Szejk 2/2013 2 (108) VI 2013\n– jubilat z perspektywami str. 4\n– nowe możliwości str. 8\nczyli metody odsiarczania str. 12\nOd wierceń po latający tłok\n7Poszerzamy zakres badań\n10 Zarządzać projektami\nczyli przegląd procesów\nodsiarczania gazu ziemnego\nZielona Góra geologią stoi\nOdpoczywam w ruchu\nDzienniki pracy do lamusa\nMundur lubi porządek\n27 Konkursy na 45-lecie\n28 Zaangażowanie społeczne\n32 Otwarty na wyzwania\n34 Żarnowiec edukacyjnie\n35 Opracować normy\n38Studiuj budowę i eksploatację gazociągów\n38Ratownicy na Daszewie\nDorota Mundry - tel. 68 32 91 262,\ndrugi w tym roku numer Szejka oddajemy do Państwa rąk w czasie, kiedy mija 45 lat od powołania naszego przedsiębiorstwa. To lipiec 1968 roku przyniósł bowiem utworzenie Przedsiębiorstwa Poszukiwań Naftowych w Zielonej Górze, od dwóch lat wcześniej „w budowie”. Pierwszy\notwór odwiercony przez naszych pracowników to Zatonie-5 na obrzeżach wsi Zatonie w pobliżu\nZielonej Góry. Do tych wydarzeń wrócimy szerzej w następnym numerze - do pierwszych lat działalności dzisiejszego Oddziału i reorganizacji, w wyniku której powstała spółka „Diament”. Podsumujemy w ten sposób pewien etap w historii naszych górniczych przedsiębiorstw – etap, który\nzamyka powstanie spółki Exalo i wkrótce - wydzielenie Operatora Systemu Magazynowania.\nNa zmieniającym się rynku to z pewnością nie koniec zmian w naszej spółce, jej władzach i w Oddziale. Po kwietniowych zmianach w zarządzie kolejne postępowanie konkursowe na stanowisko\nprezesa w rękach Rady Nadzorczej. Zapowiadane zmiany nie tylko dzieją się na naszych oczach,\nale doświadczamy ich sami. Stąd też motywem przewodnim nowej inicjatywy dla zarządzających\nzespołami w naszej spółce – Akademii Menadżera, o której piszemy – jest właśnie „zmiana”.\nWśród głównych tematów tym razem kopalnia Załęcze i 40 lat jej historii w skrócie, przegląd metod odsiarczania gazu ziemnego autorstwa kanadyjskich kolegów z branży i bieżące informacje\nz obszaru inwestycji. Piszemy sporo o różnych przykładach zaangażowania naszych pracowników – od działań w obszarze edukacji, sportu przez ćwiczenia ratownicze, krwiodawstwo, wystawę przygotowaną przez Dział BHP i Ochrony P. Poż. I o tym, że Laboratorium przy ul. Naftowej\nposzerzyło zakres prowadzonych badań, a zielonogórscy młodzi geolodzy zdobyli ważne laury.\nNowym zagadnieniem na naszych łamach jest sprawa normalizacji w PGNiG, o czym rozmawiamy z pełnomocnikiem zarządu ds. normalizacji. Z kolei wśród spraw pracowniczych ważne\nmiejsce ma tym razem artykuł przedstawiający kierunki wydatkowania funduszu świadczeń\nsocjalnych, na decyzje w tej sprawie dość długo bowiem czekaliśmy. Dodatkowo – „pracownicze” informacje o zmianach w systemie ewidencji czasu pracy, z których dowiemy się m.in. kim\nA ponieważ to już połowa roku, czas wnioskowania o nadanie odznak i stopni górniczych, prezentujemy kilka ważnych dla posiadaczy odznaczeń informacji o ich umieszczaniu na mundurze\ngórniczym. Inspiracją do „szejkowych” artykułów są najczęściej rozmowy, w tym przypadku była\nto jedna z nich podczas zeszłorocznej Barbórki. Dziękując mojemu rozmówcy mam nadzieję, że\ntemat tradycji górniczych na stałe zagości w ten sposób na naszych łamach.\nWszystkim naszym Czytelnikom życzę udanych, inspirujących i pozwalających wypocząć urlopów, z ciekawą lekturą Szejka…\n„Szejk” nr 2 (108)\nKopalnia Gazu Ziemnego Załęcze\nczerwiec 2013 | SZEJK\nna s z e j e dno s t k i\npo latający tłok\nKierownik Kopalni Załęcze\nW tym roku minie 40 lat od rozpoczęcia działalności kopalni Załęcze. Wiele działo się w jej\nhistorii – od czasu rozpoczęcia wierceń, przez budowę instalacji, przekazanie pierwszych\nmetrów sześciennych gazu do sieci dystrybucyjnej, okres wielu lat eksploatacji złoża Załęcze\ni innych odkrytych w jego sąsiedztwie.\nPierwszy bez efektu\nPierwszy odwiert Załęcze-1, zlokalizowany\nw powiecie rawickim, odwiercony przed rokiem 1970 przez Przedsiębiorstwo Poszukiwań Naftowych w Pile był negatywny i dalsze prace poszukiwawcze zostały przerwane\ndo lutego 1971 r., kiedy wiercenie otworu\nZałęcze-2 prowadził już nasz Oddział – wtedy Przedsiębiorstwo Poszukiwań Naftowych\nw Zielonej Górze. Uzyskaliśmy w nim przypływ gazu z zawartością 73% czystego metanu i 24% azotu. Dało to impuls do dalszych\nwierceń, jeszcze w tym samym roku odwierciliśmy Załęcze–4 i w tym otworze również\nuzyskaliśmy duży przypływ gazu. Podczas\npomiaru produkcji potencjalnej ustalono wydobycie Vabs na poziomie 623 Nm3 i ustalono\ndozwolony pobór gazu 150 Nm3/min.\nNie był to największy przypływ na tym złożu.\nW dalszym etapie rozwiercania złoża największe\nprzypływy gazu uzyskano m.in. w odwiertach:\nZałęcze–28 (Vabs 1496 Nm3 przy V dozwolonym\nNa przestrzeni lat zmieniały się podległość i nazwy zakładów, w skład których wchodziła kopalnia.\nListopad 1973 r. do 1976 r\nPrzedsiębiorstwo Kopalnictwa Gazu Ziemnego w Sanoku\nLipiec 1976 r. do 1983 r.\nWielkopolskie Zakłady Gazownictwa i Górnictwa Nafty\ni Gazu w Poznaniu\nMarzec 1983 r. do 2005 r.\n- 306 Nm3/min.), Załęcze–48 (Vabs 2057 Nm3 przy\nV dozwolonym 200 nm3/min.), Załęcze-45 (Vabs\n1403 Nm3 przy V dozwolonym 225 Nm3/min.).\nOgółem na złożu Załęcze odwiercono 50 otworów z produkcją gazu. Prace wiertnicze trwały\nod 1971 r., a zakończono je w 1978 r. Ostatni\netap rozwiercania złoża zakończył się w latach\n1985-87. Z ciekawostek - w roku 1993 na złożu Wiewierz E odwiercono 2 otwory badawcze\nz myślą o utworzeniu podziemnego magazynu\ngazu o pojemności 200 mln m3. Od tego pomysłu jednak odstąpiono.\nInstalacje kopalni budował Zakład Budownictwa\nNaftowego Naftomontaż z Krosna. W 1973 r.\nrozpoczęła działalność, eksploatując na początku odwierty: Załęcze-4 i Załęcze-23. „Pierwszy\ngaz” popłynął w kierunku Poznania, a następ-\nnie do Wrocławia, w kolejnych latach do KRIO\nw Odolanowie i na Górny Śląsk. W 1979 r.\nrozpoczęliśmy bezpośrednie dostawy do Huty Miedzi Cedynia Walcownia Miedzi w Orsku. Początkowo kopalnia wchodziła w skład Przedsiębiorstwa\nKopalnictwa Gazu Ziemnego w Sanoku i podlegała\npod pierwszy powstały w zachodniej Polsce Ośrodek Kopalń w Ostrowie Wlkp. Jego pierwszym kierownikiem był inż. Eugeniusz Gdula.\nKilka słów o złożu\nZłoże gazu ziemnego Załęcze zlokalizowane jest\nna obszarze gmin Wąsosz i Rawicz, charakteryzuje się bardzo dobrymi własnościami kolektorskimi. Struktura zalega w obszarze południowej\nczęści monokliny przedsudeckiej. Akumulacja\ngazu ziemnego w złożu związana jest z brachyantyklinalną strukturą w piaszczystych utworach czerwonego spągowca. W tym rejonie\nutwory czerwonego spągowca reprezentowane\nsą wyłącznie przez górną serię osadową o miąższości ok. 300 m. Litologicznie stanowi ją jednorodna seria dobrze wysortowanych piaskowców kwarcowych o spoiwie ilasto żelazistym,\nwęglanowym lub kwarcowym.\nKilka parametrów złoża Załęcze\n20,4 mld m3 gazu - pierwotne zasoby wydobywalne\n20 km2 - powierzchnia złoża\n47,67 m - miąższość średnia efektywna\n122,5 m - miąższość maksymalna\n18 % - porowatość skały zbiornikowej\n1354 m - głębokość zalegania wody złożowej\n15,10 MPa - pierwotne ciśnienie złożowe\n2,2 MPa - aktualne ciśnienie złożowe\n73 % - metanu zawiera gaz ze złoża Załęcze\nDo końca 2012 r. wydobyliśmy ze złoża Załęcze 19,556 mld nm3 gazu. Z trzech odwiertów\nosiągnęliśmy wydobycie przekraczające ponad miliard. Z odwiertu Załęcze-20 wydobyli-\nśmy 1,293 mld m3, Załęcze-25 – 1,121 mld m3,\nZałęcze-45 – 1,09 mld m3. Czwartym „miliarderem” na złożu ma szansę być odwiert Załęcze-48, z którego do tej pory wydobyliśmy\n0,981 mld m3.\nKopalnia Załęcze eksploatuje również mniejsze\nzłoża: Wiewierz E, W, złoże Ślubów i nadzoruje\nodwierty niezagospodarowane: Pakosław-2 i 4.\nZakończyliśmy eksploatację złoża Wiewierz S.\nDo tej pory zlikwidowaliśmy 15 odwiertów (12\nna złożu Załęcze, 1 na złożu Wiewierz S, 2 na\nzłożu Wiewierz E).\nPiasek i tłoczenie\nW latach 1975 – 1980 podczas eksploatacji\nzaobserwowaliśmy na złożu zjawisko piaszczenia odwiertów, którego przyczyną była\nprzede wszystkim słaba zwięzłość kolektora\ni eksploatacja z dużą wydajnością. Zjawiska\nte były badane przez Instytut Naftowy z Krakowa i potwierdziły przedstawione przez nas\nW 1989 r. wybudowaliśmy tłocznię złożową,\ngdyż spadki ciśnień głowicowych powodowały utrudnienia w przesyle gazu z kopalni do\ngazociągów dystrybucyjnych. Od 1990 r. eksploatacja odbywa się poprzez tłocznię złożową\nkanadyjskiej firmy CHERC0, Była to pierwsza\nkontenerowa tłocznia w naszym Oddziale\n(3 zestawy). Parametry pracy sprężarek po zastosowaniu systemu wizualizacji są przesyłane\ndo tłoczni i kopalni i na bieżąco śledzone. W ramach dalszych potrzeb sprężania gazu z wymienionych złóż oraz sprężania gazu przesyła-\nnego z Kopalni Borzęcin i Radziądz w 2002 r.\nwybudowano czwarty zestaw. Obecnie gaz\njest sprężany do ciśnienia 6,4 MPa i w całości\njest przesyłany do Odazotowni w Odolanowie.\nPiana, świece i latający tłok\nEksploatacja w obecnych warunkach przy\nznacznych spadkach ciśnień głowicowych\ni zmniejszonych wydatkach z poszczególnych odwiertów staje się coraz trudniejsza.\nAby zachować wyliczone i wyznaczone dozwolonymi poborami wydajności od 2002 r.\nwspomagamy wydobycie przy pomocy\nśrodków pianotwórczych. Wykonaliśmy\ni zamontowaliśmy na głowicach odwiertów\nśluzy do zapuszczania dobranych środków\npianotwórczych. Zapuszczanie ich na spód\nodwiertu odbywa się zgodnie z opracowywanymi na bieżąco harmonogramami.\nStosujemy świece FMS – 315, SCW -1442,\nN – 22. Dominującym środkiem do wynoszenia wody jest świeca pianotwórcza typu\nFMS – 315.\nZ zagadnień związanych z eksploatacją oraz\nwynoszeniem wody ze spodu odwiertu na\nuwagę zasługuje zastosowanie na złożu Wiewierz E tłoka do wynoszenia wody. Odwiert\nW-8 uległ zawodnieniu, przez okres 20 miesięcy nie był eksploatowany i został przeznaczony do likwidacji. Po konsultacjach podjęto\ndecyzję o przeprowadzeniu obróbki odwiertu.\nNa odwiercie zamontowaliśmy z inicjatywy\np. Tomasza Grygieńczy z działu wsparcia wydobycia urządzenie FLUSHBY UNIT, wyciągnęliśmy zestaw wydobywczy, zapuściliśmy\nnowe rurki wydobywcze. Zalany odwiert\noczyszczony został z wody przez tłokowanie,\nnastępnie zamontowaliśmy zestaw sterujący\nz baterią słoneczną i śluzą na głowicy odwiertu. Poprzez śluzę zapuściliśmy „latający” tłok\nustawiając parametry jego pracy. Zabieg okazał się skuteczny i od lipca 2010 r. odwiert jest\neksploatowany, wynosząc wodę przy pomocy\ntłoka z wydatkiem średnim 10 m3/min. Przez\nokres trzech lat wydobyliśmy przy pomocy latającego tłoka 14 082 457 Nm3 gazu.\nW 2003 roku wybudowano nową instalację kolumnową do osuszania gazu\nZ przedstawionymi utrudnieniami eksploatacyjnymi, transportem gazu z odwiertów do\nośrodka grupowego i centralnego, dalszym\nsprężaniem gazu przyjdzie się nam zmierzyć\nw najbliższych latach. Do wydobycia z zasobów wydobywalnych pozostało jeszcze około\n650 mln m3 gazu. Z analiz wynika, że eksploatację poprowadzimy do 2018 r., a dalsze wydobycie będzie wymagało podjęcia szeregu decyzji począwszy od przeszacowania zasobów,\nopracowania metod wydobycia gazu i wody\nz poszczególnych odwiertów, transportu gazu\nwraz z wynoszoną wodą pomiędzy odwiertami a ośrodkami zbioru gazu, dalszego sprężania gazu i związaną z tym analizą ekonomiczną\ntych działań. Z nadzieją patrzymy w przyszłość\ni wierzymy, że złoże Załęcze nadal będzie wykorzystywane.\nCzekamy również na udokumentowanie zasobów w rejonie Rawicza. W 2012 r. prowadzone były prace geofizyczne w obrębie złoża Załęcze oraz w rejonie Rawicza. W samym\nRawiczu występuje złoże gazu i w przyszłości, po analizie ekonomicznej podjęte zostaną decyzje dotyczące jego zagospodarowania. Obecnie do zagospodarowania jest także\nzłoże Pakosław o zasobach geologicznych\n500 mln m3.\nOdnotować należy, że w 2011 r. złoże Załęcze zostało wytypowane do projektu SiteChar\nw zakresie badań i rozwoju technologicznego.\nProjekt UE ma na celu rozwój technologii zatłaczania i składowania CO2, tu też więc pojawiają\nsię zupełnie nowe perspektywy.\nW okresie 40 lat w KGZ Załęcze zatrudnionych\nbyło 172 pracowników. Obecnie jest to 42-osobowa załoga. Pierwszym kierownikiem kopalni\nbył Józef Głód. Od października 1975 r. ja pełnię\ntę funkcję, a z kopalnią związany jestem rok\ndłużej. Od 1973 r. pracuje ze mną Krzysztof Siemek, obecnie zatrudniony na stanowisku operatora pomp sprężarek tłoczni gazu. Z dniem\n31.12.2012 r. odeszli w ramach PDO pracownicy o wieloletnim stażu pracy: Tadeusz Razik\n- kierownik zmiany, który przepracował tu 41\nlat, Stanisław Bulwan - mistrz zmiany (46 lat),\nFlorian Łukowiak - pomiarowy odwiertów gazowych (31 lat). Nadal jest u nas zatrudnionych\nwielu pracowników o wieloletnim stażu pracy.\nWśród nich są Krzysztof Wojnar - kierownik\nzmiany (41 lat), Stanisław Kulczycki - monter\nmechanik maszyn i urządzeń (38 lat), Zdzisław\nKaczmarek - operator pomp, sprężarek i tłoczni gazu (36 lat), Tadeusz Teczyński - kierownik\nzmiany (37 lat).\nWierzę, że złoże Załęcze w swojej bogatej historii będzie nadal wykorzystane, stwarzając\nmożliwość pracy dla załogi, czego serdecznie\nżyczę wszystkim pracownikom z okazji pięknego jubileuszu.\nLaboratorium Oddziału kolejny raz poddane zostało ocenie przeprowadzonej przez Polskie\nCentrum Akredytacji, podczas której zakres akredytacji został rozszerzony o dwie nowe metody\nbadań dla ropy naftowej i kondensatu.\nLaboratorium posiada obecnie trzy metody badania gęstości dla ropy i kondensatu. Dwie z nich,\nakredytowane wcześniej, to badanie gęstości\nropy naftowej piknometrem i gęstości kondensatu areometrem. Trzecia metoda wdrożona\ni poddana ocenie podczas auditu to uniwersalna metoda badania gęstości oscylacyjnie zgod-\nfoto: Włodzimierz Barański\nGęstościomierz może oznaczać gęstości w zakresie temperatur 0-90 oC, w Laboratorium badania prowadzone są w standardowych warunkach odniesienia, które wynoszą 15 oC\nnie z normą PN-EN ISO 12185:2002\nRopa naftowa i przetwory naftowe\n– Oznaczanie gęstości – Metoda\noscylacyjna z U-rurką. Zakres wdrożonej metody 0,6000 ÷ 1,100 g/cm3\npozwala objąć zarówno kondensaty,\nktórych gęstość wynosi od ~0,6500\ng/cm3 (np. kondensat z kopalni\nZielin), jak i ropy, których gęstość\ndochodzi do ~0,8700 g/cm3 (ropa\nnaftowa z Kamienia Pomorskiego).\nBadanie odbywa się za pomocą gęstościomierza oscylacyjnego DMA Nowa metoda badawcza pozwala badać na analizatorze zawartości siarki\n4500, w którym badanych może być SINDIE OTG większość rop wydobywanych przez nasz Oddział\nrównocześnie kilka próbek ropy naftowej i kon- szukujemy możliwości rozwoju i wdrażania nodensatu. Próbki umieszczone w celkach pomiaro- wych metod badań. Metodę oznaczania związków siarki w gazie przybliżymy w kolejnym\nwych są automatycznie podawane do badań.