Skutki polityczne i ekonomiczne sprawy czarnobylskiej oraz działania dla zwiększenia bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w dawnych krajach ZSRR\n1. Skutki polityczne\nAwaria w Czarnobylu spowodowała skażenia radioaktywne wielkich obszarów Białorusi, Federacji Rosyjskiej i Ukrainy, zamieszkałych przez miliony ludzi. Poza narażeniem radiacyjnym, wypadek ten spowodował długoterminowe zmiany w życiu ludzi zamieszkujących obszary skażone, bo środki mające przeciwdziałać zagrożeniu radiacyjnemu obejmowały przesiedlenia, zmianę źródeł pożywienia i ograniczenie działań osób indywidualnych i całych rodzin. W późniejszym okresie w ślad za tymi zmianami przyszły zasadnicze zmiany ekonomiczne, społeczne i polityczne, spowodowane przez rozpad Związku Radzieckiego.\nTrudno jest oddzielić reakcję na awarię w Czarnobylu od długotrwałej rywalizacji systemu komunistycznego i demokratycznego, który przez komunistów zawsze nazywany był systemem kapitalistycznym. Dla komunistów, EJ Czarnobyl nie była tylko elektrownią, ale także i triumfem technologii komunistycznej. Elektrownia ta była większa, szybciej zbudowana i jak twierdzono, lepiej eksploatowana niż jakiekolwiek elektrownie jądrowe na zachodzie.\nGdy blok nr. 4 uległ zniszczeniu wskutek wybuchów chemicznych i pożaru grafitu, wszyscy którzy chcieli wskazać na słabości systemu komunistycznego wykorzystali tę okazję. Bez końca powtarzano, że reaktor RBMK nigdy nie uzyskały licencji w krajach zachodnich a operatorzy zachodni nie zdecydowaliby się na pogwałcenie pisemnych procedur tak beztrosko, jak zrobili to operatorzy radzieccy.\nJak pisał w artykule z 1987 roku znany amerykański pisarz science fiction i naukowiec Isaac Asimov, amerykańskie środki masowego przekazu miały pełne poparcie administracji prezydenta Reagana dla swych wysiłków by przedstawić awarię w jak najgorszym świetle. Pomagało to Reaganowi w osiągnięciu krótkofalowego celu – osłabienia potęgi państwa, które Reagan publicznie nazywał "mocarstwem zła" ( "the evil empire").\nRządy krajów zachodnich nie były jedynymi, które chciały czerpać zyski polityczne z awarii. Ruchy narodowościowe w krajach zmuszonych do przynależności do bloku sowieckiego odkryły, że awaria ta stwarza skuteczny sposób na uzyskanie poparcia międzynarodowego dla ich wysiłków w celu oddzielenia się od Moskwy. Słowo „Czarnobyl” stało się synonimem wszystkiego, co złe w centralnie sterowanym ustroju komunistycznym, który narzucał swe rozwiązania krajom zależnym, takim jak Ukraina, Białoruś i Litwa.\nCo ciekawsze, ta taktyka okazała się skuteczna. Powszechnie uważa się, że istotną przyczyną upadku Związku Radzieckiego była międzynarodowa i wewnętrzna reakcja na awarię w Czarnobylu.\n2. Aspekty ekonomiczne\nWpływ awarii na bilans energetyczny\nBył też i inny motyw dla podkreślania znaczenia tej awarii, o którym mówi się niewiele. Wśród nieustannych dyskusji o narodowych wariantach polityki energetycznej, celach w zakresie energii odnawialnych, zwiększaniu sprawności i zmniejszaniu zużycia energii, często zapominamy, że sprzedawanie paliw jest ogromnym i bardzo zyskownym interesem.\nGdy reaktory jądrowe są zamykane, lub gdy planowane elektrownie jądrowe przerabia się na paliwo kopalne, łatwo można przewidzieć, że wzrosną zyski firmy która będzie sprzedawała paliwo. Aby zastąpić jeden blok elektrowni w Czarnobylu potrzeba zużyć paliwo kopalne o wartości setek milionów dolarów rocznie.\nWobec tego, że cena paliw kopalnych określana jest przez równowagę podaży i popytu, które są regulowane przez limity wydobycia ustalane z różnym stopniem powodzenia przez kartele międzynarodowe i organizacje rządowe, wzrost sprzedaży powodowany koniecznością zastąpienia brakujących elektrowni jądrowych powoduje wzrost zysków wszystkich związanych z dostawami paliwa kopalnego.\nNie ma wątpliwości, że organizacje dostarczające paliwo kopalne na rynek międzynarodowy i ich polityczni przyjaciele znają tę zależność podaży I popytu. Nie ma też wątpliwości, że istnieją dobrze wyszkoleni specjaliści od reklamy, którzy wiedzą, jak cenne jest zwrócenie przez prasę uwagi na postrzegane przez społeczeństwo słabości energetyki jądrowej.\nWarto zauważyć, że długotrwałe wysiłki międzynarodowe zmierzające do zamknięcia pozostałych reaktorów w Czarnobylu były gorąco popierane przez firmy zainteresowane w sprzedawaniu paliw zastępczych i przez organizacje, dążące do sprzedania wyposażenia dla nowych elektrowni.\nSkutki społeczne decyzji władz radzieckich o ewakuacji okolic Czarnobyla\nEwakuację mieszkańców przeprowadzano w kilku etapach w wyniku zmiennych ocen zagrożenia radiacyjnego i dawek dopuszczalnych. Pierwotnie przeprowadzona ewakuacja objęła miasto Prypeć, położone w odległości 3 km od uszkodzonego reaktora, a następnie ewakuowano ludność ze strefy w promieniu 10 km i 30 km od reaktora. Większa część tego rejonu jest dziś w granicach Ukrainy, ale część znajduje się na Białorusi. Ponadto w 1986 roku ewakuowano szereg wiosek na Białorusi, Ukrainie i w Federacji Rosyjskiej znajdujących się poza rejonem o promieniu 30 km. Pojęcie strefy wyłączenia odnosi się do całego obszaru ewakuowanego w 1986 roku, obejmującego strefę o promieniu 30 km od reaktora. Łącznie do jesieni 1986 roku wyewakuowano 116 000 mieszkańców ze 187 osiedli [UNSCEAR 2000 App. J].\nZe względu na decyzje polityczne podjęte po awarii oraz na zmiany ekonomiczne i inflację po rozpadzie Związku Radzieckiego, niemożliwe jest dokładne określenie kosztów związanych z awarią. Według różnych ocen dokonywanych w latach 90-tych oczekiwano, że koszty w ciągu 20 lat wyniosą setki miliardów dolarów. Koszty te obejmują straty bezpośrednie, wydatki na odkażanie i rekultywację terenu, przesiedlenie ludzi, opiekę zdrowotną i społeczną dla wszystkich poszkodowanych, produkcję czystej żywności, kontrolę skażeń radiacyjnych, a także straty pośrednie związane z utratą możliwości wykorzystania terenów rolniczych, lasów i urządzeń przemysłowych. W sumy te włączono także koszty dodatkowe spowodowane rezygnacją z programu budowy energetyki jądrowej w Białorusi oraz koszty dodatkowej energii potrzebnej na zastąpienie utraconej produkcji energetycznej z elektrowni w Czarnobylu. Koszty te stanowią ogromne obciążenie finansowe dla trzech obciążonych nimi krajów.\nNajwiększe straty poniosło rolnictwo, które utraciło 784 320 hektarów ziem produkcyjnych. Wyrąb drzewa przerwano na powierzchni 694,200 hektarów lasu. Rekultywacja umożliwiła wznowienie produkcji “czystej żywności” w wielu obszarach, ale spowodowała zwiększenie kosztów na zakup nawozów sztucznych, dodatków i realizację specjalnych procesów kultywacji roli. Nawet tam, gdzie można bezpiecznie uprawiać ziemię, piętno Czarnobyla powodowało problemy w sprzedaży produktów i powodowało spadek dochodów a ostatecznie zamykanie zakładów. W połączeniu z zakłóceniami powodowanymi rozpadem ZSRR, recesją i nowymi mechanizmami rynkowymi, spowodowało to załamanie gospodarki w rejonie, obniżenie stopy życiowej, bezrobocie i rosnącą nędzę. Skutki awarii odczuły wszystkie gospodarstwa rolne, zarówno te, które ucierpiały wskutek napromieniowania, jak i te, które produkowały czyste produkty.\nBieda jest szczególnie dotkliwa w rejonach skażonych. Płace robotników rolnych są niskie a znalezienie zatrudnienia poza rolnictwem jest bardzo trudne. Wielu robotników wykwalifikowanych i wykształconych, szczególnie młodych, opuściło ten rejon. Również i układy handlowe zniechęcają do podejmowania działań produkcyjnych i poziom inwestycji prywatnych jest niski.\nŁącznie w kolejnych ewakuacjach przesiedlono ponad 350 000 ludzi, z czego 116 000 zaraz po wypadku. Nawet wtedy, gdy przesiedleni otrzymywali rekompensatę strat, otrzymali za darmo nowe domy i mieli wybór okolicy, do której chcą się przenieść, ewakuacja była dla nich dramatycznym przeżyciem. Wielu z nich żyje obecnie bez pracy i wierzy, że nie ma dla nich miejsca w społeczeństwie. Ankiety wykazują, że ci, którzy pozostali lub wrócili do swych domów, dają sobie lepiej radę ze skutkami awarii niż ci, którzy zostali przesiedleni. Dodatkową trudność stanowią napięcia między starymi a nowymi mieszkańcami osiedli, do których przeniesiono ewakuowanych. Są oni narażeni codziennie na ostracyzm. Struktura demograficzna rejonów wokoło Czarnobyla jest obecnie nienormalna, bo wielu młodych i energicznych ludzi, szczególnie młodych, opuściło ten rejon, pozostawiając na miejscu starszych, którzy nie mają dość umiejętności, by zaadaptować się do nowych warunków gospodarczych.\nTo sztuczne zestarzenie się populacji oznacza, że występuje tam więcej zgonów niż urodzeń, co wzmacnia przekonanie, że w tych rejonach żyć jest niebezpiecznie. Nawet, gdy oferowane są dobre zarobki, brak jest specjalistów do pracy w szkołach, szpitalach i innych niezbędnych przedsiębiorstwach użyteczności publicznej.\nZgodnie z raportem Forum Czarnobylskiego, "problem zdrowia psychicznego mieszkańców jest największym w historii problemem spowodowanym przez jakąkolwiek awarię". Ludzie w obszarach o zwiększonym promieniowaniu informują o negatywnym wpływie sytuacji na ich zdrowie i samopoczucie, a w połączeniu z przeświadczeniem o szkodliwym wpływie promieniowania powoduje to powszechne przeświadczenie, że umrą oni przedwcześnie. Niepokój co do fatalnych zdrowotnych skutków promieniowania nie maleje, a nawet może się rozprzestrzeniać. W rzeczywistości, jak podaje raport UNSCEAR 2000, oczekiwana długość trwania życia w dawnym ZSRR maleje, ale jest to wynikiem chorób układu krążenia, a nie napromieniowania po awarii w Czarnobylu.\nProgramy przesiedlania i rekultywacji gruntu rozpoczęte w Związku Radzieckim okazały się niemożliwe do realizacji po 1991 r., a fundusze na projekty stopniały, tak że wiele projektów pozostało nie zakończonych lub porzuconych. Wielu beneficjentów musiało pogodzić się z utratą przyrzeczonych im odszkodowań. Liczba „ofiar Czarnobyla” wzrosła do siedmiu milionów, co oznacza, że przydzielane im renty muszą być bardzo małe. Korzystają też oni z innych korzyści, takich jak bezpłatne wczasy i gwarantowane zasiłki. Odszkodowania płacone ofiarom Czarnobyla oznaczają, że na inne dziedziny wydatków publicznych zostaje niewiele, ale zmniejszenie pomocy dla ofiar Czarnobyla jest niepopularne i stanowi poważny problem polityczny.\nBiorąc pod uwagę znaczne obniżenie poziomu promieniowania w ciągu ubiegłych 20 lat, rządy trzech krajów powinny zastanowić się nad zmianą klasyfikacji strefy wyłączenia. W rzeczywistości wiele rejonów uważanych dawniej za zamknięte nadaje się do zamieszkania i uprawy roli.\nRaport Forum Czarnobylskiego podkreśla konieczność ustalenia priorytetów i usprawnienia realizacji programów nastawionych na pomoc dla najbardziej potrzebujących, ale ostrzega, że napotka to na silny opór ze strony grup interesu korzystających z obecnego systemu. Jedna z propozycji mówi o wykupieniu uprawnień do renty w zamian za jednorazową wypłatę sumy, która może posłużyć do rozpoczęcia pracy małych firm.\nDla obiektywnego obserwatora sytuacja, w której aż siedem milionów ludzi uważa się za ofiary katastrofy i biernie oczekuje choroby i zgonu jest dowodem kompletnego niepowodzenia działań władz po awarii w Czarnobylu. Gdy porówna się dawki otrzymywane przez tych rzekomo skazanych na zagładę ludzi z dawkami normalnie otrzymywanymi przez miliony ludzi w Finlandii (średnia dawka otrzymywana w Finlandii wynosi 7300 microSv/rok, to jest 510 mSv/70 lat –więcej niż otrzymywaliby ludzie ewakuowani ze strefy wyłączonej wokoło Czarnobyla i dużo więcej niż te siedem milionów uznanych za ofiary Czarnobyla!), Szwecji, Francji i w innych krajach, ba, nawet w porównaniu z dawkami w Bibliotece Kongresu USA (Moc dawki w budynku Kapitolu USA i w Bibliotece Kongresu USA wynosi 2620 microSv/rok Jest to 260 razy więcej niż średnia moc dawki na granicy strefy wyłączenia wokoło francuskich elektrowni jądrowych, a 13 000 razy więcej niż średnia moc dawki na świecie powodowana w 2001 roku przez skutki awarii w Czarnobylu. [Milloy 01]), myśl że mają oni być ofiarami Czarnobyla wydaje się nonsensem.\nDlatego raporty międzynarodowych organizacji takich jak Światowa Organizacja Zdrowia, UNSCEAR, UNIPEDE, MAEA i wiele innych stwierdzają, że "nie ma oznak zwiększenia zachorowań na raka" i że "ogólne rokowania dla ludności wokoło Czarnobyla są dobre". Ale od zaleceń ekspertów do przekonania ludności droga jest daleka – szczególnie w sytuacji, gdy walczące o swe interesy grupy eko-wojowników powtarzają wciąż straszliwe historie o milionach ofiar. Ale takie postępowanie eko-wojowników nie jest moralne. Zyskują oni wprawdzie w ten sposób argumenty przeciw energetyce jądrowej - a sprawa walki z energią jądrową jest przez nich traktowana jak dogmat religijny - ale czynią to kosztem zdrowia psychicznego tych właśnie milionów ludzi, którzy bezpośrednio przeżywają skutki awarii – i skutki błędnych decyzji podjętych po awarii.