1 Dz.U USTAWA z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z dnia 16 lipca 2003 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) zasady zawierania i wykonywania umów obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego i obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych, 2) sposób kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umów ubezpieczeń, o których mowa w pkt 1, oraz konsekwencje niespełnienia tego obowiązku, 3) podstawowe zasady, jakim powinny odpowiadać inne, niż określone w pkt 1, umowy ubezpieczeń obowiązkowych, 4) zadania i zasady działania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Art. 2. Określenia użyte w ustawie oznaczają: 1) biuro narodowe - organizację zakładów ubezpieczeń na terytorium danego państwa, które prowadzą działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych; 2) budynek wchodzący w skład gospodarstwa rolnego - obiekt budowlany o powierzchni powyżej 20 m 2 określony w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, z późn. zm. 1) ), będący w posiadaniu rolnika; 3) centralna ewidencja pojazdów - centralną ewidencję pojazdów określoną w art. 80a-80e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515); 4) gospodarstwo rolne - obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych jako użytki rolne gruntów pod zabudowaniami, przekraczający łącznie powierzchnię 1,0 ha, jeżeli podlega on w całości lub części opodatkowaniu podatkiem rolnym, a także obszar takich użytków i gruntów, niezależnie od jego powierzchni, jeżeli jest prowadzona na nim produkcja rolna, stanowiąca dział specjalny w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 5) komisja do rozpatrywania roszczeń - komisję do rozpatrywania roszczeń z tytułu szkód wyrządzonych przez wojska obce, powołaną przez Ministra Obrony Narodowej na podstawie\n2 ustawy z dnia 23 września 1999 r. o zasadach pobytu wojsk obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadach ich przemieszczania się przez to terytorium (Dz. U. Nr 93, poz oraz z 2003 r. Nr 60, poz. 536); 6) organ nadzoru - Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych określoną w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. Nr 124, poz. 1153); 7) organ odszkodowawczy - organ odpowiedzialny za zaspokajanie roszczeń poszkodowanych z tytułu umów ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1, wynikających ze zdarzeń, które zaistniały na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż miejsce zamieszkania poszkodowanego oraz na terytorium państw trzecich, i powstałych w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ubezpieczonych i zarejestrowanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej; 8) ośrodek informacji - ośrodek gromadzący informacje o umowach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz informacje o reprezentantach do spraw roszczeń ustanowionych przez zakłady ubezpieczeń; 9) państwo trzecie - państwo niebędące państwem członkowskim Unii Europejskiej, którego biuro narodowe jest Członkiem Systemu Zielonej Karty; 10) pojazd mechaniczny: a) pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, motorower i przyczepę określone w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, b) pojazd wolnobieżny w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych będących w posiadaniu rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w związku z posiadaniem tego gospodarstwa; 11) pojazd historyczny: a) pojazd zabytkowy w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, b) pojazd wpisany do księgi inwentarza muzealiów zgodnie z przepisami dotyczącymi ewidencjonowania dóbr kultury w muzeach, c) pojazd mający co najmniej 40 lat, d) pojazd mający co najmniej 25 lat i uznany przez uprawnionego rzeczoznawcę samochodowego za pojazd unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji; 12) rolnik - osobę fizyczną, w której posiadaniu lub współposiadaniu jest gospodarstwo rolne; 13) trzęsienie ziemi - naturalny, krótki i gwałtowny wstrząs (lub ich serię) gruntu, powstały pod powierzchnią ziemi i rozchodzący się w postaci fal sejsmicznych od ośrodka (epicentrum), znajdującego się na powierzchni, gdzie drgania są najsilniejsze; przy określaniu siły trzęsienia ziemi używa się skali magnitud (skala Richtera); 14) ubezpieczenie graniczne - ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, obejmujące okres 30 dni od dnia przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej, którego umowa jest zawierana z zakładem ubezpieczeń na granicy Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku, gdy posiadacz pojazdu mechanicznego zarejestrowanego za granicą, wjeżdżający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych; 15) Jednolite Porozumienie między Biurami Narodowymi - Regulamin Wewnętrzny - regulamin przyjęty dnia 30 maja 2002 r. przez Zgromadzenie Ogólne Rady Biur określający wzajemne stosunki między biurami narodowymi; 16) sygnatariusz Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi - biuro narodowe, które zawarło umowę dotyczącą zaspokajania roszczeń wynikających z międzynarodowego\n3 ruchu pojazdów mechanicznych, zgodnie z postanowieniami Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi - Regulaminu Wewnętrznego; 17) Zielona Karta - międzynarodowy certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, wystawiony w imieniu biura narodowego. Art Ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu lub ubezpieczenie mienia, jeżeli ustawa lub ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską umowa międzynarodowa nakłada obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia. 2. Jeżeli ryzyko objęte obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej, w rozumieniu przepisów ustawy, jest umiejscowione w państwie członkowskim Unii Europejskiej, do tego ubezpieczenia stosuje się przepisy ustawy. Art. 4. Ubezpieczeniami obowiązkowymi są: 1) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, zwane dalej "ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych"; 2) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, zwane dalej "ubezpieczeniem OC rolników"; 3) ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych, zwane dalej "ubezpieczeniem budynków rolniczych"; 4) ubezpieczenia wynikające z przepisów odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, nakładających na określone podmioty obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia. Art Ubezpieczający zawiera umowę ubezpieczenia obowiązkowego z wybranym zakładem ubezpieczeń, wykonującym działalność ubezpieczeniową w zakresie tego ubezpieczenia. 2. Zakład ubezpieczeń posiadający zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w grupach obejmujących ubezpieczenia obowiązkowe nie może odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. 3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych określa, w drodze rozporządzenia, rodzaj i zakres dokumentu potwierdzającego spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, uwzględniając w szczególności rodzaj ubezpieczenia obowiązkowego. Art. 6. Umowę ubezpieczenia obowiązkowego zawartą z naruszeniem przepisów ustawy oraz odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia uważa się za zawartą zgodnie z tymi przepisami, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 1. Art. 7. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego określa sumę gwarancyjną lub sumę ubezpieczenia stanowiącą górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Art Taryfy oraz wysokość składek ubezpieczeniowych za ubezpieczenia obowiązkowe ustala zakład ubezpieczeń. 2. Zakład ubezpieczeń przedstawia organowi nadzoru informacje o taryfach składek ubezpieczeniowych za ubezpieczenia obowiązkowe, o których mowa w art. 4 pkt 1-3, i podstawach ich ustalania.\n4 3. Informacja, o której mowa w ust. 2, powinna zawierać w szczególności analizę szkodowości oraz kosztów obsługi ubezpieczenia uzasadniającą wprowadzenie każdorazowej zmiany w taryfie. Art Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków. 2. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje również szkody wyrządzone umyślnie lub w wyniku rażącego niedbalstwa ubezpieczającego lub osób, za które ponosi on odpowiedzialność, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie lub w umowie międzynarodowej. Art Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej uważa się za spełniony, jeżeli umowa została zawarta zgodnie z przepisami ustawy albo odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia, z sumą gwarancyjną nie niższą niż minimalna suma gwarancyjna ustalona dla danego ubezpieczenia. 2. Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym. Art. 11. Obowiązkowymi ubezpieczeniami, o których mowa w art. 4 pkt 4, jest objęta odpowiedzialność cywilna podmiotów objętych ubezpieczeniem za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności, wykonywaniu zawodu albo prowadzeniu działalności lub będące następstwem wad produktu, określona w ustawie wprowadzającej dany obowiązek lub umowie międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Art Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń trwa przez okres wskazany w umowie i kończy się z upływem ostatniego dnia tego okresu, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie. 2. W przypadku opłacania składki ubezpieczeniowej w ratach, niezapłacenie przez ubezpieczonego lub ubezpieczającego raty składki w terminie oznaczonym przez zakład ubezpieczeń nie powoduje ustania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Art Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie lub świadczenie z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego na podstawie uznania roszczenia uprawnionego z umowy ubezpieczenia w wyniku własnych ustaleń, zawartej z nim ugody lub prawomocnego orzeczenia sądu. 2. W obowiązkowych ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem, nie wyżej jednak niż do wysokości sumy gwarancyjnej ustalonej w umowie. 3. W obowiązkowych ubezpieczeniach mienia odszkodowanie wypłaca się w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie większej jednak od sumy ubezpieczenia ustalonej w umowie. Art Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.\n5 2. W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania. 3. Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż określona w zgłoszonym roszczeniu, zakład ubezpieczeń informuje o tym na piśmie osobę występującą z roszczeniem w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, wskazując na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania, jak również na przyczyny, dla których odmówił wiarygodności okolicznościom dowodowym podniesionym przez osobę zgłaszającą roszczenie. Pismo zakładu ubezpieczeń powinno zawierać pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. 4. Jeżeli w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, zakład ubezpieczeń nie ustali ważności umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, osoby odpowiedzialnej za szkodę, właściwy do wypłaty odszkodowania jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, na zasadach określonych w rozdziale 7. W przypadku ustalenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny dochodzi od tego zakładu ubezpieczeń zwrotu wypłaconego odszkodowania. 5. Zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępnić poszkodowanemu lub uprawnionemu informacje i dokumenty, które miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i wysokość odszkodowania. Osoby te mogą żądać pisemnego potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń przekazanych informacji bądź umożliwienia wykonania i potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń kopii udostępnionych dokumentów, przy czym koszty dokonania wymienionych czynności obciążają osobę, która żąda tych czynności. Art W granicach sumy gwarancyjnej ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej lub w granicach sumy ubezpieczenia obowiązkowego ubezpieczenia mienia zakład ubezpieczeń jest obowiązany zwrócić ubezpieczającemu, uzasadnione okolicznościami zdarzenia, koszty poniesione w celu zapobieżenia zwiększeniu szkody. 2. W granicach sumy gwarancyjnej ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń jest obowiązany zwrócić ubezpieczającemu niezbędne koszty obrony w postępowaniu karnym i koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu cywilnym, podjętych na polecenie lub za zgodą zakładu ubezpieczeń. Art W razie zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, osoba uczestnicząca w nim, z uwzględnieniem ust. 2, jest obowiązana do: 1) przedsięwzięcia wszystkich środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu zdarzenia, starania się o złagodzenie skutków zdarzenia oraz zapewnienia pomocy lekarskiej poszkodowanym, jak również w miarę możliwości zabezpieczenia mienia osób poszkodowanych; 2) zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody;\n6 3) niezwłocznego powiadomienia Policji o zdarzeniu, a w szczególności o wypadku z ofiarami w ludziach, o wypadku powstałym w okolicznościach nasuwających przypuszczenie, że zostało popełnione przestępstwo, w szczególności przestępstwo drogowe lub zagrażające bezpieczeństwu uczestnikom ruchu drogowego. 2. W przypadku zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, uczestnicząca w nim osoba objęta tym ubezpieczeniem jest ponadto obowiązana do: 1) udzielenia pozostałym uczestnikom zdarzenia niezbędnych informacji koniecznych do identyfikacji zakładu ubezpieczeń, łącznie z podaniem danych dotyczących zawartej umowy ubezpieczenia; 2) niezwłocznego powiadomienia o zdarzeniu zakładu ubezpieczeń, udzielając mu niezbędnych wyjaśnień i przekazując posiadane informacje. 3. Osoba, której odpowiedzialność jest objęta ubezpieczeniem obowiązkowym, a także osoba występująca z roszczeniem, powinny przedstawić zakładowi ubezpieczeń, Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu lub Polskiemu Biuru Ubezpieczycieli Komunikacyjnych posiadane dowody dotyczące zdarzenia i szkody oraz ułatwić im ustalenie okoliczności zdarzenia i rozmiaru szkód, jak również udzielić pomocy w dochodzeniu przez zakład ubezpieczeń, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny lub Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych roszczeń przeciwko sprawcy szkody. Art. 17. Jeżeli osoba objęta ubezpieczeniem obowiązkowym odpowiedzialności cywilnej lub osoba występująca z roszczeniem, z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, nie dopełniły obowiązków wymienionych w art. 16, a miało to wpływ na ustalenie istnienia lub zakresu ich odpowiedzialności cywilnej bądź też na zwiększenie rozmiarów szkody, zakład ubezpieczeń może dochodzić od tych osób zwrotu części wypłaconego uprawnionemu odszkodowania lub ograniczyć wypłacane tym osobom odszkodowanie. Ciężar udowodnienia faktów, uzasadniających zwrot zakładowi ubezpieczeń części odszkodowania lub ograniczenia odszkodowania, spoczywa na zakładzie ubezpieczeń. Art Zawiadomienia i oświadczenia, które w związku z umową ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, są składane przez strony tej umowy, powinny być sporządzane na piśmie i doręczane za potwierdzeniem odbioru lub przesyłane listem poleconym. 2. Jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego, rolnik lub posiadacz budynku zmienił adres bądź siedzibę i nie zawiadomił o tym zakładu ubezpieczeń, zawiadomienia lub oświadczenia, skierowane przez zakład ubezpieczeń listem poleconym, na ostatni adres bądź siedzibę posiadacza pojazdu mechanicznego, rolnika lub posiadacza budynku, wywierają skutki prawne od chwili, w której doszłyby do niego, gdyby nie zmienił adresu bądź siedziby. Art Poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. O zgłoszonym roszczeniu zakład ubezpieczeń powiadamia niezwłocznie ubezpieczonego. 2. Poszkodowany może dochodzić roszczeń bezpośrednio od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 1 i Poszkodowany może dochodzić roszczeń bezpośrednio od Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w przypadkach, o których mowa w art. 123 pkt 1, 2 i 5.\n7 Art Powództwo o roszczenie wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub obejmujące roszczenia z tytułu tych ubezpieczeń można wytoczyć bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. 2. W postępowaniu sądowym o naprawienie szkody objętej ubezpieczeniem obowiązkowym odpowiedzialności cywilnej jest niezbędne przypozwanie zakładu ubezpieczeń. Zasadę tę stosuje się do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Art Zaspokojenie lub uznanie przez osobę objętą ubezpieczeniem obowiązkowym odpowiedzialności cywilnej, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, roszczenia o naprawienie wyrządzonej przez nią szkody nie ma skutków prawnych względem zakładu ubezpieczeń lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, które nie wyraziły na to uprzednio zgody. 2. Uznanie roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez osobę, o której mowa w art. 98 ust. 1 pkt 2, nie ma skutków prawnych względem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który nie wyraził na to uprzednio zgody. Art Do umów ubezpieczenia obowiązkowego, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. 2. W odniesieniu do umów ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 4, szczegółowy zakres ubezpieczenia, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną określają odrębne przepisy. 3. Zasady kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 4, oraz konsekwencje jego niespełnienia określają odrębne ustawy lub umowy międzynarodowe wprowadzające obowiązek ubezpieczenia. Rozdział 2 Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Art Posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. 2. Przepisy dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych stosuje się także do posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, przed jego rejestracją, jak również do posiadacza lub kierującego pojazdem zarejestrowanym za granicą, niedopuszczonym do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do posiadacza lub kierującego pojazdem historycznym, od chwili wprowadzenia tych pojazdów do ruchu. Art Członkowie sił zbrojnych państw obcych oraz ich personel cywilny, będący posiadaczami pojazdów mechanicznych sił zbrojnych tych państw i przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach umów międzynarodowych ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie są obowiązani do zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt Poszkodowany z tytułu szkód wyrządzonych przez podmioty, o których mowa w ust. 1, może dochodzić roszczeń bezpośrednio od komisji do rozpatrywania roszczeń.\n8 Art Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje zdarzenia powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje, na zasadzie wzajemności, również zdarzenia powstałe na terytoriach państw, których biura narodowe są sygnatariuszami Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi - Regulaminu Wewnętrznego. Art. 26. Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawiera się na okres 12 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 27. Art Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych na czas krótszy niż 12 miesięcy, zwaną dalej "umową ubezpieczenia krótkoterminowego", można zawrzeć, jeżeli pojazd mechaniczny jest: 1) zarejestrowany na stałe, w przypadkach określonych w ust. 2; 2) zarejestrowany czasowo; 3) zarejestrowany za granicą; 4) pojazdem wolnobieżnym określonym w art. 2 pkt 10 lit. b; 5) pojazdem historycznym. 2. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego na czas nie krótszy niż 30 dni, w odniesieniu do pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na stałe, może zawrzeć podmiot prowadzący działalność gospodarczą polegającą na pośredniczeniu w kupnie i sprzedaży pojazdów mechanicznych w zakresie pojazdów przeznaczonych do kupna lub sprzedaży lub polegającą na kupnie i sprzedaży pojazdów mechanicznych. 3. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów mechanicznych zarejestrowanych czasowo, zawiera się na czas nie krótszy niż okres tej rejestracji, określony w decyzji starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania właściciela pojazdu mechanicznego, nie krótszy jednak niż 30 dni. 4. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów wolnobieżnych określonych w art. 2 pkt 10 lit. b, można zawrzeć na czas nie krótszy niż 3 miesiące. 5. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów historycznych, można zawrzeć na czas nie krótszy niż 30 dni. 6. Umowę ubezpieczenia granicznego, w odniesieniu do pojazdów mechanicznych zarejestrowanych za granicą, w przypadku określonym w art. 29 ust. 1 pkt 3 zawiera się na okres 30 dni. Art Jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust Zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli: 1) nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych albo\n9 2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego, w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust W przypadkach, o których mowa w ust. 2, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń kończy się z upływem okresu 12 miesięcy, z uwzględnieniem art. 33. Art Posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych: 1) najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, z wyjątkiem pojazdów historycznych; 2) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz pojazdów historycznych; 3) przed przekroczeniem granicy, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym wprowadzanym do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiada ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych; 4) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. a, które nie zostały zarejestrowane; 5) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz pojazdów historycznych, które nie zostały dopuszczone do ruchu; 6) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów zarejestrowanych za granicą, niedopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 7) najpóźniej w dniu ustania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku określonym w art. 28 ust. 3; 8) najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 i Jeżeli umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest zawierana przed rejestracją pojazdu, o którym mowa w art. 2 pkt 10 lit. a, posiadacz pojazdu mechanicznego, na żądanie zakładu ubezpieczeń, jest obowiązany przedstawić zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego tego pojazdu lub wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej z konieczności uzyskania homologacji na dany pojazd mechaniczny. 3. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 2, pojazd mechaniczny, w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy, nie został zarejestrowany, każda ze stron może odstąpić od umowy, powiadamiając o tym na piśmie drugą stronę umowy. Art Z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zakład ubezpieczeń uiszcza opłatę ewidencyjną w wysokości równowartości w złotych 1,0 euro ustalanej przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu zawarcia umowy. 2. Opłata, o której mowa w ust. 1, stanowi przychód środka specjalnego utworzonego na podstawie odrębnych przepisów, będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Art W razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na nabywcę pojazdu przechodzą prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że nabywca wypowie ją przed upływem 30 dni\n10 od dnia nabycia pojazdu mechanicznego. W przypadku wypowiedzenia umowy, rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego. 2. W razie niewypowiedzenia przez nabywcę pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie określonym w ust. 1, zakład ubezpieczeń dokonuje ponownej kalkulacji należnej składki z tytułu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, poczynając od dnia zbycia pojazdu, z uwzględnieniem zniżek przysługujących nabywcy oraz zwyżek go obciążających, w ramach obowiązującej taryfy składek. 3. W razie nabycia pojazdu mechanicznego zarejestrowanego, którego zbywca wbrew obowiązkowi nie zawarł umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nabywca jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w dniu nabycia pojazdu mechanicznego. 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przez posiadacza pojazdu mechanicznego niebędącego właścicielem tego pojazdu, prawa i obowiązki tego posiadacza, wynikające z zawartej umowy ubezpieczenia, przechodzą na właściciela pojazdu mechanicznego z chwilą, gdy posiadacz utracił posiadanie tego pojazdu na rzecz właściciela. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że właściciel pojazdu mechanicznego wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia przejścia posiadania pojazdu na rzecz właściciela. W razie wypowiedzenia umowy, rozwiązuje się ona z upływem 30 dni od dnia przejścia posiadania pojazdu mechanicznego na rzecz właściciela. 5. W razie niewypowiedzenia przez właściciela pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio ust W razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 4, posiadacz pojazdu mechanicznego wypowiadający umowę jest obowiązany do zawarcia nowej umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w ostatnim dniu przed rozwiązaniem się umowy wypowiedzianej. Art Zbywca pojazdu mechanicznego jest obowiązany do przekazania nabywcy dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz do powiadomienia zakładu ubezpieczeń, w terminie 30 dni od dnia zbycia pojazdu mechanicznego, o fakcie zbycia tego pojazdu i o danych osobowych nabywcy. 2. Skutki wyrządzenia szkody po dniu zbycia pojazdu mechanicznego nie obciążają zbywcy tego pojazdu. 3. Zbywca pojazdu mechanicznego ponosi wraz z nabywcą odpowiedzialność solidarną wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej należnej zakładowi ubezpieczeń za okres do dnia powiadomienia zakładu ubezpieczeń o okolicznościach, o których mowa w ust Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się do posiadacza pojazdu mechanicznego, o którym mowa w art. 31 ust. 4. Art. 33. Umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ulega rozwiązaniu: 1) z upływem okresu, na który została zawarta; 2) z chwilą wyrejestrowania pojazdu mechanicznego; 3) z dniem odstąpienia od umowy w przypadku określonym w art. 29 ust. 3; 4) w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 i 4;\n11 5) z chwilą udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu mechanicznego w okolicznościach niepowodujących zmiany posiadacza, z uwzględnieniem art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym; 6) z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, z uwzględnieniem art. 474 i art. 476 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535). Art Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. 2. Za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą: 1) przy wsiadaniu do pojazdu mechanicznego i wysiadaniu z niego; 2) bezpośrednio przy załadowaniu i rozładowaniu pojazdu mechanicznego; 3) podczas zatrzymania, postoju lub garażowania. Art. 35. Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Art Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Suma gwarancyjna nie może być niższa niż równowartość w złotych: 1) w przypadku szkód na osobie euro na każdego poszkodowanego, 2) w przypadku szkód w mieniu euro w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę poszkodowanych - ustalana przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu wyrządzenia szkody. 2. Za szkody spowodowane w państwach, o których mowa w art. 25 ust. 2, zakład ubezpieczeń odpowiada do wysokości sumy gwarancyjnej określonej przepisami tego państwa, nie niższej jednak niż suma określona w ust. 1. Art Jeżeli szkoda zostaje wyrządzona ruchem zespołu pojazdów mechanicznych, ubezpieczeniem OC posiadacza pojazdu mechanicznego ciągnącego jest objęta szkoda spowodowana przyczepą, która: 1) jest złączona z pojazdem silnikowym albo 2) odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i jeszcze się toczyła. 2. Ubezpieczeniem OC posiadacza przyczepy są objęte szkody spowodowane przyczepą, która: 1) nie jest złączona z pojazdem silnikowym ciągnącym albo 2) odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i przestała się już toczyć. 3. Przepis ust. 1 stosuje się również w razie złączenia pojazdów mechanicznych w celu holowania.\n12 Art. 38. Zakład ubezpieczeń nie odpowiada za szkody: 1) polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie mienia, wyrządzone przez kierującego posiadaczowi pojazdu mechanicznego; dotyczy to również sytuacji, w której posiadacz pojazdu mechanicznego, którym szkoda została wyrządzona, jest posiadaczem lub współposiadaczem pojazdu mechanicznego, w którym szkoda została wyrządzona; 2) wynikłe w przewożonych za opłatą ładunkach, przesyłkach lub bagażu, chyba że odpowiedzialność za powstałą szkodę ponosi posiadacz innego pojazdu mechanicznego niż pojazd przewożący te przedmioty; 3) polegające na utracie gotówki, biżuterii, papierów wartościowych, wszelkiego rodzaju dokumentów oraz zbiorów filatelistycznych, numizmatycznych i podobnych; 4) polegające na zanieczyszczeniu lub skażeniu środowiska. Art Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty, z zastrzeżeniem ust. 2 i Jeżeli w umowie ubezpieczenia zakład ubezpieczeń wskazał późniejszy termin płatności składki lub jej pierwszej raty, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy. 3. Termin rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń inny niż określony w ust. 1 i 2 można określić w umowie ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wtedy, gdy umowę zawiera się: 1) na okres krótszy niż 12 miesięcy w przypadkach określonych w art. 27 ust. 1; 2) przed zarejestrowaniem pojazdu mechanicznego, o którym mowa art. 2 pkt 10 lit. a, oraz pojazdu historycznego; 3) na okres kolejnych 12 miesięcy przed rozpoczęciem tego okresu. Art. 40. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń, wynikająca z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, ustaje z chwilą rozwiązania umowy w przypadkach określonych w art. 33. Art Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w przypadku: 1) wyrejestrowania pojazdu mechanicznego lub udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu mechanicznego w okolicznościach niepowodujących zmiany posiadacza, z uwzględnieniem art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym; 2) odstąpienia od umowy w przypadku określonym w art. 29 ust. 3; 3) rozwiązania się umowy w przypadku określonym w art. 31 ust. 1; 4) utraty posiadania pojazdu mechanicznego przez posiadacza, o którym mowa w art. 31 ust Zwrot składki, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli szkoda, za którą zakład ubezpieczeń wypłacił lub jest zobowiązany wypłacić odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nastąpiła w okresie poprzedzającym rozwiązanie umowy w przypadkach określonych w art. 33 pkt Przepisu ust. 2 nie stosuje się w stosunku do zbywcy pojazdu mechanicznego, jeżeli szkoda została wyrządzona po dniu zbycia tego pojazdu. 4. Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 i 4 następuje po przedstawieniu kopii lub odpisu dokumentu ubezpieczenia zbywcy pojazdu mechanicznego lub ubezpieczonego, o którym mowa w art. 31 ust. 4.\n13 Art Zwrot składki, o którym mowa w art. 41 ust. 1, przysługuje za każdy pełny miesiąc niewykorzystanego okresu ubezpieczenia. 