Instytucja Ogłaszająca Konkurs - PDF Darmowe pobieranie\nDownload "Instytucja Ogłaszająca Konkurs"\n1 Instytucja Ogłaszająca Konkurs Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca REGULAMIN KONKURSU w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego Oś priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje Działanie 1.2 Innowacyjne przedsiębiorstwa Poddziałanie Innowacyjne przedsiębiorstwa konkurs horyzontalny Schemat 1.2 B Tworzenie i rozwój infrastruktury B+R przedsiębiorstw Wrzesień 2015r.\n2 1. Podstawa prawna W ramach niniejszego konkursu zastosowanie mają w szczególności: 1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 (Dz. Urz. UE L 347/289 z r.), zwane rozporządzeniem EFRR ; 2) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347/320 z r.), zwane rozporządzeniem ogólnym ; 3) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. Urz. UE L 138/5 z r.), zwane rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) ; 4) rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z , str. 1), zwane rozporządzeniem 651/2014 ; 5) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata (Dz.U poz. 878); 6) ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1146) wraz z aktami wykonawczymi, zwana ustawą wdrożeniową ; 7) ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst 2\n3 jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 z późn. zm.) wraz z aktami wykonawczymi; 8) ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.) wraz z aktami wykonawczymi; 9) ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 330 z późn. zm.) wraz z aktami wykonawczymi; 10) ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U r. Nr 59 poz. 404, z późn. zm.); 11) ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114); 12) Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego zatwierdzony przez Komisję Europejską decyzją z dnia 18 grudnia 2014 r., zwanym RPO WD ; 13) zaakceptowany 14 września 2015r. przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata , zwanym SZOOP RPO WD ; 14) Wytyczne, o których mowa w art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. 2. Postanowienia ogólne 1. Celem konkursu jest wyłonienie projektów, które w największym stopniu przyczynią się do osiągnięcia celów RPO WD oraz celów Działania 1.2 określonych w SZOOP RPO WD do których należy w szczególności podniesienie innowacyjności przedsiębiorstw poprzez zwiększenie ich aktywności badawczo-rozwojowej. 2. Wszystkie terminy realizacji czynności określonych w niniejszym Regulaminie, jeśli nie wskazano inaczej, wyrażone są w dniach kalendarzowych. 3. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie zastosowanie mają odpowiednie zasady wynikające z RPO WD, SZOOP RPO WD, a także odpowiednich przepisów prawa unijnego i krajowego. 4. W przypadku niezgodności pomiędzy przepisami prawa a niniejszym Regulaminem stosuje się obowiązujące przepisy prawa. W przypadku ewentualnej niezgodności prawa unijnego z prawem krajowym, przepisy prawa unijnego wymienione w pkt. 1 Podstawa prawna stosuje się wprost. 5. Stosownie do art. 50 ustawy wdrożeniowej do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na 3\n4 podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. 6. Projekty obejmujące inwestycję w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne muszą zachować trwałość projektu przez okres 5 lat lub 3 lat w przypadku MŚP (od daty dokonania płatności końcowej na rzecz Beneficjenta) zgodnie z art. 71 Rozporządzenia ogólnego. 3. Pełna nazwa i adres właściwej instytucji: Instytucją Organizującą Konkurs (IOK) jest DIP - Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca ul. Strzegomska 2-4, Wrocław. Wdrażanie Poddziałania Schemat 1.2B RPO WD zostało powierzone instytucji pośredniczącej, którą zgodnie z porozumieniem zawartym z Instytucją Zarządzającą RPO WD, jest: Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca (zwana dalej DIP). 4. Przedmiot konkursu, w tym typy projektów podlegających dofinansowaniu: Przedmiotem konkursu są typy projektów w ramach Osi priorytetowej 1 Przedsiębiorstwa i innowacje RPO WD określone dla Działania 1.2 Poddziałania nr Innowacyjne przedsiębiorstwa, którego celem szczegółowym jest zwiększona aktywność badawczo-rozwojowa przedsiębiorstw - konkurs horyzontalny, Schemat 1.2 B Tworzenie i rozwój infrastruktury B+R przedsiębiorstw. Wsparcie jest skoncentrowane na MŚP. W ramach schematów 1.2 B wsparcie dla dużych firm będzie skupiać się na obszarach wysokiego ryzyka/niskiej rentowności lub projektach o wyjątkowym charakterze, które nie mogą być zrealizowane przez MŚP. Wsparciem objęte będą przedsięwzięcia zgodne z obszarami inteligentnych specjalizacji regionu (załącznik nr 7), w tym także oparte na kluczowych technologiach wspomagających. W ramach poniższych kierunków wsparcia możliwa będzie także realizacja działań dotyczących nowoczesnych rozwiązań (technologii) dotyczących przeciwdziałania zmianom klimatu (np. rozwój zeroemisyjnych i niskoemisyjnych technologii), co w konsekwencji zapewnia ograniczenie negatywnych skutków środowiskowych. W przypadku realizacji działań w obszarze energetyki oraz inwestycji w technologię energetyczną sprawdzane będzie czy inwestycja jest zgodna z celami planu w dziedzinie technologii energetycznych (SET). SET - European Energy 2020 Strategy (załącznik nr 8). Dofinansowanie obejmuje tworzenie i rozwój zaplecza badawczo- 4\n5 rozwojowego przedsiębiorstw w zakresie dotyczącym: - laboratoriów specjalistycznych oraz działów badawczo-rozwojowych w przedsiębiorstwach, - centrów badawczo-rozwojowych w przedsiębiorstwach, będących jednostkami organizacyjnymi lub wyodrębnionymi organizacyjnie jednostkami rozpoczynającymi lub rozwijającymi działalność, której głównym zadaniem jest prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych w wydzielonych i przystosowanych do tego typu działalności pomieszczeniach przy wykorzystaniu infrastruktury technicznej oraz wykwalifikowanej kadry. Wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić plan prac B+R, które będą wykonywane dzięki infrastrukturze B+R będącej przedmiotem projektu. Inwestycje w aparaturę, sprzęt, technologie i inną niezbędną infrastrukturę powinny prowadzić do tworzenia innowacyjnych produktów, procesów i usług. Inwestycje infrastrukturalne mogą być uzupełnione o działania związane z rozwojem umiejętności kadr przedsiębiorstwa z zakresu wykorzystania nowej infrastruktury/aparatury badawczej (w ramach cross-financingu). Plan prac B+R obejmuje minimum: A. Główne innowacyjne obszary badawcze. B. Orientacyjny plan prac badawczo-rozwojowych, obejmujący okres trwałości projektu. C. Główne rezultaty zaplanowanych prac badawczo-rozwojowych (rezultaty realizacji planu pracy B+R efekty, które zamierza osiągnąć przedsiębiorca), w tym w szczególności innowacje produktowe lub procesowe. D. Wzrost liczby etatów badawczych. E. Zgodność z Kluczowymi technologiami wspomagającymi (KET). F. Skala oddziaływania projektu. G. Zwiększenie potencjału kadrowego sektora B+R. H. Zidentyfikowanie i precyzyjne opisanie ewentualnych ryzyk związanych z pracami B+R oraz sposoby ich niwelowania/przeciwdziałania. I. Wykazanie czy rezultaty prac B+R są możliwe do osiągnięcia w kontekście zakładanego harmonogramu i budżetu; Plan prac B+R musi być spójny z opisem projektu i stanowić obligatoryjny załącznik do wniosku o dofinansowanie. Prace badawczo-rozwojowe realizowane w ramach planu powinny dotyczyć innowacji produktowej lub 5\n6 procesowej. Plan prac B+R obejmuje okres realizacji i okres trwałości projektu. Realizacja planu przez Wnioskodawcę może być monitorowana w trakcie realizacji Projektu oraz oceniana po jego zakończeniu (w okresie trwałości projektu). Pomoc będzie przyznawana na dowolną formę inwestycji początkowej 1. Preferencję uzyskają projekty: - których elementem będzie stworzenie etatów badawczych; - realizowane w ramach konsorcjum przedsiębiorstwa oraz jednostki naukowej; - realizowane w ramach partnerstwa przedsiębiorstw; - projekty podejmowane wspólnie z MŚP lub przewidujące współpracę z MŚP, NGO i instytucjami badawczymi w przypadku dużych firm. 5. Wykluczenia: Z dofinansowania w ramach Schematu 1.2 B wykluczone są projekty, których przedmiotem jest rozwiązanie wpisujące się w działalności wykluczone z możliwości uzyskania pomocy na podstawie art. 1 rozporządzenia 651/2014, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata oraz na podstawie art.3 ust. 3 rozporządzenia EFRR 2. Ww. regulacje wykluczają: 1) przedsiębiorców zagrożonych w rozumieniu właściwych przepisów unijnych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw; 2) sektor hutnictwa żelaza i stali; 3) sektor włókien syntetycznych; 4) sektor rybołówstwa i akwakultury; 5) sektor rolnictwa rozumianym jako produkcja pierwotna, przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych, o których mowa w Załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; 6) sektor transportu; 7) sektor energetyki; 1 inwestycja początkowa oznacza: a) inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego zakładu, zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu, dywersyfikacją produkcji zakładu poprzez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych w zakładzie lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego zakładu; lub b) nabycie aktywów należących do zakładu, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa nabywane są przez inwestora niezwiązanego ze sprzedawcą i wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa; 2 Przypadki, w których nie jest dozwolone udzielanie pomocy regionalnej, określone zostały szczegółowo w Wytycznych w sprawie pomocy regionalnej na lata (Dz. Urz. UE C 209 z , str. 1) oraz w rozporządzeniu Komisji Europejskiej (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z , str. 1). 6\n7 8) porty lotnicze; 9) budowę i likwidację elektrowni jądrowej; 10) inwestycje na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych pochodzących z listy działań wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE; 11) wytwarzanie, przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu tytoniu i wyrobów tytoniowych; 12) przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji w rozumieniu unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa; 13) inwestycje w infrastrukturę portów lotniczych, chyba że są one związane z ochroną środowiska lub towarzyszą im inwestycje niezbędne do łagodzenia lub ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko; 6. Typy beneficjentów: Wsparcie udzielane będzie przedsiębiorcom, którzy prowadzą działalność gospodarczą w granicach administracyjnych województwa dolnośląskiego 3 lub zamierzają realizować projekt/inwestycję na terenie województwa dolnośląskiego. O dofinansowanie w ramach konkursu mogą ubiegać się następujące typy beneficjentów: 1) Przedsiębiorcy 4 (w tym przedsiębiorcy typu spin off); 2) konsorcja przedsiębiorstw z jednostkami naukowymi, uczelniami/ szkołami wyższymi lub podmiotami leczniczymi, bądź ze spółkami celowymi tworzonymi przez te podmioty; 3) konsorcja przedsiębiorstw z IOB, w tym z organizacjami pozarządowymi. Ważne! Obowiązkowy zakres danych wymaganych w umowie o utworzeniu konsorcjum: - Określenie stron umowy ze wskazaniem Lidera. - Przedmiot umowy (zawarcie konsorcjum w celu realizacji wspólnego projektu badawczego). - Okres trwania umowy - co najmniej do końca okresu umowy o dofinansowanie - Prawa i obowiązki stron 3 Prowadzenie działalności gospodarczej w granicach administracyjnych województwa dolnośląskiego musi być potwierdzone w dokumentach rejestrowych Wnioskodawcy. W przypadku gdy, z dokumentu rejestrowego nie wynika wprost, że Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą na terenie województwa dolnośląskiego do wniosku o dofinansowanie należy dołączyć inny dokument potwierdzający przedmiotowy fakt np. NIP 2. 5 Za przedsiębiorstwo w działaniu 1.2.B uznaje się osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą (na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą zarejestrowany w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. 