\n3. Zahamowanie rozwoju energetyki jądrowej\nAwaria w Czarnobylu spowodowała zamrożenie rozwoju lub nawet likwidację energetyki jądrowej w wielu krajach. I tak we Włoszech, gdzie pracowały pomyślnie reaktory PWR i BWR, zupełnie inne niż reaktor RBMK w Czarnobylu, presja środków masowego przekazu okazała się tak silna, że podjęto decyzję o zamknięciu wszystkich EJ i likwidacji energetyki jądrowej. Ale spalanie ropy dla produkcji energii elektrycznej jest kosztowne, a import energii elektrycznej z francuskich elektrowni jądrowych jest wprawdzie bardzo opłacalny dla Francji, ale mniej korzystny dla kraju-importera. W efekcie ceny energii elektrycznej we Włoszech należą do najwyższych w Europie.\nW Finlandii wstrzymano decyzję o budowie bloku nr. 5, chociaż firmy fińskie przyznają, że zbudowanie pierwszych reaktorów energetycznych było najlepszym interesem, jaki kiedykolwiek zrobiły. W USA, które przekonały się, że awaria w Three Mile Island była niegroźna dla ludzi i zabierały się do wznowienia programu rozwoju energetyki jądrowej, awaria czarnobylska podziałała jak czerwone światło stop. Wszelkie wysiłki na rzecz budowy nowych EJ zostały przerwane. Decyzje o formalnym lub faktycznym moratorium na budowę nowych EJ podjęto w Hiszpanii, Szwajcarii, Belgii, Holandii i w innych krajach.\nW krajach sąsiadujących ze Związkiem Radzieckim awaria czarnobylska spowodowała zahamowanie programów budowy elektrowni jądrowych. W Polsce efekt był szczególnie silny, bo wystąpiło jednocześnie dążenie do uniezależnienia się od wszystkiego co radzieckie - a reaktor w Żarnowcu był projektem radzieckim – i obawy przed powtórzeniem się awarii w Czarnobylu.\nW ataku na energetykę jądrową stosowano twierdzenia kompletnie oderwane od wszelkiej wiedzy i ukierunkowane wyłącznie na wywołanie maksymalnego przerażenia wśród ufnych słuchaczy. I tak w czasie publicznej dyskusji na temat budowy pierwszej polskiej EJ w Żarnowcu J. Jaśkowski wykorzystywał zaufanie ludzi do reprezentowanego przez niego zawodu lekarza by głosić takie twierdzenia jak to, że „promieniowanie emitowane rocznie podczas normalnej pracy EJ Żarnowiec będzie 100 razy większe niż promieniowanie spowodowane przez bombę atomową w Hiroszimie”. [Jaskowski 90]\nTo i wiele innych podobnie bzdurnych twierdzeń było skwapliwie rozgłaszanych w środkach masowego przekazu, gotowych publikować sensacyjne twierdzenia bez względu na ich prawdziwość. Zarząd Polskiego Towarzystwa Fizyki Medycznej opublikował oświadczenie potępiające błędy Jaśkowskiego i wskazujące, że wartości podawane przez niego są błędne [PTFM 90]. Wielkości błędów sięgały od 10 milionów razy do całkowitej zamiany wartości dodatnich i ujemnych, np. J. Jaśkowski podawał, że po Czarnobylu nastąpił wzrost liczby martwych urodzeń w Polsce o około 30 000, podczas gdy w rzeczywistości nastąpił ich spadek, a łączna liczba wszystkich martwych urodzeń w Polsce była 9 razy mniejsza od wyimaginowanego przez J. Jaśkowskiego „wzrostu”.\nZarząd Główny - Executive Board\nOświadczenie Zarządu Głównego PTFM\n...Rozpowszechnianie fałszywych i tendencyjnych informacji ...stwarza warunki dla szerzenia nieuzasadnionej psychozy strachu, irracjonalnych i szkodliwych zachowań jednostkowych...\nZałącznik ...zawiera 10 najbardziej charakterystycznych poglądów dr Jaśkowskiego ...stanowią one dowód braku kompetencji i rzetelności naukowej ich autora. Zarząd Główny PTFM oświadcza, że całkowicie dystansuje się od poglądów głoszonych przez dr J. Jaśkowskiego\n5. „W 1987 roku nastąpił w całym kraju wzrost liczby martwych urodzeń o około 30 000 (Polityka” nr. 11/89, wartości te podawał również dr Jaśkowski za pośrednictwem TV)\nW roku 1986 liczba martwych urodzeń wyniosła 3703 a w roku 1987 -3475. Nastąpił\nzatem spadek o 228 a całkowite liczby martwych urodzeń były w obu latach o rząd niższe\nniż rzekomy, podany przez dr Jaśkowskiego wzrost.\nNiestety oświadczenie lekarzy Polskiego Towarzystwa Fizyki Medycznej to nie powstrzymało ani Jaśkowskiego, ani jego wydawców od dalszego propagowania takich fałszywych twierdzeń.\nSilny nacisk propagandowy organizacji antynuklearnych w połączeniu z trudnościami finansowymi okresu transformacji skłoniły rząd do zaniechania budowy EJ Żarnowiec, którą ostatecznie przerwano mimo dużego zaawansowania prac i wyszkolenia kadry inżynieryjno technicznej na potrzeby przemysłu nuklearnego. Parlament polski pojął wprawdzie uchwałę zezwalającą na budowę elektrowni jądrowych „bezpiecznych i przyjaznych dla środowiska”, ale przez szereg lat wszelkie wzmianki o budowie EJ były usuwane bez dyskusji z planów energetycznych naszego kraju.\n4. Podniesienie bezpieczeństwa jądrowego w elektrowniach na całym świecie\nChociaż reaktor RBMK, który uległ tak ciężkiej awarii w Czarnobylu, był zasadniczo odmienny od reaktorów pracujących i planowanych w elektrowniach jądrowych na całym świecie, to jednak przemysł jądrowy, przywykły do rozpatrywania wszelkich wydarzeń pod kątem lekcji, jakich można się nauczyć z zaistniałych niepowodzeń, podjął również i analizy awarii w Czarnobylu. Analizy techniczne pozwoliły wykryć błąd koncepcyjny, jaki istniał w Czarnobylu w systemie zabezpieczeń, powodujący przejściowy skok mocy w chwili zrzutu pręta bezpieczeństwa, ale nie miało to istotnego znaczenia dla reaktorów PWR i BWR, w których takie zjawiska są wykluczone dzięki odmiennemu systemowi spowalniania neutronów. Natomiast analizy zjawisk organizacyjnych i kultury bezpieczeństwa pozwoliły wyciągnąć szereg wniosków, które okazały się przydatne do podniesienia stanu bezpieczeństwa również i reaktorów innych niż RBMK.\nDo najważniejszych należy wprowadzenie i utrwalenie przekonania o konieczności ścisłej współpracy międzynarodowej w podnoszeniu bezpieczeństwa elektrowni jądrowych, bo „awaria w jakimkolwiek reaktorze jest awarią we wszystkich reaktorach”, a przynajmniej tak postrzega ją społeczeństwo. To przekonanie stało się podstawą utworzenia WANO, organizacji operatorów elektrowni jądrowych (World Association of Nuclear Operators), która prowadzi intensywną wymian informacji i organizuje misje do wszystkich EJ na świecie, tak że stan bezpieczeństwa każdej elektrowni jest sprawdzany przynajmniej raz na 5 lat, a zwykle częściej. Po Czarnobylu MAEA otrzymała zaproszenie do skontrolowania stanu bezpieczeństwa EJ w Bułgarii, co zapoczątkowało wieloletni program oceny stanu bezpieczeństwa elektrowni jądrowych z reaktorami WWER i RBMK w krajach Europy Wschodniej i dawnego Związku Radzieckiego. Program ten był finansowany ze środków pozabudżetowych, a mianowicie z dotacji, które na ten cel przekazały USA, Japonia, Niemcy i inne kraje rozwijające energetykę jądrową.\nW pierwszym etapie ocenę MAEA przeprowadziły oceny bezpieczeństwa dla reaktorów WWER w krajach Europy Wschodniej. Były to:\nCzechy: Dukovany 1-4: WWER 440/213, Temelin 1,2; WWER 1000/320\nSłowacja: Bohunice 1,2: WWER 440/230 Bohunice 3,4: Mohowce 1,2: WWER 440/213\nWęgry: Paks 1-4: WWER 440/213\nUkraina: Rowno 1,2 – WWER 440/213, Chmielnicka 1,2, Południowo Ukraińska 1,2, Rowno 3,4, Zaporoże 1-6: WWER 1000/320\nBułgaria: Kozłoduj 1-4, WWER 440/230, Kozloduy 5,6: WWER 1000/320\nFederacja Rosyjska: Kola 1,2 (WWER 440/230), Kola 3,4 (WWER 440/213), Kalinin, Balakovo, WWER 1000, Nowovoronezh 3,4 WWER 440, Novovoronezh 5 WWER 1000.\nStwierdzono, że wiele problemów jest wspólnych dla wszystkich reaktorów WWER. Przede wszystkim były to niedostatki w następujących dziedzinach:\nKwalifikacja elementów na warunki awaryjne\nKruchość zbiornika reaktora\nUwzględnienie w projekcie jednoczesnych awarii wewnętrznych i zdarzeń zewnętrznych (np. LOCA i pożar)\nOdporność na awarie jednoczesne ze wspólnej przyczyny\nUwzględnienie pojedynczego uszkodzenia\nNiepełny zakres awarii uwzględnianych w projekcie\nBrak odporności na poważne awarie (stopienie rdzenia)\nBrak instrukcji awaryjnych opartych na symptomach awarii\nNa podstawie analiz dokumentacji, misji ekspertów i informacji uzyskanych od samych elektrowni MAEA opracowała w latach 1993-1997 Księgi Problemów Bezpieczeństwa reaktorów WWER (IAEA Issue Books), obejmujące reaktory WWER 440/230, 213, WWER 1000. W dalszej kolejności podobne analizy i Księgi Problemów Bezpieczeństwa opracowano dla reaktorów RBMK. Księgi te są znane i uznane za najlepsze istniejące materiały do tworzenia programów podnoszenia bezpieczeństwa EJ.\nNa tej podstawie zrealizowano bardzo obszerne prace modernizacyjne we wszystkich elektrowniach, najdalej idące w elektrowniach z reaktorami WWER 440/230, najstarszymi i mającymi największe braki w systemach bezpieczeństwa. Prace te dały dobre wyniki. Dla przykładu, w elektrowni jądrowej Kozłoduj 3,4 z ulepszonymi reaktorami typu WWER 440/230 przeprowadzono w ciągu 10 lat około 1000 prac modernizacyjnych, wśród których do najważniejszych należały:\nZbudowanie 3 ciągów nisko-ciśnieniowego układu awaryjnego chłodzenia rdzenia\nObudowa bezpieczeństwa o ulepszonej szczelności\nZainstalowane 3 systemy wykrywania przecieków dla realizacji koncepcji „przeciek przed rozerwaniem”\nDodany strumieniowy kondensator wirowy (JVC)\nDodany układ odpowietrzania filtracyjnego (FVS)\nUlepszenia zaworów bezpieczeństwa (odporne na przepływ pary i wody)\nWprowadzona koncepcja „przeciek przed rozerwaniem” z odpowiednimi wzmocnieniami obiegu pierwotnego\nWedług pierwotnego projektu reaktora WWER 440/230 maksymalną awarią jaką mogły opanować systemy bezpieczeństwa w EJ Kozloduy było rozerwanie rurki w obiegu pierwotnym o średnicy równoważnej 32 mm. Po wprowadzeniu ulepszeń okazało się możliwe opanowanie skutków awarii zapoczątkowanej rozerwaniem największej rury w obiegu pierwotnym, której średnica wynosi 500 mm.\nNa rysunku obok widać że w przypadku takiej awarii maksymalna temperatura koszulki paliwowej nie przekroczy wartości 1200 °C uznanej za dopuszczalną wielkość graniczną w przepisach wszystkich krajów. Oznacza to, że po przeprowadzonej modernizacji systemy bezpieczeństwa w blokach 3 i 4 w EJ Kozloduy są równie skuteczne jak w reaktorach PWR w krajach zachodnich.\nŁącznie koszty modernizacji tych bloków wyniosły 300 mln USD. Ale w wyniku tych wydatków i dzięki poważnej pomocy ekspertów międzynarodowych pracujących w ramach misji MAEA, WANO, programów pomocy Departamentu Energetyki USA, Francji, W. Brytanii i Unii europejskiej jako całości, uzyskano bardzo istotne rezultaty:\nWszystkie problemy bezpieczeństwa określone w Księgach MAEA są rozwiązane\nUlepszona obudowa może wytrzymać nawet LB LOCA\nWymienione zawory bezpieczeństwa są w pełni nowoczesne i skuteczne\nDziesiątki udoskonaleń w systemie przeciw pożarowym usunęły zagrożenie pożarowe\nZwiększenie odporności sejsmicznej EJ\nZapewnienie odporności na zatopienie, oddziaływanie dynamiczne innych układów\nZapewnienie zasilania elektrycznego, dodatkowych środków chłodzenia rdzenia\nWdrożenie instrukcji postępowania awaryjnego opartych na symptomach awarii wielokrotnie zmniejszyło groźbę pomyłek operatora w warunkach awaryjnych.\nPodobne prace przeprowadzono i w innych elektrowniach.\nPrace MAEA stały się także podstawą programów podnoszenia bezpieczeństwa jądrowego realizowanych w krajach dawnego Związku Radzieckiego w ramach pomocy technicznej Unii Europejskiej TACIS (Technical Assistance for Commonwealth of Independent States) oraz programów pomocy USA i innych krajów.\nW ramach tego programu TACIS zapewniono bliskie współdziałanie „siostrzanych” elektrowni jądrowych, mianowicie elektrowni wschodniej i zachodniej. Na przykład w elektrowni Kalinin na terytorium Federacji Rosyjskiej stale przebywa przedstawiciel elektrowni Tihange w Belgii, który organizuje przyjazdy specjalistów z Tihange, wymianę doświadczeń, programów obliczeniowych, seminaria, szkolenia itd. Program TACIS obejmuje również pomoc w zakupach i instalowaniu w EJ w krajach wschodnich najnowszych rodzajów wyposażenia, podnoszącego zdecydowanie odporność EJ na awarie. I tak dla szeregu EJ zakupiono zawory bezpieczeństwa odporne na przepływ mieszaniny parowo-wodnej, a nie tylko pary jak w dotychczas istniejących urządzeniach, układy sterowania i zabezpieczeń z dodatkowymi panelami obrazującymi stan bezpieczeństwa elektrowni, układy cyfrowego zbierania i przetwarzania danych, informujące nie tylko o parametrach elektrowni takich jak temperatura i ciśnienie, ale i o stanie urządzeń i stopniu ich starzenia, ulepszone zespoły zasilania awaryjnego zapewniające znacznie dłuższy czas pracy w warunkach awaryjnych bez zasilania zewnętrznego, nowoczesne układy gospodarki odpadami radioaktywnymi itd. itd.