Archiwum Historii Mówionej - Wojciech Sowiński\nWojciech Sowiński „Sowa”\nSowiński Wojciech, urodzony w Warszawie 23 kwietnia 1925 roku.\nJak pan zapamiętał wejście Niemców do Warszawy i późniejsze czasy okupacji?\nMiałem czternaście lat, skończyłem szkołę powszechną, już byłem chłopak rozlatany. Wiedziałem, co się dzieje, bo miałem dyrektora szkoły, który był oficerem i był już powołany do wojska. Wiedzieliśmy, że coś się dzieje, bo w Warszawie były alarmy, ciemno – chodziliśmy po ulicach tylko dlatego, że znaliśmy te ulice […]. Później – pierwsze bombardowania, pierwsze strącone samoloty. Dzisiaj to jest dzielnica dużych bloków – tam spadł pierwszy samolot. Byliśmy zawsze pierwsi, bo byliśmy młodzi, zdrowi, to ganialiśmy i patrzyliśmy, co się działo. Pilot podobno zdążył się wydostać. Podobno przeżył. Ale znaleźli się fachowcy, którzy znali samolot, pokazywali, gdzie [były] bombki [ jak się nazywały (bompki)]. To już byli fachowcy. Myśmy się przyglądali. Druga bomba spadła w okolicach ulicy Kordeckiego – też byliśmy pierwsi, żeby zobaczyć, już zaczęły spadać bomby. Kopało się rowy w ogródkach i chowaliśmy się. Niedaleko upadła bomba, to tylko trochę przysypała [mnie] piachem.\nTrzeba było uciekać. Uciekliśmy z całą rodziną – pomysł był ojca – na wschód (tak jak setki ludzi uciekały na wschód). Na wschodzie też przeżywaliśmy gehennę, bo już nie było co jeść. Wsiedliśmy w Wawrze. Przed Miłosną zatrzymały się trzy samochody i namawiali, żeby wsiadać do samochodu, bo jadą na wschód. Miałem starszego brata, który szybko wskoczył, podał ręce i wszyscy wskoczyliśmy na samochód. Jechaliśmy przez Mińsk, Siedlce [do Brześcia nad Bugiem]. Były [po drodze] bombardowania [miast, przez które] przejeżdżaliśmy już po bombardowaniu. Jeszcze tego samego dnia zajechaliśmy do Brześcia nad Bugiem. Wysadzili nas, patrzyłem na poborowych – dziwiłem się, [że] na nogach nie mieli butów, tylko tak jak dziś są łubianki zrobione z drewna, to patrzyłem, że ci ludzie mają takie łubianki na stopach.\nNa drugi dzień rano siedzieliśmy niedaleko samochodu – [nie wiadomo] gdzie poszli żołnierze i co to byli za żołnierze (byli w mundurach). Na drugi dzień zawieźli nas do Włodawy. Z Włodawy odjechali. Podobno – tak jak później mówili – żandarmeria zatrzymała te trzy samochody. Może to nie byli Polacy – trudno powiedzieć, w tym czasie nie wiedzieliśmy. Wtedy zaczęła się „rajza”, zaczynało się wędrować. Szliśmy na wschód, do pociągu. Dojechaliśmy do Kowla i z Kowla do Włodzimierza Wołyńskiego. Jechaliśmy w wagonie [osobowym], gdzie jechał kapitan z synem i z żoną, z walizkami. Pociąg zatrzymał się między stacjami. Brat wyskoczył, [stało kilka wagonów towarowych], (wagon był towarowy, ale otwarty) i przyniósł trochę puszek – konserw rybnych. Mówi: „Rosjanie są!”. Wtedy pierwszy raz zobaczyłem Rosjan. Mieli czapki z czubami. Ojciec mówi do kapitana: „Szybko. Jak już Rosjanie są, to niech pan się szybko przebiera!”. Zdążyli przebrać się, już byli cywilami. Wiadomo, że gdyby nie [przebrali się], to mogliby zginąć. Ale przeżyli.\nW drodze powrotnej znów [trafiliśmy] do Kowla, z Kowla do Chełma. Przeważnie szliśmy pieszo, od stacji do stacji, bo jak pociąg przejechał kilka kilometrów, to później zatrzymał się – albo nie miał paliwa, albo nie miał rozkazu. Tak wędrowaliśmy z powrotem do Warszawy. W powrotnej drodze zatrzymaliśmy się w Chełmie. Była noc, szliśmy, było nas czworo ([dzieci:] ja i mój brat, ojciec i matka). W domu niedaleko dworca kolejowego była zakład rektyfikacji „Karpaty” – skryliśmy się w jednym mieszkaniu. Siedzieliśmy całą rodziną. W mieszkaniu już ktoś był, nocowało kilka osób. Rano inni wyszli. Budzimy się – nie znamy okolicy, wiemy tylko, że niedaleko jest dworzec. Kilka godzin nie było żadnego wojska – trochę jeszcze było wojska polskiego, bo jeszcze chodzili Polacy w mundurach. Wieczorem czy na drugi dzień już były wojska rosyjskie. Wojska rosyjskie były bardzo krótko, dzień, może dwa. Wiem, że rozmawiali z ojcem. Ojciec znał język rosyjski, bo służył w armii [carskiej]. Później był w niewoli niemieckiej. Wydostał się z niewoli, uciekali przez Słowację i wrócił do kraju. Później był w armii Hallera.\nNa drugi czy trzeci dzień przyszły wojska niemieckie. Niemcy w tym czasie byli też może dzień, dwa. Zachowywali się swobodnie, było gorąco, rozbierali się, myli. Zachowywali się zupełnie inaczej niż Rosjanie – Rosjanie nie rozmawiali z ludźmi. Wszyscy uciekali na wschód – myśleli, że spotkają się z przyjaciółmi. Pierwszy raz, jak przyszli Rosjanie, to od razu pozakładali organizacje żydowskie. Okazuje się, że myśmy zatrzymali się w domu Żyda. To był jego dom, ale mieszkał w śródmieściu, na górze. Rozmawiał z ojcem, mówi: „Niech pan tutaj mieszka. W piwnicy ma pan kartofle, możecie jeść te kartofle”. Faktycznie, była cała piwnica kartofli. W tym czasie nie było chleba. Myśmy z bratem poszli [po chleb]. Kolejki ustawiały się przed piekarnią, tam gdzie sprzedawali chleb. Żydzi, ci w opaskach, zaczęli tak rządzić, że brata bagnetem wyrzucili z kolejki, a wstawili Żydówkę.\nCo to były za opaski?\nTo była milicja sowiecka czy żydowska. Zachowywali się bardzo źle, [brutalnie w stosunku do Polaków]. Jak przyszli Niemcy, to ludzie zaczęli tych Żydów ganiać. Bo nawet ten [znajomy] Żyd mówi: „Panie, co te Żydy robią! Co oni robią!”. Faktycznie źle się zachowywali. Jak przyszli Niemcy, to ludzie zaczęli Żydów łapać i tłuc. Ale później Niemcy wycofali się na dwa dni i znów przyszli Rosjanie. Wtedy zaczęły się morderstwa. Zaczęli mordować tych ludzi, którzy popędzili Żydów. Po jakimś czasie znów przyszli Niemcy – widocznie między nimi taka była umowa („wy zróbcie swoje”). Jak przyszli Niemcy, to myśmy już zaczęli uciekać pieszo do Warszawy. Doszliśmy pieszo do [miejscowości] Piaski między Lublinem a Chełmem. Później do Lublina i z Lublina szliśmy torami. Dlatego torami, że może [będzie] jakiś pociąg. [Po drodze nocowaliśmy w Dęblinie. Widziałem jak grupa Żydów pracowała i śpiewała, że „Śmigły-Rydz nie nauczył nas nic, a Hitler złoty nauczył nas roboty”]. Dostaliśmy się do Warszawy. Jak przyszliśmy do Warszawy, to Warszawa już była zniszczona, spalona, mieszkanie ograbione.\nNa Grochowie (w tej samej dzielnicy mieszkam do dzisiaj), [na ulicy Kawczej]. Spotkałem się z kolegami, zaczynaliśmy już okupację. Już spotykaliśmy się. Nasze spotkanie wyglądało tak jak harcerzy – jak patrioci. Spotykaliśmy się, chodziliśmy na pola. Jeden z kolegów miał harcerską czapkę z lilijką.\nPan był w harcerstwie jeszcze przed wojną?\nTak, przedtem byłem zuchem. Jak się spotykaliśmy, to szliśmy na pola i rozmawialiśmy o tym, co się działo. Pamiętam, że było spotkanie, że Polacy zabili Igo Syma (to był aktor). Rozmawiało się, o tym, co działo się w Warszawie, na przykład jak miał przyjechać Hitler – różne były wspomnienia, niezbyt przyjemne. Chodziło się wszędzie, bo człowiek był jeszcze młody, to wszystko musiał wiedzieć. Takich młodych jeszcze w tym czasie nie bili, nie zabijali. Sprawdzali tylko, czy nie jest Żydem, bo na Żydów Niemcy źle patrzyli. Jak myśmy się spotkali, to zaśpiewaliśmy sobie „Jeszcze Polska…” i popłakaliśmy się. [Spotykaliśmy się w lecie częściej. W zimie natomiast rzadziej].\nCzy to była już konspiracja czy bardziej spotkania koleżeńskie?\nTak, już zaczynała się konspiracja. [Ale tylko z kolegami, z którymi znaliśmy się bardzo dobrze. Bo dwóch z naszej klasy okazało się być folksdojczami. Tłumaczyli nam, że ich mama jest Niemką]. Znalazł się starszy od nas kolega, od razu jak spotkał się z nami, to mówi: „Wiecie co? Niemcy jeżdżą…”. Praca nasza, na samym początku, polegała na informacji, jakie samochody jeżdżą, gdzie? Niemcy mieli każdy samochód oznakowany. Jak jechała kolumna czy kilka samochodów z jakimiś znakami – to może być koniczynka, tygrys, lew – na drzwiach samochodów były różne oznaczenia (poza numerami). Samochodów nie było dużo – dwadzieścia czy trzydzieści samochodów przejechało Grochowską w stronę Wawra, to już była informacja. Starszemu koledze donosiło się, co się działo. Nazywał się Witek Nowakowski. Jak już byłem głęboko zaangażowany – bo już byłem w prawdziwej konspiracji – u Witka w mieszkaniu była złożona przysięga. Przychodziliśmy złożyć przysięgę najwyżej parami i rozchodziliśmy się też parami albo pojedynczo, tak żeby to nie zwracało uwagi, nawet sąsiadów.\nW którym roku został pan zaprzysiężony?\nMam dokumenty w domu, mniej więcej, bo trudno [mi sobie przypomnieć]. [Przysięga odbywała się w domku jednorodzinnym – duży pokój przy ulicy Busolowej lub Tarczowej na Gocławiu]. Po Powstaniu też przyszedłem do domu – nic nie było. Mama spała u sąsiadki, to sąsiadka powiedziała: „Śpi pani pod własną pościelą”. Ale nie oddała. Nic nie zostało. Pamiętałem dłuższy czas, mam w notatkach, nie wiem, czy nie złożyłem tego w swoich wspomnieniach.\nJakie zadania spełniał pan już po zaprzysiężeniu?\n[Zarówno ja jak i koledzy z drużyny wykonywaliśmy polecenia wydane przez Witka]. Po zaprzysiężeniu zbieraliśmy broń, bo nad Wisłą było zakopane bardzo dużo broni. Przynosiło się to na Gocław. Wtedy Gocław to były ostanie budynki przed Wałem Miedzeszyńskim, już nie było nic, tylko pola. [Broń] przynosiło się najczęściej do Witka, a Witek już dalej – można było przewieźć z miejsca na miejsce. Przewoziło się te rzeczy pod wskazany adres.\nI ćwiczenia. Po jakimś czasie Witek był w drużynie egzekucyjnej. Pracował w elektrowni – na rogu Wybrzeża Kościuszkowskiego i Dobrej były biura elektrowni i pracował tam przy czternastym okienku. Był starszy od nas. Spotykaliśmy się na odprawie – raz czy dwa razy w miesiącu. Był instruktor, mieliśmy różnego rodzaju zadania. Musieliśmy poznać regulamin piechoty. To był granatowy podręcznik – jak katechizm – były tam wszystkie zadania wykonywane w wojsku przed wojną (jak salutować, jak zachować się, zmiana warty – wszystkie te rzeczy były podane w regulaminie).\nGdzie odbywało się nauczanie?\n[Najczęściej odbywały się w domkach jednorodzinnych, ale też] w mieszkaniach. Tam gdzie były warunki, to przychodził instruktor i prowadził z nami zajęcia. […] Najważniejsze – jak znało się dowódców, to nie wolno było kłaniać się na ulicy, tylko trzeba było przechodzić tak, jakby się nie znało człowieka. To dla samego bezpieczeństwa. Witek był starszy, to był skierowany do podchorążówki, a ja i kilku kolegów skierowani byliśmy do szkoły podoficerskiej. O tym się nie mówi. Nawet nieraz Kaczyński mówi, że były szkoły podchorążówki, ale były też podoficerskie. Byliśmy skierowani do szkoły podoficerskiej. Było nas sześciu, ale szkołę podoficerską skończyło tylko trzech. Trzech instruktor odrzucił. Nie wiem, ile był z nami – teraz to trudno [określić], ale kilka miesięcy. Było dużo różnych zajęć, jak na taką szkołę podoficerską. Między innymi nawet trzeba było wiedzieć, jak się wchodzi do lokalu, jak trzymać nóż i widelec przy jedzeniu, bo już podoficer musiał te wszystkie rzeczy znać, tak że o tych sprawach na szkoleniu w szkole podoficerskiej była mowa.\nCzy była też nauka strzelania?\nTak. [Ale przed nauką strzelania zapoznawaliśmy się w czasie zajęć. Należało rozebrać broń i ją złożyć. Tak było i z innym sprzętem wojskowym]. Myśmy wyjeżdżali [w okolice] Celestynowa. Tam spotkałem swojego nauczyciela ze szkoły zawodowej. To było strzelanie – nie było dużo pocisków, to dwa czy trzy i to w takich miejscach, tak byli rozmieszczeni, żeby w razie czego uciekać – [wiedzieć] którędy i w jaki sposób. Ale nic się nie działo w tym czasie, bo tak dużo tych spotkań nie było. Spotkałem tam swojego nauczyciela matematyki, widocznie był w podchorążówce. Palili papierosy. Jego dowódca powiedział, że kto pali, żeby zrobił zbiórkę, ile potrzeba papierosów. Zrobił zbiórkę: „Odlicz!”. Zameldował dowódcy tych, którzy stali w szeregu. Ale on też palił, a nie miał papierosów. [Tamten] mówi: „To jak to? Nie. Tak zrobiłeś, to nie będziesz palił papierosów. Chyba, że ci ktoś da”. Bo zameldował, ale nie podał siebie. Powinien zameldować i powinien podać wszystkich plus siebie. Później zaczęli śmiać się z niego. Niektóre spotkania były śmieszne.\nJak skończyłem tę szkołę, to [było] dwóch kolegów – już dorastaliśmy, byliśmy w takim wieku, że oni mieli sympatie – i jeden z kolegów miał sympatię, dziewczynę, z którą chodziłem do szkoły. Nie była ładna – widocznie jemu się podobała. [Kolega] namawiał, żebyśmy zrobili napad na Niemca. Przedstawił to w takich kolorach, ale to był napad. Mówię: „Słuchaj, dowództwo musi wiedzieć, gdzie idziemy z bronią w ręku…”.\nCo było celem napadu? Zabranie broni?\nNie. Celem napadu była grabież. Dowiedziałem się już później, bo nie poszedłem. Namówił kogoś innego i poszedł kto inny. Było trzech, czterech – poszli i zrobili napad. Nie zabili nikogo, tylko ograbili. Zabrali ciuchy… Nie wiem. Słyszałem później, po miesiącu czy dwóch, że bardzo szybko zostali aresztowani. U jednego, Galińskiego, była służąca ze wsi, znała Niemca. Powiedziała Niemcowi, że przynieśli coś – widocznie musieli mówić, skąd to wzięli. Powiedziała, aresztowali jednego, przyjechali do drugiego, aresztowali. Mieli [ich] rozstrzelać. Było [obwieszczenie] (Bekanntmachung) vis-à-vis Ordynackiej (zawsze były te [obwieszczenia]), że zostali rozstrzelani, ale nie zostali rozstrzelani, bo jeszcze pisali listy z Wału Nadatlantyckiego. Rodzice jednego z nich widocznie musieli mieć kontakt z Niemcami, że nie zostali rozstrzelani, tylko wywiezieni na Wał Nadatlantycki, coś budowali. Jeszcze siostra jednego mówi: „Żyje” – bo jeszcze pisał stamtąd listy. Ale po Powstaniu już ich [nie spotkałem]. Widocznie tam zginęli – albo od bombardowania, albo zostali tam zgładzeni. Jeden z tych kolegów był przypadkowo wypuszczony z Pawiaka. Dowiedziałem się, że przyjechał do domu, nie zdążył się dobrze wyspać i Niemcy go zabrali z powrotem, bo widocznie pomyłkowo był zwolniony. Jak patrzyłem na [obwieszczenie], to było, że tam zginął – Edward Stępień. Ja byłem na Pawiaku dwa dni.\nDlaczego pan znalazł się na Pawiaku?\nJechałem z pracy, z kolegą. Miałem Ausweis, pracowałem w straży, w mundurze (w Powstaniu też chodziłem w mundurze).\nW straży pożarnej?\n[Byłem sanitariuszem w szpitalu dzieciątka Jezus na oddziale chirurgicznym, a koledzy w Szpitalu Maltańskim (tego szpitala już nie ma). To była służba sanitarna]. Tak. Myślałem, że jak mam Ausweis, to mnie nie ruszą, a nawet nie sprawdzali Ausweisu, tylko do budy. Budy stały vis-à-vis Kawczej. Ktoś zawiadomił brata (miał sześć czy siedem lat), przyszedł, to z daleka widział, że tam jestem. Miałem jeszcze ze sobą „Biuletyn Informacyjny” (dwa czy trzy). W budzie, na wysokości bazaru, zdążyłem włożyć to w but. Tak zajechaliśmy na Pawiak. Na Pawiaku, jak wprowadzali do cel, to bili. Jak mnie chciał kopnąć, to uciekłem z tyłkiem i mnie nie kopnął. Później nas wywozili na wschód – prawdopodobnie do Majdanka, w tamtą stronę. Po drodze ktoś otworzył wagon – ktoś musiał otworzyć z zewnątrz. Kto był sprawny, wygimnastykowany, to kto chciał, to wyskakiwał. Już w celi, w więzieniu na Pawiaku niektórzy płakali. Handlowałem ciastkami. Ojciec kolegi robił kruche ciastka, to rozwoziłem ciastka po sklepach (tak samo handlowałem wódką). Miałem ze sobą ciastka i od czasu do czasu po jednym zjadałem. Jak nas wywozili, to kto chciał, kto czuł się pewniejszy, to wyskakiwał. Przecież myśmy nie wiedzieli, gdzie nas wywożą. Niemcy strzelali, ale było ciemno, noc, to strzelali prawdopodobnie na wiwat. Strzelali, jak uważali, że może kogoś trafią. Już wiedziałem, że jeden z kolegów z Witolińskiej zginął – nie wiem, czy z tego wagonu, czy z innego, czy ktoś otworzył kilka wagonów. Widocznie kolejarze, jak [robili] coś na stacji – może już na Wschodnim (bo wozili na Wschodni) nie zamknęli, a ktoś próbował i otworzył? W każdym razie udało się jakoś.\nI piechotą pan dotarł z powrotem?\nTak – do Karczewa, do kolejki – ciuchci. To już blisko. [Okolice warszawy znałem bardzo dobrze, jeździłem na rowerze, handlując artykułami żywnościowymi. Jeździliśmy drogami wiejskimi, było bezpieczniej. Znałem wielu sołtysów, którzy kierowali na kwatery, żeby się przespać, dlatego wyjeżdżaliśmy tak, żeby noc spędzić na wsi – kolację mielismy z łowy, a chodziliśmy zawsze głodni].\nJak pan wspomina Żydów w tych czasach?\n[Żałowałem ich, ale nie miałem na to wpływu.\nWcześniej na tej trasie, którą wracałem z transportu, Żydzi mnie okradli i wyskoczyli z ciuchci. Wiozłem kaszę jaglaną. Popłakałem się].\nMieszkałem na Kawczej, vis-à-vis mieszkał Pioruński. Pioruński był komisarzem – stopnie w policji [były] takie jak dzisiaj. Nosił broń – normalnie, [nawet] jak pracował w ogródku, to miał kaburę, każdy mu zazdrościł, że mógł się przynajmniej pogimnastykować. Mieliśmy też broń różnego rodzaju na tych spotkaniach. Do nas przychodził instruktor – miał papiery, że jest Ukraińcem, tak że mógł mieć ze sobą broń. Przynosił i ćwiczyliśmy – bez naboi, musieliśmy rozebrać, składać. (Później też tak uczyłem swoich [żołnierzy]. Dostałem sekcję po skończeniu [szkolenia] i też musiałem tak samo robić). Pioruński – jego nazwisko jest w kościele, miał czterdzieści dziewięć lat, jak go rozstrzelali.\nNosiliśmy paczki do getta. Z początku do getta można było pójść, ale to był tylko dzień, dwa czy trzy – krótko. Starsi ode mnie koledzy wyskakiwali [z tramwaju] do getta, handlowali w getcie i wskakiwali z powrotem, bo tramwaj jeździł Chłodną, Żelazną. Później już nie było wolno. Nosiłem [Pioruńskiemu] paczki, on za to mi płacił (nie tylko mnie, bo miałem kilku takich kolegów jak ja). Nosiło się paczki – czekaliśmy na Siennej, w bramie, od podwórka, a on nosił do getta, było wejście. Przychodził do nas, brał paczki i znów nosił. Ktoś musiał go – albo gestapo, albo żydowski policjant, albo polski – [sypnąć], prawdopodobnie. Nie wiem za co, ale aresztowali go i rozstrzelali. Tyle widziałem Żydów, taki miałem kontakt z Żydami.\nChciałam zapytać o życie codzienne z czasów okupacji. Pracował pan w straży pożarnej – czy często jeździł pan na akcje gaśnicze?\nNie. Jak była akcja, to wiadomo – czy tramwaj się wywrócił, czy coś [się stało], to trzeba było [jechać]. Ale ja byłem sanitariuszem. [Na ulicy Polnej mieliśmy spotkania informacyjne związane z wypadkami]. Byłem na kursie w szpitalu Dzieciątka Jezus. Wchodziło się od Nowogrodzkiej, pierwszy pawilon chirurgiczny. Byłem szkolony jako sanitariusz. Pracowałem jak najdłużej, bo dawali jeść. Jak pracowałem miesiąc, to chciałem jeszcze drugi miesiąc. Były siostry zakonne. Byłem przy wszystkich operacjach. Jak była operacja, wbijali gwóźdź, to niosłem jedną i drugą płytę, włączali prąd – zdjęcie – nosiłem niżej, przynosiłem, patrzyli, czy gwóźdź idzie dobrze, czy źle. I – opatrunki. Były długie sale, byli ciężko chorzy – jak na chirurgii. Byli tacy, którzy już nie chodzili, mieli odparzenia. Kiedyś przywieźli jednego – też nie wolno było, ale… To zrobiłem, też niepotrzebnie, bo przywieźli człowieka – po jakiejś akcji – tak naszpikowanego [pociskami]… Tyle miał pocisków, ale był przytomny – powiedział, gdzie mieszka, żeby zawiadomić rodzinę. Poszedłem zawiadomić rodzinę, a tam ktoś mi powiedział, pod tym adresem, że on nie zna takiego. Później zorientowałem się, jak powiedziałem kolegom. „Po cholerę tam chodziłeś!”. Jak przyszedłem na drugi dzień rano, to już nie żył. Nie można go było uratować, bo był tak postrzelany. Moja praca polegała na… Jak najmniej pracy, bo trzeba było [spotykać] się z kolegami, więcej siedzieć w domu jak w pracy. Tylko że trzeba było.\nKiedy pan dostał własną sekcję, którą przygotowywał pan do Powstania?\nPo skończeniu szkoły podoficerskiej, która się nazywała Szkoła Młodszych Dowódców, to było na początku 1944 roku]. Dostałem sekcję i z nimi miałem zajęcia, takie same zajęcia. Miałem książkę (i skrypty) wydaną w czasie okupacji. Książkę trzymałem w komórce. Książka była pułkownika… ten pułkownik później był generałem. Była to topografia, tereny. Myśmy z topografii mieli jak najmniej zajęć, bo myśmy mieli walki uliczne. Przerabiało się przede wszystkim walki uliczne, żeby znać dobrze okolice. Niektórzy koledzy narzekali, bo [na przykład] z Grochowa był przydzielony na Mokotów. Nie znał ulic, nie wiedział gdzie, którędy uciekać. Dużo ginęło właśnie przez nieznajomość terenu. Poza tym trzeba było mieć już wyczulony słuch – skąd pociski. Wtedy wiedziało się, że jak słyszy się pocisk, to już jest dobrze, bo przynajmniej ten pocisk już przeleciał. Najgorszy jest ten pocisk, którego się nie słyszy.\nJak wyglądały zajęcia z topografii? Czy jeździł pan z kolegami do innych dzielnic?\nWszystko po mieszkaniach. [Ja z kolegami nie jeździłem. Koledzy jeździli parami i dzielili się z nami informacjami. Ale nie wiedzieli, co zwiedzać, bo nie wiedzieliśmy gdzie będziemy. Spotkania odbywały się między innymi Pradze]. Raz bazylika na Pradze, drugi raz na koniec [linii] 24, [chyba ulica] Księcia Janusza – tam gdzie było najbezpieczniej. Albo Gocław. Gocław to były pola.\nCzy mieli panowie zajęcia terenowe, że chodziliście po mieście i poznawaliście [okolicę] czy tylko z mapy?\n[Nie było żadnych zdjęć, żadnych notatek, tylko wszystko na pamięć]. Trzeba było znać ulicę, bo sama mapa to jeszcze nie wszystko. Trzeba było dobrze mapę rozpracować. Teraz są sztabówki, a przedtem można było tylko pójść i popatrzeć jak, którędy, gdzie. Przecież w Powstanie przeprowadzali ludzi do Śródmieścia i dalej. Ode mnie – „Pchełka” – poszedł na urlop, to trafił z ulicy Przemysłowej aż na Żelazną. Przyszedł z urlopu, przyniósł mi ryngraf od kolegi, który mieszkał na Żelaznej. Tak że to też przeprowadzali tacy, którzy znali każde przejście.\nCzy wiedział pan od początku, że przygotowuje się do Powstania?\nTak, bo myśmy już chodzili na punkty. Krótko przed Powstaniem już się o tym mówiło. To nie były takie informacje, jak by się teraz mówiło. O godzinie „W” nie wiedziało się nigdy. Byliśmy nawet na punkcie, ale nie było co jeść, to trzeba było pójść do domu. Przecież myśmy na punkcie jedli kostki – kawę z cukrem. [Były] takie w wojsku – nie wiem, czy w niemieckim wojsku, skąd były te kostki. Zjadło się kostkę czy dwie, ale to nie było jedzenie, trzeba było jeszcze pójść do domu i coś zjeść, kawałek chleba. Ze wszystkim było krucho.\nKiedy został pan przydzielony do „Kryski”?\nJuż w Powstanie. Byłem na Przemysłowej. Miałem pójść na Ochotę. Byłem na Przemysłowej na obiedzie […] – pierwsze strzały. Może to było krótko przed Powstaniem (z zegarkami nie było tak jak dzisiaj, że każdy [miał]). Już byli zabici i byli ranni. Coś już zaczęło się dziać. Już była jakaś akcja, zatrzymali samochody. Samochód wiózł kilku Francuzów do roboty, bo byli tutaj w niewoli. Niemcy poddali się, samochód został, ci ludzie zostali. Zaczęło się coś dziać. Jeszcze nie było takiego dowództwa, że już tutaj jest dowódcą ten czy tamten. Pierwszym dowódcą był kapitan „Sęp”, jak mówi… Trudno mi powiedzieć, to historia może ocenić, bo nie znałem dowódców. Dowódców poznawało się dopiero po jakimś czasie – drugiego, trzeciego dnia. Pierwszego czy drugiego dnia to widziałem hrabiego Ledóchowskiego w mundurze. Później zabił go „Sęp”. Później już „Sęp” był w mundurze. Jak zostałem dowódcą drużyny, to porucznik „Janek” (czy „Janusz”) kazał mi zrobić zbiórkę. Musiałem zrobić zbiórkę i zameldować jemu. Już wiedziałem, jak się melduje. Nie zameldowałem tak jak mój nauczyciel, tylko podałem ilość żołnierzy i siebie też. „Dobrze, to jesteś dowódcą drużyny”. Tak się zaczęło. Później trzeba było od razu rozstawić posterunki. We wspomnieniach podałem, ile posterunków, gdzie rozstawiałem posterunki, bo w międzyczasie zachodziły zmiany, powiększaliśmy swój teren na Powiślu. Z początku było tylko do „Blaszanki”, później zajęliśmy bloki BGK, tak że teren powiększał się.\nCzy na początku sierpnia walki były ciężkie? Czy trzeba było walczyć o każdy dom? Czy Niemcy łatwo oddawali teren?\nNa początku nie, dlatego jak słyszę o bohaterstwie, to… Były momenty, gdzie faktycznie… Może na Starówce, może gdzieś takie były, gdzie walczyło się o każdy [dom]. Tu się walczyło – jeżeli o każdy dom, to nie tak, że trzeba było przykładać plastik do ściany rozbijać i zajmować. Po prostu każdy oddział starał się opuścić [budynek] we właściwym czasie. Tak jak Niemcy uciekali, tak samo i myśmy uciekali. Kilku zabili, to już nie było co bronić. „Bronek” był ranny, stracił oczy, mówi: „Dobijcie mnie, nie widzę nic!”. Cały pokrwawiony. Nikt go nie chciał dobić, bo jak zabić kolegę, jak przed chwilą razem z nim strzelaliśmy do nieprzyjaciela? Dlatego że dostał akurat po twarzy, to go dobić? Wtedy trzeba było wycofywać się. Brało się pod rękę i wycofywało się. To były ciężkie walki, ale…\nCzy walki i wymiana ognia toczyły się na ulicach czy strzelali także z domów?\n[Po kilku dniach Niemcy też zajęli takie stanowiska, z których strzelali, na przykład z kominów. My nie byliśmy im dłużni, też mieliśmy bardzo dobrych strzelców]. Z domów, z ulicy, z okien. Układało się lusterka, patrzyło się, czy ktoś idzie, czy nie idzie – to jeżeli chodzi o dzień. W nocy wystawiało się jak najbliżej takich miejsc, gdzie ewentualnie można było nieprzyjaciela albo zaatakować, albo zastrzelić – tak rozstawiało się posterunki. Moje zadanie, jako dowódcy drużyny – musiałem całą noc chodzić po posterunkach, żeby nie spali. [Generał] Świerczewski – jak żołnierz zasnął, to Świerczewski go zabijał. Tak przynajmniej słyszało się o nim, że zabijał żołnierza, jak [ten] spał. A ja musiałem chodzić. Jak był jeden, co zawsze spał, to musiałem z nim wystawiać jeszcze dwóch.\nO jakim Świerczewskim pan mówi?\nO generale Świerczewskim. Podobno zabijał ludzi – jak ktoś zasnął na posterunku, to zabijał (dlatego dawało się przykład).\nCzy byliście dobrze uzbrojeni?\nNie bardzo. Ale mieliśmy kilka gatunków karabinów: Lebele, Berrtery i mauzery. Do każdego gatunku była inna amunicja]. Miałem dwa pistolety. Z początku miałem walthera, a później fm-kę. Waltera dostałem od kolegi, który właśnie zastrzelił „Gwiazdkę”. Zabił go przypadkowo, bo to przecież był wypadek. Miałem nowiutką fm-kę, rok [produkcji] 1944. Zajmowałem bloki BGK. Przeprowadzałem rewizje u Niemców, folksdojczy. Niemców już nie było, pouciekali, ale zostały rodziny. Na przykład – co meldowałem – był dzieciak i babka. Powiedziała, że mąż jest… Widziałem, bo [były] zdjęcia. Jak przychodziliśmy, to zdjęcie, książka i na książce… „Co to jest?”. Heil Hitler! To już dzieciak powiedział, to wiadomo było, że to folksdojcze. W stojącym zegarze znalazłem broń i amunicję – właśnie fm-kę, który nosiłem ze sobą.\nZajmowałem kwaterę na blokach BGK. Zająłem blok i musiałem wysiedlić dyrektora fabryki „Philipsa”. To był obcokrajowiec, jego Niemcy nie ruszali. Miał żonę, służącą, był u niego zastępca dyrektora. Jak Niemcy wycofali się, jak zająłem ten dom, to czwarta nad ranem... Musiałem [dyrektora wysiedlić], dostał miejsce na tyłach, ale powiedziałem, że wszystko, co jest w domu, będzie nieruszane, może zawsze przychodzić i wziąć to, co będzie chciał. Spotkałem go po Powstaniu. Jak zobaczył mnie, to pokazał tylko palec na ustach. Był w towarzystwie. Tylko do mnie, żebyśmy nie mówili nic. Widocznie zbierał materiały z urzędem bezpieczeństwa – to, co rozkradli czy wywieźli [z fabryki „Philipsa”], zbierał te materiały. Nigdy więcej nie miałem z nim kontaktu.\nHolender. [Ale musiał być zorientowany, że mnie strzegł].\nChciałam zapytać o wypadek, o postrzelenie „Gwiazdki”. Kto to był?\nTo był jeden z tych, którzy zatrzymali pierwszy samochód, byli tam więźniowie francuscy. Było kilku Francuzów i chyba Francuzka. Francuzów spotkałem po Powstaniu. Wszystkich obcokrajowców, Francuzów, Turków wywozili po Powstaniu do Częstochowy i z Częstochowy byli rozsyłani do swoich krajów. Francuzi mnie poznali. Byłem dowódcą, nie musiałem wszystkich znać, ale oni mnie wszyscy znali.\nJak zginął „Gwiazdka”? Przynieśli broń z Mącznej. Na Mącznej była rusznikarnia, gdzie naprawiali karabiny, produkowali granaty – kawałek pospawanej rurki, materiał wybuchowy, lont. „Filipinki” – różnie nazywały się te granaty. Nie zawsze były dobrze spawane – rzuciło się i nie wybuchł. Tak samo i niemieckie granaty – też nie zawsze wybuchały. Przynieśli broń i kapral „Kajtek” (później szukał śmierci i znalazł śmierć, po powrocie napisałem na jego grobie: „Tu był »Sowa«” –[koledzy, którzy przezyli] już wiedzieli, że żyję). [„Kajtek”] sprawdzał [dostarczona broń, gdyby karabin] strzelał w górę, [to by strzelił Panu Bogu w niebo, a on trzymał karabin lufą w dół] i rykoszetem zabił „Gwiazdkę”.\nPiszą w książce, że „Gwiazdka” zginął u mnie na blokach, a na blokach zginął żołnierz „Maksa”. Kilka dni przed wybuchem „goliata” przyszedł oddział ze Starówki czy ze Śródmieścia. [Człowiek], który tam był, mówił, że zna tę sprawę – mam w książce, że „Maks” był w Armii Ludowej. Nie miał pseudonimu „Maks”, to był żołnierz „Maksa”. Żołnierz, który tam wisiał, miał taką czapkę jak mieli Rosjanie, z czerwoną gwiazdką. Jak Niemcy zaczęli atakować, to byłem u siebie – tam gdzie miałem kwaterę, na pierwszym piętrze (nieraz jak przechodzę ulicą Rozbrat, to patrzę na te okna). Podjeżdżał czołg i podnosił lufę na wysokość mniej więcej mojego okna. Szybko poleciałem wyżej, na strych. Na strychu wszędzie były posterunki i strzelali do Niemców. Jak czołg był uszkodzony, gąsienica była zerwana, krążył, to filizjerzy też krążyli wokół tego czołgu. Chłopaki z góry strzelali, ale do chłopaków też strzelali. „Maks” był ranny w rękę, zabrali go do szpitala. W międzyczasie jak podjechał czołg, to drugi czołg zaczął go wyciągać. W międzyczasie puścili „goliata”. „Goliat” wybuchł od strony Rozbrat i wysadził bramę. Nie wjechał do środka bramy, tylko na początku bramy i wysadził cały trzypiętrowy dom. Zahaczył nogą o dach ze stropem i tak wisiał.\nTo był ten żołnierz od „Maksa”?\n[Tak, wisiał jeszcze w zimie]. Od „Maksa”, a nie „Gwiazdka”, tam już „Gwiazdki” nie było. Poza tym tam gdzie stali w tym czasie Francuzi, już byli Niemcy. Kilka osób ode mnie zginęło, bo myśleli, że jeszcze zdążą przelecieć do następnego budynku. Zostali zastrzeleni, bo już Niemcy zlikwidowali drużynę „Newady”. Od Łazienkowskiej do Przemysłowej był [plutonowy] „Newada”, a od Przemysłowej do połowy domu stałem ja, od połowy domu już [podporucznik] „Kret”. Takie były posterunki. Już tam „Newady” nie było, już ludzie wycofywali się (niektórzy nad Wisłę, niektórzy przepłynęli przez Wisłę). Na przykład mój dowódca, [podporucznik] „Sas”, to nie wiem, czy mógłbym policzyć na palcach, czy kiedyś był u mnie na blokach. Był wtedy u mnie, jak zajmowaliśmy ten teren. A ponieważ ładnie śpiewał, był towarzyski, to więcej przebywał w dowództwie na Czerniakowskiej.\nCzy Francuzi też walczyli po stronie powstańców?\nTak, normalnie podłączyli się, tak jak „Gwiazdka” podłączył się do jakiegoś oddziału. Czy był u [plutonowego] „Byczka” [ochotnika z czynnej służby], czy w innej drużynie – nie wiem. U mnie nie był, tak że nie mogę nic powiedzieć o ludziach, którzy byli w innych drużynach.\nCzy w pana drużynie był ktoś innej narodowości?\nByli Słowacy. […]. Ze Słowakiem… jest zdjęcie. […]\nCzy miał pan bezpośredni kontakt ze słowackimi podoficerami?\nTak. Nie mogę przypomnieć sobie pseudonimu tego Słowaka. Nawet jak jest jakaś uroczystość, to ten pluton Słowaków… [Dowódcą tego plutonu Słowaków był podporucznik „Stanko”].\nCzy dobrze mówił po polsku?\nDobrze, normalnie, bo to byli ludzie, którzy prawdopodobnie tutaj mieszkali, żyli. Dowódca plutonu Słowaków był fotoreporterem. Miał pluton Słowaków, a miał tyle samo ludzi co ja. Ja miałem drużynę, a on miał pluton. Znało się tych ludzi po imieniu. Tamaradze – to pamiętam, bo to takie niespotykane imię. Był z zawodu fotografem. Spotykałem go nieraz na ulicy, miał kawiarnię, każdy jakoś musiał żyć.\nMiałem z nim przygodę. Zajmowałem po nim posterunki na blokach BGK.\nW 1963 roku spotkaliśmy się na Chmielnej, bo tam był ZBoWiD. W tym czasie jeszcze żył „Kryska”, „Tur”, żyło dużo oficerów, „Sas”. Poszliśmy tam z „Sasem”. Poszliśmy tam na pierwsze piętro, patrzę – on jest. To już 1963 rok, „Sas” pyta się „Stanki”: „Poznajesz?”. – „Poznaję”. Przypominam mu: „Jak zajmowałem posterunki, to pan zawadził stenem o rurę, strzelił pan i ranił pan »Matkę«”. – „O rany! To nie ja!”. Wszyscy w śmiech, i „Kryska”, i wszyscy oficerowie zaczęli się śmiać. Nie przyznał się do tego. [Powiedział]: „To mój zastępca” – już się nic nie odzywałem. To właśnie taki przypadek. Mógłby i zabić przecież. Źle zabezpieczył Stena. […] Żyje, utrzymują ze sobą jakiś kontakt. Z „Maksem” jakiś czas utrzymywałem kontakt, ale po dziesięciu czy piętnastu latach, z początku nie. Słyszałem od kolegów, że jest w UB czy w milicji, komendantem milicji. Był w Armii Ludowej, tak że z nimi nie miałem kontaktu.\nJak układały się stosunki z Armią Ludową podczas Powstania?\nNie było żadnej różnicy. Był podporucznik „Stach” – Paszkowski. [Podobno pomagał niektórym akowcom. Jednego znałem, był moim żołnierzem]. Ponieważ byłem na blokach BGK, to miałem wszystko. Kto co chciał – z kolegów, którzy mieszkali – to każdemu mogłem dać, były szafy pełne różnych ubrań. W jednym pokoju były same aparaty radiowe. Fachowcy mogli sobie z tego coś zrobić. Była żandarmeria, to co kto chciał – zgłosiłem. Miałem [bardzo] dużo konfitur. Najbardziej smakowały mi konfitury z agrestu, najwięcej jadłem agrestu. Niemcy umieli te rzeczy robić, wszystkiego było bardzo dużo. Oddawałem te rzeczy do szpitala, bo co z tym robić? A wódek ile było! O rany! Też się piło.\nChciałam zapytać o życie codzienne w czasie Powstania. Czy nie było problemów ze spaniem, z wodą?\nByły, dlatego narzekam na tych, co napisali… Ja nie miałem żadnych problemów. Wiadomo, że nie chodziłem spać w piżamie, tylko spało się w tym, w czym się chodziło. Z myciem też były kłopoty, ale myśmy mieli wodę w kaloryferach albo musieli przynieść Niemcy. Tu nie mieliśmy żadnego problemu, bo była Wisła, gorzej było w Śródmieściu, bo trzeba było pompować. Ze spaniem też nie było specjalnie problemów. Miałem taki problem, że gdziekolwiek chciałem spać, to musiałem powiedzieć gdzie. Przecież trzeba było przynajmniej się zdrzemnąć, bo człowiek szedł i spał. Nie spało się nigdy tak, żeby się człowiek rozebrał – chyba że jakaś dziewczyna była, to co innego. Wtedy to trzeba było. Miałem już przecież dwadzieścia lat. A byłem taki chłopak dość… Podobałem się. Dziewczyny rzucały się, bo to mundur, dwie belki, żołnierz polski. Polacy są patriotami, tak że te pierwsze dni były bardzo przyjemne. Później – wiadomo, trzeba było mundur ściągać i zakładać ciuchy nie wiadomo jakie. Spodnie miałem [powyżej pasa], musiałem zawinąć.\nJak wyglądały kontakty męsko-damskie?\nOj! Były bardzo przyjemne. Wiedziało się, że żyje się raz i krótko. Dziewczęta były sympatyczne. Do mnie przyszła „Borsza” – od „Stacha”. „Stach” był oficerem Armii Ludowej. Później nawet pobili się z Moczarem o stanowiska w komitecie centralnym. „Stach” nawet pomagał kolegom z Armii Krajowej. Chciał, żebym do niego przyszedł. Przez kolegów [dowiedział się] – „»Sowa« żyje”. Bałem się przyjść do niego. Przysłał „Borszę”, bo nie mieli gdzie spać, a ja miałem wszystko – materace, kołdry czy pierzyny – nie wiem, co wtedy było potrzebne do spania. U mnie na blokach było wszystko, Niemcy [szybko] zostawili – jeszcze paliło się cygaro – nie brali rzeczy. Mnie było [to] niepotrzebne. Zbierałem krawaty. Miałem chyba ze sto krawatów. Nie wiem, czy chodziłem w krawatach czy nie, ale miałem bardzo dużo krawatów. […].\nMówił pan o dziewczynie.\nA, dziewczyny były bardzo sympatyczne. Właśnie przyszła do mnie „Borsza” i została. Przyszła z żołnierzami, żeby zabrać, to dałem to, co chcieli, ile mogli unieść (bo trzeba było – nie tak jak ktoś napisał, że przychodził na bloki tak sobie meldować. Nie było dojścia. Trzeba było wpuścić i wypuścić, to tylko żołnierz mógł decydować, kto mógł do mnie przyjść albo ode mnie wyjść). Zanieśli to, a „Borsza” została. Dopiero na drugi dzień poszła. A to była ładna dziewczyna.\nMiałem brata, był u mnie starszym strzelcem. Starszy brat, przystojny chłopak… Przed wojną kończył szkołę handlową. Miał w szkole zajęcia przysposobienie strzeleckie].\nPo Powstaniu osiedliliśmy się w Częstochowie. Nie wiem, ilu nas wyskoczyło [z pociągu], ale pociąg nie jechał z [dużą] prędkością, tylko można było pozwolić sobie na takie skoki. Ale widocznie Niemcy lekceważyli, bo większość ludzi z Czerniakowa wywieźli pod Piotrków Trybunalski albo pociąg stanął w okolicach Częstochowy i kazali wszystkim opuszczać wagony. Tak że do Oświęcimia to tylko wywozili chyba z początku – może ze Starówki czy z innych dzielnic. Niektórzy żołnierze z Mokotowa – jedni trafiali do obozów jenieckich, a inni do obozów koncentracyjnych. Tak że trzeba było mieć w życiu trochę szczęścia.\nWiedziałem, że nie zginę, bo krótko przed Powstaniem, jak wypuścili Cyganów z obozu, to chodziła Cyganka i wróżyła. [To było] w parku Paderewskiego. Było nas pięciu, siedzieliśmy na ławce. Wróżyła. Nie chcieliśmy, ale przyczepiła się. Mieliśmy parę groszy i zaczęła każdemu wróżyć. Mnie wywróżyła, że będę żył długo, osiemdziesiąt dwa lata, że będę za granicą, będę bogaty. Ale nie przewidziała, że będą lekarstwa – żyję już dłużej. Bogaty nie jestem. Za granicą byłem, bo byłem na wycieczce w Berlinie, jak pracowałem. To tyle co byłem za granicą. Tak że trochę trafiła. […].\nTak że wiedziałem, że nie mogę zginąć. Były bombardowania. Ze łzami słuchałem, że nie żyje, bo jak był wypad na Port Czerniakowski, dużo chłopaków zginęło, „Sęp” był ranny, „Rozy” był ranny, a ja nie byłem ranny. A byłem w pierwszej linii. Z tyłu za mną koledzy mówili, że ja nie żyję. „»Sowa« już nie żyje” – bo tam tylu chłopaków leżało. Od tych chłopaków, którzy zginęli przed nami, braliśmy broń. Niemcy później wycofali się, też tam leżeli, to się od nich brało broń. Leżałem blisko, między pomidorami, bo tam rosły pomidory. Nie widzieli mnie. Ja też ich nie widziałem, bo odległość była taka, że tylko słyszałem, jak mówili. Łzy zakręciły mi się w oczach, że tak o mnie mówią. A ja żyłem, tylko nie mogłem nic powiedzieć, bo słyszałem przede mną Niemców. Ale walki ustały, przestali strzelać, Niemcy wycofali się. Wycofujemy się. Słyszałem, jak wycofywali się z tyłu, to i ja rakiem zacząłem się wycofywać. Jak wyszedłem za dom, wycofałem się, to żyję. „To musisz iść do »Rozego«, bo »Rozy« leży ranny na »Blaszance«”. Poszedłem i wtedy wypiłem, pierwszy raz w życiu, alasz. Upiłem się, dość dużo musiałem wypić.\nPóźniej były naloty. Tyle było różnych akcji – takich, gdzie była strzelanina. Do nas strzelali i myśmy strzelali. Słyszeliśmy, jak ludzi mordują na stadionie, ale to [było] w nocy. Słyszeliśmy tylko głosy. W tamtą stronę strzelało się, ale wiadomo było? Czy wystraszyło się Niemców, czy ktoś uciekł? Nie wiadomo było. Po prostu – strzelało się, już przestało się słyszeć jęki, krzyki – przestawało się strzelać. Ale Niemcy strzelali, mieli więcej broni i amunicji.\nCzy wzięliście jakichś jeńców do niewoli?\nTak. To było właśnie nieszczęście, że... Nie miałem u siebie Niemców w mundurze. Jak miałem oficera inspekcyjnego (taki jest dyżur), to chodziłem wszędzie. Byłem w areszcie. Odwiedzałem wszystko – wolno mi było, bo miałem specjalną przepustkę. Byłem w areszcie – w szlachtuzie, gdzie rzeźnik miał [rzeźnię], siedzieli Niemcy w mundurach, oficerowie i nie oficerowie. Ale już pobici, pokrwawieni, muchy chodziły po twarzy. Popatrzyłem na nich, zamknął i dalej poszedłem zwiedzać – to tu, to tam. Obszedłem swój rejon i na tym kończyła się moja służba.\nCzy miał pan kontakty z dowództwem Armii Krajowej?\n[Tylko w sprawie „Kajtka” po wypadku z postrzałem Francuza „Gwiazdki”]. Mogłem mieć tylko bezpośrednio ze swoim przełożonym.\nCzy mógłby pan przypomnieć?\nMoim [ostatnim] bezpośrednim dowódcą był podporucznik „Sas”.\nZapamiętałem go w czasie akcji, razem ze mną zajmował bloki BGK. Później nie przebywał ze mną w pierwszej linii, bo tu było najniebezpieczniej. Bezpieczniej było w dowództwie. Mówiłem, że ładnie śpiewał. Oficerowie nie walczyli. Może w innych organizacjach, na innych frontach, to może dowódcy jakoś walczyli. W Powstanie dowódcy nie walczyli w pierwszej linii, tylko walczyli żołnierze. Przede wszystkim żołnierze. I z żołnierzami musieli być podoficerowie. Dlatego jak robią zdjęcia i wszędzie gloryfikują tylko oficerów, to mnie to się nie bardzo podoba, bo przecież wiem jak… Jeszcze ja to nic, ale miałem kolegów, którzy byli na Mokotowie czy w innych [miejscach], to jeszcze gorzej wyrażają się o oficerach. Tak że nawet gdyby był wywiad z takimi, to ośmieszaliby oficerów. Ja też mogę tak powiedzieć, bo były takie sytuacje, gdzie oficerowie sobie popili i chodzili tacy nabuzowani, a to przecież też była wojna. Byłem świadkiem, ale to ułamek, to jest normalne życie. Oficerowie byli dowódcami, ale co mogli dowódcy zrobić, jak z taką siłą Niemcy uderzali, gdzie żołnierze musieli opuszczać budynek. Musieli opuszczać pokoje – coraz dalej i dalej – a oficerowie nie byli przecież w pierwszej linii, tylko dowodzili.\nChciałam zapytać o historię z hrabią Ledóchowskim i z „Sępem”.\nW tym czasie, jak to miało miejsce, to byłem na „Blaszance”. Miałem wolne, albo byłem w pogotowiu. W tym czasie na posterunku, gdzie wchodzili do Ledóchowskiego, chyba „Byczek” był dowódcą drużyny. To był przedwojenny plutonowy, mniej więcej w wieku mojego ojca. Też przeżył Powstanie, to był dobry fachowiec. W Powstanie mówi: „Słuchaj, »Sowa«, co robimy? Czy bierzemy legitymacje Armii Ludowej i zakładamy opaski? Bo to już front się zbliża. Nie wiadomo, co z nami będą… Wiadomo, co oni robią z akowcami”.\nW tym czasie on miał posterunki. Przechodzili do Ledóchowskiego. Do Ledóchowskiego wszedł – wersji jest kilka – „Sęp” ze swoją obsadą (zawsze miał dwóch czy trzech oficerów, kręcili się koło niego). Weszli do Ledóchowskiego. Słyszałem – nic więcej nie mogę powiedzieć, tylko to, co słyszałem w czasie Powstania – że Ledóchowski był ranny i zabił go „Sęp”, rannego. Podobno tam była jeszcze ranna sanitariuszka – nie wiem. Słyszałem tylko, że był ranny. [Jedna wersja to, że miał pieszą akcję jako dowódca − nieudaną – zginęło kilku żołnierzy, natomiast druga, że „Sępowi” podobała się hrabina. Takie wersje krążyły]. Później przechodziłem przez [kwaterę] Ledóchowskiego, nie było innego wejścia do bloków, tylko przez teren Ledóchowskiego. Były tam piękne mieszkania, okręty w szklanych [gablotach] – to był bardzo dobrze utrzymany dom, pałacyk Ledóchowskiego. Był hrabią. Niemcy do niego przychodzili i odchodzili – w tym czasie, jak był ranny. Teraz był pogrzeb koleżanki z Powstania, miała osiemdziesiąt lat, tylko jedna długi czas żyła i tylko z nią utrzymywałem kontakt telefoniczny, bo nie chodziła już kilka lat. Na jej pogrzebie też była koleżanka z Powstania. Ta [koleżanka], która zmarła, zapisała się do zgrupowania „Kryski” po Powstaniu, a ta [druga] nie. Moja druga sanitariuszka też nie zapisała się do zgrupowania „Kryski”, po Powstaniu nie chciała – to jej nie odpowiada. Tak samo jak ja – zgłosiłem się do zgrupowania „Kryski” bardzo późno. Jak dawali kombatantom dziesięć dni urlopu, to wtedy zgłosiliśmy się, kilku kolegów. A tak – po co się afiszować? Żeby nas pozamykali? Nawet nie ujawnialiśmy się, nie mówiliśmy nic, że…\nAle jaką historię usłyszał pan od tej koleżanki?\nOd tej koleżanki słyszałem o kolegach, którzy nie byli, a teraz są działaczami. Ona tam się urodziła i wychowała, to znała wszystkich. I ci koledzy z Powstania, którzy byli u mnie – u mnie też [była] zbieranina, miejscowi ludzie, [ochotnicy, nawet] złodziej. Jak Niemcy uciekali, to wszystkie zamki były pozamykane. Uciekali, ale drzwi pozamykali. Ale u mnie był taki, że wszystkie zamki otwierał. Tak że co chciałem, to był taki rudy i mogłem wszystko mieć, ale mnie nie było potrzebne, bo tam nie mieszkałem. Tylko krawaty miałem. Krawaty mi się podobały, to brałem krawaty.\nTak że ta właśnie koleżanka, która była na pogrzebie, to [w czasie Powstania] roznosiła zupę. Też była przecież – nie żołnierzem, nie w mundurze, ale pracowała, to też była odpowiedzialna praca. Musiała tę zupę zrobić, ludzie musieli coś jeść. […]. [Najczęściej była pomidorowa z makaronem. Bo podobno na terenie były magazyny z makaronem].\nCzy słyszał pan o desancie berlingowców?\nTak, słyszałem, ale w tym czasie już mnie nie było w Warszawie.\nKiedy dla pana skończyło się Powstanie? W jakich okolicznościach?\nDla mnie Powstanie skończyło się, jak wybuchł „goliat”. Byłem przysypany i byłem tak pokancerowany, że wszyscy myśleli, że już jestem [martwy]. A ja byłem pokrwawiony, pokaleczony, bo z pierwszego piętra spadłem na parter, ale razem z gruzami. [Spadłem] od strony podwórka. Od strony ulicy – tam wybuchł „goliat” – słyszałem tylko jak jęczeli. Od pierwszego [piętra] przechodziłem po strychu, żeby zejść na dół do klatki schodowej. Na pierwszym piętrze chciałem wejść – przy oknie, bo wszędzie były posterunki – „Kapralu, nie ma miejsca”. I dzięki Bogu. Nie było miejsca. Wiadomo – okno i ściana, zaraz przy oknie. Stali tam, nie było już miejsca dla mnie, żebym coś zobaczył z jednej czy z drugiej strony (bo przecież z jednej strony ostrzeliwali). [Schodziłem] do klatki schodowej. W tym czasie, jak wybuchł „goliat”, byłem przysypany. Nie tak tragicznie, tylko byłem pokancerowany, byłem cały pokrwawiony.\nCzy odkopali pana?\nNie! Ktoś jeszcze był. Z tej strony – od „Kreta”. Odgrzebali mnie, też musiałem się jakoś ruszać [i krzyczeć].\nCzy trafił pan do szpitala?\nNie. Nie było tam szpitala. [Przeszedłem] tylko na tyły, do ostatniego bloku. Ale – organizm zdrowy… [Posterunki zaczęły zajmować oddziały „Radosława”. A ja z cywilami wycofywałem się na tyły ulicy Okrąg i stamtąd próbowaliśmy uciekać na Saska Kępę. A ja z księdzem jeszcze próbowaliśmy do kościoła. To był jego pomysł].\nCzy długo trwała rekonwalescencja?\nDo wyjścia, [a potem jeszcze jakiś czas po Powstaniu. Pierwszy przyzwoity opatrunek zrobiono mi w Milanówku]. Wojska już nie było. Ten Słowak nazywał się „Stanko”, był podporucznikiem. Ksiądz, [którego] jest tu kaplica – Stanek. Wycofałem się przy pomocy kolegów, i [ksiądz] chciał, żeby iść [z nim] do kościoła na Łazienkowską. [Szliśmy we trójkę” „Pchełka”, ja i ksiądz. Doszliśmy do ulicy Przemysłowej i już wojska nie było. Ja się przebrałem, a ksiądz się wrócił do ulicy Okrąg skąd przyszliśmy]. Poszedł do kościoła. On by żył, tylko przez głupotę albo nieświadomość… – nie powinien mieć czapki wojskowej. Żeby był tylko jako ksiądz… Miał też opaskę. Jego Niemcy złapali w tym czasie – ja zdążyłem się przebrać, a on miał czapkę i [opaskę], i dlatego Niemcy złapali go i powiesili. Żeby był tylko księdzem – nie wiem, bo esesmani przychodzili z księżmi, zabierali rannych i odnosili do szpitala. Ksiądz to ksiądz. Ale jak on był ksiądz i nosił opaskę i czapkę, to widzieli. Nie wiem, czy to byli „ukraińcy”, kto akurat mógł go aresztować czy złapać i powiesić. To jeszcze było przed przyczółkiem. To musiało być przed przyczółkiem, bo to przecież była kwestia kilku godzin.\nA pan przebrał się w cywilne ubranie?\nNormalnie, tak jak każdy inny, miałem chustkę na głowie.\nCzy pan wyszedł w ludnością cywilną?\n[Tak. Jeden Niemiec sprawdzał czy jest ślad odbicia od karabinu. Tych co mieli ślady – zabijali. Ja nie miałem śladu]. Z ludnością cywilną, bo ludność cywilną od razu wyprowadzali do pociągu i pociągiem na zachód.\nZ którego dworca pan wyjeżdżał? Z Zachodniego?\nZ Zachodniego (nazywali to kiedyś Czyste, Zachodni). Z tamtych okolic. Wszystkich tam prowadzili, do wagonów i od razu wywozili.\nW jakim wagonie pan jechał? W towarowym?\nDokąd ostatecznie pan trafił?\nPociąg, [którym] jechałem, jechał wolno – tak jakby się zatrzymywał. Myśmy wyskakiwali. Z początku doszliśmy do Milanówka. W Milanówku miałem znajomych. Odszukaliśmy znajomych przed kościołem. Chciałem się gdzieś podłączyć, ale nie mogliśmy już dalej jechać, bo tam znów były łapanki. Spotkaliśmy znajomego, spaliśmy u niego jakiś czas na strychu, ale też nie było żadnych warunków. Ponieważ [przedtem] pracowałem w szpitalu Dzieciątka Jezus na Nowogrodzkiej, to tam [też] był szpital i poszedłem do tego szpitala. Spotkałem siostrę, która mnie poznała. Mówi: „Pracować tu, to tylko dół wykopać i zakopywać nogi, ręce – bo musieli amputować – ale spać nie ma gdzie”. Dała mi tylko witaminy, żeby zaspokoić głód. Trzeba było uciekać dalej.\nNie wiem, ilu nas wyskakiwało, ale myśmy się trzymali z bratem. Brat leżał w szpitalu ze znajomym z Częstochowy – „Pojedziemy tam”. Pojechaliśmy do Częstochowy. W Częstochowie po jednej stronie ulicy szedłem ja, po drugiej brat i szukaliśmy tego nazwiska. [Brat] wiedział, że [znajomy] mieszkał na ulicy Warszawskiej. Mieszkał nie na ulicy Warszawskiej, tylko obok, znaleźliśmy go. Do wyzwolenia już byliśmy w Częstochowie.\nTragicznie. Miałem buty z cholewami. Niewiele owało, by mnie zabili, bo kogoś już zabili. Powiedzieli, że to jest germaniec, i go zastrzelili. Ale ludzie tam krążyli, powiedzieli ruskim, że nie jestem germańcem, że jestem Polakiem. Ale jeden but już mi zdjęli, tylko [ruski] nie mógł założyć buta, bo miał bosą nogę, nie mógł wciągnąć buta na bosą nogę. Wyrzucił but. Już później nosiłem inne, długie spodnie. Tak wspominam ruskich, jak tylko przyszli. Od razu chcieli mnie zabić, dlatego że miałem buty. Jednego zabili, już leżał chłopak. [Ruskich bałem się więcej jak Niemców].\nWspominał pan, że w Częstochowie znaleźli się Turcy.\n[Do Częstochowy zwozili wszystkich obcokrajowców, a Turków można było poznać po specjalnych czapkach]. W Częstochowie była wszelka swołocz. Zacząłem tam handlować z Żydami, z Francuzami. Trochę znałem francuski. Uczyłem się łaciny, miałem kolegów, co znali francuski, też się uczyli, to tak piąte przez dziesiąte – już w handlu mogłem się z nimi dogadać. Mam nawet zdjęcia w [ubraniu], które kupiłem. Nie miałem się w co ubrać, kupiłem od Francuza (bo dostawali paczki) marynarkę francuską z paskiem. Byli Turcy, mieli specjalne czapki. Byli tu w niewoli i też tam byli zlokalizowani. Były niezniszczone szpitale, to Rosjanie chodzili w piżamach po ulicach – ci, co już mogli chodzić. Francuzi też byli gdzieś zlokalizowani, ale później już wyjeżdżali (po kilku dniach wyjeżdżali). Poznałem Żydów, którzy przeżyli, to też ci Żydzi źle wyrażali się o Żydach z Rosji. Zwłaszcza po wypadkach kieleckich. Mówili, że przez Żydów z Rosji muszą stąd uciekać, bo ich mogą tu zamordować. „Co oni robią? Wszędzie – UB – Żyd, w milicji Żyd, na wszystkich stanowiskach Żydzi. Musimy uciekać, bo ci Żydzi tu mordują Polaków, a przecież Polacy nas ocalili”. I ci Żydzi powyjeżdżali, ale jeszcze z początku można było z nimi handlować.\nWszystkim, co się dało. Miałem marynarki, spodnie – co można było kupić i sprzedać, bo niczego przecież nie było. Jak już trochę znało się język, to było łatwiej zahandlować.\nI zdecydował się pan na powrót do Warszawy?\nTak. Cały czas się o tym myślało, tylko tu nie było gdzie wracać. Trzeba było uzbierać parę złotych, żeby znaleźć jakieś lokum. Wszystko było zniszczone, spalone. Mieszkałem na Osieckiej, mieliśmy komórkę. W czasie okupacji handlowałem (tak jak i wszyscy handlowali) i dzięki temu, że handlowałem, to cała rodzina żyła. Jeździłem dobrze na rowerze, woziłem ciężary. Brat handlował skórami. Myśmy mieli zakopane w piwnicy skóry. To był towar chodliwy i drogi. [Brat] dawał to szewcom na Pradze. Sprzedawało się ten towar na bazarze Różyckiego. Jak myśmy wrócili, to w mieszkaniu nic nie było. Globus, zegar – to wszystko, co było w mieszkaniu do zabrania, to sprzedali, zniszczyli. Jak myśmy to odkopali z bratem (rodziny jeszcze nie było), to jak zobaczyli, to myśmy dużo pieniędzy za to wzięli. Wszystko sprzedaliśmy – część [w Warszawie], część w Częstochowie (w Częstochowie mieliśmy już lokum). Czekaliśmy tylko, bo mieliśmy jeszcze rodzeństwo, [które] było wywiezione do Niemiec, do Heidau (to jest koło Gliwic). Często byliśmy w Warszawie, po jakimś czasie dowiadujemy się, że idą nasi. Wyszliśmy na spotkanie. Brata miałem dzieciaka. Jak myśmy zaczęli się kłócić z bratem, to więcej pyskował po niemiecku, ja [go nie] rozumiałem. Ganiał tam z dzieciakami niemieckimi, to nauczył się niemieckiego. Nawet nie wiedział, że mówi po niemiecku. Poza kolegami, z którymi spotykałem się po Powstaniu, sympatycznymi kolegami, to nie. We Wrocławiu spotkałem się z „Newadą”. Myśmy mieli spotkania… Śmiesznych specjalnie nie było dużo. Wesołych nie mieliśmy specjalnie. Śpiewali o mnie. Ci, co nie mieli gdzie spać, to spali na „Blaszance”. Tam można było spać, bo kiedyś to była fabryka. Śpiewali o mnie piosenki. Był u mnie żołnierz, kompozytor, lubił śpiewać i śpiewał o mnie na melodię „Raduje się serce, raduje się dusza”, tylko dobierał sobie słowa (o „Byczku”, o mnie, niektórych kapralach). To piosenka, która nie nadaje się do śpiewania – „A nasz kapral »Sowa« to jest chłop morowy, kobieciarz z niego zawodowy”, bo miałem ładne, sympatyczne dziewczęta, to tak o mnie śpiewali. O „Byczku” śpiewali: „Nasz plutonowy »Byczek« po terenie lata… i struga wariata” – czy coś w tym rodzaju. O jednym tak śpiewali, o drugim tak śpiewali. I właśnie na tę melodię. Nie wiem, czy [ten żołnierz] przeżył, czy nie. Tak że w Powstanie słyszałem o sobie piosenkę, ale po Powstaniu już nie.\nSytuacja była taka, że już nie można było dłużej wytrzymywać. Zbrodnia polegała na tym, że Rosjanie tak się zachowali, jak się zachowali. Bo żeby Powstanie było uzgodnione… Przecież Zachód dawał nam pomoc. Pomoc często trafiała do Niemców. Żeby samoloty mogły lądować w Mińsku Mazowieckim i tam odlatywać, to by ich tylu nie zginęło, a tak to ginęli po drodze. Ale to nie jest wina dowództwa z Powstania. To różnie interpretują, że to było potrzebne, ale Niemcy codziennie mordowali setki ludzi. Łapali na ulicach i mordowali. Przed Powstaniem, codziennie mordowali. Teraz, jak patrzę na to z perspektywy lat, to widzę, że powinni przynajmniej zrzucać na Niemcy ulotki, że będą karani za te morderstwa. Dlaczego tego alianci nie robili? Jak zrzucali bomby, to razem z bombami mogli zrzucać takie ulotki. Były obozy – mogli przecież zrzucać desant na Oświęcim czy na przykład na Majdanek, żeby tych ludzi uratować wcześniej. Można było takie desanty zrzucać. Ale nie ja byłem w dowództwie alianckim. Okazuje się, że Sikorskiego też zabili – i jedni, i drudzy. Nie wiadomo kto. But teraz tylko badali, nie chcą jeszcze dopuścić do tego, żeby badać faktycznie, czy tam nawet Sikorski leży. A można. Jakby rząd był mądry, to by to zrobił bez pytań rodziny. Była opowieść o generale, który objął dowództwo po Sikorskim. Anders. Był aresztowany w Wiązownie, był na Łubiance i z Łubianki był wypuszczony. Teraz wyszła książka, którą słyszałem przez radio, bo te rzeczy podają za pięć dwunasta w nocy (tak jak dzisiaj czy wczoraj podawali proces WiN-u). Dlaczego nie podają tego w dzień ani nie publikują w gazetach? Bardzo ciekawe – o Andersie. Miałem do niego dużo sympatii, a teraz, po tej książce, troszeczkę straciłem, bo okazuje się, że ożenił się, a był żonaty. Dziewczyna Bogu ducha winna, bo tak samo ratowała życie, ale to była Ukrainka. Córka mu wygarnęła wszystko. […]\nCzy jak by pan znów miał dziewiętnaście lat – czy poszedłby pan do Powstania?\nJak bym miał dziewiętnaście lat i byłbym taki mądry jak wtedy, to bym poszedł. Wtedy to byłem patriotą, a teraz, jak już patrzę na tych naszych polityków, to nie wiem, czy warto być patriotą. Ale jestem. Na razie jestem. Mam swoje ideały, swoich sympatyków – oczywiście w PiS-ie. Bo nie wiem, jak ludzie mogą patrzeć na to wszystko i głosować za tymi ludźmi, bo to jest coś okropnego. Jak patrzę i słucham – to, co mówią, to przecież to jest… Dla normalnego, zdrowego człowieka to się w głowie nie mieści, co się wyprawia. Kłamią [i obiecują].\nWarszawa, 28 października 2008 roku\nWojciech Sowiński Pseudonim: „Sowa” Stopień: dowódca drużyny, kapral Formacja: Zgrupowanie „Kryska” Dzielnica: Czerniaków Zobacz biogram