7\n8 - Sposób współdziałania stron i zarządzania realizacją projektu badawczego. - Podział prac pomiędzy członkami konsorcjum. -Sposób korzystania z aparatury naukowo-badawczej zakupionej do realizacji projektu badawczego. - Określenie praw do własności intelektualnej będącej wynikiem realizacji projektu. Umowa może zawierać również inne postanowienia. Umowa musi być podpisana przez osoby uprawnione do reprezentacji wszystkich członków konsorcjum. Wszyscy konsorcjanci zobowiązani są do przestrzegania zasad poddawania się kontroli oraz postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie na takich samych zasadach jak Lider. Duże przedsiębiorstwa, które realizują projekty o całkowitej wartości kosztów kwalifikowalnych przekraczających 1 mln EUR, są zobowiązane do monitorowania dochodu generowanego przez projekt po jego ukończeniu, zgodnie z art. 61 rozporządzenia ogólnego (Operacje generujące dochód po ukończeniu). Projekty generujące dochód objęte są zasadami monitorowania dochodu zgodnie z Wytycznymi Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z dnia 18 marca 2015r. Wytyczne w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód i projektów hybrydowych na lata Tryb wyboru projektu: Wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym. Konkurs przebiega w następujących etapach: Złożenie wniosku o dofinansowanie Nabór wniosków o dofinansowanie w ramach schematu 1.2 B ma charakter zamknięty i będzie prowadzony w trybie ciągłym, TYLKO I WYŁĄCZNIE w terminie i w godzinach wskazanych w ogłoszeniu o naborze. Data wpływu wniosku oznacza rok, miesiąc, dzień, godzinę, minutę i sekundę rejestracji wniosku w internetowym systemie rejestracji i naboru wniosków będącym serwisem internetowym zarządzanym przez instytucję organizującą konkurs. Jeden Wnioskodawca może złożyć w tym naborze tylko jeden wniosek o dofinansowanie. Obowiązuje następująca procedura składania wniosków o dofinansowanie: Wnioskodawca składa wniosek o dofinansowanie wypełniony za pomocą Systemu Oceny i Naboru Wniosków dostępnej na stronie 8\n9 Wnioski o dofinansowanie muszą być podpisane w epuap albo za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowalnego za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Podpis ten jest obligatoryjny. W momencie złożenia wniosku system nada projektowi unikalny numer (zgodnie ze schematem opracowanym przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju w Wytycznych w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata ), który będzie identyfikował projekt przez cały jego cykl życia. Po złożeniu wniosku możliwe będzie zapisanie/wydrukowanie wygenerowanego przez system potwierdzenia złożenia wniosku z informacją o: naborze, w którym został złożony wniosek, dacie złożenia, danych wniosku (tytuł, Beneficjent), nadanym numerze. Rozpoczęcie prac (rzeczowej realizacji projektu) może nastąpić najwcześniej po złożeniu wniosku o dofinansowanie. Reguła ta nie dotyczy zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, które mogą zostać poniesione od 1 stycznia 2014r. Należy mieć na uwadze, iż Wnioskodawca rozpoczynając projekt wcześniej niż po podpisaniu umowy o dofinansowanie czyni to na własne ryzyko. Etapy oceny projektu: 1.Weryfikacja techniczna wniosków o dofinansowanie (wraz z załącznikami)- w jej ramach weryfikowane jest czy wniosek o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami nie zawiera braków formalnych lub oczywistych omyłek. W przypadku ich stwierdzenia Wnioskodawca wzywany jest do jednokrotnego uzupełnienia wniosku o dofinansowanie projektu lub poprawienia w nim oczywistych omyłek. W przypadku: niepoprawienia/ nieuzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie; niepoprawienia/ nieuzupełnienia wszystkich wskazanych braków formalnych i oczywistych omyłek; wprowadzenia w ramach poprawy/ uzupełnienia zmian stanowiących istotną modyfikację wniosku; wniosek o dofinansowanie projektu pozostaje bez rozpatrzenia i nie zostaje dopuszczony do oceny. Wnioskodawcy, w przypadku pozostawienia jego wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia, nie przysługuje protest w rozumieniu rozdziału 15 ustawy wdrożeniowej. Wymogi formalne w odniesieniu do wniosku o dofinansowanie nie są bowiem kryteriami. Po zakończeniu weryfikacji technicznej wszystkich wniosków o dofinansowanie projektów złożonych w konkursie DIP zatwierdza Listę wniosków po weryfikacji technicznej oraz zamieszcza Listę na stronie internetowej (zwanej dalej: stronie internetowej DIP), jak również przekazuje wnioskodawcy pisemną informację o zakończeniu 9\n10 weryfikacji technicznej jego wniosku oraz jej wyniku wraz z uzasadnieniem. Wnioski o dofinansowanie projektu, które przeszły pozytywnie weryfikację techniczną przekazywane są do Komisji Oceny Projektów (dalej: KOP), która dokonuje oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów przez projekty uczestniczące w konkursie. Weryfikacja techniczna wniosków o dofinansowanie trwa do 14 dni kalendarzowych od upłynięcia wyznaczonego terminu składania wniosków. Formalnej i merytorycznej oceny wniosków dokonuje KOP zgodnie z Regulaminem KOP 2.Ocena formalna (obligatoryjna)-jest przeprowadzana w terminie do 45 dni kalendarzowych od dnia zakończenia weryfikacji technicznej. Ocena formalna dokonywana jest w oparciu o Kryteria wyboru projektów w ramach RPO WD , zatwierdzone uchwałą nr 10/15 z dnia 28 sierpnia przez Komitet Monitorujący Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego. Kryteria dla Podziałania B, Schemat 1.2 B zostały wyodrębnione i stanowią załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu. W trakcie oceny formalnej DIP może wystąpić do Wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień w sprawie projektu, które są niezbędne do przeprowadzenia oceny kryteriów formalnych wyboru projektu. Weryfikacja kryteriów odbywa się na podstawie oświadczeń Wnioskodawcy/Konsorcjantów lub zapisów wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami. Projekty, które spełniły wszystkie kryteria formalne zostają ocenione pozytywnie oraz przekazywane są do oceny merytorycznej. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów formalnych kluczowych, Wnioskodawca nie ma możliwości poprawy projektu, a projekt jest negatywnie oceniany. Pismo informujące Wnioskodawcę o negatywnej ocenie projektu zostanie wysłane po zatwierdzeniu wyników oceny formalnej wszystkich wniosków w konkursie. W piśmie podaje się informację o zakończeniu oceny formalnej projektu i jej wyniku wraz z uzasadnieniem oceny i podaniem informacji o spełnieniu albo niespełnieniu kryteriów formalnych wyboru projektów. Ww. informacja zawiera dodatkowo pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego do właściwej instytucji. Po zatwierdzeniu wyników oceny formalnej wszystkich projektów w konkursie i zatwierdzeniu listy projektów (skierowanych do oceny merytorycznej DIP zamieszcza listę na stronie internetowej DIP oraz na portalu Funduszy Europejskich (zwanym dalej: portalem Funduszy Europejskich). 3. Ocena merytoryczna (obligatoryjna) przeprowadzana jest w terminie do 55 dni kalendarzowych od dnia zakończenia oceny formalnej wszystkich złożonych w danym naborze wniosków. Ocena dokonywana jest w oparciu o 10\n11 Kryteria wyboru projektów w ramach RPO WD , zatwierdzone uchwałą nr 10/15 z dnia 28 sierpnia przez Komitet Monitorujący Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego. Kryteria dla Podziałania B, Schemat 1.2 B zostały wyodrębnione i stanowią załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu. Ocenę merytoryczną przeprowadzają eksperci zewnętrzni, o których mowa w art. 49 ustawy wdrożeniowej, a także pracownicy DIP. W trakcie oceny merytorycznej DIP może wystąpić do Wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień lub dokumentów w sprawie projektu, które są niezbędne do przeprowadzenia oceny kryteriów merytorycznych wyboru projektu. Wnioskodawca nie może uzupełniać wniosku o dodatkowe informacje/ dane, a jedynie wyjaśniać zapisy zamieszczone we wniosku o dofinansowanie. W skład kryteriów merytorycznych wyboru projektów wchodzą kryteria merytoryczne kluczowe oraz kryteria merytoryczne punktowe. Ocena merytoryczna obejmuje ocenę finansowo-ekonomiczną projektu, ocenę projektu pod kątem spełniania kryteriów merytorycznych ogólnych oraz ocenę projektu pod kątem spełniania kryteriów merytorycznych specyficznych. Weryfikacja kryteriów merytorycznych punktowych odbywa się na podstawie oświadczeń Wnioskodawcy (w tym wszystkich konsorcjantów) projektu lub zapisów wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów merytorycznych kluczowych, projekt jest negatywnie oceniany. Po zatwierdzeniu oceny wszystkich projektów i zatwierdzeniu listy projektów przez Przewodniczącego KOP (projekty ocenione pozytywnie, negatywnie, wycofane) DIP (w przypadku negatywnej oceny projektu) przekazuje wnioskodawcy pisemną informację o zakończeniu oceny merytorycznej jego projektu i jej wyniku wraz z uzasadnieniem oceny i podaniem liczby punktów otrzymanych przez projekt oraz informacji o spełnieniu albo niespełnieniu kryteriów merytorycznych wyboru projektów. Ww. informacja zawiera dodatkowo pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego do właściwej instytucji. W uzasadnionych przypadkach termin na przeprowadzenie oceny spełnienia kryteriów wyboru określony w niniejszym Regulaminie może zostać wydłużony na wniosek Przewodniczącego KOP. Decyzję o wydłużeniu terminu poszczególnej oceny podejmuje Dyrektor DIP. Informacja o wydłużeniu terminu oceny zamieszczana jest na stronie internetowej DIP nie później niż na 1 dzień kalendarzowy przed ustalonym wcześniej terminem zakończenia oceny. Rozstrzygnięcie konkursu - po zakończeniu oceny merytorycznej wszystkich projektów w danym konkursie, KOP sporządza protokół zawierający informacje o przebiegu i wynikach oceny. Załącznikiem do protokołu jest lista wszystkich ocenionych projektów w konkursie zawierająca projekty ocenione 11\n12 negatywnie na etapie oceny formalnej/ projekty ocenione negatywnie na etapie oceny merytorycznej oraz projekty które przeszły pozytywnie ocenę formalną oraz merytoryczną. Projekty ocenione pozytywnie uszeregowane są od tych, które uzyskały największą liczbę punktów do projektów najniżej ocenionych. Informacja o projektach wybranych do dofinansowania jest upubliczniana w formie odrębnej listy, którą DIP zamieszcza na swojej stronie internetowej oraz na portalu Funduszy Europejskich nie później niż 7 dni od dnia rozstrzygnięcia konkursu. Upublicznione zostaną projekty, które spełniły kryteria i uzyskały wymaganą liczbę punktów (z wyróżnieniem projektów wybranych do dofinansowania), natomiast nie obejmie tych projektów, które brały udział w konkursie, ale nie uzyskały wymaganej liczby punktów lub nie spełniły kryteriów wyboru projektów. DIP rozstrzyga konkurs, zatwierdzając listę ocenionych projektów, stanowiącą załącznik do protokołu sporządzonego przez KOP. Dodatkowo po rozstrzygnięciu konkursu DIP zamieszcza na swojej stronie internetowej oraz na portalu Funduszy Europejskich informację o składzie KOP. DIP przekazuje niezwłocznie wnioskodawcy pisemną informację o wynikach przeprowadzonej oceny, tj. wyborze projektu do dofinansowania lub negatywnej ocenie. W przypadku negatywnej oceny ww. informacja zawiera dodatkowo pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego do właściwej instytucji. 