\nŁączne nakłady Unii Europejskiej na program TACIS wyniosły ponad miliard euro wydanych w ciągu 15 lat. Realizacja tego programu pozwoliła na rozwiązanie najbardziej istotnych problemów bezpieczeństwa w reaktorach WWER, a także na zaznajomienie personelu EJ w krajach TACIS z osiągnięciami techniki krajów Unii Europejskiej. Bliska współpraca specjalistów wschodnich i zachodnich pomaga w przenoszeniu na grunt rosyjski czy ukraiński doświadczeń Unii Europejskiej w zakresie kultury bezpieczeństwa, organizacji pracy, planowania prac remontowych i współpracy z dozorem jądrowym na zasadzie dialogu. Personel EJ w krajach TACIS uczy się otwartości i współpracy. Rozwiązania techniczne elektrowni w Federacji Rosyjskiej czy na Ukrainie nie są już traktowane przez ich posiadaczy jako tajemnica, przeciwnie, konsultanci z Unii Europejskiej są zapraszani do wspólnych dyskusji nad najlepszymi metodami podnoszenia bezpieczeństwa tych elektrowni, a propozycje modernizacji składane przez elektrownie są analizowane przez zespoły ekspertów zachodnich zarówno z siostrzanych elektrowni zachodnich jak i z ośrodków UE takich jak ośrodek badawczy w Petten lub w Ispra. Sytuacja odosobnienia elektrowni i utajnienia projektu i analiz bezpieczeństwa, jaka istniała w przypadku reaktorów RBMK do czasu awarii w Czarnobylu, należy już dziś do przeszłości.\n5. Pomoc USA i UE dla Ukrainy w rejonie Czarnobyla\nW miarę postępu prac przy oczyszczaniu terenu i budowie nowego schronienia rosną dawki promieniowania otrzymywane przez robotników. Ukrainie brakowało zasobów finansowych by zapewnić podstawowe wyposażenie i przeszkolenie potrzebne do bezpiecznej pracy przy budowie schronienia. W związku z tym Stany Zjednoczone i Unia Europejska zapewniły Ukrainie niezbędne wyposażenie i szkolenie. Początkowo prace skoncentrowane były na redukcji dawek promieniowania, kontroli zapasu do stanu krytycznego, usuwaniu pyłów radioaktywnych, zwiększeniu bezpieczeństwa przemysłowego i gotowości do likwidacji zagrożeń awaryjnych.\nDepartament Energetyki USA zakupił różnorodne wyposażenie dla zwiększenia bezpieczeństwa prac wewnątrz schronienia. Dla zmniejszenia dawek promieniowania dostarczono wyposażenie dozymetryczne, przenośne instrumenty pomiarowe, ubrania ochronne i układy oddychania. Technicy ochrony dozymetrycznej zostali przeszkoleni na poziomie podstawowym i zaawansowanym. Dla dokładniejszego nadzoru zapasu do stanu krytycznego wewnątrz schronienia zainstalowano nowoczesne wyposażenie do detekcji neutronów. USA i Ukraina starają się także zmniejszyć obciążenie radiacyjne robotników poprzez opracowanie telerobota do zdalnej oceny wizualnej i kontroli rejonów wewnątrz schronienia, które są zbyt radioaktywne dla normalnego wejścia tam człowieka.\nW maju 1995 r. USA rozpoczęły rozmowy z Ukrainą na temat utworzenia Międzynarodowego ośrodka bezpieczeństwa jądrowego i badań ochrony środowiska w Sławutyczu, w sąsiedztwie Czarnobyla, by doskonalić tam i stosować metody inżynieryjne, naukowe i organizacyjne dla rozwiązania problemów bezpieczeństwa jądrowego, skażeń jądrowych i rekultywacji terenu po awarii jądrowej. W dziesiątą rocznicę awarii w Czarnobylu dnia 26 kwietnia 1996 r. ówczesny prezydent Ukrainy Leonid Kuczma formalnie utworzył Czarnobylski Ośrodek Bezpieczeństwa Jądrowego, Odpadów Radioaktywnych i Radio-ekologii w Sławuticzu. U.S.A. zapewnia wsparcie dla Ośrodka jako punktu skupiającego współpracę międzynarodową w rozwiązywaniu problemów środowiskowych, zdrowotnych i problemów bezpieczeństwa jądrowego wywołanych przez awarię w Czarnobylu. Ośrodek ma także zapewnić Ukrainie możliwości uzyskania lokalnego wsparcia technicznego dla przemysłu jądrowego, społeczności akademickiej i nadzoru jądrowego.\nPoprzez współpracę międzynarodową ośrodek w Czarnobylu ułatwia wykorzystanie i rozpowszechnianie na Ukrainie zasad bezpieczeństwa jądrowego przyjętych w praktyce międzynarodowej. Międzynarodowi eksperci pracujący w Ośrodku zajmują się zagadnieniami dekontaminacji i likwidacji obiektów jądrowych, wypalonego paliwa i odpadów radioaktywnych w Czarnobylu i na Ukrainie. Na przykład, Francja i Niemcy opracowują obszerną bazę danych dla schronienia i dla strefy wyłączenia o promieniu 30 km, a także rejestrują efekty ekologiczne skażeń radioaktywnych wokoło elektrowni i w innych rejonach dotkniętych skutkami awarii. Studium to obejmuje także zbadanie wpływu awarii na zdrowie likwidatorów i szerokiego społeczeństwa i jest prowadzone przy współudziale specjalistów z Rosji i Białorusi. Projekt ten uzyskał poparcie szeregu krajów, podobnie jak i inne projekty w Ośrodku.\nStany Zjednoczone popierają szereg działań Ośrodka. Przeprowadzono analizy zapotrzebowania Ukrainy na gospodarkę paliwem wypalonym, trójwymiarowe modelowanie schronienia, odkażanie i dezaktywację, oraz likwidację wszystkich czterech bloków EJ Czarnobyl. Opracowano techniki zastosowania robotów do czyszczenia schronienia a także programy i wyposażenie komputerowe umożliwiające personelowi EJ Czarnobyl dostęp do bibliotek danych elektronicznych istniejących poza granicami Ukrainy. Dane te wykorzystano do oceny stanu radiologicznego bloków w EJ Czarnobyl i w innych EJ na Ukrainie.\nZgodnie z Umową podpisaną w 2000 roku przez rząd Ukrainy i G-7, Ukraina zobowiązała się do zamknięcia wszystkich czterech bloków w EJ Czarnobyl. Rząd Ukrainy twierdził, że likwidacja Czarnobyla jest możliwa tylko w przypadku otrzymania wsparcia finansowego ze strony G-7, co umożliwiłoby dokończenie budowy EJ Khmelnitsky 2 i Rovno 4. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju EBRD (The European Bank for Reconstruction and Development) zatwierdził pożyczkę na ten cel, ale wkrótce okazało się, że warunki są tak niewygodne, że rząd Ukrainy dokończył budowę EJ Chmielnicki i Rowno z własnych środków.\nW chwili obecnej wszystkie cztery bloki w EJ Czarnobyl są już trwale wyłączone, a bloki Chmielniki 2 i Rovno 4 ( oba z reaktorami WWER 1000) zostały oddane do eksploatacji. Ukraina zamierza budować dalsze bloki jądrowe, które są dla niej niezbędne ze względu na ograniczenia w spalaniu własnego węgla i wysokie ceny importowanego gazu ziemnego i ropy naftowej. Zarówno inżynierowie i technicy jak i społeczeństwo Ukrainy uważa rozwój energetyki jądrowej za naturalny i plany budowy nowych EJ nie budzą sprzeciwów.\n6. Wpływ awarii w Czarnobylu na postawy wobec energetyki jądrowej\nRozległe skażenia, jakie zaistniały po awarii w Czarnobylu, były wynikiem istotnych braków rektora RBMK w zakresie bezpieczeństwa, omówionych poprzednio w wykładzie na temat przyczyn awarii. Oczywiste różnice obejmują brak obudowy bezpieczeństwa w reaktorze RBMK (obudowa jest normalnym i oczywistym elementem systemu zabezpieczeń w elektrowniach PWR lub BWR), pożar grafitu, który wyrzucał produkty rozszczepienia wysoko w górę (grafitu nie ma w reaktorach PWR lub BWR), brak wody w reaktorze RBMK (w PWR lub BWR woda w razie awarii zalewa wnętrze reaktora zapewniające zatrzymywanie jodu), a przede wszystkim gwałtowny wzrost mocy po awarii w Czarnobylu, podczas gdy w reaktorach PWR i BWR moc samoczynnie maleje. Mimo to, przeciwnicy energetyki jądrowej twierdzili, że awaria w Czarnobylu jest awarią typową dla elektrowni jądrowych i z jej skutkami trzeba liczyć się przy analizach bezpieczeństwa dowolnego reaktora w krajach europejskich.\nSytuację utrudniała postawa Związku Radzieckiego, który po awarii uznał, że lepiej jest obciążyć winą operatorów niż przyznać się do błędów w koncepcji i konstrukcji reaktora. I tak kierownikowi zmiany wytoczono proces i posłano go do więzienia, a opinia publiczna zamiast przyznania się do błędów organizacji projektowych i słabości dozoru jądrowego usłyszała twierdzenie, że winne są błędy człowieka. Ale - rozumowali przeciwnicy energetyki jądrowej –człowiek może popełnić błędy i w innych reaktorach, np. PWR. A skoro to tylko od człowieka zależy, to po błędach w elektrowni z reaktorem PWR można oczekiwać podobnych konsekwencji jak i po awarii w Czarnobylu. A na taką awarię – i na takie konsekwencje (z początku nikt nie kwestionował decyzji o ewakuacji ludności) nie możemy się zgodzić!\nW pierwszym okresie po awarii przeliczano dawkę kolektywną otrzymaną przez ludność całego świata na liczbę dodatkowych zgonów na raka i podawano zastraszające liczby. Wkrótce okazało się, że takie postępowanie jest nieuzasadnione i małe dodatkowe dawki promieniowania nie spowodują żadnych dodatkowych zachorowań. Ale eko-wojownicy trwają przy pierwotnych ocenach, chociaż wyniki badań zarówno na Ukrainie jak i na Białorusi czy w Federacji Rosyjskiej nie dają podstaw do takich ocen. Podciągali też oni pod hasło awarii w Czarnobylu wszelkie awarie, jakie zdarzają się w elektrowniach jądrowych.\nPojęcie „awaria jądrowa” jest bardzo obszerne. Według prasy i telewizji, awarią jądrową jest zarówno awaria w Czarnobylu ze zniszczeniem reaktora, jak i zacięcie się zaworu na rurze zapasowego obiegu bezpieczeństwa, nie wykorzystywanego podczas pracy elektrowni jądrowej i będącego jednym z kilku równoległych i samowystarczalnych podsystemów używanych na wypadek awarii. Takich drobnych uszkodzeń występuje wiele, podczas gdy awaria w Czarnobylu była jedna i niewspółmierna z żadnymi awariami w EJ w krajach OECD. Aby móc porównywać różne awarie, MAEA opracowała międzynarodową skalę zdarzeń jądrowych (w tym i awarii) w obiektach jądrowych pokazaną na rysunku poniżej.\nSkala ta nosi nazwę INES – od angielskich słów International Nuclear Event Scale. Została ona wprowadzona do użytku przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej w 1990 r. Jej celem jest ujednolicenie kwalifikowania sytuacji awaryjnych w różnych krajach, we wszystkich obiektach, w których znajdują się instalacje jądrowe. Wszystkie zdarzenia kwalifikowane są do jednego z 7 poziomów: najniższy nr 1 jest zakłóceniem (anomalią), podczas gdy zdarzenie najpoważniejsze, najcięższe, takie jak w Czarnobylu, otrzymuje miano wielkiej awarii - poziom nr 7.\nStruktura poziomów Skali INES:\nanomalia, naruszająca zatwierdzone warunki eksploatacji;\nincydent, znaczne skażenie, nadmierne narażenie pracowników;\npoważny incydent, narażenie ludności na napromienienie dawką dopuszczalną, poważne skażenie, ostre skutki u pracownika;\nawaria bez znacznego zagrożenia poza obiektem, narażenie ludności na napromienienie dawką dopuszczalną, znaczne uszkodzenie rdzenia reaktora, narażenie pracownika na napromienienie dawką śmiertelną;\nawaria z zagrożeniem poza obiektem, prawdopodobnie będzie konieczne częściowe wprowadzenie planowych przeciwdziałań, poważne uszkodzenie reaktora;\npoważna awaria, znaczne uwolnienie, prawdopodobnie będzie konieczne pełne wprowadzenie planowych przeciwdziałań;\nwielka awaria, wielkie uwolnienie promieniotwórczych substancji, rozległe skutki zdrowotne i środowiskowe;\nDla porównania warto dodać, że w jedynej w krajach OECD awarii ze stopieniem rdzenia w TMI w USA nikt nie stracił zdrowia ani życia, ani nie otrzymał znaczących dawek promieniowania. Tym nie mniej, groźba awarii „takiej jak w Czarnobylu” jest zawsze skutecznym środkiem na zdobycie poparcia protestów przeciw energii jądrowej.\nJednym z szeroko cytowanych handlarzy strachu był Hochmeyer , który wprowadzał krańcowo pesymistyczne lub po prostu fałszywe założenia by uzyskać tzw. „orientacyjne oceny” kosztów związanych z wypadkami jądrowymi, przewyższające realnie możliwe wartości o około 80 000 razy. Obliczał on liczbę zgonów powodowanych przez energetykę jądrową przyjmując awarię w Czarnobylu jako typowy wypadek jądrowy, zwiększając uwolnienia produktów rozszczepienia nawet w stosunku do Czarnobyla około 10 razy, wprowadzając subiektywnie ocenione prawdopodobieństwo takich awarii, pomijając w ogóle rolę obudowy bezpieczeństwa w ograniczaniu uwolnień i stosując współczynniki dawka-skutek znacznie wyższe od ustalonych przez Międzynarodową Komisję Ochrony Radiologicznej (ICRP). W efekcie uzyskiwał on rzeczywiście przygniatające wielkości ryzyka. Aby uniknąć bezpośredniej krytyki, przedstawiał on swoje oceny nie na konferencjach na temat energetyki jądrowej lub na temat porównania zagrożeń, lecz na spotkaniach poświęconych energii wiatru lub słońca [Hochmeyer 90].\nNatomiast poważne analizy ryzyka wypadków jądrowych takie jak studium [Wheeler 94], wykonane dla brytyjskiego Urzędu Zdrowia i Bezpieczeństwa (UK HSA) lub studium Instytutu Paula Scherrera [Hirschberg 98] opracowane dla rządu szwajcarskiego wykazują, że energetyka jądrowa należy do najbezpieczniejszych źródeł energii. Widać to na rysunku obok, na którym rozróżniono EJ z reaktorami RBMK od EJ z budowanymi na całym świecie reaktorami wodnymi [Hirschberg 99]. Dla tych „normalnych” reaktorów bilans zgonów w ciągu wszystkich lat pracy równy jest zeru. O studiach takich jak publikacje Hochmeyera, główny autor studium [Hirschberg 98] napisał, że „jedynym wytłumaczeniem błędów sięgających trzech rzędów wielkości może być brak zrozumienia zastosowanej bazy danych w połączeniu z rażącymi błędami w ekstrapolacji stosowanej w tych publikacjach”.