Łowcy głów | goforworld.com\nKonyak ? indyjskie plemię łowców głów. Konyakowie uważają, że głowa lub czaszka to równocześnie siedziba duszy. Czy nadal żyją i działają w ten sam sposób?\nFotograf Omar Reda odwiedził Nagaland, północno-wschodni stan Indii, gdzie spotkał i sfotografował najstarszych członków plemienia Konyak. Dawniej Konyakowie głowy swoich wrogów uważali za trofea. Dzisiaj z tej tradycji pozostały już tylko opowieści, opowiadane niechętnie.\nPost udostępniony przez Omar Reda (@omarreda) Kwi 20, 2018 o 5:07 PDT\nPost udostępniony przez Omar Reda (@omarreda) Kwi 1, 2018 o 2:02 PDT\nJak się okazuje, pomimo swojej ?reputacji?, Konyakowie okazali się dla Omara gościnni i uprzejmi. Wśród młodszych pokoleń widać już, jak współczesność każe zacierać dawne szlaki, choć wioska nadal ma swojego wodza, a domy zdobione są przez głowy ? nie ludzi, ale bawołów. To oznaka majętności właściciela.\nPost udostępniony przez Omar Reda (@omarreda) Mar 29, 2018 o 1:57 PDT\nCo ciekawe, Konyakowie nie są wcale dumni ze swojej krwawej historii. Zdają sobie sprawę, jak postrzega się ich dawne zwyczaje i nie lubią o tym opowiadać. Mimo to, powodem do dumy na pewno pozostaje bycie wojownikiem.\nPost udostępniony przez Omar Reda (@omarreda) Mar 12, 2018 o 3:16 PDT\nPodróże Omara są niezwykłe. To nie pierwsze plemię, jakie odwiedził. Dzięki niemu pamięć o ?prawie zapomnianych? może przetrwać!


