u nas wciąż nie ma zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Elity, które nomen omen wybieraliśmy, przez ostatnie 26 lat skutecznie zarządzały nieufnością obywateli, co dziś skutkuje brakiem zainteresowania polityką, a tym samym sprawami, które dotyczą każdego z nas i wpływają na jakość naszego codziennego życia.\nNa koniec zachęcam do obejrzenia wywiadu w TVP Info, jaki przeprowadził ze mną Krzysztof Świątek, redaktor naczelny Tygodnika Solidarność. Czas najwyższy, żeby ws. CETA i TTIP wypowiedzieli się zwykli Polacy.


Elektrokardiografy - Cezal - Hurtownia zaopatrzenia medycznego\nElektrokardiografy Tutaj są\t6 produkty\nSerce to jeden z najważniejszych narządów w naszym organizmie. Dzięki niemu krew jest pompowana do innych organów wewnętrznych. Prawidłowa praca serca jest niezwykle istotna dla naszego stanu zdrowia, dlatego należy wykonywać systematyczne badania EKG, które umożliwiają elektrokardiografy.\nFirma Cezal prezentuje w swej ofercie profesjonalne i nowoczesne elektrokardiografy, które są niezbędnym urządzeniem w poradniach kardiologicznych, szpitalach i pogotowiach zdrowia. Znajdzie u nas Państwo sprzęt do diagnozowania chorób serca w różnych przedziałach cenowych. Nasze produkty są w pełni bezpieczne, gdyż przeszły wszystkie wymagane testy i uzyskały niezbędne certyfikaty.\nW sprzedaży dostępne są elektrokardiografy, które posiadają wiele innowacyjnych funkcji, takich jak automatyczna analiza i interpretacja zaburzeń pracy serca, automatyczny tryb pracy, bazy pacjentów i ich wyników badań. Firma Cezal dysponuje wyłącznie sprzętem najlepszych i sprawdzonych producentów, dlatego zakupy u nas są zawsze satysfakcjonujące.


04/11/2016 05/11/2016 klaudiack\n„Nie uciekajmy przed przemijaniem – własne przemyślenia”\nDawniej śmierć była czymś oczywistym, naturalnym, powszednim, wpisanym w scenariusz każdego człowieka. Aktualnie przemijanie i jego konsekwencje stają się pewnego rodzaju tematem tabu, który wzbudza lęk i niepewność. Czy słusznie się obawiamy?\n„Należy tak zorganizować życie, aby każda chwila była ważna”. Iwan Turgieniew\nWedług definicji <przemijanie> to: „odchodzenie, dogorywanie, odejście, kończenie się”. Przyznam, że brzmi to dość brutalnie i drastycznie. Być może dlatego, tak wielu ludzi boi się tego zjawiska, które przecież dotyka każdego z nas. Jednakże, jeśli zrozumiemy, co jest naszą misją na Ziemi i przyswoimy fakt, że ziemskie życie nie trwa wiecznie, to w konsekwencji stwierdzimy, iż to przemijanie ma sens. Co więcej, dojdziemy do wniosku, że nie należy przed nim uciekać. Zresztą, i tak ta ucieczka nic by nam nie dała. Czasu nie zatrzymamy ani nie cofniemy. Wszystko tkwi w naszej świadomości. Dlatego bezinteresownie pomagajmy potrzebującym, wysyłajmy w świat dobro i pozytywną energię, uśmiechajmy się do siebie, realizujmy swoje pasje i troszczmy się o swoje ukochane rodziny! Te uczynki bez wątpienia sprawią, że nasze przemijanie będzie sensowne.\nZapewne dla większości z Was, listopad jest czasem nostalgicznym, pełnym zadumy i refleksji nad znaczeniem przemijania, które jest wyjątkowo jesiennym tematem. Opadające z gałęzi drzew liście, coraz krótsze dni, święto Wszystkich Świętych, Zaduszki – te wszystkie elementy sprawiają, że choć na chwilę zatrzymujemy się, aby pomyśleć nad sensem życia i nieuchronnym upływem czasu. Odwiedziny na grobach najbliższych i spacery po cmentarzach wypełnionych nagrobkami, dodatkowo potęgują potrzebę zastanowienia się nad naszym istnieniem. Kłębiące się w głowie i w sercu myśli, obawy, wątpliwości, musimy ujarzmić, poukładać, aby z nową siłą oraz zapałem stanąć „twarzą w twarz” z codziennością. Skoro nic nie możemy zrobić, aby zastopować uciekające wciąż sekundy, warto pomyśleć, w jaki sposób je pożytecznie wykorzystać.