\nO niedawnych kontrowersjach z okazji podsumowania skutków zdrowotnych Czarnobyla pisałem niedawno [Strupczewski 05] z okazji publikacji międzynarodowego raportu „Forum Czarnobyla” we wrześniu 2005 r. [Chernobyl Forum]. Ale gdy nadeszła 20 rocznica awarii w kwietniu 2006, prasa światowa zamieściła nie tylko zgodne z rzeczywistością oceny fachowców stwierdzających, że zagrożenie radiacyjne dawno minęło [Jaworowski 04] ale i sensacyjne oceny organizacji Greenpeace [Greenpeace 06], w których liczba zgonów „według ocen własnych” sięga kilku milionów. W rzeczywistości jak podaje prof. Jaworowski, wieloletni przewodniczący polskiej delegacji w Komitecie Naukowym ONZ do Skutków Promieniowania (UNSCEAR) i przewodniczący UNSCEAR w pierwszej połowie lat 90-tych, łączna liczba dotychczasowych zgonów, które można przypisać skutkom promieniowania wywołanego awarią w Czarnobylu wynosi około 50 [Jaworowski 04].\nUNSCEAR podkreśla, że hipotezy liniowej bezprogowej nie można stosować do przewidywania przyszłych zgonów. Porównania wielkości dawek otrzymanych w okolicy Czarnobyla przez ludność i likwidatorów awarii z dawkami otrzymywanymi stale w ciągu życia przez mieszkańców Finlandii, Szwecji, Masywu Centralnego we Francji i wielu okolic w USA, Chinach, Indiach, Persji, Brazylii itd. wskazuje, że promieniowanie wokoło Czarnobyla nie spowoduje żadnych dalszych skutków zdrowotnych. Władze Ukrainy po wielu latach nalegań społeczności międzynarodowej przyjęły ten fakt do wiadomości i prezydent Juszczenko oznajmił o zamiarze ponownego zasiedlenia terenów ewakuowanych po awarii. O ile w pierwszych dniach chwilowa ewakuacja mogła być usprawiedliwiona\nniepewnością co do dalszego rozwoju awarii, to jej utrzymywanie w mocy było niesłuszne i stało się przyczyną ogromnych strat zarówno ekonomicznych jak i zdrowotnych, wskutek utrzymywania wśród dużej części społeczeństwa syndromu ”ofiar Czarnobyla”, o czym pisały obszernie UNSCEAR, WHO i inne agencje ONZ badające sytuację na terenach wokoło Czarnobyla.\nTrzeba też zdawać sobie sprawę z tego, jak wielki jest nacisk ekowojowników wyolbrzymiających skutki Czarnobyla. Dobrą, choć smutną ilustracją jest przykład dr Roberta Gale. Dr Gale, ekspert w leczeniu białaczki i zaburzeń szpiku kostnego, był pierwszym lekarzem z krajów zachodnich, który na wieść o awarii w Czarnobylu przybył do Kijowa, by nieść pomoc chorym po ostrym napromieniowaniu w czasie akcji ratunkowej i gaszenia pożaru w Czarnobylu. Przyjechał on wraz z żoną i dwoma córeczkami, budząc zdumienie Kijowian, którzy widzieli jak władze partyjne uciekają byle dalej od Ukrainy. Dr Gale pracował niezmordowanie, ratując życie chorym i zdobywając ogromny szacunek wśród ludności. Został uznany przez opinią światową za „lekarza Czarnobyla” [Chernobyl Doctor]. Gdy nakręcono później film o ofiarach Czarnobyla, dr Gale był jego bohaterem, a jego chorzy zostali w nim pokazani zgodnie z prawdą. Podczas pierwszego pokazu filmu jeden z widzów – który po awarii jako strażak był chory na ostrą chorobę popromienną i został wyleczony przez dr Gale’a - rzucił mu się na szyję i płacząc i śmiejąc się na zmianę dziękował za wyleczenie. Takie były początki.\nGdy w 1999-2000 r. MAEA zorganizowała międzynarodową misję do oceny radiacyjnych następstw Czarnobyla, dr Gale wziął w niej także udział. Ale gdy przedstawiał wyniki misji, znacznie odbiegające od okropności wymyślonych przez ekowojowników, jego przyjęcie było zupełnie inne. Siedzący na sali ludzie, dla których Czarnobyl był świetnym hasłem by starać się o wpływy i fundusze, nie chcieli słyszeć, że ewakuacja jest niepotrzebna, a narażenie radiacyjne już się dawno skończyło. Rozległy się krzyki protestu, a jeden z siedzących obok podium cisnął w dr Gale butem. Po tym incydencie Vladimir Gubarev napisał w książce „Czarnobyl” [Gubarev 96] wydanej przez Akademickie Towarzystwo Opieki nad Ofiarami Katastrofy „Wybacz nam Robercie i zachowaj w sercu tak jak to było w dniach, kiedy tratowałeś nas po katastrofie!\nBut i oszczerstwo to koronne argumenty tych, którzy odmawiają dyskusji, a chcą tylko straszyć ludzi i podburzać tłum. I chociaż na czele misji MAEA stał Itsuzo Shigemitzu, dyrektor Fundacji badania skutków radiacyjnych Hiroszimy, a brali w niej udział najwybitniejsi specjaliści nie związani w żaden sposób z energetyką jądrową, przeciwnicy ogłosili, że zostali oni przekupieni by zminimalizować skutki Czarnobyla [Gubarev 96]. Podobnie odrzucane były kolejne raporty UNSCEAR , UNDP, UNICEF, UN-OCHA i WHO [UNDP 02] i ostatnio Forum Czarnobyla [Chernobyl Forum].\nDyskusje trwały też w Polsce. Jak widzieliśmy w ramce powyżej, kłamstwa o wzroście liczby martwych urodzeń (gdy w rzeczywistości nastąpił ich spadek) głoszone przez J. Jaśkowskiego były zdemaskowane przez lekarzy z Polskiego Towarzystwa Fizyki Medycznej. Ale ataki trwają. Gdy prof. Jaworowski, wybitny specjalista w dziedzinie ochrony radiologicznej, wieloletni przewodniczący polskiej delegacji w UNSCEAR i przewodniczący całego komitetu UNSCEAR w pierwszej połowie lat 90-tych, w niczym nie związany z energetyką jądrową, potwierdził, że małe dawki promieniowania nie są szkodliwe dla człowieka a następstwa Czarnobyla w Polsce były niezauważalne, zaatakowali go ludzie nie mający pojęcia o ochronie radiologicznej, nie szczędząc z anteny TV wyzwisk stanowiących godny odpowiednik buta rzuconego w dr Roberta Gale. A dziennikarze uważają, że im mocniejsze wyzwiska tym lepiej, bo to ludzi interesuje, bo rozgłośnia zyskuje na oglądalności.\n7. Obecna sytuacja\nPo 20-tej rocznicy Czarnobyla w światowych środkach masowego przekazu pojawiła się seria artykułów na temat skutków tej awarii. W oparciu o zaktualizowany raport Forum Czarnobylskiego w Internecie pojawiła się duża witryna www.greenfacts.org, opisująca skutki awarii, organizacje antynuklearne New Scientist oraz Greenpeace zaatakowały oceny przewidywanych skutków śmiertelnych tej awarii twierdząc, że będą one znacznie większe, rosyjscy naukowcy oświadczyli, że skutki promieniowania będą niewielkie, a Światowa Organizacja Zdrowia podtrzymała swe oceny opublikowane w 2005 roku.\nZ pośród wszystkich artykułów napisanych w 20-stą rocznicą Czarnobyla, najbardziej charakterystyczny artykuł zatytułowany „Słuchaj ptaków Czarnobyla” pojawił się w czasopiśmie Independent. Reporter tego czasopisma, Andrew Osborn odbył podróż do miejsca awarii i stwierdził, że stało się ono nieplanowanym rezerwatem naturalnym. Tekst jego artykułu przytaczam w tłumaczeniu na polski w aneksie 1, bo stanowi on dobrą ilustrację obecnych nastrojów zarówno wśród dziennikarzy, jak i wśród polityków i naukowców.\nNa rysunku obok widać jak awaria w Czarnobylu zahamowała tempo wzrostu energetyki jądrowej na całym świecie. O ile do roku 1986 udział EJ w produkcji energii elektrycznej szybko wzrastał, to po 1986 roku udział mocy EJ w produkcji energii elektrycznej na świecie utrzymuje się na poziomie około 17%, choć produkcja elektryczności wyrażona w TWh stale rośnie.\nObecnie jednak można stwierdzić, że energetyka jądrowa potrafiła dobrze wykorzystać 20 lat po awarii w Czarnobylu. Wszystkie wskaźniki bezpieczeństwa zdecydowanie wzrosły, podniosła się dyspozycyjność i konkurencyjność EJ, a dzięki ich ciągłej bezawaryjnej pracy znikają stopniowo obawy społeczeństwa przed możliwością awarii. Rządy krajów decydujących o profilu gospodarki światowej, takich jak USA, Rosja, W. Brytania, Francja, Chiny, Indie, Japonia, Korea i dziesiątki innych państw są zdecydowanie za rozwojem energetyki jądrowej. Każdy miesiąc przynosi informacje o nowych elektrowniach jądrowych budowanych w różnych krajach, a intensywna wymiana informacji i współpraca międzynarodowa pozwalają wierzyć, że praktyka konstruowania elektrowni jądrowych z reaktorami o konstrukcji utajnionej i niedostępnej dla oceny i krytyki międzynarodowej należy do przeszłości.\nChernobyl Doctor 'Chernobyl doctor' treats radiation victims - http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/asia-pacific/470069.stm\nChernobyl Forum The Chernobyl Forum (Belarus, the Russian Federation, Ukraine, FAO, IAEA, UNDP, UNEP, UNSCEAR, UN-OCHA, WHO, WORLD BANK GROUP), -: Chernobyl’s Legacy: Health, Environmental and Socioeconomic Impacts and Recommendations to the Governments of Belarus, the Russian Federation and Ukraine, Vienna 2005\nGreenpeace 06 Greenpeace The Chernobyl Catastrophe - Consequences on Human Health, 2006\nGubarev 96 Gubarev V: Chernobyl, Academic Society for the Social and Ecological Protection of Catastrophe Victims, Leader Invest Inc., Moscow, London 1996\nHirschberg 98 HIRSCHBERG, S., et al.. “Severe Accidents in the Energy Sector”. PSI Report Nr. 98-16, Paul Scherrer Institute, Switzerland, (November 1998)\nHirschberg 99 Hirschberg S., Strupczewski A.: Comparison Of Accident Risks In Different Energy Systems, Iaea Bulletin Vol. 41, Nr. 1 1999, P.25-30\nHochmeyer 90 HOCHMEYER, O., “Latest results of the international discussion on the social costs of energy – how does wind compare today?” Proc. of European Community Wind Energy Conf., 10-14 Sept. 1990, Madrid, Spain, (1990).\nJaskowski 90 Jaskowski J. Mity i Fakty – o energii jądrowej, Orientacje 1990\nJaworowski 04 JAWOROWSKI Z. (2004) Lessons of Chernobyl: Nuclear Power is Safe, Science and Technology, EIR, May 7, 2004\nMilloy 01 Milloy S.J., Gough M. Radiation Sources at the U.S. Capitol and Library of Congress Buildings. 2001\nPTFM 90 POLSKIE TOWARZYSTWO FIZYKI MEDYCZNEJ, Oświadczenie Zarządu Głównego PTFM z dn. 24.4.1990\nStrupczewski 05 A. Strupczewski: Czy awaria taka jak w Czarnobylu może powtórzyć się w polskiej elektrowni jądrowej? Biuletyn PSE, nr 10 (172), październik 2005, s.9-24\nUNDP 02 UNDP, UNICEF, UN-OCHA, WHO: The Human Consequences of the Chernobyl Nuclear Accident, A Strategy for Recovery, 25 January 2002\nUNSCEAR 2000 App. J UNSCEAR Report 2000: Sources and Effects of Ionizing Radiation, ANNEX J, Exposures and effects of the Chernobyl accident.\nWheeler 94 WHEELER, G., HEWISON, R.C., “The external costs of accidents at a UK PWR”, Intera Information Technologies, IS3538-2, INTERA, Henley-on Thames, (1994)\nArtykuł „Słuchaj ptaków Czarnobyla – dają one pozytywne świadectwo energetyce jądrowej”, (Listen to the birds of Chernobyl – they may be making the case for nuclear power) Dominic Lawson, The Independent, 7 April 2006.\n„Zwierzęta wróciły do miejsc wokoło elektrowni ze swej własnej woli, w tym około 7 000 dzików i podobna liczba jeleni. Lasy wokoło Czarnobyla są obecnie schronieniem dla 280 gatunków ptaków, wielu z nich rzadkich i zagrożonych wymarciem w innych okolicach.\nNawet baseny chłodnicze elektrowni aż wrą od ruchu ryb. Jedna z kobiet, które mieszkały tam przed awarią i wróciły, Maria Shaparenko, oświadczyła: "W lecie jest tu bardzo przyjemnie, wszystko kwitnie. Prawdę mówiąc nie ma tu żadnych problemów, tylko ludzie uciekli wystraszeni obawą przed promieniowaniem."\nTymczasem w odległości tysięcy kilometrów 375 rolników brytyjskich nie może sprzedawać swych owiec na targu bez uprzedniego zawiadomienia Agencji Norm Żywnościowych (Food Standards Agency), której urzędnicy uważają nadal, że tereny w W. Brytanii są "skażone" wskutek awarii w Czarnobylu. Początkowo w 1986 r. rolnikom powiedziano, że będą mogli sprzedawać swe produkty za sześć miesięcy. Jednakże wiodącą zasadą wszystkich urzędów jest niestety stwierdzenie, że praca się nigdy nie kończy. I kto ma rację w tym przypadku: 82 letnia Maria Shaparenko, czy kierownik brytyjskiej agencji ochrony zdrowia FSA, pani Deirdre Hutton?\nOpinia naukowców coraz silniej przyznaje rację Marii, a nie pani Deirdre. Badania osób, które przeżyły bombardowanie bombami atomowymi w Nagasaki i Hiroszimie wykazały, że ci którzy nie znajdowali się w epicentrum wybuchu I w związku z tym otrzymali stosunkowo małe dawki, cieszą się obecnie zdrowiem nie gorszym od ogółu ludności w Japonii, a ich okres oczekiwanego życia nie jest krótszy niż wśród Japończyków w tym samym wieku, którzy nie byli narażeni na promieniowanie po wybuchu.\nMniej przygnębiające są badania mieszkańców irańskiego miasteczka Ramsar, w którego rzece i strumieniach występuje wyjątkowo wysokie stężenie radu, co powoduje dawki promieniowania tła 5000 razy wyższe niż poziomy zalecane przez amerykańską agencję ochrony środowiska EPA (Environmental Protection Agency). Według prof. Zbigniewa Jaworowskiego, który przez szereg lat był przewodniczącym komitetu ONZ ds. skutków promieniowania atomowego (UNSCEAR), "w domach w Ramsarze Irańczycy żyją już od wielu pokoleń, ale nie znaleźliśmy oznak jakiegokolwiek wzrostu zachorowań na raka". Dr John Cameron z uniwersytetu Wisconsin-Madison (USA) idzie dalej I twierdzi: "Od dłuższego czasu wiadomo, że promieniowanie pobudza system obronny organizmu. Badania wykazują, że zwierzęta żyją dłużej, gdy znajdują się w polu podwyższonego promieniowania. Nie wątpię, że promieniowanie o umiarkowanym poziomie jest dobroczynne dla organizmów żywych".