eBook Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża mobi epub w CzaryMary.pl\nJesteś tutaj: Start Książki i czasopisma Ebooki Religia Religioznawstwo Teologia Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża\neBook Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża mobi epub\nAutor: Robert Bellarmin\nOpis ebooka Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża\nWykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża przez kardynała Roberta Bellarmina. Na język polski przełożył ks. Aleksander Jełowickina język polski przełożył ks. Aleksander Jełowicki. Robert Bellarmin, właściwie po włosku Roberto Francesco Bellarmino (1542-1621) – włoski jezuita, kardynał, inkwizytor. Święty Kościoła katolickiego i doktor Kościoła. Pisarz kościelny, autor licznych rozpraw teologicznych, z których słynne katechizmy pozostawały w użyciu aż do soboru watykańskiego I. Proces beatyfikacyjny Bellarmina rozpoczął w 1623 Urban VIII, jednak został on przerwany z powodów politycznych. Papież Pius XI 13 maja 1923 ogłosił Bellarmina błogosławionym, zaś 29 czerwca 1930 go kanonizował. 17 września 1931 nadał mu tytuł Doktora Kościoła. Jego wspomnienie liturgiczne jest obchodzone 13 maja. Jako święty, Robert Bellarmin jest patronem katechetów. (wg: http://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Bellarmin)\nRecenzje ebooka Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża - przeczytaj opinie klientów:\nSzczegóły ebooka Wykład nauki chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża\nTłumacz: Aleksander Jełowicki\nJan Jakub Scheffmacher: „Katechizm polemiczny czyli wykład nauk wiary chrześcijańskiej przez zwolenników Lutra, Kalwina i innych z nimi spokrewnionych zaprzeczanych lub przekształcanych, na język polski przełożył: Nestor Higin Soter Bieroński”. W publikacji tej zawarta jest analiz...


