EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY W ZPORR- - PDF\nDownload "EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY W ZPORR-"\n1 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY W ZPORR- PORADNIK DLA OSTATECZNYCH ODBIORCÓW (BENEFICJENTÓW) CZERWIEC 2006\n2 SPIS TREŚCI DEFINICJE i WYKAZ UśYWANYCH SKRÓTÓW...4 PODSTAWY PRAWNE...6 WYKAZ UśYWANYCH SKRÓTÓW...8 WPROWADZENIE...9 ROZDZIAŁ I PODSTAWY PROGRAMOWE EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO EUROPEJSKA STRATEGIA ZATRUDNIENIA FUNDUSZE STRUKTURALNE UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY ZASADY PROGRAMOWANIA WSPARCIA Z FUNDUSZY STRUKTURALNYCH PODSTAWY PROGRAMOWE EFS W POLSCE STRUKTURY ZARZĄDZANIA I WDRAśANIA EFS W POLSCE FINANSOWANIE KRAJOWE...18 ROZDZIAŁ II PROCEDURA WYBORU PROJEKTÓW JAK UBIEGAĆ SIĘ O ŚRODKI EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO W RAMACH ZPORR ŹRÓDŁA INFORMACJI PRZYGOTOWANIE WNIOSKU Formularz wniosku o dofinansowanie projektu i wymagane załączniki Na co naleŝy zwrócić uwagę przygotowując wniosek? Partnerstwo Zlecanie zadań Wartość projektu Wartość dodana Rezultaty twarde i miękkie Kwalifikowalność Pomoc publiczna Informacja i promocja SKŁADANIE WNIOSKU ETAPY ROZPATRYWANIA WNIOSKU BŁĘDY NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANE PODCZAS PRZYGOTOWYWANIA I SKŁADANIA WNIOSKÓW JAWNOŚĆ PROCESU WYBORU I REALIZACJI PROJEKTÓW W RAMACH PRIORYTETU 2 ZPORR...49 ROZDZIAŁ III REALIZACJA PROJEKTU FINANSOWANEGO Z EFS UMOWY O DOFINANSOWANIE PROJEKTÓW Z EFS ROZLICZANIE PROJEKTU MONITORING I SPRAWOZDAWCZOŚĆ ZMIANY W PROJEKCIE PROJEKTY NIEUKOŃCZONE PRZECHOWYWANIE DOKUMENTÓW OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH...58 ROZDZIAŁ IV KONTROLA FINANSOWA WEWNĘTRZNA KONTROLA FINANSOWA Wewnętrzna kontrola finansowa w jednostkach sektora finansów publicznych Podręczniki Procedur Wewnętrzna kontrola finansowa w jednostkach spoza sektora finansów publicznych Kontrole wykonywane przez Beneficjentów Końcowych (Instytucje WdraŜające) ZPORR w ramach kontroli finansowej w ramach Priorytetu 2 i Działania 3.4. i załoŝenia dotyczące przeprowadzenia kontroli Kontrole na miejscu przeprowadzane przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą] AUDYT WEWNĘTRZNY...62 Rozdział V...64 Audyt zewnętrzny...64 ZAŁĄCZNIKI...65 ZAŁĄCZNIK 1. - WNIOSEK O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU PRIORYTET 2 ZPORR...65 ZAŁĄCZNIK 2. INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU...75 ZAŁĄCZNIK 3 ZESTAWIENIE OBOWIĄZKOWYCH ZAŁĄCZNIKÓW DO WNIOSKU O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU...92 ZAŁĄCZNIK 4. OŚWIADCZENIE OSTATECZNEGO ODBIORCY [BENEFICJENTA] O KWALIFIKOWALNOŚCI VAT...94 ZAŁĄCZNIK 5. KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW\n3 ZAŁĄCZNIK 6. - ZAKRES DANYCH PRZEKAZYWANYCH DO SYSTEMU PEFS...98 ZAŁĄCZNIK 7. - LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA ZAŁĄCZNIK 8 - PUNKTY INFORMACYJNE\n4 DEFINICJE i WYKAZ UśYWANYCH SKRÓTÓW Europejski Fundusz Społeczny (EFS) - jeden z Funduszy Strukturalnych, który powołany został w celu wspierania wspólnotowej polityki społecznej. Finansuje on działania państw członkowskich w zakresie przeciwdziałania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich. Ze środków funduszu finansowane są głównie szkolenia zawodowe, stypendia, praktyki zawodowe, doradztwo i pośrednictwo zawodowe, analizy i badania dotyczące rynku pracy itp. Narodowy Plan Rozwoju na lata (NPR) - dokument programowy stanowiący podstawę planowania poszczególnych dziedzin interwencji strukturalnych. Zawiera propozycje celów, działań oraz wielkości interwencji Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności, ukierunkowanych na zmniejszanie dysproporcji w rozwoju społeczno-gospodarczym pomiędzy krajami Unii Europejskiej. Na podstawie tego dokumentu prowadzone są uzgodnienia z Komisją Europejską w sprawie Podstaw Wsparcia Wspólnoty. Podstawy Wsparcia Wspólnoty (PWW) - dokument przyjęty przez Komisję Europejską w uzgodnieniu z danym państwem członkowskim, po dokonaniu oceny Narodowego Planu Rozwoju. Zawiera strategię i priorytety działań Funduszy Strukturalnych i państwa członkowskiego, ich cele szczegółowe, wielkość przyznanego wkładu Funduszy i innych środków finansowych. Dokument ten winien być podzielony na priorytety i wdraŝany za pomocą jednego lub kilku programów operacyjnych. Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR) jeden z siedmiu programów operacyjnych, które słuŝą do realizacji Narodowego Planu Rozwoju/Podstaw Wsparcia Wspólnoty na lata Program ten rozwija cele NPR, określając priorytety, kierunki i wysokość środków przeznaczonych na realizację polityki regionalnej państwa, które będą uruchamiane z udziałem funduszy strukturalnych w pierwszym okresie członkowstwa Polski w Unii Europejskiej Uzupełnienie Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (U ZPORR) dokument wdraŝający strategię i priorytety pomocy, zawierający takŝe szczegółowe elementy na poziomie działania przygotowany przez Instytucje Zarządzającą i w razie potrzeby korygowany. W dokumencie tym przedstawione zostały szczegółowe kryteria wyboru projektów, system wdraŝania, budŝet działań Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich (SPO RZL) jeden z programów operacyjnych, realizujący załoŝenia NPR, którego głównym celem jest budowa otwartego, opartego na wiedzy społeczeństwa poprzez zapewnienie warunków do rozwoju zasobów ludzkich w drodze kształcenia, szkolenia i pracy. Ostateczny Odbiorca (OO)[Beneficjent] podmiot korzystający ze wsparcia w ramach Działania, na podstawie umowy o dofinansowanie realizacji Projektu. Beneficjent Ostateczny (BO) Osoba, instytucja lub środowisko (grupa społeczna) bezpośrednio korzystająca z wdraŝanej pomocy. Dni ilekroć w tekście jest mowa o dniach naleŝy rozumieć przez to dni kalendarzowe. Działanie Grupa projektów realizujących ten sam cel. Działanie stanowi etap pośredni między priorytetem a projektem. Beneficjent Końcowy (BK) [Instytucja WdraŜająca (IW)] podmiot publiczny lub prywatny, odpowiedzialny za realizację działania w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (odpowiednio Urząd Marszałkowski lub inna Instytucja której Samorząd Województwa powierzył realizację Działania). Instytucja Pośrednicząca (IP) jednostka publiczna podlegająca Instytucji Zarządzającej, do której Instytucja Zarządzająca deleguje część uprawnień, której rolę pełni Urząd Wojewódzki. Instytucja Zarządzająca (IZ) instytucja lub organ administracji publicznej wyznaczony przez państwo członkowskie, odpowiedzialny za zarządzanie programem operacyjnym, której rolę pełni Departament WdraŜania Programów Rozwoju Regionalnego (DRR) w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Komisja Oceny Projektów (KOP) komisja powoływana przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą] do oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Ocena Komisji stanowić będzie podstawę do sporządzenie listy rankingowej projektów i rekomendowania jej do akceptacji dyrektorowi Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej] lub innych podmiotów upowaŝnionych. 4\n5 Regionalny Komitet Sterujący (RKS) w przypadku Priorytetu 2 rekomenduje Zarządowi Województwa Ramowe Plany Realizacji Działania, sporządzane przez Beneficjenta Końcowego [Instytucje WdraŜające] oraz opiniuje projekty własne Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜających]. System Informatyczny Monitoringu i Kontroli Finansowej Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności (SIMIK) instrument wspierający monitorowanie i zarządzanie programami operacyjnymi jak i poszczególnymi projektami. Podsystem Europejskiego Funduszu Społecznego (PEFS) gromadzi informacje na temat Beneficjentów Ostatecznych oraz monitoruje efekt zrealizowanego wsparcia po zakończeniu wdraŝania poszczególnych projektów. Konkurs procedura mająca na celu wyłonienie najlepszych Projektów składanych przez Ostatecznych Odbiorców. Kryteria wyboru projektów określony zestaw wymogów formalnych i merytorycznych, zawartych w dokumentach programowych (Uzupełnienie Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, Ramowy Plan Realizacji Działania) które muszą spełnić Projekty, aby uzyskać dofinansowanie ze środków pomocowych. Lider Ostateczny Odbiorca(B), który zgłasza wniosek o dofinansowanie realizacji Projektu w imieniu wszystkich Partnerów i odpowiada przed Beneficjentem Końcowym [Instytucją WdraŜającą] za jego realizację. Partner organizacja spełniająca te same kryteria co Ostateczny Odbiorca (Beneficjent), współpracująca przy przygotowywaniu i realizacji Projektu, zgodnie z podpisaną umową/porozumieniem o współpracy. Projekt przedsięwzięcie realizowane w ramach Działania, opisane we wniosku, będące przedmiotem umowy o dofinansowanie projektu zawartej pomiędzy Beneficjentem Końcowym (Instytucją WdraŜającą) a Ostatecznym Odbiorcą (Beneficjentem). Priorytet zestaw sprecyzowanych celów w ZPORR. Ramowy Plan Realizacji Działania (RPRD) dokument strategiczny, opracowywany przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą] na dany rok realizacji Działania na podstawie którego ogłaszane są konkursy na realizację projektów. Wkład własny Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) środki Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) uwzględnione w budŝecie Projektu, których wysokości nie uwzględnia się przy obliczaniu wysokości dofinansowania. Wniosek wniosek o dofinansowanie realizacji Projektu przygotowany przez Odbiorcę Ostatecznego (Beneficjenta). Wydatki kwalifikowalne ogółem ogół kosztów, które kwalifikują się do refundacji ze środków Funduszy Strukturalnych, poniesionych w trakcie realizacji Projektu oraz w trakcie wdraŝania, zarządzania, monitorowania i kontroli programów, w ramach których powyŝszy Projekt jest realizowany. 5\n6 PODSTAWY PRAWNE Regulacje krajowe Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. z 2004 r., nr. 116, poz z pózn. zm) Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2004 r., nr. 19, poz, 177 z pózn. zm) Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2004 r., nr 123, poz.1291) Ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 200 4r. nr 173, poz z pózn. zm) Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r., nr 76, poz. 694 z pózn. zm.) Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. nr 15, poz. 148 z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (Dz. U. z 2004 r., Nr 166, poz. 1745) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (Dz. U z 2004 r., Nr 200, poz z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17 listopada 2004 w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia (Dz. U. z 2004 r. Nr 267, poz z pózn. zm). Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 3 grudnia 2004 r. w sprawie trybu składania i wzorów wniosków o dofinansowanie realizacji projektów w ramach Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego (Dz. U. Nr 257, poz z pózn. zm) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu, terminów i zakresu sprawozdawczości dotyczącej realizacji Narodowego Planu Rozwoju, trybu kontroli realizacji Narodowego Planu Rozwoju oraz trybu rozliczeń (Dz. U. Nr 216, poz z pózn. zm) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów sprawozdań sporządzanych w ramach Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego (Dz. U. Nr 284, poz z pózn. zm) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie wzorów umów o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (Dz. U. nr 137, poz z późn. zm) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia (Dz.U. Nr 267, poz z późn, zm) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 3 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na promocję przedsiębiorczości (Dz. U Nr 267 poz z późn. zm). Regulacje wspólnotowe Rozporządzenie Rady nr 1260/99/WE wprowadzające ogólne przepisy dotyczące funduszy strukturalnych Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1784/1999/WE w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Rozporządzenie Komisji nr 1685/2000 z dnia 28 lipca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wdraŝania rozporządzenia Rady nr 1260/1999 w zakresie uznawania wydatków na działania współfinansowane z funduszy strukturalnych Rozporządzenie Komisji nr 1159/2000 z 30 maja 2000 r. w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych podejmowanych przez państwa członkowskie i dotyczące pomocy z Funduszy Strukturalnych Rozporządzenie Komisji nr 438/2001 z dnia 2 marca 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady dla wdroŝenia rozporządzenia Rady nr 1260/1999 w sprawie systemów zarządzania i kontroli w zakresie pomocy udzielanej w ramach funduszy strukturalnych Rozporządzenie 2204/20 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia (Dz.U. WE L 337, ) 6\n7 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 448/2004 z dnia 10 marca 2004 roku zmieniające Rozporządzenie (WE) nr 1685/2000 ustanawiające szczegółowe zasady rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 odnośnie kwalifikowalności wydatków związanych z projektami współfinansowanymi z Funduszy Strukturalnych oraz anulujące Rozporządzenie (WE) nr 1145/2003 Załącznik I Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, tekst skonsolidowany uwzględniający zmiany wprowadzone Traktatem z Nicei (Dz. Urz. WE C r.) 7\n8 WYKAZ UśYWANYCH SKRÓTÓW BK [IW] Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] DRR Departament WdraŜania Programów Rozwoju Regionalnego w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej ZPORR EFRR Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego EFS Europejski Fundusz Społeczny ESZ Europejska Strategia Zatrudnienia JMK Jednostka Monitorująco - Kontrolna KOP Komisja Oceny Projektów MEiN Ministerstwo Edukacji MF Ministerstwo Finansów MRR Ministerstwo Rozwoju Regionalnego NPR Narodowy Plan Rozwoju OHP Ochotnicze Hufce Pracy PWW Podstawy Wsparcia Wspólnoty SPO RZL Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich UE Unia Europejska U SPO RZL Uzupełnienie Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich U ZPORR Uzupełnienie Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego WUP Wojewódzki Urząd Pracy ZPORR Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego 8\n9 WPROWADZENIE Celem niniejszego poradnika jest zapoznanie potencjalnych Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) z moŝliwościami skorzystania ze wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego na realizację projektów słuŝących rozwojowi zasobów ludzkich, zwiększaniu zdolności do osiągania i pozostawania w zatrudnieniu, promowaniu przedsiębiorczości i równych szans. W poradniku uwzględnione zostały działania realizowane w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR), współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego w okresie programowania W przypadku projektów przygotowywanych w ramach Działania 2.4 oraz projektów zakładających subsydiowanie zatrudnienia realizowanych w ramach Działań 2.3 i 2.4 ZPORR, dodatkowym dokumentem zawierającym szczegółowe wskazówki dotyczące