2. W przypadku umowy ubezpieczenia zawartej na okres 12 miesięcy, wysokość miesięcznej składki podlegającej zwrotowi stanowi 1/12 składki należnej za dwunastomiesięczny okres ubezpieczenia. Art. 43. Zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii; 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa; 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa; 4) zbiegł z miejsca zdarzenia. Rozdział 3 Ubezpieczenie OC rolników Art. 44. Rolnik jest obowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Art. 45. Umowę ubezpieczenia OC rolników zawiera się na okres 12 miesięcy. Art Jeżeli rolnik nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC rolników została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust Zawarcie następnej umowy nie następuje pomimo braku powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli: 1) nie została opłacona określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC rolników albo 2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust W przypadkach, o których mowa w ust. 2, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń kończy się z upływem 12 miesięcy, z uwzględnieniem art. 49. Art Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolników powstaje w dniu objęcia w posiadanie gospodarstwa rolnego. 2. Jeżeli po zawarciu przez rolnika umowy ubezpieczenia OC rolników posiadanie gospodarstwa rolnego przeszło na inną osobę, prawa i obowiązki rolnika wynikające z umowy ubezpieczenia OC rolników przechodzą na tę osobę. Umowa ubezpieczenia rozwiązuje się z upływem 12 miesięcy, na które została zawarta, chyba że osoba obejmująca gospodarstwo rolne\n14 w posiadanie wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. W przypadku wypowiedzenia umowy rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku oddania przez rolnika w posiadanie części gospodarstwa rolnego stanowiącej odrębne gospodarstwo rolne. W takim przypadku do osoby obejmującej w posiadanie tę część gospodarstwa rolnego stosuje się przepis ust W razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC rolników w przypadku, o którym mowa w ust. 2, rolnik wypowiadający umowę jest obowiązany do zawarcia nowej umowy ubezpieczenia OC rolników najpóźniej w ostatnim dniu przed rozwiązaniem się umowy wypowiedzianej. Art Obowiązek niezwłocznego zawiadomienia zakładu ubezpieczeń o zmianie w posiadaniu gospodarstwa rolnego spoczywa na rolniku dotychczas posiadającym gospodarstwo rolne. W przypadku gdy zmiana w posiadaniu gospodarstwa rolnego nastąpiła wskutek śmierci tego rolnika, obowiązek zawiadomienia zakładu ubezpieczeń spoczywa na osobie obejmującej gospodarstwo rolne w posiadanie. 2. Rolnik dotychczas posiadający gospodarstwo rolne i jego następca obejmujący gospodarstwo rolne w posiadanie ponoszą odpowiedzialność solidarną wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej, należnej zakładowi ubezpieczeń, za czas do końca miesiąca, w którym zawiadomiono zakład ubezpieczeń o zmianie w stanie posiadania gospodarstwa rolnego. Art. 49. Umowa ubezpieczenia OC rolników ulega rozwiązaniu: 1) z upływem 12 miesięcy, na które została zawarta; 2) z chwilą, kiedy użytki i grunty określone w art. 2 pkt 4 tracą charakter gospodarstwa rolnego; 3) z dniem zmiany stanu prawnego lub faktycznego powodującego niepodleganie opodatkowaniu podatkiem rolnym albo podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzenia produkcji rolnej stanowiącej dział specjalny; 4) w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2; 5) z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, z uwzględnieniem art. 474 i art. 476 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Art Z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie, jeżeli rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w gospodarstwie rolnym rolnika są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również, jeżeli szkoda powstała w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym, będących w posiadaniu rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w związku z posiadaniem tego gospodarstwa rolnego. Art. 51. Ubezpieczeniem OC rolników jest objęta odpowiedzialność cywilna rolnika oraz każdej osoby, która pracując w gospodarstwie rolnym w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego.\n15 Art. 52. Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej osoby odpowiedzialnej, najwyżej jednak do ustalonej w umowie sumy gwarancyjnej. Suma gwarancyjna nie może być niższa niż równowartość w złotych: 1) w przypadku szkód na osobie euro na każdego poszkodowanego, 2) w przypadku szkód w mieniu euro w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę poszkodowanych - ustalana przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu wyrządzenia szkody. Art. 53. Zakład ubezpieczeń nie odpowiada za szkody: 1) w mieniu, wyrządzone rolnikowi przez osoby pracujące w jego gospodarstwie rolnym lub pozostające z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo osobom pozostającym z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub pracującym w jego gospodarstwie rolnym; 2) spowodowane przeniesieniem chorób zakaźnych niepochodzących od zwierząt; 3) w mieniu, spowodowane wadą towarów dostarczonych przez osobę objętą ubezpieczeniem albo wykonywaniem usług; jeżeli wskutek tych wad nastąpiła szkoda na osobie, zakład ubezpieczeń nie ponosi odpowiedzialności tylko wtedy, gdy osoba objęta ubezpieczeniem wiedziała o tych wadach; 4) powstałe wskutek uszkodzenia, zniszczenia, utraty lub zaginięcia rzeczy wypożyczonych lub przyjętych przez osobę objętą ubezpieczeniem OC rolników do użytkowania, przechowania lub naprawy; 5) polegające na utracie gotówki, biżuterii, dzieł sztuki, papierów wartościowych, wszelkiego rodzaju dokumentów oraz zbiorów filatelistycznych, numizmatycznych i innych; 6) polegające na zanieczyszczeniu lub skażeniu środowiska; 7) wynikłe z kar pieniężnych, grzywien sądowych i administracyjnych, a także kar lub grzywien związanych z należnościami wobec budżetu państwa. Art Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty, z zastrzeżeniem ust. 2 i Jeżeli w umowie ubezpieczenia zakład ubezpieczeń wskazał późniejszy termin płatności składki lub jej pierwszej raty, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy. 3. Termin rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń inny niż wskazany w ust. 1 i 2 można określić w umowie wtedy, gdy umowę zawiera się: 1) przed objęciem w posiadanie gospodarstwa rolnego; 2) na okres kolejnych 12 miesięcy przed rozpoczęciem tego okresu. Art. 55. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy ubezpieczenia OC rolników ustaje z chwilą rozwiązania umowy w przypadkach określonych w art. 49. Art Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w przypadku: 1) zmiany stanu prawnego lub faktycznego powodującego niepodleganie opodatkowaniu podatkiem rolnym albo podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzenia produkcji rolnej stanowiącej dział specjalny; 2) utraty przez użytki i grunty określone w art. 2 pkt 4 charakteru gospodarstwa rolnego;\n16 3) rozwiązania się umowy w przypadku określonym w art. 47 ust Zwrot składki, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli szkoda, za którą zakład ubezpieczeń wypłacił lub jest obowiązany wypłacić odszkodowanie, nastąpiła w okresie poprzedzającym rozwiązanie umowy w przypadkach określonych w art. 49 pkt Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 47 ust. 2 następuje po przedstawieniu kopii lub odpisu dokumentu ubezpieczenia dotychczasowego posiadacza gospodarstwa rolnego. Art Zwrot składki, o którym mowa w art. 56 ust. 1, przysługuje za każdy pełny miesiąc niewykorzystanego okresu ubezpieczenia. 2. Wysokość miesięcznej składki podlegającej zwrotowi stanowi 1/12 składki należnej za dwunastomiesięczny okres ubezpieczenia. Art. 58. Zakładowi ubezpieczeń przysługuje uprawnienie do dochodzenia od sprawcy szkody zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC rolników odszkodowania, jeżeli wyrządził on szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii. Rozdział 4 Ubezpieczenie budynków rolniczych Art. 59. Rolnik jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia budynku wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, zwanego dalej "budynkiem rolniczym", od ognia i innych zdarzeń losowych. Art. 60. Obowiązek ubezpieczenia budynku rolniczego powstaje z dniem pokrycia budynku dachem. Art. 61. Umowę ubezpieczenia budynków rolniczych zawiera się na okres 12 miesięcy. Art Jeżeli rolnik posiadający budynki rolnicze nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na jaki została zawarta umowa ubezpieczenia budynków rolniczych, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust Zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli: 1) nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia budynków rolniczych albo 2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego, w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust W przypadkach, o których mowa w ust. 2, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń kończy się z upływem 12 miesięcy, z uwzględnieniem art. 65.\n17 Art Jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia budynków rolniczych posiadanie gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki, przeszło na inną osobę, prawa i obowiązki wynikające z umowy ubezpieczenia budynków rolniczych przechodzą na tę osobę. Umowa ubezpieczenia rozwiązuje się z upływem 12 miesięcy, na które została zawarta, chyba że osoba obejmująca gospodarstwo rolne w posiadanie wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. W przypadku wypowiedzenia umowy rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. 2. Obejmujący w posiadanie gospodarstwo rolne, w którym budynki rolnicze nie są ubezpieczone, jest obowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia budynków rolniczych najpóźniej w dniu objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. 3. W razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia budynków rolniczych w przypadku, o którym mowa w ust. 1, posiadacz budynków rolniczych wypowiadający umowę jest obowiązany do zawarcia nowej umowy ubezpieczenia budynków rolniczych najpóźniej w ostatnim dniu przed rozwiązaniem się umowy wypowiedzianej. Art Obowiązek niezwłocznego zawiadomienia zakładu ubezpieczeń o zmianie w posiadaniu gospodarstwa rolnego spoczywa na rolniku dotychczas posiadającym gospodarstwo rolne. 