Kolory życia: Bazyl. Człowiek z kulą w głowie (Micmacs à tire-larigot) Kolory życia: Bazyl. Człowiek z kulą w głowie (Micmacs à tire-larigot)\nAutor: Monia Fioletowa o 18:13\nRaphaël 22 kwietnia 2013 06:15\nAktor roli głównej jast genialny!\nMonia Fioletowa 22 kwietnia 2013 17:10\nNie mój typ jako facet (chociaż ładnie ogolony), ale aktorsko jak najbardziej mi się podoba ;)\nEdyta z Kubkiem Kawy 22 kwietnia 2013 16:47\nDzień Dobry Moniu Fioletowa! Serdecznie dziękuję za udział w mojej strzępkowo-okruchowej zabawie. Życzę powodzenia.\nA chcę zaprotestować stanowczo pogłoskom jakobym jadała mięso! :-) Napisałaś u mnie, że koty też lubisz, ale mięsa nie jadasz. A skąd wniosek w ogóle, że ja jadam? Bo flaczki sojowe:-)? Nie zjadam czegoś co ma duszę i uczucia. Choć w duszę ... nie wiem czy wierzę, ale na pewno w uczucia:-) Oczywiście nieco sobie tu żartuję, w sensie - nie krzyczę, żeby nie było:-)\nMuszę pooglądać sobie co tu u Ciebie słychać i w jakim kolorze:-)Zapowiada się przeciekawie:-)\nA z Dany Boon'em bardzo przyjemna komedia "Jeszcze dalej niż północ", cudnie się upija i w tym stanie jeszcze cudniej, niż cudnie jeździ na rowerze, a i "szimuje" nieźle:-) I jeszcze "Nic do oclenia" bodajże, też pyszne. Na wieczorne smuteczki chwilowe jak znalazł:-)Podejrzewam, że na pewno znasz.\nPozdrawiam ciepło i udaję się dalej na przeszpiegi:-)\nMonia Fioletowa 22 kwietnia 2013 17:13\nKulinarnie najbardziej lubię chwasty. A we wstawce o kotach chodziło mi, że lubię poza talerzem ;) Filmów przede mną mnogość, pod kurzem na półkach ustawił się ogonek, jakby coś za darmo rozdawali. Ale sukcesywnie będę oglądać i każdemu przyznam własne gwiazdki ;) Buziaki ;)\nEdyta z Kubkiem Kawy 22 kwietnia 2013 16:49\nAaa... a ten czarny kotto u góry boski:-) Ten ruch wąsami, i boczki mu się ruszają przy oddychaniu. Sprytne:-)\nMonia Fioletowa 26 kwietnia 2013 00:43\nMoja Bratanica powiększa go sobie i się z nim bawi myszką ;)\nullaczn 23 kwietnia 2013 16:46\nbardzo ciekawy film!! Ja dość rzadko cokolwiek oglądam bo przeważnie jestem zajęta moim lepieniem ;) Pisałaś u mnie ze sama chciałabyś kiedyś ulepić maluszka :) Spróbuj zachęcam a gdybyś potrzebowała rady to z przyjemnoscia jej udzielę :) pozdrawiam serdecznie :)\nMonia Fioletowa 23 kwietnia 2013 16:54\nChętnie skorzystam z Twojego doświadczenia, choć trudno powiedzieć, kiedy ;) Całuski ślę zabiegane ;)


