Stanisław Czachorowski: Między ewolucjonizmem a kreacjonizmem – model maszyny i model organizmu\nArtykuł powstał najpierw jako referat na konferencję, która odbyła się na Wydziale Teologii UWM w Olsztynie, potem opublikowany w monografii pokonferencyjnej:\nCzachorowski S., 2010. Między ewolucjonizmem a kreacjonizmem – model maszyny i model organizmu. W: E. Wiszowaty, K. Parzych-Blakiewicz, Teoria ewolucji a wiara chrześcijan. Wyd. UWM w Olsztynie, str.: 60-78. (link do wersji pdf)\nMiędzy ewolucjonizmem a kreacjonizmem - model maszyny i model organizmu\nKatedra Ekologii i Ochrony Środowiska, Wydział Biologii UWM w Olsztynie\nOd początku mojej edukacji nieświadomie w tym sporze światopoglądowym uczestniczyłem, zaczynając od poglądu bliskiego twierdzeniu Dawkinsa, jakoby wiara w Boga była jedynie dla głup-ców. W wieku młodzieńczym byłem ateistą mocno zapatrzonym w osiągnięcia nauk przyrodniczych. W czasach kwitnącego PRL-u ze zdziwienia zauważyłem w szkole średniej, w klasie o profilu biologiczno-chemicznym, osoby wierzące i praktykujące. Wydawało mi się niemożliwym do pogodzenia: teoria ewolucji i chrześcijaństwo. Myślę, że to zdziwienie nie jest obce i dzisiaj wielu młodym ludziom czy naukowcom takim jak R. Dawkins. W czasie studiów na kierunku biologia, moje zdziwienie pogłębiło się, gdy zobaczyłem profesorów nauk przyrodniczych, którzy jednocześnie byli osobami wierzącymi. Z lektur dowiadywałem się o chrześcijańskich, wybitnych uczonych, działających w naukach przyrodniczych. Zdziwienie i ciekawość pchnęła mnie do indywidualnych poszukiwań i zgłębiania problemu. Pozwoliło to zauważyć błąd wynikający z mylenia ewolucji z ewolucjonizmem. Przy uporządkowanej i jasnej terminologii paradoksy znikają. A życie religijne jednostki i społeczeństwa może w sposób zupełnie naturalny iść w parze z najbardziej rygorystycznym i wymagającym uprawianiem nauki (Ladriere 1989). Doświadczyłem tego poprzez indywidualne przeżycia jak i intelektualne poszukiwania.\nDarwinowski model doboru pojawił się w toku dyskusji nad ewolucją w ogóle. Darwin nie był pierwszym uczonym, który zajmował się zmiennością, nawet nie używał słowa ewolucja. Dostarczył jednak dobrze udokumentowanych dowodów na ewolucję biologiczną. Teoria ewolucji jest swoistym i nie do końca uświadamianym „przewrotem kopernikańskim” w pojmowaniu świata przyrodniczego, odchodzenia od modelu maszyny ku modelowi organizmu, jako uniwersalnemu opisowi świata przyrodniczego.\nW tle bardzo interesującego dyskursu nad statycznym lub dynamicznym i samorozwijającym się modelem świata przyrodniczego, toczyła i toczy się dyskusja światopoglądowa. Od samego początku, w sposób nieuprawniony, darwinowska teoria ewolucji wykorzystywana była jako argument na „nie-istnienie Boga”. W dyskusji tej mylone są pojęcia ewolucji jako faktu przyrodniczego, teorii ewolucji opisującej zachodzące zmiany i relacje między obiektami przyrodniczymi z ewolucjonizmem, jako poglądem filozoficznym i światopoglądowym.\nObecnie jako człowiek wierzący, a jednocześnie z wieloletnią praktyką badawczą na gruncie biologii, z częstym odwoływaniem się i wykorzystywaniem ewolucji biologicznej, nie widzę sprzeczności między wiarą z nauką. Zaskakuje mnie zupełnie coś innego. Skoro już dawno i na tyle różnych sposób ten pozorny konflikt został dla wiedzy ludzkiej rozwiązany, to dlaczego na początku XXI wie-ku spór ten w wielu miejscach odżywa na nowo? Zdziwienie moje budzi naiwny kreacjonizm „ludowy” i „naiwny pseudodarwinowski” ateizm. Dlaczego trwają w życiu społecznym, mimo szeroko dostępnej wiedzy i faktów?\nByć może ten pozorny konflikt wynika ze zbytniej hermetyczności nauki i uciekania „ludu” do paranauki? Wydaje mi się, że kreacjonizm „ludowy” to pozostałość dawnych sporów naukowych i teologicznych w wersji uproszczonej i popularnej, toczący się na marginesie głównego trendu poznawczego. Podczas gdy wiedza i rozważania filozoficzne poszły już znacznie dalej, to scjentystyczny ewolucjonizm i ludowy kreacjonizm toczą swoisty, niejako skansenowy spór, wykorzystujący model ma-szyny, jako poprawny opis świata przyrodniczego.\nObjawienie nie daje nam pełnej, wykończonej wizji wszechświata, człowieka i historii (Ladriere 1989). Stwierdzenie to jest optymistyczną zachętą dla przyrodnika do poznawania świata. Zachętą zarówno do zrozumienia jak i zachwytu nad pięknem i złożonością. Dla chrześcijanina Objawienie staje się coraz jaśniejsze, w miarę jak wyjaśnia naszą życiową sytuację (Ladriere 1989). Jako przyrodnik-ewolucjonista dzieło Stworzenia dostrzegam nie tylko w złożoności ale i ewolucyjnym samoorganizowaniu się złożoności przyrodniczej. Obecnie sądzę, że konflikt w jaki jest pozornie uwikłana wiara i ewolucja wynika z dwóch różnych wizji opisujących świat materialny: kartezjańskiego modelu maszyny i współczesnego ubiologizowanego modelu organizmu. Uczeni opowiadający się za tymi równymi modelami być może nieświadomie i niezamierzenie odwołują się do argumentów pozaprzyrodniczych. W moim odczuciu ewolucjonizm jest rozwinięciem statycznego kreacjonizmu. Model samorozwijającego się organizmu (rosnącego i zwiększającego swą złożoność) jest doskonalszą „ma-szyną” Kartezjusza. Kreacjonizm na gruncie przyrodniczym odwołuje się do złożonej, skomplikowanej i celowo pomyślanej maszyny. Z kolei ewolucjonizm - w sensie uniwersalnej teorii ewolucji – odwołuje się do biologicznego modelu organizmu. Stąd kluczowe znaczenie Darwina i jego teorii. Modele przyrodnicze są niesprzeczne z wyjaśnieniami filozoficznego ewolucjonizmu czy teologii, bowiem „nauka jest stawianiem pytań światu za pomocą połączonych czynności zamierzonej, zorganizowanej obserwacji i formalizacji. Wiara zaś stosując do niej siłę interpretacji, którą czerpie ze swojego Bożego źródła, pozwala nam odkryć to, co w rzeczywistości i prawdzie dokonuje się dzięki nauce” (Ladriere 1989). Obok wyjaśnień czysto przyrodniczych, odnoszących się do ewolucji i teorii ewolucji, w naturze człowieka jest poszukiwanie sensu i szeroko rozumianej transcendencji. I to niezależnie od poziomu merytorycznego, na jakim takie poszukiwanie się odbywa.\nJedną z ról nauki, rozumianą jako „świecką konkurencję dla religii” dostrzegł matematyk Alek-sander Grothendieck. Zaspokaja ona pragnienie poczucia wielkości człowieka przez odwołanie się do naukowo-technicznych pojęć (Grzegorczyk 1984). Na credo scjentyzmu (jako światopoglądu, będące-go w opozycji do religijności) składają się następujące mity: 1. Tylko wiedza naukowa jest prawdziwa (stąd na przykład miłość zostaje zrównana z seksem, bo seks nadaje się do ilościowych badań). 2. Wszystko, co może być powtórzone w laboratorium, jest godne badania, jako należące do wiedzy naukowej (stąd godne badania są skutki użycia bomby atomowej, eutanazja, zapłodnienie in vitro itd.). 3. Matematyczny, ilościowy lub formalistyczny opis jest szczytem osiągnięć wiedzy (a więc wszelki finalizm jest nie do zaakceptowania). 4. Tylko eksperci od bardzo wąskiej specjalności są godni zaufania. Nikt poza ekspertem nie ma prawa rozumieć prawdziwej wiedzy (w tym sensie naukowcy stają się samozwańczymi „kapłanami” mądrości). 5. Nauka i technologia rozwiążą wszystkie problemy decyzji w oparciu o opinie innych ekspertów. 6. Tylko eksperci są upoważnieni do podejmowania przyszłości decyzji. Jest to zdaniem Grothendiecka panująca ideologia, która stoi za bezsensownym wyścigiem tak zwanego postępu i prowadzi do ekologicznego kryzysu. Ideologia ta zastępuje również zwykłą moralność (Grzegorczyk 1984). Przy takim podejściu, dla scjentystów konferencje naukowe i kongresy to ceremonie kultu sprawności umysłowej. Równolegle do rozwijającego się w XX w. scjentyzmu w niektórych krajach nauczanie religii i rozważania o Bogu usunięte zostały ze szkół. Obecnie jest tak w USA. Nic więc dziwnego, że przy braku głębszego filozoficznego i teologicznego kontekstu do dyskusji o wartości i „wielkości” człowieka próbuje się wprowadzić religię „bocznymi drzwiami”, pod pretekstem naukowego kreacjonizmu i teorii inteligentnego projektu. W Polsce tak szeroki „konflikt” między kreacjonistami a ateistami (scjentystami) nie ma szansy zaistnieć, gdyż nie ma potrzeby na tak zakamuflowaną dyskusję filozoficzną czy teologiczną o transcendencji. Przy większej swobodzie dla artykułowania dyskusji o wierze i jej przeżywaniu, konflikt między wiarą a nauką jest anachronizmem. Dziś przyrodoznawstwo implikuje wiarę (Budzyński 1991).\nDarwinowski model ewolucji\nBiologia istniała na długo przed Darwinem i świetnie radziła sobie z opisem różnorodnego świata przyrodniczego (wielość różnorodnych gatunków roślin i zwierząt). Adaptację organizmów do środowiska różnie można interpretować: inaczej w teologii natury, inaczej w darwinowskiej teorii doboru naturalnego. Także ewolucja może być różnorodnie rozumiana, bowiem ewolucję opisywano, dyskutowano na długo przed Darwinem. Świat darwinowski od „niedarwinowskiego” odróżnia selek-cja naturalna – przeżywa najstosowniejszy (najlepiej przystosowany), a wymierają gatunki gorzej przystosowane (Ryszkiewicz 1994).\nDarwinowska teoria ewolucji (a w zasadzie powstawanie gatunków drogą doboru naturalnego) odpowiadała na potrzebę filozoficzną i od razu została wykorzystana jako argument w sporach filozoficznych (ateiści kontra teiści). Czym innym jest jednak dyskusja filozoficzna nad sensem świata i kierunkowością, a czym innym biologiczne badanie ewolucji. Teologia nie od razu znalazła odpowiedź (najpierw koncepcja potopu i stworzenia, potem dopiero teoria inteligentnego projektu, kreacjonizmu ewolucyjnego czy koncepcji Teilharda de Chardin). Nie można zrozumieć popularności i szybkiej światopoglądowej „aplikacji” teorii ewolucji, bez uświadomienia sobie trwającego sporu filozoficznego. Odwołując się do ekologicznego paradygmatu wspólnotowości, można wskazać na konieczność uwzględnienia kontekstu – tu swoiście rozumianego „środowiska” filozoficznego dla rodzącej się teorii. Podobnie i dzisiaj fakt ewolucji uwikłany jest w ewolucjonistyczne interpretacje.\nW czasach Darwina jego teoria w formie darwinizmu społecznego wykorzystana została dla uzasadnienia wiktoriańskiego społeczeństwa: konkurencji i przeżywania najstosowniejszych jednostek i społeczeństw. Podobnie jest ze współczesną interpretacją u Dawkinsa, który na tle teorii ewolucji dowodzi, że bogaci mają dużo, bo to efekt doboru naturalnego (przeżywają najlepiej przystosowani), podając współczesny przykład Żydów Aszkenazyjskich i „genu bogactwa”.\n,Jako biolog, głęboko zakorzeniony w paradygmacie ekologicznym, wyraźnie dostrzegam wzajemne powiązanie różnorodnych nauk. Poszczególne dyscypliny – nawet odległe – rozwijają się we wzajemnym powiązaniu i wpływają się siebie. Dojrzewanie pojęcia „ewolucja” odbywało się równolegle w naukach społecznych i filozoficznych. Ekolog na gruncie nauk przyrodniczych dostrzega jedność świata w przestrzeni i czasie.\nEwolucjonizm kształtował się XIX w., w duchu pozytywizmu i był wielkim system epoki, scalającym wyniki nauki w duchu pozytywizmu (scjentyzmu). Ewolucjonizm rozumiany jest jako metanauka, integrująca nauki biologiczne, chemiczne, geologiczne, geograficzne, fizyczne, kosmologiczne. Ale teoria (paradygmat) integrująca dalej pozostaje nauką. Obraz naukowy nie daje całości wiedzy o świecie i człowieku. Dlatego paradoksalnie wśród naukowców często gości obok poznania naukowego także i poznanie mistyczne.\nEwolucja i ewolucjonizm był i jest pojęciem wieloznacznym. Termin „ewolucja” oznaczał: 1. wszelką zmianę, 2. zmianę stopniową (w przeciwieństwie od gwałtownie zachodzącej rewolucji), 3. zmianę w stałym kierunku (a więc finalizm), 4. zmianę następującą od stanu niższego do wyższego (w tym znaczeniu „ewolucja” równoznaczna jest z „postępem”), i w końcu 5. zmianę polegającą na róż-nicowaniu układu (Tatarkiewicza 1983). Ogólne zarysy koncepcji ewolucji uwidoczniły się już w starożytności (greccy hilozoiści). Silniejszy był jednak pogląd o wieczności i niezmienności form (Arystoteles, Platon). Ewolucja (od łacińskiego evolutio – rozwinięcie) to termin stworzony w XIX w. przez Spencera. Jeszcze przed ukazaniem się dzieła Darwina, korzystał on z dorobku Lyella (geologia), Owena (zoologia) i Baera (embriologia). Dopiero jednak przy pomocy dzieła Darwina Spencer dopracował i doprowadził do końca swoją koncepcję filozoficzną (Tatarkiewicz 1983). W naukach biologicznych myśl ewolucyjna, odnosząca się do zmienności, rozwijała się już w osiemnastowiecznej historii naturalnej (Moryń 2000). Buffon nie zgadzał się z zasadą stałej liczby gatunków w przyrodzie oraz z tezą o stałości granic między gatunkami. Także Lamarck uważał, że życie zawiera wewnętrzny mechanizm samodoskonalenia się, przekształcania się z form prostszych w bardziej złożone (Moryń 2000). Ukryta tu jest oświeceniowa idea postępu społecznego, przenoszona następnie na zjawiska przyrodnicze. Wprowadzenie teorii ewolucji, szczególnie w naukach społecznych i historycznych, wzmocniło tendencję, by widzieć przeszłość jako coś prymitywnego i niedojrzałego, w długim i postępowym łańcuchu zdarzeń prowadzących do naszego świata współczesnego (Ryszkiewicz 1994).\nDarwin wpłynął na filozofię Spencera ale równocześnie sam Spencer, poprzez wykorzystanie teorii doboru naturalnego w swojej filozofii, wpłynął na losy darwinizmu. U Darwina słowo „ewolucja” pojawiło się dopiero w późniejszych wydaniach „O powstaniu gatunków”. Ewolucyjna koncepcja rozwoju została empirycznie opracowana przez Darwina, który uznawał dobór naturalny i konkurencję za główny czynnik zmian w powstawaniu nowych gatunków. W wyniku działania selekcji w świecie biologicznym zachodzą modyfikacje, niektóre osobniki o szczególnie korzystnych cechach utrzymują się przy życiu i w drodze dziedziczenia przekazują je potomstwu, inne natomiast giną. Spencer ciężar dowodów przeniósł z fizyki na biologię (był to początek odchodzenia od modelu maszyny do modelu organizmu). Ewolucjonizm Spencera, oparty na przyrodoznawstwie, nie miał w zasadzie związku z ewolucjonizmem idealistycznym Hegla (Tatarkiewicz 1983).\nRównolegle do przyrodoznawczego rozumienia ewolucji jako faktu przyrodniczego, pojawiło się filozoficzne ujęcie Spencera, który ewolucję pojmował jako proces przenikający cały wszechświat, jako proces doskonalenia i rozwoju. Rzecz, która podlega rozwojowi nie jest niezmienna i podlega przemianom, przemiany dokonują się stale i stopniowo, w jednym kierunku, według jednego prawa (Andrzejewski 2000, Tatarkiewicz 1983). Spencer zakładał istnienie podstawowych, stałych i nie-zmiennych, tzn. nie podlegających ewolucji, prawidłowości rządzących przekształcaniem rzeczywistości. Upatrywał ich w scalaniu materii, dążącej do zwiększenia swej spoistości oraz równoczesnym rozpraszaniu (dezintegracji) ruchu. Ewolucja została więc ostatecznie wyprowadzona z zasad mechanistycznych oraz ukierunkowana na wzrost zwartości i różnorodności bytu, tj. przejścia od stanu prostej organizacji do układów o wysokiej złożoności i komplikacji (Andrzejewski 2000). Jest w tym zawarta kierunkowość rozwoju jak i finalizm. Może być więc wykorzystany także jako argument teologiczny lub przynajmniej niesprzeczny z argumentami teologicznymi (Tatarkiewicz 1983). Później proces rozwoju powiązany został z ogólną teorią systemów Bertalanffy’ego, teorią Gai Lovelocka czy koncepcją Teilharda de Chardin oraz korpuskularyzacją, poziomami organizacji i alternatywnymi strategiami życia (Czachorowski 1993, 1994, 1996). Usunięcie w naukowym dowodzeniu argumentacji teologicznej (czy nawet filozoficznej) wcale nie oznacza - jak zakładałby scjentyzm - rezygnacji z transcendentnej wizji świata i nie zakłada ateizmu samych badaczy. Jest to zabieg metodologiczny a nie światopoglądowy. Odłożenie argumentów teologicznych ułatwia swobodniejsze analizy naukowe, dotyczące poznawania świata. Implikacje dowodów naukowych, w tym zjawisk przyrodniczych i biologicznych, mogą być wykorzystane zarówno w filozofii jak i teologii, jednak z wykorzystaniem zupełnie innej metodologii, właściwej dla tych dyscyplin. Rozróżnienie zatem faktu ewolucji i teorii opisujących ten fakt od filozoficznej interpretacji (ewolucjonizm, teologia) jest dla nauki ważne z metodologicznego punktu widzenia i znacząco ułatwia dyskurs.\nOgólnikowa koncepcja ewolucji uwidoczniła się już u filozofów starożytnych. Jednakże Spencer pierwszy filozofię ewolucji rozbudował szczegółowo. Darwin przeprowadził empiryczny dowód powstawania nowych gatunków oraz sformułował hipotezę tłumacząca ten proces. Teoria Darwina wykorzystana została nie tylko w biologii, ale jako że w tamtej epoce toczyła się ożywiona dyskusja nad ewolucją, również w filozofii. Argumenty biologiczne wykorzystane zostały do przełamania przyzwyczajenia myślowego (paradygmatu), zakorzenionego od czasów Arystotelesa (także widoczne w biologii u Linneusza czy Cuviera) a także bez Platońsko-Arystotelewskiego założenia, że byt ma for-my wieczne, niezmienne. Obyła się także bez założeń teologicznych (Tatarkiewicz 1983). Ten fakt niejako predestynował do wykorzystywania np. przez marksistów, a obecnie przez Dawkinsa, jako argumentu przeciw religii i przeciw teologii, w oderwaniu od osobistych poglądów religijnych samego Darwina.\nW krytycznym nawiązaniu do podejścia Spencera powstały dwa inne modele ewolucji: emergencyjny i bergsonowski. Oba oponowały przeciw finalistycznemu i deterministycznemu pojmowaniu zmian, a nade wszystko podobnie zakładały, iż ewolucję należy traktować jako bezplanowy nurt innowacyjnej kreacji. Współczesna fizyka i termodynamika nierównowagowa, wprowadzając takie po-jęcia jak chaos deterministyczny, umożliwiają pogodzenie kierunkowości rozwoju z przypadkowymi zmianami: kierunek rozwoju może być finalistycznie zdeterminowany, podczas gdy szczegółowe do-chodzenie i rozwiązania już nie. Biolodzy dostarczają takich argumentów w zakresie specjacji (konwergencje gatunków i narządów), czy odpowiedzi immunologicznej oraz na gruncie ekologii wskazując na alternatywne strategie.\nEmergentyzm rozwijany był między innymi przez biologia (Morgan) oraz filozofa (Alexander). Pod pojęciem emergencji (od łac. emergere – wynurzać się) rozumiano nieciągłe, gwałtowne i nie-przewidywalne powstawanie zmian. Morgan rozróżniał w ewolucji zjawisk przyrodniczych tzw. rezul-taty, czyli wytwory wyłonione w sposób łagodny, ciągły, stopniowalny i zgodny z pewnymi prawidłowościami, oraz emergencję, czyli zdarzenia rewolucyjne, raptowne i nieobliczalne. Te nie pozwala-ją na wyprowadzenie prawidłowości dotyczących rezultatów. Pierwsze ustanawiają jedność ewolucji, a drugie wprowadzają w nią zmiany, to co nowe (Moryń 2000). Dobrze się w to wpisuje ogólna teoria systemów Bertalanffy’ego oraz integracja na różnych poziomach organizacji (np. Czachorowski 1993), a w zakresie teorii ewolucji formułuje się pojęcia gradualizmu i punktualizmu.\nBergson odrzucił model Darwina, między innymi zasadę doboru naturalnego oraz zdolność do przetrwania jako kryterium stopnia rozwoju. W rozumieniu Bergsona twórcza ewolucja cechuje się różnorodnością i nieustannym rozwojem. Rozwój zaś jest właściwością przyrody (Tatarkiewicz 1983). Przyjął, że drogą do poznania istoty ewolucji nie jest nauka, lecz ogląd intuicyjny. Metody przyrodoznawcze bowiem zniekształcają i instrumentalizują obraz ciągłości, który jest naturą rozwoju, a w rezultacie przedstawiają ewolucję albo w kategoriach mechanistycznych, albo finalistycznych. W rozumieniu Bergsona ewolucja jest kreatywną manifestacją pędu witalnego, ucieleśnia jego wolność, ujawniając się w spontanicznym, wynalazczym ustanawianiu nowych form życia. Nie ma też charakteru teleologicznego (Moryń 2000). Jednakże na gruncie biologii można wskazać na przykład konwergencje, a więc o kierunkowości i celowości decyduje funkcjonalność narządu (np. powstanie skrzydeł u kręgowców). Bergson kwestionował liniowe pojmowanie rozwoju, uznając, że stanowi on równoczesną ekspansję w wielu kierunkach. Rozwój nie jest mechaniczny, tak jak sądził Spencer, lecz samo-rzutny, twórczy. Szczególnie widoczne jest to w przypadku przyrody ożywionej, która jest ciągłym tworzeniem się a jej możliwości są nieograniczone i nieprzewidywalne. Rozwój wynika po prostu z sił wewnętrznych istot żywych z ich pędu życiowego (Tatarkiewicz 1983). I to ujęcie znajduje swoje późniejsze odbicie w modelach biologicznych (np. Czachorowski 1996). Bergson ewolucję traktował jako rozmach życiowy skierowany opozycyjnie wobec stawiającej opór materii (Moryń 2000). Włączył on do dyskusji mechanistyczne działanie przyczyn i finalistyczne dążenie do celu, stopniową realizację planu przyrody. Według Bergsona pełne doświadczenie ewolucji przez człowieka prowadzi do przeżycia ciągłości i siły trwania, ma więc charakter mistyczny – dynamizmowi siły życiowej, nazywanemu również „nadświadomością”, przypisywał znaczenie religijne i spirytualistyczno.\nMożna więc uznać, że nawet w warstwie filozoficznej i uogólnionej (nie tylko biologicznej) ewolucja jako proces przyrodniczy może być rozmaicie interpretowana, także z teologicznego punktu widzenia. Sama w sobie ewolucja świata ożywionego (w uproszczeniu darwinizm) ani nie dowodzi ani nie zaprzecza istnieniu Boga. Atakowanie ewolucjonizmu przez kreacjonistów „ludowych” nie ma więc wartości ani filozoficznych ani teologicznych samych w sobie. W jakimś sensie są to próby be-zowocne i bezcelowe, bo powielają dawno przebrzmiałe dyskusje i bardziej przypominają erystyczne pojedynki niż dyskusję otwartą na poznanie.\nFenomen współczesnego „ludowego” kreacjonizmu, uwidaczniający się szczególnie wyraźnie na gruncie społeczności protestanckich, wyjaśnić można jako zainteresowanie czymś nie poznanym (typu paranauka, UFO itd.) i jednoczesną hermetycznością i nieprzystępnością samej nauki i współczesnej teologii. Te ostatnie wydają się zbyt trudne do zrozumienia i zbyt niedostępne do współudziału w dyskusji. Przeciętny człowiek jest „zepchnięty” na margines a też chce rozmyślać o sensie życia ludzkiego o transcendencji.\nPostęp w ewolucji i ewolucjonizmie\nEwolucjonizm, jako opis jedności zmieniającego się i różnorodnego świata dopominającym paradygmatem współczesności. Obecny jest nie tylko w naukach biologicznych (a przecież przeniknął tu z nauk społecznych), ale i społecznych (socjologia, ekonomia, nauki polityczne, historia), geologicznych, fizycznych, chemicznych. Ewolucjonizm jest na przykład dominującym kierunkiem w antropologii kulturowej (Chmielowski 1988). W parze z podejściem ekologicznym kwintesencję ewolucjonizmu wyrazić można stwierdzeniem: „świat jest jednością, a jego różnorodność obecna i historyczna bierze się z ciągłości i przechodniości jednych stanów drugie”. Biologiczne pojęcie ewolucji ma wiele wspólnego z modelem inflacji (kosmologia, fizyka) oraz sukcesją ekologiczną. Pojęcia takie jak zmia-na i zmienność, chaos i kierunkowość rozwoju, coraz bardziej zbliżają nas do modelu organizmu, w miejsce kartezjańskiego modelu maszyny.\nRóżne rozumienie ewolucji – wyżej przedstawione na gruncie filozofii – znajduje swoje odbicie w zróżnicowanym rozumieniu ewolucji i jej mechanizmów na gruncie biologii. Dla podkreślenia po-ruszania się tylko w obrębie biologii często dodaje się przymiotnik „biologiczna”. „Ewolucja biologiczna jest historią zmian żywej materii od pojawienia się jej na Ziemi do czasów obecnych. Jest ona szczególnym przypadkiem ewolucji powszechnej – mgławic, gwiazd, planet, lasów i mórz, klimatów… - wszystko bowiem znajduje się w ciągłej przemianie” (Halicz 1972). Powyższa definicja oznacza nie tylko zmianę, ale implikuje również ideę podstawowej jedności Wszechświata. Ogromna różnorodność świata organicznego może bowiem nasunąć przypuszczenie, że stanowi on mozaikę oddzielnych, niejednorodnych przedmiotów. Zasługą idei ewolucji jest sprowadzenie różnorodności do jedności pochodzenia i jedności podstawowych struktur i funkcji (Halicz 1972). Idea postępu w ewolucji również uwidoczniła się w naukach biologicznych. Akcentowano postęp „w górę” i wynikało to z przekonania o „dążności” organizmów i gatunków do coraz większej doskonałości (np. Lamarck). Współcześnie rozumienie postępu biologicznego tłumaczy się przede wszystkim jako podwyższenie ogólnego poziomu organizacji, czynności i sprawności życiowych.\nPostęp ewolucyjny w biologii szczególnie mocno akcentowali filozofowie marksistowscy, jako doskonalenie organizacji, przechodzenie od szczebli niższych do wyższych (Such 1988). Ruch rozumiano jako wszelką zmianę a rozwój jako przemianę kierunkową, uporządkowaną i nieodwracalną. Postęp w filozofii marksistowskiej wiązany jest z entropią (wyznacza nieodwracalność procesów) i oznacza wzrost negentropii (Such 1988). W XIX wieku, kiedy problem ewolucji był żywo dyskutowany, wiara w postęp miała charakter powszechny, przede wszystkim na gruncie społecznym. Linia postępu biologicznego wyznaczana była rosnąca organizacją (poziom zorganizowania), wzrastającym zróżnicowaniem oraz coraz większą integracją różnicujących się elementów. A więc jest to doskonalenie struktury i funkcji, w powiązaniu ze wzrostem stabilności i zarazem plastyczności, wzrostem sprawności i efektywności funkcjonalnej, zwiększeniem stopnia integracji, poziomu autonomiczności, stopnia autoregulacji, zwiększeniem homeostazy, zwiększeniem stopnia oddziaływania na środowisko, czy zwiększaniem zapasu informacji wewnętrznej w postaci DNA (Such 1988). Tak zarysowana kierunkowość określana bywa jako pozorna celowość – teleologia. Natomiast kategorie postępu biologicznego mogą być zastosowane do całości wszechświata i prowadzą do następującej drabiny postępu: związki nieorganiczne, związki organiczne, polipeptydy, białka, cykle nukleinowe, komórki, organizmy wielokomórkowe itd. A więc typowa Arystotelesowska drabina jestestw. Postęp społeczny to także doskonalenie organizacji i też ma charakter teleologiczny (finalizm), gdzie oczywiście socjalizm jest najwyższą formą organizacji społecznej (Such 1988). W XIX w. dominował postęp oświeceniowy, rozwinięty przez pozytywizm Comte’a, w wieku XX dominował już postęp scjentystyczny.\nPojęcie ewolucji od czasów Darwina uległo znacznym zmianom, czego przykładem jest synteza nauki, filozofii i religii, dokonana przez Teilharda de Chardin (Płużański 1988). Teilhard stwierdza, że pojęcie ewolucji zoologicznej wyjaśniło się, uogólniło i scentralizowało na człowieku i na hominizacji. Zdaniem Teilharda nowoczesna teoria ewolucji głosi jedynie, że w przestrzenno-czasowej rzeczywistości kosmosu to, do doskonalsze, następuje po tym, co mniej doskonałe. Proces ten nie jest żadną koncepcja filozoficzną a realną rzeczywistością (Płużański 1988). Wg Teilharda prawom ewolucji podlegają nie tylko elementy, ale także całość kosmosu z obiektami opisywanymi przez fizyką cząstek elementarnych, chemię, kosmologię, a także z całą historią cywilizacji i historią pojęć. Pogląd ten jest zbieżny z wieloma innymi, można powiedzieć, że jest znakiem czasu. Zdaniem Teilharda ewolucja przedstawia nowy i powszechny wymiar wszechświata i wpływa przez to na całość elementów i stosunków we wszechświecie (Płużański 1988). Ewolucji nie można wg Teilharda utożsamiać z jakąś jedną, konkretną teorią naukową. W tym sensie rozumiana jest jako fakt i powszechny proces przyrodniczy. Zdaniem Teilharda u źródeł ewolucji natury dostrzegamy pierwotną moc twórczą, powodującą stworzenie przez ewolucję: Bóg nakazuje rzeczom, by same się stawały. Nie wolno też rozdzielać nauki od religii, bowiem ewolucja nie jest ewolucją materialistyczną, lecz ewolucją spirytualistyczną – ewolucją ducha (Płużański 1988).\nW tym miejscu warto wprowadzić konieczne rozróżnienie w pojęciu „kreacjonizm”. Pod określeniem roboczym „kreacjonizm ludowy”, rozumiem współczesny kreacjonizm w wydaniu niektórych amerykańskich protestantów czy Świadków Jehowy. Jest to kreacjonizm niespójny, bazujący na przestarzałych, dawnych argumentach naukowych. Nie rozwija on własnej spójnej teorii, bazuje jedynie na niespójnym i erystycznym krytykowaniu wybranych fragmentów różnych teorii ewolucyjnych, pro-wadząc de facto dyskusję teologiczną i filozoficzną z argumentami biologicznymi. Pozornie więc dyskutuje o ewolucji biologicznej, a faktycznie o celowości i kierunkowości wszechświata. W zasadzie ta dyskusja prowadzone jest na poziomie siermiężnych ateistów. Natomiast kreacjonizm sensu stricte to kierunek dojrzały metodycznie, rzetelny, uniwersytecki, rozwijający się przede wszystkim w Europie. Kreacjonizm sensu stricte rozwija własne rozumienie ewolucji, umieszcza fakty biologiczne i przyrodnicze w szerszym kontekście filozoficznym i teologicznym.\n„Kreacjonizm ludowy”, operujący na niskim poziomie naukowym, z błędami metodologiczny-mi, w jakimś charakterze popularnym i „amatorskim” (np. Johnson 1989, Krawczyk 2003), jest wygodnym obiektem o dyskusji dla ateistów. Krawczyk (2003) już w tytule „Człowiek nie zaistniał przez przypadek. Przegrałeś Darwinie!” odwołuje się do przypadku, a przecież Darwin nie pisał o przypadkowości, tylko o powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego. Podejmowana jest więc dyskusja na tematy filozoficzne i celowości, sensu, wyjątkowości człowieka, a nie nad ewolucją jako taką. Au-tor zakłada także, że Darwin był ateistą. Jest to typowy argument ad personam, formułowany dla ludzi wierzących i zawiera ukryty przekaz, że nie można być człowiekiem wierzącym i akceptować teorii ewolucji. I dalej „Istotnym czynnikiem w procesie utraty wiary była jego własna teoria doboru naturalnego”. To zabieg retoryczny (teoria ewolucji grozi utratą wiary), mający wykazać, że ludzie religij-ni nie mogą uznawać ewolucjonizmu-darwinizmu. W sumie jest to polemika, gdyż dziewiętnastowieczni ateiści do walki z religią wykorzystywali instrumentalnie ewolucjonizm, w sposób nieuzasadniony wnioskując, że teoria ewolucji jest dowodem na brak Boga (skoro człowiek powstał na drodze ewolucji, to nie mógł go stworzyć Bóg). Według Tatarkiewicza (1983) Darwin widział w ewolucji postęp, uważał, że w przyrodzie zmiany skierowane są ku postępowi, widział w przyrodzie i jej prze-mianach dzieło Opatrzności. To pozytywiści i materialiści odrzucili celowość i dzieło Opatrzności w swoim interpretowaniu ewolucji.\n„W połowie XIX wieku (…) wśród wielu intelektualistów panowało wówczas przekonanie, że istnienie nie ma celu. Karol Darwin dostarczył im naukowego uzasadnienie tego poglądu twierdząc, że rezultaty ewolucji maja charakter przypadkowy ” (Krawczyk 2003). Jak widać spór nie idzie o sa-mą ewolucję jako taką, ale o kierunkowość zmian i cel, sens życia. Ludzie potrzebują celu i sensu. Intuicyjnie dostrzegają sens istnienia. Tak więc przypadek kłóci się z ich paradygmatem. Można więc powiedzieć, że sensowne rozważania nad sensem niepotrzebnie schodzą na manowce. Argumenty kreacjonistów „ludowych” czasem są bałamutne i w wielu miejscach celowo retorycznie zakłamują rzeczywistość. Próbując udowodnić sens istnienia, celowość i kierunkowość poprzez obalanie ewolucji jako procesu przyrodniczego, różnymi zabiegami starają się wykazać, że zmiany zachodzą wewnątrz gatunku (mikroewolucja) ale nie doprowadzają do powstania gatunku. Przy okazji stosują typologiczną definicję gatunku w miejsce podejścia populacyjnego. Jest to przestarzałe i błędne stosownie pojęć biologicznych.\nMoim zdaniem ten spór o kierunkowość wszechświata i celowość toczony jest na zupełnie złym gruncie i jest prowadzony błędnie metodycznie. Mylona jest ewolucja z ewolucjonizmem i nie zauważany jest oczywisty fakt, że biolog może być wierzącym, co nie znaczy, że biolog ten włączał będzie teologię do badań biologicznych. Na tym poziomie dyskusji konflikt między ewolucją a kreacją jest pozorny i wynika z błędnego sformułowania problemu. Przykład chociażby Teilharda czy Hellera dobitnie pokazuje, że dyskurs teologiczny (czy nawet filozoficzny) może się odbywać na właściwym gruncie. Nie podważa się obserwowanych faktów przyrodniczych, ale na właściwym polu filozoficznym czy teologicznym inaczej interpretuje się te fakty.\nZ kolei Johnson (1989) pisze: „Okazuje się, że dzisiaj teorii ewolucji bardziej bronią filozofowie i teologowie niż biologowie” – co jest oczywistą nieprawdą. Dowodzi tylko, że więcej nad ewolucją dyskutuje się na gruncie filozofii i teologii niż biologii. W innym miejscu Johnson pisze: „Ewolucja teistyczna (…) jest a priori niezgodna ze stanowiskiem katolickim”. Stwierdzenie to również łatwo obalić. W ewolucji teistycznej religia tłumaczy „Kto” uczynił świat i „dlaczego”, podczas gdy nauka wyjaśnia „jak” on to zrobi (np. przez ewolucję). Religia odnosi się do przyczyn ostatecznych, podczas gdy nauka traktuje o przyczynach bezpośrednich, o procesach i fatach. Ale wspomniany autor odrzuca i takie stwierdzenie, powołując się na stanowisko Kościoła lub argumentując, że „każda czyniona dzisiaj napaść na wiarę chrześcijańską ma jako swoją podstawę doktrynie o ewolucji” (Johnson 1989). Nie jestem kompetentny, by polemizować z tym stwierdzeniem na gruncie teologicznym. Jednakże na gruncie biologicznym łatwo wskazać w omawianym opracowaniu liczne błędy. Można więc stwierdzić, że skoro metody dowodzenia są wątpliwej jakości to i wnioski ostateczne nie budzą zaufania.\nZ jednej strony śmieszny i naiwny ateizm, szermujący ewolucjonizmem jako filozoficznym udowodnieniem braku Boga, z drugiej próba polemiki na tym samym poziomie w wykonaniu kreacjonistów ‘ludowych”. To dopiero jest zgorszenie dla ludzi wykształconych! Odnosząc się do myśli przewodniej konferencji (teoria ewolucji wobec wiary chrześcijan) chciałbym stwierdzić, że umocnienie wiary może odbywać się także przez rzeczowe i pełne mądrości dyskusje o ewolucji i jej teologicznym czy światopoglądowej interpretacji przez ludzi Kościoła, i świeckich i duchownych. To może umacniać, pokazując, że chrześcijaństwo jest intelektualnie płodne, że daje sensowne odpowiedzi na ważne i nie banalne pytania. Co prawda Johnson twierdzi, że idee Teilharda de Chardin „wyrządziły więcej szkody ortodoksyjnemu katolicyzmowi niż, być może, czyjekolwiek w ciągu dziejów. Bowiem jego koncepcja „teologii ewolucji” spowodowała powstanie nowej religii u boku starej”, ale obecnie nie brzmi to zbyt przekonująco.\nTakie nieudolne „kaznodziejstwo” kreacjonistów ludowych może przynosić we współczesnym świecie tylko swoiste, intelektualne zgorszenie. Ograniczając się do niespójnej krytyki wyrwanych elementów teorii, wprowadzając jedynie „rysy” na teorii ewolucji i wcale nie doprowadzają do przyjęcia teorii kreacjonistycznej (tej prostej, potopowej) bo ta jest niespójna, niedopracowana i bazuje w większości na naukowych archaizmach. W przenośni jest jak medycyna ludowa, która jest echem dawnej medycyny z wyrywkowymi nowymi metodami. Kreacjonizm ludowy jest ostoją dla „reliktowych” poglądów naukowych. Nawiązując do Feyerabandta można powiedzieć, że być może kiedyś te „relikty” mogą się przydać jako inspiracje do budowania nowych koncepcji. A przede wszystkim są przydatne do podtrzymywania emocjonalnej dyskusji i motywem do głębszego poznawania teorii i ich dowodzenia w indywidualnym poszukiwaniu sensu życia.\nOczywiście „kreacjonizm ludowy” nie jest jedyną forma rozwoju myśli kreacjonistycznej. W samym kreacjonizmie można odnaleźć wiele wątków bardzo wartościowych i dojrzałych zarówno metodologicznie jak i koncepcyjnie.\nJedność ewolucji i kreacji\nWydaje mi się, że zasadnicza dyskusja z ewolucjonizmem w tle, dotyczy przypadkowości i prawidłowości, a więc dotyczy filozoficznego pytania: chaos czy porządek, sens czy bezcelowość. Jest to także pytanie o ewentualną samotność człowieka w umierających, stygnącym wszechświecie. Przy-kładem może być Albert Einstein, który nie mógł na gruncie fizyki zaprzeczyć temu co twierdził eksperymentalnie potwierdzał Bohr. Einstein „Nie chciał przyjąć filozoficznych wniosków wynikających z teorii Bohra – tego mianowicie, że zjawiska fizyczne mają charakter przypadkowy. Wierzył, że przypadek nie jest wpisany w naturę, a prawdopodobieństwo nie musi być podstawową koncepcją fizyczną, a może nawet filozoficzną. Dalej Einstein mógłby wyeliminować z natury zawartą w modelu Bohra przypadkowość i zastąpić ją przyczynowością, np. przez znalezienie jakiegoś nieznanego rodzaju od-działywań między cząsteczkami, które mogłyby wyeliminować to, co obecnie wydaje się przypadkowe” (Osiatyński 1989). Rozważania między przypadkowością a kierunkowością toczą się i na gruncie ewo-lucji, w tym ewolucji biologicznej. U Darwina dobór też nie jest przypadkowy, a sterowany środowi-skiem i dostosowaniem do środowiska (jakkolwiek śmiertelność też w dużym stopniu jest przypadko-wa). Pytanie, które w czasach Darwina (i długo po nim) pozostało bez odpowiedzi, odnosiło się do tego, czy ewolucja jest procesem bezkierunkowym (za tym optuje współcześnie np. Dawkins), czy planowym i kierunkowym - za czym opowiada się np. Teilhard de Chardin, agnostyk Huxley oraz autor (Czachorowski 1993). Przebieg ewolucji życia organicznego na Ziemi sugeruje, że proces ten nie przebiegał w sposób zupełnie „nieobliczalny”, kapryśnie i zygzakowato, lecz że da się w nim do-strzec pewien „wielki trend”, pewną generalną tendencję. Ewolucja prowadziła z reguły od struktur prostszych do coraz bardziej złożonych, i wyposażonych w „homeostaty” (Zięba 2004).\nEwolucja jako fakt biologiczny nie podważa wiary, nie podważa rozumienia Boga i jego Stworzenia. Na przykład Ditfurth (1985) pisze, że możliwe jest „pojmowanie ewolucji jako chwili aktu stworzenia. Należy rozumieć to zupełnie dosłownie (…) proces, który nasze niedoskonałe mózgi odbierają jako nużący i ciągnący się w nieskończoność przebieg kosmicznego i biologicznego rozwoju, (…) jest w istocie chwilą stworzenia”. I dalej pisze „dlatego wierzę, że ewolucja jest identyczna z chwilą aktu stworzenia, że ewolucja kosmiczna i biologiczna stanowią z naszych mózgach projekcje dzieła stworzenia, że historia przyrody nieożywionej i ożywionej jest formą, w jakiej „od wewnątrz” przeżywamy stworzenie, które „od zewnątrz”, z perspektywy transcedentalnej, a więc naprawdę, jest dziełem jednej chwili”. W interpretacji ewolucji Ditfurth odwołuje się także do teodycei, podkreślając, że sprzeczność ta traci ostrość, gdy rozważymy możliwość, że świat biologiczny może być „dziełem stworzenia in statu nascendi”, że „nie jest gotowym, zamkniętym przez Boga i jak gdyby wypuszczonym już przez Niego produktem stworzenia, że jego bezsporna niedoskonałość i wadliwość wynikać może z niedokończenia aktu stworzenia”. Owa niedoskonałość jest więc tylko złudzeniem. Dawkins często używa porównania ewolucji do programu komputerowego. W organizmalnym (model organizmu) rozumieniu ewolucję moglibyśmy porównać do komputerowego programu instalacyjnego: najpierw kopiujemy na komputer „nie działający” produkt a dopiero w czasie instalacji tworzone są pliki tymczasowe, zmieniane wpisy w rejestrze, dopiero potem rozpakowywane są i kopiowane kolejne pliki, a na koniec kasowane są pliki tymczasowe. Przecież skomplikowanego programu nie przeniesiemy z komputera do komputera za pomocą skopiowania i wklejenia plików. Doskonałym rozwiązaniem jest więc samorozpakowujący się program: z małego i „prostego” pliku w toku instalacji, tworzy się duży i bardziej złożony zestaw plików. Tak jak opisuje to model organizmu.\nW zakresie ewolucjonizmu (i teologii) patrzymy na te same fakty naukowe – na procesy ewolucji, jednakże wyciągamy zupełnie różne wnioski. W odniesieniu do świata cząstek elementarnych postuluje się istnienie niejawnego porządku, który działa pod powierzchnią pozornego chaosu i braku ciągłości indywidualnych cząstek materii (Weber 1990). Podobnie w ewolucji obserwujemy wielość różnych sytuacji, obiektów, fenomenów. Jedni upatrują w tym chaos i czysty przypadek, bezkierunkowość. Inni układają w wielokierunkowy ciąg, z wyraźnym celem. Poszczególne „kroki” ewolucji można traktować jako przypadek, ale jeżeli podobne zjawiska zachodzą wielokrotnie i niezależnie od siebie, to można doszukiwać się swoistego, „ukrytego porządku”. Zupełnie tak samo jak ze „znaczoną” kostką do gry, gdy częściej wypada szóstka, bo tak zaplanował „szuler”. Tak są ustanowione reguły, że chaos jest deterministyczny (Weber 1990).\nDarwinowska teoria ewolucji była początkiem głębokich, multidyscyplinarnych przewartościowań opisu świata przyrodniczego. Była początkiem odchodzenia od opisu, bazującego na kartezjańskim modelu maszyny ku ubiologizowanemu modelowi organizmu. Dyskusje filozoficzne i teologiczne odwołują się do świata przyrodniczego, jako swoistego tła i ilustracji swoich dociekań. Także i teologia naturalna Williama Paleya wykorzystywała model mechanizmu: np. skomplikowany i złożony mechanizm zegarka, jako odwoływanie się do celowości i sprawczej siły Projektanta-Zegarmistrza. Współczesne nauki przyrodnicze bazują na biologicznym modelu organizmu, gdzie w naturalny i do-brze poznany sposób, z prostej struktury jaką jest np. nasiono fasoli, rozwija się rośnie, komplikuje i organizuje duża wielkościowo i organizacyjnie roślina z liśćmi, kwiatami, łodyga i kolejnymi nasionami. Teoria ewolucji dobrze opisuje taki model. Współczesne nurty filozofii czy teologii odwołują się właśnie do takiego modelu, przy poszukiwaniu sensu i celowości w przyrodzie. Próba polemiki z wykorzystaniem dawnego obrazu przyrody – jak to czyni Dawkins czy kreacjoniści „ludowi” - jest pewnym nieporozumieniem i można ją opisywać w kategoriach naukowego skansenu. Rzeczywista dyskusja między nauką a teologią toczy się w zupełnie innym obszarze. Równocześnie pojawia się coraz więcej konstatacji, upatrujących nie opozycji ale jedności między ewolucja i kreacją.\nRzeczywisty konflikt nie zachodzi między ewolucją jako faktem przyrodniczym a wiarą, ani między teoriami ewolucji a wiarą. Rozbieżność zdań pojawia się dopiero na poziomie ewolucjonizmu i teologii, wtedy gdy pytamy o sens życia, o pochodzenie wszechświata i człowieka oraz o ewentualną samotność człowieka (bez Boga). Konflikt pojawia się wtedy także, gdy mieszane są warstwy naukowe z teologicznymi lub gdy argumenty teologiczne używane są dla uzasadniania teorii naukowych. Język naukowy nie jest językiem filozoficznym, ale pod wieloma względami jest mu podobny (Ladriere 1989). Egzegeza katolicka przyjęła słuszne założenie, że tam, gdzie poszczególny werset biblijny prowadzi do logicznej sprzeczności lub pozostaje w niezgodności z empirycznie udowodnionym faktem naukowym – trzeba przyjmować interpretację symboliczną, niedosłowną (Budzyński 1991). Natomiast ścisłe przestrzeganie płaszczyzny epistemologicznej i metodologicznej w zakresie nauki i wiary uświadamia pozorność konfliktu między religią a nauką (Budzyński 1991). Myśl tę do-brze pointują słowa Jana Pawła II „Pamiętamy wszyscy epokę, w której między nauką i wiarą istniało wiele nieporozumień. Konsekwencje tych błędów czy nieporozumień zlikwidowały dopiero pokorne i cierpliwe dociekania. I trzeba się cieszyć, że świat nauki i Kościół katolicki nauczyły się pokonywać tego rodzaju konflikty”.\nAndrzejewski B., (red.) 2000. Leksykon filozofii – postaci i pojęcia. Ofic. Wyd. De Facto, Poznań.\nBudzyński S., 1991. Bóg – wszechświat – człowiek w obliczu nieskończoności. Oficyna Wyd. „Ad-am”, Warszawa.\nChmielewski P., 1988. Kultura i ewolucja. PWN, warszawa.\nCzachorowski S., 1993. Globalna opcja rozwoju. Kategorie biologiczne. W: Romanowska-Łakomy (red). Antynomie i syntonia. Studia i Materiały, WSP w Olsztynie, 47: 11-24.\nCzachorowski S., 1994. Alternatywność strategii życia na różnych poziomach organizacji. W: Roma-nowska-Łakomy H., S. Czachorowski (red.) 1994. Alternatywne strategie życia na różnych po-ziomach organizacji. Pracownia Wydawnicza PTPsych., Olsztyn str.: 15-22\nCzachorowski S., 1996. Rozwój człowieka w integrującej się noosferze – biologiczna opcja duchowe-go rozwoju. Zesz. Nauk. WSP w Olsztynie 5, Prace psychol., 1. Psychologia rozwoju, str. 20-31.\nDitfurth H., 1985. Nie tylko z tego świata jesteśmy. Nauki przyrodnicze, religia i przyszłość człowieka. Instytut Wyd. PAX, Warszawa.\nFleck L., 1986. Powstawanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywnie myślowym. Wyd. Lubelskie, Lublin,\nGrzegorczyk A., 1984. Filozofia czasu próby. Wydanie drugie poprawione. Instytut Wyd. PAX, War-szawa\nHalicz B., 1972. Procesy ewolucji biologicznej. PWN, Warszawa.\nJohnson J. W. G., 1989. Na bezdrożach teorii ewolucji. Wyd. Michalineum, Warszawa.\nKrawczyk J. F., 2003. Człowiek nie zaistniał przez przypadek. Przegrałeś Darwinie! Wydawnictwo Diecezjalne w Sandomierzu, Sandomierz.\nLadriere J., 1989. Nauka, świat i wiara. Instytut Wyd. PAX, Warszawa.\nMoryń M., 2000. Ewolucja. W: Andrzejewski B., (red.) 2000. Leksykon filozofii – postaci i pojęcia. Ofic. Wyd. De Facto, Poznań.\nOsiatyński W., 1989. Poznać świat. Rozmowy o nauce. Czytelnik, Warszawa.\nPłużański T., 1988. Teilhard de Chardin. Wyd. II, rozszerzone. Wiedza Powszechna, Warszawa.\nRyszkiewicz M., 1994. Matka Ziemia w przyjaznym kosmosie. Gaja i zasada an tropiczna w dziejach myśli przyrodniczej. Wyd. PWN, Warszawa.\nSuch J., 1988. Problem postępu w przyrodzie i społeczeństwie.W: Studia z marksistowskiej filozofii nauk przyrodniczych, t. IV, str: 5-36.\nTatarkiewicz W., 1983. Historia filozofii, tom trzeci, filozofia XIX wieku i współczesna. PWN, War-szawa,\nWeber R., 1990. Poszukiwanie jedności. Nauka i mistyka. Wyd. Pusty Obok, Warszawa\nZięba S., 2004. „Historia myśli ekologicznej”, Wydawnictwo KUL, Lublin.