8. Zasady składania wniosków o dofinansowanie Forma: Wniosek o dofinansowanie będzie składany wyłącznie w wersji elektronicznej za pomocą aplikacji Systemu Oceny i Naboru Wniosków dostępnej na stronie Wniosek o dofinansowanie należy sporządzić według Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu (załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu). System rejestracji i naboru wniosków zapewnia kompatybilność z następującymi przeglądarkami internetowymi obsługującymi technologię HTML 5 (przykłady): Google Chrome od wersji 10.0; Mozilla Firefox od wersji 10.0; Internet Explorer od wersji 9.0; Opera od wersji 12.10; 12\n13 Wypełniony wniosek o dofinansowanie musi zostać podpisany elektronicznie Użycie opcji złóż wniosek spowoduje wysłanie podpisanego wniosku do DIP. Wszelkie inne formy wniosku w postaci elektronicznej lub papierowej nie stanowią wniosku o dofinansowanie i nie będą podlegać ocenie. Termin: Składanie wniosków o przyznanie dofinansowania w ramach Działania 1.2, Podziałania 1.2.1, Schematu 1.2 B trwa 8 dni kalendarzowych. Przewidziany termin przeprowadzenia naboru wniosków (rejestracji wniosków o dofinansowanie) odbywać się będzie w terminie: od godz r. do godz r. W przypadku stwierdzenia błędów związanych z funkcjonowaniem Systemu Obsługi i Naboru Wniosków, wnioskodawca ma możliwość zgłaszania błędów wyłącznie za pomocą dedykowanego formularza dostępnego w tym systemie poprzez zakładkę - zgłoś błąd. 9. Uzupełnienia oraz Przykładowy katalog możliwych do uzupełnienia braków formalnych oraz oczywistych omyłek Uzupełnienie wniosku o dofinansowanie projektu lub poprawienie w nim oczywistej omyłki nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji (zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej). Powyższy warunek jest oceniany przez DIP. Przykładowo istotne modyfikacje w projekcie to takie, które mają wpływ na charakter i cele działania/poddziałania w ramach, którego został złożony wiosek o dofinansowanie projektu. Przykładowy katalog możliwych do uzupełnienia braków formalnych oraz oczywistych omyłek: - błędy pisarskie; - korekty w zakresie omyłek rachunkowych; - nieczytelność kopii załączników; - wybór nieadekwatnych lub nie wszystkich adekwatnych wskaźników produktu i rezultatu; - błędne określenie wartości docelowej wskaźników produktu i rezultatu; - rozbieżności pomiędzy treścią wniosku o dofinansowanie, a załącznikami. Sposób uzupełnienia braków formalnych oraz poprawiania w nich oczywistych omyłek: Zgodnie z zapisami art. 43 ust. 1 wdrożeniowej, w przypadku stwierdzenia we wniosku o dofinansowanie braków formalnych lub oczywistych omyłek, DIP wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku lub poprawienia w nim oczywistej omyłki, w terminie przez nią wyznaczonym, jednak nie krótszym niż 13\n14 7 dni licząc od dnia następnego po otrzymaniu informacji. Za datę doręczenia wezwania uznaje się datę jego doręczenia za pośrednictwem kanału szybkiej komunikacji lub fax- wskazanego we wniosku o dofinansowanie projektu. 10. Wzór wniosku o dofinansowanie projektu 11. Wzór umowy o dofinansowanie projektu 12. Kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia Wzór wniosku o dofinansowanie projektu, którym należy się posługiwać ubiegając się o dofinansowanie projektu w ramach danego konkursu stanowi załącznik nr 1, a instrukcja jego wypełniania stanowi załącznik nr 2 niniejszego Regulaminu. Wzór umowy o dofinansowanie projektu, która będzie zawierana z wnioskodawcami projektów wybranych do dofinansowania stanowi załącznik nr 4 do niniejszego Regulaminu. Formularz umowy zawiera wszystkie postanowienia wymagane przepisami prawa, w tym wynikające z przepisów ustawy o finansach publicznych, określające elementy umowy o dofinansowanie. Wzór umowy uwzględnia prawa i obowiązki beneficjenta oraz właściwej instytucji udzielającej dofinansowania. DIP dokona wyboru wniosków o dofinansowanie projektu w oparciu o zatwierdzone przez Komitet Monitorujący RPO WD uchwałą nr 10/15 z dnia 28 sierpnia Kryteria wyboru projektów w ramach RPO WD stanowiące zał. 3 do SZOOP RPO WD, który dostępny jest na stronie internetowej DIP. Kryteria dla Podziałania B, Schemat 1.2 B zostały wyodrębnione i stanowią załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu. Tylko wniosek, który w wyniku przeprowadzonej punktowanej oceny merytorycznej uzyska nie mniej niż 25% punktów ( tzn. nie mniej niż 7,25 pkt.) możliwych do zdobycia na podstawie kryteriów merytorycznych specyficznych będzie brany pod uwagę przy wyborze projektów do dofinansowania 13. Zasady finansowania projektu Zgodnie z postanowieniami Harmonogramu naborów wniosków o dofinansowanie w trybie konkursowym dla RPO WD , przyjętego Uchwałą Zarządu Województwa Dolnośląskiego na realizację Poddziałania Schemat 1.2 B przewidziano kwotę : EUR ( PLN, kurs 4,2405) Wsparcie finansowe ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Podziałania dostępne będzie na terenie województwa dolnośląskiego. Maksymalna wartość projektu wynosi PLN. Minimalna wartość wydatków kwalifikowalnych wynosi PLN. 14\n15 Maksymalna wartość wydatków kwalifikowalnych wynosi PLN. Wniosek Beneficjenta o płatność końcową musi zostać złożony do DIP w terminie do 31 grudnia 2017 roku. 14. Maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania projektu lub maksymalna dopuszczalna kwota do dofinansowania projektu (zgodnie art. 14 rozporządzenia 651/2014) Intensywność wsparcia dla poszczególnych beneficjentów: a) dla mikro i małych przedsiębiorców do 45% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem; b) dla średnich przedsiębiorców do 35% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem; c) dla dużych przedsiębiorców do 25% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem; Beneficjent pomocy musi wnieść wkład finansowy w wysokości co najmniej 25 % kosztów kwalifikowalnych, pochodzący ze środków własnych lub zewnętrznych źródeł finansowania, w postaci wolnej od wszelkiego publicznego wsparcia finansowego. 15. Środki odwoławcze przysługujące wnioskodawcy Wnioskodawcy przysługuje prawo złożenia wyłącznie pisemnego protestu w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma informującego o negatywnym wyniku oceny formalnej/merytorycznej wniosku o dofinansowanie do Zarządu Województwa Dolnośląskiego za pośrednictwem Dyrektora DIP. Termin 14- dniowy uznaje się za zachowany, jeżeli przed jego upływem protest wpłynie do DIP lub zostanie nadany w placówce pocztowej (analogicznie przez kuriera) w tym przypadku decyduje data stempla pocztowego lub dowodu nadania. Protest należy złożyć do DIP na adres: Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca ul. Strzegomska Wrocław Protest może dotyczyć aspektu proceduralnego lub merytorycznego negatywnej oceny projektu (tj. żądania przeprowadzenia ponownej weryfikacji zgodności i prawidłowości dokonanej oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów z obowiązującą procedurą oceny projektów jak i z kryteriami oceny formalnej/merytorycznej projektów zatwierdzonymi przez KM RPO WD, dostępnymi na stronie internetowej DIP). Wniesiony w formie pisemnej protest musi zawierać: 1) oznaczenie właściwej instytucji zarządzającej, do której jest wnoszony protest; 2) oznaczenie Wnioskodawcy, (tożsamy z danymi wskazanymi we 15\n16 wniosku o dofinansowanie realizacji projektu - chyba że uległy zmianie); Wnioskodawca jest zobowiązany do niezwłocznego przekazywania DIP i IZ RPO WD informacji dotyczących zmiany danych teleadresowych. W przypadku niewywiązania się z ww. obowiązku, wszelką korespondencję kierowaną do Wnioskodawcy na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną; 3) numer wniosku o dofinansowanie, 4) wskazanie wszystkich kryteriów wyboru projektów, z których oceną Wnioskodawca się nie zgadza, wraz z uzasadnieniem; 5) wskazanie zarzutów o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny, jeżeli zdaniem Wnioskodawcy naruszenie takie miały miejsce, wraz z uzasadnieniem; 6) podpis Wnioskodawcy lub osoby upoważnionej do jego reprezentowania (jeśli we wniosku o dofinansowanie brak upoważnienia do złożenia protestu, oryginał lub kopia upoważnienia musi być złożona do protestu). Wszystkie zarzuty Wnioskodawcy powinny zostać ujęte w jednym proteście. Jeżeli, zdaniem Wnioskodawcy, ocena projektu została przeprowadzona niezgodnie z więcej niż jednym kryterium oceny, w proteście należy wskazać wszystkie te kryteria. Wnioskodawca ma prawo do wnoszenia (na zasadach, trybie, sposobie i warunkach jak dla protestu) uzupełnień do złożonego protestu, w tym wyłącznie w terminie właściwym na wniesienie protestu. W przypadku, gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w konkursie nie wystarcza na wybranie projektu do dofinansowania okoliczność ta nie może stanowić wyłącznej przesłanki wniesienia protestu. Protest nie będzie podlegał rozpatrzeniu, jeżeli zostanie złożony: 1) po terminie, 2) przez podmiot wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania, 3) bez wskazania kryteriów wyboru projektów, z których oceną Wnioskodawca się nie zgadza, wraz z uzasadnieniem. Ponadto nie podlega rozpatrzeniu protest powtórnie wniesiony przez Wnioskodawcę od tego samego kryterium oceny w wyniku ponownej negatywnej oceny projektu przeprowadzonej w efekcie uprzednio wniesionego i uwzględnionego protestu lub wycofania uprzednio wniesionego protestu (uwzględniając warunki dopuszczalności ponownego wniesienia protestu) lub wyroku sądu administracyjnego uznającego skargę za zasadną. W przypadku ponownej negatywnej oceny projektu przeprowadzonej w efekcie uprzednio wniesionego i uwzględnionego protestu lub w efekcie wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę za zasadną Wnioskodawcy, w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi, zgodnie z art. 16\n17 3 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na warunkach przewidzianych przepisem art. 61 ustawy wdrożeniowej. Skargę należy wnieść bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, Wrocław, wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą: wniosek o dofinansowanie, informację o wynikach oceny projektu, wniesiony protest oraz informację o wynikach procedury odwoławczej rozpatrzenia protestu. Skarga podlega wpisowi stałemu. Nie odnosi się to do sytuacji, gdy zdaniem Wnioskodawcy, w ramach ponownie przeprowadzonej negatywnej oceny projektu nastąpiły inne naruszenia w tej ocenie, niż wskazane uprzednio w proteście/skardze (w tym dotyczące aspektów proceduralnych). W takim przypadku Wnioskodawca może ponownie wnieść kolejny protest/skargę oparty wyłącznie o inny zakres i inne zarzuty (kryteria oceny/aspekty proceduralne), niż te, które zostały wskazane uprzednio w proteście/skardze. Ponadto istnieje możliwość ponownego wniesienia protestu/skargi w tej samej sprawie, w której odmówiono Wnioskodawcy rozpatrzenia protestu/skargi, jeżeli jednak wniesienie to nastąpi przy zachowaniu wszystkich zasad określonych dla wnoszonego protestu/skargi (w tym m.in. przed upływem pierwotnego terminu na wniesienie protestu ). Wnioskodawcy przysługuje prawo wycofania protestu przed dniem rozstrzygnięcia protestu. Wycofanie protestu nastąpić musi w formie pisemnej. W przypadku wycofania protestu po dniu wydania przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego rozstrzygnięcia w sprawie, wycofanie to uznaje się za bezskuteczne, a protest pozostawia się bez rozpatrzenia, o czym Wnioskodawca jest pisemnie informowany. W przypadku skutecznego wycofania protestu przez Wnioskodawcę, nie przysługuje mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przypadku gdy na jakimkolwiek etapie postępowania odwoławczego, wyczerpana zostanie kwota przeznaczona na dofinansowanie projektu protest pozostawia się bez rozpatrzenia, o czym informuje się Wnioskodawcę na piśmie wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając wniesioną przez wnioskodawcę skargę w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, stwierdza tylko, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpatrzenia, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt. 2 ustawy wdrożeniowej. Ponadto prawo wniesienia skargi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje wnioskodawcy w razie nie uwzględnienia protestu lub pozostawienia protestu bez rozstrzygnięcia stosownie do art. 61 ustawy wdrożeniowej. 17\n18 Szczegółowe zasady, terminy, tryby, sposoby oraz warunki wnoszenia oraz rozpatrywania protestu, w tym w przypadku negatywnej oceny projektu przeprowadzonej w efekcie uprzednio wniesionego i uwzględnionego protestu lub wyroku sądu administracyjnego uznającego skargę za zasadną, określone zostały m.in. w SZOOP RPO WD dostępnym na stronie internetowej DIP. 16. Sposób podania do publicznej wiadomości wyników konkursu Wyniki rozstrzygnięcia konkursu DIP zamieszcza na swojej stronie internetowej oraz na portalu Funduszy Europejskich jako listę projektów, które uzyskały wymaganą liczbę punktów, z wyróżnieniem projektów wybranych do dofinansowania. 