\nBardzo często, zwłaszcza w jesienne i zimowe długie wieczory zastanawiam się, kiedy nadejdzie mój czas. Być może pomyślicie, że to niedorzeczne i absurdalne myśli, bo przecież mam dwadzieścia kilka lat i całe życie jeszcze przede mną. Z perspektywy młodego wieku nie dopuszczamy do siebie myśli, że tak naprawdę nie znamy dnia ani godziny. Nie wiemy, kiedy płomień naszego istnienia zgaśnie. Nie ma sensu oszukiwać rzeczywistości. Prawda jest taka, że nadzwyczajnie w świecie nie potrafimy pogodzić się z przemijaniem i boimy się tego. Obawiamy się śmierci bliskich nam osób, czujemy lęk przed własnym odejściem z ziemskiego świata, odczuwamy strach przed nieznanym, zamiast cieszyć się każdą ofiarowaną nam chwilą w gronie rodziny i przyjaciół. Moja rada jest więc taka: nie traćmy tak cennego czasu na rozpamiętywanie przeszłości i gdybanie nad przyszłością! Żyjmy teraźniejszością i nie pozwólmy, aby jakakolwiek minuta, która została nam podarowana, została zmarnowana.\n„Człowiek rodzi się w jednym egzemplarzu i kiedy ginie, nikt go nie może zastąpić”. Andriej Siniawski\nW codziennej, tak bardzo zabieganej rzeczywistości, która pochłania nas bez reszty, powinniśmy znaleźć czas na autorefleksję. Zauważyłam, że nigdy nie mamy na nic czasu, a szczególnie wówczas, gdy mamy się z kimś spotkać. Przykłady w tym przypadku mogą się mnożyć. Na przykład: kiedy spotkana przypadkiem na ulicy znajoma zaproponuje wspólne wyjście do kawiarni, aby porozmawiać, odprężyć się, my nagle mamy milion spraw do załatwienia i drugie tyle zaległości, które przecież kiedyś trzeba nadrobić. Tak też jest w sytuacji, gdy zadzwoni do nas (a my odbierzemy, bo na wyświetlaczu nie rozpoznamy numeru telefonu) dalsza krewna czy kuzynka i zapyta, czy może przyjść z rodziną w odwiedziny. A my co? A my akurat w tym czasie mamy remont mieszkania, (chociaż nawet nie ma go w planach). Brak trwałości w kontaktach i relacjach międzyludzkich jest wręcz zatrważający. Pamiętajmy, że drugi człowiek, przyjaciel, znajomy jest wspaniałym darem, którego my bardzo często lekceważymy i nie zauważamy. Dopiero w momencie, gdy nam go zabraknie, zdajemy sobie sprawę, że nikt inny nie może go zastąpić. Zadajmy sobie pytanie i w głębi siebie szczerze odpowiedzmy. Czy ja jestem tym darem dla innych ludzi? Czy bliscy mogą na mnie polegać? Czy poświęcam im uwagę i czas, którego oni od nas potrzebują?\nZdecydowanie zgadzam się z cytatem, który pochodzi z książki „Oskar i Pani Róża”, i brzmi: „Zapominamy, że życie jest kruche, delikatne, że nie trwa wiecznie. Zachowujemy się wszyscy, jak byśmy byli nieśmiertelni”. Myślę, że nie trzeba tego aforyzmu komentować, niech każdy i każda z Was sama go zinterpretuje wedle własnego uznania.\nW książce pod tytułem „Biblia jadowitego drzewa” przeczytałam taki oto fragment: „<Słoneczko, w życiu nie ma lekko, ale iść trzeba, więc trzymaj się prosto i maszeruj do przodu>”. I tego Wam życzę, abyście pomimo przeciwności losu, bólu i tęsknoty za bliskimi, którzy odeszli, nieubłaganie mijającego czasu, wszelkich wątpliwości i strachu przed niepewnym jutrem, potrafili odnajdywać iskierki nadziei i piękno otaczającego świata!\nOpublikowane przez klaudiack\nZobacz wszystkie wpisy, których autorem jest klaudiack\nPrevious Życia nie oszukasz\nNext Show must go one