\nartykule, tymczasem wszystkich zainteresowanych naszą pracą już dziś zapraszamy na Dzień\nW 2011 r. uruchomione zostały badania na ana- Otwarty, który planowany jest na wrzesień.\nlizatorze zawartości siarki SINDIE OTG. Do tego\nczasu badanie siarki w ropie naftowej, kondensacie i gazie ziemnym prowadzone były za pomocą\nZ aktualnym zakresem\nAnalizatora siarki TS/UV 3000, na którym badania\ndla rop o zawartości siarki przekraczającej 0,10%\nw Zielonej Górze można zawag. wymagały rozcieńczania próbki. Wprowapoznać się na stronie www.\ndzenie nowej metody pozwoliło odciążyć ten\naparat i uprościć badania. Wdrożenie badania\npca.gov.pl, akredytacja lazawartości siarki metodą rentgenowskiej spekboratorium\ntrometrii fluorescencyjnej z monochromatyczną\nzakres badyspersją fali wymagało opracowania procedury\nbadawczej Oznaczanie siarki metodą MWDXRF,\nstronie naszego Oddziału\nzgodnie z którą oznaczana jest siarka w ropie\nnaftowej w zakresie 0,10 ÷ 2,00 % wag.\nPolityka jakości Laboratorium oraz zmieniające\nsię wymagania klientów powodują, że stale po-\nAkredytacja Laboratorium Oddziału w Zielonej Górze obejmuje:\nBadania ropy naftowej:\n1. Gęstość w zakresie 0,8000 ÷ 0,9000 g/cm3 pomiar piknometrem.\n2. Zawartość wody w zakresie 0,010 ÷ 0,600 %wag metodą Karla-Fischera.\n3. Zawartość wody w zakresie 0,10 ÷ 1,00 %wag metodą destylacyjną.\n4. Prężność par w temperaturze 37,8 °C i 50 °C w zakresie 10,0 ÷ 150,0 kPa\n5. Zawartość soli w zakresie 3,0 ÷ 431 mg/l metodą pomiaru przewodności.\n6. Zawartość siarkowodoru w zakresie 1,0 ÷ 3500 mg/l metodą jodometryczną.\n7. Temperatura płynięcia w zakresie -36 ÷ +45 °C metodą automatycznego\n8. Zawartość parafiny w zakresie 0,1 ÷ 5,0 %wag metodą destylacji atmosferycznej i wymrażania.\n9. Lepkość kinematyczna w zakresie temperatur 0 ÷ 50 °C dla zakresu\n0,3000 ÷ 50,00 cSt.\nertyfikat akredytacji potwierdzający\nspełnienie wymagań normy PN-EN ISO\nIEC 17025 nasze Laboratorium uzyskało w 2004 r. i od tej pory co roku potwierdza\nswoje kompetencje podczas oceny przeprowadzanej przez auditorów Polskiego Centrum\nAkredytacji. W kwietniu zakres akredytacji rozszerzony został o dwie nowe metody: badanie\ngęstości ropy naftowej i kondensatu metodą\noscylacyjną oraz badanie zawartości siarki\nw ropie naftowej metodą MWDXRF.\n1. Gęstość w zakresie 0,6000 ÷ 0,8000 g/cm3 pomiar aerometrem.\n2. Skład frakcyjny w zakresie IBP > 20,0 ÷ FBP <300,0 °C,\nV FBP 90,0 ÷ 98,0 %obj. metodą destylacji normalnej.\n3. Zawartość wody w zakresie 0,010 ÷ 0,600 %wag metodą Karla-Fischera.\n5. Zawartość soli w zakresie 0,0 ÷ 431 mg/l metodą pomiaru przewodności.\n6. Zawartość siarki w zakresie 0,001 ÷ 1,00 %wag metodą detekcji\n7. Zawartość siarkowodoru w zakresie 1,0 ÷ 3500 mg/l metodą jodometryczną.\n8. Temperatura mętnienia w zakresie -60,0 ÷ +49,0 °C metodą automatycznego schładzania.\n0,3000 ÷ 50,00 cSt\ni nw e s t y c j e\nW ramach realizowanych inwestycji Dział Projektów Strategicznych\nzakończył zadanie „Rozbudowa Węzła Kościan”. Jego celem była\nrozbudowa istniejących układów o urządzenia pomiarowo - regulacyjne\nu m o ż l i w i a j ą c e p r z e s y ł g a z u z a a z o t o w a n e g o p o d g r u p y L w.\neneralnym Wykonawcą zadania była firma PGNiG Technologie S.A. Oddział Naftomontaż w Krośnie. Realizowano je\n• I etap – wykonanie prac związanych ze zwiększeniem przepustowości ciągu regulacyjno - pomiarowego węzła KGHM Żukowice/Polkowice (zwiększenie średnicy ciągu);\n• II etap – wykonanie robót obejmujących m in. budowę nowych oraz\nprzebudowę istniejących obiektów, urządzeń i instalacji na obiektach\nwęzła Kościan: węzła EC Zielona Góra, węzła KGHM Żukowice/Polkowice, mieszalni, instalacji odbiorczej do/z PMG Bonikowo.\nPodczas trwania robót budowlanych Generalny Wykonawca napotykał nieprzewidziane przeszkody utrudniające realizację zadania m.in.\n• wysoki poziom wód gruntowych na terenie inwestycji;\n• zmiany w zaprojektowanym systemie elektronicznej ochrony obiektu w związku z wydzieleniem dla potrzeb WSG Sp. z o .o. w Poznaniu\nśluzy nadawczo - odbiorczej w kierunku KGHM Żukowice/Polkowice;\n• różnice w usytuowaniu i głębokości zalegania niektórych istniejących rurociągów w odniesieniu do planu zagospodarowania terenu\nstworzonego na podkładzie mapy do celów projektowych.\nPierwszy etap zadania inwestycyjnego umożliwiający przesył gazu na\nkierunek KGHM Żukowice/Polkowice zakończono w czerwcu 2012 r.\nNatomiast testy i próbę gwarancyjną całego obiektu (łącznie etapów\nI i II) zakończono w marcu 2013 r. Węzeł Kościan przekazano użytkownikowi do eksploatacji na początku kwietnia 2013 r.\nZakres inwestycji obejmował również zabudowę redundantnego sterownika PLC, zarządzającego rozpływem gazu i sterowaniem ciągami\npomiarowymi w w/w kierunkach. Sterowanie węzłem realizowane\njest za pomocą oprogramowania Telexus z poziomu dyspozycji ruchu\nw Zielonej Górze, natomiast sterowanie awaryjne następuje z pozio-\nDzięki rozbudowie węzła możemy przesyłać gaz do niżej wymienionych odbiorców w ilościach:\nWSG Sp. z o.o. Poznań\n(max. 20 tys. nm3/h)\n(10 tys. nm3/h\n÷ 102 tys. nm3/h)\nEC KGHM Żukowice/Polkowice\n(44 tys. nm3/h ÷ 106 tys. nm3/h)\n(10 tys. nm3/h ÷ 100 tys. nm3/h)\nmu KGZ Kościan poprzez program InTouch. Wszystkie obiekty zarządzane są wspólnym systemem sterowania i stanowią logiczną całość.\nZaprojektowany system cechuje wysoka niezawodność, stabilność pracy oraz maksymalna prostota przy zachowaniu najlepszych rozwiązań.\nPrace projektowe dla w/w inwestycji z wyjątkiem układu na kierunek\nKGHM Żukowice/Polkowice realizowało biuro projektowe (Tesgas S.A.).\nNatomiast dokumentacją projektową obejmującą zwiększenie przepustowości węzła do odbiorcy KGHM Żukowice/Polkowice zajęło się Biuro Studiów i Projektorów Gazownictwa Gazoprojekt S.A. będące podwykonawcą\nGeneralnego Wykonawcy inwestycji pn.: „Rozbudowa Węzła Kościan”.\nfoto: Marcin Kamycki\nOdkrycie złóż gazu ziemnego w okolicy Lisewa doprowadziło do zawarcia umowy pomiędzy\nF X E n e r g y i P G N i G w s p r a w i e i c h e k s p l o a t a c j i . I n w e s t y c j a z o s t a ł a p r z y g o t o w a n a p r z e z F X E n e r g y,\na nadzór nad jej realizacją prowadzi Dział Projektów Górniczych naszego Oddziału. Dotyczy\nzagospodarowania odwiertów Lisewo-1, Lisewo-2k i Komorze-3k.\nZłoże gazu ziemnego „Lisewo” zlokalizowane jest około 30 km na południe od miejscowości Września, w województwie wielkopolskim. Zostało odkryte w 2011 r. otworem Lisewo-1 w utworach czerwonego spągowca. W bezpośrednim sąsiedztwie zlokalizowane są również otwory\nLisewo-2k i Komorze-3k.\nWiercenie otworu Lisewo-2k zaplanowane jest na lipiec 2013 r. Zagospodarowanie odwiertu Komorze rozpocznie się przekazaniem terenu\nbudowy wykonawcy robót w lipcu. W rezultacie powstanie instalacja\nuzdatniająca pozyskiwany gaz do jakości handlowej.\nNa instalacji technologicznej będącego w budowie Ośrodka Grupowego Lisewo gaz ziemny\nze stref przyodwiertowych Lisewo-1 oraz Komorze-3k zostanie przygotowany do parametrów handlowych. OG Lisewo zaprojektowano w sposób umożliwiający podłączenie kolejnych stref przyodwiertowych w przyszłości.\nOśrodek Grupowy i strefa przyodwiertowa zostały zaprojektowane jako\nw pełni zautomatyzowane, bez stałej obsługi. Urządzenia technologiczne wymagające zabudowy umieszczono w kontenerach. Sterowanie\ni kontrola nad procesem technologicznym odbywać się będzie lokalnie\nz panelu sterowniczego na OG Lisewo i zdalnie z KGZ Radlin I.\nZakończono budowę gazociągu DN 250 wraz z infrastrukturą towarzyszącą, kompletujemy dokumentację powykonawczą. Zakończenie budowy obiektów technologicznych na OG Lisewo i strefie przyodwiertowej Lisewo-1 planujemy na jesień 2013 r.\nInspektor nadzoru, Dział Projektów Górniczych\n• Budowa Ośrodka Grupowego Lisewo, zagospodarowanie strefy przyodwiertowej Lisewo-1, budowa gazociągu technologicznego relacji odwiert Lisewo-1 – OG Lisewo oraz budowa gazociągu DN 250 8,4 MPa\no dł. 11834,50 m (do przesyłu gazu ziemnego ze złoża Lisewo) relacji OG\nLisewo – KGZ Radlin I wraz ze światłowodem niezbędnym do przesyłu\ndanych pomiędzy OG Lisewo a KGZ Radlin I i przyłączem energetycznym do OG Lisewo z linią kablową elektroenergetyczną i słupową stacją\n• Zagospodarowanie stref przyodwiertowych Lisewo-2k i Komorze-3k,\nbudowa gazociągów technologicznych relacji odwierty – OG Lisewo.\nPrace polegające na zagospodarowaniu OG Lisewo i strefy przyodwiertowej Lisewo-1 wraz z obiektami liniowymi prowadzimy na terenie gminy\nPyzdry, w powiecie wrzesińskim, 2 km na północny zachód od miejscowości Lisewo i ok. 2 km na południe od miejscowości Ruda Komorska.\n3 897 m2 - powierzchnia działki pod urządzenia Ośrodka\nGaz ze złoża Lisewo:\n• 30,84 MJ/m3 - ciepło spalania\n• 77% metanu\n• Lw - podgrupa do której klasyfikuje się gaz\nInwestycje to poza przygotowaniem i realizacją, dokumentacja służąca podjęciu decyzji\no zadaniach oraz monitorowaniu, harmonogramowaniu, sprawozdawczości i analizach.\nnalizy, koncepcje, projektowanie,\nwreszcie wykonanie robót budowlano-montażowych to długi proces\ninwestycyjny. Realizacja projektów ujętych w Planie Inwestycyjnym przebiega\nwedług ściśle określonych zasad, prowadzona jest zgodnie z przepisami prawa\noraz przyjętymi w PGNiG SA procedurami\ni metodologiami. To obszar, którego nie\nwidać, a który wymaga dużego zaangażowania i uwagi.\ndla osób zarządzających projektami. Metodykę opracowano dla dużych projektów,\ngdzie dla zakwalifikowania inwestycji do\ntej grupy przyjęto kryterium wartościowe\n– nakłady inwestycyjne na poziomie powyżej 150 mln zł.\nJednym z podstawowych dokumentów\nproces inwestycyjny są\nwprowadzone do stosowania przez Prezesa\nZarządu naszej spółki\nplanowania, przygotowania i realizacji\nw PGNiG SA” .\nkroki od rozpoczęcia zadań inwestycyjnych, tj. zakres\nkoncepcji, tryby opiniowania i zatwierdzania, wydanie decyzji\nwymagania dla wprowadzenia projektów do Planu\nInwestycyjnego oraz ogólne\nramowe zasady realizacji.\nW ostatnim okresie wprowadzane są do\nstosowania kolejne ważne dokumenty\nz obszaru inwestycji. Opracowano m.in.\n„Metodykę Zarządzania Dużymi Projektami\nw GK PGNiG”, której głównym celem było\nwsparcie realizacji projektów oraz poprawa stosowanych praktyk w tym zakresie\n– opis działań, mechanizmów i narzędzi\nW 2012 r. wprowadzona została zarządzeniem Prezesa Zarządu „Procedura inwestycyjna PGNiG SA”. Określa ona sposób\nprzygotowania Planu Poszukiwań i Planu\nInwestycyjnego oraz sposób uruchamiania\ni monitorowania realizacji poszczególnych\nzadań. Nadzór merytoryczny nad postanowieniami procedury powierzono Departamentowi Ekonomicznemu, który prowadzi\ntzw. „monitoring projektów”.\nHarmonogramy na bieżąco\nWszystkie zadania inwestycyjne mają swój\nharmonogram. W celu poprawnego planowania, zarówno finansów jak i zakresu rzeczowego, później także nadzoru nad\nrealizacją, prowadzone są analizy\nzatwierdzanych harmonogramów. W bieżącym roku weszła w życie „Procedura\nwprowadzania harmonogramów zadań inwestycyjnych do Aplikacji\nProjekt Web App”.\nInwestycji powołany został koordynator wszystkich\nW Oddziale dla wyznaczonych zadań\nz Planu Inwestycyjnego sporządzono\nw MsProject harmonogramy projektów\nw oparciu o wytyczne\nw/w procedury. Aktualizacja harmonogramów\nodbywa się w cyklach\nmiesięcznych, odzwierciedla stan zaawansowania inwestycji. Bieżące harmonogramy\nporównywane są z bazowymi w celu\nmonitorowania postępu prac, śledzenia\newentualnych odchyleń. Do celów monitorowania i raportowania realizacji projektów\nw obszarze inwestycji PGNiG tworzona jest\ntakże metodologia Earned Value - pomiar\nefektywności kosztowej i odchyleń harmonogramów, uwzględniający komplet informacji o planowanym i faktycznym wykonaniu zadań inwestycyjnych.\nPostęp prac na poszczególnych zadaniach\nodnotowywany jest nie tylko w harmonogramach. W naszym Oddziale opracowywane są cyklicznie raporty z realizacji zadań\ninwestycyjnych, sporządzane są sprawozdania rzeczowo – finansowe. Każdorazowo\nprzy opracowywaniu planu inwestycyjnego\ntworzone są dla nowych projektów oraz aktualizowane dla tych kontynuowanych tzw.\n„Karty Projektu”. Opisują one cel inwestycji,\nzakres robót, etapy realizacji, aktualny stan\nzaawansowania prac, nakłady inwestycyjne,\nryzyka projektu, spodziewane efekty oraz\npowiązania z innymi zadaniami.\nOd kierownika po komitet\nTak jak zmienia się otoczenie, tak i w obszarze inwestycji również zmienia się podejście\ndo realizacji projektów. Obecnie wprowadzana jest „Metodyka zarządzania projektami w Departamencie Inwestycji PGNiG”.\nTa inicjatywa bazuje na powszechnie przyjętych metodykach w zakresie zarządzania\nprojektami oraz wykorzystuje obowiązujące\ni sprawdzone w GK PGNiG praktyki. Jej celem\njest m.in. stworzenie narzędzi zarządzania\nprojektami, poprawa ich efektywności, ujednolicenie standardów oraz raportowania.\nZgodnie z nią dla projektów inwestycyjnych\npowoływani są Kierownicy Projektu oraz Ze-\nspoły Projektowe i Biuro Zarządzania Projektem. Każdy projekt ma wskazanego Sponsora oraz Komitet Sterujący.\nPierwszy projekt zgodnie z metodyką\nObecnie w oparciu o tę metodykę realizowanych jest kilka wybranych projektów.\nW naszym Oddziale jest nim zadanie pn.\n„Modernizacja KRNiGZ Zielin – zagospodarowanie złoża Różańsko”. Celem inwestycji\njest zbilansowanie zapotrzebowania na gaz\nw rejonie Dębna. Zmodernizowanie instalacji\nuzdatniania kopalni Zielin umożliwi eksploatację złoża Różańsko udostępnionego otworami Różańsko-3k, Różańsko-4 i Różańsko1A, możliwa będzie także dalsza eksploatacja\nRealizację projektu zaplanowano w dwóch\n1. Opracowanie dokumentacji formalno prawnej oraz wprowadzenie inwestycji do\nprzestrzennego gmin, opracowanie Programu Funkcjonalno – Użytkowego z częścią\ntechnologiczną, w tym uzyskanie decyzji\n2. Procedura przetargowa, wybór i podpisanie umowy z Generalnym Realizatorem In-\nwestycji (GRI), następnie realizacja i rozruch\ntechnologiczny inwestycji, czyli wykonanie\nkompletnej dokumentacji projektowej, budowa obiektów w terenie, odbiór techniczny,\nrozruch, próba gwarancyjna, dopuszczenie\ndo użytkowania i odbiór końcowy.\nDla realizacji inwestycji powołano już Zespół\nProjektowy, który zajmuje się obecnie przygotowaniem zadania od strony formalnoprawnej.