W jaki sposób należycie zadbać o drzewa i krzewy iglaste?\nHome / Jak dbać o iglaki?\nIglaki będą zdobić twój ogród przez cały rok, a posadzone wzdłuż ogrodzeniowej siatki stworzą szpaler, chroniący twoją posesję przed wzrokiem obcych. Chociaż nie wymagają aż tak skomplikowanych zabiegów pielęgnacyjnych jak niektóre krzewy czy drzewa liściaste, także muszą zostać otoczone odpowiednią opieką. Co robić, by cieszyły oko?\nJak nawozić iglaki?\nIglaki warto nawozić o dwóch porach roku, minimum trzy raz w sezonie:\nod marca do lipca,\nod sierpnia do października.\nWiosną, ze względu na początek okresu wegetacyjnego, rośliny potrzebują dodatkowych mikroelementów, dostarczanych z nawozem granulowanym lub płynnym. Nawozy te także stymulują wzrost iglaków i utrzymują odpowiednie pH gleby. Do pielęgnacji krzewów iglastych dobrze nadają się również nawozy o przedłużonym czasie działania oraz… kompost, bogaty w związki mineralne i poprawiający żyzność gleby. Nawożenie od sierpnia do października z kolei pomoże iglakom przetrwać zimę, dostarczając im potasu oraz fosforu. Pierwiastki te wpływają na mrozoodporność roślin. Unikaj natomiast nawozów z azotem.\nZasady podlewania i ściółkowania krzewów iglastych\nKrzewy iglaste podlewa się głównie w okresie ich wzrostu, rzadko, ale obficie. Najkorzystniejsze dla roślin jest podlewanie poranne, na głębokość 10-15 cm. Latem, przy wysokich temperaturach, podlewaj iglaki co dziesięć dni, od czasu do czasu spryskując je wodą. Nie zapomnij o ich podlewaniu również suchą jesienią. Innym zabiegiem pielęgnacyjnym, polecanym w hodowli oferowanych przez nas krzewów i drzew iglastych, jest ich ściółkowanie. Ściółka wokół roślin nawadnia glebę, zmniejsza wahania temperatury, zapobiega rozwojowi chwastów, a także wzbogaca ziemię w próchnicę. Dobrze sprawdzą się kompostowana trzy miesiące wcześniej kora, przekompostowane trociny lub pocięta słoma.\nCzy iglaki należy przycinać?\nIglaki przycinaj tylko wtedy, kiedy zależy ci na nadaniu konkretnego kształtu roślinie lub na osiągnięciu przez nią pożądanego rozmiaru; starsze gałęzie raz przycięte nie wypuszczą już pędów. Iglaki takie jak choiny, cisy, cyprysiki, modrzewie, jałowce, żywotniki czy świerki przycinać najlepiej wiosną. Jeśli nie zależy ci na kształcie rośliny, ogranicz się wyłącznie do usuwania uschniętych, przemarzniętych lub uszkodzonych pędów.\n← Postaw na pięknie kwitnące drzewa w ogrodzie\nIglaki nie tylko do ogrodu →