przygotowywania ww. typów projektów jest dokument. Ramowe wytyczne dla Działań 2.3 i 2.4 ZPORR, zamieszczony na stronie W przypadku projektów przygotowywanych w ramach Działania 2.5 ZPORR dodatkowym dokumentem zawierającym szczegółowe wskazówki dotyczące przygotowywania i realizacji projektów jest dokument Ramowe Wytyczne dla Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) i Beneficjentów Końcowych (Instytucji WdraŜających) ubiegających się o wsparcie w ramach Działania 2.5 Promocja przedsiębiorczości ZPORR" zamieszczony na stronie internetowej Instytucji Zarządzającej: Tematyka poradnika została dobrana tak, aby przybliŝyć Ostatecznym Odbiorcom (Beneficjentom) podstawy prawne i zasady wykorzystywania Europejskiego Funduszu Społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem procedur jego wdraŝania w Polsce. W rozdziale pierwszym zaprezentowane zostały najwaŝniejsze informacje o podstawach programowych i prawnych Europejskiego Funduszu Społecznego. Drugi rozdział zawiera informacje o tym jak ubiegać się o pomoc w finansowaniu projektu z Europejskiego Funduszu Społecznego (m.in. jak prawidłowo wypełnić wniosek?, gdzie naleŝy go złoŝyć?). Szczegółowo omówiono w nim procedury zgłaszania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu. Rozdział trzeci zawiera informacje o wymogach, jakie naleŝy spełnić realizując projekt oraz zakres informacji dotyczących sprawozdawczości z wdraŝania projektów. Ostatni, czwarty rozdział dotyczy zasady kontroli i audytu. W załącznikach zawarte zostały istotne materiały o charakterze pomocniczym, takie jak przegląd działań Priorytetu 2 przewidzianych w programie operacyjnym, wzór wniosku wraz z instrukcją wypełniania itp., a takŝe wykaz literatury pomocnej przy przygotowywaniu projektów. Jednocześnie naleŝy pamiętać, Ŝe aktualne wersje dokumentów związanych z realizacją projektu, takie jak na przykład wzór umowy o dofinansowanie projektu, wniosek o płatność oraz instrukcja do wniosku o płatność czy dokumenty związane ze sprawozdawczością zamieszczone są na stronie internetowej Instytucji Zarządzającej ZPORR pod adresem Ponadto przygotowując się do składania wniosku o dofinansowanie realizacji projektu naleŝy sprawdzić zakres obowiązywania zapisów Uzupełnienia ZPORR informacje o wejściu w Ŝycie rozporządzeń zmieniających Uzupełnienie ZPORR zamieszczane są na stronie Instytucji Zarządzającej ZPORR 9\n10 ROZDZIAŁ I PODSTAWY PROGRAMOWE EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO 1. Europejska Strategia Zatrudnienia Zwiększenie zatrudnienia i wzrost udziału osób aktywnych zawodowo jest jednym z głównych celów Unii Europejskiej. W czerwcu 1997 roku podpisany został Traktat Amsterdamski, który wprowadził do Traktatu Rzymskiego nowy rozdział dotyczący zatrudnienia. Są to podstawy prawne Europejskiej Strategii Zatrudnienia (European Employment Strategy). Zawarto tam postanowienie, Ŝe kraje członkowskie określając i realizując politykę zatrudnienia zmierzać będą do realizacji wspólnych celów określonych w Strategii Zatrudnienia. Rada Unii Europejskiej zobowiązana jest aby co roku dokonać oceny sytuacji na rynku pracy (na podstawie Wspólnego Raportu o Zatrudnieniu) i określić Wytyczne w sprawie zatrudnienia (Employment Guidelines). Na podstawie tych Wytycznych kaŝdy kraj członkowski jest zobowiązany opracować Krajowy Plan Działań na Rzecz Zatrudnienia (National Action Plan for Employment NAP). Dokument ten prezentuje osiągnięcia danego kraju w dziedzinie zatrudnienia dokonane w minionym roku oraz planowane działania na rok przyszły. Dokument ten jest podstawą przygotowania przez Komisję Europejską kolejnego Wspólnego Raportu o Zatrudnieniu. Rada UE uzyskała uprawnienia do kierowania do krajów członkowskich rekomendacji dotyczących realizowanej przez nie polityki zatrudnienia. Pierwsze Wytyczne w sprawie zatrudnienia przyjęte zostały podczas Szczytu Luksemburskiego w Sprawie Zatrudnienia (listopad 1997). Oparte zostały one na czterech tzw. filarach Europejskiej Strategii Zatrudnienia: - poprawa zdolności do uzyskiwania i utrzymania zatrudnienia poprzez rozwój jakości zasobów ludzkich, - rozwój przedsiębiorczości, - poprawa zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw i pracowników, - wzmocnienie polityki równości szans na rynku pracy. Rada UE wskazała strategiczne cele unijnej polityki zatrudnienia. Ustalono, Ŝe do roku 2010 osiągnięte zostanie w Unii pełne zatrudnienie, co wyraŝać się ma osiągnięciem wskaźnika zatrudnienia na poziomie 70% (w przypadku kobiet 60%). Zwrócono przy tym uwagę na szczególne znaczenie kwalifikacji zawodowych, mobilności i dostępu do kształcenia ustawicznego oraz na potrzebę wzmocnienia działań na rzecz umoŝliwienia kobietom łączenia funkcji zawodowych i rodzinnych. W lipcu 2003 roku wprowadzono nowe Wytyczne w sprawie zatrudnienia. Ustalono następujące cele Europejskiej Strategii Zatrudnienia na lata : Cel 1. Pełne zatrudnienie, Cel 2. Poprawa jakości i produktywności pracy, Cel 3. Wzmocnienie spójności społecznej i integracji. Członkowie Unii Europejskiej winni uwzględniać w swych politykach: 1. Aktywne i zapobiegawcze działania w stosunku do bezrobotnych i biernych zawodowo 2. Tworzenie miejsc pracy i przedsiębiorczość 3. Promocję adaptacyjności i mobilności na rynku pracy 4. Promocję rozwoju kapitału ludzkiego i kształcenia przez całe Ŝycie 5. Wzrost podaŝy pracy i promocja aktywnego starzenia się 6. Równość szans kobiet i męŝczyzn 7. Wspieranie integracji i zwalczanie dyskryminacji osób niepełnosprawnych na rynku pracy 8. Uczynienie pracy opłacalną poprzez stosowanie zachęt do zwiększania atrakcyjności pracy 9. Przekształcanie nielegalnej pracy w legalne zatrudnienie 10. Zmniejszanie regionalnych zróŝnicowań w zatrudnieniu. 10\n11 Sformułowano ponadto podstawowe zasady zarządzania Europejską Strategią Zatrudnienia: - włączenie parlamentów, partnerów społecznych i innych instytucji związanych z rynkiem pracy, - zapewnienie, by usługi były świadczone w sposób efektywny i skuteczny, - zapewnienie adekwatnych środków finansowych. 2. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej Fundusze strukturalne UE mają na celu wzmocnienie spójności ekonomicznej i społecznej poprzez promowanie harmonijnego i zrównowaŝonego rozwoju, działalności gospodarczej, wysokiego poziomu zatrudnienia, równego traktowania kobiet i męŝczyzn oraz wysokiego poziomu ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego. Istnieją cztery fundusze strukturalne: 1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), który przede wszystkim ma na celu rozwój i modernizację infrastruktury technicznej, a takŝe poprawę infrastruktury komunikacyjnej i usługowej, np. budowę dróg; 2. Europejski Fundusz Społeczny (EFS); 3. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) Sekcja Orientacji, który finansuje projekty w sektorze rolniczym; oraz 4. Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa (FIWR), który finansuje projekty w obszarze rybołówstwa. Polska w całości została objęta Celem 1 polityki strukturalnej, co oznacza moŝliwość korzystania ze wszystkich funduszy strukturalnych na terenie całego kraju. 3. Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest głównym instrumentem wspierającym działania podejmowane w ramach Europejskiej Strategii Zatrudnienia. W ramach ESZ, środki EFS przeznaczone są takŝe na realizację Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL ukierunkowanej na przeciwdziałanie dyskryminacji i zwalczanie nierówności szans na rynku pracy. Obszary wsparcia EFS Priorytety EFS realizowane są w ramach pięciu obszarów wsparcia, które określają zakres działań mogących otrzymać wsparcie ze strony EFS. Obejmują one: 1. Aktywną politykę rynku pracy mającą na celu przeciwdziałanie i zapobieganie bezrobociu, przeciwdziałanie zjawisku długotrwałego bezrobocia zarówno wśród męŝczyzn, jak i kobiet, ułatwianie ponownej integracji z rynkiem pracy długotrwale bezrobotnych, a takŝe wspieranie integracji zawodowej ludzi młodych oraz osób powracających na rynek pracy po okresie nieobecności na nim. 2. Przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego mające na celu ograniczenie zjawiska marginalizacji społecznej oraz przygotowanie osób naraŝonych na wykluczenie społeczne do wejścia na rynek pracy, utrzymania zatrudnienia lub powrotu do czynnego Ŝycia zawodowego. Skierowane jest ono do osób, które ze względu na trudną sytuację Ŝyciową nie potrafią samodzielnie odnaleźć się na rynku pracy, nie potrafią rozwiązać osobistych i zawodowych problemów korzystając długotrwale w sposób bierny ze świadczeń pomocy społecznej. 3. Kształcenie ustawiczne mające na celu ułatwienie i polepszenie dostępu do rynku pracy oraz integrację z rynkiem pracy, podwyŝszenie i utrzymanie potencjału zatrudnieniowego osób oraz promowanie mobilności zawodowej, poprzez zwiększanie dostępu do szkoleń zawodowych, edukacji oraz doradztwa. 4. Doskonalenie kadr gospodarki (promocja potencjału adaptacyjnego) oraz rozwój przedsiębiorczości poprzez promocję wykwalifikowanej, przeszkolonej i zdolnej do adaptacji do zmiennych warunków rynku pracy kadry pracowniczej, popieranie innowacyjności i potencjału adaptacyjnego w zakresie organizacji pracy, rozwijanie przedsiębiorczości oraz warunków sprzyjających tworzeniu miejsc pracy i podwyŝszaniu kwalifikacji, rozwój potencjału ludzkiego w sferze badań, nauki i technologii. 11\n12 5. Zwiększanie dostępu i uczestnictwa kobiet na rynku pracy, włącznie z moŝliwością rozwijania kariery zawodowej, zwiększeniem dostępu kobiet do nowych miejsc pracy, pomocą w uruchamianiu działalności gospodarczej, a takŝe działania zakładające zmniejszenie dysproporcji, których podstawą jest dyskryminacja ze względu na płeć zarówno w ramach pionowych, jak i poziomych struktur rynku pracy. Ponadto, w ramach EFS wspierane są kwestie horyzontalne (wspólne dla całego obszaru Unii i jej poszczególnych członków) dotyczące rozwoju lokalnego, równości szans, rozwoju społeczeństwa informacyjnego oraz zrównowaŝonego rozwoju: Podejmowane działania z zakresu rozwoju lokalnego mają przyczynić się, między innymi, do wzmocnienia więzi wewnętrznej wspólnot lokalnych, poprawy jakości Ŝycia społeczności oraz zwiększenia zaangaŝowania mieszkańców i władz lokalnych w rozwój społeczno-gospodarczy regionu poprzez realizację działań opartych na zasadzie partnerstwa. Kwestia równości szans stanowi istotny element wszystkich realizowanych działań. Odnosi się ona w szczególności do promowania równych szans kobiet i męŝczyzn na rynku pracy, do wyrównywania szans edukacyjnych i szans na rynku pracy osób naraŝonych na wykluczenie społeczne, osób zamieszkałych na terenach wiejskich i zaniedbanych oraz osób niepełnosprawnych. Rozwój społeczeństwa informacyjnego oznacza działania skierowane na podwyŝszenie poziomu technologicznego poprzez podnoszenie umiejętności korzystania z nowoczesnych technik informacyjno-komunikacyjnych, aktualizowanie wiedzy o nowoczesnych formach zarządzania i organizacji pracy oraz podwyŝszanie poziomu wykształcenia społeczeństwa. ZrównowaŜony rozwój oznacza rozwój społeczno-gospodarczy z poszanowaniem środowiska naturalnego. W ramach projektu współpracy bliźniaczej WdraŜanie ZPORR na poziomie centralnym i regionalnym (PL 03 IB OT 03) przygotowany został dokument przedstawiający kwestie związane z programowaniem oraz wdraŝaniem działań i projektów w kontekście społeczeństwa informacyjnego, równych szans oraz ochrony środowiska. Dokument pt. Polityki horyzontalne: wytyczne dostępny jest na stronie internetowej 12\n13 4. Zasady programowania wsparcia z funduszy strukturalnych KaŜde państwo członkowskie zobowiązane jest do przygotowania Narodowego Planu Rozwoju. Plan podzielony jest na priorytety i wdraŝany jest za pomocą Programów Operacyjnych. Uszczegółowienia zapisów zawartych w Programie Operacyjnym państwa członkowskie dokonują w Uzupełnieniu Programu. Podstawy Wsparcia Wspólnoty (PWW) są dokumentem powstałym w oparciu o Narodowy Plan Rozwoju i stanowią wynik wspólnych uzgodnień Komisji Europejskiej i kraju członkowskiego co do kierunków i wysokości wsparcia ze strony funduszy strukturalnych na realizację osi rozwojowych. PWW zawierają przede wszystkim: - strategię i priorytety wspólnych działań Wspólnoty i kraju członkowskiego, - charakter i czas trwania programów operacyjnych, - indykatywny plan finansowy wyszczególniający dla kaŝdego priorytetu i kaŝdego roku finansową alokację z poszczególnych funduszy oraz innych źródeł finansowania, - ocenę realizacji zasady dodatkowości, - informację na temat przejrzystości przepływu finansów, - postanowienia dotyczące wdraŝania PWW, w tym wyznaczenie przez kraj członkowski instytucji odpowiedzialnej za zarządzanie PWW. Pomoc objęta PWW realizowana jest na podstawie wielofunduszowych zintegrowanych programów operacyjnych lub jednofunduszowych sektorowych programów operacyjnych. W Polsce instytucją odpowiedzialną za realizację PWW jest Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. 5. Podstawy programowe EFS w Polsce W pierwszych latach członkostwa Polski w Unii Europejskiej ( ) środki EFS przeznaczone są na realizację Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich (SPO RZL) oraz 2 Priorytetu Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR). Część środków z EFS przeznaczona zostanie równieŝ na udział Polski w Inicjatywie Wspólnotowej EQUAL (w oparciu o Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL). Narodowy Plan Rozwoju na lata Narodowy Plan Rozwoju na lata (NPR) sporządzony został w oparciu o sześć cząstkowych strategii. Są to: - Narodowa Strategia Wzrostu Zatrudnienia i Rozwoju Zasobów Ludzkich , - Spójna Polityka Strukturalna Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa , - Polska Polityka Strukturalna w Sektorze Rybołówstwa , - Narodowa Strategia Rozwoju Transportu , - Narodowa Strategia Ochrony Środowiska na lata , - Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego Celem strategicznym Narodowego Planu Rozwoju jest rozwijanie konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zdolnej do długofalowego, harmonijnego rozwoju, zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz poprawę spójności społecznej, ekonomicznej i przestrzennej z Unią Europejską na poziomie regionalnym i krajowym. NPR integruje polityki sektorowe oraz uwzględnia potrzeby rozwojowe poszczególnych regionów zapewniając spójność z politykami krajowymi i regionalnymi oraz strategiami sektorowymi, ponadto jest zgodny z podstawowymi kierunkami rozwoju wynikającymi z polityk wspólnotowych. Realizacja celu strategicznego odbywać się będzie poprzez osiąganie następujących celów cząstkowych: - osiągnięcie i utrzymanie w dłuŝszym okresie wysokiego tempa wzrostu PKB, - zwiększanie poziomu zatrudnienia i wykształcenia, - włączenie Polski w europejskie sieci infrastruktury transportowej i informacyjnej, - zwiększenie w strukturze gospodarki udziału sektorów o wysokiej wartości dodanej, 13\n14 - wspomaganie udziału w procesach rozwojowych i modernizacyjnych wszystkich regionów i grup społecznych w Polsce. Narodowy Plan Rozwoju koncentruje się na pięciu osiach rozwoju: 1. Wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw, 2. Rozwój zasobów ludzkich i zatrudnienia, 3. Tworzenie warunków dla zwiększenia poziomu inwestycji, promowanie zrównowaŝonego rozwoju i spójności przestrzennej, 4. Przekształcenia strukturalne w rolnictwie i rybołówstwie, rozwój obszarów wiejskich, 5. Wzmocnienie potencjału rozwojowego regionów i przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów. Instrumentami realizacji poszczególnych osi rozwoju NPR są programy operacyjne. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz z późn. zm.) NPR na lata został przyjęty przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia w dniu 22 czerwca 2004 (Dz. U. 04. Nr 149. poz 1567). Organem właściwym w sprawach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego jest minister właściwy ds. rozwoju regionalnego. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 października 2005 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Rozwoju Regionalnego (Dz. U. Nr 220, poz. 1882) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju Regionalnego (Dz. U. Nr 220, poz. 1893) organem właściwym w sprawach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego jest obecnie Minister Rozwoju Regionalnego. Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR) Celem ZPORR jest, zgodnie z zapisami Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego, tworzenie warunków wzrostu konkurencyjności regionów oraz przeciwdziałanie marginalizacji w taki sposób, aby sprzyjać długofalowemu rozwojowi gospodarczemu kraju, jego spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej oraz integracji z Unią Europejską. Podstawowym warunkiem osiągnięcia zakładanych celów jest pełne wdroŝenie zasady partnerstwa pomiędzy administracją rządową, samorządową oraz podmiotami społeczno-ekonomicznymi. Cel programu zostanie osiągnięty poprzez koncentrację krajowych środków publicznych i towarzyszącego im współfinansowania ze strony funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego) na czterech Priorytetach: - Priorytet 1: Rozbudowa i modernizacja infrastruktury słuŝącej wzmacnianiu konkurencyjności regionów, - Priorytet 2: Wzmocnienie rozwoju zasobów ludzkich w regionach, - Priorytet 3:Rozwój lokalny, - Priorytet 4:Pomoc techniczna. Instytucją odpowiedzialną na szczeblu centralnym za zarządzanie ZPORR jest Departament WdraŜania Programów Rozwoju Regionalnego w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego oraz we właściwym zakresie Marszałek (Urząd Marszałkowski) oraz Wojewoda (Urząd Wojewódzki), którym zgodnie z Porozumieniem w sprawie podziału kompetencji w procesie wdraŝania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego powierzona została część funkcji na poziomie regionalnym. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego zostało opublikowane w dniu 26 lipca br. (Dz.U z 2004 r., Nr 166, poz. 1745) i weszło w Ŝycie z dniem ogłoszenia. 14\n15 Uzupełnienie ZPORR Uzupełnienie ZPORR zawiera usystematyzowane opisy Działań. Zawarte są w nim szczegółowe informacje dotyczące: - celów Działań, - sposobów ich realizacji, - potencjalnych Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów), a więc podmiotów uprawnionych do zgłaszania projektów, które mogą być finansowane w ramach ZPORR - Beneficjentów Ostatecznych (grup docelowych), - Beneficjentów Końcowych [Instytucji WdraŜających], - kryteriów i zasad wyboru projektów, systemu przepływów finansowych, - wskaźników monitorowania poszczególnych Działań, - ogólnych kategorii wydatków, które mogą być finansowane z EFRR i EFS. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego zostało opublikowane w dniu 14 września (Dz.U z 2004 r., Nr 200, poz. 2051) i weszło w Ŝycie z dniem ogłoszenia. W dniu 15 kwietnia 2006 roku weszło w Ŝycie Rozporządzenie Rozwoju Regionalnego z dnia 24 marca 2006 roku wprowadzające zmiany do Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego ((Dz.U. Nr 58, poz. 404)). Na kolejnych posiedzeniach Komitetu Monitorującego ZPORR mogą być wprowadzane kolejne zmiany do Uzupełnienia ZPORR, które będą przyjmowane zgodnie z obowiązującą w danym okresie procedurą przyjmowania zmian do UZPORR. 6. Struktury zarządzania i wdraŝania EFS w Polsce Na lata została ustalona następująca struktura zarządzania i wdraŝania EFS w ramach Priorytetu 2 ZPORR: Instytucja Zarządzająca Instytucja Zarządzająca oznacza instytucję administracji publicznej, wyznaczoną przez państwo członkowskie, odpowiedzialną za zarządzanie danym programem operacyjnym. Instytucja Zarządzająca odpowiedzialna jest za skuteczność i prawidłowość zarządzania oraz wdraŝania programu operacyjnego. Do głównych zadań Instytucji Zarządzającej naleŝy: - monitorowanie, kontrola i organizowanie oceny realizacji Programu oraz zagwarantowanie zgodności wdraŝania Programu ze wspólnotowymi politykami i zasadami, - przygotowanie i realizacja planu działań w zakresie informacji i promocji Programu, - inicjowanie badań nad efektywnością wykorzystywanych instrumentów i systemu wdraŝania oraz organizowanie oceny Programu po zakończeniu jego realizacji, - przedkładanie do Instytucji Płatniczej, w oparciu o sporządzone przez Instytucje Pośredniczące wnioski o płatność, zbiorczych wniosków o płatność ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, - przygotowywanie okresowych, rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji Programu, - zatwierdzanie projektów własnych Beneficjentów Końcowych [Instytucji WdraŜających] po ocenie merytorycznej dokonanej przez Komisję Oceny Projektów i rekomendacji Regionalnego Komitetu Sterującego. Instytucją Zarządzającą ZPORR jest Departament WdraŜania Programów Rozwoju Regionalnego (DRR) w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego Komitet Monitorujący ZPORR Komitet Monitorujący powoływany jest przez Instytucję Zarządzającą w celu zapewnienia właściwego monitorowania, ewaluacji oraz efektywnego wdraŝania programu operacyjnego. Zadaniem Komitetu jest zapobieganie jednostronnym ocenom, m.in. poprzez czuwanie nad stosowaniem wypracowanych kryteriów 15\n16 i sposobu oceny Programu. Rozpatruje on i zatwierdza sprawozdania z realizacji ZPORR sporządzane przez Instytucję Zarządzającą. Podkomitet Monitorujący komponent regionalny ZPORR Istnieje 16 Podkomitetów Monitorujących komponenty regionalne ZPORR w województwach (ich funkcje powierzono komitetom monitorującym kontrakt wojewódzki / Programy Rozwoju Regionalnego, powołanym na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz z późn. zm.). Wojewoda przewodniczy i zapewnia obsługę prac komitetu. Funkcję zastępcy pełni Marszałek Województwa. Instytucja Pośrednicząca Rolę Instytucji Pośredniczącej pełni jednostka administracji publicznej, do której Instytucja Zarządzająca deleguje część swoich zadań. Na tej podstawie Instytucja Pośrednicząca wypełnia pewne funkcje związane z zarządzaniem programem operacyjnym i w ten sposób współpracuje pomiędzy poziomem Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej] a Instytucją Zarządzającą. Rolę Instytucji Pośredniczącej pełnią urzędy wojewódzkie (16). Urząd Marszałkowski - jednostka uczestnicząca w zarządzaniu komponentem regionalnym ZPORR Do kompetencji Urzędu Marszałkowskiego naleŝy między innymi: - przewodniczenie i obsługa prac Regionalnego Komitetu Sterującego, - informowanie społeczeństwa o projektach finansowanych ze środków Unii Europejskiej w ramach ZPORR, - sporządzanie sprawozdań dotyczących informacji i promocji w danym województwie (część V i tabela VIII sprawozdania z realizacji Programu w województwie). Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] jest odpowiedzialna za zlecanie Ostatecznemu Odbiorcy (Beneficjentowi) realizacji projektu. Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] jest tą instytucją, z którą Ostateczny Odbiorca (beneficjent) będzie miał najczęstszy kontakt. Do zadań Beneficjentów Końcowych [Instytucji WdraŜających] naleŝy: - opracowywanie Ramowych Planów Realizacji Działania i przekazywanie ich do akceptacji Zarządu Województwa na podstawie opinii i rekomendacji Regionalnego Komitetu Sterującego po uprzednim uzyskaniu akceptacji Instytucji Zarządzającej, - ogłaszanie konkursów na realizację projektów, - przyjmowanie wniosków od potencjalnych Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów), - powoływanie i organizacja prac Komisji Oceny Projektów, - weryfikacja formalna i ocena merytoryczna składanych wniosków, - wybór projektów, - podpisywanie umów o dofinansowanie projektu z Ostatecznymi Odbiorcami (Beneficjentami), - przygotowywanie i realizacja projektów własnych, - zapewnienie środków finansowych na realizację Działania ( np. poprzez zaciąganie poŝyczki na prefinansowanie Działania przez Samorząd Województwa), - przygotowywanie i przedkładanie do Wojewody, jako dysponenta części budŝetowej, zapotrzebowania na środki współfinansowania krajowego, - weryfikacja i poświadczanie wniosków o płatność, otrzymanych od Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów), wypłata dotacji Ostatecznym Odbiorcom (Beneficjentom) oraz jej rozliczanie, - przekazywanie środków finansowych dla Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) w formie dotacji lub zgodnie z umową o dofinansowanie projektu - na realizację projektów wybranych w trybie konkursowym, - przedkładanie wniosków o refundację z EFS z załączonymi wnioskami o płatność do Instytucji Pośredniczącej, 16\n17 - przygotowywanie i przedkładanie do Instytucji Pośredniczącej zbiorczych wniosków o płatność z EFS dla Działania, - sporządzanie i przedkładanie do Instytucji Pośredniczącej sprawozdania z wykorzystania środków współfinansowania krajowego przyznanych z rezerwy celowej/ sporządzanie i przedkładanie do Instytucji Pośredniczącej kwartalnych sprawozdań finansowych z wykorzystania środków współfinansowania krajowego przyznanych z rezerwy celowej, - kontrola prawidłowości realizacji projektów zgodnie z harmonogramem realizacji projektu oraz z zestawieniem wydatków dla projektów, - monitorowanie realizacji projektów (w tym kontrole na miejscu), informowanie o nieprawidłowościach zgodnie z Systemem informowania o nieprawidłowościach w zakresie wykorzystania funduszy strukturalnych, w tym: - sporządzanie kwartalnych i bieŝących raportów o nieprawidłowościach, zestawień nieprawidłowości, not o nieprawidłowościach i przekazywanie ich do Instytucji Pośredniczącej lub w szczególnych przypadkach bezpośrednio do Departamentu Kontroli Skarbowej i Ministerstwa Finansów oraz do wiadomości Instytucji Pośredniczącej, Instytucji Zarządzającej i Departamentu Instytucji Płatniczej w Ministerstwie Finansów, - przygotowywanie i przedkładanie Instytucji Pośredniczącej okresowych, rocznych oraz końcowych sprawozdań z realizacji Działania. Szczegółowy wykaz adresów Beneficjentów Końcowych [Instytucji WdraŜających] zawiera Załącznik 8. Rolę Beneficjentów Końcowych [Instytucji WdraŜających] w Działaniach finansowanych z EFS w ramach Priorytetu 2 ZPORR pełnią: - Wojewódzkie Urzędy Pracy 1 (Działania 2.1, 2.3 i 2.4), - Urzędy Marszałkowskie/ Samorząd Województwa 2 (Działania 2.2, 2.5 i 2.6). Komitet Sterujący Istnieje 16 Regionalnych Komitetów Sterujących. Regionalny Komitet Sterujący (RKS) jest powoływany przez Zarząd Województwa. Marszałek województwa przewodniczy Komitetowi i zapewnia obsługę jego prac. Funkcję zastępcy pełni Wojewoda. Do zadań Komitetu naleŝy: - opiniowanie i rekomendowanie Zarządowi Województwa dokumentów programowych waŝnych dla polityki rozwoju województwa, - opiniowanie i rekomendowanie Zarządowi Województwa propozycji zmian w dokumentach programowych. Ponadto Komitet opiniuje i rekomenduje Zarządowi Województwa Ramowe Plany Realizacji Działania, przygotowywane dla poszczególnych Działań 2 Priorytetu i Działania 3.4 ZPORR oraz opiniuje i rekomenduje Instytucji Zarządzającej wnioski o dofinansowanie projektów własnych BK w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Jednostka Monitorująco Kontrolna EFS (JMK) Jednostka Monitorująco Kontrolna EFS odpowiedzialna jest za kontrolę i monitorowanie wydatków oraz systemu dostarczania pomocy. JMK zlokalizowana jest w Departamencie Koordynacji Polityki Strukturalnej w MRR. Instytucja Płatnicza Instytucja Płatnicza oznacza instytucję administracji publicznej wyznaczoną przez państwo członkowskie, odpowiedzialną za obsługę finansową. Zobowiązana jest ona do ścisłej współpracy z Instytucją Zarządzającą w zakresie działań realizowanych w ramach danego programu operacyjnego. Rolę Instytucji Płatniczej w polskich strukturach administracyjnych pełni Departament Instytucji Płatniczej w Ministerstwie Finansów. 1 Dyrektor WUP powinien uzyskać upowaŝnienie od Marszałka Województwa do podejmowania czynności w jego imieniu w sprawach określonych w ZPORR 2 Samorząd Województwa moŝe powierzyć realizację działania innej instytucji, w trybie przewidzianym w Ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r o Narodowym Planie Rozwoju oraz w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 Prawo Zamówień Publicznych 17\n18 7. Finansowanie krajowe W ramach Priorytetu 2 ZPORR przewiduje się, Ŝe środki na realizację projektu będą przekazywane Ostatecznemu Odbiorcy (Beneficjentowi) przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą] w formie dotacji. Dzięki temu Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) nie musi kredytować realizowanego przez siebie projektu. Wypłata dotacji. będzie dokonywana transzami na podstawie złoŝonych wniosków o płatność, zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu. Poziom dofinansowania projektów w ramach Działań Priorytetu 2 ZPORR oblicza się w stosunku do całości kwalifikowalnych wydatków, w oparciu o progi dofinansowania podane w Uzupełnieniu ZPORR. Generalną zasadą jest, iŝ kwalifikowalne wydatki są finansowane w maksymalnie 75% z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz w maksymalnie 25 % ze środków budŝetu państwa. PowyŜszy montaŝ finansowy ma miejsce w przypadku realizacji projektów w ramach następujących Działań: - Działania 2.1 Rozwój umiejętności powiązanych z potrzebami regionalnego rynku pracy i moŝliwości kształcenia ustawicznego w regionie, - Działania 2.3 Reorientacja zawodowa osób odchodzących z rolnictwa (za wyjątkiem projektów polegających na subsydiowaniu zatrudnienia w przypadku których wydatki stanowiące pomoc publiczną finansowane są zgodnie z pułapem pomocy ustalonym dla danego podregionu), - Działania 2.4 Reorientacja zawodowa osób zagroŝonych procesami restrukturyzacyjnymi (za wyjątkiem projektów polegających na subsydiowaniu zatrudnienia w przypadku których wydatki stanowiące pomoc publiczną finansowane są zgodnie z pułapem pomocy ustalonym dla danego podregionu), - Działania 2.5 Promocja przedsiębiorczości (za wyjątkiem jednorazowej dotacji inwestycyjnej udzielanej Beneficjentom Ostatecznym w przypadku której montaŝ finansowy uwzględnia obowiązek wniesienia wkładu własnego Beneficjenta Ostatecznego), - Działania 2.6 Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy, - oraz w przypadku realizacji II typu projektów Wspieranie rozwoju edukacyjnego studentów w ramach Działania 2.