17. Warunki zawarcia umowy o dofinansowanie projektu W przypadku wyboru projektów do dofinansowania DIP zwraca się do Wnioskodawcy o dostarczenie dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Wnioskodawca zobowiązany jest dostarczyć dokumenty niezbędne do zawarcia umowy w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma informującego o wyborze projektu do dofinansowania. W przypadku niedostarczenia dokumentów we wskazanym terminie DIP może wezwać ponownie wnioskodawcę do dostarczenia dokumentów w wyznaczonym terminie. W przypadku niedostarczenia dokumentów przez Wnioskodawcę w ponownie wyznaczonym terminie może odstąpić od podpisania umowy o dofinansowanie projektu bez dalszych wezwań. Za zgodą DIP dopuszcza się, przed podpisaniem umowy, a po wyborze projektu do dofinansowania, wprowadzenie zmian w projekcie w zakresie, który nie powoduje konieczności przeprowadzenia ponownej oceny projektu pod względem spełnienia kryteriów merytorycznych, np. w zakresie urealnienia terminów realizacji projektu. DIP może dokonać kontroli projektu u Beneficjenta przed zawarciem umowy o dofinansowanie, a po wybraniu projektu do dofinansowania (w przypadkach wskazanych w art. 169 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych). W takim przypadku podpisanie umowy o dofinansowanie projektu uzależnione jest od wyniku przeprowadzonej kontroli. Wraz z podpisaniem umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązany jest do wniesienia zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy. Zabezpieczenie ustanowione jest w formie weksla in blanco opatrzonego klauzulą na zlecenie wraz z deklaracja wekslową. Wzór umowy, będący załącznikiem do niniejszego Regulaminu określa minimalny zakres oraz przedmiot praw i obowiązków stron i może być uzupełniony przez Dyrektora DIP o postanowienia niezbędne dla prawidłowej realizacji projektu, oraz konieczność wprowadzenia zmian wynikających z systemu realizacji RPO WD, w trakcie trwania procedury konkursowej, z zastrzeżeniem art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej. 18\n19 18. Forma i sposób udzielania wnioskodawcy wyjaśnień w kwestiach dotyczących konkursu Wykaz niezbędnych dokumentów do podpisania umowy o dofinansowanie wraz ze wzorami do wypełnienia znajduje się w załączniku nr 6 do niniejszego Regulaminu. W przypadku konieczności udzielenia wnioskodawcy wyjaśnień w kwestiach dotyczących konkursu oraz pomocy w interpretacji postanowień niniejszego Regulaminu, DIP udziela indywidualnie odpowiedzi na pytania Wnioskodawcy. Zapytania do DIP można składać za pomocą: E maila: Telefonu: , Bezpośrednio w siedzibie: Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca ul. Strzegomska Wrocław Ponadto na stronie internetowej DIP będzie widniała zakładka często zadawane pytania Na bieżąco aktualizowana baza pytań i odpowiedzi w pierwszej kolejności będzie stanowić materiał pomocniczy dla Wnioskodawcy. 19. Orientacyjny termin rozstrzygnięcia konkursu Orientacyjny termin rozstrzygnięcia konkursu to marzec 2016r. 20. Sytuacje w których konkurs może zostać anulowany Konkurs może zostać anulowany w następujących przypadkach: Złożenia wniosków o dofinansowanie wyłącznie przez podmioty niespełniające kryteriów aplikowania do udziału w danym konkursie; Naruszenia w toku procedury konkursowej przepisów prawa i/lub zasad regulaminu konkursowego, które są istotne i niemożliwe do naprawienia; Zaistnienia sytuacji nadzwyczajnej, której strony nie mogły przewidzieć w chwili ogłoszenia konkursu, a której wystąpienie czyni niemożliwym lub rażąco utrudnia kontynuowanie procedury konkursowej lub stanowi zagrożenie dla interesu publicznego; 21. Postanowienie dotyczące możliwości zwiększenia kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w konkursie IZ RPO WD po zakończeniu oceny/rozstrzygnięciu konkursu może zwiększyć kwotę środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów w ramach konkursu. Przy zwiększeniu kwoty musi zostać zachowana zasada równego traktowania, co może polegać na objęciu dofinansowaniem kolejno wszystkich projektów, które uzyskały wymaganą liczbę punktów lub objęciu dofinansowaniem kolejno wszystkich projektów, które uzyskały taką samą ocenę oraz uzyskały wymaganą liczbę punktów (tj. wszystkich projektów, które otrzymały taką samą liczbę punktów) w ramach zwiększonej alokacji. 22. Kwalifikowalność Okres kwalifikowalności wydatków dla Projektu rozpoczyna się po złożeniu wniosku o dofinansowanie, lecz nie wcześniej niż w dniu wskazanym w 19\n20 wydatków umowie o dofinansowanie projektu (jako rozpoczęcie rzeczowej realizacji Projektu), a kończy się w dniu zakończenia finansowej realizacji projektu. Wyjątek stanowi zakup gruntów i prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzanie studiów wykonalności, które mogą być ponoszone od dnia 1 stycznia 2014 r. i zalicza się je do wydatków kwalifikowanych. Należy mieć na uwadze, iż Wnioskodawca rozpoczynając projekt wcześniej niż po podpisaniu umowy o dofinansowanie czyni to na własne ryzyko. Na etapie oceny wniosków o dofinansowanie analizie poddana jest potencjalna kwalifikowalność wydatków ujętych we wniosku. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z Beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki ujęte we wniosku o dofinansowanie a przedstawione przez Beneficjenta do rozliczenia w trakcie realizacji projektu, będą kwalifikować się do współfinansowania. Ocena kwalifikowalności wydatków polegająca na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami dokonywana jest w trakcie realizacji projektu oraz po jego zakończeniu na etapie oceny przedkładanych wniosków o płatność oraz na etapie kontroli projektu. Przykładowe koszty kwalifikowalne oraz zasady ich klasyfikacji zostały określone w załączniku nr 5 do niniejszego Regulaminu Wykaz przykładowych kosztów kwalifikowalnych 1.2 B. Załączniki: 1. Wzór wniosku o dofinansowanie projektu 2. Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu 3. Kryteria wyboru projektów Podziałanie B, Schemat 1.2 B 4. Wzór umowy o dofinansowanie projektu 5. Wykaz przykładowych kosztów kwalifikowalnych 1.2 B 6. Wykaz niezbędnych dokumentów do podpisania umowy o dofinansowanie wraz z wzorami 7. Ramy Strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska, załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego SET - European Energy 2020 Strategy 9. Podręcznik wnioskodawcy i beneficjenta programów polityki spójności w zakresie informacji i promocji 10. Zasady obowiązujące podczas dokonywania zamówień przy realizacji dostaw, usług i robót budowlanych w ramach Projektu 20


Laboratorium PWiK w Bolesławcu pierwsze spełniło nowe normy – wiadomość – www.wodkaneko.pl\nLaboratorium PWiK w Bolesławcu pierwsze spełniło nowe normy\nW kwietniu laboratorium bolesławieckich wodociągów jako pierwsze w Polsce uzyskało certyfikat akredytacji na podstawie znowelizowanych przepisów normy PN-ISO/IEC 17025:2018-02. Zgodność potwierdziło Polskie Centrum Akredytacji (PCA) w Warszawie.\nBolesławieckie laboratorium od dwunastu lat posiadało certyfikat akredytacji PCA świadczący o najwyższej jakości jego usług. Jest on gwarancją rzetelności wykonywanych badań wody, ścieków, osadów ściekowych i gleby w obszarach związanych z bezpieczeństwem, zdrowiem i ochroną środowiska.\nJakość bolesławieckiej wody jest także kontrolowana w systemie on-line. W najbardziej newralgicznych miejscach sieci wodociągowej zamontowane są urządzenia elektroniczne, tzw. BACMONY, wyposażone w mikroskopy stale badające jakość wody, dzięki czemu możemy bardzo szybko reagować na ewentualne zmiany jej parametrów.\nLaboratorium, oprócz wykonywania badań na potrzeby własne, kieruje również swoją ofertę do osób prywatnych (użytkujących studnie przydomowe), zewnętrznych podmiotów gospodarczych produkujących wodę, odprowadzających różnego rodzaju ścieki i osady ściekowe, jak również chcących sprawdzić jakość użytkowanej gleby.\nPozytywna ocena wydana przez PCA potwierdza wysokie kompetencje techniczne, gwarantujące rzetelność, terminowość i wiarygodność prowadzonych badań.


Carrefour wprowadza wielorazowe woreczki bawełniane na zakupy - ŚwiatOZE.pl\nCarrefour wprowadza wielorazowe woreczki bawełniane na zakupy\nW styczniu w sklepach sieci Carrefour pojawiła się alternatywa dla plastikowych reklamówek jednorazowego użytku, tzw. zrywek. Do oferty zostały wprowadzone bawełniane woreczki wielokrotnego użytku, w 100% wykonane z czystej bawełny.\nW oficjalnym komunikacie sieci podkreślono, że redukcja korzystania z plastikowych opakowań oraz właściwe gospodarowanie odpadami pochodzącymi z tworzyw sztucznych jest jednym z najważniejszych postulatów sklepów sieci Carrefour na drodze do globalnej strategii zmiany żywieniowej.\nStoiska, na których można nabyć bawełniane woreczki, znajdują się nieopodal działów z owocami i warzywami. Ekologiczne opakowanie wielokrotnego użytku można już zakupić w przystępnej cenie we wszystkich hipermarketach. Do pozostałych sklepów sieci (Carrefour market, express) trafią w przeciągu kilku najbliższych tygodni.\n– Znaczne zmniejszenie wykorzystania torebek jednorazowych z tworzyw sztucznych to cel, który chcemy zrealizować wspólnie z klientami dla dobra naszej planety. Dlatego też wprowadziliśmy naturalne, w pełni bawełniane woreczki na warzywa i owoce, które klienci, mogą zakupić, jeżeli w trakcie ich wizyty w sklepie okaże się, że zapomnieli swojej torebki wielokrotnego użytku. To rozwiązanie wprowadziliśmy w listopadzie w sklepie Carrefour Bio. Widzimy, że klienci chętnie z niego korzystają i przyczyniają się do walki z jednorazowym plastikiem – podkreśla Barbara Kowalska, Dyrektor ds. Jakości i Zrównoważonego Rozwoju sieci Carrefour Polska, której wypowiedź przytoczono w komunikacie.\nBawełniane woreczki to kolejna proekologiczna inicjatywa sieci Carrefour. Do tej pory marka zadbała między innymi o zamontowanie w 80% swoich sklepów energooszczędnego oświetlenia. Dodatkowo na dachach wielu hipermarketów sieci zainstalowano panele fotowoltaiczne.\nDo 2025 roku francuska sieć chce wprowadzić we wszystkich produktach własnych marek opakowania, które w pełni będą nadawać się do recyklingu i kompostowania. Ponadto, do 2022 roku ich masa ma się zmniejszyć o 5 procent w stosunku do tych produkowanych w 2017 roku.\n30 tys. butelek na minutę. W takim tempie zanieczyszczane jest Morze Śródziemne


Czy programy komputerowe powinny stanowić\nZdarza się często, iż nowe technologie zmuszają nas do rozszerzania przepisów prawnych tak, aby obejmowały nowe dziedziny (o których nie pomyślano pierwotnie przy formułowaniu tych praw), lub też do tworzenia nowych praw odnoszących się do nowych sytuacji wywołanych przez te technologie. Proces uaktualniania prawa wymaga zrozumienia zarówno zasad moralnych leżących u podstaw istniejących praw, jak i problemów moralnych pojawiających się w sytuacjach stworzonych przez nowe technologie. Dobry tego przykład stanowią zmiany, do których powstania przyczyniły się technologie telekomunikacyjne. W tym przypadku, nowe technologie zmusiły nas do ponownego przemyślenia naszej koncepcji prywatności, do przypomnienia sobie, dlaczego ją cenimy (lub powinniśmy cenić), a także do podjęcia kroków w celu uporania się z nietypowymi sposobami naruszania prywatności. Tego ostatniego dokonaliśmy poprzez rozszerzenie starych praw i stworzenie nowych.\nAczkolwiek mniej zwracano na nie uwagę, jednak to samo można powiedzieć o prawach własności i o programach komputerowych. Programy komputerowe nie istniały pół wieku temu. Dzisiaj są one powszechne i - często wysoce cenione. Jednostki, tak jak i przedsiębiorstwa, tworzą, stosują i wymieniają programy komputerowe. Jednakże programy komputerowe przyczyniły się do powstania szeregu dylematów moralnych i prawnych w rezultacie prób zastosowania do nich istniejącego prawa. Dylematy te wynikały po części z braku jasności co do tego, czym są programy komputerowe, jednak nawet w miarę jak lepiej poznajemy naturę tych programów, wciąż mogą rodzić się pytania na temat praw własności jednostek, które je tworzą i sprzedają.\nW tej pracy zajmuję się ogólnym pytaniem o właściwy sposób regulowania zasad własności programów komputerowych, jednak moim bardziej szczegółowym celem jest rozważenie bardzo niepopularnego poglądu na tę sprawę, mianowicie stanowiska, że programy komputerowe winny być uznane za niepodlegające prawu własności. Twierdzę, że roszczenia autorów do prawa własności programów, które tworzą, oparte są na słabych podstawach. Według mnie nie istnieje żadna moralna konieczność dawania takich praw i uważam, że istnieją powody przyjęcia przynajmniej umiarkowanej wersji strategii nieprzyznawania praw własności programów komputerowych.