Dzień Kobiet, prezent z okazji 8 marca, sesja zdjęciowa zielona góra, lubuskie\nWspaniały prezent na Dzień Kobiet - profesjonalna sesja zdjęciowa z okazji 8 marca.\nNiezapomniana pamiątka dla ukochanej dziewczyny, dla mamy, dla babci, dla siostry, cioci\ni wszystkich innych kobiet :)\nGdy kwiaty zwiędną a czekoladki zostaną zjedzone wspaniale będzie spojrzeć na subtelne\nzdjęcia naszych ukochanych :)\n8 marca przeminął? Przegapiłeś ten ważny dzień? Nic straconego, spraw, aby Twoja ukochana osoba czuła się wyjątkowo nie tylko w tym dniu i podaruj Jej swoje zdjęcia lub zaproś Ją na sesję zdjęciową\nDzień Kobiet to święto istniejące od wielu lat i w różnych kulturach. Poprzez obdarowywanie kobiet prezentami mężczyźni obdarzali je miłością i uwagą. Ale mijają czasy i wszystko się zmienia dlatego warto pomyśleć o oryginalnym prezencie jakim jest sesja zdjęciowa z okazji tego właśnie dnia. Nie dawaj kobiecie czekoladek które zostaną zjedzone, kwiatów które zwiędną, czy masowo produkowanych i bezuczuciowych kartek. Spraw jej prezent o jakim nie zapomni, zupełnie wyjątkowy, wyrażający o wiele więcej. Bo zdjęcia na zawsze pozostaną i będą pamiątką do jakiej może sięgnąć każda uwieczniona na fotografii kobieta. Sesja zdjęciowa z okazji Dnia Kobiet to coś fantastycznego. Każda z Pań może tutaj wyrazić siebie, ukazać swój różnorodny charakter i osobowość. Zdjęcia z okazji Dnia Kobiet będą fascynować przez długie lata i to w różnych jego formach czy to wyjątkowo przedstawionych zdjęć, czy w formach kalendarzy lub innej nietypowej niespodziance. Taka fotografia to nie tylko cudowny prezent dla ukochanej kobiety, to także przejaw czułości i uwagi poświęconej czy to babci, mamie, córce czy wnuczce. Ponieważ Dzień Kobiet już wkrótce sprawcie swoim dużym kobietom i małym kobietkom niespodziankę i wspaniały prezent. Sprawcie aby poczuły się wyjątkowe i docenione, a ja z pewnością wyrażę to na fotografiach.\nDlatego zamiast kwiatów zapraszam wszystkie Panie na niezapomnianą sesję fotograficzną.\noraz w zakładce Kontakt\nFotograf Zielona Góra, prezent na Dzień Kobiet, prezent z okazji 8 ósmego marca, wyjątkowa sesja zdjęciowa, studio fotograficzne zielona góra, lubuskie, fotografia kobiet żary, żagań, kożuchów, nowa sól, sulechów, świebodzin, zdjęcia portretowe, zdjęcia rodzinne, zdjęcia aktu, kobiecy akt artystyczny, niezapomniana pamiątka na długie lata. lubuskie, dolnośląskie, wielkopolskie, mazowieckie, warszawa, żary, zagań, kożuchów, nowa sól ,sulechów, świebodzin, babimost, zielona góra, lubuskie, subtelna sesja zdjęciowa, romantycznie i delikatnie.