Archiwa: Zdrowie i uroda - Strona 5 z 6 - Co w sieci Piszczy?\nKategoria Artykułów: Zdrowie i uroda\nW naszych kuchniach dawno już zagościły różnego rodzaju przyprawy i zioła, które – jak wierzono – nie tylko miały wyjątkowe walory smakowe, ale również korzystnie wpływać miały na zdrowie człowieka. Czy pogląd ten zmienił się przez lata? Okazuje się, że...\nTen ważny narząd, który odpowiada za podtrzymywanie funkcji życiowych oraz za ludzkie emocje i uczucia, jest tworem skomplikowanym i dość...\nJest to bez wątpienia jedna z tych chorób, które stanowią poważne zagrożenie nie tylko dla polskich pacjentów, ale dla ludzi na całym świecie. Brak widocznych objawów, które mogłyby w porę ostrzec przed nadchodzącym zagrożeniem lub ich zła interpretacja sprawiają, że...\nKażdy z nas doskonale wie, że ruch jest bardzo ważny dla naszego zdrowia. I choć o zaletach systematycznych ćwiczeń i...\nAureola / 27 maja 2013\nNa całym świecie palenie papierosów jest poważnym problemem oraz przyczyną wielu groźnych chorób. O tym, jak wielki to problem, może...\nAureola / 26 maja 2013\nDo grona tych chorób, które poważnie zagrażają współczesnemu człowiekowi, zaliczają się nie tylko choroby nowotworowe i cukrzyca, ale również nadciśnienie...\nAureola / 25 maja 2013\nWspółczesnego człowieka nękają liczne choroby oraz problemy związane z szybkim tempem życia oraz licznymi, codziennymi obowiązkami. Do tak powszechnych w...\nAureola / 24 maja 2013


Tekst: Aldona Zakrzewska; Zdj�cia: Krzysztof Duklas, Pawe� S�omczy�ski, Jerzy Wo�niak, Biuro Kwiatowe Holandia\nKalanchoe pi�knieje, kiedy dzie� jest kr�tki. Wtedy obsypuje si� barwnymi kwiatkami. Kiedy� zdarza�o si� to tylko pod koniec zimy, teraz ro�lina mo�e zakwitn�� o ka�dej porze roku.\nKalanchoe jest odporne na susz� - wytrzymuje d�ugie okresy bez podlewania. Znosi te� suchy mikroklimat mieszka�. Nawet wtedy nie wymaga zraszania. Jest kwiatem kr�tkiego dnia. Zakwita, gdy przez 5 tygodni noce trwaj� co najmniej po 14 godzin. Ogrodnicy sztucznie skracaj� ro�linie dzie�, dzi�ki czemu w kwiaciarniach przez ca�y rok mo�na kupi� kwitn�ce kalanchoe. Kiedy ro�lina przekwitnie, mo�na j� wyrzuci� lub uprawia� nadal ze wzgl�du na �adne li�cie. Mo�na te� sprawi�, by ponownie zakwit�a.\n�wiat�o. Kalanchoe toleruje p�cie�, ale w s�onecznych miejscach obficiej kwitnie i ma �adniej wybarwione li�cie.\nPod�o�e. Najlepsza jest ziemia li�ciowa zmieszana z gruboziarnistym piaskiem (1:1).\nPodlewanie. Ro�lin� podlewamy, gdy wierzchnia warstwa ziemi w doniczce lekko przeschnie. Zim� kalanchoe powinno przej�� okres spoczynku - wtedy podlewamy je najwy�ej raz w miesi�cu.\nNawo�enie. Od maja do sierpnia, mniej wi�cej co dwa tygodnie, dokarmiamy nawozami przeznaczonymi specjalnie do sukulent�w.\nTemperatura. Pokojowa. Zim�, w okresie spoczynku - oko�o 10 st. C.\nPrzesadzanie. Co roku na wiosn�, do wi�kszej doniczki.\n... przycinamy �odygi tu� nad pierwsz� par� li�ci i umieszczamy ro�lin� w ch�odnym (ok. 10 st. C) i jasnym, cho� nie nas�onecznionym miejscu. Podlewamy co dwa tygodnie. Po miesi�cu przesadzamy do wi�kszej doniczki i przenosimy na s�oneczny parapet. Do ko�ca lata co 3-4 tygodnie dokarmiamy nawozem dla sukulent�w. Aby kalanchoe ponownie zakwit�o, przez 40 dni zas�aniamy je przed �wiat�em, np. nakrywaj�c kapturkiem z czarnego papieru. Tej uci��liwej czynno�ci mo�na unikn��, je�eli w grudniu lub w styczniu ro�lina b�dzie sta�a na parapecie okna os�oni�tego od strony pokoju grub� zas�on�, nieprzepuszczaj�c� �wiat�a elektrycznego. Kalanchoe powinno w�wczas zakwitn�� na prze�omie lutego i marca.\n�odygi wyci�gni�te, m�ode li�cie blade lub ��tawe - za ciemno. Ro�lin� przenosimy w s�oneczne miejsce, na przyk�ad na po�udniowy parapet.\nS�aby wzrost - zbyt ciasna doniczka lub za ma�o pokarmu. Kalanchoe przesadzamy do wi�kszego pojemnika i cz�ciej zasilamy.\nZim� p�dy si� wyd�u�aj�, li�cie zwisaj� - za gor�co i zbyt mokro. Ro�lin� przenosimy do ch�odniejszego pomieszczenia (oko�o 10 st. C) i rzadziej podlewamy.\nLi�cie schn� i opadaj� - za sucho. Konieczne jest cz�stsze podlewanie.\nPle�� i ciemne plamy na li�ciach - zbyt wilgotne powietrze albo skutek zraszania. Li�cie opryskujemy preparatem grzybob�jczym, ro�lin� przenosimy w przewiewne, suche miejsce. Nie zraszamy.\n�odygi czerniej�, a li�cie opadaj� - zbyt ch�odno i mokro. Konieczna jest przeprowadzka w cieplejsze miejsce. Podlewamy mniej obficie, �eby zapobiec kurczeniu si� li�ci. Je�li zgnije nasada �odygi, ro�lin� trzeba niestety wyrzuci�.\nK�aczki "waty" na li�ciach - we�nowce. Szkodniki usuwamy p�dzelkiem umoczonym w denaturacie lub opryskujemy preparatem owadob�jczym.\nNadgryzione brzegi li�ci - opuchlaki. Stosujemy pa�eczki nawozowe prze-znaczone do zwalczania szkodnik�w ro�lin doniczkowych.\ndoniczka,nawozy,czarny bez,nawo�enie,we�nowce,szkodniki,podlewanie,kwiatek,przycinanie,ca�y rok,zwalczanie szkodnik�w,doniczki\n10 krok�w do ogrodu idealnego Nowa kolekcja Leroy Merlin ogr�d i balkon Ro�liny


Wygodne lecznicze klapki Scholl AIR BAG CARSOL (1) | Sklep Buty Scholl\n» Wygodne lecznicze klapki Scholl AIR BAG CARSOL (1)\nKod produktu: 126_20160402123554\nNowa kolekcja "Buty Scholl Wiosna/Lato 2016"\nSklep Buty Scholl poleca klapki wykonane ze skóry nubukowej. Wyściółka skórzana. Wygodne, profilowane na grubej stabilnej podeszwie. Klapki Scholl CARSOL regulowane są paskiem zapinanym na metalową klamrę. Odpowiednie dla stóp normalnych i szerszych. Wkładka oparta o technologię BIOPRINT wykonana z naturalnego korka idealnie dostosowuje się do kształtu stopy, co zapewnia niezwykły komfort użytkowania. Odpowiednie zagłębienie na piętę, bardzo elastyczna podeszwa, komfortowo wyprofilowane łuki pozwalają utrzymać stopy w idealnej pozycji.


Coraz szczególnie w tych czasach można umawiać się mailowo z dalekimi korporacjami. Aby przecież było ostatnie możliwe, wskazane jest realizowanie korespondencji w stylu dostępnym dla ludzi znanej marki. Najczęściej takim stylem jest angielski, stąd również dla niektórych napisanie nawet niewielkiego listu online może wyrządzić nie lada problem.\nJak bowiem wiadomo, pomimo dostępnych darmowych translatorów, bardzo niestety jest kupić tłumaczenie podobne do konkretnego kontekstu. Korespondencja urzędowa musi przestrzegać pewne reguły i wzór. Natomiast program online, bądź nawet dostępny słownik bardzo rzadko sprawdza się w takich okolicznościach. Nie jest dobrych oznaczeń, nie jednak można same znaleźć przykłady zastosowania poszczególnych ruchów w przekonaniu.\nA osoba, jaka nie zna angielskiego dość dobrze, nie będzie znała poprawnie napisać takiego maila. Na szczęście z dopłatą mogą spotkać tłumaczenia angielski, czyli biuro tłumaczeń. Można się przekonać, że przesyłanie tekstu online do biura posiada znajome wartości. Nie trzeba bowiem czekać długo ani na wycenę takiego tłumaczenia, ani na indywidualną translację.\nWybierając i ofertę biura tłumaczeń, można mieć na ostatnie, że tekst, który korzysta stać przełożony, dojdzie do uczciwej osoby. Mianowicie do specjalisty, jaki ma sprawdzenie w komponowaniu takich właśnie translacji urzędowych, przesyłanych drogą elektroniczną. Dzięki temu potężna nawet bardzo dobrze prowadzić korespondencję z zagranicznymi firmami, czy osobami prywatnymi.\nMożna równocześnie mieć pewność, że dana wiadomość nie zostanie zrozumiana inaczej, bądź, co gorsze, źle. Jak jednak wiadomo, język angielski jest bardzo skomplikowany, dlatego każdy wyraz musi zostać dobrze dobrany do atmosfery oraz do celu całej pisemnej wypowiedzi.


dobrze i byśmy czuli się świetnie każdego dnia. Urządzenie wnętrza w ten sposób może nie być łatwe, ale sprawia na pewno dużo przyjemności i daje sporą satysfakcję. Niektóre osoby bardzo chciałyby mieć jacuzzi lub balie kąpie\nGeodezyjne mapki, kiedy są potrzebne?Wymiana cewek zapłonowychOgólny tekst o mechanice samochodowejJak bez problemu odbyć kurs bhpPILNE! Zobacz TYLKO Jeśli Chcesz szkolić z bhp w GorzowieAdwokaci w KatowicachZanim znajdziesz swojego prawnika?Co warto wiedzieć o prawie?Drewno, para i ciepło - o saunachTradycja wysyłania zaproszeń Technicznie - o olejachPozycjonowanie stron dla firm. Co warto wiedziećPrace do których koniecznie przyda się podnośnikMechanik na ratunekOgrzewanie podczerwieniąStan techniczny samochodu - nie zaniedbuj tegoEkstremalna odzież termoaktywnaKrok Po Kroku Instrukcja Aby kupić oprogramowanie dla logistykiNagrzewnice, kaloryfery, ogrzewanie - kilka cieplych slówPrzydatka pomoc psychoterapeutyJedziesz gdzieś? Przemyśl podróż taksówkąCzy trudno jest wynająć meble na wydarzenie firmowe?Krótko na temat kosmetyków naturalnychO psach - jakie obowiązki ma właściciel oraz kilka faktówDo You like your car? It deserve for a properly tretment in a good car serviceCzy panele słoneczne się opłacają?Czy ktoś może mi pomóc naprawić klimatyzację?Rodzaje wentylacji w skrócieCzemu warto mieć klimatyzację? We advise how to buy us auto parts faster


