Buty Damskie Duże Rozmiary Tanio | Buty Poland\nHome » buty » damskie » duże » Buty Damskie Duże Rozmiary Tanio\nButy damskie duże rozmiary tanio. Producent dużych butów damskich na dużą stopę. Buty damskie w dużych rozmiarach.\nDamskie obuwie w RoyalFashion.\nButy damskie duże rozmiary tanio. Oferujemy duże buty damskie rozmiar 43 i większe w najmodniejszych fasonach. Wybór jest ogromny i należy do Ciebie. W naszym sklepie bez problemu znajdziesz każdy typ obuwia.\nButy w małych rozmiarach i buty w dużych rozmiarach. Wejdź i znajdź to czego szukasz. Szukasz buty duże rozmiary damskie w Buty damskie - Najwięcej ofert w jednym miejscu.\nJeśli chcesz na bieżąco dostawać informacje o nowościach w naszej ofercie wyprzedażach i promocjach zapisz się na Newsletter. Ponadto nasz sklep posiada bardzo dobre ceny. Ciekawe fasony oraz zdobienia przykuwają uwagę do zgrabnych stóp.\nSklep z butami online oferuje wygodne i modne obuwie skórzane damskie i męskie w niskich cenach. Must have na lato to oczywiście sandały damskie zarówno płaskie jak i na obcasie. Poza tym lekkie obuwie sportowe zawsze warto mieć w swojej szafie.\nSzukasz tanich Buty damskie duże rozmiary. Posiadamy również duże buty na szeroką stopę. Obuwie damskie duże rozmiary na Allegropl - Zróżnicowany zbiór ofert najlepsze ceny i promocje.\nNajwyższej jakości buty na każdą porę roku. Wszystkie te buty damskie znajdziesz u nas. Od kobiecych szpilek i czółenek poprzez letnie sandały klapki trampki i.\nDamskie obuwie powinno być nie tylko praktycznie ale i funkcjonalne. Małe i duże rozmiary. Mamy świetnie 2021 na Buty damskie duże rozmiary w wyprzedaży.\nCieszymy się że możemy Państwu zaproponować szeroką ofertę obuwia dla pań w większych rozmiarachButy damskie które sprzedajemyw naszym sklepie internetowym YourShoes to zawsze duże rozmiary w wielu fasonach i wzorach. Najważniejszym ich zadaniem jest spełnianie naszych oczekiwań względem wygody i komfortu ale również wyglądu. Ten sklep jest dla Ciebie jest otwarty 24 godziny na dobę wejdź i przekonaj się jak przyjemne są zakupy w naszym sklepie.\nNaszym Paniom oferujemy dwie kategorie obuwia. Radość zakupów i 100 bezpieczeństwa dla każdej transakcji. Podaj swój adres e-mail jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.\nKupuj tanie Buty damskie duże rozmiary w. Myślisz że trudno kupić duże obuwie damskie. Buty damskie małe rozmiary buty damskie duże rozmiary Z doświadczenia wiemy że Panie poszukują na ogół butów na każdą okazję.\nU nasz nie musisz. Buty męskie Buty damskie AKCESORIA Wyprzedaż Musisz Mieć Nowości Okazje Personalizacja. Hitem ostatnich sezonów stają się meliski.\nButy xxl na tęgie nietypowe stopyna szerokie stopyna duże stopytęgość Htęgość K Buty damskie rozmiar 4243444546 tęga stopa buty na chore stopybuty na szeroką stopęna tęgą stopę tęga łydka tęgość duża szerokie buty buty na zamówienie nietypowe buty Oferujemy duże buty damskie duże rozmiary butów 41-46 nietypowe buty w dużych rozmiarach buty na. Najlepsze buty damskie w dużych rozmiarach kupisz w sklepach Deichmann. Lista produktów kategorii OBUWIE DAMSKIE.\nObuwie w małych i dużych rozmiarach. Małe i duże rozmiary. Duże rozmiary butów ślubnych.\nButy na tęgie stopyna szerokie stopyna duże stopyButy damskie 424344 4546Oferujemy duże buty damskie duże rozmiary butówbuty na szeroką stopętęgość Hna tęgą stopę rozmiary 41-46tęga stopaszeroka stopa tęga łydka buty na chore stopy opuchnięte stopy. B1FP1___ _169 LAURA I1BG4_V_ _2PB KARA I1BG4_V_ _4NK KARA I1BE5_AV _EG2 KARA Newsletter. Duże rozmiary obuwia damskiego o numerach 424344.\nIdealnie komponują się z codzienną garderobą wakacyjną oraz stają się niezastąpionym dodatkiem do. Jeżeli jesteś właścicielką małych lub dużych stóp prawdopodobnie masz trudność z doborem odpowiednich butów dla siebie. Tanie buty damskie w sklepie online.\nNietypowe buty w dużych rozmiarach buty na zamówienie buty na wymiar buty na miarębuty xxl. Różne modele fasony kolory duże buty damskie na każdą okazję W naszym sklepie z dużymi butami oprócz klasycznych modeli dostępne są również najpopularniejsze fasony. Modne buty bez wątpienia znajdują się w jednym z najważniejszych części kobiecej garderoby.\nNoś się modnie i wygodnie. Obuwie damskie nietypowe rozmiary. Klapki półbuty kozaki i sandały.\nPodążając za światowymi trendami oferujemy tanie buty połączone z elegancją i niepowtarzalnym stylem. Oferujemy subtelne buty damskie idealne na każdą okazję i porę roku. Duże rozmiary w SPARTOO Dostawa Bezpłatna Bezpłatny Zwrot Kup swoje nowe duże rozmiary w najlepszej cenie w SPARTOO.\nW sklepie OdSzewcapl znajdziesz obuwie damskie w dużych rozmiarach.