\n• Ze względu na istotność projekt zaliczany\njest do grupy Strategicznych,\n• Ze względu na wielkość projekt zaliczany\njest do grupy Dużych,\n• Ze względu na obszar projekt zaliczany jest\ndo grupy Wydobycia krajowego,\n• Ze względu na charakter inwestycji projekt\nzaliczany jest do grupy Rozwojowych.\nWyniki analizy opłacalności potwierdzają\nekonomiczną opłacalność projektu. Zadanie\njest już rozpoczęte, jego zakończenie planowane jest na 2016 r.\nKolejnym projektem naszego Oddziału, który\nwytypowany został do realizacji według metodyki Zarządzania Projektami jest zagospodarowanie złoża Radoszyn, a szerzej o tym\nprojekcie - w następnych numerach Szejka.\nPrzykładowy harmonogram projektu w MS Project\nak t ualno ś c i\nGas Liquids Engineering Ltd.,\nW składzie eksploatowanych przez nasz Oddział złożach węglowodorów występuje często\nsiarkowodór – trujący gaz, którego należy pozbyć się w procesie uzdatniania płynu złożowego.\nArtykuł zawiera przegląd różnych procesów odsiarczania gazu ziemnego. W niektórych z nich\np o w s t a j e g a z k w a ś n y, k t ó r y n a l e ż y z n e u t r a l i z o w a ć l u b n a p r z y k ł a d z a t ł o c z y ć d o z ł o ż a .\nO zatłaczaniu gazu kwaśnego do złoża pisaliśmy już w listopadowym numerze Szejka z 2004 roku,\ntym razem prezentujemy szersze spojrzenie na temat odsiarczania.\nProcesy odsiarczania gazu ziemnego można podzielić na następujące grupy technologii:\nGaz ziemny zawierający więcej niż 1% mol\nsiarkowodoru (H2S) nazywa się gazem zasiarczonym. Nawet przy zawartości siarkowodoru\nmniejszej niż 1%, musi być on usunięty z gazu\nziemnego, aby spełnić wymogi specyfikacji\ngazu handlowego. H2S jest wysoce toksyczny.\nW obecności wody tworzy kwas powodujący\nkorozję stali. Dwutlenek węgla (CO2) występujący często w gazie ziemnym jest balastem\n– nie ma wartości opałowej i również tworzy\nw obecności wody kwas powodujący korozję\nstali. W gazie zasiarczonym mogą być obecne\ninne związki siarki, takie jak siarczek karbonylu,\ndwusiarczki i merkaptany. Mają one swój udział\nw całkowitej zawartości siarki w gazie ziemnym,\ndlatego muszą być również z niego usunięte.\nStężenia wszystkich tych związków nie mogą\nprzekraczać wartości podanych w normach\nczy specyfikacjach gazu handlowego. W poniższej tabeli zestawiono najwyższe dopuszczalne\nwartości stężeń zanieczyszczeń określone przez\nnormy polskie i północnoamerykańskie:\n4 – 16 ppm\n(6 – 23 mg/Sm3)\n3 % mol.\n2 – 3 % mol.\n115 – 230 mg/Sm3\nUwaga: 1 Sm3 (standardowy metr sześcienny) jest\nw przybliżeniu 5,49% większy od 1 Nm3 (normalny\nmetr sześcienny) ze względu na różnie zdefiniowane\nwarunki odniesienia: temperatura standardowa to\n15°C, a temperatura normalna to 0°C.\nIstnieje wiele procesów odsiarczania gazu\nziemnego. Dobór odpowiedniej technologii nie\njest łatwy, jako że pod uwagę należy wziąć następujące czynniki:\nw fazie ciekłej\n• Rodzaj i stężenie zanieczyszczenia, skład mieszaniny węglowodorów\n• Temperatura i ciśnienie obróbki gazu zasiarczonego\n• Specyfikacja, norma dla oczyszczonego gazu\n• Natężenie przepływu gazu poddawanego obróbce\n• Wymagana selektywność usuwania gazów kwaśnych\n(np. usunięcie H2S, ale pozostawienie CO2)\n• Nakłady kapitałowe i operacyjne, opłaty licencyjne\n• Przepisy o ochronie środowiska: zrzut do atmosfery, usuwanie\nPierwsza grupa procesów odsiarczania opiera się na absorpcji\nzwiązków siarki i CO2 w ciekłych rozpuszczalnikach. Mogą to być\nrozpuszczalniki chemiczne, fizyczne lub ich mieszaniny. Rozpuszczalniki chemiczne reagują z zanieczyszczeniami pod wysokim\nciśnieniem i w niskiej temperaturze w kolumnie nazywanej kon-\ntaktorem, a regenerowane są pod niskim ciśnieniem i w wysokiej temperaturze w kolumnie\nnazywanej regeneratorem. W czasie regeneracji\nzaabsorbowane zanieczyszczenia są uwalnianie\nz rozpuszczalnika. Tak uwolniony gaz nazywa\nsię gazem kwaśnym. Obróbka gazu kwaśnego\nbędzie omawiana dalej. Rozpuszczalnik krąży\nmiędzy dwiema kolumnami w obiegu zamkniętym. Zasiarczony gaz wpływa tylko do kontaktora i wypływa z niego jako gaz słodki.\nNajlepsze rozpuszczalniki to takie, które usuwają niepożądane zanieczyszczenia do pożądanego poziomu, prawie całkowicie usuwają\nH2S, usuwają CO2 do poziomu wymaganego\nprzez specyfikację czy normę i nie usuwają węglowodorów. Wszystkie rozpuszczalniki dzięki\nregeneracji mogą być używane ponownie i to\njest ich wielka zaleta.\nProcesy absorpcyjne są zwykle stosowane wtedy, kiedy natężenie przepływu gazu zasiarczonego jest wysokie i stężenie gazów kwaśnych\nw gazie ziemnym jest stosunkowo wysokie.\nRozpuszczalniki chemiczne dzielą się na powszechnie dostępne i zastrzeżone. Rozpuszczalniki powszechnie dostępne to takie, które nie są\nchronione patentem lub nie są licencjonowane\ni które można swobodnie nabywać. Wszystkie\nrozpuszczalniki powszechnie dostępne należą\ndo klasy związków chemicznych nazywanych\naminami. Najbardziej popularnymi aminami powszechnie dostępnymi (pospolitymi) są:\n(proces z Ucarsol)\n(dawna nazwa: aMDEA)\nSiłą napędową procesu odsiarczania za pomocą rozpuszczalników chemicznych jest powinowactwo chemiczne.\nCiśnienie jest ważne\nW przeciwieństwie do rozpuszczalników chemicznych, rozpuszczalniki fizyczne nie reagują\nze składnikami gazu ziemnego. Zamiast tego\nfizycznie rozpuszczają w sobie składniki gazu\nkwaśnego znacznie lepiej niż lekkie węglowodory. Siłą napędową procesu jest ciśnienie; im\nwyższe ciśnienie, tym lepsza rozpuszczalność\ngazów kwaśnych. Wysokie ciśnienie cząstkowe gazów kwaśnych (>3,5 bar) w strumieniu\nzasilającym instalację odsiarczania faworyzuje rozpuszczalniki fizyczne, niskie ciśnienie\ngazów kwaśnych faworyzuje rozpuszczalniki\nJeśli zmiesza się rozpuszczalnik chemiczny\nz rozpuszczalnikiem fizycznym otrzyma się\nrozpuszczalnik mieszany (hybrydowy), który będzie posiadał zalety obu składników.\nW zależności od wzajemnego stosunku obu\nrozpuszczalników można osiągnąć niemal całkowite usunięcie H2S, CO2 i COS, lub wysoki\nstopień usuwania H2S i COS z możliwością wydostawania się CO2.\nWadą rozpuszczalników fizycznych i hybrydowych jest wyższa współabsorpcja ciężkich węglowodorów, dlatego obecność w gazie ziemnym\npropanu i wyższych węglowodorów powoduje\nEter dimetylowy glikolu polietylenowego\nN-formylomorfolina + N-acetylomorfolina\nProsernat, SNC Lavalin\nAminy powszechnie dostępne są oferowane\nprzez wielu dostawców chemikaliów, między\n• BASF • Brenntag • Coastal Chemical • Dow\n• Huntsman • Quadra Chemicals • Univar\nRozpuszczalniki zastrzeżone to takie, które są\nlicencjonowane i za których stosowanie pobierane są opłaty licencyjne. Są one oparte na\nMDEA i różnych dodatkach, takich jak MEA,\nDEA, piperazyna czy kwasy nieorganiczne,\ntakie jak kwas fosforowy. Dodatkowy koszt\nrozpuszczalników zastrzeżonych jest kompensowany zmniejszeniem wielkości urządzeń,\nniższą korozją i oszczędnością energii. Stosuje\nsię je wtedy, kiedy stężenie CO2 w gazie zasiarczonym jest wysokie i pożądane jest maksymalne „wydostawanie się” CO2 (czyli minimalne usuwanie), albo minimalne wydostawanie,\nalbo stopień wydostawania się CO2, który pozwala osiągnąć wymagania normy dotyczącej\nInstalacja odsiarczania z wykorzystaniem procesu biologicznego firmy Paqell, stan Teksas, USA\nspadek atrakcyjności rozpuszczalników fizycznych i mieszanych. Z drugiej strony obecność\nsiarki organicznej w gazie zwiększa atrakcyjność\nrozpuszczalników fizycznych i mieszanych.\nSulfolan + DIPA\nMDEA + woda\nDEA lub MDEA\nDostawca lub licencjodawca\nTlenek żelaza na drewnianych wiórach\nFe2O3 + Fe3O4\nCuO na węglu aktywnym\nSulfinol stosuje się do usuwania H2S, CO2, COS,\nCS2, merkaptanów i polisiarczków.\nSulfinol-D stosuje się do całkowitego usuwania\nH2S, CO2, i COS.\nSweet Complete, Zero Sour\nRoztwór wodny NaNO2\nThiolex – Fiber Film\nSulfinol-M stosuje się do selektywnego usuwania H2S w obecności CO2, przy czym częściowo\nusuwany jest COS.\nSulfinol-X stosuje się do całkowitego usuwania\nH2S, CO2 i innych związków siarki.\nProcesy redoks w fazie ciekłej\nRedoks to skrót oznaczający reakcję redukcji\ni utleniania, w której stopnie utlenienia atomów\nbiorących udział w reakcji ulegają zmianie.\nPrzykładem procesu redoks jest rdzewienie żelaza, w czasie którego stopień utlenienia żelaza\nwzrasta, a stopień utlenienia tlenu zmniejsza\nsię. W procesach redoks w fazie ciekłej stosuje\nsię wodne roztwory jonu metalu, zwykle żelaza lub wanadu. Żelazo czy wanad utrzymywane są w roztworze dzięki organicznym związkom chelatującym, takim jak np. EDTA, kwas\netylenodiaminotetraoctowy, lub krócej kwas\nwersenowy. H2S utleniany jest za pomocą jonu\nmetalu do siarki elementarnej, a jon metalu\nzmniejsza swój stan utlenienia (redukuje się).\nNa etapie regeneracji, jon metalu jest z powrotem utleniany za pomocą tlenu z powietrza do\nswojego pietrwotnego stanu utlenienia.\nNeutralizatory są stałymi lub ciekłymi związkami chemicznymi reagującymi w sposób nieodwracalny z H2S, dlatego nie można ich zregenerować. Zużyty neutralizator należy usunąć.\nZakres zastosowania neutralizatorów ogranicza się do odsiarczania strumieni gazu ziemnego, w których stężenie H2S zwykle nie przekracza 200 ppm, a zawartość siarki jest mniejsza\nniż 100 kg/dobę. Większość neutralizatorów\nnie reaguje z CO2. Ciekłe neutralizatory mogą\nbyć dozowane do rurociągów. Neutralizatory\nciekłe lub stałe mogą być wykorzystywane\nw układzie zbiornikowym.\nAdsorpcja to proces zagęszczania się substancji\n(adsorbatu) na powierzchni ciała stałego (adsorbentu) wskutek oddziaływań międzycząsteczkowych. Cząsteczki gazu kwaśnego adsorbują\nsię w relatywnie niskiej temperaturze a usuwane są z adsorbentu w wysokiej. Adsorbentem\nCabot (Norit Activated\n(Chemviron w Europie)\nmoże być węgiel aktywny lub sita molekularne\n(glinokrzemiany, zeolity). Siłą napędową procesu\nodsiarczania za pomocą adsorpcji jest stosunek\nciśnienia cząstkowego adsorbowanej substancji\ndo jej prężności pary.\nKażdy rodzaj sit molekularnych charakteryzuje się różną wielkością porów. Sita o mniejszej\nwielkości porów adsorbują mniejsze cząsteczki, sita o dużej wielkości porów adsorbują duże\ncząsteczki. H2S adsorbuje się na sitach 5A,\na merkaptany na sitach 13X. Zastosowanie sit\nmolekularnych w odsiarczaniu gazu ziemnego jest ograniczone, ponieważ woda wypiera\ngazy kwaśne ze złoża adsorbentu.\nMembrany są półprzepuszczalnymi stałymi\nmateriałami polimerowymi używanymi do usuwania H2S lub CO2 lub obydwu gazów kwaśnych z gazu ziemnego. Siłą napędową procesu\nrozdziału jest ciśnienie. Membrany nadają się\nnajbardziej do zgrubnego usuwania gazów\nkwaśnych z gazu ziemnego.\nNiskie nakłady kapitałowe w porównaniu z rozpuszczalnikami\nPraca nie wymagająca dozoru\nDuży zakres przepustowości\nNie wymagają stosowania chemikaliów\nŁatwość instalacji – montowane na skidach\nMała powierzchnia montażu i mała waga\nZnaczne straty węglowodorów\nNie tolerują cieczy węglowodorowych i wodnych\nSkid membranowy do uzdatniania gazu paliwowego firmy Membrane Technology and Research w Newark w Kalifornii, zainstalowany na platformie wiertniczej u wybrzeży Kataru\nWymagane jest ponowne sprężanie gazu\nNie można uzyskać wymaganej zawartości H2S\nNiektórzy dostawcy membran:\nSourSep (H2S), membrany na CO2\nGas Sweetening Membranes\nSeparex (H2S, CO2)\nW procesie biologicznym H2S jest absorbowany przez roztwór alkaliczny z utworzeniem siarczku sodu, który jest następnie utleniany do siarki elementarnej za pomocą występujących w naturze\nmikroorganizmów. Bakterie z rodzaju Thiobacillus używane w tym\nprocesie wydalają siarkę hydrofilową, która może być stosowana\nw rolnictwie jako nawóz. Ewentualnie można taką siarkę stopić\ni uzyskać produkt o wysokiej czystości, spełniający wymogi stawiane siarce w procesie Clausa. Proces biologiczny jest niezależny\nod ciśnienia i stężenia H2S w gazie ziemnym. Stopień odzysku siarki wynosi 99,99%. Proces ten może zastąpić kombinację procesów\naminowego, Clausa i doczyszczania gazu resztkowego, albo proces\nredoks w fazie ciekłej.\nPaqell, Cameron, Shell Global Solutions,\nW procesach kriogenicznych wykorzystuje się niskie temperatury\ndo zgrubnej separacji H 2S i CO 2 z gazu zasiarczonego. Wstępnie\noczyszczony gaz, o zmniejszonej zawartości gazów kwaśnych,\nmoże być poddany dalszemu odsiarczaniu. Uzyskany w procesie\nkriogenicznym ciekły strumień gazów kwaśnych można zatłoczyć\nSkid membranowy FuelSep firmy Membrane Technology and Research w Newark w Kalifornii, zainstalowany w Indonezji.Odsiarczony gaz jest jeszcze doczyszczany za pomocą neutralizatora\nProcesy katalityczne to takie, w których usuwanie H2S jest wspomagane\nprzez obecność katalizatora.\nOxorbon K 20J\nKJ (jodek potasu) na węglu\nH2S w gazie > 25%\nCO2 w gazie > 50%\nUsuwanie H2S, i CO2\nMetody obróbki gazu kwaśnego\nW niektórych procesach odsiarczania, na przykład absorpcyjnych,\npowstaje produkt uboczny w postaci strumienia gazu kwaśnego.\nStrumień ten należy usunąć lub poddać dodatkowej obróbce, korzystając z poniższych metod:\nMetody obróbki gazu resztkowego\nStopień odzysku siarki w procesie Clausa jest za niski, nie pozwala na spełnienie przepisów o ochronie środowiska w odniesieniu do gazu resztkowego, czyli gazu opuszczającego instalację Clausa. Gaz ten zawiera ciągle zbyt dużo siarki, aby\ngo można było zrzucić do atmosfery albo spalić. Na szczęście\nistnieje pewna liczba procesów nazywanych uzdatnianiem\ngazu resztkowego (ang. TGT, Tail Gas Treatment), które zwiększają stopień odzysku siarki do pożądanego czy wymaganego\nZ powrotem do jednego\nz procesów absorpcyjnych\nRedukcja do H2S\nSCOT – Shell\nHCR – Siirtec Nigi\nnp. Flexsorb SE\nSelectox – UOP\nWzbogacanie w tlen\nCOPE – Goar Allison\nOxyClaus – Lurgi\nSURE/DCP – Worley\nDo instalacji obróbki\ndo instalacji Clausa\nSO2 +3H2 H2S + 2H2O\nProces z mokrą płuczką\nEuroclaus - Jacobs\n99,8% - 99,9%\nH2S + ½ O2 S + H2O\nSuperclaus – Jacobs\n99,0% – 99,5%\nProces z mokrą\n99,9% odzysku siarki\nna złożu stałym\nponiżej punktu rosy S\nCBA – BP\nSulfreen – Prosernat\nSultimate – Prosernat\nAbsorpcja – pochłanianie gazu (absorbatu) przez ciecz\nlub ciało stałe (absorbent), zachodzące w całej objętości absorbentu.\nAdsorpcja – zagęszczanie się gazu lub cieczy (adsorbatu) na powierzchni ciała stałego (adsorbentu).\nGaz kwaśny – siarkowodór i dwutlenek siarki po usunięciu ich z gazu zasiarczonego w w procesie odsiarczania.\nGaz resztkowy – gaz opuszczający instalację Clausa.\nGaz zasiarczony – gaz ziemny zawierający siarkowodór\nlub dwutlenek węgla, lub obydwa gazy.