2. Dotychczasowy posiadacz gospodarstwa rolnego i obejmujący gospodarstwo rolne w posiadanie ponoszą odpowiedzialność solidarną wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej, należnej zakładowi ubezpieczeń za czas do końca miesiąca, w którym zawiadomiono zakład ubezpieczeń o zmianie w stanie posiadania gospodarstwa rolnego. Art. 65. Umowa ubezpieczenia budynków rolniczych ulega rozwiązaniu: 1) z upływem 12 miesięcy, na które została zawarta; 2) w przypadku określonym w art. 63 ust. 1; 3) z chwilą, kiedy użytki i grunty określone w art. 2 pkt 4, na których jest położony budynek rolniczy, tracą charakter gospodarstwa rolnego; 4) z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, z uwzględnieniem art. 474 i art. 476 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Art. 66. Jeżeli w czasie trwania umowy ubezpieczenia budynków rolniczych budynek przestał spełniać warunki wymagane do objęcia go ubezpieczeniem, budynek ten zostaje wyłączony z ubezpieczenia, a suma ubezpieczenia zostaje obniżona o zadeklarowaną do ubezpieczenia wartość tego budynku. Art Z tytułu ubezpieczenia budynków rolniczych przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe w budynkach na skutek zdarzeń losowych w postaci: ognia, huraganu, powodzi, podtopienia, deszczu nawalnego, gradu, opadów śniegu, uderzenia pioruna, eksplozji, obsunięcia się ziemi, tąpnięcia, lawiny lub upadku statku powietrznego. 2. Za szkody spowodowane przez: 1) ogień - uważa się szkody powstałe w wyniku działań ognia, który przedostał się poza palenisko lub powstał bez paleniska i rozszerzył się o własnej sile; 2) huragan - uważa się szkody powstałe w wyniku działania wiatru o prędkości nie mniejszej niż 24 m/s, którego działanie wyrządza masowe szkody; pojedyncze szkody uważa się za spowodowane przez huragan, jeżeli w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono działanie huraganu;\n18 3) powódź - uważa się szkody powstałe wskutek zalania terenów w następstwie podniesienia się poziomu wody w korytach wód płynących lub stojących; 4) podtopienie - uważa się szkody powstałe wskutek zalania terenów w wyniku deszczu nawalnego lub spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i falistych; 5) deszcz nawalny - uważa się szkody powstałe w wyniku opadów deszczu o współczynniku wydajności co najmniej 4; 6) grad - uważa się szkody powstałe wskutek opadu atmosferycznego składającego się z bryłek lodu; 7) opady śniegu - uważa się szkody powstałe w wyniku opadów śniegu przekraczających 85 % wartości charakterystycznej (normowej) obciążenia śniegiem gruntu, właściwej dla strefy, w której znajduje się ubezpieczony budynek, określonej według obowiązującej normy polskiej "Obciążenie śniegiem"; warunkiem uznania szkody za spowodowaną opadami śniegu jest, aby przynajmniej jedna stacja meteorologiczna Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, zlokalizowana na terenie tej samej strefy lub strefy o niższej wartości charakterystycznej obciążenia śniegiem w promieniu 100 km od ubezpieczonego budynku, zmierzyła ciężar pokrywy śnieżnej przekraczający 85 % wartości charakterystycznej (normowej) właściwej dla miejsca lokalizacji budynku; 8) piorun - uważa się szkody będące następstwem uderzenia pioruna; 9) eksplozję - uważa się szkody powstałe w wyniku gwałtownej zmiany stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów, pyłów lub pary, wywołane ich właściwością rozprzestrzeniania się w odniesieniu do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju zbiorników; warunkiem uznania szkody za spowodowaną eksplozją jest, aby ściany tych naczyń i zbiorników uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia gazów, pyłów, pary lub cieczy nastąpiło nagłe wyrównanie ciśnień; za spowodowane eksplozją uważa się również szkody powstałe wskutek implozji, polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu próżniowego ciśnieniem zewnętrznym; 10) obsunięcie się ziemi - uważa się szkody spowodowane przez zapadanie się ziemi oraz usuwanie się ziemi, z tym że za szkody spowodowane przez: a) zapadanie się ziemi - uważa się szkody powstałe wskutek obniżenia się terenu z powodu zawalenia się podziemnych pustych przestrzeni w gruncie, b) usuwanie się ziemi - uważa się szkody powstałe wskutek ruchów ziemi na stokach; 11) tąpnięcie - uważa się szkody powstałe wskutek wstrząsów podziemnych, spowodowanych pęknięciem skał, wywołanych naruszeniem równowagi sił w tych skałach; 12) lawinę - uważa się szkody powstałe wskutek gwałtownego zsuwania się lub staczania ze zboczy górskich lub falistych: mas śniegu, lodu, skał, kamieni, ziemi lub błota; 13) upadek statku powietrznego - uważa się szkody powstałe wskutek katastrofy bądź przymusowego lądowania samolotu silnikowego, bezsilnikowego lub innego obiektu latającego, a także spowodowane upadkiem ich części lub przewożonego ładunku. 3. Szkody, o których mowa w ust. 2 pkt 2-7, ustala się w oparciu o informacje uzyskane z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. W przypadku braku możliwości uzyskania odpowiednich informacji przyjmuje się stan faktyczny i rozmiar szkód świadczący o działaniu tych zjawisk. Art Wysokość szkody ustala się, z uwzględnieniem art. 69, na podstawie: 1) cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń; ustalenie wysokości szkody na podstawie tych cenników następuje w każdym przypadku niepodejmowania odbudowy, naprawy lub remontu budynku;\n19 2) kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia; jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody. 2. Zakład ubezpieczeń jest obowiązany do corocznego aktualizowania cenników, o których mowa w ust. 1 pkt Zakład ubezpieczeń może zweryfikować zasadność wielkości i wartości robót ujętych w przedstawionym przez ubezpieczającego kosztorysie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Kosztorys ten powinien zostać przedłożony przez ubezpieczającego najpóźniej w terminie 12 miesięcy od dnia powstania szkody. 4. Zakład ubezpieczeń nie uwzględnia stopnia zużycia budynku przy szkodach drobnych, których wartość nie przekracza równowartości w złotych 100 euro, ustalanej przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu ustalania odszkodowania. Art. 69. Wysokość szkody w budynkach rolniczych: 1) zmniejsza się o wartość pozostałości, które mogą być przeznaczone do dalszego użytku, przeróbki lub odbudowy; 2) zwiększa się w granicach sumy ubezpieczenia o udokumentowane koszty uprzątnięcia miejsca szkody w wysokości do 5 % wartości szkody. Art Sumę ubezpieczenia, odrębnie dla każdego budynku rolniczego, ustala ubezpieczający z zakładem ubezpieczeń. 2. Suma ubezpieczenia budynku rolniczego może odpowiadać wartości: 1) rzeczywistej tego budynku, przez którą rozumie się wartość w stanie nowym w dniu zawarcia umowy, pomniejszoną o stopień zużycia budynku rolniczego; 2) nowej - w odniesieniu do budynków nowych oraz takich, których stopień zużycia w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 10 %. 3. Suma ubezpieczenia może być ustalona na podstawie: 1) cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń do szacowania wartości budynków; 2) załączonego powykonawczego kosztorysu budowlanego, sporządzonego zgodnie z zasadami kalkulacji i ustalenia wartości robót budowlanych obowiązującymi w budownictwie, przez osobę posiadającą uprawnienia w tym zakresie albo wyceny rzeczoznawcy; w tych przypadkach ustalenie sumy ubezpieczenia następuje na wniosek ubezpieczającego w razie ubezpieczenia budynku według wartości określonej w ust. 2 pkt Normy zużycia budynków rolniczych określa zakład ubezpieczeń stosownie do przepisów prawa budowlanego. Art Zakład ubezpieczeń jest obowiązany do aktualizacji wartości budynków przyjętych do ubezpieczenia, nie częściej jednak niż w okresach rocznych, w przypadku gdy zmiany cen materiałów budowlanych i kosztów robocizny oraz innych materiałów spowodowały podwyższenie lub obniżenie wartości budynków co najmniej o 20 %. 2. Zaktualizowana wartość budynku stanowi podstawę ustalenia nowej sumy ubezpieczenia zgodnie z art. 70.\n20 Art. 72. Nie są objęte ubezpieczeniem w gospodarstwach rolnych: 1) budynki, których stan techniczny osiągnął 100 % normy zużycia; 2) budynki przeznaczone do rozbiórki na podstawie ostatecznych decyzji właściwych organów; 3) namioty i tunele foliowe. Art. 73. Zakład ubezpieczeń nie odpowiada za zaistniałe w budynkach rolniczych szkody: 1) wyrządzone umyślnie przez ubezpieczającego lub przez osobę, za którą ubezpieczający ponosi odpowiedzialność lub która pozostaje z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym; 2) wyrządzone wskutek rażącego niedbalstwa przez osoby, o których mowa w pkt 1; 3) górnicze w rozumieniu przepisów prawa geologicznego i górniczego; 4) powstałe wskutek trzęsienia ziemi. Art Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty, z zastrzeżeniem ust. 2 i Jeżeli w umowie ubezpieczenia zakład ubezpieczeń wskazał późniejszy termin płatności składki lub jej pierwszej raty, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy. 3. Termin rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń inny niż określony w ust. 1 i 2 można określić w umowie ubezpieczenia budynków rolniczych wtedy, gdy umowę zawiera się: 1) przed objęciem budynków rolniczych w posiadanie; 2) na okres kolejnych 12 miesięcy przed rozpoczęciem tego okresu. Art. 75. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy ubezpieczenia budynków rolniczych ustaje z chwilą rozwiązania umowy w przypadkach określonych w art. 65. Art Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia przysługuje w przypadku: 1) utraty przez użytki i grunty określone w art. 2 pkt 4, na których jest położony budynek rolniczy, charakteru gospodarstwa rolnego; 2) rozwiązania się umowy w przypadku określonym w art. 63 ust Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 63 ust. 1, następuje po przedstawieniu kopii lub odpisu dokumentu ubezpieczenia dotychczasowego posiadacza gospodarstwa rolnego. Art Zwrot składki, o którym mowa w art. 76 ust. 1, przysługuje za każdy pełny miesiąc niewykorzystanego ubezpieczenia. 2. Wysokość miesięcznej składki podlegającej zwrotowi stanowi 1/12 składki należnej za dwunastomiesięczny okres ubezpieczenia. Rozdział 5 Reprezentant do spraw roszczeń Art Zakład ubezpieczeń wykonujący działalność ubezpieczeniową w zakresie działu II grupa 10, określonej w załączniku do ustawy o działalności ubezpieczeniowej, z wyjątkiem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika, ustanawia w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej reprezentanta do spraw roszczeń.