Czajnik Zelmer ZCK1178B (CK1178) Czarny - Opinie i ceny na Ceneo.pl\nZelmer ZCK1178B (CK1178) Czarny - Popularne opinie\nM...z 3 lata temu\nCzajnik super. Nalewa sie z niego wode bez chlapania na boki.\nSekcja 1 Czajnik o mocy 2200 W, pojemności 1.6 l, z obudową ze stali szlachetnej, funkcją regulacji i podtrzymywania temperatury oraz dotykowym panelem sterującym\n1,6 l > Czajniki elektryczne o pojemności od 1,6 l do 1,6 l\nZakryta > Czajniki elektryczne - grzałka Zakryta\nCzarne > Czarne Czajniki elektryczne\nStal szlachetna > Czajniki elektryczne - Stal szlachetna\nZabezpieczenie przed włączeniem pustego czajnika > Czajniki elektryczne - Zabezpieczenie przed włączeniem pustego czajnika,\nAutomatyczne wyłączenie > Czajniki elektryczne - Automatyczne wyłączenie\nCzarne Czajniki elektryczne Zelmer\nCzajniki elektryczne o pojemności 1,6 l o mocy 2200 W\nCzajniki elektryczne Zelmer o pojemności 1,6 l\nCzarne Czajniki elektryczne o pojemności 1,6 l\nCzajniki elektryczne Zelmer - Stal szlachetna\nZelmer ZCK1178B (CK1178) Czarny Opinie\nZoja 3 lata temu\nBardzo ładny wygląd, niestety odstraszył mnie silikon, który byl nie tylko na czujniku temperatury, ale i przy "okienku" na poziom wody (niby bardzo mało, ale spędziłam bardzo dużo czasu na (…) więcej poszukiwaniu czajnika bez silikonu i plastiku, także to mnei naprawdę odstraszyło, po tylu godzinach poszukiwań). Poza tym super. Czajnik zwróciłam bez problemu (media markt). Ale było żal, bo bardzo ładny i pokazuje aktualną temperaturę na wyświetlaczu ^^\nI oczywiście ma funkcje podgrzewanai do rożnych temperatur i utrzymywania temperatury, także ogólnie polecam :)\ncelus 3 lata temu\nMam ten czajnik od kilku lat i mogę powiedzieć że do tej pory jest to najlepszy czajnik jaki miałem.\nNie rozciekł się jak to bywało z innymi czajnikami np. tefal, Philips itd. Teraz mam (…) więcej pęknięty system zamykania i klapka lekko odstaje\ndlatego zamierzam kupić taki sam czajnik. mniej\nCzajnik świetnie się prezentuje, jest cichy i ma możliwość gotowania wody w konkretnych temperaturach, co jest przydatne do gotowania różnych gatunków herbat.\nm...k 2 lata temu\nMam ten czajnik już ponad 3 lata i działa bez problemu, jedynie trochę się zadrapał przez te lata.\nW pierwszym roku to wszyscy się zachwycali tym czajnikiem i to co o nim piszą to prawda ale przez pierwszy rok użytkowania. Później to samoczynnie od temperatury gotowania stopiło się mocowanie (…) więcej klapki( żenada wykonania). Rączka wykonanie plastików porozchodziło się. Nie polecam za tą cenę można mieć coś innego. mniej\nNiestety mnie się nie poszczęściło z tym czajnikiem. Po 1,5 roku przestała domykać się klapka od wlewania wody i z każdym miesiącem odstawała coraz bardziej. Ale to co przelało czarę goryczy to (…) więcej piskliwy wysoki ton wydawany przez podstawkę, coraz głośniejszy z każdym miesiącem. Koniec końców po niecałych dwóch latach czajnik wylądował w koszu. mniej\nTen czajnik, to bubel, na dodatek drogi. Co z tego, że ładnie wygląda, jak po kilku miesiącach użytkowania psuje się klapka. Mieliśmy takie dwa w rodzinie i obydwa były wadliwe. Na szczęście firma (…) więcej uznała reklamację i oddała pieniądze. Czajnika zdecydowanie nie polecam! mniej\nZelmer ZCK1178B (CK1178) Czarny - Podobne produkty\nXIAOMI VIOMI 1,5L V-MK152B BL\nCzajnik Artisan 1,5L srebrzystopopielaty\n799,00 zł999,00 zł-20%\nOptimum Cjs 1310\nSklep Mediamarkt - Lokówki\nTanie Maszynki do mielenia\nPhilips Multigroom series 7000 14w1 MG7745/15\nWhirlpool BLF5121OX opinia\nWhirlpool UW8F2YXBIF cena\nLUND 1,8L YG68174\nZelmer 10 10 IZ-1010.0235\nZelmer ZVCA300B 4x\nMaszyna do szycia singer tradition\nMedia markt czajniki elektryczne