Canon Europe ogłosił finalistów konkursu na ikoniczne zdjęcie. Polak wśród laureatów | Fotoblogia.pl\nCanon Europe ogłosił finalistów konkursu na ikoniczne zdjęcie. Polak wśród laureatów\nZ ponad 12,5 tysiąca zdjęć wyłoniono 10 finalistów oraz zwycięzcę konkursu na ikoniczne zdjęcie. Spośród nich Canon wybrał również Polaka.\nFotografia zwycięzcy konkursu na ikoniczne zdjęcie. (© Matt Doggett "Visionary Changes" / www.mattdoggett.com)\nWyłonienie 10 finalistów spośród 12500 zgłoszeń było dużym wyzwaniem. Jednocześnie wielka różnorodność prac – od krajobrazów, natury przez portrety, aż po reportaż – sprawiła, że był to proces niezwykle przyjemny. Od samego początku było wiadomo, że prace są na bardzo wysokim poziomie - powiedział o konkursie Anthony Holland Parkin, członek Getty Images.\nNajlepsze zdjęcia uczestników Joop Swart Masterclass — warsztatów fundacji World Press Photo\nFundacja World Press Photo zapowiedziała publikację on-line „Next@05” – najnowszej edycji albumu prezentującego prace 12 uczestników tegorocznej…\nZwycięzcą konkursu na ikoniczne zdjęcie został Matt Doggett z Wielkiej Brytanii. Fotografia jego autorstwa przedstawia podwodną, dynamiczną scenę, w której stado nurkujących ptaków poluje na ryby. Na zdjęciu widać pełno bąbli powietrza i specyficzne pozy zwierząt. Obraz jest ostry oraz pięknie naświetlony. W takich warunkach naprawdę trudno jest zrobić dobre zdjęcie - mówi Brenton Stirton, przedstawiciel jury.\n(© Oskar Żak "Przygotowani na zmiany" / www.oskarzak.pl)\nWśród laureatów znalazł się Polak - Oskar Żak, który zaprezentował zdjęcie pod tytułem Przygotowani na zmiany przedstawiające dziecko kilka dni po narodzinach. Głęboki emocjonalny przekaz, doskonale złożona kompozycja oraz sposób wykonania niezwykle poruszyły jurorów.\nPoniżej prezentujemy Wam galerię wszystkich nagrodzonych zdjęć.\n(© Christian Kraus)\nŚnieg spadł na pustyni. Zobacz zdjęcia białego krajobrazu Arizony Plotki: Ricoh GXR z... Mikro 4/3! CES 2020: Zdjęcia z premier Nikona i Canona prosto z Las Vegas TIFF Festiwal 2015 we Wrocławiu - tematem przewodnim „Polska Now!” CorelDRAW Graphics Suite X6 – nowe wydanie pakietu dla grafików Pakiety Creative Suite 5 dostępne na polskim rynku II Zlot użytkowników aparatów Fujifilm serii X już we wrześniu Rekordowe przychody Adobe, dzięki abonamentowi Creative Cloud Kolejny producent matryc CMOS w technologi BSI Zorza polarna już dziś na polskim niebie. Jak ją dobrze sfotografować? Wyłoniliśmy zwycięzców konkursu „Wakacyjne transformacje” Nowość w Photobucket ? wspólne albumy zdjęć i video


All about Nikon. - Charlize Mystery\nAll about Nikon.\nJak wiecie od dawna współpracuje z Nikonem, dzięki temu miałam okazję przetestować bardzo wiele modeli począwszy od D3S przez D7000, D5100, D90, D3200 skończywszy na Nikonie 1 V1.\nOd jakiegoś czasu robieniem zdjęć zajął się mój chłopak. By sprostać Waszym oczekiwaniom i móc pokazywać Wam zdjęcia coraz lepszej jakości (bo przecież o to chodzi na blogach 🙂) musiał w krótkim czasie znacząco się podszkolić i opanować coraz to nowy sprzęt fotograficzny.