60x110 (57) 80x150 (72) 80 x 150 cm (8) 80x200 (1) 120x170 (72) 120 x 170 cm (14) 140x200 (67) 160 x 230 cm (14) 160x230 (72) 200x290 (34) 200 x 290 cm (8)\nBeż (2) Brąz (22) czarny (30) Piaskowy (3) szary (7)\nDywany 39634/763 JOGO\nOd: 117,99 zł do: 359,99 zł\nDywany 39642/388 JOGO\nDywany 39642/763 JOGO\nDywany 39657/276 JOGO\nDywany 39657/363 JOGO\nDywany 39657/387 JOGO\nDywany 39663/336 JOGO\nDywany 39663/726 JOGO\nOd: 117,99 zł do: 199,99 zł\nDywany sznurkowe, zwane również płasko tkanymi lub sizalowymi, charakteryzują się brakiem runa lub pęczków. Posiadają bardzo ścisły i dosyć twardy splot, dzięki czemu są niezwykle łatwe w czyszczeniu. Dywany sznurkowe świetnie sprawdzą się w pomieszczeniach, gdzie istnieje duże ryzyko zabrudzenia, takich jak kuchnia, jadalnia lub przedpokój. Sizale są również idealnym rozwiązaniem dla osób, które posiadają zwierzę domowe. Okruszki lub sierść nie mają szansy przeniknąć między włókna dywanu, a to sprawia, że łatwo usunąć wszelkie zanieczyszczenia. Wystarczy regularne odkurzanie, aby zachował estetyczny wygląd i służył nam przez długi czas. Dywany sznurkowe nie zbierają kurzu oraz zapobiegają gromadzeniu się innych niekorzystnych drobnoustrojów, co sprawia, że są idealnym rozwiązaniem do wnętrza zamieszkiwanego przez alergika.


VLO » 2017 » Kwiecień » 12\n//Kwiecień 12, 2017\nZAJĘCIA Z KOSMETOLOGII\nDnia 6 kwietnia 2017 roku uczennice naszej szkoły brały udział w Dniach Otwartych Śląskiej Wyższej Szkoły Medycznej w Katowicach. W trakcie pobytu na uczelni dziewczyny uczestniczyły w wykładach dotyczących kosmetologii i dietetyki, przeprowadzały analizę składu własnego ciała...\nPOZNAJEMY TAJNIKI SITODRUKU\n6 kwietnia uczniowie z kl. I i II naszej szkoły uczestniczyli w warsztatach w Wyższej Szkole Technicznej. Wykonali projekty nadruków. Przygotowali sita, a następnie wydrukowali wzory na papierze i materiale – na koszulkach logo V LO. To był bardzo udany wypad, o czy...


Nowoczesny System Podatkowy Trzeciego Tysiąclecia | eioba.pl\nNowoczesny System Podatkowy Trzeciego Tysiąclecia\nJak usprawnić i uszczelnić polski system podatkowy?\nWyświetlenia: 1.788 Zamieszczono 14/10/2008\n1. Każdy nowo narodzony obywatel Rzeczypospolitej Polskiej wraz z otrzymaniem metryki urodzenia otrzymuje niepowtarzalny indywidualny numer (IN).\n2. Każdy cudzoziemiec otrzymujący polskie obywatelstwo otrzymuje swój IN.\n3. Każdy cudzoziemiec starający się o pracę i/lub płacący podatki\nw Polsce otrzymuje swój IN ważny podczas jego pracy i rozliczania się z fiskusem w naszym kraju.\n4. IN przydzielany jest obywatelom wymienionym wyżej obligatoryjnie i jednorazowo, zaś jego ważność jest bezterminowa.\n5. Każda osoba winna znać swój niezbędny w funkcjonowaniu w społeczeństwie IN, który - obok danych personalnych - jest jedynym numerem wymaganym przez jakiekolwiek instytucje.\n6. Unieważnia się wszelkie pozostałe numery identyfikacyjne funkcjonujące przed wprowadzeniem nowego systemu.\n7. Rozważona będzie możliwość zastosowania (lub przystosowania) obecnego numeru PESEL lub NIP w proponowanym systemie.\n8. Każdy obywatel posiadający IN otrzyma zabezpieczoną przed fałszerstwem kartę identyfikacyjną (podobna do karty bankomatowej) ze zdjęciem, kodem paskowym, danymi widocznymi, danymi zakodowanymi; karta może pełnić funkcję dowodu osobistego, karty bankomatowej, przepustki zakładu pracy itp.\n9. IN przydzielony danej osobie będzie jednocześnie numerem jej paszportu, dowodu osobistego, prawa jazdy, legitymacji uczniowskiej i studenckiej, indeksu studenckiego, polisy ubezpieczeniowej, przepustki zakładu pracy, książeczki zdrowia, świadectwa szkolnego oraz innych dokumentów.\n10. IN danej osoby będzie jednocześnie częścią numeru jej telefonu komórkowego, częścią adresu internetowego, kartoteki linii papilarnych i wszelkich innych (znanych i jeszcze nieznanych) systemów łączności i archiwizacji.\n11. Numer dowolnego konta bankowego prowadzonego w polskim banku na rzecz osoby posiadającej swój IN, składa się z symboli banku oraz z IN podatnika-właściciela konta.\n12. Powstanie Bank Podatkowy (BP) współpracujący z urzędami skarbowymi.\n13. Każdy podatnik rozliczający się w Polsce posiada w BP konto o numerze określonym wg zasady p. 11.\n14. Na konto podatnika przelewane są wszelkie dochody (umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa o wynajem lokalu, prawa autorskie, stypendia, alimenty, profity za wynalazki, odsetki bankowe, wygrane z loterii, wygrane w konkursach, spadki, darowizny itp.), chyba że niektóre z dochodów zwolnione są z podatku, albo podatek jest uiszczany jednorazowo i bezpośrednio.\n15. Do BP kierowane są potwierdzenia o wydaniu nagród rzeczowych (konkursy, loterie) z podaną wartością (dochodem w rozumieniu p. 14 jest wartość obliczona jako 75% wartości rynkowej nagrody), chyba że niektóre z nagród zwolnione są z podatku, albo podatek jest uiszczany jednorazowo i bezpośrednio.\n16. BP przekazuje odpowiednie kwoty na fundusze (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne), na konto pracodawcy (zobowiązania pracownika wobec swej firmy), na konta wierzycieli na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego.\n17. BP niezwłocznie przekazuje pozostałą kwotę na konto dowolnego banku wskazanego przez podatnika lub przesyła przekazem na wskazany adres pocztowy.\n18. Podatnik może wystąpić do BP o odroczenie (kwota odroczona) wykonania operacji opisanej w p. 17 (np. podatnik chciałby wypłatę grudniową otrzymać w styczniu, czyli w nowym roku podatkowym albo autor wydanej książki chciałby pobierać swoje wynagrodzenie z konta BP co miesiąc przez wiele lat).\n19. Na podstawie p. 18, w ramach kwoty odroczonej nie mogą znaleźć się kwoty wymienione w p. 16.\n20. Kwota odroczona jest traktowana przez BP jako lokata terminowa i podlega oprocentowaniu ustalonemu jako średnia obliczana na podstawie tabel lokat pięciu największych polskich banków.\n21. Odsetki obliczane i dodawane są do wypłacanej (całkowicie lub częściowo) kwoty odroczonej w dniu wypłaty.\n22. W przypadku odroczenia opisanego w p. 18, przez dochód rozumie się sumę kwoty odroczonej oraz naliczonych odsetek, ale pomniejszonych o stopę inflacji (w przypadku spadku wartości naszej waluty) lub powiększonych o stopę deflacji (w przypadku wzmocnienia się tejże waluty). Przez 'naszą walutę' należy rozumieć polski złoty lub euro.\n23. Obowiązek podatkowy powstaje w dniu przejścia kapitału z konta podatnika prowadzonego w BP w obieg finansowy Państwa (podobnie jak cło opłacane w dniu wprowadzenia towaru na dane terytorium, a nie w dniu zakupu tego towaru), czyli w przypadku p. 16 i p. 17 obowiązek podatkowy powstaje niezwłocznie, zaś w przypadku p. 18 obowiązek podatkowy jest odroczony.\n24. W BP, zgodnie z obowiązującymi przepisami, obliczany jest podatek od dochodu oraz koszt uzyskania dochodu.\n25. BP odprowadza należny podatek do Skarbu Państwa.\n26. Podatnik może zlecić BP przekazywanie należności za telefon, energię elektryczną, gaz, wodę, raty kredytowe, czynsz itp.\n27. BP nie pobiera prowizji za polecenia przelewów (do dziesięciu wskazanych odbiorców), jednakże powyższa zasada nie dotyczy przelewów na rzecz wierzycieli na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego.\n28. BP wykonuje stosowne rozliczenia i przelewy w okresie jednej doby od otrzymania przelewu oraz wszystkich informacji od pracodawcy.