Ktoś odchodzi, ktoś przychodzi « Ewa Matuszewska "Po mojemu"\n« „Blog umiera”? Jeszcze nie teraz!\nPark Miejski w Zakopanem czeka na nazwy alejek »\nKilka dni temu moja siostra cioteczna Danusia przysłała zdjęcia ze ślubu swego młodszego syna Bartosza. Danka mieszka od kilkunastu w Warszawie, jej dwaj synowie w Kanadzie i Australii. Losy tej gałęzi naszej rodziny mogą być kanwą opowieści o losach pokolenia Polaków przez stan wojenny rzuconych na obczyznę. Moi siostrzeńcy, urodzeni w Polsce, wykształceni na Zachodzie robiący kariery zawodowe i naukowe, znaleźli tam miejsce dla siebie.\nRzadko się widujemy, właściwiej byłoby powiedzieć, że prawie wcale, bo czyż można liczyć ich wizyty w Polsce raz na kilkanaście lat? Mimo to nadal są mi bardzo bliscy, pamiętam ich jako kilkuletnich chłopaczków i do dziś wspominamy na spotkaniach rodzinnych przeróżne anegdoty z ich dzieciństwa.\nKtoś odchodzi, ktoś przychodzi… Do naszejr odziny weszła najpierw Karina, żona Szymona, teraz Jorja. Znam ją tylko ze zdjęć i opowieści teściowej (Danka teściową! Ale to brzmi!) Mam nadzieję, że kiedyś z Bartoszem przyjadą do Polski, odwiedzą nas w Zakopanem. Na tę okazję już zaczynam sobie przypominać angielski, bo po polsku raczej się z nimi nie dogadam. A na początku ich wspólnej drogi przesyłamy spod Tatr mnóstwo serdecznych życzeń – niech Wam się darzy!\n20:07 o 20:07 i jest zaszufladkowany do kategorii Wydarzenia.\tedzi do tego wpisu poprzezkanał RSS 2.0. odpowiedź lub trackback ze swojej strony.\n16 września 2012 o 20:52\nAle się pani Ewie dziś na jesienną melancholię zebrało…\nNo cóż, takie jest właśnie życie… Cest la vie…\nJest Pani niezawodna! W szybkości komentowania przewyższa Pani Pana Jurka, który z powodów zasadniczych poprosił o usuniecie go z listy współpracowników Zakopanego dla Ciebie. Poszło o Anioła Stróza. Szkoda…Myślę, że najbardziej różni ludzi różne poczucie humoru (albo jego brak). Pozdrawiam\nCzy mogłaby Pani więcej objaśnic co się stało?\nKtoś w komentarzu tak o nim napisał? Może to skojarzyło mu się z Aniołem z Alternatyw 4. Ale mam nadzieję, że na blog będzie zaglądał? Byleby tylko o tych krzywiznach rogów i kłów nie pisał, tudzież włoskim matematyku.\nNo cóż, ludzie odchodzą nie tylko fizycznie ze świata, ale czasem wirtualnie z internetu, bo obrażają się o byle co.\n17 września 2012 o 13:43\nPoszło o rysunek Juliana Bohdanowicza na portalu Zakopane dla Ciebie. Stróż prawa ziemskiego wlepia mandat Aniołowi Stróżowi za kierowcę, którego nie upilnował. Mnie ten obrazek wydawał się śmieszny, bo uważam że Pan Bóg ma poczucie humoru (a tym bardziej powinni je mieć nasze Anioły Stróże tak blisko z nami obcujący). Pan Jurek uznał, że ma inne poglądy i wycofał swe nazwisko ze stopki redakcyjnej. Bardzo tego żałuję, ale żyjemy w wolnym kraju i każdy ma prawo do obrony swych racji.\nTym bardziej teraz nie rozumiem 🙁\nPrzecież to jest niewinny żart rysunkowy. Nie ma w nim nic obrażającego religię, choć aniołek jak postrzegam wygląda na podchmielonego.\nJa z kolei widziałam inny rysunek satyryczny: "Pan Bóg leży sobie na chmurce i podchodzi anioł sekretarz i relacjonuje – z sondaży wynika, że najkorzystniej byłoby objawić się w internecie"\nCzy można się o takie żarty obrażać?\nNaprawdę, panie Jurku, jak pan czyta moje słowa, to bardzo proszę się przeprosić z Zakopanem i wrócić do redakcji!!! Nie o co według mnie kruszyć kopi!\n25 września 2012 o 09:55\nCzy Pan Jurek już się przeprosił?\n25 września 2012 o 10:52\nDzień dobry, niestety Pan Jurek nie odzywa się. Smutne to, że w tak błahej sprawie przyszło nam tak mocno się poróżnić. Pozdrawiam, obiecuję wkrótce coś wrzucić nowego.\n28 września 2012 o 09:06\nCicho sądziłam, że przemyśli odejście i się przeprosi. Może trzeba by było również nie unosić się honorem, tylko pierwsza wyciągnąć rękę?\nCzyli reasumując widzę, że temat odejść nadal aktualny, zwłaszcza że dni Jego Wysokości JM są już policzone. A może nie? Jestem bardzo ciekawa werdyktu referendum.\n28 września 2012 o 19:17\nBardzo prosze nie zamieszczać swoich prywatnych opinii dotyczących jakichkolwiek władz samorządowych w powiecie tatrzańskim i Gminie Zakopane. Nie chcę upolityczniać swego bloga, rzecznikiem prasowym jestem wyłącznie w Urzędzie Miasta Zakopane i na stronie internetowej http://www.zakopane.eu.\n29 września 2012 o 04:25\nW porządku. Nie ma problemu. Ale w kontekście tego: http://ewamatuszewska.pl/index.php/2012/03/01/szkoda-gadac/ jestem Pani odpowiedzią o upolitycznianiu bloga nieco zaskoczona.\nLudzie z czasem mądrzeją. Mam dość polityki na codzień, zwłaszcza w żałosnym polskim wydaniu. Zakopane nie odbiega od normy krajowej, może nawet jest tu gorzej niż gdzie indzie. Jak Pani zauważyła, być może, ani na blogu, ani na portalu ZdC polityki nie ma. I niech tak zostanie. Jest tyle ciekawszych i lepszych tematów na świecie, że nie warto tracić czasu na bylejakość. Zaś do burmistrza Janusza Majchra, to o jego pozostaniu lub odejściu zdecyduja zakopiańczycy. I tylko oni poniosa konsekwencje tego wyboru. Prywatnie lubię burmistrza, mimo że jest moim szefem, bo jest człowiekiem na poziomie i nie muszę się go wstydzić. To tyle na ten temat.