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne. W przypadku realizacji I typu projektów Wspieranie rozwoju edukacyjnego młodzieŝy wiejskiej realizowanych w ramach Działania 2.2 kwalifikowalne wydatki są finansowane w 68,05 % z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz w 31,95 % ze środków budŝetu państwa. W ramach Priorytetu 2 ZPORR w przypadku Działań 2.1, 2.2, 2.6 wkład w postaci środków prywatnych jest nieobligatoryjny. Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] moŝe jednak przewidzieć w swoich Ramowych Planach Realizacji Działań obowiązek Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) wniesienia do projektu zapisanego w Planie % wkładu w postaci środków prywatnych (do wysokości % udziału środków prywatnych, przewidzianego dla danego Działania w tabelach finansowych U ZPORR). W przypadku Działań 2.3 i 2.4 dla projektów polegających na subsydiowanym zatrudnieniu i w przypadku Działania 2.5 dla projektów przewidujących wypłaty jednorazowych dotacji inwestycyjnych środki prywatne są obligatoryjne. Krajowe źródła współfinansowania dla 2 Priorytetu ZPORR Działanie 2.1 Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i moŝliwości kształcenia ustawicznego w regionie współfinansowanie jest zapewniane przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR), Działanie 2.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne w ramach projektów typu I współfinansowanie jest zapewniane przez ministra właściwego do spraw edukacji (zgodnie z zasadami ustalanymi przez odpowiedni resort) a w ramach projektów typu II współfinansowanie jest zapewniane przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR) Działanie 2.3 Reorientacja zawodowa osób odchodzących z rolnictwa współfinansowanie zapewniane przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR) 18\n19 Działanie 2.4 Reorientacja zawodowa osób dotkniętych procesami restrukturyzacyjnymi współfinansowanie jest zapewniane przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR) Działanie 2.5 Promocja przedsiębiorczości współfinansowanie zapewniane jest przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR),, Działanie 2.6. Regionalne strategie innowacyjne i transfer wiedzy współfinansowanie zapewnione jest przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego (aktualnie rezerwa celowa budŝetu państwa będąca w gestii MRR). 19\n20 ROZDZIAŁ II PROCEDURA WYBORU PROJEKTÓW JAK UBIEGAĆ SIĘ O ŚRODKI EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO W RAMACH ZPORR Podstawowa procedura wyłaniania projektów to konkurs realizowany w formie publicznego zaproszenia do składania wniosków. Zaproszenie kierowane jest do wszystkich typów instytucji wymienionych jako potencjalni Ostateczni Odbiorcy (Beneficjenci) w Uzupełnieniu ZPORR. 1. Źródła informacji Właściwe przygotowanie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu i prawidłowa jego realizacja wymaga między innymi dobrej znajomości dokumentów źródłowych, tj. Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego i Uzupełnienia ZPORR. Dokumenty te dostępne są na stronie internetowej Pierwszym krokiem, który naleŝy uczynić w celu uzyskania dofinansowania jest sprawdzenie, do którego Działania kwalifikuje się przygotowany projekt. Drugim krokiem jest sprawdzenie, czy zainteresowany Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) jest uprawniony do ubiegania się o dofinansowanie dla swojego projektu oraz która z instytucji odpowiada za wyłanianie projektów w ramach danego Działania (załącznik nr 8 do Poradnika). Przykład: Instytucja szkoleniowa planuje realizację szkolenia językowego dla pracujących osób dorosłych, które chcą udoskonalić znajomość języka angielskiego, w zakresie pojęć i terminów z branŝy turystycznej. Instytucja szkoleniowa zakłada, Ŝe szkolenie odbędzie się w późnych godzinach popołudniowych i w weekendy a zatem udział w szkoleniu będzie moŝliwy w czasie wolnym od pracy. Biorąc pod uwagę rodzaj szkolenia i grupę osób, do których szkolenie jest kierowane projekt naleŝy zakwalifikować do Działania 2.1 ZPORR, którego celem jest wsparcie kształcenia ustawicznego, a jedną z jego form jest przygotowanie regionalnych zasobów ludzkich do lepszego i bardziej profesjonalnego wykonywania czynności zawodowych poprzez ciągłe aktualizowanie wiedzy i sprawności zawodowych. W części typy projektów tego Działania zostały wymienione szkolenia językowe, a więc pomysł instytucji szkoleniowej mieści się w przewidywanych kategoriach wsparcia. Czytając część "Ostateczni Beneficjenci" odnajdujemy pracujące osoby dorosłe zgłaszające z własnej inicjatywy chęć podwyŝszania lub dostosowywania kwalifikacji zawodowych do potrzeb rynku pracy (poza godzinami pracy). W części Ostateczni Odbiorcy (Beneficjenci) wymienione zostały placówki prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych oraz instytucje szkoleniowe, jako jedna z instytucji rynku pracy, a zatem nasza instytucja szkoleniowa moŝe aplikować ze swoim pomysłem do Działania 2.1. Pozostaje sprawdzenie, kto jest Beneficjentem Końcowym [ Instytucją WdraŜającą] dla tego Działania, co równowaŝne jest z pojęciem instytucji zajmującej się przyjmowaniem wniosków oraz ich weryfikacją formalną i oceną merytoryczną. Dla Działania 2.1 instytucją przyjmującą wnioski jest Wojewódzki Urząd Pracy. W Załączniku 8 znajdują się adres, numery telefonów i adres strony internetowej. 2. Przygotowanie wniosku 2.1 Formularz wniosku o dofinansowanie projektu i wymagane załączniki Wniosek o dofinansowanie projektu Wypełnienie Wniosku o dofinansowanie realizacji projektu ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Priorytetu 2- Wzmocnienie rozwoju zasobów ludzkich w regionach (wzór Wniosku stanowi Załącznik nr 1) jest moŝliwe za pomocą interaktywnego programu komputerowego (Generator Wniosków). Program ten naleŝy pobrać ze strony internetowej: lub i zainstalować na własnej stacji roboczej. Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) powinien wypełnić wniosek zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku (Załącznik nr 2). Formularz wniosku naleŝy wypełnić w sposób staranny i przejrzysty, aby ułatwić jego ocenę. W celu zapewnienia jasności i czytelności wniosku naleŝy posługiwać się językiem precyzyjnym i dostarczyć wystarczającą ilość szczegółowych informacji, a w szczególności naleŝy podać w jaki sposób cele projektu będą osiągnięte, wykazać korzyści związane z jego realizacją oraz uzasadnić zgodność projektu z celami Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego i właściwego Działania. 20\n21 UWAGA: Wnioski wypełnione odręcznie nie będą akceptowane. Wszelkich informacji niezbędnych dla prawidłowego wypełnienia wniosku udzielają Beneficjenci Końcowi [Instytucje WdraŜające] (Załącznik nr 8 ). Wniosek zawiera informacje, które stanowić będą podstawę wyboru projektu do dofinansowania, z drugiej strony stanowią podstawę umowy zawieranej pomiędzy Beneficjentem Końcowym [Instytucją WdraŜającą] a Ostatecznym Odbiorcą (Beneficjentem). Wniosek został podzielony na następujące części: Informacje ogólne podstawowe informacje nt. projektu oraz szczegółowe informacje na temat Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), ewentualnych wykonawców oraz innych instytucji zaangaŝowanych w realizację projektu, Charakterystyka projektu ocena na podstawie odpowiedzi udzielonych na pytania w tej części wniosku zostanie dokonana merytoryczna ocena projektu. KaŜde z pytań w tej części zawiera podpytania, ich wyjaśnienia oraz przyporządkowaną maksymalną liczbę punktów, jakie mogą zostać przydzielone podczas oceny. Podpytania oraz wyjaśnienia zawarte są w Instrukcji wypełniania wniosku. Członkowie KOP dokonują oceny merytorycznej wniosków na podstawie kryteriów zawartych w U ZPORR oraz Ramowym Planie Realizacji Działania przyjętym na dany rok. Kryteria z U ZPORR zostały przedstawione w załączniku 5, natomiast kryteria dodatkowe odzwierciedlone są w ramach punktu 6.2 RPRD przygotowywanego przez Beneficjentów Końcowych [Instytucje WdraŜające] dla danego Działania. Uszczegółowienie kryteriów powinno takŝe zostać odzwierciedlone w dokumentacji-przygotowanej dla danego konkursu, Ostateczni Beneficjenci szczegółowe informacje dotyczące Beneficjentów Ostatecznych projektu, czyli osób lub instytucji do których skierowane są proponowane przez Ostatecznego Odbiorcę (Beneficjenta) działania, Charakterystyka realizowanego wsparcia szczegółowe informacje dotyczące rodzajów planowanych działań, Skwantyfikowane wskaźniki realizacji celów projektu w części tej naleŝy wybrać odpowiednie wskaźniki rezultatu i produktu, Opis systemu monitorowania i pomiaru - w części tej naleŝy opisać organizację systemu monitorowania realizacji projektu, w tym źródła oraz częstotliwość pozyskiwania danych celem pomiaru wybranych wskaźników produktu i rezultatu w trakcie i po zakończeniu realizacji projektu. JeŜeli źródłem danych nie jest statystyka publiczna naleŝy podać metodologię badań, które zostaną przeprowadzone, Planowane wydatki zestawienie informacji finansowych, Załączniki w punkcie tym znajduje się opis załączników, które naleŝy dostarczyć wraz z wypełnionym wnioskiem (szczegółowe informacje na temat wymaganych załączników znajdują się pod opisem poszczególnych części wniosku), Oświadczenie oświadczenie, data, pieczęć oraz podpis Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), Instytucja ubiegająca się o dofinansowanie projektu. Załączniki wymagane od Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta): 1) Kopia statutu lub inny dokument (kopia dokumentu) potwierdzający zgodność działalności prowadzonej przez Ostatecznego Odbiorcę (Beneficjenta) z typem realizowanego wsparcia, 2) Aktualny wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, innego właściwego rejestru (np. ewidencja działalności gospodarczej) lub inny dokument potwierdzający formę i charakter prowadzonej działalności wraz z danymi osób upowaŝnionych do podejmowania decyzji wiąŝących w imieniu Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), z okresu nie dłuŝszego niŝ 3 miesiące przed dniem złoŝenia Wniosku, 3) Dokumenty określające sytuację finansową Beneficjenta (za ostatni zamknięty rok obrotowy oraz ostatni zamknięty kwartał) tj.: 21\n22 a) sprawozdanie finansowe - bilans oraz rachunek zysków i strat (w przypadku Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) sporządzających powyŝsze dokumenty zgodnie z przepisami o rachunkowości) lub b) uproszczone sprawozdanie finansowe - uproszczony bilans oraz rachunek zysków strat (w przypadku Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) nie sporządzających sprawozdania finansowego o którym mowa w podpunkcie a) 3 oraz c) aktualny (ostatni złoŝony przez Ostatniego Odbiorcę (Beneficjenta) PIT/CIT. UWAGA: JeŜeli Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) prowadzi działalność krócej niŝ 1 kwartał, zamiast ww. dokumentów składa bilans otwarcia. Beneficjent Końcowy (Instytucja WdraŜająca) moŝe zdecydować o wymaganiu od Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) innych równowaŝnych dokumentów określających sytuację finansową podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie realizacji projektu. 4) Harmonogram realizacji projektu, 5) Deklaracja poświadczająca udział własny Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] (wymagana tylko jeŝeli budŝet Projektu przewiduje udział innych środków niŝ budŝet państwa i EFS), 6) Oświadczenie o niezaleganiu z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz innych naleŝności wymaganych odrębnymi ustawami UWAGA: Dopuszczalne jest złoŝenie zaświadczeń wydanych przez uprawnione do tego instytucje. 7) Oświadczenie o niezaleganiu z uiszczaniem podatków wobec Skarbu Państwa, UWAGA: Dopuszczalne jest złoŝenie zaświadczeń wydanych przez uprawnione do tego instytucje. 8) Pełnomocnictwo do reprezentowania Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] (załącznik wymagany jedynie w przypadku, gdy wniosek jest podpisywany przez osobę/osoby nieposiadające statutowych uprawnień do reprezentowania Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta], 9) Przebieg pracy zawodowej nie więcej niŝ trzech osób odpowiedzialnych za zarządzanie Projektem wraz z pisemną deklaracją uczestnictwa w Projekcie; W przypadku wyboru osób odpowiedzialnych za zarządzanie projektem dopiero po złoŝeniu wniosku, Odbiorca Ostateczny [Beneficjent] powinien dołączyć do wniosku szczegółowy opis zakresu obowiązków i kwalifikacji wymaganych od osób, które zostaną zatrudnione do zarządzania projektem a następnie, niezwłocznie po dokonaniu wyboru, przekazać Beneficjentowi Końcowemu [Instytucji WdraŜającej] wyŝej wymagane dokumenty, 10) Kopia umowy/porozumienia pomiędzy Partnerami, w przypadku, gdy w realizację projektu oprócz Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] zaangaŝowani są Partnerzy. 11) Oświadczenie Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] o kwalifikacji VAT, 12) Uchwała jednostki samorządu terytorialnego bądź odpowiedni dokument organu dysponującego budŝetem w trybie przepisów o finansach publicznych zatwierdzający projekt lub udzielający pełnomocnictwa do zatwierdzenia projektów współfinansowanych z EFS (załącznik wymagany w przypadku zaangaŝowania wkładu własnego Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta]). Na poziomie zapisów Ramowego Planu Realizacji Działania oraz /lub dokumentacji konkursowej Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] moŝe wskazać dodatkowe załączniki wymagane od Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta). Jednocześnie przygotowując wniosek Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) moŝe zdecydować o uzupełnieniu informacji przedstawianych we wniosku poprzez dołączenie dodatkowych załączników. 3 Uproszczone sprawozdanie finansowe zawiera informacje w zakresie ustalonym w załączniku nr 1 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r, nr 76, poz ze zm.) literami duŝymi oraz cyframi rzymskimi. 22\n23 Przykładowe dodatkowe załączniki do wniosku to: 1. Program bloku szkoleniowego/ doradczego, zawierający: a. diagnozę potrzeb Beneficjentów Ostatecznych Projektu w odniesieniu do zakresu proponowanej formy wsparcia, b. załoŝenia organizacyjne określające: sposób realizacji danej formy wsparcia (np. liczba godzin realizowanej formy wsparcia, liczebność grup, zakres tematyczny, metodyka nauczania), c. plan nauczania, określający w szczególności: przedmioty lub tematy nauczania, ich treść, wykaz wykładowców wraz z Ŝyciorysami wykładowców, jeŝeli takie informacje są znane w momencie przygotowywania wniosku. W przypadku wyboru wykładowców po złoŝeniu wniosku Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] powinien przesłać Beneficjentowi Końcowemu [Instytucji WdraŜającej] ww. informację niezwłocznie po ich uzyskaniu, rozkład zajęć. 