\nClauspol – Prosernat\nUtlenianie do SO2\nCansolv TGT+ - Shell\n99,99% odzysku S\nJak już wspomniano, wybór odpowiedniej technologii odsiarczania gazu\nziemnego nie jest łatwym zadaniem, jednak poniższa tabela i wykres\npozwalają na dokonanie wstępnego wyboru technologii odsiarczania\ndla danego strumienia gazu ziemnego.\nsiarki w gazie usuwania H2S\n> 15 t/d\n0,1 – 15 t/d\n< 0,1 t/d\nPowyższe jak i nowe technologie odsiarczania gazu ziemnego prezentowane są również każdego roku na międzynarodowych konferencjach\npoświęconych obróbce gazu ziemnego, takich jak SOGAT (Sour Oil and\nGas Advanced Technology) w Abu Dhabi, GPA (Gas Processors Association) w Ameryce Północnej, LRGCC (Laurance Reid Gas Conditioning Conference) w Norman w stanie Oklahoma, czy GPS (Gas Processing Symposium) w Ad-Dausze w Katarze. Warte odnotowania jest również Gas\n& Oil Expo w Calgary.\nChelat – (z greckiego chélē –\nszpon, szczypce kraba) związek kompleksowy składający\nsię z centralnego atomu metalu przyłączonego do dużej\ncząsteczki, nazywanej ligandem, tworzący pierścieniową\nKatalizator – substancja, która zwiększa szybkość reakcji chemicznej, ale sama nie ulegaja trwałej zmianie\nNeutralizatory – związki chemiczne, stałe lub ciekłe,\nktóre reagują nieodwracalnie z H2S. Zużyte neutralizatory są usuwane.\nReakcja redoks – (reakcja redukcji-utleniania) reakcja, w której następuje zmiana stopnia utlenienia atomów. Każdej reakcji redukcji towarzyszy reakcja utlenienia.\nWszelkie pytania dotyczące omawianego w artykule tematu można wysyłać na adres [email protected] lub [email protected]\ns p r awy p r a c own i c z e\nT e g o r o c z n y F u n d u s z Ś w i a d c z e ń S o c j a l n y c h b y ł d ł u g o o c z e k i w a n y z e w z g l ę d u n a z m i a n y, j a k i e\nprzyniosła idea ujednolicenia funduszu w ramach Spółki PGNiG SA. W marcu decyzją Komisji\nPorozumiewawczej, tj. Dyrekcji Oddziału i przedstawicieli Związków Zawodowych, zostały\np r z y j ę t e k i e r u n k i w y d a t k o w a n i a Z F ŚS n a b i e ż ą c y r o k .\ngodnie z ustawą pracodawca ma obowiązek dysponować środkami w oparciu\no kryteria socjalne tj. sytuację życiową,\nrodzinną i materialną osoby uprawnionej do\nkorzystania z Funduszu, co oznacza, że wysokość dopłat nie może być równa dla każdego\npracownika. Mając na uwadze ten zapis dla\ncałej Spółki zostały ujednolicone niektóre tabele1 z przedziałami dochodowymi, które rzutują bezpośrednio na wysokość świadczeń,\njakie osoby uprawnione do korzystania z Funduszu (tj. pracownicy i ich rodziny, emeryci\ni renciści - byli pracownicy i ich rodziny) mają\nprawo otrzymać w 2013 r.\nPożyczki na cele mieszkaniowe cieszą się\nbardzo dużym zainteresowaniem pracowników. Podstawową zmianą wynikającą\nz ujednolicenia Funduszu było zredukowa-\nnie siedmiu rodzajów pożyczek do dwóch.\nPierwszy rodzaj to pożyczka na bieżące cele\nmieszkaniowe. Jej maksymalna wysokość\nwynosi 15 tys. złotych. Druga, budowlana\nma na celu pomoc w budowie i rozbudowie\ndomów/mieszkań, zakup i wykup mieszkań,\njak również spłatę kredytów, których podstawą zaciągnięcia były cele mieszkaniowe\noraz adaptacja pomieszczeń dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Na pożyczkę\nbudowlaną można otrzymać 40 tys. zł. W odniesieniu do 2012 r. zmieniła się wysokość\noprocentowania oraz sposób jego naliczania.\nOprocentowanie pożyczki naliczane jest jednorazowo od całej kwoty i wynosi w zależności od progu dochodowego pracownika od\n0,5% do 3,5%.\nOsoby uprawione, które zostały dotknięte\nzdarzeniem losowym i znalazły się w trud-\nPracownicy oraz członkowie ich rodzin mają możliwość korzystania w 2013 r. z następujących świadczeń:\n• pożyczek na cele mieszkaniowe,\n• bezzwrotnej pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej\n• świadczeń w ramach działalności sportowo – rekreacyjnej i kulturalno – oświatowej,\n• wypoczynku pracownika – tzw. „wczasy pod gruszą”, zorganizowanego indywidualnie lub przez pracodawcę,\n• wypoczynku dzieci i młodzieży oraz paczek i imprez zbiorowych\n• wypoczynku w ośrodkach własnych,\n• dofinansowania do imprez masowych,\n• wyprawki szkolnej dla dzieci i młodzieży.\nnej sytuacji życiowej mają prawo ubiegać się\no wsparcie ze strony Pracodawcy w formie\nbezzwrotnej pomocy materialnej, rzeczowej\nDo kina, teatru, na basen\nŚwiadczenia w ramach działalności sportoworekreacyjnej i kulturalno-oświatowej również\nzostały poddane standaryzacji. Pracownik w zależności od średniego miesięcznego dochodu na\nosobę w rodzinie ma do wykorzystania od 180\nzł do 540 zł dofinansowania na rok. Podstawą\nuzyskania dopłaty jest przedstawienie w Dziale\nSocjalnym rachunku lub faktury jako świadectwa\nskorzystania z aktywności sportowej, rekreacyjnej, kulturalnej czy oświatowej. Ponadto dla\npracowników naszego Oddziału podtrzymane\nzostało dofinansowanie do wycieczek wewnątrzzakładowych organizowanych przez Oddział,\nzmienił się jednak limit roczny, który wynosi od\n800 zł do 950 zł w zależności od dochodu.\nŚwiadczenie związane z wypoczynkiem pracownika, które głównie w okresie wakacyjnym\npomaga w realizowaniu planowanego urlopu,\nzostało rozbudowane do trzech form dopłaty:\nPracownik ma możliwość otrzymania dopłaty, jeśli zdecyduje się na wypoczynek w ośrodkach własnych pracodawcy,\nw naszym przypadku są to wczasy w ośrodkach wypoczynkowych w Pogorzelicy i Jesionce\nUjednolicone tabele dotyczą: wypoczynku pracowników, dofinansowania wypoczynku dla dzieci i młodzieży, dofinansowanie do paczek dzieci pracowników, dopłata\ndo świadczeń w ramach działalności sportowo-rekreacyjnej i kulturalno – oświatowej, dopłata do wyprawki szkolnej dzieci i młodzieży, wysokości i oprocentowania\nwypoczynek indywidualny, czyli tzw. „wczasy\npod gruszą”, dopłata do wypoczynku zorganizowanego indywidualnie lub wczasów zorganizowanych przez pracodawcę. Dwie ostatnie\nsą unowocześnieniem w odniesieniu do roku\nubiegłego, jednakże każda z trzech zaproponowanych form wiąże się z taką samą dopłatą\n– co najważniejsze pracownik ma możliwość\nw danym roku kalendarzowym skorzystania\ntylko z jednej wybranej formy dopłaty.\nPracodawca zabezpieczył także środki na\nzorganizowanie wypoczynku dla dzieci i młodzieży. Wypoczynek może być zorganizowany\nprzez Pracodawcę (dzieci w przedziale wiekowym od 7-18 lat, uczące się i pozostające na\nwyłącznym utrzymaniu rodzica) lub indywidualnie przez pracownika. Kolonie i obozy organizowane indywidualnie przez pracownika dla\ndzieci i młodzieży w wieku do 25 lat podlegają\ndofinansowaniu po spełnieniu określonych\nkryteriów zorganizowania wypoczynku. Wypoczynek młodzieży powyżej 18 roku życia\nJedną z imprez ogólnozakładowych organizowanych ze środków ZFŚS jest rajd samochodowy „Nafty”\nNowość – wyprawka\nTrzech Boisk, Rajd Samochodowy, a także Dzień\nDziecka i Impreza Mikołajkowa. Dla pracowników w jednostkach terenowych organizowane\nsą imprezy wewnątrzośrodkowe.\nPonadto ze środków Funduszu w ciągu roku\norganizowane są imprezy ogólnozakładowe\ntakie jak Powitanie i Pożegnanie Lata, Turniej\nKierunki wydatkowania ZFŚS na 2013 rok\nuwzględniają świadczenia skierowane do\nbyłych pracowników Oddziału oraz osób\nuprawnionych. Wśród nich należy wymienić\nbezzwrotną pomoc materialną, finansową\ni rzeczową, bony podarunkowe, wypoczynek\ndla dzieci i młodzieży organizowany przez\nOddział lub indywidualnie, dofinansowanie\ndo paczki dla dzieci byłych pracowników,\npożyczka na bieżące cele mieszkaniowe\ndo kwoty 5 tys., wypoczynek w ośrodkach\nSzczegółowe omówienie wszystkich świadczeń\nznajduje się na stronie Informacji Wewnętrznych\nOddziału (IWO) w intranecie, w zakładce Działalność Socjalna Oddziału.\nfoto: Marek Woźniak\nTegoroczną nowością Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych jest wyprawka\nszkolna dla dzieci i młodzieży. Świadczenie to\njest wypłacane w okresie od sierpnia do października na podstawie złożonego wniosku.\nPracownik może otrzymać na każde uczące\nsię dziecko (do ukończenia 18 roku życia) dopłatę w wysokości od 150 zł do 300 zł w zależności od dochodu.\nPracodawca w ramach Zakładowego Funduszu\nŚwiadczeń Socjalnych daje pracownikowi szereg\nmożliwości, które niewątpliwie są atrakcyjnym\nuzupełnieniem comiesięcznego wynagrodzenia. Zgodnie z ustaleniem Komisji Porozumiewawczej podstawą otrzymania jakiegokolwiek\nświadczenia z ZFŚS jest złożenie informacji o sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej. Pracownik, który nie udokumentuje swoich dochodów\notrzyma najniższe świadczenie z ZFŚS.\nW bieżącym roku odbyło się już kilka wydarzeń, których realizacja była możliwa dzięki\nśrodkom Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.\nDzieci pracowników obchodziły wraz z rodzicami swoje święto 1 czerwca na ośrodku wypoczynkowym\nw Jesionce. Dział Socjalny zorganizował także\nimprezę plenerową „Powitanie Lata”. Kolejnym\nwydarzeniem będzie XI Turniej Trzech Boisk o Puchar\nDyrektora Oddziału Zielona Góra, który odbędzie się\nw dniach 2-4 sierpnia.\nA k t ualno ś c i\nO kształconych w Winnym Grodzie młodych geologach można powiedzieć, że są solidnie\nw y e d u k o w a n i . D o w ó d ? W y g r a n a r e p r e z e n t a n t ó w Z e s p o ł u S z k ó ł Te c h n i c z n y c h i m . M i k o ł a j a\nKopernika w XXVI Ogólnopolskim Konkursie Geologicznym!\nby przekonać się, dlaczego\nGeologiczny odbył się w Winnym Grodzie, musielibyśmy cofnąć\nsię w czasie o 51 lat. Wtedy to po-\nwstała Przyzakładowa ZSZ dla Pracujących Lubuskiej Fabryki Zgrzeblarek\nw Zielonej Górze, której dyrektorem\nzostał inż. Jerzy Dubowik. To dzięki\nniemu ruszyła budowa obiektu szkolnego przy ul. Wrocławskiej – dzisiejszego Zespołu Szkół Technicznych\nfoto: archiwum ZST\nW 2012 r. szkołę opuściło\n9 geologów – absolwentów technikum. W tym\nroku będzie ich już 15.\nWiększość uczniów z tytułem technika geologa,\nuzyskanym w Zielonej\nGórze, zasila szeregi Akademii GórniczoHutniczej i Uniwersytetu\nDynamiczny rozwój szkoły zaowocował możliwością kształcenia\nw obszarze mechanicznym, mechatronicznym, elektrycznym i bliskim naszej firmie – geologicznym.\nW ostatnich latach powstały tu\nnowe kierunki techniczne takie jak:\ntechnik geolog, technik ochrony\nśrodowiska, technik logistyk o profilu wojskowym, technik mechatronik, a także technik gazownictwa.\nO wartości tej placówki świadczy\nfakt, że jest to jedna z czterech\nszkół średnich w Polsce kształcąca\nw kierunku geologicznym. Pozo-\nTak wyglądała nauka w szkole kilkadziesiąt lat temu\nkspozycja urządzeń wiertniczych, modeli żurawia i rdzeni skał\nzwiązana była z naszą obecnością na „Dniu Otwartym” w zielonogórskim ZST im. Mikołaja Kopernika, który odbył się 12 kwietnia. Dlaczego akurat tu? Bo od kilku lat szkoła kształci w kierunku\n„technik geolog” i „technik gazownictwa”. Licznie przybyli goście\nmieli okazję zapoznać się z podstawowymi zagadnieniami w zakresie poszukiwania złóż i eksploatacji.\n„W Zespole Szkół Technicznych pracuję\n20 lat i mam to szczęście, że zarządzam zgranym\nzespołem wspaniałych pedagogów i zawodowców, ludzi, którzy swoją pasją potrafią zarażać innych. Nasze dzieci przychodzą tutaj zdobywać nie tylko wiedzę\npraktyczną i teoretyczną, z powodzeniem zdają egzaminy zawodowe i maturalne, ale również nawiązują przyjaźnie, uczą się\nszacunku dla innych oraz rozwijają swoje zainteresowania.”\nNajwiększe zainteresowanie wzbudzały modele żurawia i kieratu pompowego\nstałe znajdują się w Warszawie,\nKrakowie i Krośnie.\nMożna powiedzieć, że naszą firmę\ni Zespół Szkół Technicznych oprócz\ngeologii łączy również kadra pracownicza. Jednym z nauczycieli\nw ZST jest bowiem nasz kolega\nz Działu Dyspozycji Ruchu Mirosław\nWyderkiewicz, który uczy „wiertnictwa” i „geologicznej obsługi wierceń”. Z wieloma pracownikami\nmłodzież z ZST spotykała się podczas organizowanych w Oddziale\nprezentacji, staży i praktyk.\nematem tegorocznej edycji\nkonkursu, który odbył się\nw Zielonej Górze, była „Geologia\ni hydrogeologia Przedgórza Sudeckiego i Sudetów”. Do finału\nzakwalifikowało się 12 uczniów\nz czterech szkół – Zespołu Szkół\nZajączkowski z Krosna oraz dwaj\nzielonogórzanie – Adrian Dominiczak i Damian Bielec.\nZaciętą walkę o miejsce na podium i wiele godzin spędzonych\nnad książkami zrekompensowały\nuczestnikom atrakcyjne nagro-\n– agat przywieziony\nz Rio Grande\nTechnicznych im. Mikołaja Kopernika w Zielonej Górze, Zespołu\nSzkół Zawodowych Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa\nim. Walerego Goetla z Krakowa,\nTechnikum Geologiczno-Geodezyjno-Drogowego im. Profesora\nStanisława Kluźniaka z Warszawy\ni Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 im. Ignacego Łukasiewicza z Krosna.\nPo trzech dniach zmagań wszystko\nbyło jasne – ZST im. M. Kopernika\nzwyciężył w rywalizacji drużynowej! Drugie miejsce zajęła szkoła\nz Krakowa, trzecie z Warszawy\ni czwarte z Krosna.\nW finale konkursu nie było łatwych zadań…\ndy. Wśród nich laptop, tablety\ni najważniejsze – 9 indeksów na\nuczelnie wyższe (3 na krakowską\nAkademię Górniczo-Hutniczą, 3\nna Uniwersytet Warszawski i 3 na\nUniwersytet Wrocławski)! Oprócz\ntego najlepsza drużyna, którą\nokazała się ekipa Zespołu Szkół\nTechnicznych im. M. Kopernika,\notrzymała od Dziekana Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony\nŚrodowiska AGH w Krakowie\nW rywalizacji drużynowej zwyciężyła ekipa z Zielonej Góry. Dyplom i nagrody wręczał wygranym Stanisław Mamczur z Oddziału Geologii i Eksploatacji\nagat przywieziony z Rio Grande\ndo Sul w Brazylii.\na sponsorem XXVI finału Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy Geologicznej był nasz Oddział.\nWarto dodać, że jednym z członków jury był p. Stanisław Mamczur\nz Oddziału Geologii i Eksploatacji,\nfoto: Mirosław Wyderkiewicz\nIndywidualnie wygrała Katarzyna\nDrabek z Krakowa. Drugie miejsce\nzajęły dwie osoby – Aldona Siwak\ni Bartłomiej Grochmal z Krosna.\nNatomiast na trzecim miejscu znalazło się aż troje uczniów – Konrad\nWśród nagród dla\nuczestników konkursu znalazło się\n9 indeksów na renomowane uczelnie wyższe!\nNa zdjęciu uczestnicy konkursu, nauczyciele i członkowie jury\ns ylw e t ka\nKrzysztof Marciniak jest absolwentem wydziału wiertniczo – naftowego Akademii Górniczo\n– Hutniczej w Krakowie. Pracę w branży rozpoczynał jako referent w dziale podziemnego\nm a g a z y n o w a n i a g a z u w n a s z y m O d d z i a l e , b e z p o ś r e d n i o p o z a k o ń c z e n i u s t u d i ó w. O b e c n i e\nkieruje jednym z największym i najnowocześniejszych obiektów w górnictwie naftowym –\nk o p a l n i ą L u b i a t ó w.