\n106 Deborah G. Johnson\nOto typowa sytuacja, w której pojawia się problem własności programów: hipotetyczna firma Pseudo Software Incorporated poświęca pięć lat na opracowanie nowego systemu operacyjnego nadającego się do użytku w kilku rodzajach komputerów średniego rozmiaru, inwestując w ten projekt blisko milion dolarów. Przez rok z powodzeniem sprzedaje ten nowy system, odzyskując ok. 10% swej inwestycji. Jednakże po roku wydarza się kilka rzeczy, które w sposób istotny zakłócają sprzedaż. Po pierwsze, konkurencyjne przedsiębiorstwo, Competition Inc., rozpoczyna sprzedaż systemu bardzo podobnego do systemu firmy Pseudo, tyle że zawierającego kilka ulepszeń. Wygląda na to, że w Competition Inc. przeanalizowano system stworzony przez Pseudo Software, zastosowano użyte w nim zasady i wyprodukowano zmodyfikowaną, ulepszoną wersję. Jednocześnie szerzy się niekontrolowane kopiowanie systemu firmy Pseudo. Klienci, głównie małe firmy, prawdopodobnie wykonują kopie tego systemu i sprzedają je lub dają swoim znajomym w podobnych firmach. Oba te czynniki powodują istotne ograniczenie rynku dla systemów firmy Pseudo i w konsekwencji nie jest ona zdolna do odzyskania w pełni pieniędzy wydanych na koszty opracowania systemu.\nNa pierwszy rzut oka wydaje się nieuczciwe, że Competition Inc. i wiele małych firm może za darmo ciągnąć korzyści z pracy Pseudo Inc. Competition Inc. tworzy lepszy system dzięki wykorzystaniu pracy wykonanej przez Pseudo Inc. Pseudo Inc. nie dostaje żadnego zadośćuczynienia, podczas gdy Competition Inc. osiąga zyski.\nPozornie problem ten wydaje się łatwy do rozwiązania. Wystarczy dać Pseudo Inc. prawo do stworzonego w tej firmie systemu, prawo, które pozwoliłoby jej uniemożliwić przejęcie, użytkowanie lub sprzedanie systemu bez jej zgody. W rezultacie ustanowienia takiego prawa uczynilibyśmy programy komputerowe formą własności, własności prywatnej. A co to oznacza, tj. jakim rodzajem własności stałyby się programy, to zależy od szczegółowych rozwiązań prawnych.\n3. Moralne argumenty na rzecz stworzenia prawa własności odnoszącego się do programów komputerowych\nFirma Pseudo Inc. mogłaby, odwołując się do kilku różnych zasad moralnych, próbować bronić twierdzenia, że ma moralne prawo do posiadania swego dzieła i że to moralne prawo powinno być zalegalizowane. (Aczkolwiek będę krytykowała tę pozycję, dla dogłębnego przedstawienia argumentów przeciw prawu własności istotne jest rozważenie najsilniejszych argumentów przemawiających za nim.)\nPo pierwsze, firma Pseudo Inc. mogłaby oprzeć swój argument na Johna Locke'a teorii własności jako rezultatu pracy. Według tej teorii jednostka zyskuje prawo własności do czegoś, jeśli wkłada w to swoją pracę. Kiedy biorę kawałek drewna z lasu i przekształcam go w piękną, wartościową rzeźbę, zyskuję prawa własności do tej rzeźby. Stworzyłam jej wartość dzięki mojej pracy. Według Locke'a nasza praca jest przedłużeniem naszej osoby - naszego ciała. Tak jak nikt nie ma prawa do posiadania mnie, tak i nie ma prawa do mojej pracy. Gdy pracuję nad czymś tylko po to, aby mi to zabrano, to jest to tak, jakby zrobiono mnie niewolnikiem w obrębie tej dziedziny mojego życia.\nCzy programy komputerowe powinny stanowić czyjąkolwiek własność 107\nJak zobaczymy później, teoria Locke'a jest trochę bardziej skomplikowana, ale jej centralną myśl stanowi to, że praca upoważnia nas do własności rzeczy, nad którą pracujemy. Czy możemy rozszerzyć tę zasadę na programy komputerowe? Niezaprzeczalnie firma Pseudo Inc. wykonała pracę (tzn. jej pracownicy wykonali pracę) i ta praca stworzyła coś posiadającego wartość - faktycznie coś, co nie istniało wcześniej. Musimy, rzecz jasna, rozbudować zasadę Locke'a tak, aby odnosiła się ona tak do przedsiębiorstw, jak i do jednostek, ale to nie wydaje się stanowić problemu. Możemy postawić pytanie, czy zbiorowości, takie jak korporacje, są zaledwie sumą, czy czymś więcej niż sumą, tworzących je jednostek. Przedsiębiorstwa traktowane są jako osoby prawne.\nZasadę Locke'a trzeba rozszerzyć przynajmniej na jeden jeszcze sposób, gdyż miał on na myśli przypadki, gdy jednostka wkłada swą pracę w surowce (naturę), które są powszechną własnością wszystkich. Wydaje się również, że uważał on, iż rzeczy nie mają wartości, dopóki nie zostaną przywłaszczone i poddane procesowi pracy. Zasada własności poprzez pracę staje się skomplikowana, gdy wszystko zostało już podzielone, ponieważ oznacza to, że łączymy naszą pracę z materiałem będącym już własnością kogoś innego. Wciąż jednak możemy rozbudować główną myśl, skupiając się na wartości rzeczy. Praca nad czymś daje nam prawo do części, jeśli nie całości wartości danej rzeczy, mianowicie wartości dodanej przez nas. Tak więc na przykład, jeśli kawałek drewna, z którego stworzyłam rzeźbę, był czyją własnością, dzięki mej pracy zyskuję tylko częściowe prawo do rzeźby, prawo do tej wartości, którą dodałam moją pracą.\nJak twierdził Becker, Locke podał dwa wyraźne powody uzasadniające prawomocność twierdzenia, że nasza praca daje nam prawo własności do rzeczy, nad którą pracowaliśmy. Locke sądził, że prawo własności wywodzi się od pierwotnych praw własności do naszego ciała i do pracy tego ciała oraz uważał, że "takie prawa sprawiedliwie wymagane są jako zadośćuczynienie za ból pracownika".\nW przypadku programów komputerowych zasada Locke'a wydaje się więc domagać udzielenia praw własności do programów komputerowych jednostkom i przedsiębiorstwom, które je stworzyły. Takie prawa wynikają z: (1) prawa osobnika ludzkiego do swego ciała i (pośrednio) prawa firm do kupowania pracy osobników ludzkich, (2) zasady sprawiedliwości wymagającej zadośćuczynienia za wykonaną pracę.\nNa tym na razie kończę omawianie pierwszej zasady, którą można użyć dla poparcia roszczeń twórców programów. Wrócę do niej później.\nDruga zasada, którą można byłoby zastosować, ma charakter utylitarny. U jej podstaw tkwi przeświadczenie, że jesteśmy upoważnieni do posiadania czegoś, jeśli nadanie nam takiego upoważnienia będzie miało przede wszystkim pozytywne konsekwencje. Przyjrzyjmy się skutkom odmówienia nadania praw własności twórcom programów komputerowych. Prawdopodobnie ani firma Pseudo Software, ani żadne inne przedsiębiorstwa czy indywidualni programiści nie będą tworzyć programów. Po co inwestować pracę, czas i starania, jeśli to, co stworzysz, zostanie ci zabrane i wykorzystane przez innych, bez uzyskania przez ciebie jakiejkolwiek zapłaty? Zgodnie z tym tokiem rozumowania brak praw własności do programów zaszkodziłby procesowi tworzenia programów komputerowych, lub nawet wstrzymałby go całkowicie. Oznaczałoby to, że żadne rodzaje wartościowego oprogramowania nie zostałyby stworzone. Na dłuższą metę wszyscy byśmy na tym stracili, gdyż nie odnosilibyśmy korzyści płynących z istnienia tych programów. Motywacją do tworzenia rzeczy jest zarabianie pieniędzy. Aby na nich zarabiać, ludzie muszą mieć prawo własności do tworzonych przez\n108 Deborah G. Johnson\nsiebie rzeczy. Powinniśmy więc dać twórcom programów komputerowych prawo własności do nich. Tak brzmi drugi argument. Również do niego wrócimy później.\nSą to dwa najsilniejsze argumenty, które można wysunąć na poparcie twierdzenia, że twórcy programów, tacy jak firma Pseudo Software Incorporated, powinni mieć prawo posiadania swoich dzieł. Jak za chwilę zobaczymy, "posiadanie" czegoś może oznaczać wiele różnych rzeczy. W przypadku programów komputerowych wydaje się jednak oczywiste, że ich twórcom chodzi o to, by mieć prawo stosowania zakazu używania programu przez innych, a także prawo zakazu innym sprzedaży, kupna lub wynajmu prawa użytkowania programu.\nAby mówić o prawie własności do rzeczy, musimy wiedzieć, o jakiego rodzaju rzeczy mówimy, ale próby określenia, czym jest program komputerowy, kryją w sobie wiele pułapek. Częściowo właśnie brak jasności co do tego, czym są programy komputerowe, spowodował, że nie bardzo wiadomo, jak do nich stosować przepisy prawne (np. czy kroki programu są krokami w procesie myślowym?). Poza tym natura programów jest tego rodzaju, że praktycznie rzecz biorąc, istniejące prawa nie dają twórcom programów takiej ochrony, jakiej potrzebują.\nUjmując rzecz najprościej, program komputerowy jest procedurą rozwiązywania problemu, problemu, polegającego na skłonieniu komputera do zrobienia czegoś. Program jest zbiorem instrukcji dla komputera. W dużej mierze tak jak przepis kulinarny, program komputerowy instruuje, jak należy posługiwać się poszczególnymi elementami (produktami). Jednakże całą procedurę, czyli rozwiązanie problemu, można przeprowadzić lub wyrazić na wiele różnych sposobów. Algorytm jest propozycją rozwiązania problemu składającą się z określonej sekwencji kroków. Zazwyczaj jest on najpierw przedstawiony w postaci schematu blokowego, a potem zakodowany w języku komputerowym. Jeżeli główna idea programu (algorytm) jest wyrażona w konkretnym języku komputerowym, takim jak FORTRAN lub COBOL, nazywamy ją programem źródłowym. Następnie program źródłowy może być przetłumaczony (zwykle za pomocą kompilatora) na język maszyny, kod wynikowy. W kodzie wynikowym program jest serią jedynek i zer odzwierciedlonych poziomem sygnału elektrycznego. W tej formie program nazywany jest programem wynikowym.\nKwestia własności musi być rozważana w odniesieniu do tych trzech form programów komputerowych. Tę konieczność widać najwyraźniej po uważnym przyjrzeniu się prawom własności odnoszącym się obecnie do twórców programów. Prawa te stworzono w zasadzie poprzez rozszerzenie praw autorskich, tajemnicy handlowej i prawa patentowego na programy komputerowe. Czasami zdarzało się to poprzez uchwalenie praw, a czasami poprzez tworzącą precedens interpretację istniejących przepisów prawa.\n5. Trzy typy własności\nA. OCHRONA PRAW AUTORSKICH\nUstawa o Ochronie Praw Autorskich z roku 1982 [The Copyright Act - przyp. tłum.] stwierdza, że programy komputerowe mogą być objęte prawami autorskimi. Upoważnia to posiadacza praw autorskich do kopiowania i tworzenia pochodnych programu objętego tym\nCzy programy komputerowe powinny stanowić czyjąkolwiek własność 109\nprawem oraz do rozpowszechniania kopii poprzez sprzedaż lub przekazanie własności (polegające na wypożyczeniu lub dzierżawie). Ustawa ponadto zabrania nieautoryzowanego kopiowania i dystrybucji programów.\nIstnieje jednak kilka problemów wynikających z tego rodzaju prawa własności, jakie wspomniana ustawa nadaje twórcy programu. Po pierwsze, prawa autorskie odnoszą się tylko do programów źródłowych, a ostatnimi czasy również do programów wynikowych. Zasadą utrzymywaną przez lata jest to, że prawo autorskie obejmuje tylko sposób wyrażenia danej myśli przez autora, a nie ją samą leżącą u podstaw dzieła.\nOchrona copyrightów do oryginalnego dzieła autorskiego nie może w żadnym przypadku rozciągać się na jakąkolwiek ideę, procedurę, proces, system, metodę działania, koncepcję, zasadę czy odkrycie.\nTak więc prawo autorskie nie daje prawa do posiadania lub kontrolowania użycia algorytmu. Oznacza to, że ktoś może przyjrzeć się programowi chronionemu prawem autorskim, wychwycić zastosowaną metodę, napisać nowy, własny program, wyrażając go w innym języku lub sekwencji, i prawo autorskie nie zostanie naruszone.\nIstniały niegdyś kontrowersje dotyczące tego, czy programy wynikowe mogą być chronione prawem autorskim, czy też są one chronione jednocześnie z programami źródłowymi. Ten problem został wyjaśniony decyzją sądu w procesie Apple kontra Franklin; rozstrzygnięto wówczas również kwestię, czy ROM (pamięć tylko do odczytu) podlega prawom autorskim. W procesie tym przyznano programom wynikowym i pamięci ROM ochronę na mocy prawa autorskiego. Ochrona praw autorskich obejmuje tylko sposób wyrażenia treści za pomocą uchwytnego środka wyrazu, a jednocześnie zrozumiały dla istoty ludzkiej. Sąd uznał, że ROM jest środkiem uchwytnym i że kryterium zrozumiałości zostało spełnione, ponieważ prawo stanowi, iż sposób wyrażenia ma być zrozumiały bądź to dzięki pomocy maszyny, bądź też bez niej.\nRozszerzenie przepisów prawa autorskiego na kod wynikowy i pamięć ROM wzmocniło ochronę programów, jaką dają prawa autorskie, lecz ta forma zabezpieczenia ma nadal poważne ograniczenia. W zasadzie chroni ona twórcę programu przed kimkolwiek, kto chciałby zrobić kopię programu, ale praktycznie takie wypadki są trudne do wykrycia, szczególnie gdy dotyczą jednostek wykonujących jedną lub dwie kopie na swój własny użytek. Łatwiej jest wychwycić tych, którzy masowo produkują kopie i próbują je sprzedawać. Jednak gdy wielu ludzi wykonuje kopie na użytek własny, może to w istotny sposób zaszkodzić możliwościom sprzedaży programu przez jego twórcę. Ponadto, jak już powiedziałam, prawo autorskie nie gwarantuje kontroli nad algorytmem, istnieje więc ryzyko przechwycenia idei programu.