\n29. BP wykonuje stosowne rozliczenia i przelewy w okresie jednego tygodnia od otrzymania przelewu oraz wszystkich danych w pozostałych sprawach dodając odsetki wg taryfy dla lokat bezterminowych.\n30. W przypadku odroczenia opisanego w p. 18, BP wykonuje stosowne rozliczenia i przelewy w dniu uzgodnionym z podatnikiem, ale nie wcześniej niż w okresach ustalonych w p. 28 i p. 29.\n31. W przypadku procedury zwykłej omówionej w p. 28 i p. 29, podatnik w terminie tygodniowym może zwrócić BP wszystkie kwoty ostatnio wprowadzone do obiegu finansowego Państwa, deklarując zamianę procedury zwykłej na procedurę odroczoną.\n32. W przypadku procedury odroczonej omówionej w p. 30, podatnik w terminie tygodniowym może zwrócić BP wszystkie kwoty ostatnio wprowadzone do obiegu finansowego Państwa, deklarując nowy termin odroczenia.\n33. W przypadkach opisanych w p. 31 i p. 32, BP pobiera stosowną prowizję i uważa uprzednio wykonane operacje za niebyłe.\n34. Za przekroczenie terminów płatności (przelewów) BP automatycznie nalicza karne odsetki na rzecz podatnika, które nie podlegają opodatkowaniu.\n35. BP w danym miesiącu jednokrotnie wysyła bezpłatnie podatnikowi wyciąg wykonywanych operacji finansowych; za następne wyciągi w danym miesiącu (wysyłane na życzenie klienta) bank pobiera stosowną opłatę.\n36. W przypadku przekazywania należności na wskazany adres pocztowy, BP wydaje bezgotówkowy imienny przekaz pocztowy na blankiecie czekowym (zabezpieczenie przed kradzieżą podczas napadu na doręczyciela).\n37. Powyższy imienny czek jest drukowany na zwykłym blankiecie, jeśli kwota widniejąca na dokumencie umożliwia jego realizację w zwykłym urzędzie pocztowym.\n38. Czek jest drukowany na specjalnym blankiecie (zabezpieczenia podobne do banknotu), jeśli kwota widniejąca na dokumencie umożliwia jego realizację w wytypowanym urzędzie pocztowym lub w banku (wyższe kwoty).\n39. Czek może być zrealizowany także w sieci sklepów, w okresie trzech miesięcy od jego wystawienia, jeśli kwota transakcji nie jest mniejsza od kwoty uwidocznionej na czeku.\n40. Czeki przyjęte przez jednostki handlowe wymieniane są na gotówkę lub ich równowartość przelewana jest na konto tychże jednostek, przy czym wytypowany bank nie pobiera prowizji od opisanych czynności.\n41. W przypadku kradzieży imiennych czeków posiadaczowi (przed realizacją) albo w jednostce handlowej lub w drodze do banku (po realizacji) będą wystawione duplikaty.\n42. Po upływie trzech miesięcy czek może być zrealizowany przez wytypowane banki, po wniesieniu prowizji zależnej od przeterminowania czeku.\n43. Za wkłady w BP i za czeki wyemitowane przezeń poręcza Skarb Państwa.\n44. Wszelkie opłaty za towary lub usługi podlegające systemowi ulg podatkowych w danym roku wnoszone są bezgotówkowo, chyba że nabywca nie jest zainteresowany ulgą (np. przekroczył górny jej limit). Podatnik płaci czekiem lub kartą BP, przy czym stosowane są zasady znane w bankowości (pokrycie, debet, prowizje, potwierdzenie banku przy większych kwotach itp.). BP niezwłocznie realizuje swe zobowiązania (wykupuje czek i odbiera kopię rachunku) obciążając jednocześnie konto swego klienta-podatnika. W przypadku braku środków na tymże koncie BP zastosuje znane rozwiązania. Jeśli na koncie podatnika znajduje się kwota przewyższająca wydatek pomniejszony o ewentualną wartość ulgi, to BP sprawdza uprawnienia podatnika do ulgi, sprawdza możliwość zastosowania ulgi do danego towaru lub usługi, porównuje aprobowany wydatek do górnego limitu ulgi (dolny limit byłby zlikwidowany), oblicza kwotę ulgi i dodaje do stanu konta podatnika w BP oraz wysyła informację do podatnika wg p. 35.\n45. Wszelkie towary i usługi, które są objęte ulgami podatkowymi winny być wyraźnie oznaczone w punktach handlowych, cennikach, ogłoszeniach, reklamach, informatorach. Podstawą ich oznakowania będzie lista opracowana przez odpowiednie ministerstwa, komisje sejmowe, federacje konsumenckie. Dopuszczalna byłaby procedura zgłaszania swych towarów lub usług do czynników decyzyjnych (przez fabryki polskich samochodów, biura turystyczne itp.) o stałe lub czasowe umieszczenie ich produktów na "ulgowej" liście, co zwiększyłoby popyt na te dobra.\n46. Wszelkie usługi medyczne opłacane są czekami zdrowotnymi wystawianymi przez nieprywatne punkty usług medycznych i podpisywane są także przez pacjenta-podatnika. Czeki te są dostarczane do BP, który zatwierdza legalność wystawionego czeku, sprawdza fakt ubezpieczenia pacjenta oraz ustala kwoty obciążenia i obciąża tak konto kasy chorych jak i (ewentualnie) konto tegoż podatnika przelewając ustalone kwoty na konto punktu usług medycznych. W punktach usług medycznych wprowadza się zakaz obrotu gotówkowego. W przypadku niezidentyfikowania pacjenta kosztami obciąża się Skarb Państwa.\nkomentarze: 44 | wyświetlenia: 130649\nkomentarze: 27 | wyświetlenia: 2930\nkomentarze: 7 | wyświetlenia: 2392\nkomentarze: 4 | wyświetlenia: 16496\nkomentarze: 26 | wyświetlenia: 108747\nkomentarze: 26 | wyświetlenia: 2451\nkomentarze: 8 | wyświetlenia: 2907\nkomentarze: 0 | wyświetlenia: 1803\nkomentarze: 9 | wyświetlenia: 2047\nkomentarze: 23 | wyświetlenia: 2261\nkomentarze: 46 | wyświetlenia: 3111\nkomentarze: 20 | wyświetlenia: 1471\nkomentarze: 35 | wyświetlenia: 61144\nkomentarze: 27 | wyświetlenia: 2965\npodatki, system podatkowy, opieka zdrowotna, bank, przelewy, pieniądze, finanse\nAch świetnie! Niech pan pozwol\nAch świetnie! Niech pan pozwoli że przedstawię jeszcze swoje propozycję:\n- zakazać pieniądza papierkowego tak żeby wszystkie transakcje musiałyby być wykonywane przez konto bankowe obywatela przypisane mu od narodzin do śmierci.\n- każdy kto ma inne poglądy polityczne niż władza powinien zostać uznany za wroga ludu i mieć zablokowane konto żeby nie mógł kupić jedzenia.\n- każdy kto chciałby zreformować ten system powinien mieć zablokowane konto żeby nie mógł kupić jedzenia.\nAch witaj wspaniały nowy porządku świata! Witaj dyktaturo jutra!\na tak na serio mam nadzieję że nie należy pan do żadnej organizacji politycznej bo biada temu krajowi!\nMirosław Naleziński, 14/10/2008\nKiedy wprowadzano plastykowe karty, to także ktoś powiedział - "zakazać pieniądza papierkowego...". I nie zakazano, a karty płatnicze są coraz szerzej stosowane.\nKażde wynagrodzenie, nim trafiłoby na właściwe konto, byłoby chwilę (tyle, ile potrzeba komp. systemowi do obliczenia - może parę sekund?) w BP. A wielu ciułaczy po prostu miałoby wkłady trzymane w tym banku, bo po co inny. Chyba\nKażde wynagrodzenie, nim trafiłoby na właściwe konto, byłoby chwilę (tyle, ile potrzeba komp. systemowi do obliczenia - może parę sekund?) w BP. A wielu ciułaczy po prostu miałoby wkłady trzymane w tym banku, bo po co inny. Chyba że zastrzeglibyśmy ustawowo, że BP nie jest bankiem dla ciułaczy, lecz tylko do kontroli podatkowej.\nGdyby ludzie nie płacili sobie za usługi z rączki do rączki, to podatki spadłyby dość znacznie. Oczywiście, pewien margines "klasycznych" transakcji byłby utrzymany, np. kupno na rynku paru kilogramów śliwek.\nNie byłoby jednak płacenia lekarzowi za usługi (legalne czy nielegalne), bowiem każda zapłata gotówkowa byłaby nielegalna. Dzisiaj to wygląda dość makabrycznie, jednak kasy fiskalne mają już handlowcy na halach targowych i to detaliści. Także taksówkarze...\nNie, nie należę.\nA któż miałby kontrolować ten bank?\nMirosław Naleziński, 17/09/2009\nA kto teraz kontroluje banki? Normalny system kontrolny jak dla normalnego banku.