2. Szczegółowy kosztorys projektu. W przypadku projektów polegających na udzielaniu stypendiów naleŝy dołączyć regulamin przyznawania i przekazywania stypendiów (Działanie 2.2 i 2.6). UWAGA: W przypadku, gdy Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] w dokumentacji konkursowej zawrze wymóg złoŝenia dodatkowego załącznika, brak takiego załącznika nie moŝe skutkować odrzuceniem wniosku na etapie weryfikacji formalnej, natomiast moŝe stanowić podstawę do przyznania niŝszej punktacji podczas przeprowadzania oceny merytorycznej wniosku. Wyjątek od powyŝszej reguły stanowią projekty subsydiowania zatrudnienia przewidziane do realizacji w ramach działań 2.3 i 2.4. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia (Dz.U. Nr 267, poz z późn, zm) wymagane jest obowiązkowe złoŝenie dodatkowych załączników na podstawie których weryfikowana będzie zgodność projektu z przepisami dotyczącymi udzielania pomocy publicznej, w tym między innymi uprawnienia przedsiębiorcy do otrzymania pomocy publicznej na podstawie ww. rozporządzenia. UWAGA: Do oryginału wniosku załączyć naleŝy oryginały ww. dokumentów lub ich kopie poświadczone przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] za zgodność z oryginałem, opatrzone aktualną datą i podpisane/ parafowane przez osobę/ osoby uprawnione do reprezentowania Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta]. O sposobie dokonania poświadczenia dokumentów, o których mowa powyŝej decyduje Beneficjent Końcowy umieszczając stosowne wytyczne w dokumentacji konkursowej. Do kopii wniosku dołączyć naleŝy kserokopie ww. dokumentów poświadczone przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] za zgodność z oryginałem. Dodatkowo załączniki o których mowa w pkt.: 3, 5 i 11 wymagają kontrasygnaty księgowego lub poświadczenia przez uprawnioną w tym zakresie instytucję. W uzasadnionych przypadkach( na przykład gdy w ramach struktury organizacyjnej danego podmiotu nie ma księgowej czy skarbnika) Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] moŝe zdecydować o odstąpieniu od powyŝszego wymogu lub przyjęciu innej formy poświadczenia dokumentów, o których mowa powyŝej. Załączniki wymagane od Partnerów: 1) Kopia statutu lub innego dokumentu potwierdzającego zgodność działalności prowadzonej przez Partnera z typem realizowanego wsparcia, 2) Aktualny wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, innego właściwego rejestru (np. ewidencja działalności gospodarczej) lub inny dokument potwierdzający charakter prowadzonej działalności 23\n24 wraz z danymi osób upowaŝnionych do podejmowania decyzji wiąŝących w imieniu Partnera, z okresu nie dłuŝszego niŝ 3 miesiące przed dniem złoŝenia Wniosku, 3) Dokumenty określające sytuację finansową Partnera (za ostatni zamknięty rok obrotowy oraz ostatni zamknięty kwartał) tj.: - sprawozdanie finansowe - bilans oraz rachunek zysków i strat (w przypadku Partnerów sporządzających powyŝsze dokumenty zgodnie z przepisami o rachunkowości) lub - uproszczone sprawozdanie finansowe - uproszczony bilans oraz rachunek zysków i strat (w przypadku Partnerów nie sporządzających powyŝszych dokumentów) 4 oraz - aktualny (ostatni złoŝony przez Partnera) PIT/CIT. UWAGA: JeŜeli Partner prowadzi działalność krócej niŝ 1 kwartał, zamiast ww. dokumentów składa bilans otwarcia. Beneficjent Końcowy (Instytucja WdraŜająca) moŝe zdecydować o wymaganiu od Partnerów innych równowaŝnych dokumentów określających sytuację finansową Partnerów. 4) Oświadczenie o niezaleganiu z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz innych naleŝności wymaganych odrębnymi ustawami, UWAGA: Dopuszczalne jest złoŝenie zaświadczeń wydanych przez uprawnione do tego instytucje. 5) Oświadczenie o niezaleganiu z uiszczaniem podatków wobec Skarbu Państwa, UWAGA: Dopuszczalne jest złoŝenie zaświadczeń wydanych przez uprawnione do tego instytucje. 6) Oświadczenie Partnera o kwalifikacji VAT, 7) Uchwała jednostki samorządu terytorialnego bądź odpowiedni dokument organu dysponującego budŝetem w trybie przepisów o finansach publicznych zatwierdzający projekt lub udzielający pełnomocnictwa do zatwierdzenia projektów współfinansowanych z EFS (załącznik wymagany w przypadku zaangaŝowania wkładu własnego Partnera). UWAGA: Do oryginału wniosku załączyć naleŝy oryginały ww. dokumentów lub ich kopie poświadczone przez Partnera za zgodność z oryginałem, opatrzone aktualną datą i podpisane/ parafowane przez osobę/ osoby uprawnione do reprezentowania Partnera. O sposobie dokonania poświadczenia dokumentów, o których mowa powyŝej decyduje Beneficjent Końcowy umieszczając stosowne wytyczne w dokumentacji konkursowej. Do kopii wniosku dołączyć naleŝy kserokopie ww. dokumentów poświadczone przez Partnera za zgodność z oryginałem. Dodatkowo załączniki o których mowa w pkt 3, 5 i 11 wymagają kontrasygnaty księgowego lub poświadczenia przez uprawnioną w tym zakresie instytucję. W uzasadnionych przypadkach( na przykład gdy w ramach struktury organizacyjnej danego podmiotu nie ma księgowej czy skarbnika) Beneficjent Końcowy [Instytucja WdraŜająca] moŝe zdecydować o odstąpieniu od powyŝszego wymogu lub przyjęciu innej formy poświadczenia dokumentów, o których mowa powyŝej. Jeśli dokumenty są przygotowane w języku innym niŝ język polski, naleŝy dołączyć tłumaczenie przysięgłe (do oryginału wniosku załączyć naleŝy oryginalne tłumaczenie przysięgłe, do kopii wniosku załączyć naleŝy kopie tegoŝ tłumaczenia). 2.2 Na co naleŝy zwrócić uwagę przygotowując wniosek? NajwaŜniejszą sprawą jest przygotowanie spójnego projektu, czyli określenie logicznego zestawu działań prowadzących do osiągnięcia w określonym czasie konkretnego, mierzalnego celu, zdefiniowanie struktury zarządzania z przejrzystym podziałem odpowiedzialności, zaplanowanie harmonogramu i kosztorysu oraz reguł 4.Uproszczone sprawozdanie finansowe zawiera informacje w zakresie ustalonym w załączniku nr 1 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r, nr 76, poz ze zm.) literami duŝymi oraz cyframi rzymskimi 24\n25 monitoringu i ewaluacji odnoszących się do osiągania zaplanowanych rezultatów. Projekt musi odnosić się do konkretnej, ściśle określonej grupy Beneficjentów Ostatecznych i odpowiadać na stwierdzone potrzeby tej grupy. Dodatkowo naleŝy pamiętać, Ŝe nie jest dopuszczalny udział tej samej osoby w szkoleniach czy innego rodzaju wsparciu w tym samym zakresie (np. wielokrotny udział tej samej osoby w szkoleniu z podstawowej obsługi komputera czy udział w dwóch projektach dotyczących umiejętności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w ramach Działania 2.5). Przykład: W podanym wcześniej przykładzie dotyczącym projektu realizowanego w ramach Działania 2.1 ZPORR, Beneficjentami Ostatecznymi są pracujące osoby dorosłe posiadające juŝ przygotowanie zawodowe w zakresie szkolnym i odpowiedni poziom wiedzy ogólnej, które chcą nabyć umiejętności językowe niezbędne do lepszego i bardziej profesjonalnego wykonywania czynności zawodowych. Są to osoby, które samodzielnie, a nie z inicjatywy pracodawcy, z uwagi na indywidualne potrzeby zgłaszają swój udział w określonym rodzaju szkolenia, które będzie odbywać się poza godzinami pracy. Przygotowując projekt Odbiorca Ostateczny [Beneficjent] musi przede wszystkim pamiętać o uzasadnieniu dla projektu, w tym wykazaniu jego wpływu na sytuację w obszarze rynku pracy na terenie danego regionu. W nawiązaniu do omówionego projektu szkolenia językowego z wykorzystaniem terminologii niezbędnej w branŝy turystycznej uzasadnieniem dla realizacji takiego projektu na terenie danego regionu moŝe być rozwinięty sektor usług turystycznych w regionie ( ze względu na istniejące walory przyrodnicze, kulturowe, gastronomię). Zatem zdobycie dodatkowych umiejętności językowych przez osoby uczestniczące w projekcie nie tylko przyczyni się do utrzymania przez nie miejsca pracy albo rozwinięcia kariery w dotychczasowym miejscu pracy (awans zawodowy) bądź uzyskania dzięki szkoleniu bardziej stabilnej/trwalszej pozycji na rynku pracy, ale takŝe pozwoli rozwinąć atuty regionu poprzez poprawę jakości usług oferowanych turystom zagranicznym (moŝliwość komunikacji), a pośrednio rozwój turystyki w tym regionie pozwoli na stworzenie nowych miejsc pracy. Prezentowany projekt umoŝliwiający doskonalenie znajomości języka pracującym osobom dorosłym jest zatem odpowiedzią na zapotrzebowanie sektora turystycznego w regionie. Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] chcąc uzyskać jak najlepsze rezultaty powinien zagwarantować przy konstruowaniu projektu szkolenia językowego zarówno udział części teoretycznej, jak i części praktycznej. Na przykład przy projekcie obejmującym 800 h szkolenia, 50% obejmuje nauczanie teoretyczne, 30% spotkania w miejscach, gdzie język w turystyce jest wykorzystywany, 20% stanowić będzie nauka języka za granicą w celu nabrania przez uczestników szkolenia płynności w komunikowaniu się. Ponadto naleŝy wykazać, Ŝe udział w szkoleniu pozwoli na uzyskanie określonych kwalifikacji, a po ukończeniu projektu osoby, które przejdą przez egzamin końcowy otrzymają certyfikat ukończenia projektu w postaci dyplomu uznawanego przez ministra właściwego ds. edukacji szkolnictwa wyŝszego /izbę turystyczną/ instytucje o ogólnokrajowym zasięgu. Ponadto waŝne są kwalifikacje kadry nauczycielskiej, a takŝe określenie na jakim poziomie zaawansowania nauka będzie prowadzona. Najbardziej istotne jest jednak właściwe zidentyfikowanie przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] grupy docelowej. W tym celu naleŝy bardzo dokładnie zapoznać się z dokumentami programowymi, w tym z objaśnieniem pojęć, które znajduje się na początku Uzupełnienia ZPORR. Z opisu Działania 2.1 wynika, Ŝe wsparciem objęte są pracujące osoby dorosłe zgłaszające z własnej inicjatywy chęć podwyŝszania i dostosowywania kwalifikacji zawodowych do potrzeb rynku pracy (poza godzinami pracy). Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] powinien takŝe pamiętać o przygotowaniu dokumentu np. w postaci Karty rekrutacyjnej (z uwzględnieniem imienia, nazwiska, wieku, wykształcenia, miejsca zatrudnienia etc. uczestników szkolenia) umoŝliwiającego zidentyfikowanie osób biorących udział w szkoleniu w celu potwierdzenia w przypadku kontroli czy profil osób uczestniczących w szkoleniu odpowiada grupom docelowym przewidzianym do wsparcia w Działaniu. Pamiętać naleŝy, Ŝe kaŝdy projekt finansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego musi być oceniany pod względem zgodności z celami horyzontalnymi. Oznacza to konieczność wykazania w treści opisu projektu spełniania kryterium przestrzegania zasad równości szans, społeczeństwa informacyjnego, rozwoju lokalnego oraz zrównowaŝonego rozwoju (patrz podrozdział 3 w rozdziale I). Przy realizacji projektu współfinansowanego ze środków Funduszy Strukturalnych naleŝy równieŝ pamiętać o przestrzeganiu zasad wynikających z przepisów prawa krajowego i wspólnotowego, w tym w szczególności w zakresie pomocy publicznej i zamówień publicznych. Ponadto naleŝy sprawdzić jakie specyficzne kryteria wyboru projektów (patrz Załącznik 5) oraz jakie ewentualne kryteria dodatkowe (zamieszczone w Ramowym Planie Realizacji Działania danego Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej] i powtórzone w dokumentacji konkursowej) będą stosowane podczas oceny danej grupy projektów i wziąć je pod uwagę przygotowując oraz prezentując projekt we wniosku. NaleŜy takŝe szczegółowo zapoznać się z dokumentacją konkursową oraz ewentualnymi dodatkowymi dokumentami i wytycznymi obowiązującymi dla danego Działania czy typu projektu. 25\n26 NaleŜy równieŝ pamiętać, Ŝe w ramach ZPORR w przypadku Działań 2.3 i 2.4 dla projektów polegających na subsydiowanym zatrudnieniu wymagany jest obligatoryjnie wkład przedsiębiorcy. W ramach Działania 2.5 w projekcie powinien zostać przewidziany wkład własny Beneficjenta Ostatecznego (obligatoryjnie wymagany na pokrycie części wydatków inwestycyjnych w ramach jednorazowej dotacji inwestycyjnej) Dodatkowo w budŝecie moŝe być przewidziany wkład prywatny Ostatecznego Odbiorcy ( Beneficjenta ) w realizację projektu. Przygotowując projekt warto pamiętać o następujących kluczowych kwestiach: - projekt musi odpowiadać celom ogłoszonym przez organizatora konkursu (Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą], - projekt musi odpowiadać na stwierdzone (i udokumentowane) potrzeby, - projekt musi wskazywać ściśle określoną grupę odbiorców (Beneficjentów Ostatecznych) - projekt powinien być przygotowany przy udziale wszystkich zainteresowanych partnerów, - cele projektu muszą być przejrzyste, realne i specyficzne dla danego regionu, - projekt musi precyzyjnie określać rodzaje zadań, ich harmonogram, odpowiedzialność wykonawców, sposób realizacji, - niezbędne jest załoŝenie realnych oczekiwanych rezultatów projektu, - reguły zarządzania muszą być klarowne i zaakceptowane przez wszystkich partnerów, - wydatki projektu muszą być wyliczone rzetelnie, na bazie rzeczywistych potrzeb finansowych nie jest moŝliwe aplikowanie o zwiększenie przyznanych kwot w trakcie realizacji projektu. Wydatki projektu są jednym z elementów jego oceny. W Załączniku 7 zamieszczono wykaz literatury, do której warto sięgnąć po to, by opanować sztukę pisania oraz realizowania dobrych projektów. Podano teŝ tam adresy przydatnych stron internetowych. 2.3 Partnerstwo Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] moŝe mieć partnerów wspólnie z nim realizujących projekt. Partnerstwo moŝe być zawiązane tylko pomiędzy podmiotami będącymi uprawnionymi Ostatecznymi Odbiorcami [Beneficjentami] w ramach odpowiednich Działań ZPORR. W przypadku Działania 2.2 ZPORR partnerstwo odnosi się wyłącznie do projektów składanych przez związki, porozumienia i stowarzyszenia organów prowadzących/ dotujących (w przypadku projektów I typu) oraz związki, porozumienia i stowarzyszenia powiatów (w przypadku projektów II typu). JuŜ na etapie składania wniosku Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] i jego partnerów musi wiązać umowa lub porozumienie), jednoznacznie określająca reguły partnerstwa, w tym zwłaszcza jednoznacznie wskazująca wiodącą rolę jednego podmiotu, reprezentującego partnerstwo, odpowiedzialnego za całość projektu i jego rozliczanie wobec Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej]. Umowa musi zawierać: - cel partnerstwa, - obowiązki partnera wiodącego (lidera projektu Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta], - zadania i obowiązki partnerów w związku z realizacją projektu, - plan finansowy w podziale na partnerów oraz zasady zarządzania finansowego, - zasady komunikacji i przepływu informacji w partnerstwie, - zasady podejmowania decyzji w partnerstwie, - sposób monitorowania i kontroli projektu. Kopia umowy (lub porozumienia) poświadczona przez osoby uprawnione do reprezentowania Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] (lidera projektu) oraz dodatkowo opatrzona aktualną datą i pieczęcią Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] - musi zostać dołączona do wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. 