\nB. OCHRONA TAJEMNICY HANDLOWEJ.\nProgramy komputerowe mogą być także chronione i (zgodnie z jednym ze znaczeń terminu "posiadać") posiadane na mocy tajemnicy handlowej. Taka ochrona ma miejsce na skutek odwołania się do prawa stanowego. większość tych przepisów prawnych odnosi się do każdej "formuły, wzoru, urządzenia czy zestawienia informacji stosowanych w działalności handlowej i umożliwiających uzyskanie przewagi nad konkurencją, która ich nie stosuje". Przy określaniu, czy dana rzecz może podlegać tajemnicy handlowej, bierze się pod uwagę wiele czynników. Należą do nich: wysiłek włożony w przygotowanie, łatwość lub trudność uzyskania czy też skopiowania informacji, wartość dla konkurencji.\nRezultatem traktowania programów komputerowych jako tajemnicy handlowej jest niedostępność algorytmu, programu źródłowego i programu wynikowego w sferze publicznej.\n110 Deborah G. Johnson\nTajemnica handlowa nie zabezpiecza jednak pamięci ROM przed odwrotną konstrukcją. Ochrona przed tego typu działaniami byłaby możliwa dzięki zastosowaniu prawa autorskiego lub prawa patentowego, lecz to naruszyłoby tajemnicę handlową.\nOchrona tajemnicy handlowej jest problematyczna po części dlatego, że utrzymanie sekretu nie zawsze jest możliwe. Jak można sprzedawać lub dzierżawić program bez ujawniania pewnych danych na jego temat albo bez udzielenia do nich dostępu? Jak można przeszkodzić pracownikom w pamiętaniu tych programów (a co najmniej ich głównych idei), kiedy zmieniają pracę? Co więcej, ważnym dla społeczeństwa niedociągnięciem ustawy o tajemnicy handlowej jest to, że uniemożliwia ona innym zastosowanie danej myśli do stworzenia kolejnych wynalazków ulepszających i rozwijających ją w sposób nie wprowadzający konkurencji.\nZatem mimo że tajemnica handlowa stanowi silną formę zabezpieczenia dla twórców programów, znajduje ona zastosowanie tylko w odniesieniu do niewielu programów, tj. programów stworzonych na własny użytek, dających ich właścicielowi przewagę nad konkurencją, a nie tych, które zostały stworzone w celu sprzedaży. Ponadto ma ona negatywny efekt w postaci niedopuszczenia idei do sfery publicznej.\nC. OCHRONA PATENTÓW\nNajbardziej obiecującą formą ochrony programów komputerowych jest ochrona patentów, ponieważ opatentowanie programu daje posiadaczowi patentu monopol na korzystanie z programu przez 17 lat. Ochrona patentowa programów komputerowych ma krótką, aczkolwiek wyjątkowo skomplikowaną historię. Kwestia, czy opatentowanie może dotyczyć programów komputerowych, była wielokrotnie rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny do Spraw Celnych i Patentowych (CCPA - Court of Customs and Patent Appeals), Amerykański Urząd do Spraw Patentów i Znaków Handlowych (USPTO - U.S. Patent and trademark Office) oraz Sąd Najwyższy. W początkowym okresie obawiano się, że programy naruszą zasadę kroków myślowych. W ostatnich czasach koncentrowano się na matematycznej strukturze programów i na uznawanej przez lata zasadzie, że wzory matematyczne nie mogą być niczyją własnością (nie mogą być opatentowane).\nPrecedensu, na którym opieramy się teraz w sprawach tego rodzaju, dostarczyła decyzja Sądu Najwyższego w sprawie Diamond kontra Diehr. Diehr ubiegał się o opatentowanie kontrolowanego przez komputer procesu obróbki gumy. Proces ten polegał na podgrzewaniu gumy w specjalnej formie; obliczanie optymalnego czasu formowania i zdejmowania formy odbywało się pod kontrolą komputera zaprogramowanego na podstawie dobrze znanego równania Arrheniusa. Sąd Najwyższy odrzucił decyzję USPTO i uznał, że wynalazek ten może być opatentowany.\nAby zrozumieć istotę kontrowersyjności kwestii patentowania programów komputerowych, trzeba pamiętać, co jest celem systemu patentowego. Celem tym jest zachęcanie do dokonywania wynalazków, a tym samym rozwój nauk technicznych. Zasadą systemu patentowego jest przyznawanie wynalazcom takiego rodzaju własności, jakiego potrzebują, aby ich wynalazki przynosiły im zyski. W przypadku monopolu na użytkowanie, posiadacz patentu może zdecydować o rzuceniu swego wynalazku na rynek, będąc pewnym, że nie grozi mu konkurencja w ramach tego konkretnego wynalazku. Jeśli jest zapotrzebowanie na ten wynalazek, wynalazca będzie osiągał zyski. Odbywa się to z jednoczesną korzyścią społeczną, gdyż wynalazek jest teraz w sferze publicznej: można mu się przyjrzeć i uczyć się na nim.\nCzy programy komputerowe powinny stanowić czyjąkolwiek własność 111\nWszystko to jest uzasadniane na gruncie utylitaryzmu. Taki system zachęca do prac nad wynalazkami i promuje postęp techniczny. Jednak istnieją wyjątki: mam tu na myśli to, że niektóre rzeczy nie mogą podlegać opatentowaniu. Należą do nich idee, zasady naukowe, zjawiska natury, procesy rozumowe i wzory matematyczne. Powodu tego, że nie podlegają one opatentowaniu, należy upatrywać w celu systemu patentowego. Posiadanie w postaci monopolu użytkowania powyższych rzeczy w sposób istotny blokowałoby rozwój nauk technicznych, gdyż są one elementami składowymi nauki i techniki. Gdyby pojedynczy posiadacz patentu dysponował jakimś wzorem matematycznym, mógłby ograniczyć i manipulować dużą częścią technologicznego rozwoju. Oczywiście nie oznacza to, że nikt nie może używać wzorów matematycznych, zasad naukowych itd. w swych wynalazkach. Oznacza to tylko, że nie należy przyznawać patentu, jeśli dawałoby to prawo pierwszeństwa do użytkowania idei, zasady, matematycznego wzoru zastosowanych w wynalazku. Jest to główna przyczyna odrzucania podań o opatentowanie programów komputerowych - strach, że przyznane zostanie prawo pierwokupu do używania formuły matematycznej.\nProblemy z programami komputerowymi wynikają z ich matematycznej natury. Flook, na przykład, opracował metodę przekształcania binarnie kodowanych liczb dziesiętnych na binarne liczby. Sąd Najwyższy odmówił mu patentu. Niepokój budził rozległy zasięg żądań; decyzja ta została zinterpretowana jako przepis na prawo pierwokupu formuł matematycznych. Obecność czy też wykorzystanie formuły matematycznej nie wyklucza opatentowania programu, ale matematyczny wzór nie może stanowić jego unikatowej części, za nadane uprawnienia nie mogą dawać prawa pierwokupu wzoru.\nWedług Donalda Stouta  Sąd Apelacyjny do Spraw Celnych i Patentowych w swym uzasadnieniu decyzji w sprawie Diehra dokonuje rozróżnienia między oprogramowaniem, które zawiera algorytmy matematyczne, a tym, które zawiera algorytmy niematematyczne. Istnieje mniejsze prawdopodobieństwo opatentowania tego pierwszego typu oprogramowania niż tego drugiego. Stout twierdzi, że ogólnie rzecz biorąc, oznacza to, iż programy systemowe podlegają opatentowaniu, podczas gdy to samo można powiedzieć tylko o niektórych programach użytkowych. Programy użytkowe zawierające niematematyczne algorytmy będą mogły być opatentowane, jeżeli spełnią inne kryteria.\nPodsumowując, istniejące przepisy prawne nadają obecnie różnego rodzaju prawa własności twórcom programów, jeli wykorzystują oni obowiązujące zasady prawa (tj. ubiegają się o patent, zgłaszają program jako tajemnicę handlową, oznaczają program jako materiał chroniony prawem autorskim). Programy źródłowe i wynikowe mogą podlegać prawom autorskim. Algorytmy źródłowe i programy mogą, na mocy tajemnicy handlowej, nie być podawane do wiadomości publicznej. Ochrona patentowa może być zastosowana do niektórych programów, choć generalnie rzecz biorąc, patenty przyznaje się tylko wynalazkom, w których programy stanowią część, a nie całość wynalazku.\n6. Argumenty na rzecz nieprzyznawania praw własności\nOkreśliwszy różnicę pomiędzy algorytmem, programem źródłowym i programem wynikowym, można wskazać kilka sposobów rozumienia strategii "nieprzyznawania praw własności do programów komputerowych" w zależności od aspektu programu, o którym mówimy. Dwiema najbardziej interesującymi wersjami wydają się: podejście "umiarkowane" i "rady -\n112 Deborah G. Johnson\nkalne". Strategia umiarkowana opiera się na założeniu, że za program komputerowy uważamy algorytm, ideę programu. To stanowisko określa, że algorytm programu komputerowego nie może być czyjąkolwiek własnością. Radykalny kierunek przyjmuje, że ani algorytmy, programy źródłowe, ani programy wynikowe nie mogą do nikogo należeć nawet w tej formie własności, w jakiej należą obecnie, tj. praw autorskich, tajemnicy handlowej czy patentu. Ważne jest, aby zauważyć, że obecny stan rzeczy jest bardzo bliski wersji umiarkowanej. Znaczy to, że obowiązujące teraz przepisy prawne wykluczają prawo własności algorytmów komputerowych, z dwoma wyjątkami. Po pierwsze, algorytmy mogą stać się własnością na mocy tajemnicy handlowej. Po drugie, niematematyczne algorytmy mogą podlegać opatentowaniu. Możemy nazwać istniejący stan rzeczy wynikiem przyjęcia postawy umiarkowanej.\nAby zobaczyć, jak można popierać postawę umiarkowaną, a jak radykalną, wróćmy do argumentów na rzecz praw własności.\nA. ARGUMENT Z POZYCJI UTYLITARYZMU\nOdwołując się do zasady utylitaryzmu wspierającej prawa własności twórców programów, znajdujemy się u samego źródła rozumowego uzasadnienia systemu patentowego. Argument ten polega na tym, że nadanie praw autorskich twórcom programów prowadzi do pozytywnych konsekwencji. Jeśli prawa własności zostaną przyznane, programy będą opracowywane. Jednostki i przedsiębiorstwa nie będą tworzyć programów, jeżeli nie będą miały prawnej ochrony, która umożliwi im osiąganie zysków ze swych dzieł. Tak więc powinniśmy im przyznać te konieczne prawa.\nJednak można wysunąć kontrargumenty przeciw tej linii rozumowania. Po pierwsze, twierdzenie, że ludzie tworzą wyłącznie z chęci zysku, jest fałszywe. Ludzie tworzą i będą nadal tworzyć programy, ponieważ ich chcą i potrzebują - dla zabawy, ponieważ jest to wyzwanie itd. Firmy będą tworzyć programy, których mogą użyć. Niemniej jednak, powie ktoś, wiele programów nie będzie rozpowszechnianych. Ludzie będą zatrzymywali je dla siebie. Co więcej, kosztowne programy na dużą skalę nie będą opracowywane, gdyż ich wyprodukowanie wymaga dużych nakładów. Tylko duże firmy mogą pozwolić sobie na wstępne inwestycje, a nie będą tego robić, jeśli nie przyniesie im to zysku.\nRównież to twierdzenie można skontrować. Bez wątpienia, położenie kresu wszelkim formom własności programów komputerowych zmieniłoby, a może nawet spowolniło, rozwój programów, ale na pewno nie zatrzymałoby go zupełnie. Ludzie będą nadal opracowywać programy na swój własny użytek i wiele spośród nich będą udostępniali ogółowi. Przypadki udostępniania programów poprzez sieci, kluby komputerowe, biuletyny komputerowe, nie są dziś odosobnione. Ponadto sprzęt komputerowy ma wartość tylko wtedy, gdy istnieje do niego dobre oprogramowanie, za to oznacza, że firmy produkujące sprzęt komputerowy będą miały nadal motywację do tworzenia programów. Jest to jedyny sposób utrzymania wartości rynkowej komputerów. Po co ktoś miałby kupować komputer, jeśli nie ma dobrego oprogramowania, które mógłby w nim zastosować.\nZatem nawet jeśliby uznano programy komputerowe za nie podlegające prawu własności (radykalna wersja strategii nieprzyznawania praw własności), nie zatrzymałoby to rozwoju programów. Sam proces rozwoju uległby prawdopodobnie zmianie. Być może zmieniłby się jego kierunek, a także rodzaje opracowywanych programów. Jednakże nie można od razu stwierdzić, że byłoby to złe.\nCzy programy komputerowe powinny stanowić czyjąkolwiek własność 113\nNawet jeśli powyższe rozważania o charakterze utylitarnym silniej przemawiałyby za prawem własności, argumentacja przedstawiona z punktu widzenia prawa patentowego w sprawie niebezpieczeństwa posiadania na własność zasad naukowych, wzorów matematycznych, abstrakcyjnych idei itd., podważyłaby te rozważania na rzecz umiarkowanej wersji strategii nieprzyznawania praw własności. Chodzi o to, że wydaje się, iż nadanie praw własności matematycznych algorytmów zaszkodziłoby znacząco rozwojowi nauk technicznych. W istocie rzeczy, zakłóciłoby to rozwój programów komputerowych i zaprzeczyło samemu celowi nadawania praw własności, jakim jest zachęcanie do dokonywania wynalazków.