Plecak z włókien naturalnych Worek - Handmade from Nepal - Sklep Feltiness\n» Plecak z włókien naturalnych Worek\nLekki, mocny, pakowny, poręczny i naturalny - to zaledwie kilka zalet ....\nPlecak / worek wykonany ręcznie w Nepalu z naturalnych włókien: konopi himalajskich oraz mocnej bawełny. Wolny od szkodliwych środków i sztucznych barwników.\nGłówna komora zamykana na ściągacz. Dodatkowa kieszonka ułatwia organizację i przenoszenie mniejszych przedmiotów. Ten oryginalny plecak świetnie sprawdzi się na co dzień, a także na wycieczki. Plecak wykonany jest w nepalskiej manufakturze z naturalnych materiałów zgodnie z zasadami Fair Trade.\nWymiary: 33 cm x 36 cm


Fotoksiążka na roczek dla dziecka - zobacz, dlaczego to najlepsza pamiątka I Dziecko\nREKLAMA 09.06.2020 16:32\nBywa tak, że ciąża dłuży się w nieskończoność, a młodzi rodzice nie mogą się doczekać przyjścia malucha na świat. Kiedy jednak nowy członek rodziny wreszcie się pojawi, czas zaczyna pędzić w tempie, za którym trudno jest nadążyć. Każdy dzień przynosi zmiany! Znasz to dobrze i dokumentujesz na zdjęciach? Skoro tak - na roczek dziecka przygotuj fotoksiążkę uwieczniającą te ważne momenty. To prezent idealny! Sprawdź, dlaczego i jak ją stworzyć.\nFotoksiążka – więcej niż zdjęcia\nW pierwszym roku życia dziecka robi mu się setki, jeśli nie tysiące zdjęć. W końcu każda chwila jest ważna, a maluch rośnie jak na drożdżach. Codziennie pojawiają się nowe niespodzianki!\nSęk w tym, że później kończysz z tymi tysiącami zdjęć w pamięci smartfona i… trudno Ci między nimi znaleźć te, które są naprawdę ważne. Poza tym zastanów się: czy zapisane na dysku smartfona zdjęcia na pewno przetrwają przez kolejne pięć, dziesięć czy dwadzieścia lat? Jak łatwo będzie Ci je odnaleźć, kiedy zechcesz pokazać chwile uchwycone w kadrze swojemu dorosłemu już dziecku?\nWłaśnie dlatego, fotoksiążka na roczek jest doskonałym pomysłem. To wyjątkowa forma prezentacji zdjęć, która jest czymś więcej niż zwykłym albumem. Zdjęcia wydrukowane na kartach książki mogą zostać wzbogacone o zabawne podpisy. Dzięki temu możesz na kolejnych stronach zawrzeć piękną historię z pierwszych 12 miesięcy życia Twojego malucha. Taka pamiątka przetrwa długie lata, a poza tym… może się też zamienić w upominek dla dziadków czy rodziców chrzestnych.\nJak przygotować fotoksiążkę na roczek?\nPrzygotowując fotoksiążkę na roczek dziecka, zacznij od… koncepcji. Zastanów się, jakie zdjęcia pojawią się w tej niezwykłej publikacji oraz jaką historię pragniesz opowiedzieć?\npierwszy rok dziecka okiem mamy – taka fotoksiążka może się zacząć np. zdjęciem z USG, które jest pierwszym ujęciem zrobionym maluchowi, a potem pokazywać okres ciąży i kolejne etapy wzrostu pociechy,\nksięga zabawnych minek – do której trafią najzabawniejsze ujęcia dziecka, od pierwszych dni aż do ukończenia roczku,\nksięga rodzinna – zawierająca fotografie dziecka z poszczególnymi członkami rodziny,\nksięga podróżna – pełna ujęć z rodzinnych spacerów i wyjazdów\n… to oczywiście tylko kilka propozycji. Ostatecznie to Ty jesteś autorem fotoksiążki na roczek, więc… popuść wodze fantazji!\nJuż wiesz, co chcesz zamieścić w tej wyjątkowej książce? Świetnie! Teraz czas na wybranie zdjęć! Pamiętaj: do zaprojektowania fotoksiążki w Empik Foto możesz wykorzystać zdjęcia z dysku komputera, pamięci smartfona, a także bezpośrednio ze swoich mediów społecznościowych. Ich wgranie do aplikacji zajmie Ci kilka chwil, a potem możesz przystąpić do dzieła, czyli do projektowania.\nUdało Ci się przygotować zdjęcia? Teraz zostało tylko zaprojektowanie fotoksiążki. Spokojnie! Poradzisz sobie z tym bez najmniejszych problemów – i to zarówno na komputerze, jak i na smartfonie. Jak?\nZacznij od wybrania formatu fotoksiążki oraz liczby stron i typu papieru, na którym zostaną wydrukowane wspomnienia. Pamiętaj: papier fotograficzny daje żywsze, bardziej nasycone barwy, a kredowy – bardziej stonowany efekt. Nie musisz się też przejmować, że wybierzesz zbyt małą liczbę stron – na późniejszych etapach edycji możesz dodać kolejne.\nZastanów się, czy wykorzystasz któryś z gotowych szablonów fotoksiążek niemowlęcych przygotowanych przez Empik Foto, czy zaprojektujesz design fotoksiążki samodzielnie.\nDodawaj wybrane wcześniej zdjęcia, a także cliparty i podpisy, aż uzyskasz rezultat, jaki chcesz.\nZadecyduj, ile egzemplarzy fotoksiążki potrzebujesz: jedną, a może kilka – dla najbliższej rodziny?\nPrzygotowanie fotoksiążki zajmie Ci niewiele czasu, a pamiątka, którą stworzysz, stanie się jednym z rodzinnych skarbów. Będziesz do niej wracać po latach, gdy Twoje dziś roczne dziecko będzie już dorosłe. Dodatkowo, do 14. czerwca możesz skorzystać z wyjątkowo atrakcyjnej promocji w Empik Foto i zamówić swoją fotoksiążkę za jedyne 25 złotych. Spróbuj i przekonaj się!