\nZ pomocą przyszła mu Akademia Nikona, która zaprosiła go na jeden ze swoich kursów zatytułowany ‘ Profesjonalne lustrzanki Nikona w jeden dzień’. Cały kurs trwa 8 godzin, a w ciągu tego czasu moża dowiedzieć się jak w pełni wykorzystać możliwości sprzętu który posiadamy, zapoznać się z interesującymi nas funkcjami , a także wykonać kilka zdjęć próbnych, które potem skonsultujecie z prowadzącym tak by dowiedzieć się gdzie popełniacie błędy podczas ustawiania aparatu. Zajęcia odbywają się w małych, maksymalnie 10 osobowych grupach więc macie pewność, że nie zostaniecie pozostawieni sami sobie podczas kursu, a także dzięki temu istnieje możliwość zadawania prowadzącemu na bieżąco nurtujących nas pytań. Jeśli uznacie, że Wasze pytanie jest banalne i obawiacie się głupich uśmieszków innych kursantów, jest oczywiście możliwość indywidualnej rozmowy z wykładowcą podczas kilku przerw organizowanych w ciągu dnia. Poza tym macie możliwość przetestowania ogromnej ilości sprzętu – body, obiektywów, lamp, statywów itd, w celu wyboru najodpowiedniejszego do zdjęć, które chcemy robić.\nDodatkową atrakcją są oczywiście pamiątki z kursu w postaci książki w której znajdziecie odpowiedzi na wiele interesujących Was pytań związanych z fotografią i sprzętem fotograficznym, a także kubka imitującego obiektyw.\nJa zauważyłam, że po kursie Adi ma naprawdę dużo większą wiedzę i z łatwością operuje aparatem.\nA jaki kurs Akademii Nikona Was interesuje najbardziej?\n4 listopada 2012 at 15:22\noj przydałby się taki kurs 🙂\n4 listopada 2012 at 15:32\nKurs dla osób, których nie stać na lustrzankę, a chcą robić zdjęcia na które da się patrzeć 😛 Chciałabym pójść na kurs, który pomoże mi opanować moją cyfrówkę. Niestety ta, której używam ja nie jest Nikona. 🙁\n6 listopada 2012 at 13:46\nuwierz, że aparat to nie wszystko. nawet z najtańsza cyfrówką można zrobić świetne zdjęcia, wyobraźnia i chęci są tutaj ważniejsze. aparat za nas zdjęć ie zrobi, wiadomo jakość jest lepsza jednak najpierw warto nauczyć się kadrowania i tak dalej, a potem brac się za poważniejszy sprzęt:) a nie odwrotnie, zaczynać od sprzętu…\n4 listopada 2012 at 15:38\nja skończyłam kilkanaście kursów w akademii fotografii – polecam 🙂 ale 8h to zdecydowanie za mało 🙂\n4 listopada 2012 at 15:39\npo pierwsze czas zakupić NIKONA, a potem udać się na kurs 😉\n4 listopada 2012 at 15:48\n4 listopada 2012 at 23:56\n500zł z lekkim haczykiem\n4 listopada 2012 at 15:49\nzastanawia mnie ile taki kurs nikona kosztuje:) Ja posiadam nikona d3000 🙂\ncoś lekko ponad 500zł\nTaki kurs to bardzo ciekawa rzecz. 🙂\n4 listopada 2012 at 16:18\n4 listopada 2012 at 16:24\norientujesz się w jakiej cenie jest taki kurs i gdzie go można odbyć ?\n4 listopada 2012 at 16:30\nPiszesz, że testowałaś Nikona d5100. Mogłabyś tak w kilku zdaniach napisać jego wady i zalety. Warto go kupić?\n4 listopada 2012 at 16:43\ndobrze, ż ew spomniałas o tym kursie, muszę się zainteresować bliżej. też mam nikona\ni kocham go, ale mnie czasami zdradza…\n4 listopada 2012 at 16:46\nJaki aparat używacie na dzień dzisiejszy? Pozdrawiam z Norwegii. http://www.katejano.com\n4 listopada 2012 at 16:59\nps. również zauważyłam, że talent Twojego osobistego fotografa coraz bardziej kwitnie z posta na post 🙂\n4 listopada 2012 at 18:00\nzgadzam się z Iwona a cup of ideas. zdjęcia twojego fotografa, są bardzo dobre. wyczuwam duży talent. ; )\n4 listopada 2012 at 17:25\nświetna sprawa z tym kursem!\nale najpierw to bym musiała zaopatrzyć się w aparat Nikona\nteż jestem ciekawa ceny kursu\n4 listopada 2012 at 17:33\nWitam, Dziękuję za przypomnienie o Akademii! 🙂 Cenne na pewno będą Kurs z Photoshopa oraz kurs z podstaw fotografii. Espada\n4 listopada 2012 at 18:44\nSuper sprawa, takich kursów brakuje na naszym rynku!\n4 listopada 2012 at 19:51\nKtóry aparat jest Twoim zdaniem lepszy.. nikon d5100 czy d90?\n4 listopada 2012 at 20:28\nKarolina a jak się rozpoczęła Twoja współpraca z Nikonem? Odezwali się do Ciebie sami? Ja od kilku lat używam D300s, którym robię zdjęcia na mojego bloga i z którego jestem zadowolony. Super by było mieć możliwość współpracy z Nikonem i możliwości przetestowania lustrzanek pełnoklatkowych.