Spokojna atmosfera tego miejsca jest specyficzna, aby Twoje nowe zwierzę było wspaniałe. Lokalne rynki rozwijają ostatni impuls, aby zrobić kilka dodatkowych wakacyjnych ruskies. Cały dzień wydarzeń jest zestawiony na ten coroczny sezon.\nOdkąd przyszliśmy do małego chłopca, zawsze byłem wielkim fanem dwóch rzeczy: gier sportowych i gier wideo (komiksy i dziewczyny przychodzą później). Naturalnie zdecydowanie typem gier wideo są zajęcia sportowe. Teraz, jeśli mogliby tylko rozwinąć sport o przygodach wideo. W każdym razie, napisałem wiele recenzji gier baseballowych i pomyślałem, że chciałbym zrobić coś odrobinę innego i dać podsumowanie historii gier wideo w baseball. Więc zagrajmy w piłkę!\nJeśli jesteś fanem Filozofii, zarejestruj się, aby otrzymywać wiadomości e-mail i często przeglądaj swoją skrzynkę odbiorczą. Filozofia zawsze wysyła specjalne oferty za pośrednictwem – bezpłatna dostawa przy zamówieniach o wartości 25 USD i więcej (jak w przeciwieństwie do zwykłej bezpłatnej wysyłki za 50 USD i więcej) i / lub darmowe prezenty ze znalezieniem. Darmowy prezent z ofertami zakupów wydaje się być naprawdę niesamowity. Aby uzyskać te oferty, trzeba wydać 65 USD lub 75 USD, ale w większości przypadków są tego warte. W przeszłości oferty te zawierały tajemniczą torbę z 4 lub 5 produktami (których wartość detaliczna wynosi od 30 do 40 USD), torbę z filozofią wypełnioną produktami, dlatego też. Nawet jeśli chcesz mieć bezprzewodowy wszystkie te produkty, które otrzymujesz jako coś specjalnego przy zakupie, są one doskonałymi nadziewarkami do przechowywania lub świątecznymi prezentami dla przyjaciół i rodziny.\nPozyskiwanie ruchu do tych stron jest kluczowe, więc podoba mi się następujący sposób na pisanie artykułów – na końcu artykułu w artykule wyślij ludzi na stronę, aby ocenili je do odwiedzenia.\nKolejnym elementem, który możesz dodać, jest rozrywka na żywo. Może to być ktoś grający na instrumencie, krótka gra, czytanie poezji i wszystko inne, co możesz dodać. Możesz być pewien, że goście na herbacie polecą inne rodzaje rozrywki, które naprawdę lubią odbierać. Jeśli oferujesz rozrywkę tylko osiągnij pewien procent odbiór herbaty. W ten sposób Twoi goście będą mieli dużo czasu na wizytę ze sobą.\nOferty i pakiety oferowane przez te strony to również przeloty, ale przekaż koszty zakwaterowania i zakwaterowania, działania, które tworzą region firmy w tych dniach, a właściwie LasVegas. Uzyskaj wybór różnych pokazów i wydarzeń, które faktycznie są wymienione na tych stronach, aby zobaczyć najlepszą podróż dla wszystkich. Próbujesz zdobyć wypożyczenie samochodu, a pakiet obejmuje. Tak więc, nie ma żadnych problemów po przybyciu do miejsca przeznaczenia w dowolnym miejscu w Nowym Jorku, gdy wydają się być. Te pakiety są zwykle bardzo tanie w porównaniu z każdym ładunkiem, wszystkimi tymi czynnościami. Została wybrana inteligentna okazja, rodzaj dobrze przygotowanego jedzenia w Vegas. Planowanie podróży do Nowego Jorku jest prawie tak samo ważne, jak faktyczne dotarcie tam, a częściowo laptop lub komputer.\nW czwartek 6 października udaj się na stronę Miami dla nowego Johnny’ego. Adres: 62 NE 14. dostaniesz przygodę w ich Latin Nights z darmowym Cuba Libre od 22.00 w nocy! Jeśli jesteś w dzielnicy Fort Lauderdale, idź do Alibi w Wilton Manors na wspaniałą wyspę Long Island lub elektryczną Long Beach, aby rozpocząć nocny przywilej.\nIstnieją rozliczne powody, dla których najnowsze kufle 3g mają herbaciane strony, które sprawdzają wygląd kawy na stronie. Będą one wielkim hitem, a funkcja pozwoli Ci dotrzeć do większej liczby osób i pieniędzy. Ponieważ planujesz je w wolniejszych okresach, z pewnością zrobi to pozytywną zmianę dla użytkowników. Jest to świetny sposób, aby umożliwić osobom, które nie były w twoim lokalu gastronomicznym wiedzieć, może pomóc w zapobieganiu ich uzyskanie.\n← „Tanie oferty rejsów – jak wybrać realną wartość wakacji rejsowych”\t„Trzy korzyści, które otrzymujesz, gdy wybierasz się na wakacje w Luksemburgu w Europie” →


agroturystyka bukowina tatrzańska.pl \nNoclegi Bukowina Tatrzańska-oferty noclegowe w Bukowinie Tatrzańskiej-pokoje, apartamenty, kwatery. Noclegi Białka Tatrzańska-prywatne oferty noclegów-baza noclegowa w Białce Tatrzańskiej-zapraszamy do Białki Tatrzańskiej\nBukowina Tatrzańska - karnety Czy ktokolwiek wie, w jakich cenach są karnety w Bukowinie? I czy są też\nkarnety dobowe? Dosłownie nigdzie nie można tego znaleźć, a to podstawa\nLubicie Bukowinę Tatrzańską, Białkę? no właśnie\nCeny skipass'ów w Bukowinie Tatrzańskiej Czy ktoś wie jakie są ceny karnetów na Orczańskim Wierchu i może ceny\nwypożyczenia kompletu - narty buty kije, w BT ?\nBukowina Tatrzańska Cześć!\nCo sądzicie o Bukowinie Tatrzańskiej i o willi Zacisze?? Ja jestem narciarzem poczatkujacym ( zacząłem jeździć rok temu ). Zamierzam jechać z żona i z dzieckiem. Jechać tam?? A jeśli nie, to gdzie jechac??\npogoda w Bukowinie Tatrzańskiej - jechać czy nie ? Czy ktoś ma może wiarygodne informacje jakie warunki narciarskie są w tej\nchwili w Bukowinie Tatrzańskiej ? Planowaliśmy wyjazd z dzieckiem (5 lat)\n25.02 na tydzień, ale pogoda za oknem (w Warszawie) mnie odstrasza - deszcz,\nwszystko rozmaka, tam gdzie był jeszcze niedawno śnieg jest teraz lód lub\nbreja). Koleżanka wracała z Bukowiny 2\ndobra i niedroga wypożyczalnia w Bukowinie Tatrzań Czy ktoś może jakąś polecić ?\nGeotermalne uciechy w Bukowinie Tatrzańskiej Jeszcze większe złoża wód geotermalnych znajdują się ok.3 tys m pod powierzchnią ziemi w okolicy Torunia - pisał o tym już śp. prof. dr. hab. Julian Sokołowski twórca polskiej szkoły geotermalnej, geolog, który poświęcił ponad pół wieku na badania geologiczne Polski.\nBukowina tatrzanska ile tam jest śniegu? kto wie ile jest sniegu w bukowinie jakie są tam warunki do natrciarstwa?dla\ndzieci prosze odpowiadac\nBukowina Tatrzańska - kwatera u P. Bożeny Wojtan Witam! Czy ktoś jest mi w stanie powiedzieć coś na temat danej kwatery w\nBukowinie Tatrzańskiej? Zależy mi na opiniach, ponieważ zamierzam wybrać się\ntam w tym tygodniu.\nObozy językowe w Bukowinie Tatrzańskiej Zapraszam na obozy językowe (angielski, niemiecki, hiszpański) do Bukowiny\nTatrzańskiej dzieci i młodzież. Turnusy: 01-14 i 15-29 lipca, 01-14 i 15-29\nsierpnia. Nauka w miłej atmosferze, pięknym, ciekawym miejscu. W progrzmie\noprócz nauki wycieczki mn. w góry, do Zakopanego, do aquacity w Popradzie na\nSłowacji itp. Informacje i zgłoszen\n[Szukam]DJ-Wodzirej na wesele -Bukowina Tatrzańska Witam\nPoszukuję Dj'a - Wodzireja na wesele w Bukowinie Tatrzańskiej na ostatni\nBędę wdzięczny za namiary na kogoś sprawdzonego.\nkwatery Bukowina Tatrzańska Magielki kochane - która ma namiary na jakaś sensowną, czyli niedrogą ale\nczystą, schludną kwaterę w Bukowinie tatrzańskiej? chętnie w pobliżu basenu\ndla rodzinki 2+2, z łazienką w pokoju, ew z możliwością wykupienia posiłków...\naha chcemy jechać od 11 do 15 listopada... może któraś też się w te okolice w\nBukowina Tatrzańska-baseny termalne Była któraś? Rzeczywiście tak fajnie?\nwczasy narciarskie w Bukowinie Tatrzańskiej Moja renta w złotówkach rośnie z dnia na dzień.\nJak tak dalej pójdzie, będę sobie mógł znowu na wczasy narciarskie w Bukowinie Tatrzańskiej pozwolić.\nJestem ciekaw czy mój stary Baca mnie po 50 latach jeszcze pozna?\nwczasy dla rodzicow z dziecmi-Bukowina Tatrzanska To nie zadna reklama, po prostu szukam dla mojej alergiczki fajnego miejsca\nwysoko w gorach,gdzie zmieni klimat na zdrowszy i znalazlam to:\nsama nie skorzystam z zadnego turnusu bo moja ma zakonczenie roku w szkole 22\nlipca dopiero,ale na 99% wybieramy sie tam w sierpniu.\nBukowina tatrzanska Witam\nZamierzam wysłac w tym roku syna na wakacje ,pojedzie 1-y raz wiec\njak sie łatwo domyslic nie mam żadnego doswiadczenie w tej kwesti\nZnalazłam z ofert krajowych Bukowine Tatrzańska pokazałam\nsynowi ,przeczytał i spodobało mu sie,ale ja nie jestem\nprzekonana... tyle tych ofert ,nie wiem czy nie bedzie tak ze\nwpłace pieniazki a z kolonii\nnajszybciej do Bukowiny Tatrzańskiej Potrzebowałbym dojechać z Katowic do Bukowiny Tatrzańskiej. Wykluczam pociąg.\nMoże cos doradzicie. A moze orientujecie się co do ceny biletu z Katowic do\nZakopanego pekaesem ze Skargi? Proszę o rady.\nBukowina Tatrzańska: Sabałowe bajania z kandyda... Tusk umiał docenić to, że go zaproszono i mianowano zbójnikiem. Nie olał\norganizatorów i nie przestraszył się, że ktoś się mógby z tego śmiać. Ale do\ntego trzeba mieć trochę poczucia humoru i dystansu do siebie samego:) Plus\nW Bukowinie Tatrzańskiej rozpoczyna się karnawa... uwielbiam folklor.Żałuję ,że nie mogę być teraz w Bukowinie T.!\nW BUKOWINIE TATRZAŃSKIEJ JEST SUPER Od kilku lat jeździmy razem z żona (WIOLĄ)i córką (ASIĄ) do Bikowiny\nTatrzańskiej i jesteśmy bardzo zadowoleni. Polecam wszystkim zainteresowanym.\nPozdrowienia dla wszystkich BUKOWIAN.\nWIOLA I CZESIEK Z WROCŁAWIA\nGeotermalne uciechy w Bukowinie Tatrzańskiej Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.\nBukowina Tatrzańska - U Wróbla Byłem wczoraj na obiedzie - całkiem dobra restauracja góralska. Za to samo\njedzenie, a może nawet lepsze płaci się połowę tego co w na Krupoach.\nForum Bukowina Tatrzańska pzdr. forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=45049\nDo zobaczenia jutro w Bukowinie Tatrzańskiej a.... Do zobaczenia jutro w Bukowinie Tatrzańskiej. Pojutrze w Zakopanem i w\nWitowie. Mam nadzieję, że pogoda będzie taka bym mógł na początek pospacerować\nŚcieżką nad Reglami a póżniej troszeczkę wyżej i wyżej...\nPozdrawiam forum Zakopane.\nBukowina Tatrzańska dla skautów świata I co ? Skauci mają sprzątać świat?\n"Bukowina Tatrzańska stała się bazą zastępów skautowskich z całego świata.\nWzorem lat ubiegłych, w harcerskim ośrodku na Głodówce szykuje się pracowite\nlato. Młodzież z Polski, Anglii, Litwy, Niemiec i Słowacji uczestniczyć\nbędzie w projekcie "Czyste Tatry".\nPrzez całe wakacje ośr\nBukowina Tatrzańska zaprasza 3 lipca... ...na wielki picnik rowerowy! ZAPRASZAMY!!!\n.. 3 7 Góralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej W dniach od 18–22 lutego odbędzie się konkurs tańca zbójnickiego, popis solowy\npar tanecznych, przejazd zaprzęgami paradnymi, wyścigi furmanów czyli 37\nGóralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej. W tym roku przez pięć dni (18-22\nlutego) Bukowina zmieni się w polskie Rio de Janeiro.\nPoszukuję kwatery w Bukowinie Tatrzańskiej Czy ktoś mógłby polecić sprawdzoną kwaterę w Bukowinie? Zależy mi aby była\nblisko wyciągów, by można było dojść pieszo do Kaniówk na przykład. Będę\nwdzięczna za wszelkie informacje. Justyna\nBukowina Tatrzańska - pensonat Roztocze Moge poprosić o opinie?\nZakopane czy Bukowina Tatrzańska, a może .... ? wybieramy się z dziewczyną na wakacje w góry. Mamy problem jak w temacie.\nBukowina Tatrzańska Czy ktokolwiek wie, w jakich cenach są karnety w Bukowinie? I czy są też\nBukowina Tatrzańska - polećcie coś Dobrego i taniego w okresie zimowym, najlepiej przy wyciągach (dziecko uczy\nsię jeździć). Dobrego oznacza głównie CZYSTO, sympatycznie.\nBiałka, Bukowina Tatrzańka<< hej! czy ktoś może mi polecić jakieś niedrogie, dobre kwatery w Białce lub\nBukowinie NIEDALEKO od wyciągów?? Z góry dziękuję!\nbukowina tatrzanska!! czy ktos z was tam byl, jaka to jest miejscowosc ale chodzi mi o sezon letni,\nczy nie bedizemy sie tam nudzic bedac z malym dzieckiem??\nSchronisko Głodówka-Bukowina Tatrzańska Czy może ktoś inny wypowiedzieć się na temat tego schroniska oprócz pani\nada.antonik, ktora jeszcze proponuje pensjonat Rys\nForum jest po to, żeby nie reklamowano swoich obiektów , to forumowicze mają\nwymieniać się swoimi opiniami!!!!!\nTermy Szaflary czy Bukowina Tatrzanska? Witam\nPytanie zawarłam w temacie,gdzie są lepsze termy.Co polecacie\nKarnawał Góralski w Bukowinie Tatrzańskiej W dniach 10-14 lutego w Bukowinie Tatrzańskiej jest Karnawał Góralski\nzapraszamy Tekst linka\nBukowina Tatrzańska Witam,\nniedługo wybieram się do Bukowiny i mam w zawiązku z tym pytanie,\nczy są tam jakieś fajne zimowe trasy spacerowe, na takie rekreacyjne\nFw cz 3, J.M. Nr 9\nFARMAKOLOGIA, 03 Chemioterapia chorób bakteryjnych\nhttpwww wso wroc plwydzialywpikbnpid2010zn32010009-adamowski-kapuscikpdf\nmakro II , 1\nWędliny z jabłkami majerankowymi, Wędliny z jabłkami majerankowymi


Janek Podedworny: spójrz mi w oczy - moje życie i mój autyzm...: AKTUALNOŚCI: Autyzm dotyka już 1 na 45 dzieci...\nAKTUALNOŚCI: Autyzm dotyka już 1 na 45 dzieci...\n...czyli dwa razy więcej niż kilka lat temu - wskazują najnowsze badania przeprowadzone przez amerykański instytut National Center for Health Statistics.\nSpektrum autyzmu - na czym polega?\n"To, co nazywamy zaburzeniem ze spektrum autyzmu obejmuje dziś znacznie szerszą grupę objawów, niż te, które w przeszłości określane były mianem autyzmu. Może wiec dotyczyć wielu dzieci, którym dawniej postawiono inne diagnozy" - ocenia Katie Walton, jedna z autorek badania.\nAutyzm zagraża kilkunastu procentom dzieci, których starsze rodzeństwo lub ktoś z rodziny ma diagnozę autyzmu. Zagrożenie autyzmem dotyczy także 25% wcześniaków z wagą urodzeniową poniżej 1500 g.\nEtykiety: fakty, z pierwszej ręki...