\nTak więc rozważania o charakterze utylitarnym wydają się potwierdzać przynajmniej umiarkowaną wersję strategii nieprzyznawania praw własności, tzn. twierdzenie, że algorytmy komputerowe (matematyczne) nie powinny być niczyją własnością. Może wydawać się to bardzo skromnym żądaniem, szczególnie że takie jest status quo, jednak w wielu przypadkach twórcy programów nie mogą w pełni chronić swoich wynalazków, jeśli nie mają kontroli nad algorytmem. Przeto, mimo że skromne, żądanie to nie daje twórcom programów takich uprawnień, jakich potrzebują. Nowe i lepsze konkurencyjne programy mogą być tworzone poprzez przejęcie algorytmu i wyrażenie go w inny sposób. Z drugiej strony, rozważania o charakterze utylitarnym nie wspierają radykalnej wersji strategii nieprzyznawania praw własności. Wyeliminowanie praw autorskich, tajemnicy handlowej i częściowo ochrony patentowej, może zmniejszyć ilość i obniżyć jakość opracowywanych programów. Nie jest do końca jasne, co stałoby się, gdyby obrano radykalny kierunek. Pytanie, która strategia będzie lepiej promować właściwy rozwój programów, jest w dużym stopniu zagadnieniem empirycznym.\nB. ARGUMENT Z POZYCJI LOCKE'A TEORII PRACY\nGdyby twórcy programów byli w stanie wykazać, że należne jest im prawo własności programów, które tworzą (czy to na bazie prawa naturalnego, czy też prawa stworzonego przez ludzi), wówczas te utylitarne rozważania byłyby, jeśli nie nieistotne, to przynajmniej drugorzędne. To znaczy - takie prawo własności rozstrzygałoby sprawę. Jednak wydaje się to nieprawdopodobne, gdyż prawa własności są całkowicie odmienne od tego, co przeważnie ma się na myśli, mówiąc o naturalnych uprawnieniach. własność nie jest częścią składową naszej natury ani naszej istoty w ten sam sposób, jak są nią życie i autonomia. Własność nie jest również tak ważna dla naszego istnienia jak np. jedzenie czy troska o zdrowie. W istocie rzeczy, ludzie nie tyle muszą mieć na własność, ile posiadać jedzenie, ubranie, schronienie itp. Najlepszym sposobem wykazywania, że ludziom przysługuje coś na kształt naturalnego prawa własności, jest Johna Locke'a teoria pracy. Z tego względu przyjrzymy się dokładniej tej teorii, sprawdzając ją szczególnie w odniesieniu do programów komputerowych.\nPrzy dokładniejszym zbadaniu wydaje się, że teoria pracy ma kilka luk. Nie jest tak przekonująca w odniesieniu do bytów intelektualnych, jak do rzeczy materialnych. Programy komputerowe stanowią specyficzny przypadek w ramach teorii pracy, gdyż są one bytami intelektualnymi. Przedmioty materialne mogą być skonfiskowane, za byty intelektualne - nie. Kiedy ktoś zabierze kawałek rzeźby, którą stworzyłam, pozbawia mnie rzeźby. Jednak jeśli ktoś weźmie jeden z moich pomysłów - metodę obliczania, wiersz - nie pozbawia mnie go. Nadal go mam i mogę używać. Ktoś, kto bierze intelektualny produkt mej pracy, może odnieść z niego korzyści, ale nie moim kosztem. Według powszechnej opinii wydaje się to niesprawiedliwe, że ktoś, kto zabiera mój pomysł, sprzedaje go i odnosi zyski ze sprzedaży. Tym niemniej, jeśli rozpatrywany produkt jest uznany za niepodlegający prawu własności\n114 Deborah G. Johnson\ni nie jest wprowadzany na rynek (jak byłoby to w przypadku wcielenia w życie strategii nieprzyznawania praw własności), wtedy niesprawiedliwość jest wyeliminowana. Tak więc zasada pracy wydaje się niewystarczająca, gdy mówimy o własności intelektualnej, a szczególnie gdy ta intelektualna własność nie jest kupowana i sprzedawana.\nTeoria pracy stworzona przez Johna Locke'a jest problematyczna również z innych powodów. Jak wspomniałam wcześniej, Becker wyróżnia dwa elementy teorii Locke'a, a mianowicie to: (1) że takie prawa własności wywodzą się z pierwotnych praw własności do naszego ciała i pracy wykonanej przez to ciało, a także (2) że takie prawa są koniecznym i sprawiedliwym zadośćuczynieniem za wysiłki pracownika. Jednakże Becker wskazuje także na brak spójności tych zasad, a to w przypadku praw rodziców do swoich dzieci. Według punktu pierwszego dzieci (przynajmniej od momentu stania się dorosłymi) nie mogą być niczyją własnością. Jednak w świetle punktu drugiego rodzice mają prawo własności do swoich dzieci.\nJedynym sposobem uniknięcia tej sprzeczności jest modyfikowanie jednego z tych punktów, argumentując: (1) że taki jest charakter pracy, iż usprawiedliwia roszczenia do pewnych jej produktów, a do innych nie, lub (2) że żądania wynikające z pracy mogą być odrzucone na podstawie równie silnych lub silniejszych - sprzecznych z nimi - roszczeń. Becker od razu odrzuca pierwszą możliwość i optuje za drugą. Żądanie przez dzieci wolności, przynajmniej od momentu, kiedy osiągną dorosłość, ma mocniejsze podstawy. Dalej w swych rozważaniach Becker usiłuje bronić Locke'owskiej zasady pracy argumentem zapożyczonym od Johna Stuarta Milla i sugerując, że należy ją rozumieć nie jako argument za prawem posiadania czegoś, ale jako twierdzenie, że bycie niedopuszczonym do rzeczy wyprodukowanych przez innych nie jest czymś niewłaściwym. Jednak nawet w takim przypadku Becker uważa, że żądanie prawa własności jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy zostanie uwarunkowane w następujący sposób: jesteśmy upoważnieni do produktu naszej pracy, jeśli praca: (1) wykracza poza to, co jesteśmy moralnie zobligowani zrobić dla innych; (2) tworzy coś, co bez niej by nie istniało; oraz (3) gdy jej produkt może być nieudostępniony innym ludziom bez straty dla nich.\nNależy zauważyć, że twórcy programów nie będą mieli kłopotów ze spełnieniem pierwszego i drugiego warunku, ale natkną się na problemy przy warunku trzecim. Nawet jeśli będziemy rozumieli punkt trzeci tylko jako wymaganie, żeby sytuacja osób pozbawionych dostępu nie pogorszyła się w porównaniu z tą, w której znajdowali się wcześniej, twórcy programów nie spełnią tego warunku, gdy prawo własności daje właścicielowi monopol na używanie wzoru matematycznego. Sytuacja innych osób pogorszy się, gdyż nie będą już mieli dostępu do tego, z czego korzystali wcześniej. Innymi słowy, jeżeli ta interpretacja teorii pracy jest właściwa, to nie daje ona poparcia żądaniom twórców programów do praw własności algorytmów zastosowanych w ich programach. Ta wersja teorii pracy wydaje się być argumentem za umiarkowanym kierunkiem strategii nieprzyznawania praw własności. Nadawanie praw własności algorytmów powoduje, że inni ludzie na tym tracą.\nJednakże Becker odrzuca nawet tę obwarowaną zastrzeżeniami wersję teorii Locke'a, twierdząc, że nie potrafi ona w sposób satysfakcjonujący odpowiedzieć na zarzuty Proudhona. Proudhon mówi po prostu: "nie prosiłem cię, aby pracował, więc nie powinienem być zmuszonym do płacenia ci w formie praw własności za pracę, którą wykonałeś".\nPonieważ wydaje się, że nie istnieje żadna właściwa odpowiedź na ten zarzut, Becker proponuje całkowite przeredagowanie zasady Locke'a, która wówczas nie byłaby już wierna myśli Locke'a. Po przeredagowaniu jej przez Beckera staje się ona zasadą zasługi:\nCzy programy komputerowe powinny stanowić czyjąkolwiek własność 115\nOsoba, która w moralnie dopuszczalny sposób i nie będąca moralnie do tego zobligowana, "dodaje wartość" do życia innych, zasługuje na pewne - wynikające z tego - korzyści.\nTa zasada ma, zdaniem Beckera, status zasady fundamentalnej. Zyskuje ona ten status poprzez samo znaczenie pojęcia zasługi i przez to, że jest częścią składową pojęcia moralności. Problem z tym przeformułowaniem polega na tym, że jako "zasada fundamentalna" winna być nieskomplikowana i w pewnym sensie niekwestionowalna; faktycznie jest ona jednak wysoce kwestionowalna. Istotnie, zasada Beckera nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na kłopotliwe pytanie Nozicka: "dlaczego łączenie tego, co posiadam, z tym, czego nie posiadam, nie jest formą straty tego, co posiadam, lecz zyskiwaniem tego, czego nie posiadam?". W każdym razie, nawet jeśli przyjmiemy zasadę Beckera, nie możemy uzasadnić prawa do własności algorytmów matematycznych.\nBecker wskazuje na kilka cech tej zasady, z których najważniejszą dla naszych celów jest to, co nazywa on zasadą dwóch ostrzy. Becker podkreśla, że jeśli korzyść wynika z dodanej wartości, z odjętej wartości musi wynikać kara. Jest to konieczne dla przestrzegania konsekwencji w postępowaniu. Zasada dwóch ostrzy umożliwia zachowanie zawartego w teorii Locke'a wymogu niepowodowania strat. Oznaczałoby to, że zasługujemy na korzyści tylko wówczas, gdy nikt nie poniósł strat (nie pogorszyła się jego sytuacja) poprzez bycie odsuniętym od produktu naszej pracy. Jeżeli inni tracą z racji naszej pracy, znaczy to, że zasługujemy na karę za odjęcie wartości od ich życia. Tu znowu wydaje się, że można ten punkt zastosować również do matematycznych algorytmów. Sytuacja innych faktycznie pogarsza się poprzez odebranie im dostępu do tych algorytmów.\nBecker też zwraca uwagę na ten problem w odniesieniu do wynalazków technicznych. Pisze on:\nW przypadku problemów technicznych, dla których istnieje unikatowe rozwiązanie (...), wynalazek będący dziełem jednej osoby - jeśli jest on potem posiadany wyłącznie przez tę osobę - znacząco umniejsza możliwości innych.\nBecker sugeruje, że to prowadzi do uzasadnienia limitowania praw własności, bądź też opodatkowania umów patentowych i praw autorskich.\nZatem nawet gdyby przeformułowana przez Beckera zasada pracy była możliwa do przyjęcia, nie zapewniłaby ona poparcia dla twierdzenia, że twórcy programów mają prawo być właścicielami algorytmów programów, które stworzyli.\nPonieważ omówiłam i skrytykowałam tylko argumenty na rzecz nadania praw własności twórcom programów komputerowych, wnioski, które można wyciągnąć z mojej analizy, są ograniczone. Analiza ta pokazała, że roszczenia twórców programów mają słabe podstawy i że nie ma moralnej konieczności przyznawania im praw własności tworzonych przez nich programów. Nie oznacza to ani poparcia, ani odrzucenia radykalnego stanowiska w sprawie nieprzyznawania praw własności. Z drugiej strony, powyższa analiza ukazała argumenty na rzecz umiarkowanej wersji strategii nieprzyznawania praw autorskich, zakładającej, że matematyczne algorytmy komputerowe nie powinny być niczyją własnością. Nadanie takich praw zakłóciłoby rozwój nauk technicznych i spowodowałoby, że inni ludzie byliby w gorszej sy -\n116 Deborah G. Johnson\ntuacji, niż są teraz. Nie znaleźliśmy żadnej przyczyny dla odrzucenia praw własności programów źródłowych i wynikowych w oparciu o prawa autorskie lub tajemnicę handlową ani dla zanegowania własności nie-matematycznych algorytmów, opartej na patencie. Tak więc nadanie tych praw nie jest ani moralnie konieczne, ani niewłaściwe. Przyznanie takich praw jest zgodne z całym systemem praw własności, który obowiązuje obecnie, ale moim celem nie była tu obrona tego systemu.\n Prezentując ten problem i wyjaśniając istniejące przepisy prawa, wskazuję tu na wiele rzeczy, o których mówiłam już wcześniej, w rozdziale szóstym mojej pracy Computer Ethics, Prentice-Hall, 1985. Poza tym analiza ta różni się znacząco od poprzedniej.\n Locke John, Two Treatises on Government, 1764. Polskie wydanie: John Locke, Dwa traktaty o rządzie, tłum. Zbigniew Rau i Adam Czarnota; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.\n Oczywiście sytuacja wygląda inaczej, gdy kradnę drewno i dodaję do niego wartość bez zgody lub wbrew woli właściciela drewna.\n Becker Lawrence, Property rights. Routledge & Kegan Paul Ltd., London 1977, s. 32 - 36.\n Stout Donald E., Protection of Programming in the Aftermath of Diamond v. Diehr, "Computer Law Journal", Vol. IV, 1983, s. 233.\n Nawet jeśli pracownicy podpisują wraz z umową o pracę zobowiązanie do nieujawniania tajemnicy handlowej, mogą oni wykorzystywać zasady ogólne, których nauczyli się, pracując z tymi programami.\n Patrz Nycum Susan H., Legal Protection for Computer Programs, "Computer/Law Journal", Vol. 1, 1978, s. 19 - 23.\n Patrz Gemignani Michael C., Legal Protection for Computer Software: The View from '79, "Journal of Computer, Law and Technology", Vol. 7, 1980, s. 294.\n Stout, Protection..., op. cit., s. 223 - 231.\n Łatwo zauważyć dogodność rozróżnienia pomiędzy algorytmami matematycznymi a niematematycznymi. Jednak, w związku ze specyfiką komputerów i programów, jest mało prawdopodobne aby udało się utrzymać ten podział. W najlepszym przypadku granice będą nieostre.\n Becker, Property..., op. cit., s. 37.\n Ibidem, s. 38 - 39.\n Ibidem, s. 43 - 44.\n Ibidem, s. 50 - 51.\n Nozick Robert, Anarchy, State and Utopia, s. 174 - 175.\n Becker, Property..., op. cit., s. 55.