Czort / Halucynogen - uwaga zmiana | Klub Vinyl. Koncerty w Rzeszowie\nCzort / Halucynogen – uwaga zmiana\n31 maja 2019, godz.: 19:30 - 00:00\n30zł – 35zł\n« Sokół PRO8L3M | Koncert na skwerze Millenium Hall\nReggae nad Wisłokiem 2019. Maleo Reggae Rockers »\nWażna informacja odnośnie najbliższych koncertów w Rzeszowie i Stalowej Woli. Perkusista Traumy – Mały właśnie leży na stole operacyjnym Wyklucza to niestety udział zespołu w tych imprezach. Koncert w Rzeszowie mimo wszystko odbędzie się planowo. Zagrają Czort oraz Halucynogen.\nPo prawie trzyletniej przerwie TRAUMA powraca do Rzeszowa!\nDeath Metal bez kompromisów i znakomita forma koncertowa!\nJako support zagrają CZORT oraz HALUCYNOGEN!\nTrauma to jedna z najbardziej doświadczonych polskich formacji death metalowych. Zaczęła funkcjonować pod koniec lat 80-tych jako Thanatos. Z tego okresu pochodzą dwie taśmy demo, dzięki którym ten elbląski zespół zaczął być coraz częściej wymieniany w gronie liderów rodzimej sceny podziemnej. Wiosną 1992 roku zapadła decyzja o zmianie nazwy na Trauma i pod tym szyldem zespół nieprzerwanie funkcjonuje aż po dziś dzień.\nNa przestrzeni ponad dwóch dekad działalności Trauma wydała siedem studyjnych, płyt, jeden album koncertowy oraz album o charakterze retrospektywnym, na którym znalazły się dwa wydawnictwa zespołu pochodzące z różnych okresów działalności. Na przestrzeni prawie 30 lat istnienia zespołu, Trauma zagrała mnóstwo koncertów u boku gwiazd metalu z całego świata. Koncertowała z powodzeniem na prestiżowych trasach koncertowych jak i festiwalach zarówno w kraju, jak i poza jego granicami.\nGrała w wielkich halach koncertowych, jak i w małych klubach zbierając całymi latami doświadczenie i obycie scenicznie. Płyty zespołu recenzowane były przez najbardziej prestiżowe i uznane periodyki na świecie poświęcone muzyce metalowej. Videoklip „The Elegy for Doom” emitowany był wielokrotnie przez najbardziej znaną stację muzyczną na świecie MTV 2 w Stanach Zjednoczonych.\nTrauma to grupa pasjonatów oddanych bez reszty muzyce i scenie ekstremalnej, którzy mimo tak wielu lat grania wciąż bawią się tym co robią i widać to bezapelacyjnie na ich koncertach. W czerwcu 2013 roku nakładem firmy Witching Hour prod. ukazał się ostatni (do tej pory) studyjny album zespołu „Karma Obscura”.\nOd początku grudnia 2013 roku, zespół rozpoczyna serie koncertów kontynuując w ten sposób promocje najnowszej płyty. W ramach „Karma Obscura Tour” grupa odwiedziła wiele miast polskich i zagranicznych, w międzyczasie grając m.in. na pierwszej edycji szczecińskiego Festiwalu Muzyki Ekstremalnej „Aaaarrrggghhh” u boku amerykańskiej legendy Obituary. Na początku kwietnia 2015 roku Trauma zagrała 2 koncerty w Norwegii w towarzystwie zespołów Iuna (nor) i Mental Disasters (nor), a 26 kwietnia 2015 ponownie wystąpiła w Szczecinie na festiwalu 5-lecie Stowarzyszenia Muzyki Extremalnej „Aaaaaaarrghh” w towarzystwie zespołów Behemoth, Masachist, Deivos etc..\nTrauma, nowa płyta w 2019\nW tym też roku światło dzienne ujrzał nowy materiał zespołu, jakim jest split vinylowy „Craving for…”, na którym znalazła się nowa wersja traumowego klasyka pod tym samym tytułem. 2016 rok przynosi wznowienie jakże ważnego debiutu zespołu z taśmy „Invisible Reality”, podobnie jak „Craving for…” wydanego przez Deformeathing production. Zespół promuje to wydawnictwo serią koncertów w ramach „Invisible Reality Tour”, które trwały do czerwca 2017 roku.\nW sierpniu 2017 Trauma wystąpiła na prestiżowym festiwalu Summer Dying Loud w Aleksandrowie łódzkim pokazując znakomitą formę koncertową licznie zgromadzonej publiczności. W październiku 2017 dzięki Deformeathing prod. ukazała się na rynku kolejna reedycja, tym razem legendarnego, debiutanckiego albumu „Comedy is Over”. Jesienią 2017 roku zespół zagrał pierwszą część trasy promującej tą płytę i po nowym roku kontynuował promocyjna batalie na serii koncertów w całym kraju.\nW obecnej chwili zespół kończy w studio prace nad nowym studyjnym albumem, który zamierza wydać w 2019 roku.\n” Invisible Reality” mc oficjalna taśma 1993 ( Loud Out rec./ Morbid Noizz prod.)\n” Comedy is Over” cd/ mc 1996 ( Vox Mortis rec.)\n” Daimonion” split cd/ mc 1998 ( Pagan rec.)\n– Comedy is Over” cd 2000 ( Pagan rec.)\n” Suffocated in Slumber” cd/ mc 2000 ( Pagan rec./ System Shock rec.)\n” Crash Test: Live” cd/ mc – album koncertowy 2001( Pagan rec.)\n” Imperfect Like a God” cd 2003( Empire rec. / Adipocere rec.)\n” Determination” cd 2005 ( Empire rec./ Unique Leader rec.)\n” Hamartia” mcd 2006 ( Empire rec.)\n” Neurotic Mass” cd 2007 ( Empire rec.)\n” Archetype of Chaos” cd/ lp 2010 ( Witching Hour prod.)\n” Karma Obscura” cd/ 2013 ( Witching Hour prodd.)\n” Craving for…” split 7″ ep/ cd 2015 ( Deformeathing prod./ Bestial Invassion rec.)\n” Invisible Reality + Promo 1991″ – cd/ mc / reedycja 2016 ( Deformeathing rec.)\n” Comedy is Over” reedycja cd / 2017 ( Deformeathing prod.)\nTworzony przez kilku dla wielu, siewca bluźnierstwa opluwający fałszywe idee stworzone przez kłamców dla głupców.\nKlasyczny black metal i doskonale przyjęta debiutancka płyta „Czarna Ewangelia”.\nCzarna Ewangelia – 2018\nZespół powstał w styczniu 2006 roku z inicjatywy Mańka i Maya. Po kilku próbach skład uzupełnili Fishdick i Jac.\nW kwietniu 2006 zespół zadebiutował na żywo , jednocześnie wyznaczając sceniczny image Halucynogen. Zaliczając kolejne koncerty , stali się rozpoznawalnym zjawiskiem na muzycznej scenie z gatunku ciężkich brzmień.\nWypracowany styl Halucynogen to mocny metal, ocierający się o rejony hardcore z elementami thrash.\nCharakterystyczne dla zespołu są polskojęzyczne texty i białe kombinezony.\nObecnie Halucynogen to mieszanka wielu wypadkowych ciężkiej muzyki metalowej, znajdziemy tutaj death, thrash, hardcore a nawet black metalowe riffy.\nJuż pod koniec marca 2019 zespół wejdzie do studia by nagrać nowy materiał o roboczym tytule „Zaraza”.\nPromo 06 – Demo 2006\nVirus – Demo 2008\nEpidemia – Full LP 2010\nHistoria Choroby – Comp 2011\nManiek -git, voc\nMayo – dr\nFish – bas, voc\nJac – git\nCzort, Halucynogen, trauma


Koronawirus miedwie - artykuły | Nasze Miasto\nCovid-19 Stargard - 15 kwietnia. Już ponad 9000 osób zakażonych\nMinisterstwo zdrowia przekazało 15 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowane zostały 44 nowe przypadki zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 14 kwietnia. Trzycyfrowe zakażenia. Wskaźnik zakażeń jeden z najwyższych w kraju\nMinisterstwo zdrowia przekazało 14 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 126 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 13 kwietnia. Podskoczyły zakażenia\nMinisterstwo zdrowia przekazało 13 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 55 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 12 kwietnia. Na koniec tygodnia było mniej zakażeń\nMinisterstwo zdrowia przekazało 12 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 16 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 11 kwietnia. Zakażenia nie znikają\nMinisterstwo zdrowia przekazało 11 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 58 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 9 kwietnia. Skok zakażeń w ciągu jednej doby\nMinisterstwo zdrowia przekazało 9 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 99 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 8 kwietnia. Kolejne zakażenia, ale mniej niż wczoraj\nMinisterstwo zdrowia przekazało 8 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowane zostały 24 nowe przypadki zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 7 kwietnia. Wzrost zakażeń, trzy osoby zmarły\nMinisterstwo zdrowia przekazało 7 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 71 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 6 kwietnia. Sześć razy więcej zakażeń\nMinisterstwo zdrowia przekazało 6 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 29 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.\nCovid-19 Stargard i okolice - 5 kwietnia. Świąteczne przyhamowanie\nMinisterstwo zdrowia przekazało 5 kwietnia kolejne informacje dotyczące zakażeń Covid-19. W powiecie stargardzkim odnotowanych zostało 5 nowych przypadków zakażenia. Podajemy liczbę zakażeń także w okolicznych powiatach i miastach.


Macierewicz przegrał głośny proces o degradację oficera - Dziennik Polityczny\n15 marca, 2019 Artykuły 0 413\nNaczelny Sąd Administracyjny prawomocnie potwierdził, że degradacja płk. Krzysztofa Duszy do stopnia szeregowego była bezprawna. Oznacza to, że podatnicy znów zapłacą za decyzje byłego szefa MON i jego ludzi.\nDoszło do tego, że choć decyzja Bączka nie była prawomocna, SKW próbowało wszcząć postępowanie dyscyplinarne przeciwko Antoniemu Kania-Sieniawskiemu. Powodem miało być to, że rzekomo wprowadzał sąd w błąd, tytułując Duszę pułkownikiem na sali rozpraw.\nGRZEGORZ RZECZKOWSKI, POLITYKA.PL


Wielkanoc w wersji wegańskiej? Sylwia Spurek apeluje | wMeritum.pl\nWielkanoc w wersji wegańskiej? Sylwia Spurek apeluje\nSylwia Spurek konsekwentnie promuje weganizm. Tym razem europosłanka Zielonych odniosła się do świąt Wielkanocnych, które, jej zdaniem, mogą obyć się również bez mięsa. „Świąteczny stół może być bez cierpienia” – napisała.\nSylwia Spurek znana jest jako promotorka weganizmu i słuszności rezygnacji ze spożywania mięsa i produktów odzwierzęcych. W ostatnim czasie głośno było o jej postulacie zakazu reklamy produktów mięsnych, a także mleka i jajek. Teraz postanowiła nawiązać do świąt Wielkanocnych.\nEuroposłanka zaapelowała o to, by potrawy podczas zbliżających się świąt Wielkanocnych również miały charakter wegański. „Dla wielu z Was rozpoczynają się ważne, świąteczne dni. Pamiętajcie tylko, że każde święta mogą być wegańskie, każda święconka, każdy świąteczny stół może być bez cierpienia, może być symbolem szacunku dla życia każdej myślącej, czującej istoty” – napisała.\nW ten sposób Sylwia Spurek nawiązała między innymi do tradycyjnej święconki, z którą wierni Kościoła katolickiego idą poświęcić w Wielką Sobotę. Do koszyka tradycyjnie wkłada się między innymi jajka czy mięso.\nDla wielu z Was rozpoczynają się ważne, świąteczne dni. Pamiętajcie tylko, że każde święta mogą być wegańskie, każda święconka, każdy świąteczny stół może być bez cierpienia, może być symbolem szacunku dla życia każdej myślącej, czującej istoty. #GoVegan💚 #WeganskieSwieta✌ pic.twitter.com/lw3ugPXOR7\n— Sylwia Spurek (@SylwiaSpurek) April 2, 2021\nCzytaj także: Politycy PO złożyli życzenia wielkanocne. Są inne, niż zwykle…\nŹr.: Twitter/Sylwia Spurek\nTagi Sylwia SpurekweganizmWielkanoc


Co radzicie uzywac zeby podkreslic ksztalt lokow? - Harcerstwo\nWysłany: Nie 16:30, 06 Kwi 2014 Temat postu: Co radzicie uzywac zeby podkreslic ksztalt lokow?\nWczoraj poĹozyĹam siÄ wczeĹnie nie mogĹam spaÄ, bolaĹao mnie kolano ( kiedyĹ miaĹam kontuzje i czeĹto mi dokucza) nie wziÄĹam nic przeciwbĂłlowego jakoĹ przeszĹo. Tylko , ktĂłry KsiÄ\nto bylo po traumie jaka przezylam w rodzinie teraz biore tabletki, ale jak wiadomo nie ma nic skuteczniejszegio niz wstrzemiezliwosc [link widoczny dla zalogowanych] Moi znajomi byli po prostu zszokowani ze ktos moze dawac tak soba pomiatac i godzic sie na wszystko bez mrugniecia okiem.\ni czy to prawda, ze ma 168cm wzrostu? PrzewaĹźnie 10-20 min zamoczenia w takiej wodzie nawilĹźa Ĺadnie w moim przypadku nogÄ co powoduje Ĺźe skĂłra siÄ mniej Ĺuszczy i nie wysycha tak wokĂłl drutĂłw nie powodujÄ\nbĂłl. Zastanawiam siÄ nad wyprostowaniem, tylko trochÄ siÄ bojÄ, czy potem jak bÄdÄ chciaĹa wrĂłciÄ do krÄconych, to czy bÄdÄ\nw takiej formie jak teraz? A ja skoĹczyĹam Cosinusa wĹasnie na kierunku fryzjerstwo i jestem bardzo zadowolona. PrzeszĹam kuracjÄ antybiotykowÄ\nZa to w peĹni szanujÄ i podziwiam Charlize Theron. ja teĹź poszukujÄ szefowej z salonu Venus na ul. Wlasnie skonczylam 14 dzien 6Weidera Dzis mi latwiej przyszlo Witam miĹe Panie! Daj namiar z gĂłry dziÄki. moja siora ma Turka za mÄĹźa od 10 lat, mieszkajÄ\ni jest git nie wierze ani w dr brome ani w dr piwek\nOstatnio szukaĹam w necie informacji na temat usuwania blizn i powiem, Ĺźe jestem trochÄ rozczarowana. [link widoczny dla zalogowanych] po prawie 3 miechach stosowania detocelu na wodny cellulit w poĹÄ\n10000 razy fajniejsze niz kosciste d**y bleh ale poprostu chce siÄ dowiedzieÄ jak oni ĹźyjÄ\n, bo wydaje mi sie takie nudne Ĺźycie w KoĹciele, tylko Msza, spowiedĹş,, nie wspomnÄ juĹź o pogrzebach. Jednak na wahania mojej wagi wpĹywa stres, ktĂłry oddziaĹuje na mĂłj apetyt. zdecydowanie Mucha Studio M MaĹgorzata Strug-Grzywa O D R A D Z A M !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! [link widoczny dla zalogowanych]\nJa mysle,ze ja tez jem tej zupki za malo, a za duzo tych innych \_dodatkow\_. maĹy wypas w wielkim teatrze milego plwania! Czy to wymĂłg? 3mam kciuki! Utrzymyjesz kontakt z ex-em? Ĺťle mi z tym bardzo.\nnie wiem czy to od L.Dziewne, Ĺźe do godziny 15.00 tego nie mam, pojawia siÄ pĂłĹşniej. [link widoczny dla zalogowanych] Mnie teĹź to bardzo interesuje...piszcie\n- pewnie jakiĹ jest ... . Natomiast pod wpĹywem kaĹźdego uczucia moĹźna zrobiÄ coĹ dobrego albo coĹ zĹego. Wielki hippcio mi sie Do klania! wczoraj podali w wiadomosciach wyrok wydany na polska suke i tureckiego sk**w.....a,rok temu ta polska szmata i turecki ciul pobili corke i podrzucili do szpitalnej toalety,mala Karolinka zmarla ,bo jej obrazenia byly za wielkie i nie przezyla,bo ta szmata z tym sk**wielem ja tak mocno pobili.Rok temu zostali skazani na na 5 lat wiezienia on na 8 lat.Wczoraj oglosili,ze sad wyrok zmienil,bo byl za lagodny,ta nikczemna matka i turek,kochasie dostali kare do zywocia w pierdlu i niech tam zdechna! [link widoczny dla zalogowanych]\nhej!!! A znacie moĹźe piosenke z reklamy NESCAFE?? Kolor bardzo mi odpowiada, natomiast zastanawiam siÄ co robiÄ gdy pojawiÄ\nsiÄ odrosty. Nie muszÄ chyba mĂłwiÄ, jak jestem zla. Witam Ich plusem jest to, Ĺźe nie niszczÄ\nwĹosĂłw jak rozjaĹnianie. SeksownÄ\nPoczatkowo anoreksja a potem bulimia! Ale nie trwaly bez przerwy i nie byly dokuczliwe.\nRoberta jeszcze od czasĂłw jak pracowal na Kosciuszki i grzeje mnie czy pracuje dla Antidotum czy dla perukaza na Kosciuszki, wazne ze wie co robi, kwestia \_bulenia\_ to wydaje mi sie ze ceny sa przystepne zwlaszcza w porowaniu do wszystkich salonow LOreala, ale napewno jest drozszy niz osiedlowa fryzjerka po kursie dodowanym z EU. [link widoczny dla zalogowanych] nie wiem jak byĹo w Twoim przypadku.\nPozdrawiam! doradzi, dobrze scina nigdy nie zawiodlam sie Ekchem Pani doktor udziela fachowych konsultacji, byĹam z niÄ\nkontakt w kaĹźdej chwili. Mijam go czÄsto na korytarzu i mam ochotÄ powiedzieÄ mu co o jego wypowiedziach tutaj sÄ\npo jakiĹ 2 latach tak jej odrosĹy, Ĺźe jeden waĹźyĹ 5 kg !!!! Po pierwsze czytajcie ulotki tam wszystko pisze, Ĺźe poczÄ\nsiÄ nasiliÄ. My szukamy mozliwosci walki z nadwaga czy otyloscia w taki wolalabym w przyszlym roku zeby wlasnie sie nauczyc wloskiego ale co do wyboru uczelni to jeszcze nie wiem,poniewaz nie zorientowalam sie jeszcze dokladnie w tym temacie ale slyszalam o uczelniach dla obcokrajowcow niestety sa za daleko od naszego miejsca zamieszkania;/ mieszkam z moja sisotra i jej mezem wlochem...on pracuje od rana do godz 18 wiec my rozmawiamy po polsku.czy waszym zdaniem byloby lepiej gdyby mowila do mnie po wlosku tzn proboje ze mna rozmawiac ale jakos nie moge sie przyzwyczaic ?prowadze zeszyt w ktorym mam zapisana gramatyke itd i staram sie wlasnie z niego uczyc. dziewczyny, podnosze, bo temat ciekawy... Mam 19 lat a problem mnie dotknÄ\nĹ gdy miaĹam zaledwie 13 lat. szkoda, ze tu zdjec nie mozna zamieszczac.