\nIstota sprawy polega na tym, że gdy oficjalnie ustalone granice bezpieczeństwa w W. Brytanii i w USA oparto na założeniu, że efekty radiacyjne mają charakter liniowy, fakty wykazują, że rzeczywiste ryzyko promieniowania ma kształt litery J. Promieniowanie jest albo nieszkodliwe, albo dobroczynne w granicach małych i średnich dawek, po czym nagle, przy rzeczywiście dużych dawkach, staje się bardzo niebezpieczne.\nTłumaczy to, czemu liczba zgonów przypisywana bezpośrednio awarii w Czarnobylu jest tak mała, dużo mniejsza od oczekiwań. Trudno się jednak dziwić, że oczekiwania były wysokie. Awaria miała charakter katastrofy, którą nawet terrorysta mógłby uznać za przekraczając jego najśmielsze oczekiwania. W czasie awarii blok nr. 4 pracował na niebezpiecznie niskim poziomie mocy (problem typowy tylko dla reaktorów RBMK, jak wytłumaczono w poprzednim wykładzie) układ chłodzenia awaryjnego był wyłączony i układ zabezpieczeń reaktora był także wyłączony.\nTrudno się dziwić, że betonowa osłona reaktora o wadze 1000 ton została wyrzucona w powietrze w momencie wybuchu chemicznego, powodując nagłą śmierć 31 ratowników. Izotopy: jod-131 i cez -137 spadały na mieszkańców Białorusi i Ukrainy. Ale chociaż organizacje antynuklearne twierdziły przez wiele lat, że awaria spowodowała zgon 100 000 ludzi, okazało się, że tylko 134 osoby otrzymały niebezpiecznie wysokie dawki promieniowania, a 14 z nich zmarło wskutek różnych przyczyn, w kilku przypadkach zupełnie nie związanych z awarią. Oficjalny raport ONZ stwierdził, że promieniowanie z Czarnobyla nie spowodowało mierzalnego wzrostu wad genetycznych ani zachorowań na białaczkę.\nFakty te nabierają znaczenia w obecnej sytuacji, gdy przywódcy polityczni krajów Unii Europejskiej zaczynają zdawać sobie sprawę, że wznowienie programu rozbudowy energetyki jądrowej do celów pokojowych jest konieczne, jeśli zobowiązania podjęte w Kioto mają być zrealizowane. Konieczne – oczywiście, jeśli nie chcemy wyłączyć oświetlenia elektrycznego.\nFinowie, którzy podchodzą poważnie do zobowiązań podjętych w Kioto, budują już piąty reaktor energetyczny. Pierwotnie planowano go na lata 80-te, by uwolnić Finlandię od importu energii elektrycznej z sąsiedniej Estonii, spalającej węgiel w przestarzałych elektrowniach i emitującej wielkie ilości zanieczyszczeń do atmosfery. Ówczesne plany budowy reaktora zostały jednak wstrzymane ze względu na obawy społeczne po awarii czarnobylskiej. Dziś natomiast parlament fiński jest tak jednomyślny, że podjął uchwałę stwierdzającą, że budowa elektrowni jądrowych jest realizowana „dla dobra społeczeństwa”. Finlandia czerpie około 25% swej energii elektrycznej z elektrowni jądrowych, i podobnie jak reszta Europy niepokoi się uzależnieniem od rurociągów z gazem ziemnym, kontrolowanych przez prezydenta Putina.\nPrzykładem konsekwentnej polityki niezależności energetycznej może służyć Francja, w której trzy czwarte energii elektrycznej produkowane jest w około 50 elektrowniach jądrowych. A przy okazji małe pytanie – czy znają Państwo jakiegoś aktywistę antynuklearnego, który odmówiłby wyjazdu z rodziną na wakacje do Francji ze względu na zagrożenie zdrowia i bezpieczeństwa?\nCoraz wyraźniej widać, że sprawa energetyki jądrowej powoduje podziały w ruchu ekologicznym. Słyszeli już Państwo, jak James Lovelock, twórca teorii Ziemi – Gai, zerwał ze swymi byłymi kolegami z ruchu ekologicznego twierdząc, że tylko energia jądrowa pozwala połączyć ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z dostarczaniem energii potrzebnej człowiekowi. W 2004 roku przyłączył się do niego anglikański biskup Birmingham, Hugh Montefiore, który zbierał fundusze dla ruchu Friends of the Earth przez ponad 20 lat, ale został zmuszony do rezygnacji z udziału w ruchu ze względu na swe stanowisko pronuklearne.\nW odpowiedzi oświadczył on,: "Przyszłość Ziemi jest ważniejsza niż członkostwo w ruchu "Przyjaciół Ziemi (Friends of the Earth)." W oświadczeniu wygłoszonym po śmierci biskupa Montefiore w 2005 roku, Tony Juniper, dyrektor ruchu FoE, powiedział: "Biskup Montefiore był niezmordowanym działaczem na rzecz ochrony środowiska, który nigdy nie wahał się przed zakwestionowaniem utartych poglądów."\nOrganizacje takie jak Greenpeace i Friends of the Earth, pierwotnie kwestionujące utarte poglądy, obecnie prezentują właśnie utarte poglądy brytyjskiej klasy średniej. Jest to oznaką zwycięstwa ich propagandy i umiejętności reklamowych, ale intelektualnie wydają się oni obecnie raczej konserwatywnymi obrońcami status quo, zbyt skostniałymi w swych poglądach by rozmawiać z ludźmi ze swych własnych szeregów.\nKiedy Hollywood przyłącza się do jakiegoś ruchu to wiadomo, że ruch ten osiągnął swój punkt szczytowy. Z rozbawieniem ujrzałem, jak do ruchu FOE przyłączył się Michael Douglas, oświadczając że "Nigdy już nie będę mógł bezpiecznie zabrać dzieci do domu mojego dziadka na Białorusi ze względu na to co zdarzyło się w Czarnobylu". A jednak będziesz mógł, Michael. Posłuchaj tylko ptaków Czarnobyla!"


Czy warto kupować elektronikę z Azji ?? - porady, testy, opinie.: Chiński ebay, chińskie allegro, co to takiego ?\nCzy warto kupować elektronikę z Azji ?? - porady, testy, opinie.\nBlog poświecony elektronice zakupionej bezpośrednio u chińskich i innych azjatyckich producentów. Konkurencja dla Samsunga, iPhone'a czy Nokii. Tablety, smartfony, komórki 2G i 3G. Tutaj znajdziesz wszystko.\nChiński ebay, chińskie allegro, co to takiego ?\nDziś chciałbym zaprezentować Wam kilka chińskich serwisów, za pomocą których możecie zrobić zakupy bezpośrednio od chińskiego producenta czy pośrednika. Pomimo skojarzeń z ebay czy allegro nie są to serwisy aukcyjne, ale bardziej pasaże handlowe, gdzie mamy do wyboru wiele sklepów, jednak sprzedaż odbywa się na zasadzie "kup teraz" a nie aukcji.\nOczywiście przed zakupem jest możliwość kontaktu ze sprzedawcą, zadawanie pytań co do sprzętu czy prób negocjacji ceny. Niestety wymagana jest\nchociaż minimalna znajomość języka angielskiego, ponieważ cała komunikacja ze sprzedwcą odbywa się w tym języku.\nTransakcje są zabezpieczane systemem escrow, który wypłaca pieniądze sprzedawcy dopiero po potwierdzeniu przez nas odbioru przesyłki i jej zgodności z zamówieniem.\nPłatności dokonujemy przelewem, kartą kredytową,western union lub za pośrednictwem jednego z wielu systemów płatności internetowych\nSposób dostarczenia przesyłki również uzgadniamy ze sprzedawcą i może to być poczta (China Post, HongKong Post, Singapur Post) lub kurier (EMS, DHL, UPS itd.)\nW tej chwili najpopularniejszym serwisem zakupowym jest Aliexpress.com należący do Alibaba.com największego chińskiego pośrednika internetowego. Aliexpress.com , jest bardzo prostym, intuicyjnym serwisem zakupowym, gdzie praktycznie w kilkanaście minut można zarejestrować się i dokonać zakupu.\nDrugim w kolejności jest serwis DHgate.com, jest bardzo podobny do Aliexpress a zasada działa i mechanizmy zakupu są wręcz identyczne.\nAlibaba.com jest już produktem dla klientów zainteresowanych większymi zakupami. Za pomocą tej strony mam już kontakt nie tylko z pośrednikami, ale z samymi producentami.\nZa posrednictwem Alibaba.com możemy kupić praktycznie wszystko, od skarpetek po samochód czy półprodukty dla fabryk (stal, węgiel itd)\nW kolejnych postach opisze serwisy, jak rejestrować się na nich, bezpiecznie kupować. Jak prowadzić negocjacje i czego wystrzegać się.\nDziekuję za uwagi , nawet te mniej przychylne ( zaraz matoł? :) )\nEtykiety: alibaba.com, aliexpress.com, Chiny, chiński ebay, chińskie allegro, dhgate.com, elektronika z azji, Huawei, komórki z chin, Lenovo, smartfon z Chin, zakupy w Azji, zakupy z Chin\nDaniel 23 marca 2013 15:06\nPłatności dokonujemy przelewem - ale w jakiej walucie, polskiej, chińskiej, dolarach, etc.? To dość istotne, zwłaszcza jak kupujemy bezpośrednio od firmy z siedzibą w Chinach, a nie np. od pośrednika, który ma filię w Europie (już pomijając pewnie mniejsze koszty dostarczenia towaru). I inna kwestia - przy rejestracji trzeba się jakoś weryfikować (skan dowodu, przelew bankowy) jak w polskim Allegro?\nRemicoo 23 marca 2013 16:39\nBardzo cenne uwagi , wszystko opisze w postach nt. konkretych serwisów, tutaj zaprezentowałem ogólną informację.\nRobert Rusik 23 marca 2013 16:28\nWłaśnie czegoś takiego szukałem, choć na razie z czystej ciekawości. Ale kto wie? Mam pytania - 1. Jak na tych stronach z płatnością Paypal? 2. Wziąłem pierwsza zabawke z brzegu, cena korzystna, ale - cena zabawki-13$, koszt przesyłki z Chin do Polski, cytuję "free shiping to Poland via China Post Air Mail". Jeżeli koszt przesłania DHL-em wynosi 23$, to jak mogą przesyłać zabawkę o wartości 13$ (czyli połowę kosztów transportu!) za darmo? Fakt, że dłużej (nawet do miesiąca), ale mimo wszystko - jak to dla nich opłacalne? 3. Jaka jest gwarancja, że przyślą (tzn. weryfikacja sprzedawców, postępowanie reklamacyjne i jego skuteczność) - czy wie Pan coś na ten temat?\nRemicoo 23 marca 2013 16:36\nSzczegółowe informacje w kolejnych postach. Zabepzieczeniem jest system escrow, którego mechanizm opiszę osobno. Co do płatności paypal, niestety największe serwisy nie oferują tych form płatności, co do mniejszych, nie polecam. Oczywiście można próbować dogadać się ze sprzedawcą po za serwisem, czego również nie polecam.\nEryk Rutkowski 24 marca 2013 20:58\nPierwszy raz słyszę o tego typu serwisach. Ciekawi mnie jak z tymi płatnościami PayPal, jak napisał Robert Rusik w 2 komentarzu. I oczywiście czekam na kolejne posty. Szczególnie interesuję się tym, jak prowadzić negocjację. :)\nRemicoo 24 marca 2013 21:03\nJa juz pisalem,duże serwisy preferują karty kredytowe. Postarm się jednak odnaleźć takie, które oferują płatność PayPal. Zapraszam do subskrypcji mojego bloga.\nAnonimowy 24 marca 2013 21:35\nBardzo fajne jest to, że transakcje są zabezpieczane systemem escrow.Można czuć się bezpiecznie ,że nie zostaniemy oszukani.Fajne serwisy !!!\nAntoni Głowacki 25 marca 2013 12:17\nJa na portalu Alibaba.com znalazłem bezpośrednich producentów towaru którymi handluje. Nie wiem jeszcze czy dojdzie do importu, ale wiem przynajmniej jakie są orientacyjne ceny u producentów w Azji. Gdzie można znaleźć info o transporcie kontenera. Jakiego rzędu są to pieniądze?\nPrzemek Orłowski 25 marca 2013 13:32\nJuż dawno chciałem coś zamówić na www.aliexpress.com po przeczytaniu jakiegoś artykułu w internecie o tejże stronie.\nNelly Kielak 25 marca 2013 14:05\nNelly Kielak 25 marca 2013 14:08\nZalecam wysoką ostrożność. Ja zamówiłam zabawki na próbę za ok 40$. Sprzedawca miał 99% pozytywnych opinii. Niestety okazało się że wysłał mi zupełnie inne rzeczy niż zamawiałam a w dodatku część była uszkodzona. Odsyłać towaru mi się nie opłaca bo koszt transportu będzie wyższy niż jego wartość. Głowię się teraz co z tym zrobić.\nRemicoo 25 marca 2013 14:11\nChętnie pomogę , jeśli zgodzi się Pani na opis całej sprawy na blogu.\nkontakt na maila remicoo@wp.pl\nNelly Kielak 26 marca 2013 14:26\nDziękuję, na razie czekam na ich odpowiedź na moją reklamację. Zobaczymy co będzie dalej. Mogę poinformować ku przestrodze że nierzetelny sprzedawca to Integrity store z serwisu aliexpress.\nbogusław Balawajder 15 kwietnia 2014 13:06\nwitam a czy Pan zajmuje się wyłudzeniami?\nHipolit Dziedzicki 26 marca 2013 17:50\nWszystko fajnie i pięknie, tylko mam kilka wątpliwości, po pierwsze trzeba znać dobrze język angielski, żeby zrozumieć wszystkie niuanse i szczegóły umowy, po drugie trzeba uważać żeby się nie naciąć na jakąś nieuczciwą osobę żeby nie zostać oszukanym. Ale ogólnie ciekawy artykuł i dla odważnych na pewno przydatny. pozdrawiam\nCiekawe, pewnie u nas też niedługo coś podobnego wymyślą. Od dłuższego czasu mamy w Polsce serwisy aukcyjne czy sklepy internetowe, zazwyczaj jednobranżowe. Jednak u nas coś takiego nie jest aż tak konieczne. Chiny są przeludnione, i pewnie trudno tam budować pasaże handlowe dla tak dużej liczby osób. Jest to także kolejny przykład że mieszkańcy tego kraju są w stanie wszystko przenieść do świata wirtualnego. Pozdrawiam!\nAmaltea 27 marca 2013 09:48\nRyzyko handlowe istnieje niezależnie od portalu - kto nigdy nie miał problemów z zakupami na allegro? Nie mam zaufania do zakupów w internecie, chociaż są to często produkty znacznie tańsze niż te stacjonarne - bez wszystkich pośredników ;) Na "chińskim" allegro bałabym się kupować, na wzgląd na wysokie koszty wysyłki, nie wiem czy to się pokrywa, ale chyba w chinach nie mają nic co byłoby mi niezbędne do szczęścia. Gdyby jednak ktoś z moich znajomych zamawiał cokolwiek, pewnie na próbę zmówiłabym coś razem z nim.