Makijaże i fryzury gwiazd z Festiwalu Filmowego w Cannes - Zeberka.pl\nZeberka.pl » Festiwal Filmowy W Cannes » Makijaże i fryzury gwiazd z 1 dnia Festiwalu Filmowego w Cannes\nczytany: 2442 razy\nfestiwal filmowy w cannes cannes 2017 cannes makijaże gwiazd\nfestiwal filmowy w cannes/© StarStock\n70. Festiwal Filmowy w Cannes rozpoczął się już na dobre. Gwiazdy i celebrytki z całego świata zjechały na Lazurowe Wybrzeże, by przez kolejne swa tygodnie paradować po czerwonym dywanie i błyszczeć w blasku fleszy.\nOczywiście, festiwal nie byłby dopełniony, gdyby nie wspaniałe kreacje zaproszonych gwiazd, a te dopisały i w tym roku. Nie da się ukryć - poza biedna Bellą Hadid niepanująca nad swoją kreacją - na czerwonym dywanie pierwszego dnia festiwalu obyło się bez większych nietaktów.\nDodajmy, że świetnie spisali się nie tylko styliści. Także makijażyści i spece od układania fryzur. Tak - na otwarciu festiwalu roiło się od świetnie umalowanych aktorek. Nie brakowało także fryzur, które mogłyby stać się inspiracją, dla niejednej panny młodej. Dodajmy, że w tym roku królowały rozpuszczone, falowane włosy.\nKto zachwycał w Cannes? Na pewno uwagę przyciągały Lili Rose Deep i Marion Cotillard.\nGaleria zdjęć: Taka wpadka! Całe majtki na wierzchu, czyli Bella Hadid na festiwalu w Cannnes\nJessica Mercedes jak Kylie Jenner! Sukces Moiess, czarny kostium wyprzedany w...\ngość 22-05-17, 16:00 cytuj\ncórka deppa nic specjalnego, tylko nazwisko, milion ladniejszych i bardziej charyzmatycznych\ngość 19-05-17, 23:14 cytuj\ngość, 18-05-17, 18:05 napisał(a):\nCo to za pomysl, zeby do cannes zapraszac modelki? Co w ogole robi tam ta corka deepa? To jakas kpina. Chyba juz nie ma prestizowych i powaznych gali filmowych. Wszedzie celwbryci, ktorzy sprzedaja swoje zycie i z tego sa znani. Masakra. Dno.\nNa pewno jest twarzą Diora, który jest sponsorem imprezy. Jak chcesz to daj kasę na organizację i nie będą musieli dogadywać się ze sponsorami.\ngość 18-05-17, 23:23 cytuj\npieprzcie rataykowski najładniej\ngość 18-05-17, 22:13 cytuj\nakurat "córka Deppa" zagrała brawurowo w "Planetarium"\ngość 18-05-17, 18:52 cytuj\nja sie pytam co tam robi ta cała Emily Ratayski, Rataykowski czy jak jej tam jest..\ngość 18-05-17, 18:05 cytuj\nKreacje jak z bajki!\nczytaj więcej o: festiwal filmowy w cannes


Niedzielny pchli targ w Przecławiu. Wiosennie na stoiskach [ZDJĘCIA] | Szczecin Nasze Miasto\nNiedzielny pchli targ w Przecławiu. Wiosennie na stoiskach [ZDJĘCIA]\nAnna Brüske-Szypowska 10 kwietnia 2022, 13:51\nNiedzielna Giełda pchli-targ na Przecławiu. Zobaczcie w galerii jakie skarby można tym razem znaleźć na stoiskach! Andrzej Szkocki\nJak co niedzielę, z samego rana odwiedziliśmy pchli targ w Przecławiu i sprawdziliśmy co tym razem tam na Was czeka! A znaleźć na tej popularnej wśród nie tylko szczecinian giełdzie można prawie wszystko!\nPopularna Giełda-Pchli Targ działa już od lat na terenie Zachodniopomorskiego Centrum Hurtowego Rolhurt w Przecławiu. Co niedzielę od 6 rano spotkać tu można tłumy ludzi, którzy z zaciekawieniem spacerują wokół stoisk. A tam czekają na nich wystawcy staroci i sprzedawcy przeróżnych artykułów retro, biżuterii, rękodzieła, sprzętów elektronicznych, ubrań, zabawek, a także owoców i warzyw z lokalnych gospodarstw.\nSprawdźcie, jakie skarby tym razem można było znaleźć na niedzielnej giełdzie:\nPrzed nami ostatni dzień Jarmarku Wielkanocnego. Zajrzyjcie na Aleję Kwiatową\nWiosenna Wystawa Ogrodniczo-Pszczelarska w Barzkowicach zachwyciła! [ZDJĘCIA[\nWiosenne i wielkanocne klimaty można było poczuć w ten weekend w Barzkowicach. W sobotę i niedzielę odbywała się tam Wiosenna Wystawa Ogrodniczo-Pszczelarska, na której czekało wiele atrakcji - od…


Rodyjski Sylwester - Wyspa Rodos\nPosted on 31 grudnia 2014 28 grudnia 2020\nKoniec roku, przejście w nowy czas, czyli popularna zabawa sylwestrowa w Grecji nie istnieje. Jak wygląda rodyjski Sylwester przeczytacie poniżej.\nTen ostatni czas w roku, to dzień, w którym po domach krążą kolędnicy z kolędą noworoczną na ustach, to też czas przygotowywania posiłków oraz pieczenia Vasilopity, świątecznego ciasta noworocznego. Więcej o Vasilopicie i o tym jak ją przygotować, przeczytać możecie w moim zeszłorocznym poście, tutaj.\nWracając do Sylwestra, to czas gdy zbiera się cała rodzina, a często tez znajomi by razem powitać Nowy Rok. Najczęściej w domach, chociaż ostatnimi czasy, coraz częściej po zaprzyjaźnionych tawernach. W tle gra muzyka, stoły uginają się pod ciężarem jedzenia, a na każdym stole obowiązkowo musi znaleźć się Vasilopita, którą dzieli się tuż po północy senior rodu dzieli pomiędzy zgromadzonych. Poza tym czas upływa na rozmowach oraz grach, zarówno planszowych, jak i karcianych.\nO północy wystrzeliwują korki od szampanów i gdzieniegdzie fajerwerki. Są to jednak zwyczaje nabyte. W tradycyjnych, małych wioskach rodyjskich, często na głównym placu płonie w tym czasie ognisko. Zwykle przygotowywane jest przez cały dzień, a niekiedy dwa poprzedzające dni. Rodyjski sylwester mimo to jest bardzo głośny. W naszej wsi jest bardzo głośno bo na jeden dzień miejscowi zdejmują z motorów tłumiki 😉\nCzęsto słychać też wystrzały z broni palnej. Tak witają Nowy Rok miejscowi myśliwi.\nBez względu na sposób witania nadchodzącego roku, każdy ma nadzieję, że będzie to rok lepszy od odchodzącego. I tego również ja gorąco państwu życzę!


Samodzielne gotowanie posiłków | Blog podróżniczy\nObecnie coraz więcej osób jedzie na wakacje by odpocząć od domowych obowiązków. Dlatego śmiało można zastanowić się nad możliwościami jakie mamy na wakacjach, a dojdziemy do przekonania, że dla nas również wiele to będzie mogło znaczyć. Od pewnego czasu coraz więcej osób nastawionych jest właśnie na to, by wyjechać gdzieś nie martwiąc się o gotowanie. Dlatego należy wybrać tanie miejsce noclegowe gdzie właściwie w zasięgu naszych rąk będzie można coś zjeść. Wiele osób wybiera nocleg z wyżywieniem, ponieważ w ten właśnie sposób można dość sporo pieniędzy zaoszczędzić. Dlatego ostateczny wybór jest zależny od nas samych, jak i również od naszego podejścia. Warto jest dać sobie troszkę czasu, by można było zmienić swoje podejście właśnie do gotowania. Musimy przekonać się o tym, że przecież w późniejszym czasie można będzie wybrać się na miasto by spróbować czegoś lokalnego. Warto jest testować, a być może do naszej kuchni również wprowadzimy nowe sposoby gotowania, czy też przyrządzania dobrze nam znanych dan.\nPoprzedni artykółApteczka jest niezbędna\nNastępny artykół:Jak dobrze zwiedzać?


Obiekt 4 Domki położony jest w miejscowości Sarbinowo w regionie zachodniopomorskie i oferuje bezpłatne WiFi, plac zabaw, ogród oraz bezpłatny prywatny parking. Odległość ważnych miejsc od obiektu: Sarbinowo Beach – 600 m.\nW naszej ofercie m.in.: usługa parkingowego, ekspresowe zameldowanie / wymeldowanie, sklep z upominkami, ogród, gaśnice, restauracja, park wodny, WiFi, jazda konna, parking, parking na miejscu, całkowity zakaz palenia, pokoje dla niepalących, bezpłatny parking, sklep na miejscu, taras, plac zabaw, Możliwe wystawienie faktury, zwierzęta domowe są akceptowane, prywatny parking, windsurfing, sprzęt do grillowania, wędkowanie, plac zabaw dla dzieci, ogrzewanie, piesze wycieczki, bezpłatne WiFi, dostęp do Internetu, sklepy na miejscu.\nProsimy o wcześniejsze poinformowanie obiektu 4 Domki o planowanej godzinie przyjazdu. Aby to zrobić, możesz wpisać treść prośby w miejscu na życzenia specjalne lub skontaktować się bezpośrednio z obiektem, korzystając z danych kontaktowych widniejących w potwierdzeniu rezerwacji. W obiekcie obowiązuje zakaz organizowania wieczorów panieńskich, kawalerskich itp. Depozyt na poczet zniszczeń w wysokości PLN 300 jest wymagany po przyjeździe. Będzie to płatność gotówkowa. Zapłacona kwota powinna zostać zwrócona przy wymeldowaniu. Całość depozytu zostanie zwrócona w gotówce po sprawdzeniu stanu obiektu.