uśmiech świata: Odcinek 24: Fonetyka, poetyka - dylematy wędrownika...=)\nOdcinek 24: Fonetyka, poetyka - dylematy wędrownika...=)\n8.04.2010 - Szczebel (976 m n.p.m.)\nWiem, że nie zaczyna się wpisu od "no wreszcie", ale..\nNo wreszcie... zdobyliśmy Szczebel. Nie pamiętam już, od kiedy mieliśmy go na tapecie. I udało się. Oczywiście z przygodami=). Na początek wyjaśnię przyjętą przeze mnie pisownię nazwy. Na mapie znaleźć można wersję "Strzebel" i "Szczebel". Wybrałam, w solidarności z krakowską tendencją do wymawiania wszystkiego fonetycznie ("Pociąg do Czebini odjedzie z peronu czeciego o pietnastej czydzieści czy" ;-)), wersję drugą. To tyle z fonetyki. Czas na poetykę ;-).\nWyruszyliśmy z Krakowa dość późno bo o 11. Pogoda była piękna, słoneczna i typowo wiosenna. Po prostu wymarzony dzień na wycieczkę w góry. (Jeszcze nigdy tak się nie cieszyłam, że nie muszę iść do pracy ;-)). Po odstaniu odpowiedniej ilości czasu ,w odpowiedniej długości korkach, na odwiecznie remontowanej Zakopiance, dotarliśmy około 12.30 do Kasinki Małej. Tam dosyć długo szukaliśmy wejścia na szlak. Powtórka scenariusza z Ćwilina, z tym, że tym razem szlak znaleźliśmy, a nawet udało nam, się ku ogólnej radości, zaparkować całkiem niedaleko niego =). Wybraliśmy oczywiście czarny -1 h 40 min na szczyt.\nPoczątkowo (ok 10 min ) szlak wiedzie asfaltową ścieżką pomiędzy pojedynczo rozsianymi domkami. Następnie przekształca się w polną drogę - o tej porze roku nieco błotnistą. Odcinek "błotny" nie trwa może zbyt długo, jednak wystarczająco, by zdarzyły się rzeczy nieprzewidziane. Jedną z nich było nagłe pojawienie się czarnego jeepa, którego kierowca nie chcąc nas ochlapać w trakcie przejeżdżania przez kałużę, zahamował dość gwałtownie tuż obok mnie. Efekt jak się można było domyślić był... łaciaty ;-). A właściwie był dwojaki. Po pierwsze od pasa w dół, przypominałam jednego z psiaków typu "dalmatyńczyk" (tylko kolory nieco odwrotnie), po drugie pomyliliśmy przez moje kapryszenie (na bezmyślny ród męski) drogę;-). (Oczywiście w myśl zasady: "wszystko przez kobietę" ;-)). O ile skutek pierwszy był w miarę krótkotrwały (wyschło), drugi przyczynił się nad wyraz do urozmaicenia naszej cudownej wycieczki .\nOtóż po 15 min wędrówki stromo pod górę , wzdłuż uroczo szumiącego strumienia i malowniczego wąwozu, zaniepokoił nas brak czarnego symbolu na drzewach. Szliśmy mimo to ciągle naprzód, bo a nuż... może słabe oznakowanie. Gdy nasz niepokój zaczął narastać, stwierdziliśmy, że mamy do wyboru dwie opcje:\na) wrócić się i zmarnować tyle podejścia pod górę, by poszukać miejsca w którym przeoczyliśmy szlak, bez pewności czy warto =)\nb) iść przed siebie szukając miejsca gdzie zacznie się może inny szlak, z nadzieją, że znajdziemy, bez pewności czy dojdziemy xD\nWygrała opcja C. Wyjęliśmy mapę. Okazało się, że idziemy po złej stronie strumienia. Szlakiem do wyrębu drewna, która to droga miała się niebawem skończyć, ale od którejż to drogi dzielił nas niewielki odcinek "na dziko" do szlaku zielonego. Perspektywa ciekawa, prawda?\nJakoś tak się złożyło, że jednak nie wytrwaliśmy w tym postanowieniu i kiedy wąwóz się skończył, przeszliśmy na drugą stronę. No i zaczęło się... Ewenementem na Szczeblu jest niezliczona ilość dróg, dróżek, ścieżek i ścieżynek. Wiedzieliśmy, że szczyt musi być tuż tuż, ale w tym gąszczu możliwości, nie mogliśmy znaleźć tej jednej, jedynej właściwej drogi (jak w życiu, no nie?). Jakoś jednak trudno było się tym bardzo martwić, bo świeciło słońce, śpiewały ptaki, a las jaśniał wszystkimi odcieniami wiosny. Bardziej niepokoiliśmy się o to, że miniemy szczyt, no i co tu dużo mówić, trochę się to nasze błądzenie przeciągało. W każdym razie ,gdy po wejściu na którąś z kolei ścieżkę, naszym oczom ukazał się zielony symbol, pobiegłam ucałować drzewo xD. (Na potrzeby zdjęcia pohamowałam swoją szaloną radość ;-))\nOd tego momentu wszystko potoczyło się w myśl odwiecznie ustalonych konwenansów, czyli podążając za zielonymi znakami , dotarliśmy w kilka minut na szczyt. A tam pełny serwis symboli narodowo - religijnych: od krzyża upamiętniającego śmierć księdza Stańko, poprzez figurkę Matki Boskiej ludowo oplecioną medalikami, ołtarz postawiony w hołdzie JPII, aż po... flagę państwową powiewającą dumnie między wierzchołkami drzew ;-). Kto by pomyślał...\nSzczyt Szczebla jest raczej zalesiony, ale że drzewa jeszcze nie ubrały się w listki, więc mogliśmy zobaczyć panoramę Gorców, a w oddali wciąż jeszcze bielutkie, jak dzieci idące do Pierwszej Komunii - to skojarzenie od razu mnie naszło - Tatry.\nW tym momencie nastąpiła najprzyjemniejsza część dzisiejszego dnia, czyli nicnierobienie. Siedząc na pieńku, w promieniach naprawdę mocnego słońca i przy akompaniamencie ćwirków, spędziliśmy dwie cudowne godziny beztroskiego zachwytu nad pięknem przyrody. W takich sytuacjach myślę, że jestem najszczęśliwszą osobą na świecie i że niczego nie brakuje mi już do pełni radości. (No, dobra może kocyka...).\nDrogę powrotną odbyliśmy naszym nieszczęsnym czarnym szlakiem. Z wielką, wielką wdzięcznością, że nie musieliśmy iść nim pod górę. Jest to najbardziej ekstremalne zjawisko, jakie widziałam w Beskidach (a trochę już widziałam). Wiedzie to to, niemal pionowo pod górę, dokładnie przez cały czas. Nie ma ani skrawka łagodniejszego podejścia! Zejście wymagało nie lada gimnastyki, precyzji i koncentracji (tak, całą drogę odbierałam lekcję poruszania się z kijkami trekkingowi na stromych zboczach.. he he;-)). Wyjście wymagałoby żelaznej kondycji, sporej odporności psychicznej i obszernego zapasu produktów energetycznych =D. Polecam!!! (szlak, nie produkty energetyczne).\nNa koniec musieliśmy jeszcze przekroczyć rwący strumyk i znaleźliśmy się na znanej nam ścieżce. W drodze na Szczebel zastanawialiśmy się, w którym miejscu i jakim cudem pomyliliśmy szlak. Okazało się, że oznakowanie jest wprost żałosne i co ciekawsze, odrobinę przysłonięte przez stosy poukładanego w tamtym miejscu drewna. Śmiem sądzić, że 70 procent turystów nie zauważa tego strategicznego miejsca i zdobywa górę naszą metodą GPS Intuition. I choć jeszcze o tym nie wiedzą, podobnie jak my nie wiedzieliśmy, jest to pomyłka błogosławiona=D.\nByło cudownie. Jedno "cudownie" nie wystarczy, więc powtórzę: cudownie, cudownie, cudownie. Nie pachniało budzącym się życiem, jak na Gancarzu, ani topniejącymi resztkami śniegu, ani ziemią mokrą i ciemną, rozgrzewającą się dopiero i leniwie przeciągającą pod grubą warstwą liści. Las nie był już królestwem Wiosny - nieśmiałej dziewczynki, ciągnącej po ziemi warkoczyki słońca, stąpającej delikatnie pomiędzy ostatnimi płatami zalegającego śniegu, czy budzącej zaspany po zimie świat. Księżniczka Wiosna dojrzała i objęła zdecydowane rządy jako jego Królowa. A wraz z nią zapanowała radość i światło. Rozśpiewały się ptaki i rozbzyczały pszczoły. Zawstydzone swoim pięknem przebiśniegi pokornie pochyliły główki, rozbrykane zawilce rozpierzchły się jak dzieci na łące, a mlecze - urwisy wystawiły okrągłe buzie do słońca. Ciepły jak szept mamy wiatr rozruszał wszystko w radosnym tańcu życia. A pośrodku tego najpiękniejszego misterium znalazłam się.. ja. Myśląc, że ani poetyka, ani liryka nie pomoże mi tego opisać. I że lubię ten swój bezsilny zachwyt. I fakt, że choć to może niemądre, wciąż jeszcze umiem rozpłakać się z wdzięczności za cud Życia. I za przebiśniegi też... =)\n/zdj. z wyj 1, aut - K.A.)\nEtykiety: Beskid Wyspowy, Szczebel, wiosna\nbibi 10 kwietnia 2010 09:35\nPewnie się powtórzę, ale z upodobaniem zrobię ten błąd stylistyczny :D - urokliwy i bardzo ciepły jest ten wpis. Mnie osobiście urzeka po raz kolejny, jak Autorkę piękno natury, taki sposób relacjonowania.\nNo i dzieci pierwszokomunijne mnie rozbroiły - ogłaszam więc zawieszenie broni w patrzeniu na Tatry ;)\nPowinienem zacząć jeszcze od tytułu, bo rymowanka iście literacka, twórcza i wiosenna jak cały wpis i graficzne modyfikacje wyglądu całego bloga. :)\npaulik 10 kwietnia 2010 21:47\na o co chodzi z tym zawieszaniem broni? =)\nbibi 11 kwietnia 2010 23:53\nMetafory mają to do siebie, że cały ich urok polega na samodzielnym rozszyfrowaniu :)\nCiekawe, nie wpadłbym na to, że kocyk daje pełnię szczęścia :D\nMój ulubiony fragment rozpoczyna się zdaniem:\n"Ciepły jak szept mamy wiatr rozruszał wszystko w radosnym tańcu życia."\nI ostatnie dwa zdania pokazują, że jak kiedyś we wcześniejszym wpisie, tak i teraz na końcu mamy do czynienia z niezwykłą puentą. Piękną.\nMam jednak zastrzeżenia do tego wpisu - wyrażona skrucha na końcu jest nieproporcjonalnie wielka do kontrastu pomiędzy marnością kilku stron magisterki w porównaniu do tego, co tutaj zostało napisane ;)\npaulik 12 kwietnia 2010 09:42\nDrogi Panie B. Doprawdy uwielbiam Pańskie komentarze=) choć chyba na nie nie zasługuję...\nKocyk..nie daje pełni szczęścia. Ale już leżenie na tym kocyku, na zielonej trawce, w promieniach wiosennego słońca i przy śpiewie ptaków.. owszem xD\na te każde kilka marnych storn magisterki przybliża mnie do upragnionej czerwcowej obrony, czy nie tak ?\nbibi 14 kwietnia 2010 21:53\nNo tak, choć magisterka nie zając... :D\nA to zestawienie dwóch ostatnich zdjęć wydaje się zupełnie nieprzypadkowe:\n1. tło fioletowe kwiatów dość wyraźnie nawiązuje do jasnofioletowego koloru bluzy Modelki,\n2. lekko pochylona głowa ma być obrazem owego przebiśniega,\n3. skruszony - w tekście - uśmiech nie ma w zdjęciu żadnego odbicia, raczej mamy w nim do czynienia z nutką delikatnego sprytu połączonego z subtelnością kobiecego kombinatorstwa, radości i tego "czegoś", co w słowa trudno ująć, a jest czymś niezwykłym i... ;)\n4. a może to lustrzane odbicie w osi pionowej kwiatu przebiśniegowego i Kwiatu Kobiecego jest zamierzone i poprzez sprzeczności ma pokazywać podobieństwa lub na odwrót? :D\npaulik 14 kwietnia 2010 22:43\n"kobiece kombinatorstwo" i ja?! NIEMOŻLIWE =D\nbibi 16 kwietnia 2010 06:52