\nJakich obiektywów używasz?\n4 listopada 2012 at 20:44\nołła, to naprawdę świetna opcja, fajnie że o tym napisałaś ! 🙂 Czy takie kusy mogą być dostępne dla każdego ?\n4 listopada 2012 at 23:58\ntak o ile masz oczywiście Nikona…\n5 listopada 2012 at 10:12\nSzkoda, ze lekceważysz swoich czytelników i nie odpowiadasz na żadne pytania 🙁\n5 listopada 2012 at 13:28\nwarto zrobić kurs, bo lustrzanka bez wiedzy na temat ustawień, czułości, jasności, światła itp. no i rzecz jasna programów graficznych, które też trzeba umieć obsługiwać to pic na wode 🙂 my robimy canonem. pozdrawiam.\n5 listopada 2012 at 14:05\nZawsze byłam pod dużym wrażeniem zdjęć na Twoim blogu. Plenery, klimat fotek świetnie podbijają tworzone przez Ciebie stylizacje.\nTeraz, po kursie, czekam na kolejne ‚popisy’ Adiego, chociaż myślę, że w dobrej fotografii najważniejsze jest oko i instynkt fotografującego. Często najlepszy sprzęt nie oddaje klimatu, gdy nie ma się daru właściwego spojrzenia. I świetnej modelki, oczywiście.\n5 listopada 2012 at 21:58\nMam do Ciebie pytanie w związku ze sprzętem, Twoim zdaniem lepiej jest kupić nikona d90, czy trochę dołożyć i wziąć d7000.\nBardzo mi zależy na twoim zadaniu, bo właśnie planuje zakup lustrzanki i mam dylemat, a ty widzę że masz doświadczenie


Nieruchomości za granicą Zobacz dział - Oman\nDziś jest 26 lut 2020, o 01:49\nForum nieruchomości w Omanie. Obowiązującą walutą w tym kraju jest rial omański. Największe miasta Omanu to: Maskat stolica Omanu, Ar Rustak, Al Chabura, Nizwa, Sur, Al Burajmi, Suhar, Salala, Matrah, Bawszar, oraz miasto As Sib. Nieruchomości w Omanie od lat cieszą się niezwykłą renomą wśród inwestorów w nieruchomości na świecie. Od lat inwestują tutaj swoje pieniądze zamożni obywatele różnych krajów, wśród nich Europejczycy i Polacy. Świadczy o tym obecność największych i najbardziej prestiżowych agencji nieruchomości zajmujących się handlem domami i apartamentami luksusowymi na świecie. Wśród nich są: Engel and Volkers, Savills, oraz Hamptons. Podobnie jak Dubaj, mnóstwo obcokrajowców odwiedza ten kraj w poszukiwaniu dobrych i lukratywnych inwestycji kapitałowych na Półwyspie Arabskim. Na przestrzeni ostatnich lat powstało mnóstwo kompleksów o charakterze luksusowym z przeznaczeniem dla inwestorów z zagranicy, wśród nich, tak sławne ośrodki jak: Muscat Hills Gold and Contry Club, Saraya Bandar Jissah, The Wave i inne. Także polscy inwestorzy w nieruchomości docierają do Omanu. Także niemieckie firmy i agencje nieruchomości sprzedają domy i mieszkania w Omanie dla Polaków. W tym dziale forum "Dom bez Granic" znajdziesz posty od Polaków mieszkających w Omanie i od właścicieli domów i mieszkań w Omanie. Znajdziesz tu informacje o systemie podatkowym w Omanie i systemie nabywania nieruchomości w tej części Półwyspu Arabskiego. Poznasz całkowite koszty zakupu domu w Omanie. Czy są jakiekolwiek obostrzenia co do obcokrajowców w Omanie. Jakie podatki obowiązują od wynajmu nieruchomości. Jakie są ceny w Omanie żywności i podstawowych artykułów. Jak czuje się Polak wśród arabskiej kultury w Omanie. Ryzyko inwestowania w Omanie i doradztwo i konsulting w nieruchomościach w Omanie. Jak wynająć mieszkanie w Omanie i ceny za wynajem. Ogłoszenia od Polonii i od Polaków pracujących w Omanie. Czy można dostać kredyt hipoteczny w Omanie. Prawnik, notariusz i wszystkie aspekty prawne związane z nabywaniem posesji w Omanie.