26\n27 2.4 Zlecanie zadań UWAGA: zapisy niniejszego rozdziału naleŝy stosować w sytuacji zlecania zadań niezaleŝnie od ich wartości. Przez wykonawcę rozumiemy podmiot (przedsiębiorcę / przedsiębiorstwo lub w uzasadnionych przypadkach osobę fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej), któremu Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] zleca wykonanie części działań w ramach realizowanego Projektu (niezaleŝnie od wartości zlecenia, które realizować będzie wykonawca). Projekt moŝe przewidywać realizację części projektu przez wykonawcę wyłonionego zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych (o ile wynika to z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych) i z uwzględnieniem wytycznych określonych przez Instytucję Zarządzającą ZPORR. W przypadku przekazania zadań związanych z realizacją projektu do organizacji pozarządowych (w przypadku instytucji wybranej do obsługi projektów typu II w ramach Działania 2.2 ZPORR lub innych projektów realizowanych w ramach Priorytetu 2 ZPORR) obowiązuje ustawa z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności poŝytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873, dalej: ustawa ). W przypadku zadań określonych w art. 4 ustawy, ich zlecanie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy, moŝe mieć formę: powierzenia wykonywania zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji (art. 5 ust.4 pkt 1 ustawy) lub wspierania takich zadań, wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji (art.5 ust. 4 pkt 2 ustawy). Zlecanie to odbywa się w trybie wskazanym w ustawie, a konkretnie w jej rozdziale 2 Prowadzenie działalności poŝytku publicznego na podstawie zlecania realizacji zadań publicznych. Przepisy tego rozdziału wskazują na obowiązek przeprowadzenia otwartego konkursu ofert przed powierzeniem konkretnego zadania do wykonania, określają sposób przeprowadzenia takiego konkursu, kryteria jakimi organ administracji publicznej powinien kierować się przy rozpatrywaniu ofert oraz wymagania dotyczące umowy, na podstawie której nastąpi powierzenie realizacji zadania publicznego, jak równieŝ obowiązków w zakresie kontroli i sprawozdawczości. Na podstawie art. 19 ustawy wydane zostało Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dania 29 października 2003r. w sprawie wzoru oferty realizacji zadania publicznego, ramowego wzoru umowy o wykonanie zadania publicznego i wzoru sprawozdania z wykonania tego zadania (Dz.U. Nr 193, poz. 1891). Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] zlecając realizację części zadań wykonawcy musi pamiętać o dwóch podstawowych kwestiach. Pierwsza to konieczność przestrzegania przepisów dotyczących zamówień publicznych (o ile wynika to z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych). Druga to ciąŝący na Ostatecznym Odbiorcy [Beneficjencie] obowiązek prowadzenia właściwej dokumentacji projektu i związana z tym konieczność wprowadzenia stosownych zapisów do umowy z wykonawcą. Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] powinien zastrzec sobie w umowie z wykonawcą obowiązek dopuszczenia przez wykonawcę Ostatecznego Odbiorcy[Beneficjenta] do dokumentacji związanej z realizowanym projektem. Płatność dla wykonawcy wynika ze stanu realizacji kontraktu oraz innych warunków określonych w umowie z wykonawcą. Płatność w Ŝadnym wypadku nie moŝe być wyliczona jako udział w ogólnych wydatkach projektu. Zasadą rozliczeń pomiędzy Ostatecznym Odbiorcą [Beneficjentem], a wykonawcą jest faktura (rachunek) na realizację usługi/zamówienia. Wykonawca na fakturze przedstawia ogólną kwotę za zrealizowaną usługę / część usługi, zgodnie z zawartą umową. Na fakturze nie ma obowiązku wyszczególniania kategorii wydatków związanych z daną usługą. Z opisu faktury powinno wynikać co wchodziło w skład usługi (bez wykazywania części składowych usługi), przy czym w opisie tym zysk nie jest wykazywany. Na podstawie faktury Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] weryfikuje zgodność wydatku z warunkami umowy. Po zatwierdzeniu dokumentów realizuje płatność na rzecz wykonawcy a zatwierdzone dokumenty (potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie) załączane są przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] do wniosku Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] o płatność, który jest weryfikowany przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą]. W przypadku wątpliwości związanych z naleŝytym udokumentowaniem wydatków związanych ze zlecaniem zadań Instytucja Pośrednicząca lub Beneficjent Końcowy[Instytucja WdraŜająca] mogą zaŝądać od Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] stosownej dokumentacji poświadczającej naleŝyte oszacowanie kosztów zadań zleconych oraz poniesienie wydatków. Zakres zlecania zadań moŝe obejmować: a) wyłącznie realizację usługi merytorycznej, b) realizację usługi merytorycznej wraz z jej obsługą przez jednego wykonawcę, 27\n28 c) realizację usługi merytorycznej i technicznej przez róŝnych wykonawców, d) wyłącznie realizację usługi technicznej. Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] zlecając wykonawcy część lub całość zadań w ramach projektu musi pamiętać o przestrzeganiu następujących limitów: 1) w sytuacji zlecania wyłącznie zadań merytorycznych w ramach projektu obowiązuje limit 30% tj. wydatki ponoszone przez wykonawcę mogą stanowić do 30% całkowitej wartości Projektu, 2) zlecanie wyłącznie zadań technicznych w ramach projektu nie jest objęte limitem procentowym, 3) w sytuacji zlecania jednemu wykonawcy zarówno obsługi merytorycznej jak i technicznej projektu równieŝ obowiązuje limit 30% tj. łączne wydatki ponoszone przez wykonawcę mogą stanowić do 30% całkowitej wartości Projektu, 4) w sytuacji zlecania wykonania usługi merytorycznej i technicznej róŝnym wykonawcom limit 30% dotyczy tylko usługi merytorycznej. PowyŜsze zapisy (pkt 1 i 3) mogą być zobrazowane następującymi przykładami: Przykład I Zlecanie zadań związanych z realizacją wyłącznie usługi merytorycznej Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych (o ile wynika to z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych) zleca przeprowadzenie szkolenia Techniki negocjacji Firmie X. W zakres tego zlecenia wchodzi wyłącznie praca trenerów (usługa merytoryczna). Sala szkoleniowa udostępniana na cele tego szkolenia jest własnością Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta]. Wszelkie pozostałe usługi związane z realizacją szkolenia są dostarczane przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta]. W tym przykładzie zakres zlecania zadań obejmuje wyłącznie usługę merytoryczną. Usługa ta jest objęta limitem 30 % całkowitej wartości projektu. Przykład II Zlecanie zadań związanych z realizacją usługi merytorycznej wraz z obsługą szkolenia Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych (o ile wynika to z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych) zleca przeprowadzenie szkolenia Techniki negocjacji Firmie Y. W zakres tego zlecenia wchodzi zarówno praca trenerów (usługa merytoryczna), jak i obsługa szkolenia (np. wynajem sali szkoleniowej, catering, noclegi, transport itp.) W powyŝszym Przykładzie zakres zlecania zadań obejmuje zarówno pracę trenerów (usługa merytoryczna) Firmy Y, jak i obsługę techniczną szkolenia i w całości jest objęty limitem zlecenia do 30 % całkowitej wartości Projektu. Limit moŝe obejmować do 100% całkowitej wartości projektu (tj. Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] moŝe zlecić całość zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu wykonawcy) w przypadku następujących typów projektów: praktyczna nauka zawodu dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, praktyki zawodowe dla studentów, badania i analizy dla potrzeb regionalnego rynku pracy, przewidzianych do realizacji w ramach Działania 2.1 ZPORR oraz projektów stypendialnych typu II tj. stypendia dla studentów przewidzianych do realizacji w ramach Działania 2.2 ZPORR, a takŝe wszystkich projektów przewidzianych do realizacji w ramach Działania 2.6 ZPORR. W takich przypadkach. na pisemny wniosek Odbiorcy Ostatecznego [Beneficjenta] złoŝony do Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej] dopuszczalny jest drugi poziom zlecania realizacji zadań w ramach 28\n29 Projektu (podwykonawstwo). Do drugiego poziomu zlecenia stosuje się odpowiednio wymienione zasady dotyczące wykonawstwa (pkt. 1 i 3). Jeśli Ostatecznym Odbiorą [Beneficjentem] jest jednostka sektora finansów publicznych, która nie posiada odpowiednich zasobów własnych, umoŝliwiających samodzielne zrealizowanie Projektu limit zlecania moŝe obejmować do 100% całkowitej wartości Projektu (tj. Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] moŝe zlecić całość zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu wykonawcy). Ponadto, na pisemny wniosek Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] złoŝony do Beneficjenta Końcowego [Instytucji WdraŜającej] dopuszczalny jest drugi poziom zlecania realizacji zadań w ramach Projektu (podwykonawstwo). Do podwykonawstwa stosuje się odpowiednio wymienione wyŝej zasady dotyczące wykonawstwa (pkt. 1-3). PowyŜsze zasady stosujemy analogicznie do projektów własnych. Przez zadania merytoryczne rozumie się: a) wszystkie formy wsparcia przewidziane do realizacji w Priorytecie 2 (np. szkolenia, doradztwo, staŝe), b) rekrutację uczestników projektu, c) badania, analizy i ekspertyzy związane z oceną potrzeb uczestników projektu oraz z oceną efektywności danej formy wsparcia, d) koordynację projektu. Wydatki związane ze zlecaniem zadań w ramach Projektu naleŝy we Wniosku o dofinansowanie Projektu wykazywać w kategorii wydatków Inne koszty. W dodatkowym załączniku Szczegółowy kosztorys Projektu naleŝy podać specyfikację kosztów objętych zleceniem. UWAGA: Wydatki na osoby świadczące usługi merytoryczne w ramach Projektu (np. trenerzy) na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenia we Wniosku wykazuje się w kategorii Wydatki związane z personelem i nie ma do nich zastosowania limit 30 %. Wydatki na osoby świadczące usługi techniczne w ramach projektu na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło wykazuje się w kategorii Wydatki związane z personelem i nie ma do nich zastosowania limit 30 %. JednakŜe co do zasady uznaje się, Ŝe dla maksymalizacji efektywności wykorzystania środków oraz jakości usług technicznych świadczonych w ramach projektu winno się dąŝyć do zlecania zadań technicznych w ramach projektu firmom, a nie osobom fizycznym. PoniŜszy przykład obrazuje prawidłowe zaklasyfikowanie róŝnych kategorii wydatków w przypadku zlecania zadań w ramach Projektu: Przykład: Ostatecznym Odbiorcą [Beneficjentem] jest instytucja szkoleniowa. Instytucja posiada pracowników etatowych, którzy przeprowadzą większość szkoleń w ramach Projektu. Nie posiada jednak własnego trenera w zakresie opracowywania biznes planów oraz przygotowywania strategii marketingowej. Na co dzień współpracuje natomiast w tym zakresie z trenerem A i firmą szkoleniową B (która oddelegowuje do współpracy trenera C). Trener A nie świadczy swoich usług w ramach Projektu jako przedsiębiorca ale na podstawie umowy o dzieło w związku z czym wydatki na trenera naleŝy wykazać w kategorii Wydatki związane z personelem. Wydatki na trenera nie są objęte limitem 30%. Trener C świadczy usługi w projekcie na podstawie umowy zawartej z firmą B i wydatki związane ze świadczoną przez niego usługą merytoryczną naleŝy wykazać jako zlecenia zadań i stosować do niego limit 30 % całkowitej wartości Projektu (wydatki te we wniosku naleŝy wykazać w kategorii Inne wydatki ). Jako wykonawca będzie występować firma B. Dodatkowo Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] nie ma moŝliwości ani umiejętności samodzielnego rozliczania Projektu, dlatego decyduje się poszukać na rynku firmy księgowej, której zleci wykonanie usługi. Usługa taka jest traktowana jako techniczna obsługa projektu (nie jest objęta limitem). Wydatki na usługę Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] wykazuje we wniosku w trzeciej kategorii wydatków Inne wydatki. Ponadto Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] nie ma własnego pracownika, który zajmowałby się działalnością marketingową i promocją Projektu. Zleca wykonanie tej usługi przedsiębiorstwu D. W tym przypadku zlecenie zadania obejmuje usługę merytoryczną (promocję) oraz obsługę techniczną projektu (marketing) i jest w całości 29\n30 objęte limitem 30 %. Wydatki związane ze świadczonymi przez przedsiębiorstwo D usługami naleŝy we wniosku wykazać w kategorii Inne wydatki. W ramach projektu konieczne jest równieŝ dokonanie konfiguracji zakupionego sprzętu komputerowego. PoniewaŜ instytucja szkoleniowa nie posiada etatowego pracownika odpowiedzialnego za obsługę tego typu zadań konieczne jest wynajęcie osoby, która dokonałaby niezbędnych prac. Wobec tego Ostateczny Odbiorca [Beneficjent] decyduje się na wynajęcie informatyka, który w ramach jednorazowej umowy zlecenie dokona niezbędnych instalacji. Usługa ta stanowi zadanie techniczne jednak poniewaŝ świadczona jest przez osobę fizyczną wydatek z nią związany naleŝy wykazać w kategorii Wydatki związane z personelem a do wartości zlecenia nie stosuje się limitu 30%. 2.5 Wartość projektu Przygotowując projekt naleŝy wziąć pod uwagę, Ŝe w przypadku Priorytetu 2 ZPORR minimalna wartość projektu wynosi PLN (natomiast dla Działania 2.2 w przypadku organów prowadzących do 3 szkół ponadgimnazjalnych włącznie, minimalna wartość projektu wynosi PLN). 2.6 Wartość dodana Działania finansowane ze środków EFS powinny dostarczać tzw. wartość dodaną. Chodzi o zaproponowanie takich przedsięwzięć, które będą uzupełnieniem dotychczas prowadzonej praktyki o nowe, innowacyjne elementy. Z tego względu promowane będą projekty prowadzące do wykorzystania zasobów w sposób inny, bardziej efektywny niŝ dotychczasowe działania. Wartość dodana oznacza teŝ osiągnięcie zamierzonych celów przy wykorzystaniu jak najmniejszych nakładów finansowych, zgodnie z zasadą racjonalności. Przez wartość dodaną projektu, realizowanego przy wsparciu EFS moŝna rozumieć np.: - osiągnięcie dodatkowych rezultatów, takich jak wyŝsze lub uzupełniające kwalifikacje, potwierdzone stosownym świadectwem lub dyplomem, - osiągnięcie rezultatów innych niŝ rezultaty osiągane w ramach dotychczasowych działań realizowanych bez wsparcia EFS, które są mierzalne oraz wykazanie, czy istnieje związek między tymi rezultatami a dodatkowym wsparciem z EFS, - dostarczenie usług, które byłyby nieosiągalne bez wsparcia z EFS, - wsparcie dotychczasowej działalności Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] odzwierciedlającej cele programów operacyjnych, która bez wsparcia z EFS zostałaby powaŝnie ograniczona lub przełoŝona w czasie, - inwestycje w całkowicie nowe oraz innowacyjne działania, których nie udałoby się zrealizować przy wykorzystaniu wyłącznie środków własnych Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta], - zwiększenie liczby osób mających dostęp do szkoleń, zatrudnienia subsydiowanego, kształcenia ustawicznego i innych form wsparcia przewidzianych w programach operacyjnych. Wartość dodaną, jaka ma zostać osiągnięta dzięki projektowi, naleŝy wykazać juŝ na etapie przygotowania projektu. NaleŜy teŝ zaplanować sposób pomiaru jej osiągania. Przykład : Wartością dodaną w omawianym wcześniej przykładzie byłoby osiągnięcie przez uczestników projektu lepszych kwalifikacji, co potwierdzone byłoby dyplomem wydawanym przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta i uznawanym przez ministra właściwego ds. edukacji i szkolnictwa. 