\nImię i nazwisko… Krzysztof Marciniak\nZa swoją największą wadę uważam... szczerość\nMoim celem zawodowym jest…\nKierownik Kopalni Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego Lubiatów\nStaż pracy… 18 lat, byłem m.in. kierownikiem zmiany kopalń Zielin i Dębno i zastępcą kierownika kopalni Dębno\nZnak zodiaku… rak\nw Łasku w pobliżu Łodzi\nW swojej pracy najbardziej cenię…\nNajtrudniejszym wykonanym zadaniem…\nbyła budowa i rozruch KRNiGZ Lubiatów :)\nW życiu i w pracy najbardziej przydaje mi się moja\ncechą, jaką jest…\nbezpieczne wydobywanie gazu i ropy :)\nNajwięcej nauczyłem się od… „uczymy się całe życie”\nnie mam „pretensji” do losu i niczego bym nie zmieniał\nNigdy nie starcza mi czasu na…\nstaram się znaleźć czas na wszystko ale tym samym mam go mało\nChciałbym się nauczyć… pilotować samolot\nU ludzi najbardziej cenię… szczerość, punktualność\nMoja najbliższa rodzina to…\nżona Magdalena, córka Alicja (14 lat) i syn Iwo (7 lat)\nZ ostatnio przeczytanych książek w głowie została mi...\n„Cosmopolis” (lubię fantastykę)\nmuszę nie muszę, ale bardzo chciałbym odwiedzić Islandię…\nOdpoczywam, gdy… jestem w ruchu\nPodróż, którą najbardziej pamiętam...\nfoto: Sebastian Rzepiel\nwspinaczka na Etnę…\nWdrożenie nowych modułów programu SAP wpłynęło na pracę służb kadrowych,\npłacowych, socjalnych, księgowych, ale również na codzienne życie jednostek\nt e r e n o w y c h , k t ó r e z o s t a ł y z o b l i g o w a n e d o e l e k t r o n i c z n e j e w i d e n c j i c z a s u p r a c y.\npoczątkiem roku na kopalniach powołani\nzostali tzw. czasowprowadzacze, którzy są\nodpowiedzialni za przygotowanie w Karcie\nCzasu Pracy (KCP) harmonogramu czasu pracy\ndla danej grupy pracowników oraz za ewidencjonowanie zmian, nieobecności pracowników,\ngodzin nadliczbowych. Elektroniczne KCP zastąpiły tradycyjne dzienniki pracy, które były dotychczas przygotowywane i wysyłane do Działu\nKadr i Szkoleń w formie papierowej.\nAplikacja KCP daje możliwość kontrolowania poprawności wprowadzanych danych pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami\nprawa pracy. Kolor zielony, żółty i czerwony informuje czasowprowadzacza odpowiednio: o poprawności danych, ostrzega o uchybieniach oraz\nalarmuje o poważnych błędach, których należy się\nwystrzegać. Od czerwca, po każdym zakończonym miesiącu pracy, kierownicy jednostek, które\nobowiązuje sporządzanie KCP, będą zatwierdzać\njej wykonanie dla podległych im pracowników.\nNowością jest także uruchomienie portalu kadrowego, który daje pracownikom, mającym\ndostęp do intranetu możliwość wglądu do\nswoich danych, limitów urlopowych, obejrzenia i wydrukowania paska płacowego, złożenia\nwniosku o nieobecność. Kierownicy jednostek\norganizacyjnych dodatkowo w samoobsłudze\nmenadżerskiej mają dostęp do podstawowych\ndanych swoich pracowników, mogą przejrzeć\nkalendarz zespołu, zatwierdzać lub odrzucać wnioski urlopowe. Prace nad portalem są\nnadal prowadzone i już niebawem ma zostać\nuruchomiona kolejna funkcjonalność związana\nz samoobsługową rejestracją delegacji.\nNależy jednak zaznaczyć, że nie wszyscy pracownicy, głównie na jednostkach terenowych,\nmają dostęp do komputera, tym samym nadal\nkorzystają z druczków urlopowych i pasków\npłacowych w tradycyjnej, papierowej formie.\nZ punktu widzenia tzw. „czasowprowadzacza” nowe rozwiązanie niosło ze sobą\nsporo wątpliwości i niejasności w początkowej fazie wdrażania. Jednak po kilkumiesięcznej pracy w systemie SAP można\ndoszukać się coraz więcej pozytywnych\nstron, które po udoskonaleniu z biegiem\nczasu mogą wpłynąć na poprawę efektywności pracy.\nNajmniej problemów sprawia ewidencja\nczasu pracy w systemie podstawowym, ponieważ z góry wiadomo, jaki jest harmonogram pracy, wystarczy tylko nanieść\newentualne nieobecności. Więcej czasu zajmuje ewidencja dla\npracowników w systemie równoważnym. W ich przypadku na-\nCzasu Pracy testowała\nw styczniu Odazotownia\nGrodzisk, obecnie na aplikacji\npracują wszystkie kopalnie\nleży zaplanować i wprowadzić harmonogram pracy na poszczególnych zmianach w trakcie danego okresu rozliczeniowego,\ndokonywać korekt oraz nanosić nieobecności. Z pewnością\nudogodnieniem jest automatyczna bieżąca kontrola liczby godzin do przepracowania, godzin przepracowanych, godzin urlopu, jak również kontrola poprawności wprowadzenia danych\npod kątem Kodeksu Pracy. KCP w formie elektronicznej pozwoliły także odstąpić od comiesięcznego drukowania wielu stron\nReasumując, wprowadzenie elektronicznych Kart Czasu Pracy\nz pewnością pochłania sporo czasu na etapie zapoznania się z jego\nfunkcjami i możliwościami, ponieważ początkowo system wydaje\nsię być nieco skomplikowany. Jednak po kilkukrotnym wprowadzeniu danych, czasowprowadzacz powinien obsługiwać aplikację\nswobodnie i intuicyjnie.\nWielu pracowników Oddziału dostąpiło zaszczytu posiadania munduru górniczego. Wielu także\nmoże z dumą nosić górnicze odznaczenia. Jednak być może nie każdy do końca poznał zasady\nich przyznawania, a co się z tym wiąże – porządku, w którym powinny znaleźć się na piersi\nu h o n o r o w a n e g o g ó r n i k a . A i l u g ó r n i k ó w, t y l e t a k ż e r ó ż n y c h o d c z u ć w s t o s u n k u d o g ó r n i c z y c h\na t r y b u t ó w. W s z c z e g ó l n o ś c i j e ż e l i c h o d z i o o t r z y m y w a n e o d z n a c z e n i a .\nla niektórych mogą mieć one wymiar kolekcjonerski. Dla innych będą\nwartościowym symbolem, za którym\nzawsze zobaczą, ukryte dla pozostałych,\ntrudy zawodu. A może ktoś dopiero czeka\nna pierwsze w swojej karierze zawodowej\nodznaczenie. Wszystkim chcemy przekazać\nkilka informacji na temat zasad ich umieszczania na mundurze.\nMundur to podstawa\nWyróżniamy dwa rodzaje munduru górniczego: służbowy, noszony wraz z baretkami\nposiadanych orderów i odznaczeń (wąskimi\npaskami wstążek o barwie danej odznaki)\noraz galowy, który górnik ubiera przy okazji\nświąt i uroczystości wraz z przypiętymi do\nniego odznaczeniami. Tego rodzaju uniform,\njak podaje ustawa, oznacza przynależność\ndo stanu górniczego a także szacunek dla\ntradycji oraz odpowiedzialnej i niełatwej\npracy górniczej. Z tego powodu dokonanie\nzamówienia na uszycie dla siebie munduru\nmusi być poprzedzone otrzymaniem przez\ngórnika stopnia górniczego. Uhonorowany\ntym wyróżnieniem, może dumnie zacząć\nnosić górniczy mundur, na którym, w odpowiednim porządku, będą pojawiały się ordery i medale.\nZa proces postępowania w sprawie nadania\norderów, odznaczeń państwowych, odznak\nhonorowych oraz stopni górniczych odpowiedzialne jest najczęściej Ministerstwo Gospodarki. Po stronie tego państwowego urzędu stoi\nustalanie terminów, w których „organ przedkładający wniosek” będzie ubiegał się o nadanie odznaczeń dla górników.\nW przypadku odznak, wnioski o ich nadanie należy złożyć z dwumiesięcznym wyprzedzeniem.\nPonadto górnik, w imieniu którego występuje\nsię o przydzielenie mu odznaczenia, powinien\nspełniać odpowiednie wymogi. Przede wszystkim: „W przypadku osób, wobec których wnioskuje się nadanie odznak honorowych zaleca się\nprzestrzeganie zasady dotyczącej minimalnego\nstażu pracy w danej gałęzi gospodarki; dolna\ngranica stażu nie powinna być niższa niż 10 lat.”\nNiewystarczającym faktem jest również to, że\nposiada się status pracownika górniczego. Aby\ngórnik został uhonorowany odznaką, powinien\nszczególne wyróżniać się swoimi zasługami.\nOsobami upoważnionymi do wręczania orderów i odznaczeń państwowych są Minister\nGospodarki lub jego zastępca oraz osoby przez\nniego upoważnione, najczęściej wojewoda lub\njego zastępca. Pozostałe może przypiąć wyższy stanowiskiem w stosunku do odznaczane-\nUroczysty mundur górniczy\ngo górnika, np. prezes czy dyrektor. Przyznawanie odznaczeń, szczególnie państwowych,\npowinno mieć uroczysty charakter.\nW 1992 roku, po przepisach obowiązujących\nw okresie PRLu, uregulowano na nowo zasady\ndotyczące przyznawania polskich orderów i odznaczeń. Rozporządzenie Prezydenta RP z 2010\nroku traktuje o ich chronologii. I tak, poza najwyższymi orderami, noszonymi na wstędze, pozostałe nosi się na lewej piersi, z prawej do lewej\nstrony. Na pierwszym miejscu, według ważności, wśród odznaczeń „wstążkowych” znajdują\nsię ordery, kolejno krzyże, a po nich medale.\nA co w przypadku jeżeli każde z odznaczeń posiada dodatkowo różne klasy i stopnie? Wtedy\nnie obowiązuje już zasada precedencji, czyli\nreguły pierwszeństwa, do munduru zostaje\nprzypięta jedynie odznaka najwyższa rangą.\nW jednym rzędzie powinny znajdować się\nmaksymalnie trzy odznaczenia, a więc łącznie\nw dwóch, do sześciu najważniejszych odznak.\nW przeciwnym razie uzyskamy mało reprezentacyjny efekt, bo jak mówi rzymskie przysłowie: „Każdy nadmiar szkodzi”.\nPozostałe polskie odznaczenia, nie objęte tą regułą nosi się według kolejności ich otrzymania\nna lewej (te w postaci medali, w tym wstążkowe\ni te na zapinkę) i prawej piersi. Można je podzie-\nstronie piersi. Podobnie jak odznakę honorową „Zasłużony dla Przemysłu Naftowego\ni Gazowniczego”, ale tą znajdziemy na górniczym mundurze po orderach i odznaczeniach\npaństwowych. Może zostać wręczona przez\nMinistra Gospodarki lub osobę przez niego upoważnioną. Z rąk Ministra Środowiska\nosoba posiadająca szczególne zasługi może\notrzymać odznakę honorową „Zasłużony dla\nPolskiej Geologii” przy okazji świąt państwowych lub Barbórki. Jednak w przeciwieństwie\ndo poprzednich odznaczeń, tą nosi się po prawej stronie piersi.\nlić na honorowe, pamiątkowe oraz otrzymane\nza „sprawność”. To istotna informacja z górniczego punktu widzenia, ponieważ w górnictwie\nistnieje wiele odznak, o których stanowieniu nie\ndecyduje Prezydent RP, ani regulacje mówiące\no ich kolejności na mundurze, a które przyznawane są przez kopalnie, związki zawodowe, stowarzyszenia czy stacje ratownictwa górniczego.\nTakim odznaczeniem jest na przykład odznaka\n„Zasłużony dla Górnictwa Naftowego i Gazownictwa”, którą przyznaje prezes na wniosek\nbezpośredniego przełożonego. Uhonorowany\nnimi górnik może nosić je zarówno w kolejności\nich otrzymania, jak i samodzielnie zadecydować\no tym, która z tego rodzaju odznak ma dla niego\nCzęstym błędem jest prezentowanie swoich\nodznaczeń na kapie munduru. Ich przypięcie\nw tym miejscu jest dopuszczalne tylko i wyłącznie w momencie odznaczania górnika.\nAby w ten, względnie nowy sposób, móc\numieścić swoje medale na mundurze, najpierw\nnależy go do tego odpowiednio przystosować.\nNa lewej stronie piersi, powinny zostać wykonane dwie poziome sztychy (pętelki) o długości\njednego centymetra i o odpowiednim rozstawie tak, aby umieścić w nich zaczepy wieszaka\nwraz z odznaczeniami.\nNa rynku dostępne są cztery rozmiary wieszaków, dostosowane do ilości odznaczeń: dla 12, 3-4, 5-8 oraz 9-15.\nW ustawach dotyczących danych odznaczeń\npaństwowych znajdziemy szczegółowe informacje o tym kto je przyznaje, komu, kiedy\noraz po której stronie munduru powinno się\nje nosić. I tak odznakę honorową „Zasłużony\ndla Górnictwa RP” nadaje Minister Gospodarki. Wręcza się ją uroczyście z okazji „Dnia Górnika”, w przypadku innego terminu powinien\non być szczególnie uzasadniony. Odznaka jest\njednostopniowa i może być nadana tej samej osobie tylko raz. Przypina się ją po lewej\nMożna zadać pytanie, czy kolejność odznaczeń na mundurze górnika jest aż tak istotna?\nW przypadku nagród jakimi one są, nie ma chyba osoby, która nominowana do wyróżnienia\nnie ucieszyłaby się z tego faktu. Jest to sposób\nna docenienie czyichś starań, osiągnięć, poświęcenia. Dając Państwu do ręki ten artykuł\nchcemy, aby radość płynąca z faktu przynależności do górniczej braci oraz Waszych zasług\nw jej szeregach była jeszcze większa z wiedzą\no tym, w jaki sposób godnie nosić na piersi\nsymbole upamiętniające ich osiągnięcie. Świadomość, że robi się to należycie, wpłynie na\njeszcze większą satysfakcję z ich otrzymania\noraz pomoże się wśród nich odnaleźć, nie tylko\nnoszącym odznaczenia, ale także tym, którym\nprzyjdzie je podziwiać.\nPraktykantka w Dziale Komunikacji\n„Wieszak odznaczeń” to propozycja dla tych,\nktórzy cenią sobie wygodę i praktyczne podejście do życia. Produkt kryjący się pod tą\nnazwą umożliwia bowiem przypinanie odznaczeń w prostszy sposób niż tradycyjny.\nPonieważ raz umieszczone, według odpowiedniej kolejności, na wieszaku, są z nim\nkażdorazowo przypinane do munduru galowego bez konieczności umieszczania ich za\nkażdym razem do niego pojedynczo i zastanawiania się nad zasadami pierwszeństwa.\nWieszaki wykonuje się także do umieszczenia na nich baretek odznaczeń.\nsitpn i g\nRowerami na kopalnię\nla miłośników dwóch kółek Koło zorganizowało III rajd\nrowerowy w dniach 10-12 maja. Wzięło w nim udział 18\nosób z Grodziska, Zielonej Góry i Poznania. Odbył się on\nw trzech etapach: I dzień trasa: Grodzisk Wlkp.-Zbąszyń-TrzcielMiędzychód-OW Mierzyn – 100 km, II dzień trasa: OW MierzynKRNiGZ Lubiatów-OW Mierzyn – 22 km, III dzień trasa: OW Mierzyn-Lwówek Wlkp.-Opalenica-Grodzisk Wlkp. – 78 km.\ntekst i foto: Artur Bielec,\nPrzewodniczący Koła Grodzisk\nGrupa rowerzystów odwiedziła najnowocześniejszą w Polsce Kopalnię Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego Lubiatów.\nWęgiel i piaskowce\nistoria i sposób eksploatacji\nwęgla brunatnego w KWB\nTurów oraz geneza niezwykłych form skalnych na przykładzie Jetrichowskich Ścian w Zakolu\nŁaby to tytuł czerwcowego wyjazdu naukowo-technicznego Koła\nPoznań. Uczestnicy zapoznali się z\nbudową geologiczną złoża węgla\nbrunatnego i procesem eksploatacji tego surowca, dwa dni spędzili na terenie Czeskiej Szwajcarii,\ngdzie z bliska podziwiali unikatowe formy skalne: słupy, wieże,\nściany, jary, wąwozy, kaniony, wąskie korytarze.\nAndrzej Gęsicki, Przewodniczący\nPrezentacja Phoenix Contact\narząd Koła Grodzisk przy nowsze rozwiązania z zakresu zawspółpracy z Ośrodkiem silania i separacji sygnału, podstaSzkolenia i Rzeczoznawstwa wy ochrony przeciwwybuchowej\nSITPNiG Oddział Zielona Góra – urządzenia iskrobezpieczne.\nzorganizował 28 marca szkolenie połączone z prezentacją protekst i foto: Artur Bielec,\nduktów firmy Phoenix Contact.