\nAnonimowy 20 maja 2013 02:38\nja z aliexpress.com kupuje meska bielizne. jest tansza niz cena orginalna, brak jakichkolwiek wysypek, czy podrażnień.. jestem zadowolony, ceny sa w dolarach usa.... polecam. czytac dokladnie rozmiar i czas dostarczenia. PS jakby bielizna i elektronika w europie byla tansza orginalna to by ikt nie kupowal podrobek\nAnonimowy 2 lipca 2013 18:06\nsami oszusci na aliexpress nie kupować nie polecam!! kupiłem 5 razy a 3 razy zostałem nabity w butelke.\nWitam. Właśnie zakupiłem na http://www.aliexpress.com ale nie wiem jak mogę zapłacić za towar. Myślę, o tym czy jutro nie pojechać założyć konta walutowego w dolarach. Czy to dobry pomysł? Jest jakiś inny? Proszę o odp.\nRemicoo 12 sierpnia 2013 09:22\nw przypadku tranzakcji na niewielkie kwoty do 1tys USD polecam płatności kartą kredytową, najlepiej wyszukać taką gdzie nie ma przewalutowania PLN->EUR->USD tylko od razu PL->USD\nKażdy ma racje a oszuści są wszędzie a w Polsce ich nie brakuje.Jedni zadowoleni drudzy zawiedzeni jak to w życiu.\nAnonimowy 20 września 2013 15:46\nA czy nie płaci się cła? Ja zamówiłam tableta z chin za 50 dolarów i niestety musiałam w Polsce zapłacić cło o wartości 150 złotych.??/\nSpotkał się któs z tym problemem? - nie chcą mi przechodzić płatności kartą kredytową na aliexpress. Wiecie może jak sobie z tym poradzić? W banku nie potrafili...:/ Mam zwykłego złotówkowego MasterCarda.\nAnonimowy 10 października 2013 13:08\nzdarza sie ze transakcja nie chce przejsc przez karte, blokada od sprzedajacego na dana karte, najlepiej uzyc inna, zdarzylo mi sie tak kilka razy. zdarzylo mi sie rowniez ze kilka razy towar nie dotarl do mnie i brak kontaktu ze sprzedajacym. Ogolnie nie polecam tej strony, czeka sie na towar okolo 6 tyg ;/ rozmiary sa zanizone, np nasza L to tam XXXXL, a nie zawsze maja takie rozmiary, ostatnio kupilam mezowi bluze tam z rozmiarem XXXXL gdzie w polsce kupuje L, i okazala sie jeszcze za mala ;//\nAnonimowy 12 października 2013 23:27\nA ja znalazłam coś taiego: http://www.taobao.com/index_global.php\nI niech mi teraz kktoś powie jak się tam zarejestrować skoro nie mam chińskiego numeru tel? :D\nTomasz Guzik 9 stycznia 2014 22:00\nCo za bzdury z tym cłem piszecie. Nie płaci sie cła a jedynie (jeśli mamy pecha) podatek vat. Czyli w najgorszym razie dopłacimy do ceny 23%. Wiekszosc przesyłek jednak omija urząd celny i placimy tylko cene z aukcji.\nRemicoo 9 stycznia 2014 22:05\nProszę czytać ze zrozumieniem. Przepisy sobie, a życie sobie. Dla większości produktów z Chin cło jest naliczane a od całości vat. Oczywiście większość zakupionych produktów ma zaniżoną wartość i omijają kontrolę celną.\nAnonimowy 23 stycznia 2014 08:22\nJest tutaj wiele ciekawego sprzętu np. medycznego ze znakiem zgodności CE, którym byłabym zainteresowana.\nTylko bardzo proszę podpowiedzcie mi, jak rozumieć cenę sprzętu jesli oni z prawej strony podaja 1-300 dolarów?\nJak to rozumieć? jakie koszty przesyłki?\nKtos korzystał z tych transakcji ?\nAnonimowy 7 lutego 2014 20:39\nszukam osoby która zkontaktuje mnie z producentem chemi w chinach moge przyłaczyc ta osobe do spółki handlowej. wiecej info na slawex7@op.pl\nAnonimowy 19 lutego 2014 13:02\nCo zrobic zeby UC nie przechwycilo naszej paczki z torebka replika MK? slyszlama ze jak sie napisze gift nie maja prawa otworzyc naszej prawdy czy to prawda? jaka brac przesylke by nie otworzyli ? bardzo dziekuje za odpowiedz !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!\nRemicoo 19 lutego 2014 14:09\nNiestety Urząd Celny ma prawo otworzyć każdą przesyłkę. Jak uniknąć cła i podatku można przeczytać tutaj: http://azjadlaciebie.blogspot.com/2013/02/jak-kupowac-spoza-uni-europejskiej-bez.html. Jeżeli torebka jest tzw. "podróbką" i narusza prawa autorskie, UC ma prawo zatrzymać przesyłkę do wyjaśnienia. Często kończy się to pozwem do sądu o naruszenie praw autorskich.\nAnonimowy 27 lutego 2014 06:28\nproblems and I in finding it very bothersome to inform the truth on the other hand I'll certainly come back again.\nAlso visit my weblog - wall stickers\nMariusz Doppka 27 sierpnia 2014 11:35\nMam problem, zakupiłem z Chin kilka telefonów skusiła mnie niska cena ale na zapytanie Chińczyka czemu są takie tanie powiedział że są producentem i towar będzie droższy po opłaceniu podatku,pomyślałem że ok skoro nowa Z2 ma kosztować u niego 600 zł +podatek to było to rozsądne. Poprosiłem go też o dokumenty firmy itp wszystko było ok,zapytałem się czy muszę mieć jakieś dodatkowe pozwolenia lub czy też Chińska służba może się do czegoś przyczepić, po dniu oczekiwania odpisał że sprawdził wszystko i Bedze ok.\nPo namyśle stwierdziłem że jest to interesująca oferta i wszystko będzie ok,przesłałem ok 1000$ i kilka godzin później odpisał że jutro wysyłają paczkę,ucieszyłem się i następnego dnia otrzymałem nr. paczki do śledzenia Po dwóch dniach nadal nie była w systemie firmy kurierskiej więc napisałem do niego że coś się stało ponieważ nie ma jej w systemie,odpisał mi że dowiedział się iż paczkę zatrzymali celnicy z powodu braku opłaty podatku i zezwolenia na import aby paczka poszła dalej należny wpłacić 540$ za podatek i 300 licencja,zaczęło coś mi nie grać w tej całej sytuacji więc zadzwoniłem do naszej służby celnej by się czegoś dowiedzieć,osoba tam pracująca potwierdziła że jeśli chińskie służby nakładają podatek to w Polsce już go nie płacę a co do licencji to nie jest pewna ale jeśli zakup jest na powyżej 500 $ to należny taką chyba posiadać. Pomyślałem że wszystko ok skoro nasze służby tak mówią i przelałem kolejną kwotę,Chińczyk zadowolony dziękował za zrozumienie i mówił że wszystko załatwi nawet zadzwonił do mnie w celu uwierzytelniania że istnieje,wysłał listy firm z którymi współpracuje abym się nie denerwował że chce mnie oszukać. Następnego dnia potwierdził opłaty i paczka poszła dalej ale kolejne dni mijały i paczki dalej nie ma więc już teraz dzwonie do niego co się dzieje i usłyszałem odp że należny zapłacić 244$ bo towar musi mieć ubezpieczenie bez tego inaczej władze nie dopuszczą do dalszej wysyłki,w tym momencie wybuchłem że dałem się oszukać trochę poklnełem itp ale Chińczyk w zaparte że nie chce mojej krzywdy wszystko jest legalnie itp. Rozłączyłem się i znów dzwonie do służby celnej i jeszcze do Ambasady Polski w Chinach,Celni potwierdzili że taka opłata może wystąpić a w ambasadzie zlewka totalna w końcu jak postraszywszy ich że złoże skargę na działanie ambasady to dowiedzieli się że również opłata występuje. No to myślę sobie że wszytko jest ok więc płacę znowu. Chińczyk dzwoni pisze że w późniejszych relacjach będzie więcej rabatów itp. Szef jego nawet dorzucił się i dał 100$ SUPER FIRMA JAK RODZINA!\nPaczka poszła SUPER ! ale mijają dwa dni dalej nie można wyśledzić paczki i co ? okazuje się że w HONGKONGU chcą 540$ podatku!! Ja do niego CO K.... przecież płaciłem już podatek.\nLudzie nie wiem może dałem się oszukać przez niekompetencje naszych służb oraz naiwność że coś można taniej kupić,ale teraz mam problem BRAK KASY :( dziecko mi się urodzi lada dzień a konto puste . Czy istnieje jakaś możliwość kontaktu z policją w Shenzhen bądź inny sposób zwrotu pieniędzy nie mowie że całe 2000$ ale chociaż coś,może już ktoś miał taki przypadek i wie co robić? Proszę o pomoc\nKU PRZESTRODZE ZAMIESZCZAM DANE TEJ OSOBY\nSZhkdhgateelec electronic trade co.,LTD\nMoblie phone: 0086-13725566445\nMonia2000 25 lutego 2017 10:43\njak się kupuje od sprawdzonych sprzedawców to można wyrwać tanią elektronikę zwłaszcza chińskich marek jak np Tablety Teclast, albo bardzo znana marka Xiaomi\navira po polskuKursy walut na stronę\nJak kupować spoza Unii Europejskiej bez cła i podatku.\nRejestracja na portalu aliexpress.com - krótka instrukcja\nChiny światowym liderem na rynku półprzewodników.\nskajpMoje IP na stronę\nalibaba.com aliexpress.com Android Chiny chiński budżet chiński ebay chiński eksport chiński kalendarz Chiński Nowy Rok chińskie allegro chińskie święta dhgate.com elektronika elektronika z azji foxconn Huawei Huwei komórki komórki z chin Lenovo opłaty celne paczka podatek VAT przesyłka rejestracja samsung smartfon z Chin tablet windows zakupy przez internet zakupy w Azji zakupy z Chin ZTE\nRemicoo. Motyw Okno obrazu. Autor obrazów motywu: Alitangi. Obsługiwane przez usługę Blogger.


Elite link - Kabel połączeniowy USB do Lightning MFi + elastyczny stojak, 2.4 A, 1 m (Golden)\n» Akcesoria iPad\n» Elite link - Kabel połączeniowy USB do Lightning MFi + elastyczny stojak, 2.4 A, 1 m (Golden)\nKod produktu: 10_13355\nCertyfikowany kabel MFi, który pozwala na podłączenie urządzeń ze złączem Lightining do komputera lub ładowarki z portem USB. Dołączona do zestawu elastyczna opaska może służyć do przechowywania kabli, ale również jako funkcjonalna podstawka do urządzeń mobilnych.\nMagic Bang można wyginać pod dowolnym kątem lub rozłożyć na płasko, dzięki czemu stanowi solidną, antypoślizgową podstawkę dla urządzeń o różnych rozmiarach.\nUłóż opaskę w kształt klipsa i nawiń na nią przewody lub słuchawki, a splątane kable odejdą w zapomnienie.\nObudowa Elite-Link łączy tkany wzór z metalową oprawą. Rozwiązanie to zapobiega wyginaniu kabla, a jednocześnie czyni elastycznym i wytrzymałym.\nPleciona nylonowa obudowa, miedziany rdzeń i izolacyjna siatka zapewniają stabilny prąd i wysoką wydajność.\n· Certyfikat MFi zapewnia szybkie i bezpieczne ładowanie oraz synchronizacje w jednym czasie\n· Umożliwia szybkie ładowanie baterii w iPhonie, iPadzie lub iPodzie oraz błyskawiczny transfer danych.\n· Wyjście: 2.4 A\n· Długość: 1m\n· W zestawie elastyczna opaska, która może służyć również jako podstawka\n· Wytrzymała pleciona powłoka chroni przed wyginaniem i rozciąganiem kabla\n· Technologia zapewniająca wysoką wydajność (transfer o 35% szybszy niż większość standardowych kabli)\nTyp Kabel Lightning\nMateriał główny Nylon\nKompatybilność (wiele) time:920650174


Święta Teresa od Dzieciątka Jezus- modlitewnik :: Ekspedyt\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus- modlitewnik\nMódlmy się… Do Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus\nModlitewnik dla osób, chcących zgłębić duchowość św. Teresy od Dzieciątka Jezus i podążać razem z nią „małą drogą dziecięctwa duchowego”. Święta przez 33 lata żyła w ciemności duchowej, dlatego też szczególnie bliska jest osobom, które przeżywają kryzys wiary.Książeczka zawiera modlitwy do św. Teresy i za jej wstawiennictwem, litanie i nowenny.\nNumer ISBN: 978–83-64762–08-6\nModlitwa do pana Jezusa w tabernakulum\nOfiaruję Ci wszystkie uderzenia mego serca, jak również tyle samo aktów miłości i wynagrodzenia i łączę je z Twoimi nieskończonymi zasługami. Błagam Cię, mój Boski Oblubieńcze, racz sam przemienić duszę moją. Działaj w niej, nie licząc się z moimi oporami, gdyż pragnę kierować się jedynie Twoją wolą. Jutro, z pomocą Twej łaski, chcę zacząć nowe życie, którego każda chwila będzie aktem miłości i wyrzeczenia.\nGdy tak będę przychodzić każdego wieczora do stóp Twego ołtarza, nadejdzie kiedyś i ostatni wieczór mego życia. Zacznie się wtedy dla mnie dzień wieczności nie znający zachodu i spocznę na Twym Boskim Sercu po walkach wygnania. Amen.\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus (biogram)\nKrótka modlitwa do Boga Ojca\nModlitwa za grzeszników\nModlitwa o świętość kapłanów\nModlitwa odmawiana przez 9 dni\nModlitwa o odczucie miłości Boga


Mały dodatek wielka zmiana - Marketing na szpilkach\n« Dlaczego warto fotografować jesienią? - Fotograf to najlepszy przyjaciel najważniejszych »\nBy Julianna Kamińska, Monday, October 9 2017. Permalink\nWiedzę nabytą przy projektowaniu graficznym staram się wykorzystywać w życiu codziennym. Lubię wprowadzać zmiany w swoim domu. __Czasem nawet niewielka ingerencja pozwala odkryć pomieszczenie na nowo. __ Najczęściej w swoim domu zmieniam takie drobiazgi, jak pokrowce poduszek, zasłony oraz obrusy. Ostatnio natknęłam się też na przepiękne podkładki na stół i nie mogłam bez nich opuścić sklepu. Były dość niepozorne, ale gdy tylko położyłam je na swoim stole, pomieszczenie nabrało nowego blasku. Spodobały się też moim znajomym, a jedna z koleżanek następnego dnia wróciła do domu z prawie identycznymi podkładkami, jak moje. Różniły się jedynie odcieniem. W sumie to nawet mi to schlebiało. W końcu ktoś sugeruje się moimi pomysłami. Dodatkowo wzór na zakupionych podkładkach zainspirował mnie do przygotowania nowego projektu, z którego byłam bardzo dumna. Zleceniodawca również mnie pochwalił.