W dniu 25 lipca obchodzony jest Dzień Bezpiecznego Kierowcy.\nW tym roku chcemy zwrócić waszą uwagę na tragiczne statystyki wypadków spowodowanych przez pijanych kierowców. Jazda po wpływem alkoholu powinna być karana tak jak próba morderstwa.\nCzy reagowalibyście widząc pijanego człowieka biegającego z maczetą lub pistoletem w miejscu gdzie spacerują inni ludzie z rodzinami i dziećmi?\nTakim samym śmiertelnym zagrożeniem są ludzie, którzy pijani wsiadają za kierownicę.\nNie powinno być żadnego przyzwolenia na takie zachowania. Zero tolerancji dla pijanych idiotów za kierownicą. Spustoszenie, które sieją na drogach jest gigantyczne. Prawie codziennie dowiadujemy się z mediów o tragediach, których sprawcami są pijani kierowcy.\nObejrzyjcie poniższy film nagrany ku przestrodze.\nEksperyment pokazuje dlaczego nie wolno prowadzić po alkoholu:\n1. drastycznie wydłuża się czas reakcji (refleksu)\n2. znacząco zawęża się pole widzenia\n3. kierowca traci poczucie prędkości, nie jest świadomy, że jedzie za szybko i nie odczuwa ryzyka (dopada go brawura, fałszywe poczucie pewności siebie)\nFilm powstał wyłącznie w celach edukacyjnych. Nigdy nie jedź po spożyciu alkoholu. Doświadczenie zostało przeprowadzone na zamkniętym obiekcie w bezpiecznych warunkach nie powodując zagrożenia dla innych - https://youtu.be/DcTiICgK0ow


Przyczepy do gastronomii – Rzeczywisty blog\nPrzyczepy do gastronomii\nJeżeli chcemy otworzyć mobilny punkt gastronomiczny, to musimy skontaktować się z producentem przyczep gastronomicznych. Warto dodać o tym, że taka przyczepa gastronomiczna to bardzo dobry pomysł na rozpoczęcie działalności gastronomicznej, która może mieć różny charakter, a więc może być to mobilna lodziarnia, kawiarnia czy również przyczepa z goframi i słodkim przekąskami.\nDlaczego warto zamówić przyczepę gastronomiczną?\nPrzede wszystkim takie przyczepy gastronomiczne cieszą się zwiększającym się zainteresowaniem ludzi, którzy marzą o własnej gastronomii, natomiast nie posiadają lokalu stacjonarnego albo jest to opcja dla nich zbyt droga.\nPonadto, warto skorzystać z rozwiązania, jakim jest food truck sprzedaż. W sprzedaży znajdują się wyspecjalizowane przyczepy przeznaczone do gastronomii, które są w priorytetowy sposób wyposażone w konieczne elementy, które umożliwiają rozpoczęcie działalności gastronomicznej. Musimy pamiętać też o tym, że jeżeli już zgłosimy taką chęć i życzenie, to wówczas producent doposaży pojazd w dodatkowe elementy gastronomiczne, np tj. piece, grille czy też automaty przeznaczone do lodów. Co więcej, food truck producent gwarantuje podstawowe wyposażenie, na które składają się w głównej mierze przyłącza wodne gazowe oraz kanalizacyjne. W wersji podstawowej znajduje się też stół roboczy wytworzony ze stali nierdzewnej, ściany wewnętrzne, czy aluminiowa podłoga oraz pełna elektryka, wraz z rozdzielnicą. Co więcej pojazd wyposażony jest też w lampy czy system obiegu wody, który jest niezbędny.\nZobacz także: food truck sprzedaż.