\nobejmował nowatorskie rozwiązania\nelektrycznych i automatyki przemysłowej. Omówiono\njak ochrona urządzeń elektrycznych\nod przepięć występujących w obwoPrzedstawiciele firmy Phoenix Contact na przenośnych stanodach elektrycznych wiskach laboratoryjnych zaprezentowali funkcjonowanie swoi automatyki, naj- ich urządzeń\nz gazu czy atomu\noła Zielona Góra i Ostrów\nWlkp. zorganizowały w dniach\n12-16 czerwca wyjazd naukowo-techniczny na PMG Wierz-\nuczestnicy wyjazdu mogli zapoznać się z technicznymi aspektami produkcji energii wytwarzanej\nzarówno z gazu ziemnego jak\nUczestnicy wyjazdu zapoznali się z tematem wytwarzania energii elektrycznej na PMG Wierzchowice i w elektrowni atomowej na Słowacji , foto: archiwum Koła Zielona Góra\nProces technologiczny eksploatacji złoża Turów oparty jest na 12 koparkach wieloczerpakowych i 4 zwałowarkach połączonych ze sobą układem ciągów wielkogabarytowych przenośników taśmowych tworzących układy transportowe, foto: www.kwbturow.pgegiek.pl\nchowice i do elektrowni atomowej Mochovce. Dzięki prezentacji\ndotyczącej magazynu Wierzchowice przygotowanej przez Mirka\nMajchrzaka oraz filmom prezentowanym przez przedstawiciela\nelektrowni atomowej Mochovce\ni z procesu rozszczepiania atomów. Grupa zwiedziła także Ołomuniec i Brno w Czechach oraz\nstolice Słowacji i Austrii – Bratysławę i Wiedeń.\ns alon wy s taw\nOtwarte Działania Twórcze – LITWA\nJanowca i happening w centrum\nZielonej Góry, który odbył się 4\nczerwca. W zabawach uczestniczyli uczniowie zaprzyjaźnionych\nszkół, młodzież niepełnosprawna\nzrzeszona w lokalnych stowarzyszeniach i mieszkańcy Zielonej\nGóry. Ostatnim etapem projektu\nbędzie prezentacja dokonań artystycznych młodzieży w naszym\nSalonie Wystaw w trzecim kwartale roku.\nOpiekun Salonu Wystaw\nNa Placu Bohaterów w Zielonej Górze podczas happeningu zorganizowane zostały stanowiska plastyczne, zabawy z chustą animacyjną, malowanie twarzy, stanowiska gier zręcznościowych i zabaw sportowych\nfoto: archiwum ZSP nr 1\nPodczas warsztatów integracyjnych powstały prace wielkoformatowe\nraliśmy udział w kolejnej\nedycji programu edukacyjno-integracyjnego „Otwarte\ndziałania twórcze”. Jest to projekt realizowany od 2004 r. przez\nw Zielonej Górze we współpracy\nz innymi zielonogórskimi szkołami i naszym Oddziałem. Myślą\nprzewodnią spotkań jest przyswojenie elementarnej wiedzy\no krajach Unii, w tym roku była to\nLitwa. Działania objęły dwa spotkania warsztatowe, wycieczkę do\ntym roku mija 45 lat od powołania naszego przedsiębiorstwa. Szerzej o jubileuszu w kolejnym numerze Szejka, tymczasem już\nteraz zapraszamy do udziału w dwóch konkursach pod hasłem „Ciepła energia” organizowanych z tej okazji. Pierwszy z nich\nkierujemy do dzieci pracowników, które zachęcamy do przedstawienia w dowolnej technice, z czym kojarzy się im ciepła energia.\nDorosłych prosimy o ujęcie tematu w kadrze zdjęciowym.\nKategorie wiekowe: 3-5 lat, 6-9 lat, 10-12 lat, technika: dowolna, format prac: od A4 do A1\nTermin nadsyłania prac: 31 sierpnia 2013 r. do Działu Komunikacji i PR\nPracę należy opisać z tyłu: imię i nazwisko, wiek dziecka, kontakt telefoniczny do rodzica - pracującego w firmie i miejsce jego pracy\nZdjęcie: wersja elektroniczna, rozdzielczość: min 300 dpi, format: jpg\nTermin nadsyłania prac: 31 sierpnia 2013 r. na adres: [email protected],\nw tytule: konkurs fotograficzny\nDo wygrania atrakcyjne nagrody, o szczegółach wkrótce w informacji, którą\nprześlemy drogą elektroniczną.\nzaangażowan i e s p oł e c zn e\nostaliśmy zaproszeni na\nobchody Międzynarodowego Dnia Ochrony\nprzez Wojewódzki Inspektorat\nOchrony Środowiska w Urzędzie Marszałkowskim w Zielonej Górze. Czerwcowa konferencja składała się z dwóch\nczęści, w pierwszej instytucje\nzwiązane z ochroną środowiska przedstawiły prezentacje\nnt. m.in. stanu środowiska,\nprzyrody województwa lubuskiego, przepisów dotyczących\nochrony środowiska. W drugiej\n- zielonogórskie firmy mówiły\no stosowanych przez nie dobrych praktykach, które minimalizują negatywne oddziaływanie na naturę i o swoich\ndziałaniach na rzecz środowiska. Prezentację Oddziału\nprzedstawiła Dorota Mundry.\nOprócz naszego Oddziału zaprezentowały się również firmy: Rockwool Polska Sp. z o.o.,\nStelmet Sp. z o.o., Kronopol i EC\naproszono nas do udziału w panelu dyskusyjnym na temat zaangażowania społecznego zorganizowanym na Uniwersytecie\nZielonogórskim. Celem panelu było zaprezentowanie dobrych\nprzykładów - praktyk ukazujących pozytywne oddziaływanie biznesu na społeczeństwo. Dorota Mundry, pełniąca funkcję koordynatora ds. CSR w naszym Oddziale, zaprezentowała elementy strategii\nzrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu w naszej\nspółce, w trakcie debaty\nodpowiadała na pytania\nzwiązane z zaangażowaniem społecznym\nOddziału, np. „Dlaczego angażujecie się\nPaństwo w działania\nna polu społecznym?\nDo kogo kierujecie\nZ kim współpracują\nKto jest zaangażowany w działania\nz obszaru CSR?”\nUczestnicy konferencji mogli odwiedzić stoiska przygotowane przez zaproszone\nBieg do kariery\no raz drugi włączyliśmy się\nw organizację gry miejskiej\ndla studentów Uniwersytetu Zielonogórskiego „Bieg do\nkariery”. Najlepszy z sześciu ze-\nspołów będzie miał możliwość\nodbycia u nas miesięcznej praktyki. Zabawa polegała na rozwiązywaniu zadań w różnych instytucjach miasta, których znajomość\nDla studentów przygotowaliśmy w nawiązaniu do eksponowanej w Salonie wystawy „Pracuj\nbezpiecznie” pytania dotyczące BHP\nmoże przydać się studentom\nw ich przyszłej karierze Trafili oni\nm.in. do Wojewódzkiego i Powiatowego Urzędu Pracy, Urzędu\nStatystycznego, OPZL czy Ochotniczego Hufca Pracy, a także do\nnas - jako jednego z największych\npracodawców w województwie.\nW rywalizacji bezkonkurencyjna\nokazała się drużyna pań - MP Sp.\nz o.o., które wygrały z dużą przewagą, z pewnością w rozwiązaniu naszego zadania pomógł im\nstudiowany przez dwie członkinie\ngrupy kierunek – Bezpieczeństwo\nZwyciężczynie: K. Józefowicz, A. Linke, K. i N. Matuszewskie, D. Szutta podkreślały, że największą motywacją do udziału w „Biegu” była nagroda, jaką jest możliwość odbycia miesięcznej praktyki w naszym Oddziale\nolejna akcja krwiodawcza pod\nhasłem „Dar krwi na Dzień\nDziecka” za nami. Przed siedzibą Oddziału 14 czerwca udało\nnam się zebrać niemal 10 litrów\nkrwi. Przy pomniku Ignacego Łukasiewicza, gdzie pojawił się krwio-\nbus, działo się tego dnia naprawdę\nwiele. Odwiedziły nas przedszkolaki\nz trzech przedszkoli, koledzy motocykliści prezentowali swoje maszyny, a wolontariusze PCK pokazywali\nna fantomie, jak w prawidłowy\nsposób przeprowadzić resuscytację\nkrążeniowo-oddechową. W momencie powstawania tego tekstu\nnie wiedzieliśmy jeszcze, jaki wynik osiągnęli krwiodawcy HDK PCK\n„Nafta”, którzy oddawali krew 28\nczerwca w „Bukowym Dworku”.\nTrzymamy kciuki za 35 litrów, bo\nna dzień dziecka”\n39 osób zgłosiło chęć\nPrzedszkolaki na własne oczy mogły się przekonać, jak wygląda procedura pobierania krwi\nw tym roku obok tradycyjnego, towarzyszy nam hasło „45 litrów krwi\nna 45-lecie Oddziału” związane z jubileuszem naszego zakładu.\n9,9 litra krwi zebraliśmy\nRafał Zańko i Waldemar Wybudowski oddali\nkrew jako pierwsi\nRopa i gaz na Festiwalu Nauki\nestiwal Nauki odbył się w\nZielonej Górze 16 czerwca\npo raz dziesiąty. Byliśmy\nsponsorem jubileuszowej edycji i przygotowaliśmy stoisko\nedukacyjne dla odwiedzających\npiknik naukowy zorganizowany\nprzez Uniwersytet Zielonogórski. W tym roku, podobnie jak\nw ubiegłych dwóch latach, odwiedziły nas setki osób, które\nz pewnością przyciągał specyficzny zapach… ropy naftowej.\nPrezentowaliśmy na zielonogórskiej starówce skały ropo- i gazonośne, próbki ropy z różnych\nzłóż i elementy stroju ratownika górniczego. Dzieci malowały\ngórnicze czako, a dorośli rozwiązywali krzyżówki. Podczas\ndwóch wykładów popularnonaukowych przeprowadziliśmy\nkonkurs „Nagradzanie za słuchanie”.\nArtur Kasperski z KRN Kije opowiadał o prowadzonym przez nas procesie eksploatacji\nKrzysztof Wolański z OGiE opowiadał o skałach, z których\nwydobywamy ropę i gaz, demonstrował także jak kwas solny\nreaguje z węglanami\nTomasz Wiktorski z Laboratorium wykonywał z dziećmi doświadczenia i tłumaczył, dlaczego\npróbki ropy różnią się barwą i gęstością\ni nfo r ma c j e kad r ow e\nW związku z zakończeniem realizacji Projektu LMG rozwiązany został Dział Realizacji Projektu LMG.\nZgodnie z zapisami Regulaminu\nOrganizacyjnego Oddziału pracownicy tego działu przeszli do\nDziału Projektów Strategicznych.\nProjektów Strategicznych, uprzednio kierownik Działu\nLMG, w Oddziale od 2007 r.\nFinansowych. Absolwent Szkoły\nGłównej Handlowej, studiów podyplomowych\nz zakresu zarządzania wartością\nfirmy, posiada dyplom EMBA Helsinki School of Economics. W latach\n1990 - 1995 odpowiadał za finanse\nw spółce Bantex Poland, w latach\n1995 - 2001 Kontroler Finansowy\ni Członek Zarządu w spółce Polskie\nKsiążki Telefoniczne, Główny Księgowy w Polkomtel S.A., Dyrektor\nds. Finansowych w spółce Tchibo\nWarszawa. W latach 2001 – 2007\nw PTK Centertel sp. z o.o., w okresie 2007 - 2008 Prezes Zarządu\nWirtualnej Polski S.A.\nGrażyna Piotrowska-Oliwa, Prezes Zarządu i Radosław Dudziński,\nWiceprezes ds. Handlu zostali\nodwołani przez Radę Nadzorczą\nPGNiG SA. Powodem odwołania\nbyła utrata zaufania do członków\nZarządu związana z Memorandum\nof Understanding dotyczącym\nbudowy II nitki gazociągu JamałEuropa zawartym pomiędzy spółkami SGT EuRoPol Gaz oraz OOO\nGazprom Export 4 kwietnia w Petersburgu.\nna stanowisko Wiceprezesa Zarządu\nds. Handlu. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, radca prawny. W latach 2002\n– 2007 związany z PGNiG SA, m.in.\ndyrektor zarządzający ds. obsługi\nprawnej, dyrektor zarządzający ds.\nnegocjacji. Od 2007 r. Członek Zarządu, a następnie Wiceprezes BOT\nGiE S.A. Od 2008 r. Prezes Zarządu\nspółki Wojskowe Towarzystwo Budownictwa Społecznego, od 2009 r.\ndo czerwca 2012 r. Wiceprezes Zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego, od 1 lipca 2012 r. Doradca\nPrezesa Zarządu BGK.\nPod takim hasłem realizowany jest w całej\nspółce cykl szkoleń dla kadry kierowniczej\n– nazwany Akademią Menadżera. Założeniem\ntego programu jest rozwój kompetencji\nkierowniczych wszystkich osób zarządzającym\npracownikami w naszej firmie.\nJako uczestnicy byliśmy zgodni\nco do jednego – być menadżerem\nto mieć wpływ na obszar, którym\nzarządzamy – na wielu różnych\npłaszczyznach. A tego często brakuje. Z kolei zarządzanie zmianą\nwymaga jasnej wizji zmian.\nSIĘGAJ WYŻEJ! czyli rozwijaj\nsię, zdobywaj nowe umiejętności, wymagaj więcej\nod siebie i swoich współpracowników, bądź doskonale\nprzygotowany do wyzwań,\nktóre stoją przed naszą firmą w najbliższych latach.\nW kolejnej, jesiennej edycji czeka\nnas drugie dwudniowe szkolenie\nz obszaru wspierania zespołu,\ntechnik delegowania oraz narzędzi\ncoachingu menedżerskiego. Kolejna faza projektu to indywidualnie\ndobierane szkolenia z tematyki\nzarządzania. A to, ile skorzystamy\nz tych spotkań i ile przeniesiemy\nna nasz zawodowy grunt – zależy\njuż od nas.\n„Pierwsza okazja do\nspotkania w tak dużym\ngronie pracowników z\nróżnych miejsc w spółce”\npraktyki na teorię –\nsytuacje faktyczne zostały\nzrozumieć dlaczego ktoś\npostąpił w określony\n„Merytorycznie ok, grupa\nfoto: Agata Rozbicka\nkwietniu odbyło się\nw Oddziale spotkanie w grupie focusowej, której uczestnicy mówili\no swoich oczekiwaniach co do\nprojektu szkoleń, w maju miało miejsce pierwsze pilotażowe\nszkolenie dla wybranych osób\nz każdego oddziału PGNiG. Na\nnim „przetestowaliśmy” przygotowany program szkolenia\ni mogliśmy podzielić się uwagami/spostrzeżeniami/wnioskami\noraz przedstawić nasze postulaty związane zarówno ze szkoleniem, jak i sposobem widzenia\nmenadżera w naszej spółce.\nPierwsza część szkoleń odbywa\nsię od czerwca do sierpnia. Jest\ndoskonałą okazją nie tylko do nabycia nowych umiejętności czy\nwiedzy, ale przede wszystkim do\npoznania wielu pracowników spółki z innych obszarów aktywności\nnaszej firmy oraz najcenniejszej\n– wymiany doświadczeń w obszarze zarządzania zespołem.\nNa szkoleniu pilotażowym 27-28 maja przekonaliśmy się pracując w grupach jak różne punkty widzenia reprezentujemy w naszej spółce\nfoto: Tomasz Babel de Fronsberg\nD z i a ł B H P i O c h r o n y P. P o ż .\nz okazji Światowego Dnia\nw salonie wystaw ekspozycję\nplakatów ze zbiorów\nP r a c y p t . „ PR A C U J B E Z PIEC Z N IE ” .\nTe m a t y k a o b e j m o w a ł a s z e r o k o\npojętą kulturę bezpieczeństwa\n– poza zagadnieniami\nbezpieczeństwa pracy na\nwystawie odnaleźć można było\ntreści z zakresu mobbingu czy\ne r g o n o m i i w m i e j s c u p r a c y.\nWystawę „Pracuj bezpiecznie” uroczyście otworzył 9 maja Dyrektor Eksploatacji Czesław Klasiński, przecinając\nsymboliczną wstęgę w żółto-czarnych\nelem wystawy była promocja bezpieczeństwa pracy w niestandardowej i ciekawej formie, tak aby nasi pracownicy\npamiętali o BHP podczas realizacji codziennych obowiązków. Dyrektor Sławomir Kudela\nobejmując patronat nad wystawą podkreślił,\niż kwestie bezpieczeństwa pracy są priorytetem dla Oddziału i całej Spółki PGNiG. Osiągnięcie wysokiego standardu bezpieczeństwa\njest niezbędne, niepotrzebna w trosce o na-\nszych pracowników, a także by Spółka mogła\ndobrze współpracować z partnerami biznesowymi w Polsce i na świecie.\nWystawa eksponowana była do 25 czerwca\ni cieszyła się dużym zainteresowaniem pracowników, dlatego widząc potrzebę promowania zagadnień bezpieczeństwa, postanowiliśmy wykorzystać logo wystawy. Będzie\nnam ono towarzyszyć w innych działaniach\npromujących bezpieczną pracę – konkursach,\nprezentacjach, ćwiczeniach. Tematykę BHP\ni ochrony przeciwpożarowej będziemy także\nprzybliżać w cyklu artykułów w „Szejku”. Już\nw następnym numerze artykuł o ocenie ryzyka\nzawodowego na stanowiskach pracy.\nZastępca Kierownika Działu BHP\ni Ochrony Ppoż.\nMasz pytania, spostrzeżenia\nz zakresu BHP i ochrony\nPodczas otwarcia wystawy odbył się konkurs o tematyce bezpieczeństwa pracy – nagrody wręczył zwycięzcom\nZastępca Dyrektora ds. Wydobycia Grzegorz Kawka\nŻ y c i o r y s w p i s any w naf t ę\nJ ó z e f W a ś n i o w s k i z w i ą z a n y j e s t z b r a n ż ą o d 1 9 7 2 r. P o s i a d a k i l k a n a ś c i e z a t w i e r d z e ń u r z ę d ó w\ngórniczych na różne stanowiska ruchowe w zakresie wierceń i eksploatacji, w tym kierownika\nr u c h u z a k ł a d u g ó r n i c z e g o . J e g o n a f t o w a d r o g a r o z p o c z ę ł a s i ę n a w i e r t n i C y c h r y, o s t a t n i m j e j\ne t a p e m b y ł y w i e r c e n i a z a g a z e m z ł u p k ó w. W s i e r p n i u p o ż e g n a s i ę z O d d z i a ł e m , p r z e c h o d z ą c\nrodził się w Dąbrowie Tarnowskiej,\na wychował we wsi Czyżów, gdzie\nmieszkała jego rodzina. Jako, że ojciec\nposiadał gospodarkę, do obowiązków pana\nJózefa należało głównie pasienie krów. Szkołę podstawową ukończył w Niecieczy, a liceum ogólnokształcące w Tarnowie. W szkole\nśredniej wiedział, że będzie kontynuował naukę na studiach. Miała to być Akademia Rolnicza i kierunek leśnictwo. W rodzinie były\ntradycyjnie leśnicze i on także z zamiłowania\nchciał je kontynuować.