2.7 Rezultaty twarde i miękkie Projekty realizowane w obszarze rozwoju zasobów ludzkich charakteryzują rezultaty dwojakiego rodzaju, określane jako twarde i miękkie. Rezultaty twarde to np. liczba osób przeszkolonych, liczba godzin odbytego szkolenia czy liczba zrealizowanych kursów. Rezultaty miękkie są znacznie trudniejsze do zdefiniowania, dotyczą bowiem postaw, umiejętności i innych cech, których istnienie stwierdzone moŝe być jedynie w drodze specyficznych badań czy obserwacji. Dla pracodawców istotne są umiejętności i zdolności oraz osobiste predyspozycje potencjalnego pracownika. Odpowiednie zaprezentowanie umiejętności i predyspozycji nabytych dzięki udziałowi w projekcie stanowi dodatkową wartość. WaŜne moŝe być równieŝ odkrycie przez uczestników projektu nie uświadamianych wcześniej zdolności. 30\n31 Same twarde rezultaty nie obrazują pełnego sukcesu projektu. Mierzenie miękkich rezultatów pomaga w uzyskaniu pełnego obrazu Działania i jego wyników podczas oceny na poziomie krajowym. Tak więc, projekt, który ma być finansowany z EFS musi przewidywać osiągnięcie, obok rezultatów twardych, równieŝ rezultatów miękkich, dostosowanych do potrzeb uczestników projektu. Musi przedstawiać ponadto przewidywany sposób mierzenia początkowego poziomu danej cechy i sposób pomiaru postępu w danym zakresie. PoniŜej przedstawiono przykładowe rezultaty miękkie : Zakres umiejętności Kluczowe pracownicze umiejętności Rezultaty osiągnięcie kluczowych umiejętności np. pracy w zespole, rozwiązywania problemów, korzystania z technologii informacyjnych, nabycie umiejętności komunikacyjnych, Zdolności motywacyjne zwiększenie motywacji, zwiększenie zaufania we własne siły, podniesienie poczucia odpowiedzialności, podniesienie poziomu samooceny, wyŝsze osobiste i zawodowe aspiracje, Osobiste predyspozycje poprawa wizerunku/ prezencji, większa punktualność, poprawa samopoczucia, zwiększenie koncentracji i zaangaŝowania, Umiejętności praktyczne umiejętność wypełniania formularzy, umiejętność napisania Ŝyciorysu, poprawa umiejętności zarządzania środkami finansowymi, większa świadomość praw i obowiązków. Podane powyŝej przykładowe rezultaty nie zawsze są właściwe dla mierzenia rezultatu osięgniętego w ramach projektu przez poszczególnych Beneficjentów Ostatecznych. Konieczne jest określenie specyficznych wskaźników i miękkich rezultatów. Jak mierzyć miękkie rezultaty? Miękkie rezultaty wymagają zastosowania specyficznego systemu badania dopasowanego do specyfiki danego projektu. W odróŝnieniu bowiem od rezultatów twardych, takich jak liczba osób przeszkolonych czy liczba osób, które odbyły staŝ, w celu zmierzenia rezultatów miękkich konieczne jest zastosowanie dodatkowych badań. Wybór właściwego narzędzia zaleŝy od celu danego projektu, specyfiki danej grupy docelowej, posiadanego zaplecza, a takŝe od rodzaju danego wskaźnika, który naleŝy zmierzyć. Ocena osiągnięcia miękkich rezultatów powinna być dokonana co najmniej dwukrotnie: na początku i na końcu realizacji projektu. Ocena moŝe być przeprowadzana regularnie podczas trwania projektu. UmoŜliwi to udoskonalenie pracy z uczestnikami, podnoszenie poziomu świadczonych usług, bardziej elastyczne reagowanie na zmieniające się potrzeby uczestników oraz zapewni bardziej wiarygodną i rzetelną ocenę dokonanego postępu. Wśród sposobów zbierania danych mogą znaleźć się: - tworzenie indywidualnych planów działań, które m.in. uwzględniają cele rozwoju osobowego, określają podstawowy poziom umiejętności, a poprzez regularne przeglądy przedstawiają stopień realizacji celów i osiągniętego sukcesu, - wywiady z Beneficjentami Ostatecznymi (uczestnikami projektu), prowadzone regularnie przez trenerów, sposób formalny bądź nieformalny (naleŝy jednak pamiętać, Ŝe w duŝym stopniu zaleŝą one od osądu prowadzącego wywiad, czy teŝ samej osoby, dlatego nie mogą stanowić wystarczającego miernika postępu tej osoby w uzyskaniu zatrudnienia lub osiągnięciu innego twardego rezultatu), - głęboki przegląd/analiza w czasie lub po zakończeniu kursu, dokonana przez Beneficjentów Ostatecznych (uczestników projektu), najczęściej w formie kwestionariuszy, 31\n32 - prezentacja w CV udokumentowanych zadań zrealizowanych przez uczestnika, wskazujących na osiągnięcie rezultatów bądź na postęp w ich osiąganiu, - testy psychometryczne, słuŝące zarówno diagnozowaniu poziomu początkowego, jak równieŝ ocenie postępu Beneficjenta Ostatecznego w zwiększaniu zdolności do bycia zatrudnionym, - zbieranie opinii pracodawców / szefów przedsiębiorstw na temat przydatności szkoleń dla rozwoju firmy (w przypadku projektów dotyczących doskonalenia zawodowego pracowników przedsiębiorstw). Ocena jest zazwyczaj procesem dwustronnym, przebiegającym między uczestnikiem programu a jego opiekunem, np. między szkolonym i szkolącym, co zapewnia wiarygodny, solidny i profesjonalny osąd. Wymaga zaangaŝowania zarówno ze strony uczestnika projektu, jak równieŝ szkolącego. Szkolący powinien takŝe uwzględniać wiedzę o uczestnikach. W omawianym wcześniej przykładzie twardym rezultatem będzie przeszkolenie 20 osób dorosłych, które podwyŝszą swoje kwalifikacje zawodowe w zakresie języków obcych, w tym 8 osób utrzyma swoje zatrudnienie, 10 osób dostanie awans zawodowy a 2 osoby znajdą nowe zatrudnienie. Miękkimi rezultatami będą np. podniesienie zdolności motywacyjnych w tym, zwiększenie motywacji do pracy, podniesienie poziomu samooceny, wyŝsze aspiracje zawodowe. 2.8 Kwalifikowalność Pojęcie wydatków kwalifikowalnych dotyczy wszystkich pienięŝnych wydatków i rzeczowych wkładów związanych z realizacją projektu. Za wydatki kwalifikowalne mogą być uznane wszystkie wydatki związane z projektem realizowanym w ramach działań Priorytetu 2 ZPORR, o ile: są niezbędne dla realizacji projektu i bezpośrednio z nim związane; zostaną uwzględnione w budŝecie projektu, we wniosku stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie projektu (uwzględnienie w budŝecie projektu wydatków niekwalifikowalnych jest równieŝ moŝliwe, ale jedynie jako dodatkowy element budŝetu, finansowany wyłącznie ze środków własnych ponad zobowiązanie wynikające z warunków uzyskania dofinansowania); spełniają wymogi efektywnego zarządzania finansami, w szczególności osiągania wysokiej jakości za daną cenę; zostały faktycznie poniesione (niekoniecznie w formie gotówkowej), wykazane w dokumentacji finansowej Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) i są poparte stosownymi dokumentami (faktury lub inne dokumenty o równowaŝnej wartości dowodowej) 5. Za wydatki kwalifikowalne projektów realizowanych w ramach działań Priorytetu 2 ZPORR uznaje się wydatki zgodne z: 1. Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 448/2004 z dnia 10 marca 2004 r. zmieniającym rozporządzenie 1645/2000 ustanawiające szczegółowe zasady wprowadzania rozporządzenia Rady 1260/1999 w sprawie kwalifikowania wydatków związanych z projektami współfinansowanymi z Funduszy Strukturalnych i uchylające rozporządzenie 1145/2003 (Dz. Urz. WE L 72, z r.); 2. Uzupełnieniem ZPORR stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (Dz. U r. Nr 200, poz z późn. zmianami). 5 Faktury/inne dokumenty o równowaŝnej wartości dowodowej powinny być opisane przez następujące dane: numer umowy o dofinansowanie w ramach ZPORR, nazwę projektu, odniesienie do pozycji w harmonogramie rzeczowym złoŝonym we wniosku o dofinansowanie, potwierdzenie realizacji prac ujętych w dokumencie przez menedŝera/kierownika Projektu lub Wykonawcę, informację o poprawności formalnej i merytorycznej, podstawę prawną zgodnie z Ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Faktury/inne dokumenty o równowaŝnej wartości dowodowej powinny być opatrzone przez Ostatecznego Odbiorcę adnotacją: Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz ze środków BudŜetu Państwa. 32\n33 Akty wspólnotowe określają ogólne zasady kwalifikowalności. Państwa członkowskie mogą stosować bardziej rygorystyczne zasady dotyczące kwalifikowalności. W przypadku ZPORR zasady te szczegółowo określa Uzupełnienie ZPORR oraz poradnik Europejski Fundusz Społeczny w ZPORR - Kwalifikowalność wydatków. W przypadku projektów dotyczących subsydiowanego zatrudnienia realizowanych w ramach Działań 2.3 oraz 2.4 przy konstruowaniu budŝetu oraz określaniu wydatków kwalifikowanych naleŝy dodatkowo kierować się przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia (Dz.U. Nr 267, poz z późn, zm) oraz dokumentu Ramowe wytyczne dla Działań 2.3 i 2.4 Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. W przypadku projektów przygotowywanych w ramach Działania 2.5 ZPORR dodatkowym dokumentem zawierającym wskazówki dotyczące kwalifikowalności jest dokument Ramowe Wytyczne dla Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) i Beneficjentów Końcowych (Instytucji WdraŜających) ubiegających się o wsparcie w ramach Działania 2.5 Promocja przedsiębiorczości ZPORR". Rodzaje kwalifikowalności Kwalifikowalność projektu odnosi się do spójności projektu składanego w formie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z politykami wspólnotowymi, wymogami Europejskiego Funduszu Społecznego i zatwierdzonym Programem Operacyjnym oraz spełnienia szczegółowych kryteriów określonych dla poszczególnych działań w Uzupełnieniu Programu. Przygotowując wniosek naleŝy sprawdzić, czy dany projekt jest w pełni zgodny z celami Działania oraz czy obejmuje typy projektów wymienionych dla Działania, w ramach którego jest składany. Kwalifikowalność wydatku odnosi się do wydatków ponoszonych w ramach projektu. Wydatki muszą być niezbędne do realizacji projektu oraz nie mogą być zakazane zapisami aktów wspólnotowych i Uzupełnienia Programu. Wszystkie koszty niezbędne z punktu widzenia realizacji projektu naleŝy uwzględnić we wniosku o dofinansowanie projektu, w przeciwnym razie nie będą mogły one być zrefundowane. Terminy kwalifikowalności wydatków W przypadku Priorytetu 2 ZPORR za kwalifikowalne uznaje się wydatki, które zostały poniesione w okresie realizacji projektu, nie wcześniej niŝ w dniu złoŝenia przez Ostatecznego Odbiorcę (Beneficjent) wniosku o dofinansowanie realizacji projektu i nie później niŝ do momentu finansowego zakończenia projektu (finansowe zakończenie realizacji projektu odnosi się do daty obejmującej zapłatę wszystkich wydatków w ramach projektu). W przypadku, gdy data rozpoczęcia realizacji projektu została ustalona we wniosku przed datą określoną przez Beneficjenta Końcowego [Instytucję WdraŜającą] jako dzień otwarcia procedury naboru wniosków, wydatki ponoszone na realizację projektu przed datą ogłoszenia konkursu nie będą uznawane za kwalifikowalne. W sytuacji, gdy Ostateczny Odbiorca (Beneficjent) jest zobowiązany do zastosowania procedur dotyczących udzielania zamówień publicznych, wydatki są kwalifikowalne wyłącznie w przypadku, gdy zostały poniesione zgodnie z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004 roku (Dz. U r. Nr 19 poz. 177 z późn. zm). Dla Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta) obowiązującym najpóźniejszym terminem złoŝenia ostatniego wniosku o płatność w projekcie (czyli wniosku o płatność końcową) jest dzień wyznaczony w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. Termin ten nie powinien przekroczyć najpóźniejszego dnia roku 2008, który umoŝliwia zatwierdzenie wydatków przez Instytucję Płatniczą, czyli co do zasady dnia 30 czerwca 2008 roku. Wkład własny W Projekcie mogą występować dwa rodzaje wkładu własnego : 1. Wkład własny Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), 2. Wkład własny Beneficjenta Ostatecznego. 33\n34 JeŜeli konstrukcja budŝetu działania przewiduje udział wkładu własnego w finansowaniu projektów realizowanych w ramach działania, środki te nie są traktowane jako środki współfinansowania krajowego ani jako środki podlegające rozliczeniu, ale jako środki pomniejszające podstawę naliczania dotacji. W przypadku projektów subsydiowania zatrudnienia w ramach których udziela się wsparcia na dofinansowanie kosztów związanych z wynagradzaniem pracowników przedsiębiorca zobowiązany jest do wniesienia wkładu ze środków własnych, uzupełniającego środki uzyskane w ramach projektu (w wysokości przynajmniej 25%). Wkład rzeczowy Wydatki ponoszone przy realizacji projektu mogą przybrać formę zarówno wypłat gotówkowych, jak teŝ oszacowanej wartości wkładu rzeczowego. Za wkład rzeczowy uwaŝa się wniesienie określonych składników majątku do projektu, nie powodujące powstania faktycznego wydatku pienięŝnego. Jako wkład rzeczowy mogą być wnoszone np.: budynki, pomieszczenia, wyposaŝenie, materiały, badania, praca wolontariusza. Wartość wkładu rzeczowego musi zostać oszacowana na podstawie oficjalnych stawek, ustalonych przez niezaleŝny organ lub niezaleŝnego specjalistę z danej branŝy (np. organy administracji rządowej, notariusz, ekspert z odpowiednimi uprawnieniami). Kategorie wydatków kwalifikowalnych Wydatki kwalifikowalne mogą obejmować następujące kategorie: 1. Wydatki związane z personelem projektu np. wynagrodzenia personelu projektu; koszty podróŝy, zakwaterowania oraz wyŝywienia poza miejscem zamieszkania personelu wykonującego zadania związane z realizacją projektu. 2. Wydatki związane z udziałem Beneficjentów Ostatecznych w projekcie np. koszty podróŝy, wyŝywienia związane z udziałem w szkoleniach, konferencjach, seminariach, staŝach, odbywających się poza miejscem zamieszkania; wydatki na opiekę nad dziećmi i innymi osobami zaleŝnymi od Beneficjenta Ostatecznego; koszty subsydiowanego zatrudnienia; wypłata stypendium w ramach działania 2.2 przez Ostatecznego Odbiorcę (Beneficjenta) na rzecz Beneficjenta Ostatecznego; określone przepisami świadczenia (np. obowiązkowe badania lekarskie) oraz wydatki związane z organizacją stanowisk pracy. 