Filmy - Wolimy kupować domy, niż je budować | Malopolskie.tv - małopolska telewizja regionalna\nWolimy kupować domy, niż je budować\nOpis dodano: 2015-06-09\nKupno czy budowa? – to dylemat, przed którym stają przyszli właściciele domów. Chociaż oba rozwiązania mają swoje zalety i wady, a nasze preferencje są różne, tendencja jest wyraźna: przekonujemy się do kupowania.\n„Z całą pewnością to samo, co się dzieje w Europie Zachodniej czy Stanach Zjednoczonych, zacznie w coraz większym stopniu występować w Polsce: na rynku stopniowo będzie malał udział domów budowanych własnymi siłami na rzecz domów gotowych, tworzących zorganizowane osiedla, gdzie zarówno zieleń, jak i budynki są zaprojektowane w przemyślany sposób i stanowią jakieś zamierzenie urbanistyczne” – mówi serwisowi infoWire.pl dyrektor generalny Polskiego Związku Firm Deweloperskich Konrad Płochocki.\nCo decyduje o tym, że domy wolimy kupować? Przede wszystkim brak czasu, a niekiedy lenistwo. Długo pracujemy, przez co nie chce nam się przeznaczać wolnych chwil na zapoznawanie się z tematem budowy domu, zdobywanie pozwoleń w urzędach, kupowanie materiałów czy kontrolowanie robotników. Kierujemy się wygodą i zawieramy umowę z deweloperem. Nie oznacza to jednak, że na wygląd naszej przyszłej nieruchomości nie mamy wpływu. „Deweloperzy przygotowują projekty indywidualnie i są gotowi zmieniać aranżację powierzchni wedle potrzeb danego nabywcy” – zauważa ekspert.\nSamodzielnej budowy domu podejmują się głównie osoby mające jego własną, niestandardową koncepcję architektoniczną oraz dużo czasu. Oczywiście zwykle jest to rozwiązanie tańsze, ale za to bardziej pracochłonne. Odpowiedź na pytanie, co jest lepsze – kupno czy budowa domu – okazuje się więc bardzo „prosta”: to zależy…


Norwegia: Polak prowadził głodówkę, trafił na oddział psychiatryczny - Prawo\nNorwegia: Polak prowadził głodówkę, trafił na oddział psychiatryczny\nAutor: dziennikbaltycki.pl/Rynek Zdrowia 04 maja 2015 10:48\nPo ośmiodniowym proteście głodowym w szpitalu w Bergen (Norwegia) gdynianin Andrzej Gzela został umieszczony w zamkniętym oddziale psychiatrycznym. Głodówką chciał zwrócić uwagę na dramatyczną sytuację, w jakiej się znalazł.\nDziennik Bałtycki przypomina jego historię. Dramat mężczyzny rozpoczął się w 2008 roku. Wtedy to, pracując w norweskiej fabryce Rolls-Royce'a, ucierpiał w wypadku - został oblany płynnym metalem. I niemal z dnia na dzień został bez środków do życia i możliwości podjęcia pracy.\nTamtejsze władze uznały, że jest on zagrożeniem dla otoczenia i został umieszczony na zamkniętym oddziale psychiatrycznym placówki. Niewykluczone, że podjęta zostanie decyzja o ubezwłasnowolnieniu go i zatrzymaniu w szpitalu na kolejne miesiące.\nDziennik Bałtycki skontaktował się z polską ambasadą w Oslo ws. ewentualnej pomocy dla gdynianina. Sławomir Kowalski, kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Oslo, odpowiedział, że placówka pozostaje w stałym kontakcie z Andrzejem Gzelą i personelem szpitala.\nTo ogólne stanowisko pozostaje nadal jedynym komentarzem polskich służb dyplomatycznych w tej bulwersującej sprawie - komentuje gazeta.