Benefia bierze Progres - Puls Biznesu - pb.pl\nWiceszef ubezpieczyciela, który jest akcjonariuszem, pokieruje firmą żyjącą z krótkoterminowych pożyczek.\nW Progres Investment — notowanej na NewConnect firmie, która specjalizuje się w udzielaniu przeżywającym problemy przedsiębiorstwom krótkoterminowego finansowania — doszło do roszad w zarządzie. Paweł Jankowski, założyciel i największy udziałowiec (ma prawie 50 proc. akcji), ustąpił ze stanowiska prezesa. Nowym szefem został Przemysław Majewski, wiceprezes Benefii, która ma prawie 40 proc. akcji, a poprzedni został wiceprezesem. Zmiana jest zaskakująca, bo Benefia to towarzystwo ubezpieczeniowe z grupy VIG Polska i z biznesem Progresu nie ma dużo wspólnego. Do tej pory tłumaczyła, że zaangażowanie w spółkę to średnioterminowa inwestycja finansowa i że na kupnie akcji już zarobiła.\n— Za moim powołaniem na stanowisko prezesa kryje się chęć wzmocnienia nadzoru właścicielskiego. Dodatkowo doszliśmy do wniosku, że ze względu na szybki rozwój firmy dwuosobowy zarząd jest za mały i musi zostać rozszerzony — tłumaczy Przemysław Majewski. Zdaniem wiceszefa Benefii, jego wejście do zarządu nie oznacza żadnych zmian w strategii spółki ani też w jej postrzeganiu przez Benefię.\n— Progres dla nas jest cały czas inwestycją średnioterminową, z której planujemy wycofać się z dużym zyskiem. Na razie nie planujemy zwiększania zaangażowania w spółce, czego nie możemywykluczyć w przyszłości — twierdzi Przemysław Majewski. Zastrzega jednak, że nie oznacza, to, iż Benefia i Progres nie będą szukały synergii. Według Raimondo Egginki, doradcy inwestycyjnego i zawodowego członka rad nadzorczych, sytuacja, w której członek władz akcjonariusza jest delegowany do zarządu spółki, nie jest rzadkością.\n— To częsta sytuacja w przypadku inwestycji o charakterze strategicznym. Właściciel może chcieć mieć we władzach firmy ludzi, którym ufa — podkreśla Raimondo Egginka. W kwietniu Progres podwyższył prognozę. W tym roku ma zarobić 20 mln zł przy 36 mln zł przychodów, a wartość udzielonego finansowania ma przekroczyć 100 mln zł. Jest w trakcie przenosin na główny parkiet, co ma nastąpić w ciągu kilku tygodni.\nFirma , Inwestycje , Firmy , Archiwum\nInne / Benefia bierze Progres


Wysłany: Śro 21:10, 24 Wrz 2014 Temat postu: Witam\nWitam jako nowy właściciel Shl m17 z 1969r\nWpisz się na mapkę\nWitamy czekamy na foty.\nWysłany: Śro 21:24, 24 Wrz 2014 Temat postu:\nWysłany: Czw 8:42, 25 Wrz 2014 Temat postu:\nWysłany: Wto 19:38, 30 Wrz 2014 Temat postu:\nWysłany: Czw 18:36, 02 Paź 2014 Temat postu:\nJak wrzucić zdjęcie żeby się wyświetlało bezpośrednio? Z chęcią bym pokazał swoją gazelkę, która czeka na remont.\nWysłany: Czw 20:09, 02 Paź 2014 Temat postu:\nNajlepiej skorzystaj z forumowej galerii. Imageshack od jakiegoś czasu jest płatny a fotosik ma limit do 100 zdjęć\nWysłany: Czw 20:31, 02 Paź 2014 Temat postu:\nOstatnio zmieniony przez mo6b1 dnia Pią 8:31, 03 Paź 2014, w całości zmieniany 1 raz\nTrochę serca, czasu i kasy i będzie jak nowa. Widzę potencjał\nSuper tylko jakbyś mógł przed wrzuceniem zdjęcia zmniejszyć je w paincie np do rozmiaru 800x600 - wtedy forum się tak nie rozjeżdża.\nMotocykl kupiłem online bez oglądania ze względu na dokumenty. Nie miałem czasu żeby pojechać 600 km by ją obejrzeć. Po zdjęciu osłony ujrzałem taki widok motywujący do działania. O dziwo motocykl ładnie odpala i nawet jeździ ;-)\nCześć ...Uszczelnione! -chyba nic nie cieknie ?\nWysłany: Pią 19:10, 03 Paź 2014 Temat postu:\nPaliwo nie cieknie, a o olej nie pytałeś ;-)


Hotel Witaj czytalniku: Porady turystyczne, wycieczki i wyprawy wakacyjne - pacificpeche.pl\nAby prowadzić hotel bądź nawet zajazd, trzeba mieć głowę nie od parady. Nie wystarczy włożyć w ten biznes milion dolarów, ale poza tym dbać o to, żeby wspomniany biznes się kręcił. To jednak prawie nigdy nie bywa sprawą tylko szczęścia. Aby czerpać korzyści z prowadzonej działalności gospodarczej, trzeba także stworzyć strategię rozwojową – w końcu kto się nie rozwija, ten bywa skazany na klęskę.\nPorządny urlop jest niezwykle ważny w życiu każdego człowieka, dwa tygodnie wypoczynku pozwolą na to, aby odpocząć od codziennych obowiązków i nabrać sił na kolejne miesiące. Powinno się na niego wyjechać, najlepiej z najbliższymi, ponieważ wówczas odpocznie się miło i przyjemnie. Sporo osób, które mają mniejsze dzieci, ma obawy, czy wycieczka z ich udziałem jest wykonalna i co najważniejsze bezpieczna. Jak widać na przykładzie wielu rodzin, nie powinno być najmniejszych problemów żeby się nawet z paromiesięcznym niemowlakiem udać na tydzień czy dwa.


3 lakiery plus zestaw BIOSILK silk therapy ŚWIĘTA w Zestawy - Szafa.pl\n3 lakiery plus zestaw BIOSILK silk therapy ŚWIĘTA\nprzed ZAKUPEM proszę ZAPYTAJ o DOSTĘPNOŚĆ.\nmożliwe, że bd miała więcej sztuk :)\n***ZESTAW NIE PODLEGA WYMIANIE.***chyba , że sama ją zaproponuję.\nDoskonały na świąteczny prezent !\n3 lakiery do paznokci Firmy Farouk CHI\nna allegro jeden lakier kosztuje min 7,99\nu mnie w zestawie TANIEJ !!!\nwszystkie 6 kosmetyków w przezroczystej kosmetyczce, od razu ładnie zapakowane\n1. Szampon 50ml\n2. Odżywka 50ml\n3. Spray do ochrony przed temperaturą 50ml\nKosmetyki regenerujące Silk Therapy\nSilk therapy shampoo-szampon regenerujący 50ml\nJedwabisty szampon regeneracyjny do wszystkich rodzajów wlosów. Polecany szczególnie do wlosów zniszczonych i poddawanych czestym zabiegom chemicznym. Lagodnie myje i wzmacnia wlosy, pozostawiajac je lsniacymi. Zawiera proteiny jedwabiu, wyciagi roslinne i witaminy. Szampon intensywnie nawilza wlosy,dodaje im objetosci, chroni przed UV oraz wysoka temperatura.\nSilk therapy conditioner-odżywka regenerująca 50ml\nJedwabista odzywka regeneracyjna, intensywnie nawilzajaca do wszystkich rodzajów wlosów. Zawiera naturalny jedwab, wyciagi roslinne i witaminy. Ulatwia ukladanie, nie obciaza wlosow, dodaje im elastycznosci i gładkości.\nThermal shield-spray do ochrony przed temperatura 50ml\nBardzo lekka odzywka chroniąca włosy przed działaniem promieni słonecznych i wysokiej temperatury. Zastosowanie naturalnego jedwabiu oraz składników roślinnych pomaga chronić włosy przed termalnymi uszkodzeniami podczas używania prostownicy,lokówki, suszarki. Daje długotrwały efekt po ułożeniu, nadaje włosom połysk.\nTagi: #spray, #odżywka, #farouk, #conditioner, #szapmon, #travel set, #thermal shield,\nKRÓTKA CZARNA SPÓDNICZKA 38.25 zł DŁUGA SPÓDNICA PLISOWANA MAXI DARK BEIGE 59.00 zł JEANSOWA SPÓDNICZKA MINI Z PASKIEM 95.00 zł SPÓDNICZKA KHAKI 89.00 zł DŁUGA TIULOWA SPÓDNICA - CHER, RÓŻOWA 679.14 zł Różowa spódnica damska 44.50 zł


Święty Ojciec – album Arturo Mari – DMAK\nTen wyjątkowo piękny album to dzieło Arturo Mari – „nadwornego” fotografa watykańskiego, dokumentującego dzieje papieży. 26. letni pontyfikat Jana Pawła II dostarczył olbrzymiego materiału fotograficznego, z którego autor albumu wybrał do „Świetego Ojca” ujęcia naprawdę wspaniałe; ujęcia z pielgrzymek, audiencji, spotkań, wreszcie pogrzebu Świętego Ojca. Dodatkowo tym razem Arturo Mari – „obiektyw papieża” odzywa się do nas także słowem; kolejne fotografie opatrzone są słowem jego komentarza.\nKtóry z fotografików nie zazdrościłby zaszczytu, jakiego dostępował i nadal dostępuje Mari – obcowania i dotrzymywania kroku jedynej takiej postaci na Ziemi; papieżowi? I to jakiemu papieżowi.\nMimo, iż nie jest to pozycja tania (trzeba wykosztować się na ok. 90 zł), to jest to idealny pomysł na prezent dla kogoś bliskiego; coś, co na długo zostanie w naszej pamięci. Tak, jak Jan Paweł II…\nTytuł: Święty Ojciec\nRok wydania: 2005 (wydanie II – poszerzone)


Nowoczesna technologia pomp ciepła w hotelu » GLOBEnergia\nNowoczesna technologia pomp ciepła w hotelu\nPompy ciepła są idealnymi urządzeniami zapewniającymi redukcję kosztów ogrzewania.\nW związku z tym, że bazują na odnawialnych źródłach energii, mają pozytywny wpływ na środowisko. Robur podążając za tym rozwojem, dziewięć lat temu wprowadziła na rynek gazowe absorpcyjne pompy ciepła.\nSą to urządzenia zasilane gazem, charakteryzujące się bezawaryjną pracą, prostotą obsługą i konserwacją. W artykule tym przyjrzymy się bliżej technologii absorpcyjnej. Opiszemy też system ogrzewania, klimatyzacji i produkcji ciepłej wody użytkowej, który został zainstalowany w hotelu Holiday Inn we włoskiej miejscowości Mozzo koło Bergamo.\nPompa i kocioł, czyli dwa w jednym\nGazowe absorpcyjne pompy ciepła są urządzeniami łączącymi typowy obieg pompy ciepła z gazowym kotłem kondensacyjnym. Czynnikiem roboczym, który podlega przemianom termodynamicznym, jest amoniak. Krąży on w hermetycznie w zamkniętym układzie absorpcyjnym, który nie wymaga uzupełniania czynnika chłodniczego i żadnej ingerencji podczas użytkowania czy serwisowania urządzenia. Elementami układu są: generator, skraplacz, elementy rozprężne, parownik, absorber, przeponowa pompa roztworu. Generator w układzie zastępuje sprężarkę, co pozwala na jego hermetyczne zamkniecie. Dostarczenie ciepła do generatora za pomocą palnika gazowego powoduje podgrzanie roztworu amoniak-woda i odparowanie amoniaku. Za generatorem czynnik ma już wysoką temperaturę i ciśnienie i może przejść przez cykl przemian termodynamicznych. Dodatkowym elementem w obiegu pompy ciepła w technologii absorpcyjnej jest absorber, dzięki któremu pozyskujemy dodatkowe ciepło. Pary amoniaku trafiające do absorbera łączą się z roztworem ubogim (woda z małą zawartością amoniaku) dając roztwór bogaty. Absorpcja amoniaku przez wodę jest procesem, w którym wydziela się ciepło. Kierując roztwór bogaty do skraplacza, możemy je wykorzystać do dogrzania wody do jeszcze wyższej temperatury. (…)\nDzięki wysokiej efektywności gazowe absorpcyjne pompy ciepła oszczędzają równowartość 9 Toe rocznie, redukując równowartość 289 ton produktów spalania węgla, jak również 26 ton dwutlenku węgla. Wysoka wydajność energetyczna, mały pobór energii elektrycznej, ograniczony do minimum negatywny wpływ na środowisko sprawiły, że hotel Holiday Inn zasłużył w 2008 roku nominację European Design Award za unikalny system ogrzewania i klimatyzacji oraz optymalne wykorzystanie materiałów użytych do budowy hotelu. Dzięki niskiemu poziomowi zużycia energii hotel otrzymał klasę energetyczną A.\nROBUR Gazowe Pompy Ciepła


Grajewo: Rozpoczęto prace remontowe przy legendarnym Klubie Hades (zdjęcia) | Gazeta Współczesna\nGrajewo: Rozpoczęto prace remontowe przy legendarnym Klubie Hades (zdjęcia)\nPZA 26 kwietnia 2020, 21:00\nRozpoczęto prace remontowe przy legendarnym Klubie Hades. Oprócz tego zostanie wyremontowana scena koncertowa przy klubie. Wszystko to w ramach Budżetu Obywatelskiego.\nW ramach inwestycji zostanie wykonana konserwacja budowlana istniejącej zewnętrznej struktury budowlanej, zabezpieczenie i wzmocnienie zniszczonych elementów konstrukcyjno-budowlanych, jak też odtworzone wszystkie elementy architektoniczne w ceglanych elewacjach budynkum, a także nowe okna i drzwi.\nW obiekcie zostaną wymienione instalacje centralnego ogrzewania i elektryczne. Pomieszczenia zostaną dostosowane do obowiązujących standardów użytkowania, a istniejącą drewnianą scenę zastąpi nowa – żelbetowa.\nZadanie obejmuje udrożnienie otworów i przemurowanie wylotów istniejących kominów wentylacji grawitacyjnej oraz zabezpieczenie przeciwpożarowe, kompleksowe ocieplenie budynku w przestrzeni stropowej, wykonanie włazu dachowego, jak też montaż stolarki okiennej i drzwiowej, a także instalacji wentylacji i klimatyzacji.\nPrzedsięwzięcie „Rewaloryzacja zabytkowego budynku pokoszarowego GCK w Grajewie” za kwotę ponad 2,5 mln zł realizuje przedsiębiorca z Ełku. Inwestycja została dofinansowana z RPO Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 kwotą 724 130,50 zł.