\nWybuch, który wszystko zmienił\nW 1965 r. złożył papiery na wybraną przez\nsiebie uczelnię, ale wówczas wydarzyło się\ncoś, co skierowała go na zupełnie inną drogę.\nW oddalonej o 7 km od domu miejscowości\nOlesno nastąpił na wiertni wybuch gazu na\notworze Swarzów. Pan Józef bardzo zainteresował się tym zdarzeniem i zagadnieniami\nzwiązanymi z wierceniami, na tyle mocno,\nże zdecydował się na studia na Akademii\nGórniczo-Hutniczej na Wydziale Górniczym.\nPo dwóch latach przeniósł się na powołany\nwówczas wydział wiertniczo-naftowy. Studia wspomina jako jeden z najpiękniejszych\nokresów w życiu. Nie pamięta większych kłopotów z nauką, nie oblał żadnego egzaminu,\nale nie był też orłem, raczej czwórkowym\nstudentem. W czasie studiów odbył praktykę w kopalni węgla kamiennego „Lenin”, jej\nobecna nazwa brzmi „Wesoła”, a także na\nwiertni w Polkowicach. W 1969 r. podpisał\numowę stypendialną z Przedsiębiorstwem\nPoszukiwań Naftowych w Zielonej Górze.\nPo ukończeniu AGH w 1972 r. trafił na wiertnię Cychry-1 do kierownika Eugeniusza\nMierzwy, po miesiącu został przeniesiony\nna wiertnię Pakosław, którą kierował Jan\nFilipiak. Był asystentem kierownika. Panowały wówczas siermiężne warunki, ale pan\nJózef wspomina ten okres bardzo dobrze.\nWszystko było nowe, ciekawe. Nie pracował\n8 godzin, tylko tak długo, jak działo się coś\ninteresującego. Po niespełna dwóch latach\nobjął stanowisko kierownika, trochę z musu,\nponieważ brakowało ludzi z odpowiednim\nwykształceniem. Awans przyjął niechętnie,\nponieważ uważał, że miał mało doświadcze 32\nBliźniacy Krzysiu i Stasiu to dwójka z sześciu wnucząt Państwa Waśniowskich, pozostali to Luke, Ania, Natalia i Karolina\nnia, a i opanowanie załogi nie było sprawą\nłatwą. Była to zbieranina różnych ludzi, także recydywistów, w związku z tym trzeba\nbyło mieć sytuację ciągle pod kontrolą. Praca była jednak ciekawa, więc nie myślało się\no kłopotach, tylko szło się do przodu. Okres\nkolejnych pięciu lat to wiercenia w rejonie\nRawicza, Góry Śląskiej, Szlichtyngowej. Najciekawszym wierconym wówczas otworem\nbył dla pana Józefa Lipowiec-1 za miedzią,\nrdzeniowany w 100%. Wiercenie zlecił Instytut Geologiczny w Warszawie. Otwór okazał\nsię jednak gazowy.\nBorzęcin i Załęcze\nJako, że pan Józef bardzo lubi zmianę i jest otwarty na nowe wyzwania, nie wahał się, kiedy\nprzyszło mu zmienić profil wiertnika na eksploatatora. Kazimierz Jakubowicz, pracujący\nna Ośrodku Kopalń Ostrów Wlkp., zwerbował\ngo w 1977 r. do Wielkopolskich Zakładów Gazownictwa i Górnictwa Nafty i Gazu w Poznaniu kusząc go gwarancją otrzymania mieszkania, o co nie było wówczas łatwo. Pan Józef\ntrafił na kopalnię Borzęcin na etapie jej uruchamiania. Pracował jako kierownik zmiany,\nzdobywając równolegle dozory eksploatacyjne. Następnie przeszedł na kopalnię Załęcze,\njako że była ona bliżej jego miejsca zamieszkania. Z rejonu Rawicza pochodzi żona pana\nJózefa, po ślubie w 1974 r. mieszkali z panią\nJadwigą w Masłowie razem z teściami.\nRoboty górnicze i rekonstrukcje\nPo otrzymaniu mieszkania w Poznaniu pan\nJózef został tam zatrudniony w 1978 r. jako\nspecjalista, a następnie zastępca kierownika\ndziału robót górniczych. Była to praca biurowa, ale z częstymi wyjazdami w teren.\nW 1981 r. awansował na kierownika działu\nrekonstrukcji. Rok później otrzymał propozycję przejścia do Zielonej Góry na to samo\nstanowisko, ale jako że pani Jadwiga była\nniechętna przeprowadzce, w drodze kompromisu trafił na Ośrodek Wierceń Urbanowo\ndo swojego dawnego kierownika Jana Filipiaka. Jego praca polegała wówczas na pośredniczeniu w uzgodnieniach pomiędzy działami\ntechnicznymi w Zielonej Górze a kierownikami wiertni, okresowo pracował także przy\ndowiercaniu otworów. Dyrektor Tadeusz\nKulczyk stwierdził jednak, że czas przejść\ndo „centrali”. Pan Józef przyjął stanowisko\nkierownika działu wierceń w 1987 r. Przeniósł się, ale bez rodziny. W związku z tym\nna weekendy wracał do Poznania. Podobnie\npracowali Dyrektor Kulczyk, Józef Bogdan,\nKazimierz Chrobak, więc nie był osamotniony w cotygodniowych podróżach.\nRaz dyrektor, raz nie\nW czasie reorganizacji zakładu w 1998 r.\npan Józef przeszedł do wydzielonego oddziału wierceń, przekształconego następnie\nw spółkę PN „Diament”. Pełnił tam funkcję\ngłównego inżyniera ds. wierceń, zastępcy\nkierownika ruchu zakładu. Szybko przyszła\njednak nowa propozycja – objęcia stanowiska zastępcy dyrektora ds. górnictwa naftowego w Zielonogórskim Zakładzie Górnictwa\nNafty i Gazu, a było to w 1999 r. Pan Józef\nżartuje, ze raz go awansowali, raz zdejmowali, taka kolej rzeczy. Z zastępcy dyrektora\nzostał kierownikiem działu nadzoru wiertniczego i pracę na tym stanowisku wykonywał przez 9 lat, aż znów powołano go na\nzastępcę dyrektora ds. wierceń. Wiązało się\nto z wydzieleniem odrębnego pionu w Oddziale w związku z wprowadzeniem w spółce\nsystemu rozliczania prac wiertniczych „daily\nrate”. Niedługo trzeba było czekać na kolejną\nzmianę. W 2012 r. powstał Oddział Geologii\ni Eksploatacji, tym samym pan Józef zmienił\npracodawcę na warszawskiego. Został regionalnym koordynatorem ds. robót górniczych,\nz tego stanowiska odchodzi w sierpniu na\nzawodowa sprawiały, że Zieloną Górę wybrał\nna miejsce, w którym wybuduje dom. Miasto\npodobało mu się od samego początku. Sceptyczna początkowo pani Jadwiga, kiedy zobaczyła lokalizację domku i kominek, też pokochała to miejsce. Państwo Waśniowscy mają\ntrójkę dzieci, syna Pawła, córki Ewę i Kasię.\nDoczekali się już sześciu wnucząt. Pan Józef\npoza pracą kocha podróże. Ze zwiedzonych\nmiejsc na pierwszym miejscu stawia kaniony\nw Arizonie, ale ciekawe były dla niego także\npodróże do Chin i Japonii. Marzy mu się od-\nwiedzenie jaskiń w Stanach Zjednoczonych\ni wizyta w krajach Europy, do których jeszcze\nnie dotarł. Chce wrócić znów do leśnictwa.\nZrobił uprawnienia myśliwego i od czasu do\nczasu wybiera się z kolegami na polowania.\nLubi też spędzać czas w ogrodzie. Pan Józef\nuważa się za człowieka spełnionego, ponieważ jest bardzo zadowolony z dwóch najważniejszych jego zdaniem życiowych dziedzin\n– przebiegu pracy i kochającej rodziny.\nNa pewno zapamięta\nW ciągu niemal 43 lat pracy zawodowej wiele było momentów ważnych i interesujących,\ntak jak wspomniane już wiercenie otworu Lipowiec-1. Z pewnością ciekawym doświadczeniem była erupcja na otworze Rawicz. Pan\nJózef był sekretarzem trwającej 2-3 tygodnie\nakcji ratowniczej. Wspomina także etap uruchamiania kopalni Dębno. Jako zastępca dyrektora niemal codziennie wizytował obiekt\nw tym okresie. W ostatnim etapie kariery\nmiał styczność z głośnym tematem „łupków”.\nOprócz swoich podstawowych obowiązków\nw 2011 r. został koordynatorem ds. gazu\nz łupków. Nadzorował wiercenia i zabiegi\nszczelinowania w rejonie Lubocina, Opalina\ni Kochanowa. Przeżywał ciężkie chwile, gdy\nwiceprezes Zarządu PGNiG SA Marek Karabuła był bardzo niecierpliwy i naciskał, by przyspieszyć moment spalania gazu na otworze\nLubocino-1. Za to mile wspomina wizytę premiera Donalda Tuska na wiertni. Mimo tylu\nlat pracy i doświadczenia pan Józef przyznaje, że zaskoczyło go, że w łupkach jest także ropa naftowa. Ma nadzieję, że za ok. 20\nlat możliwa będzie przemysłowa produkcja\ngazu i ropy z tych pokładów skalnych, czego\nserdecznie życzy naszej branży.\nPan Józef przyjeżdżając na zachód Polski, był\npoczątkowo głęboko przekonany, że po odpracowaniu stypendium wróci do Krakowa,\ngdyż ma do tego miasta ogromny sentyment.\nJednak poznanie żony w tych stronach i droga\nOstatnie lata pracy pana Józefa zdominowane były pracami wiertniczymi na otworach poszukiwawczych gazu z łupków, na\nD z i a ł a j ą c a o d 1 9 7 2 r. K R N i G Z Ż a r n o w i e c s t a ł a s i ę j e d n y m z w a ż n y c h e l e m e n t ó w w p r o g r a m i e\nkomunikacji społecznej naszej spółki na Pomorzu.\nramach lokalnych działań edukacyjno-informacyjnych dotyczących\nposzukiwania gazu z łupków prowadzonych przez PGNiG w rejonie Krokowej\nzrealizowano już wiele ciekawych inicjatyw.\nWłączyli się w ich realizację zarówno pracownicy Oddziału Handlowego w Gdańsku\njak i naszej kopalni.\nPracownicy KRNiGZ Żarnowiec uczestniczyli\nw szeregu działań promocyjno-edukacyjnych\nm.in. warsztatach geologicznych i różnego\nrodzaju konkursach, lekcjach. Ważnym elementem tej aktywności były też dni otwarte\nna terenie Ośrodka Grupowego Dębki, podczas\nktórych uczniowie zapoznali się z metodami\npracy i polityką dotyczącą bezpieczeństwa na\nnaszych instalacjach. W wyniku współpracy\nz Muzeum w Krokowej zorganizowaliśmy ekspozycję przybliżającą „skarby Ziemi” – zarówno ropę naftową, gaz ziemny, jak i minerały,\nsylwetkę I. Łukasiewicza i działania spółki w zakresie poszukiwania złóż w łupkach.\nCelem działań informacyjnych koordynowanych przez Departament Marketingu i Ko-\nmunikacji w centrali spółki jest zapewnienie\nmieszkańcom stałego, bieżącego dostępu\ndo aktualnych wydarzeń dotyczących prac\nw pomorskich gminach. Założeniem jest\ndziałanie cykliczne i przy wykorzystaniu wielu różnych kanałów komunikacji. Głównie\ndzięki wsparciu pracowników terenowych.\nW 2012 r. poza działaniami o zasięgu ogólnopolskim, jak komunikacja z wykorzystaniem\nnewslettera, radia, telewizji, prasy, internetu, w równym stopniu zwrócono uwagę na\nprowadzenie działań o charakterze lokalnym poprzez osobisty kontakt pracowników\nKontakt bezpośredni to ta forma komunikacji,\nktóra łączy emocje, wiedzę i dialog, niezaprzeczalnie wpływając na wizerunek naszej\nspółki w otoczeniu. Podczas wizyty na instalacji przybliżamy historię przemysłu naftowego\nnie tylko na Pomorzu, ale i w całym rejonie\ndziałania Oddziału. Mówimy również o najnowszych projektach związanych z pracami\nna koncesjach Wejherowo, Kartuzy-Szemud\ni Stara Kiszewa. Kierując przekaz do mieszkańców, również tych najmłodszych, wierzymy, że zaangażowanie naszych pracowników\nW ramach programu edukacyjnego dla dzieci w wieku szkolnym, którym na dedykowanych lekcjach przybliżamy działalność PGNiG, odbyły się wizyty terenowe na Ośrodku Grupowym Dębki. W maju i czerwcu odwiedziły nas dzieci i młodzież\nze szkół podstawowych w Sławoszynie, Lubocinie i Wierzchucinie, gimnazjum z Przywidza, liceum z Kościerzyny i studenci\nWydziału Geologii Uniwersytetu Gdańskiego\nEkspozycja w Krokowej pozwoliła pokazać długą historię\nprzemysłu naftowego w Polsce\ni możliwość wizyty na naszych obiektach\nspełni długofalowy cel, jaki ma informacja\ni edukacja o naszej działalności.\nRafał Haładyn, Jacek Słowakiewicz\nFoto: Jarosław Zielonka\nr ozmowa s z e jka\nPracownicy naszego Oddziału zaangażowani są\nw działalność normalizacyjną spółki, w związku z tym\npoprosiliśmy Ewę Soroko, Pełnomocnika Zarządu ds.\nNormalizacji o przybliżenie tego tematu czytelnikom.\nNa czym polega działalność normalizacyjna w obszarze górnictwa naftowego – na\nszczeblu krajowym i zakładowym?\nNa szczeblu krajowym działalność normalizacyjna jest prowadzona na podstawie umowy zawartej pomiędzy PGNiG SA a Instytutem Nafty\ni Gazu w Krakowie, a realizowana przez Komitet\nTechniczny Polskiego Komitetu Normalizacyjnego nr 31 ds. Górnictwa Nafty i Gazu. W pracach Komitetu już prawie od 20 lat aktywnie\nuczestniczą przedstawiciele GK PGNiG (Centrali\nSpółki, Oddziału Geologii i Eksploatacji, Oddziału\nPGNiG Technologie, Exalo Drilling S.A.) Biorą oni\nudział w procesie opiniowania projektów norm\neuropejskich, programowania prac normalizacyjnych, opracowywania Polskich Norm oraz\nnadzoru nad ich aktualizacją. Wcześniej w pracach normalizacyjnych w ramach KT nr 31 brali\nrównież udział przedstawiciele Oddziałów wydobywczych z Sanoka i Zielonej Góry.\nJakie są efekty prac tego Komitetu?\nW ramach KT nr 31 wdrożono wszystkie ważne\nnormy wywodzące się ze Standardów Amerykańskiego Instytutu Naftowego (API), które są\nwymagane i stosowane w światowym górnictwie naftowym. Dotyczą one m.in. elementów zabudowy odwiertów ropno-gazowych,\nrur okładzinowych i wydobywczych, głowic\neksploatacyjnych, urządzeń wiertniczych morskich i lądowych, osprzętu niezbędnego do\neksploatacji złóż węglowodorów, materiałów\nniezbędnych do produkcji sprzętu i urządzeń\nwiertniczych, jak również podstawowych zasad projektowania i budowy podziemnych magazynów gazu w różnych uwarunkowaniach\nJak działalność normalizacyjna wygląda na\nPGNiG SA realizuje działalność normalizacyjną\nna szczeblu zakładowym w ramach prac Komitetu Standardu Technicznego Izby Gospo-\nEwa Soroko zajmuje się w Centrali Spółki normalizacją od 2007 roku\ndarczej Gazownictwa (KST IGG) i jego Zespołów\nRoboczych oraz Międzyzakładowej Komisji\nNormalizacyjnej (MKN). Współpracę pomiędzy\nPGNiG SA oraz IGG również reguluje stosowna\numowa. Przedstawiciele GK PGNiG poprzez\nswoje członkostwo w Komitecie Standardu\nTechnicznego oraz jego Zespołach Roboczych\nbiorą aktywny udział w planowaniu tematyki i tworzeniu Standardów Technicznych IGG.\nPrzedstawiciel PGNiG SA jest wiceprzewodniczącym KST IGG.\nKto wchodzi w skład Międzyzakładowej Komisji Normalizacyjnej? Czym się ona zajmuje?\nZakładowa działalność normalizacyjna skupiona wokół MKN została wznowiona dwa lata\ntemu z chwilą wprowadzenia przez prezesa\nPGNiG SA zarządzenia wraz z instrukcją dotyczącą zasad organizacji i prowadzenia działalności normalizacyjnej w PGNiG SA.\nw ramach Komitetu\nnr 31 ds. Górnictwa Nafty\ni Gazu zostały przetłumaczone\n133 Polskie Normy\nW skład Komisji wchodzą przedstawiciele grupy kapitałowej (Spółek, Centrali i Oddziałów).\nPrzewodniczącą Komisji jest Anna Mahlik\nz Państwa Oddziału. Międzyzakładowa Komisja\nNormalizacyjna podjęła dotychczas 45 Uchwał.\nPrace Komisji obejmują dwa podstawowe kierunki działalności:\n- implementacja Standardów Technicznych\nIzby Gospodarczej Gazownictwa i opracowywanie wytycznych do stosowania tych\nStandardów w GK PGNiG. MKN przygotowuje\nrekomendacje dla zarządu spółki o przyjęcie\nStandardów w GK PGNiG z jednoczesnym\nwycofaniem Norm Zakładowych zbieżnych\nz tematyką tych Standardów,\n- inicjowanie i przeprowadzanie procedury\nopracowywania Norm Zakładowych w obszarze nieobjętym tematyką Standardów Technicznych. Przykładem takiej inicjatywy jest\npowołanie w 2011 r. Zespołu ds. LNG, który\npracuje nad opracowaniem siedmioczęściowej Normy Zakładowej w zakresie projektowania, budowy i eksploatacji stacji regazyfikacji LNG.