Olej rzepakowy do smażenia, tłoczony na zimno. Wytłoczony z odmian rzepaku charakteryzujących się wysoką zawartością kwasu oleinowego odpornego na wysoka temperaturę. Spełniają najwyższe wymagania temperaturowe i smakowe.\nDzięki szczególnie łagodnemu smakowi nie wpływa na smak smażonych potraw.\nIdealny do smażenia i frytowania. Polecany do smażenia frytek, warzyw, ryb i mięsa. Ponadto może być używany do sałatek, gotowania i pieczenia.\nSymbol produktu: 5902020648543\nMasło klarowane 270g SMART ORGANIC BIO\nSMART ORGANIC AD 3800233685534


... Kraina Darin ... Blog nie tylko kosmetyczny: Rimmel Match Perfection 010 light porcelain - recenzja.\nProducent informuje nas o właściwościach podkładu. Możemy z etykiet wyczytać:\nPodkład znajduje się w szklanej buteleczce o pojemności 30ml z wygodnym dozownikiem, który łatwo współpracuje pod wpływem nacisku i uwalnia żądaną ilość kosmetyku. Polecam dozować go małymi porcjami, ponieważ przy jednorazowym "całym naciśnięciu" wypływa go stanowczo za dużo ;)\nCo w nim mnie zachwyciło podczas pierwszego użycia to jego zapach. Bardzo przyjemna woń, która sprawia, że mogłabym wąchać go bez opamiętania ;) Jakoś przyjemniej stosuje mi się coś co ładnie pachnie :) Też tak macie, że wąchacie to co na twarz nakładacie ? ;)\nMała szybka prezentacja jak wygląda podkład i jego zastosowanie na dłoni.\nPodkład ma płynną, jedwabistą konsystencję, dzięki której bezproblemowo rozprowadza się go na twarzy. Łatwo rozciera się i nie pozostawia smug. Skóra jest ciągle skórą, bez efektu maski i choć kolor może wydawać się zbyt jasny to wspaniale stapia się z cerą dopasowując się do niej. Doskonale nawilża, nie powodując wysuszenia skóry. Nie podkreśla suchych skórek i nie zapycha. Co również ważne trzyma się na twarzy cały dzień i nie wymaga żadnych poprawek, nawet wtedy gdy jest solo, bez pudru, różu itp. Jeśli chodzi o krycie jest ono średnie, ale dla mnie wystarczające, jednak muszę zaznaczyć, że nie borykam się z wielkimi niedoskonałościami. Moim problemem są małe zaczerwienienia, przebarwienia a z tym radzi sobie doskonale.\nJestem niezwykle zadowolona z tego podkładu. Ma lekką formułę, dobrze kryje i nawilża, jednocześnie dbając o to by cera nie świeciła się dając jej satynowe wykończenie, cera wygląda promiennie i zdrowo. Jest naprawdę godny uwagi.\nGama kolorystyczna jest bogata - myślę, że każda znajdzie swój odcień, choćby ten "zimowy" ;) W cenie regularnej podkład kosztuje ok 37zł, w promocji oczywiście taniej ;) Ja zapłaciłam za niego 28,99 zł i jako gratis otrzymałam lakier do paznokci Azure, któremu wystawiłam opinię tutaj klik! :)\nUżywacie Rimmela ? Znacie ten podkład ?\nEDIT: Zdjęcie porównawcze buźki :) Specjalnie dla Antoniny Guzik :*\nMalinowa Chatka 20 lutego 2013 09:10\nMam go i faktycznie ładnie i na długo matuje.\nJustyna Sitko 21 marca 2013 13:45\nhej jaki kolor kolor korektora używasz do tego rimmela ? proszę odpisac\nAnia Gieryt 27 września 2017 21:31\nJa piernicze hahahahahaah :D bez komantarza...\nRincewind99 20 lutego 2013 09:18\nJeszcze go nie miałam, bo za ciemny...\nKraina testów ... 20 lutego 2013 10:41\nTen jest jasny, uwierz - a najlepiej sama się przekonaj :D\nAntonina Guzik 20 lutego 2013 09:21\nBardzo lubię Rimmela, ale tego podkładu jeszcze nie miałam. A przyjemny zapach tylko umila użytkowanie :) Szkoda, że nie pokazałaś jak sobie radzi na twarzy :(\nKraina testów ... 20 lutego 2013 10:42\nZa jakąś chwilkę wrzucę porównawcze zdjęcie ;)\nAntonina Guzik 20 lutego 2013 19:22\nBardzo pozytywnie wygląda :)\nSeanaith 20 lutego 2013 09:57\nTroche boje sie zaufac Rimmelowi. Mascary robia fatalne, pudry mega wysuszające na wior i jakos boje sie pomyslec co w takim razie podklad by mi zrobil :P Niemniej chyba jako jeden z niewielu ma on faktycznie JASNE odcienie, poniewaz wiele podkladow ma nazwe IVORY a jest pomaranczowa...\nKraina testów ... 20 lutego 2013 10:43\nSkoro boisz się zaufać myślę, że warto rozglądać się za próbkami, co prawda występują tylko w kolorze 200, ale ocenisz czy nie wysuszy ci skóry. Myślę, że sprawdzi się i mile Cię zaskoczy.\nnuneczka1991 20 lutego 2013 10:08\nJa mam teraz puder z Rimmela i jako jeden z niewielu naprawdę wpasowuje się kolorem w moją cerę, a mam bardzo jasną... po wykończeniu podkładu z Astora szukam dla niego jakiegoś zastępcy, przydałby się dobry mat...\nKraina testów ... 20 lutego 2013 10:44\nMoże warto ten wypróbować ? Ja jestem z niego bardzo zadowolona.\nGinger G 20 lutego 2013 10:19\nczuję,ze bylby odpowiedni dla mnie :)\nlittle.monster. 20 lutego 2013 11:28\nmiałam trzy podkłady z Rimmela, jeden w musie,Stay Matte i Wake me up, nie są moimi jakimiś ulubieńcami, ale mam w planach zakup właśnie tego Match Perfection czytałam już dużo o nim pozytywnych recenzji, wiec pewnie kiedys sie na niego skusze :D\nKraina testów ... 21 lutego 2013 00:02\nJak kupisz koniecznie daj znać jak u Ciebie się sprawdzi.\nJoanna K 20 lutego 2013 12:16\nSuper :)ładnie wygląda na buzi :)\nAgnieszka eS. 20 lutego 2013 14:44\nnie miałam go, mam revlona, ale planuję jakiś skok w bok ;)\nwezmę pod uwagę ten podkład, ponieważ bardzo naturalnie wygląda ;)\ndżoana 20 lutego 2013 15:00\nja się z nim nie polubiłam. Strasznie uwydatnia mi pory ale ma duży plus za jasne kolory.\nPaulina S. 20 lutego 2013 15:01\nnie znam go;) ja uzywałam z bebeauty i eveline;0\nKalista 20 lutego 2013 15:34\ndzięki również obserwuję ;)\nmysieuszka 20 lutego 2013 20:40\nKraina testów ... 21 lutego 2013 00:04\nAlicja R. 20 lutego 2013 22:20\nŚlicznie prezentuje się na Twojej buźce :)\nKraina testów ... 21 lutego 2013 00:03\ndakota 20 lutego 2013 23:58\nnie znam ale efekt jest faktycznie rewelacyjny!\nKaśśś^^ 21 lutego 2013 00:32\nŚrednio ufam rimmelowi, po przykrych doświadczeniach;P\nKOSMETASIA 21 lutego 2013 00:50\nmam ale jeszcze nie wyrobilam sobie o nim opinii ;D\nMegara 21 lutego 2013 10:16\nKolor jest idealny [ na poziomie macowego nc 15 ], niemniej moja cera go bardzo nie lubi - po każdym użyciu pokrywa się egzemopodobną tkanką z którą muszę walczyć kilka dni. Widac nie jest mi przeznaczony, a szkoda.\nMarzena Próchniak 21 lutego 2013 12:09\nLubię co niektóre kosmetyki Rimmela. Ich podkłady nie są złe :) Fajnie, że wrzuciłaś zdjęcie porównawcze :)


KB.pl Wykończenie Porady remontowe Schody Schody kręcone spiralne - opinie, ceny, najlepsze materiały, porady\nSchody to nie tylko element umożliwiający przechodzenie pomiędzy kondygnacjami budynku. Nowoczesne schody coraz częściej stanowią także dodatkowy akcent ozdobny. W ostatnich latach coraz większą popularnością cieszą się produkty spiralne. Poniżej podpowiemy, jak dokonać właściwego wyboru. Omówimy modne rodzaje schodów i wskażemy wiodące trendy.\nJak wybierać nowoczesne schody?\nModne schody prefabrykowane\nTradycyjne schody murowane są bezsprzecznie najtrwalszym rozwiązaniem. Jednak w ich miejscu można też wykonać modne schody prefabrykowane. Największym atutem owego rozwiązania będzie atrakcyjna cena zakupu oraz interesujące walory dekoracyjne.\nW ofercie sprzedaży znajdziemy schody metalowe oraz w całości wykonane z drewna. Schody metalowe zazwyczaj posiadają drewniane stopnie, metalowe balustrady i drewnianą poręcz. Jest to opcja pozwalająca na pełne dopasowanie do charakteru każdej aranżacji. Jej niezaprzeczalnym atutem będzie także komfort użytkowy. Dzięki temu gotowe schody metalowe posiadają bardzo dobre opinie użytkowników.\nAlternatywą są drewniane schody prefabrykowane. W ofercie sprzedaży znajdziemy schody kręcone, spiralne, zabiegowe i proste. Wybór modeli jest bardzo szeroki, a cena zakupu z reguły dość atrakcyjna. Gotowe, drewniane schody świetnie sprawdzą się we wnętrzach zainspirowanych stylami klasycznymi. Dobrze skomponują się z meblami oraz elementami dekoracyjnymi. Niektóre drewniane modele sprawdzą się nawet jako schody zewnętrzne. Jednak w tym wypadku należy pamiętać o odizolowaniu drewna od wilgotnego podłoża, a także o konieczności regularnej impregnacji poszczególnych elementów. Jeśli szukasz więcej porad, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o schodach wewnętrznych.\nGotowe schody z prefabrykatów nie są w stanie w pełni wyprzeć produktów betonowych. Jest to najtrwalsze, a jednocześnie uniwersalne rozwiązanie o dużych walorach dekoracyjnych.\nNowoczesne budownictwo zazwyczaj wykorzystuje okładziny z naturalnego drewna rodzimego. Trwały dąb czy buk posiadają ponadczasowy charakter i zdobywają przychylne opinie. Ciekawą opcją jest także drewno egzotyczne. Bogate kolory oraz nietypowe usłojenie sprawiają, że schody wyłożone drewnem egzotycznym wyglądają bardzo efektownie (niektóre rodzaje drewna nadają się też na schody zewnętrzne). Jedynym mankamentem tego rozwiązania okazuje się wyższa cena zakupu.\nZabiegowe i spiralne schody w ofercie Castoramy\nW mniejszych, nowoczesnych aranżacjach często wykorzystuje się prefabrykaty kręte. Poniżej wyróżnimy wybrane zabiegowe i spiralne schody w ofercie Castoramy.\nSchody Atrium system Novo– interesujące, spiralne schody w ofercie Castoramy. Posiadają lekko wyglądającą konstrukcję nośną z metalową barierką oraz drewnianymi stopniami. Do produkcji stopni użyto lakierowanego buku, który świetnie sprawdzi się w większości aranżacji mieszkalnych. Cena zakupu to około 2 600 zł.\nSchody Atrium Dixie – nowoczesne schody zabiegowe z połączenia drewna i metalu. Posiadają stabilne balustrady i konstrukcję samonośną. Model posiada dobre opinie klientów, którzy podkreślają ich elegancki design. Cena schodów to niespełna 4 450 zł. A może zainteresuje cię także ten artykuł o schodach w salonie?\nSchody Atrium Mini – to schody metalowe ze stopniami drewnianymi, wykonanymi z lakierowanej olchy. Model nadaje się do domów jednorodzinnych, mieszkań z antresolą czy domków letniskowych. Posiada uniwersalny wygląd, który dobrze skomponuje się z nowoczesnymi aranżacjami pomieszczeń. Za spiralne schody w ofercie Castoramy zapłacimy około 1 600 zł.\nPrzykładowe modele schodów z oferty Castoramy\nSchody kręcone Atrium Dixie\n4 450 zł.\nSchody modułowe Atrium system Novo\nZaprezentowane powyżej zabiegowe i spiralne schody w ofercie Castoramy znajdują się w ofercie online oraz posiadają przychylne opinie klientów. Zaprezentowana cena zawiera wartość podatku VAT. W ofercie sprzedaży znajdziemy też zabiegowe drewniane schody, konstrukcje okrągłe a także elementy na schody zewnętrzne.\nOzdobne balustrady do schodów spiralnych\nWybierając schody kręcone czy zabiegowe, zwróćmy uwagę na balustrady. To właśnie one nadadzą odpowiedni charakter całej konstrukcji. Bardzo modnym rozwiązaniem będą balustrady z metalowymi tralkami. Takie rozwiązanie sprawia, że nasze schody okrągłe czy kręte nabierają dodatkowego wrażenia lekkości. Wykonane ze stali nierdzewnej, prefabrykowane elementy balustrad zapewniają także dużą odporność na uszkodzenia i obciążenia. Sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o schodach drewnianych.\nModne schody kręcone mogą też posiadać balustrady z wypełnieniem z tworzywa sztucznego. Jest to nowoczesne, a jednocześnie bardzo popularne rozwiązanie, wprowadzające do wnętrza wrażenie luksusu i elegancji. Schody spiralne czy kręte z tego typu wypełnieniem balustrady świetnie sprawdzą się w większości budynków jednorodzinnych i mieszkań z antresolą. Mogą być dobrą alternatywą dla tradycyjnych schodów z tralkami drewnianymi.