3. Inne wydatki np. koszt najmu pomieszczeń związanych bezpośrednio z realizacją projektu; koszt korzystania i utrzymania pomieszczeń będących własnością Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), partnera lub wykonawcy; koszt zakupu sprzętu niezbędnego do realizacji projektu (np. mebli, wyposaŝenia biurowego, sprzętu komputerowego); koszt materiałów dydaktycznych; koszt amortyzacji wyposaŝenia stanowiącego środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne Ostatecznego Odbiorcy (Beneficjenta), partnera lub wykonawcy; koszt zakupu towarów i usług w zakresie działań promocyjnych i informacyjnych; koszt ustanowienia zabezpieczeń realizacji umowy; koszt porad prawnych świadczonych przez ekspertów lub inne podmioty, jeŝeli są bezpośrednio związane z realizowanym projektem; VAT; koszty administracyjne odnoszące się do projektu, wyliczone w sposób proporcjonalny do okresu współfinansowania projektu z EFS. Wydatki niekwalifikowalne Uwzględnienie w budŝecie projektu wydatków niekwalifikowalnych jest moŝliwe, ale jedynie jako dodatkowy element budŝetu, finansowany wyłącznie ze środków własnych. Nie jest to jednak brane pod uwagę przy ocenie projektu. Wydatki, które nie mogą być uznane jako kwalifikowalne, to w szczególności: rezerwy na pokrycie przyszłych strat lub długów; poŝyczki, spłaty rat; odsetki od niezapłaconych w terminie zobowiązań; opłaty od transakcji finansowych; prowizje od wymiany walut i ujemne róŝnice kursowe; 34\n35 opłaty pobierane przez banki za przelewy i inne operacje finansowe w ramach rachunków bankowych otwartych przez Ostatecznego Odbiorcę (Beneficjenta) na rzecz projektu; wydatki poniesione na przygotowanie wniosku projektowego; wydatki nie odnoszące się jednoznacznie do projektu; wydatki nieudokumentowane; wydatki na prace zlecone obliczone jako procent od całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu; wydatki na zakup nieruchomości; wydatki na prace budowlane; inwestycje w sprzęt, którego wartość przekracza 10% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu 6 ; wydatki poniesione na naprawy sprzętu; wydatki na zakup uŝywanego sprzętu, jeŝeli jego wartość moŝe być amortyzowana zgodnie z krajowymi przepisami w tym zakresie; odpisy amortyzacyjne dotyczące majątku zakupionego z dotacji wspólnotowej, krajowej lub środków własnych stanowiących współfinansowanie tej dotacji; mandaty, opłaty karne, koszty procesów sądowych; nagrody okolicznościowe. 2.9 Pomoc publiczna Pomoc publiczna to wszelka pomoc udzielana podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą przez państwo lub z funduszy publicznych, która narusza konkurencyjność w obrębie Wspólnoty. Zdecydowana większość instrumentów przewidzianych w ZPORR, w części wspieranej przez Europejski Fundusz Społeczny nie stanowi pomocy publicznej, skierowana jest bowiem do osób fizycznych. Niektóre jednak elementy przewidywanego wsparcia, np.: związane z subsydiowaniem zatrudnienia w ramach Działań 2.3 i 2.4 czy udzielaniem wsparcia dla nowo tworzonych mikroprzedsiębiorstw w ramach Działania 2.5, muszą być ocenione pod względem przestrzegania reguł dotyczących pomocy publicznej. Pomoc de minimis W odniesieniu do wsparcia udzielanego Beneficjentom Ostatecznym, którzy zarejestrowali działalność gospodarczą w trakcie korzystania ze wsparcia doradczo- szkoleniowego w ramach działania 2.5 i spełniają kryteria określone w działaniu dla mikroprzedsiębiorcy, stosuje się zasady dotyczące udzielania pomocy publicznej, zgodnie z: - Rozporządzeniem 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz. U. WE L 10, z ) oraz - Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 3 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na promocję przedsiębiorczości( Dz. U. z 2004 r. Nr 267, poz oraz Nr 232 poz. 1971). Szczegółowe wskazówki dotyczące przygotowywania i realizacji projektów w ramach Działania 2.5 zawiera dokument Ramowe Wytyczne dla Ostatecznych Odbiorców (Beneficjentów) i Beneficjentów Końcowych (Instytucji WdraŜających) ubiegających się o wsparcie w ramach Działania 2.5 Promocja przedsiębiorczości ZPORR". Wyłączenia blokowe dotyczące zatrudnienia - tworzenie nowych miejsc pracy (w ramach Działań 2.3 i 2.4 ZPORR) W odniesieniu do pomocy udzielanej na projekty polegające na tworzeniu nowych miejsc pracy (subsydiowanie zatrudnienia) w ramach działań 2.3 i 2.4 ZPORR stosuje się zasady dotyczące udzielania pomocy publicznej, zgodnie z: 6 Wartość ta jest odnoszona do całkowitej wartości wydatków z tej wersji wniosku, która stanowi załącznik do umowy dofinansowania projektu i nie powinna być weryfikowana w przypadku zmiany wartości projektu w trakcie jego realizacji. 35\n36 - rozporządzeniem 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia (Dz.U. WE L 337, ) oraz - rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia ( Dz. U. z 2004 r. Nr 267, poz. 2653) zmienionym rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 października 2005r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie udzielania pomocy na wspieranie inwestycji w zakresie zatrudnienia (Dz. U. z dnia 31 października, Nr 219, poz. 1859) Szczegółowe informacje na temat przygotowywania projektów zakładających subsydiowanie zatrudnienia w projektach realizowanych w ramach Działań 2.3 i 2.4 zawiera dokument Ramowe wytyczne dla Działań 2.3 i 2.4 Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego Informacja i promocja Obowiązki Ostatecznego Odbiorcy [Beneficjenta] odnośnie promocji projektu realizowanego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego wynikają z Rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1159/2000 z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie środków informacyjnych i promocyjnych stosowanych przez Państwa Członkowskie odnośnie pomocy z funduszy strukturalnych oraz wytycznych Instytucji Zarządzającej ZPORR, zawartych w tym Poradniku oraz Wytycznych dla instytucji uczestniczących w realizacji Priorytetu 2 ZPORR. Obowiązek informacji i promocji projektu wynika równieŝ z zapisów umowy o dofinansowanie projektu. Wszystkie materiały informacyjne i promocyjne, a takŝe dokumenty stosowane podczas realizacji projektu muszą zawierać: - logo Unii Europejskiej: - logo Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, a w przypadku realizacji projektów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego dodatkowo logo Europejskiego Funduszu Społecznego; - odpowiedni zapis informujący o źródłach finansowania projektu: co najmniej nazwę Unia Europejska ; tam gdzie to moŝliwe opis w postaci Projekt współfinansowany przez Unię Europejską lub Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Unii Europejskiej w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego ; informację o współfinansowaniu projektu z budŝetu państwa, jeŝeli takie współfinansowanie występuje. UWAGA: nie naleŝy uŝywać skrótów UE, EFS, poniewaŝ nie są one powszechnie znane. Na wszystkich materiałach powinny być umieszczane całe nazwy. UWAGA: Symbole UE, ZPORR oraz EFS umieszczane na wszystkich materiałach powinny mieć zbliŝoną wielkość. PowyŜsze oznakowanie powinno być w szczególności stosowane do: - korespondencji prowadzonej w spawach projektu z wykonawcami projektów, instytucjami zaangaŝowanymi we wdraŝanie ZPORR, - umów z wykonawcami oraz dokumentacji przetargowej, - umów z pracownikami zatrudnionymi w ramach projektu lub opisów stanowisk takich pracowników, - ogłoszeń na wybór wykonawcy, nabór personelu czy uczestników w ramach projektów szkoleniowych, - materiałów konferencyjnych, szkoleniowych, materiałów multimedialnych, broszur i ulotek, - materiałów prasowych, - stron internetowych zawierających informację o projektach realizowanych z funduszy strukturalnych, - oznaczania róŝnego rodzaju urządzeń i sprzętów np. komputerowych zakupionych w ramach projektu, - wszystkich pozostałych instrumentów stosowanych przy realizacji projektu, dla których nie określono specyficznych wymagań w poniŝszych wytycznych. 36\n37 Z zamieszczenia powyŝej wymienionych oznaczeń moŝna zrezygnować jedynie w przypadku, gdy obiektywnie nie ma moŝliwości ich zastosowania, np. gdy w danej sytuacji obowiązują gotowe formularze, narzucone przez podmiot zewnętrzny lub gdy dokumenty wystawiają zewnętrzne podmioty (np. faktury). INSTRUMENTY INFORMACJI I PROMOCJI 1. Plakaty Plakaty są najlepszym narzędziem informowania w przypadku projektów dotyczących rozwoju zasobów ludzkich. Na plakatach naleŝy umieścić następujące elementy: - logo Unii Europejskiej, - logo Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, - logo Europejskiego Funduszu Społecznego, - opis wkładu Unii Europejskiej w realizację przedsięwzięcia, - nazwę funduszu współfinansującego projekt, - informację o wkładzie budŝetu państwa. Przykładowe opisy: Organizacja szkoleń oraz zakup wyposaŝania dla projektu pt.. są współfinansowane przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budŝet państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską oraz budŝet państwa Szkolenie zorganizowane zostało ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budŝetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2. Certyfikaty Certyfikaty uczestnictwa i ukończenia treningu lub kursu współfinansowanego ze środków funduszy strukturalnych powinny zawierać te same informacje oraz symbole co powyŝej opisane plakaty. Certyfikaty są kolejnym środkiem informowania Beneficjentów Ostatecznych o współzaangaŝowaniu Unii Europejskiej w realizację projektu. Na certyfikatach naleŝy umieścić następujące informacje: - logo Unii Europejskiej, - logo Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, - logo Europejskiego Funduszu Społecznego (w przypadku 2 Priorytetu ZPORR), - krótki opis wkładu Unii Europejskiej w realizację przedsięwzięcia, - nazwę funduszu współfinansującego projekt analogicznie jak w przypadku plakatów, - informację o wkładzie budŝetu państwa. 3. Publikacje i narzędzia komunikacji audiowizualnej Wszystkie publikacje oraz narzędzia komunikacji audiowizualnej na stronie tytułowej publikacji, bądź stronie wprowadzającej (początkowej) w przypadku środka audiowizualnego, muszą zawierać: - logo Unii Europejskiej, - logo Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, - logo Europejskiego Funduszu Społecznego, - opis wkładu Unii Europejskiej w realizację przedsięwzięcia, - nazwę funduszu współfinansującego projekt, - informację o wkładzie budŝetu państwa. 4. Inne informacje i przedsięwzięcia promocyjne Zalecane jest organizowanie dodatkowych akcji promocyjnych związanych z waŝnymi etapami realizacji projektów, np. inauguracją rozpoczęcia realizacji projektu. Wszystkie te wydarzenia powinny zostać podane do wiadomości moŝliwie najszerszemu kręgowi osób. Instrumentami, które mogą być w tym celu wykorzystane są: 37\n38 - konferencje prasowe; - notki prasowe; - strony internetowe;. Do wszystkich powyŝszych przedsięwzięć naleŝy zastosować elementy wymagane dla materiałów informacyjnych i promocyjnych (logo ZPORR, logo UE, logo EFS i napis informujący o zaangaŝowaniu Unii Europejskiej oraz budŝetu państwa w finansowanie projektu), tak, by nie było wątpliwości o źródłach finansowania przedsięwzięcia. NADZÓR NAD PRZESTRZEGANIEM PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PROMOCJI Nadzór nad przestrzeganiem przez Ostatecznych Odbiorców [Beneficjentów] zasad stosowania środków informacyjnych i promocyjnych będzie egzekwowany na podstawie zapisów umowy o dofinansowanie projektu zawartej przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] z Beneficjentem Końcowym [Instytucją WdraŜającą]. Niedopełnienie obowiązków przez Ostatecznego Odbiorcę [Beneficjenta] w zakresie informacji i promocji moŝe skutkować wstrzymaniem wypłaty środków, a nawet koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydanych środków lub rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu. WYMAGANIA ODNOŚNIE ZNAKÓW GRAFICZNYCH 1. Logo Unii Europejskiej Na wszystkich materiałach związanych z realizacją projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych naleŝy umieszczać logo Unii Europejskiej oraz informację o współfinansowaniu projektu przez Unię Europejską. OPIS GEOMETRYCZNY SYMBOLU UE źródło: Symbol UE składa się z 12 gwiazd. Logo UE ma kształt niebieskiej prostokątnej flagi, której długość stanowi 1 i 1/2 szerokości. Gwiazdy są umieszczone w równych odległościach od siebie w taki sposób, Ŝe formują niewidzialny okrąg, którego środek tworzy się poprzez przecięcie się przekątnych prostokąta. Promień okręgu stanowi 1/3 wysokości prostokątnej flagi. KaŜda gwiazda ma 5 punktów, które umieszczone są na obwodzie niewidocznego okręgu, którego promień wynosi 1/18 wysokości prostokątnej flagi. Gwiazdy są usytuowane pionowo tzn. jedno ramię (wierzchołek) gwiazdy jest pionowe a dwa przylegające do niego ramiona powinny 38\n39 być usytuowane w linii prostej oraz pod kątem prostym do masztu flagi. Gwiazdy powinny być rozmieszczone na okręgu w pozycjach pełnych godzin zegarowych. Regulacja kolorów: Logo ma następujące kolory: Niebieski Pantone reflex - powierzchnia prostokąta śółty Pantone- powierzchnia gwiazd śółty Pantone jest uzyskiwany poprzez uŝycie 100% process yellow. Natomiast poprzez wymieszanie 100%-ego process cyan i 80%-ego process magenta uzyskuje się odcień bardzo zbliŝony do pantone reflex blue. Logo Unii Europejskiej powinno być umieszczane wraz z tekstem: Projekt współfinansowany przez Unię Europejską. W przypadku projektów realizowanych w ramach ZPORR, na wszystkich materiałach, na których umieszcza się logo Unii Europejskiej, naleŝy umieścić takŝe logo ZPORR. Oba symbole powinny mieć zbliŝoną wielkość. Nie jest obowiązkowe stosowanie oznaczeń w kolorze, tam gdzie nie jest to techniczne moŝliwe. JeŜeli materiały są przygotowywane w postaci czarno-białej naleŝy uŝywać logo Unii Europejskiej w wersji przedstawionej poniŝej: 39\n40 2. Logo ZPORR Logo Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego to uproszczony kształt Polski, który powstaje z połączenia czterech pasujących do siebie elementów obrazujących róŝne regiony kraju. Logo ZPORR dostępne jest w Internecie na stronie Niedozwolone jest stosowanie innych kolorów niŝ projektowane, umieszczania znaku na agresywnym tle, stosowania innych czcionek niŝ projektowane, zmieniania proporcji elementów znaku oraz zniekształcania proporcji znaku przez ściąganie i rozciąganie. Dokładne informacje na temat wykorzystywania symbolu ZPORR znajdują się w KsiąŜce znaku ZPORR, dostępnej na stronach Nie jest obowiązkowe stosowanie oznaczeń w kolorze, tam gdzie nie jest to techniczne moŝliwe. 3. Logo EFS W przypadku projektów wspieranych z Europejskiego Funduszu Społecznego obok logo Unii Europejskiej i Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego naleŝy umieścić logo Europejskiego Funduszu Społecznego. Logo EFS dostępne jest na stronie internetowej pod adresem Znajduje się tam takŝe ksiąŝka toŝsamości logo EFS, określająca zasady korzystania z logo jego wielkość, proporcje, otoczenie, kolorystykę, rodzaje tła, na których moŝna je zamieszczać. W szczególności naleŝy zwrócić uwagę, aby: - proporcje logo pozostały niezmienione przy powiększaniu i zmniejszaniu, - powyŝej i poniŝej logo pozostało wolne miejsce szerokości co najmniej połowy wysokości litery E, - po bokach logo pozostało wolne miejsce na szerokość litery S. 40\n41 PRZYKŁADOWE ROZMIESZCZENIE ZNAKÓW GRAFICZNYCH NA PLAKATACH, CERTYFIKATACH, ITP 1. Plakat 2. Certyfikat 41\nz 21 czerwca 1999 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (1262/1999/WE)\nROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z 21 czerwca 1999 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (1262/1999/WE) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający\nMINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO. Wytyczne dla instytucji uczestniczących w realizacji Priorytetu 2 ZPORR\nMINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO Wytyczne dla instytucji uczestniczących w realizacji Priorytetu 2 ZPORR KWIECIEŃ 2006 1 Spis treści: WPROWADZENIE...4 DEFINICJE I WYKAZ UśYWANYCH SKRÓTÓW...5 I. INFORMACJE