Jakie buty założyć do ślubu? | Teraz Fakty\nHome /Jakie buty założyć do ślubu?\nŻycie i człowiek11 lutego 2021\nJakie buty założyć do ślubu?\nŚlub to ogromne wydarzenie w życiu każdej panny młodej. Dokładamy wszelkich starań ku temu, by ten dzień wyglądał dokładnie tak, jak w naszych marzeniach. W tym celu troszczymy się o swój wizerunek. Wykonujemy urokliwy makijaż, fundujemy sobie misternie ułożoną fryzurę i dbamy o ubiór – począwszy od bajkowej sukni ślubnej, aż po najdrobniejsze dodatki. Ogromnie istotną rolę odgrywa zwłaszcza obuwie. Musi łączyć walory estetyczne i funkcjonalność tak, by czuć się w nim swobodnie i móc przetańczyć całą noc bez żadnego problemu. W jakie damskie buty ślubne warto się zaopatrzyć?\nKomfort użytkowania i piękny wygląd na wyciągnięcie ręki\nKluczową kwestią jest wysokość obcasów. Choć te o imponującej liczbie centymetrów sprawiają, że prezentujemy się lekko i wyjątkowo elegancko, nie są tak wygodne w noszeniu. Na ślub zaopatrzmy się w buty o średnim obcasie, który nie jest szpilką. Zyskamy dzięki temu stabilne oparcie dla stóp i będziemy czuć się wygodnie także podczas tańca. Posiadaczki wyjątkowo wąskich stóp mogą rozważyć zakup butów z zapięciem wokół kostki. To poprawi komfort ich noszenia i sprawi, że obuwie będzie lepiej leżało na nogach.\nKolejnym istotnym kryterium wyboru powinien być materiał. Najlepiej inwestować w obuwie z naturalnej skóry, która jest miękka i dobrze dopasowuje się do ciała. Dzięki temu zmniejszamy ryzyko tego, że na naszych stopach powstaną bolesne otarcia i odparzenia. To, czy zdecydujemy się na obuwie o śnieżnobiałej barwie, czy na kolor ecru jest już wyłącznie kwestią gustu.


The Sims 3 Sredniowiecze Piraci i bogaci - Galeria / Zdjęcie z gry nr 1\nThe Sims 3 Sredniowiecze Piraci i bogaci Zdjecia z gry\nThe Sims 3 Sredniowiecze Piraci i bogaci galeria\nWymagania: Pentium IV 2.4 GHz, 1.5 GB RAM, karta grafiki 128 MB (GeForce 5900 lub lepsza); 5.3 GB HDD, Windows XP/Vista/7 The Sims: Średniowiecze – Piraci i Bogaci do działania wymaga podstawowej wersji gry.\nObrazki, ilustracje, zdjęcia oraz screeny zawarte w tej galerii są częścią serwisu www.kody.cvr.pl. Więcej wiadomości, oraz opis gry The Sims 3 Sredniowiecze Piraci i bogaci znajdziesz w naszej mini Encyklopedii gier(Opis gry) a jeśli szukasz kodu do The Sims 3 Sredniowiecze Piraci i bogaci <--- to kliknij. Staramy się, aby zdjęcia zebrane w galerii oddawały jak najlepiej realny wygląd gier, nie poprawiamy w żaden sposób gier, lecz ze względu na konieczność pomniejszenia zdjęć, cześć obrazków może nie oddawać prawdziwego wyglądu gry dla Twojego komputera. Powyższa galeria została stworzona przy użyciu komputera osobistego typu PC. Ta sama gra na innej platformie sprzętowej może wyglądać inaczej. W wypadku gier na platformę PC, zrzuty ekranu powstają w konkretnej rozdzielczości i jakości ustawień graficznych, może się więc okazać że na twoim komputerze gra będzie wyglądała nieco inaczej. Screenshoty posortowane są od najstarszych do najnowszych, część starszych scree'nów może pochodzić z przedpremierowej wersji gry.


Kultura, Śpiewające sukcesy chórów w Gminie Białe Błota - Gmina Białe Błota\nWersja dla słabowidzących Dziś jest niedziela, 17 styczeń 2021 05:12:54\nKultura\t> Śpiewające sukcesy chórów w Gminie Białe Błota\nW naszej Gminie już od wielu lat prężnie działają chóry, które również w roku 2017 odnoszą spore sukcesy, ku uciesze śpiewającej młodzieży i dyrygentek. Miło nam poinformować, że Chóry Chanson działający przy Szkole Podstawowej im. Juliusza Verne'a w Białych Błotach prowadzony przez p. Magdalenę Opalińską oraz Chór Sereno i Chór Bambino, działający przy Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Łochowie, prowadzony przez p. Joannę Krause, uczestniczą w projekcie „Akademia Chóralna” działanie „Śpiewająca Polska” edycja 2017.\nAkademia Chóralna jest projektem edukacji chóralnej realizowanym ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przez Narodowe Forum Muzyki.\nDo największych sukcesów naszych chórów w tegorocznej edycji Akademii Chóralnej należą:\nZajęcie I miejsca w IV Konkursie Kolęd i Pastorałek w Nakle nad Notecią. Chór Sereno zaśpiewał kolędę „Przybieżeli do Betlejem” oraz pastorałkę„Pasterze mili” i zdobył pierwsze miejsce w swojej kategorii.\nChór Sereno reprezentował rejon kujawsko-pomorski w Koncercie Finałowym Projektu Akademia Chóralna – Śpiewająca Polska, który odbył się w czerwcu br. w Sali Głównej KGHM Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu.\n8 kwietnia br. w Sali Koncertowej Akademii Muzycznej w Bydgoszczy odbył się przegląd chórów uczestniczących w Ogólnopolskim Programie Rozwoju Chórów Szkolnych "Śpiewająca Polska". Najpiękniej, zdaniem nie tylko jury, chóralną opowieść przedstawił chór SERENO i został wyróżniony najwyższym laurem - Złotego Pasma. Równie pięknie zaprezentował się chór maluchów - BAMBINO, który wyróżniono Srebrnym Pasmem.\nII miejsce chóru Chanson w X Gminnym Konkursie Kolęd i Pastorałek „Hej kolęda, kolęda!” w Białych Błotach\nII miejsce chóru Chanson w XVII Wojewódzki Konkurs Kolęd i Pastorałek „Graj dudka, graj Panu…” w Bydgoszczy\n23 maja w Pałacu Młodzieży w Bydgoszczy chór Chanson w X Konkursie Artystycznym Chórów i Zespołów Wokalnych „Wokalis 2017” zdobył II miejsce\nŻyczymy im powodzenia i sukcesów w dalszej działalności artystycznej!!!


Kobieta komendantem policji. Pierwszy raz w historii Afganistanu - TVN24\n16 stycznia 2014, 5:48\nPierwsza kobieta w dziejach Afganistanu została zatrudniona na stanowisko komendanta policji. Pułkownik Jamila Bayaz będzie rządzić siłami porządkowymi nie byle gdzie, bo w Kabulu - stolicy kraju. Rząd ma nadzieję, że decyzja o zatrudnieniu kobiety na tak wymagającym stanowisku wzbudzi zainteresowanie innych, które być też będą chciały zasilić szeregi policji.\nRząd afgański przygotowuje się do wyborów i w ostatnich tygodniach władze centralne zorientowały się, że brakuje kilkunastu tysięcy funkcjonariuszy, którzy byliby w stanie podróżować po kraju i pilnować w kolejnych jego częściach głosowań.\nKobiety do broni\nDecydując się ze względów przynajmniej częściowo politycznych na zatrudnienie płk Bayaz na prestiżowym stanowisku w stolicy kraju, władze zaskoczyły opinię publiczną w Afganistanie.\nW samym Kabulu - jak pisze reporter agencji Reuters - ludzie na ulicach są dumni z tego, że kobieta będzie najważniejszą osobą w policji w ich mieście i regionie.\nWładze Afganistanu liczą natomiast, że wkrótce, do dwóch tysięcy kobiet już pracujących w policji, dołączą tysiące innych. Liczba około 12 tysięcy jest tą, z której ministerstwo spraw wewnętrznych byłoby zadowolone, ale w tej chwili każda pomoc przybliży policję do zrealizowania zadania polegającego na kontrolowaniu spokojnego przebiegu wyborów.\nDumna pani komendant wie, że ma wrogów\n- Wiem, że przede mną wielkie wyzwania, a wokół pozostają działający wciąż wrogowie. Jesteśmy jednak zdolni do podjęcia walki z nimi, dlatego będziemy wykonywali swoją pracę i tym sposobem odniesiemy sukces - powiedziała w jednym z pierwszych wystąpień nowa szefowa policji w Kabulu.\nBayaz służy w policji z przerwami od 32 lat. Jest jedną z najstarszych stażem policjantek. Przez długi czas chodziła jednak do pracy w stroju codziennym. W środę od rana prezentowała się dumnie w marynarce z epoletami.\nW Afganistanie, od czasu przejmowania z rąk NATO kontroli nad kolejnymi prowincjami przez miejscowe służby, wzrosła liczba ataków na pracujące kobiety. Ataki i zamachy na kobiety pracujące w policji są najczęstsze.\nW ostatnich miesiącach w różnych prowincjach kraju znaleziono kilkanaście kobiet, które zostały zamordowane z tego właśnie powodu.\nAutor: adso//tka / Źródło: Reuters\n"Jesteś tu, by umrzeć". Historia 9-letniej Afganki, która miała wysadzić posterunek\nKabul zwolni 72 więźniów. USA: to niebezpieczni przestępcy związani z terroryzmem


Puszka hermetyczna ONH-4B5 4x4mm2 IP-67 Sklep elektryczny: artykuły elektrotechniczne, elektroniczne - el12\nel12 Osprzęt elektryczny Osprzęt instalacyjny i mieszkaniowy Puszki Puszki n/t Puszka hermetyczna ONH-4B5 4x4mm2 IP-67\nPuszka hermetyczna ONH-4B5 4x4mm2 IP-67\nOdgałęźnik instalacyjny naścienny hermetyczny ONH-4B5 - 4x4mm², 4 wyloty, 5-torowy, dławnice gwintowe, IP-67.\nPuszka służy do wykonywania połączeń przewodów instalacyjnych. Wyposażona jest w zaciski przyłączeniowe 4mm2 oraz dławnice gwintowe Pg 16. Dekiel odgałęźnika wyposażony jest w uszczelkę.\nWysoki stopień ochrony odgałęźnika IP-67 pozwala zastosować go do wykonania połączeń przewodow w ziemi.\nbez dławików: 85 x 85 x 45\nz dławikami: 120 x 120 x 45\nPuszka naścienna do przedmiotów serii IMPRESJA , ecru\nNazwa produktu: Puszka hermetyczna ONH-4B5 4x4mm2 IP-67\nIndeks el12: AMM056OSPE


Empik zaprasza na kolejne e-spotkania autorskie na żywo w ramach cyklu #premieraonline. W przyszłym tygodniu Rafał Collins opowie o książce „(nie)Odjazdowe życie braci Collins”, w której opisał dążenie do realizacji marzeń. W studiu pojawi się także Andrzej Ziemiański, który wraz ze swoją powieścią „Cyberpunk. Odrodzenie” wprowadzi widzów i czytelników w intrygujący świat science fiction.\nAndrzej Ziemiański – środa, 12 sierpnia, godz. 18:00\nRozmowę z Andrzejem Ziemiańskim, autorem książki „Cyberpunk. Odrodzenie” (Wydawnictwo Akurat) poprowadzi Justyna Dżbik-Kluge (Radio ZET).\n„Cyberpunk. Odrodzenie” pozwala zanurzyć się w otchłani gigantycznego, rozświetlonego neonami miasta, w którym rządzą zbrodnia i nauka przyszłości. Okryte mgłą i spowite deszczem wieżowce, wąskie, zatłoczone uliczki, pulsujące neony i wielkoformatowe reklamy dają tło rzeczywistości, w której kwitną przestępczość, nielegalny handel bronią, danymi, a nawet ludzkim ciałem. To świat, w którym jednostka nic nie znaczy, a za los ogółu odpowiadają wielkie korporacje i gangi. To Zakazane Miasto. Shey Scott – były policjant, wydalony ze służby z powodu śmiertelnej choroby oraz partnerujący mu Lou Landon usiłują namierzyć Axel Staller – bliźniaczą siostrę kobiety, która w biały dzień, mimo najwyższych środków bezpieczeństwa i drobiazgowej kontroli, pod okiem kamer, z niewiadomych przyczyn zamordowała kilkanaście osób.\nRafał Collins – czwartek, 13 sierpnia, godz. 18:00\nKolejnym gościem Empiku będzie Rafał Collins, autor książki „(nie)Odjazdowe życie braci Collins”.\nBracia Collins. Na pozór znamy ich doskonale z programów telewizyjnych, z łamów kolorowych czasopism, ze zdjęć widywanych regularnie w portalach internetowych. Czy jednak znamy ich naprawdę? Czy znamy historię ich sukcesu i drogę, która zaprowadziła ich z legnickiego blokowiska tam, gdzie są teraz? Nie była to droga usłana różami. Raczej wyboista i mocno pod górę. Można tę książkę czytać jak opowieść o zwycięstwie na przekór wszystkim przeciwnościom lub jak literaturę motywacyjną. Jej główne przesłanie mówi o tym, że nie wolno porzucać marzeń, tylko trzeba dążyć do ich realizacji, nawet wbrew całemu światu. A można też potraktować ją po prostu jako fascynującą historię Grześka i Rafała, którzy stali się Gregiem i Ralphem. Historię miejscami smutną, miejscami zabawną, ale zawsze wciągającą.\nNa spotkanie zapraszają również Wydawnictwo Edito oraz Discovery.