\nTworzywo sztuczne wykazuje dużą wytrzymałość i odporność na zmienne temperatury. Dzięki swoim właściwościom sprawdzi się także na schody zewnętrzne. Alternatywą byłoby wypełnienie ze szkła bezpiecznego. Tego typu gotowe schody wyglądają bardzo atrakcyjnie. Jednak dużym ograniczeniem okazuje się waga balustrady. Dlatego powyższe produkty prefabrykowane nie cieszą się tak dużą popularnością.\nSchody kręcone, a może zabiegowe?\nSchody kręcone czy innymi słowy schody spiralne świetnie sprawdzają się przy antresolach i mniejszych pomieszczeniach. Tego typu, gotowe schody prefabrykowane mogą zapewnić ciekawe walory dekoracyjne. Bez wątpienia, jest to jedno z najbardziej atrakcyjnych rozwiązań. Większość modeli posiada przychylne opinie klientów, co dodatkowo zwiększa popularność owego rozwiązania.\nSchody kręcone zajmują bardzo mało miejsca. Mogą być zatem dobrym pomysłem w niewielkim korytarzu czy salonie. Odpowiednio dobrane, kręte schody spiralne będą odpowiednim rozwiązaniem dla osób dorosłych. Ich użytkowanie nie jest szczególnie wygodne, dlatego nie sprawdzą się dla małych dzieci czy osób z ograniczoną sprawnością ruchową. Dla zachowania bezpieczeństwa wybierajmy schody spiralne ze stabilną balustradą i równym rozstawem stopni. Sprawdź także ten artykuł o schodach spiralnych.\nOmawiając schody spiralne, warto też wziąć pod uwagę trudności z wnoszeniem większych przedmiotów i mebli. Ze względu na swoją specyficzną budowę, schody kręcone nie umożliwią komfortowego wnoszenia stołu czy regału. W wielu sytuacjach taka czynność będzie całkowicie uniemożliwiona przez wąskie stopnie i kręcone poręcze.\nW ofertach sprzedaży znajdziemy także schody zabiegowe i proste. Drewniane schody zabiegowe okazują się bardziej komfortowe w użytkowaniu niż schody spiralne. Niestety zajmą też nieco więcej miejsca. Alternatywą byłyby schody proste, pozbawione spocznika i zmiennych rozmiarów stopni (nadające się również na schody zewnętrzne). Gotowe modele posiadają dobre opinie użytkowników, jednak musimy wygospodarować na nie sporo miejsca.\nNowoczesne trendy aranżacyjne wprowadzają do naszych wnętrz coraz to nowsze rozwiązania. Wartą uwagi, modną propozycją okazują się produkty dywanowe (dostępne zarówno schody metalowe, jak i drewniane).\nSchody dywanowe (okrągłe, kręte czy zabiegowe) nie posiadają policzków będących elementem nośnym. Pełne stopnie oraz podstopnie wyglądają jak efektowny dywan i świetnie komponują się z nowoczesnym stylem aranżacyjnym. Sprawdź także ten artykuł o schodach kręconych i zabiegowych.\nOkrągłe czy zabiegowe schody kręte posiadają też ozdobne balustrady (zazwyczaj z lekkim wypełnieniem metalowym). Są bezpieczniejsze i bardziej komfortowe w użytkowaniu niż schody okrągłe, pozbawione podstopnic. Dzięki temu sprawdzą się w aranżacjach użytkowanych przez dzieci.\nschody wewnętrzne opinie schody drewniane aranżacje wnętrz wycena cenniki produktów ceny producenci polecane materiały porady dla kupujących porady ekspertów poradnik


Wygodne i funkcjonalne mieszkanie - Wszyscy piszemy co chcemy\nKupiliśmy swoje własne wymarzone mieszkanie. Jest nasze, piękne i pewnie będziemy z nim związani na długo poprzez kredyt w banku na niego zaciągnięty. Tym bardziej powinniśmy zająć się jego wyglądem. Przecież to tu będziemy spędzać każdą wolną chwilę. Dlatego nasz najbliższy cel to aranżacja mieszkania.\nLubimy zmiany, poprawiać nasze wnętrze, tak by nam i naszej rodzinie mieszkało się jak najlepiej. Nie każdy jednak potrafi robić to profesjonalnie z gustem i smakiem. Ale na szczęście to już nie stanowi żadnego problemu. Możemy oddać siebie i nasze mieszkanie w dobre, profesjonalne ręce. I tu na ratunek przychodzi nam, projektant wnętrz. Ofert na rynku jest wiele. Możemy zaufać komuś kto specjalizuję się w nowoczesnym stylu, awangardowym czy klasycznym. Decyzja zależy od nas. Profesjonalny projektant wnętrz, pomoże nam w doborze odpowiednich kolorów, faktur. Objaśni co z czym należy zestawiać, a czego kategorycznie nie stosować. Ważne jest również by aranżacja mieszkania przebiegała zgodnie z harmonią i stylem naszego życia. Mieszkanie musi być dla nas wygodne i funkcjonalne oraz co chyba najważniejsze, podobać się nam wizualnie. Wszystkie te aspekty w swoim projekcie na pewno zawrze projektant wnętrz.\nReklama: projektant wnętrz Kraków. Zobacz ofertę!\nPostawmy czasem na profesjonalistę, gdy czeka nas aranżacja mieszkania. To bardzo ważne by było ono przytulne i z gustem. Dlatego nie oszczędzajmy na wszystkim i za wszelką cenę. Zatrudnijmy kogoś kto się zna. Projektant wnętrz to jest to czego potrzeba naszemu mieszkaniu już dziś.\naranżacja mieszkania, projekt wnętrza, projektant, projekty\nDodatkową wiedzę zdobędziesz na szkoleniach


Wędki karpiowe do 300 zł - Fishster.pl\n5 maja, 2021 17 czerwca, 2021 autor: Łukasz Kolasa\nWędzisko jest jednym z kluczowych elementów zestawu wędkarskiego, bez względu na to, jaką metodę wędkarską preferujemy. Wybór wędki, to bardzo często zadanie niełatwe i to z kilku powodów. Podobnie jest w wędkarstwie karpiowym, gdzie rynek jest niezwykle bogaty w produkty o bardzo dużej rozbieżności cenowej. Ale czy zawsze drogie musi oznaczać lepsze? W sklepach wędkarskich jest sporo dobrych wędek karpiowych w stosunkowo niewielkich pieniądzach, które powinny spełnić oczekiwania różnych typów wędkarzy, od tych poczatkujących, po tych już bardziej zaprawionych w bojach z „cyprinusami”. Dlatego też w tym wpisie przyjrzymy się, jakie wędki karpiowe do 300 zł są godne uwagi i które z nich warto kupić.\nOczywiście wędka wędce nierówna. Podobnie z resztą z wędkarzami i ich preferencjami odnośnie sprzętu. Wiele osób ma swoje przyzwyczajenia, czy to do parametrów wędek czy producentów, od których ciężko im odejść. Nie mniej jednak trzeba mieć na uwadze to, że karpiowanie nie jest jednolitą techniką, podobnie z resztą jak wiele innych metod wędkarskich. Dlatego też wiele firm próbuje spełnić oczekiwania wędkarzy, a niekiedy nawet samemu narzuć trendy i kierunki w łowieniu karpi. Jeśli za nasz cel obraliśmy wędkę w cenie do 300 zł to możemy być pewni, że w tym przedziale znajdziemy wędki o różnej długości. W wielu przypadkach producenci sprzętu karpiowego długość wyrażają w stopach – ft. Jedna stopa to mniej więcej 30 cm. Dlatego też najwięcej na rynku będzie modeli wędek od 6 do 13 stóp. Najbardziej uniwersalnymi kijami będą te o długości 12 ft czyli około 3.60 metra długości.\nWybierając wędkę karpiową zapewne zwrócimy uwagę na krzywą ugięcia. To parametr w dużej mierze decydujący o przeznaczeniu kija. Dzięki niemu wiemy jak bardzo możemy obciążyć wędzisko, aby między uginającą szczytówką a dolnikiem powstał kąt prosty. To także wskazówka w jaki sposób wędka będzie pracować i zachowywać się czy to przy wyrzucie, czy podczas holu. Zazwyczaj wędkarze wybierają modele między 2,5 a 3,5 lb.\nO przeznaczeniu wędki karpiowej, także tej w budżecie 300 zł decyduje również wielkość przelotek. Jeśli szukamy kija „dystansowego”, to warto aby pierwsza przelotka miała nieco większa średnicę, dzięki czemu żyłka podczas rzutu nie napotyka zbyt dużego oporu.\nOto kilka modeli, które powinny spełniać oczekiwania większości wędkarzy. Oczywiście każdy ma swoje preferencje, jednak zakup, któregoś z niżej prezentowanych wędzisk karpiowych do 300 zł powinien usatysfakcjonować nawet wybrednego łowcę karpi.\nPierwszą propozycją jest wędzisko Prologic C1 Alpha Carp Rod 12′ / 360cm 3 lb. Większości wędkarzy nie trzeba zbytnio przedstawiać tej serii wędzisk. Seria Alpha Carp to lekko zmodernizowana wersja starszych modeli C1, które doskonale przyjęły się na rynku od momentu i ukazania się. Model o długości 360 cm i 3 lb to tylko jeden z kilku w tej serii. Wędkarze mają możliwość wyboru spośród kilku długości od 300 cm (3 lb) do 390 cm (3 i 3,5 lb). W ofercie producent dostępne są nie tylko modele dwu i trzy składowe, ale także wersje teleskopowe. Producent zapewnia, że te wędziska są jeszcze mocniejsze od poprzedniej wersji, dzięki m.in. solidniejszej konstrukcji blanków. To kije o akcji półprabaolicznej, dzięki czemu hol nawet mniejszych karpi należy do przyjemności. W modelach o krzywej ugięcia 3,25 i 3,5 lb zastosowano nieco większą, pięćdziesięciomilimetrową przelotkę, dzięki czemu osiąganie dużych dystansów jest o wiele prostsze.\nWędziska wykonana z włókna węglowego 24T. Na uwagę zasługuje też „kamuflażowy” uchwyt. Jeśli dołożymy do tego przelotki SiC i uchwyt kołowrotka DPS, to mamy pełny obraz naprawdę solidnie wykonanych wędzisk, o nienagannej estetyce. Cena w zależności od modelu waha się od 200 do około 250 zł.\nShimano Tribal TX-1A Carp Rod\nShimano Tribal TX-1A Carp Rod to kolejna seria ciekawych, budżetowych wędzisk, które można nabyć już za około 300 zł. W ofercie producenta znajdziemy modele od 9 ft długości (około 274 cm) do 13 ft (około 396 cm) i krzywej ugięcia od 2,75 lb do 3,5 lb. Wszystkie wędziska z tej serii zostały skonstruowane z włókna węglowego XT 40, dzięki czemu kije cechuje odpowiedni zapas mocy i co ważne świetna praca. Każde wędzisko ma przelotki SeaGuide SiC, Shimano Hardlite i uchwyt DPS do mocowania kołowrotka. Wędziska o mniejszej długości to doskonały wybór na karpiowe wyprawy ze środków pływających, np. szukanie karpiowych zatok czy innych ciekawych trudnodostępnych miejscówek, gdzie o danej porze roku mogą przebywać karpie i amury. Modele 12 i 13 ft mają większą pierwszą przelotkę (średnica 50 mm), dzięki czemu idealnie nadają się do łowienia dystansowego.\nKolejną wędką karpiową, którą możemy kupić za mniej niż 300 zł, jest jeden z modeli DAM XT1 Carp Rod. To modele dedykowane głownie adeptom metody karpiowej, którzy chcą sprawdzić, czy karpiarstwo, jest czymś, dla nich. W tej serii mamy do wyboru modele wędek o różnej długości, od 100 do 13 ft i krzywej ugięcia 3.00, 3.25 i 3.5 lb. W krótszych wędkach pierwsza przelotka ma średnicę 40 mm, natomiast w pozostałych producent zastosował nieco większa przelotkę o średnicy 50 mm, dzięki czemu oddawanie dalszych rzutów jest stosunkowo łatwe. Blank każdego z modeli, wykonany z włókna węglowego 24TC jest mocny i wytrzymały. Całość konstrukcji znakomicie pracuje na rybie. Dlatego też, jeśli szukamy wędki, której jakość i cena idą w parze, to ten model jest zdecydowanie wart polecenia. Cena poszczególnych wędzisk waha się od nawet 190 zł za krótsze modele do około 260 zł za te najdłuższe.\nWędka karpiowa Caperlan XTREM-9 360\nWędka Caperlan XTREM-9 360 to jeszcze jedna propozycja wędki karpiowej do 300 zł, dedykowana głównie początkującym miłośnikom łowienia karpi, ale nie tylko. To model stworzony z myślą o osiąganiu dużych odległości, dobry zarówno do łowienia na dużych zaporówkach, jak też podczas rzecznego poszukiwania karpi. To model o wędki o akcji szczytowej, od długości 360 cm i krzywej ugięcia 3,25 lb, czyli około 130g cw. Kij ten w całości został wykonany z włókna węglowego HM, dzięki czemu jest niezwykle wytrzymały. To dobry wybór, jeśli ktoś chce szukać karpi na dystansie.\nTo tylko niektóre propozycje wędek karpiowych do 300 zł. Jak widać rynek wędkarski pełen jest różnego rodzaju wędzisk, dedykowanych wielu formom karpiowania. Dlatego też na pewno każdy z nas z najdzie odpowiednia wędkę dla siebie.\nMethod feeder – moje początki\n24 października, 2019 22 stycznia, 2021\nSposób na karpie spod brzegu – łowiska komercyjne