Podpisaliśmy porozumienie o współpracy z Wojewódzkim Urzędem Pracy i Fundacją Zustricz - Internationaler Bund Polska\nStrona główna/Aktualności, Centrum Wielokulturowe w Krakowie, Pomoc Ukrainie, Wielokulturowość/Podpisaliśmy porozumienie o współpracy z Wojewódzkim Urzędem Pracy i Fundacją Zustricz\nDziś w biurze Punktu Informacyjnego dla Obcokrajowców w Krakowie miało miejsce uroczyste podpisanie trójstronnego porozumienia o współpracy Fundacji Internationaler Bund Polska z Wojewódzkim Urzędem Pracy i Fundacją Zustricz.\nOd 4 maja dodatkowe biuro Punktu mieści się w Galerii Kazimierz (wejście od strony ulicy Rzeźniczej, po prawej stronie). Dzięki zwiększonej przestrzeni mamy możliwość udzielania większej ilości konsultacji w tym samym czasie. Przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Pracy są z nami na dyżurach. Informują obcokrajowców (w tym osoby z Ukrainy, które uciekły przed wojną) o możliwościach na małopolskim rynku pracy. Ścisła współpraca z Zustricz to dla nas ważny element działalności, ze względu na ogromne doświadczenie tej organizacji.\nW małej uroczystości, która miała miejsce w Punkcie Informacyjnym dla Obcokrajowców wzięły udział przedstawicielki trzech podmiotów: Maria Wojtacha, dyrektor Fundacji Internationaler Bund Polska, Aleksandra Zapolska założycielka Fundacji Zustricz i Alina Paluchowska wice dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Obecna była również dyrektor Wydziału Polityki Społecznej i Zdrowia Elżbieta Kois-Żurek. Wydział finansuje działanie Centrum Wielokulturowego w Krakowie, w ramach którego działa Punkt. Była z nami również Anna Kusior-Jabłońska Senior Marketing Manager Galerii Kazimierz, z tego miejsca ponownie serdecznie dziękujemy za udostępnienie przestrzeni na naszą działalność.\nBardzo dziękujemy za zaufanie. Jesteśmy przekonani o tym, że nasza współpraca będzie owocna i uda nam się wesprzeć większą liczbę potrzebujących pomocy.


Pierwsza przecinarka tlenowo-plazmowa Onyx została zamontowana u klienta. - Eckert\nPierwsze wdrożenie w Polsce nowoczesnej przecinarki plazmowo-tlenowej Onyx\nPół roku po światowej premierze na targach ITM w Poznaniu, pierwsza przecinarka tlenowo-plazmowa Onyx została zamontowana u klienta. Jest to niezwykłe wydarzenie zarówno dla producenta, jak i dla nowego właściciela. Spora kolejka następnych chętnych na Onyxa pozwala przypuszczać, że model ten powtórzy sukces bestsellerowego Szafira.\nPierwszy Onyx zasilił park maszynowy firmy StalFa Sp. z o. o. z Sokołowa Podlaskiego, producenta wieży, słupów i masztów aluminiowych oraz stalowych. Na uwagę zasługuje fakt, że ta sama firma 15 lat temu zakupiła podobną maszynę firmy Eckert, model Jantar, który był także wówczas nowością na polskim rynku. Maszyna działa do dziś, pomimo że codziennie pracuje na dwie zmiany. Bezawaryjna praca maszyny z Legnicy sprawiła, że pracownicy StalFa Sp z o. o. nabierali coraz większego zaufania do marki Eckert. Z powodu stałego rozwoju pojawiła się w końcu konieczność poszerzenia parku maszynowego o nową maszynę do cięcia plazmą. Stało się wówczas jasne, że wybór padnie na sprawdzonego producenta. Postanowiono zainwestować w najnowszy model, aby móc korzystać z absolutnie najnowszych rozwiązań.\nStalFa Sp. z o.o. z siedzibą w Sokołowie Podlaskim powstała 1 czerwca 1995 r. z inicjatywy spółki Mostostal Siedlce S.A. (obecnie Polimex-Mostostal S.A.). W 2005 roku została oddzielona produkcja wyrobów bez zabezpieczenia antykorozyjnego od wyrobów ocynkowanych, malowanych i ze stali nierdzewnej. Stało się to możliwe dzięki inwestycji w nową powierzchnię produkcyjną. W 2006 roku poszerzono asortyment o produkty aluminiowe.\nOperatorzy, którzy obsługiwali dotychczas Jantara, zwrócili uwagę przede wszystkim na widocznie mocniejszą konstrukcję Onyxa. Spodobał im się również innowacyjny sterownik I-VISION z dotykowym ekranem z Corning® Gorilla® Glass. Jego solidna obudowa została zaprojektowana z myślą o zachowaniu bezawaryjności przecinarki, która stale pozostaje narażona na ekstremalne warunki, panujące na hali produkcyjnej. Bogata funkcjonalność autorskiego oprogramowania oraz intuicyjny interfejs sterownika, pozwalają na pełne wykorzystanie możliwości maszyny. Wygoda korzystania ze sterownika została jeszcze bardziej zwiększona poprzez umieszczenie go na ruchomym ramieniu. Umożliwia to obserwację procesu cięcia podczas obsługi sterownika.\nNajważniejszym elementem maszyny jest głowica Vortex 3D FL, która pozwala na precyzyjne ukosowanie i fazowanie blach, podczas jednego procesu cięcia. Kąt obrotu +/- 540° oraz kąt wychyłu głowicy +/- 47°, czyni z niej uniwersalne narzędzie do cięcia w trzech wymiarach, wraz z przygotowaniem faz spawalniczych na Y, V i K. Jest to szczególnie ważna część wycinarki, ponieważ firma StalFa potrzebowała niezawodnego narzędzia, które umożliwiłoby fazowanie, niezbędne podczas codziennego procesu produkcji. Głowica Vortex 3D FL została wyposażona w czujniki: antykolizyjny, electrical/mechanical touch oraz czujnik wysokości, a także technologie: Contour Cut® i Contour Cut Speed®.\nŻyczymy firmie StalFa owocnego korzystania z maszyny Onyx. Wszystkich pozostałych, którzy są zainteresowani najnowocześniejszą w Polsce przecinarką plazmowo-tlenową, zapraszamy do kontaktu z naszym działem Handlowym.


Stara matura 2005 - Sciaga.pl\nStara matura 2005\n1.\tPostacie mitologiczne i biblijne jako symbole wartości uniwersalnych\n\tMitologia i Biblia – dwa główne ŹRÓDŁA (korzenie) cywilizacji i kultury śródziemnomorskiej, w której kręgu znalazła się (obok zachodniej Europy) także Polska po 966 r.\n\tRezultatem oddziaływania tej tradycji jest stała obecność motywów mitologicznych i biblijnych w naszej kulturze, literaturze oraz sztuce – od średniowiecza do czasów obecnych. Znane są słowa C.K. Norwida, który powiedział: „(…) Przyszłość ocala, co jej potrzebne (…)”\n\tZarówno w mitologii, jak w Biblii – utrwalone zostały najstarsze, najdawniejsze wzory postaw i zachowań ludzkich – ukazane w PERSPEKTYWIE UNIWERSALNEJ, tzn. ponadczasowej (ARCHETYPY)\n\tPrzykłady z mitologii:\n- HEKTOR (bohater spod Troi) – symbol męstwa i waleczności rycerskiej (Sienkiewicz nazywa „małego rycerza” p. Wołodyjowskiego HEKTOREM KAMIENIECKIM)\n- PENELOPA – symbol małżeńskiej wierności\n- ODYSEUSZ (ULISSES) – uosobienie „wiecznego wędrowca”, którym jest każdy z nas.., a także symbol przebiegłości i sprytu\n- IKAR – personifikuje postawę fantasty i marzyciela, jego tęsknotę do lotu „ponad poziomy..”\n- PROMETEUSZ – w powszechnej świadomości funkcjonuje jako szlachetny dobroczyńca ludzkości, który z miłości do ludzi wznieca bunt przeciw bogom (postawa prometejska, prometeim to motywy podejmowane przez literaturę różnych epok)\n- TYRTEUSZ – symbol bojownika o wolność ojczyzny (w literaturze „TYRTEIZM”, poezja TYRTEJSKA, tzn. wzywająca do czynu w obronie wolności, np. polska poezja romantyczna, poezja okresu II wojny światowej)\n\tPrzykłady z Biblii:\n- HIOB – uniwersalny znak niezawinionego cierpienia i godności człowieka w zmaganiach z okrutnym losem\n- SALOMON (do XIX wieku uznawany za autora „Księgi Koheleta”) – symbol życiowej MĄDROŚCI\n•\tmiłosierny SAMARYTANIN biblijne przypowieści (PARABOLE)\n•\tSYN MARNOTRAWNY ukazują zachowania i cechy\n•\tDOBRY PASTERZ ludzkie z perspektywy UNIWERSALNEJ\n85% Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na przykładzie wybranych utworów należących do jednej epoki literackiej.\n85% Szczęście oraz cel i sens życia w literaturze romantyzmu i pozytywizmu\nMizeria obnażyć mizerię czegoś/kogoś rodzinne gniazdo z duszą na ramieniu Szkoła – narzędzie indoktrynacji\nantyk mitologia Cyprian Kamil Norwid Archetyp uniwersalizm Hektor Penelopa Odyseusz Ulisses