\nMKN odpowiadając na szereg sygnałów z Oddziałów i spółek GK PGNiG SA o potrzebie objęcia pracami normalizacyjnymi zagadnień takich jak:\n• ochrona katodowa instalacji podziemnych na\n• projektowanie, budowa i eksploatacja rurociągów transportujących węglowodory i inne\nmedia na terenie kopalń ropy naftowej i gazu\n• oznakowanie linii kablowych światłowodowych budowanych wzdłuż gazociągów wysokiego ciśnienia na potrzeby transmisji danych\ntelemetrycznych obiektów technologicznych\n• kompensatory wydłużeń gazociągów stosowane na stalowej sieci gazowej,\npodjęła pracę w tym zakresie. Wymienione\nwyżej jednostki organizacyjne zgłosiły swoich\nprzedstawicieli do grup roboczych do poszczególnych tematów normalizacyjnych. Rozpoczęły się już prace grupy roboczej ds. kompensatorów. W tym roku planowane jest także\nrozpoczęcie prac grup roboczych do dwóch\npierwszych wymienionych tematów.\nRozmawiała, foto: Dorota Mundry\nMamy tytuł „Mecenasa Sportu”\nwyróżnionych znaleźli się m.in.\nmedaliści Igrzysk Olimpijskich, Mistrzostw Świata, Europy i Polski Radosław Kawęcki (pływanie), Sylwia Bogacka (strzelectwo), Marcin\nNitschke (snooker), Patryk Dudek\nDyrektor Eksploatacji Czesław Klasiński\nodebrał statuetkę „Mecenas Sportu”\nz rąk Prezydenta Zielonej Góry podczas\nuroczystości, która odbyła się 25 kwietnia\nw zielonogórskiej Palmiarni\nDzięcioł, Adam Rachwalski, Robert\nSielicki, Jarek Łucyszyn. Nasza drużyna zwyciężyła z wynikiem 4:2.\nTomek Dzięcioł i Adam Rachwalski\nstrzelili po jednej bramce, a Grzegorz Kowalski miał dwie asysty.\nCzekamy na kolejny mecz, tym razem być może na Wembley.\nwaga, uwaga! Tworzymy grupę „Miłośników\nMotocyklowego przy naszym\nOddziale odbyło się 14 czerwca\nw Jesionce, kolejne 28 czerwca\nw Bukowym Dworku przy okazji terenowej akcji krwiodaw-\nczej. Obecnie na liście „Miłośników\nMotocykli” znajdują się 23 osoby,\nktóre zachęcają do wstąpienia\nw swoje szeregi. Zainteresowanych prosimy o kontakt z Wojciechem Babiuchem, e-mail: [email protected],\ntel. 697 871 584.\nfoto: archiwum TST „Sportgas”\nasi piłkarze mieli okazję poczuć się jak reprezentacja\nPolski i rozegrać mecz na\nmurawie Stadionu Narodowego,\nkiedy to ekipa PGNiG SA zmierzyła\nsię z drużyną spółki Gaz System.\nMecz odbył się 5 kwietnia, a zespół PGNiG zasilili: Marek Burdzy,\nGrzegorz Kowalski, Marcin Korotyszewski, Tobiasz Tomczak, Tomek\na wsparcie naszego Oddziału może liczyć wiele klubów\ni amatorskich. W Zielonej Górze\nwspieramy m.in. koszykarzy i żużlowców, sportowców z ośrodka\nsportowego w Drzonkowie, ale\ntakże kluby szkolne i uczniowskie.\nNasze działania zostały docenione\nprzez Prezydenta Zielonej Góry.\nOtrzymaliśmy tytuł „Mecenasa\nSportu”. Wyróżnienia otrzymali\ntakże działacze i najwybitniejsi\nsportowcy Winnego Grodu. Wśród\nW skład drużyny PGNiG SA weszli piłkarze z OGiE, naszego Oddziału, a także koledzy z Sanoka\n„Miłośnicy Motocykli” zanim udali się na swoje pierwsze spotkanie w Jesionce pojawili\nsię na akcji krwiodawczej „Dar krwi na Dzień Dziecka” przed siedzibą Oddziału\nIII Turniej Piłki Siatkowej o Puchar Kierownika OK Grodzisk Wlkp.\nodbył się 17 maja. Wzięły w nim udział zespoły reprezentujące jednostki organizacyjne Ośrodka. W dniu turnieju wręczono również\npuchary dla drużyn uczestniczących w III edycji Ośrodkowej Ligi Piłki\nSiatkowej, jej zwycięzcą została drużyna PMG Bonikowo.\nW turnieju zwyciężyła drużyna PMG Bonikowo, kolejne miejsca zajęły zespoły KGZ Wielichowo, OK Grodzisk Wlkp., KGZ Kościan-Brońsko i Odazotowni Grodzisk Wlkp.\nyliśmy gospodarzem XXV\nMistrzostw Polski Firm Naftowych i Gazowniczych\nw Badmintonie o puchar Prezesa PGNiG SA. Zawody odbyły się\nw Międzychodzie w dniach 19-21\nkwietnia. Wzięło w nich udział 59\nzawodników m.in. z Gdańska, Łodzi, Tarnowa, Warszawy, Poznania\nZawodnicy rozegrali 146 meczy. W klasyfikacji drużynowej zwyciężył zespół Pomorskiej\ndrugie miejsce zajął PGNiG SA\nPomorski Oddział Handlowy.\nTrzecie miejsce przypadło naszemu Oddziałowi. W godzinach\nwolnych od grania grupa goszcząca w Międzychodzie miała\nokazję zapoznać się z pobliską\nkopalnią Lubiatów. Równie dużym powodem do radości, jak\nmiejsce na pudle naszej drużyny, były pochlebne głosy uczestników na temat atmosfery i organizacji Mistrzostw.\nMiłośnicy badmintona w naszej branży spotkali się już po raz 25, organizacja jubileuszowych\nzawodów przypadła naszemu Oddziałowi\nGNiG jest sponsorem strategicznym polskiej piłki ręcznej. Pracownicy Oddziału mieli okazję po raz kolejny zobaczyć męską\nreprezentację narodową w zielonogórskiej hali CRS. Nasi szczypiorniści przy gorącym dopingu kibiców pokonali Ukrainę w ostatnim meczu eliminacyjnym do turnieju finałowego Mistrzostw Europy\n2014. Przed meczem odbył się finał Festiwalu Piłki Ręcznej PGNiG\nDzieciom pt. „Szczypiorniaki na Orlikach”. Na obu wydarzeniach\ngościła Minister Sportu i Turystyki Joanna Mucha.\nRywalizacja męskiego debla dostarczyła kibicom wiele emocji, Sławomir Narusz i Krzysztof\nMacielak (PSG Sp. z o.o.) ulegli w finale naszym zawodnikom Tomaszowi Olejarzowi i Robertowi Robakowskiemu, T. Olejarz okazał się bezkonkurencyjny również w singlu\nMedale najlepszym drużynom II ogólnopolskiego turnieju „Szczypiorniak na Orlikach”\nwręczyła Minister J. Mucha w asyście Dyrektora naszego Oddziału, wiceprezydenta Zielonej Góry W. Haręźlak i Prezesa Związku Piłki Ręcznej w Polsce A. Kraśnickiego\nPo KRNiGZ Lubiatów oprowadził badmintonistów Andrzej Zabiegaj – kierownik zmiany na tej\nkopalni i jednocześnie uczestnik Mistrzostw\nSzczypiorniści już przed meczem w Zielonej Górze zapewnili sobie udział w finałach\nprzyszłorocznych Mistrzostw Europy, ale dla kibiców dali z siebie wszystko\nW uroczystości zakończenia Mistrzostw wzięła udział Agnieszka Leśniewska, zastępca Burmistrza Gminy Międzychód i kierownik OK Drezdenko Sławomir Borowiec\nna którym można\nStudiuj budowę i eksploatację gazociągów\nPolitechnika Wrocławska, Centrum Kształcenia Ustawicznego\nw s p ó l n i e z B S i P G G a z o p r o j e k t S A r o z p o c z ę ł y n a b ó r n a III\nedycję studiów podyplomowych „Współczesne zagadnienia\nprojektowania, budowy i eksploatacji systemów gazociągowych”.\nśród wykładowców obok kadry naukowej z Politechniki Wrocławskiej, Śląskiej, Uniwersytetu i INiG z Krakowa jest wielu praktyków z firm takich jak EuroPolGaz, PGNiG, Gaz System, a\nwśród słuchaczy – pracownicy biur projektowych, przedsiębiorstw gazowniczych.\nW programie m.in. gaz ziemny – surowiec i paliwo, projektowanie i budowa/eksploatacja gazociągów, ochrona przeciwkorozyjna, energetyka gazowa, magazyny gazu, LNG, wycieczki na\nZajęcia odbywają się w piątki i soboty, wymiar godzinowy to 194 godziny wykładów i 70 ćwiczeń\ni seminariów. Zainteresowanym uzupełnieniem wiedzy teoretycznej i praktycznej proponujemy\nkontakt z kierownikiem studiów podyplomowych Pawłem Malinowskim, tel. 605 455 750, email:\nWięcej informacji o studiach na stronie www.cku.pwr.wroc.pl.\nRatownicy na Daszewie\nĆwiczenia ratownicze „GAZ 2013” odbyły się w tym roku na\nPMG Daszewo, jednym z naszych zakładów dużego ryzyka\nwystąpienia poważnej awarii przemysłowej, dla którego tego\ntypu działania są wymagane przez prawo ochrony środowiska.\nfoto: Joanna Pasecka\nćwiczeniach wzięły udział zastępy ratownicze naszego Oddziału, Ratowniczej Stacji Górnictwa Otworowego w Krakowie, Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej, a także pracownicy PMG Daszewo. Celem spotkania było przetestowanie współdziałania naszych służb ratowniczych i sił oraz środków Krajowego Systemu\nRatowniczo-Gaśniczego podczas wystąpienia awarii na terenie zakładu górniczego. Ćwiczenia\nodbyły się w dniach 16-17 kwietnia.\nRatownicy przećwiczyli pozorację awarii przemysłowej, polegającej na uszkodzeniu gazociągu,\nwycieku gazu i pożarze. Plan ćwiczeń obejmował również naprawę rozszczelnionego separatora\noraz zatamowanie wypływu ropy naftowej z uszkodzonego zbiornika.\nDział Profilaktyki i Bezpieczeństwa Ruchu\nRatownicy w kombinezonach gazoszczelnych zamknęli zawór w tłoczni metanolu\nNasze służby ratownicze miały\nza zadanie zatrzymanie wypływu\ngazu poprzez wycięcie uszkodzonej\nczęści i uszczelnienie gazociągu\nfoto: archiwum PSP w Białogardzie\nK A L E N D A RI U M\nW Zielonej Górze i na OK Drezdenko odbyły się spotkania z audytorami\nbehawioralnymi Systemu Zarządzania HSE. Ich celem było omówienie\npostanowień instrukcji INS-01 „Program poprawy świadomości zachowań (BBS)”, sposobu wypełniania Kart Obserwacji Bezpieczeństwa (KOB)\noraz raportowania wyników. Audytorzy otrzymali skrzynki, plakaty oraz\nbloczki KOB na poszczególne jednostki terenowe.\nW ramach realizacji Projektu LMG firma ATREM SA wykonała podłączenie\ndanych przesyłanych z KRNiGZ Lubiatów do Centralnego Systemu Telemetrii w Zielonej Górze.\nNa terenie PMG Daszewo odbyły się „Ćwiczenia Ratownicze GAZ 2013”.\nWięcej na str. 38.\nW Bóbrce odbył się VIII Polski Kongres Naftowców\ni Gazowników. Tematem\nspotkania były „Warunki rozwoju polskiego przemysłu\nw perspektywie najbliższego\ndwudziestolecia”. Na konferencji zaprezentowano referat Oddziału pt. „Nowoczesne rozwiązania\ntechnologiczne z zakresu eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego zastosowane w nowo powstałej kopalni Lubiatów” autorstwa\nS. Kudeli, C. Klasińskiego, G. Kowalskiego, T. Cieńka.\nprzygotowawczymi dla zagospodarowania złóż typu shale gas, BP Nafta\nGaz Jasło w ramach umowy wykonało opracowania dla prognozowanych\nkierunków oraz studium kierunków\ni uwarunkowań zagospodarowania\ngazu z padów Kochanowo-TepczCzęstkowo. Jednocześnie 21 maja\npodpisano umowę na wykonanie\ndwóch opracowań dla zagospodarowania gazu z padów zlokalizowanych\nna koncesjach Kartuzy – Szemud\ni Stara Kiszewa.\nUruchomiono ciągły przesył gazu z KRNiGZ Lubiatów w kierunku Odazotowni Grodzisk. Budowę gazociągu wysokiego ciśnienia relacji Terminal\nEkspedycyjny Wierzbno – KGZ Paproć DN300 MOP 8,4MPa wraz z infrastrukturą towarzyszącą realizowała Spółka PGNiG Technologie. Gazociąg\ndla alternatywnego zasilania Odazotowni Grodzisk o długości 53,6 km\nprzebiega przez dwa województwa, umożliwi odbiór i sprzedaż nadwyżek gazu handlowego z KRNiGZ Lubiatów.\nZawarto umowę z Wiertconsulting na wykonanie dokumentacji projektowej i formalno – prawnej dla zagospodarowania złoża ropy naftowej Gajewo. Zadanie wiąże się z modernizacją odwiertu G-1 oraz koniecznością\nwykonania niezbędnej infrastruktury służącej do eksploatacji ropy i gazu.\nPo wydobyciu płyn złożowy będzie przesyłany na instalacje przy odwiercie Buszewo-13, a następnie poprzez OG Buszewo na KRNiGZ Dębno.\nW Oddziale rozpoczął się audyt zewnętrzny przeprowadzony przez jednostkę certyfikującą TÜV Nord Polska. Audyt nadzoru jest przeprowadzany na zgodność z wymaganiami normy PN-EN ISO 14001, natomiast audyt\ncertyfikacyjny na zgodność z wymaganiami normy OHSAS 18001.\nW wyniku postępowania na\nudzielenie zamówienia w trybie przetargu nieograniczonego na wykonawcę robót\nmodernizacji tłoczni Żuchlów\nwybrano firmę PGNiG Technologie. Modernizacja tłoczni\numożliwi dalszą eksploatację\nzłoża Żuchlów. Dostosuje istniejącą tłocznię do parametrów eksploatowanych złóż gazu ziemnego, w tym do obniżającego się ciśnienia ze\nfoto: Krzysztof Moroz\nW ramach realizacji zadania „Modernizacja KRNiGZ Zielin - budowa\nkompresora” podpisano umowę z ABB Sp. z o.o. na dostawę, montaż\ni rozruch kompresora. Podpisano także umowę z PGNiG Technologie na\nwykonanie robót budowlano montażowych dla całości zadania. Złoże\nZielin jest w końcowej fazie eksploatacji, w najbliższym okresie (ok. 2\nlata) prognozowany jest spadek ciśnienia głowicowego, uniemożliwiający uzdatnienie gazu na instalacji technologicznej i oddawanie go do\npodsystemu gazu zaazotowanego. Aby wydłużyć eksploatację złoża,\nkonieczne jest podniesienie ciśnienia wydobywanego gazu za pomocą\nkompresora. Zakończenie prac planowane jest w połowie 2014 r.\nUzyskano zgodę Zarządu Spółki na uruchomienie postępowań o udzielenie zamówień dla odwiercenia otworu Wilków-51k, który umożliwi\nzwiększenie bezpieczeństwa dostaw gazu do obecnych odbiorców oraz\nefektywniejsze sczerpanie złoża.\nfoto: Wioleta Wanat\nSpółka PGNiG Technologie\nzakończyła realizację zadania\nz rozbudową Węzła Kościan.\nWykonana rozbudowa zapewni ciągłość dostaw gazu\nzaazotowanego Lw do odbiorców przemysłowych systemu tj.: EC Zielona Góra, EC KGHM Żukowice/Polkowice, więcej na str. 8.\nPlanowana jest wkrótce zmiana adresów służbowej poczty elektronicznej w naszym Oddziale - z istniejących imię[email protected] na jednolite w całej spółce imię[email protected]\n3. Nazwa jednej z koncesji na poszukiwanie\ni rozpoznanie niekonwencjonalnych złóż\n5. Może nastąpić na wiertni\n9. Branżowy konkurs rysunku satyrycznego\n10. ... regulacyjny, stosowany na obiektach\n11. Jeden z Ośrodków Kopalń\n13. Kobiece, pojawiały się przed laty w „Szejku”\n15. Kopalnia Ropy Naftowej - eksploatuje kilka\nzłóż w rejonie OK Gorzów Wlkp.\n1. ... Wielkopolska, w pobliżu tego miasta\nznajduje się Ośrodek Produkcyjny o tej samej nazwie\n2. Kopalnia Gazu Ziemnego w okolicach Ostrowa\n4. Dawniej PN „Diament”\nRozwiązanie Szejkówki nr 11 z nr 1/2013 brzmi: Regulamin Pracy. Dziękujemy za licznie\nnadesłane odpowiedzi i zapraszamy do rozwiązania Szejkówki nr 12.\nTym razem nagrody otrzymują: Damian Bogdanowicz (Dział Przygotowania Inwestycji),\nMałgorzata Czajkowska (KGZ Borzęcin), Katarzyna Boczkowska-Pidek (Dział Księgowości\n6.Egzamin na ...górniczy, zdają go m.in. pracownicy naszego Oddziału\n7. Międzynarodowa organizacja normalizacyjna. Tworzy normy obowiązujące także\n8. Ma czako na głowie\n12.Inaczej bowling, którego turnieje przyciągają pracowników z całej Grupy Kapitałowej PGNiG SA\n14. Złoże w pobliżu Środy Wlkp. ... Góra\nOdpowiedzi prosimy przesyłać drogą mailową\nna adres: [email protected] Wśród czytelników, którzy nadeślą prawidłowe hasło,\nzagadki nr 1/2013\nzanowni Państwo! Okazało się, że nasza ostatnia zagadka przysporzyła\nWam wielu trudności. Spośród licznie\nnadesłanych do nas odpowiedzi, tylko jedna\nokazała się prawidłowa. Niektórzy sugerowali, że na zdjęciu widoczny jest Dyrektor\nEksploatacji Czesław Klasiński, kierownik\nDziału Profilaktyki i Bezpieczeństwa Ruchu\nWiktor Dudek czy kierownik Działu Eksploatacji Grzegorz Kowalski!\nTymczasem osoba widoczna na fotografii\nto… Wiesław Durbajło – kierownik Ośrodka Kopalń Góra. Jedynie Patrycja Pernal\nz Działu Ochrony Środowiska rozpoznała,\nże to kierownik Durbajło jest na zdjęciu\ni to ona otrzymuje nagrodę. Gratulujemy\nspostrzegawczości i zapraszamy\ndo kolejnej, być\nzagadki. Czy tym\nkto to jest? Na\nrozwiązania czekamy pod adresem [email protected]\nBiuletyn Techniczny 1/2015