Napięta sytuacja przy granicy z Białorusią. Ponad 5700 nielegalnych prób wejścia do Polski – Wprost\nDodano: 19 czerwca 2022, 08:38 0\nGranica polsko-białoruska Źródło: Twitter / Straż Graniczna\nOd wielu miesięcy przy granicy polsko-białoruskiej trwa kryzys migracyjny. Straż Graniczna przekazała najnowsze doniesienia o incydentach, do których doszło w regionie.\nPonad 5750 prób nielegalnego wejścia na teren Polski z Białorusi odnotowała od początku roku Straż Graniczna. Tylko w czerwcu odnotowano 376 podobnych incydentów. Najwięcej osób próbowało przekroczyć granicę polsko-białoruską bez uprawnień w marcu - wówczas służby odnotowały 1766 takich przypadków.\nZ najnowszego raportu Straży Granicznej wynika, że ostatniej doby (18 czerwca) do Polski chciało się dostać 14 obywateli Iraku. Do nielegalnego przekraczania granicy polsko-białoruskiej doszło na odcinkach chronionych przez placówki SG w Czeremsze, Płaskiej oraz Krynkach.\nGranica polsko-białoruska. Rząd buduje zaporę\nMariusz Kamiński poinformował o zniesieniu czasowego zakazu przebywania na terenie przygranicznym z Białorusią. „1 lipca przestanie obowiązywać rozporządzenie MSWiA o czasowym zakazie przebywania w 183 miejscowościach na obszarze przygranicznym województw podlaskiego i lubelskiego” - przekazał szef MSWiA.\nTo jednak nie oznacza, że dostęp do terenów przy granicy z Białorusią nie będzie w żaden sposób kontrolowany. Minister spraw wewnętrznych podkreślił, że wojewodowie wprowadzą zakaz przebywania w odległości 200 metrów od granicy.\nPoroniła w lesie na granicy, trafiła do strzeżonego ośrodka. „Ludzie są miesiącami trzymani za nic”\nIncydent przy granicy z Białorusią. Żołnierze próbowali zrobić podkop pod barierą\nBariera na granicy Polski i Białorusi. Wiceszef MSWiA o zagrożeniu ze strony Władimira Putina


Amsinckstrasse 45, Hamburg, Niemcy\nCity Hotel Hamburg Mitte jest 14-piętrowym hotelem w biznesowej dzielnicy Hamburg zapewniającym bezpłatny parking i pokoje dla alergików. Obiekt został otwarty w 2012 i oferuje współczesną architekturę.\nDzięki znakomitej lokalizacji City Hotel Hamburg Mitte, goście mają bezpośredni dostęp do Targi Hamburskie, gdyż znajduje się nie wiecej niż 3.2 km stąd. Obiekt jest usytuowany 2 km od centrum Hamburg, niedaleko muzeum, teatru i opery.\nWszystkie pojedyncze pokoje są wyposażone w telewizję satelitarną, klimatyzację, szybki internet, prasowalnicę do spodni i biurko do pracy i szczycą się fantastycznym widokiem na centrum miasta. Są one również wyposażone w prywatne łazienki z wanną, suszarką do włosów i lustrem powiększającym.\nW godzinach porannych w restauracji serwowane jest śniadanie w formie bufetu. Jasna restauracja podaje dania kuchni niemieckiej. Restauracja fusion Fillet of Soul usytuowany w 650 metrach od obiektu.\nZ City Hotel Hamburg Mitte do lotniska Hamburg-Fuhlsbüttel dojeżdża się w 15 minut.\nCity Hotel Hamburg Mitte udostępnia gościom lekarza na wezwanie, pralnię i usługę portiera.\nCity Hotel Hamburg Mitte, Niemcy\nHello Hotel 2-gwiazdkowe, Bukareszt\nAmalfitana Hotel 2-gwiazdkowe, Piza\nMonarque Sultan Hotel apartamentowy 4-gwiazdkowe, Marbella\nBlobhostel Hostel, Sankt Petersburg\nCrowne Plaza Hotel 4-gwiazdkowe, Bukareszt\nAccademia Hotel 3-gwiazdkowe, Bolonia\nOld Town And Hotel 2-gwiazdkowe, Bolonia\nPrincess Hotel 4-gwiazdkowe, Ankara\nRobinson Hotel 2-gwiazdkowe, Göteborg\nAm Mirabellplatz Hotel 4-gwiazdkowe, Salzburg\nLos Monteros Hotel 5-gwiazdkowe, Marbella\nExpress By Holiday Zajazd 2-gwiazdkowe, Liverpool\nIl Mattino Ha L'oro In Bocca Nocleg ze śniadaniem, Piza


Spartakus skompletował kadrę na nowy sezon\nData publikacji: 31.07.2018 07:00\n29. kolejka III ligi: Spartakus Daleszyce - Stal Rzeszów\nDaleszyce. 21.05.2018 / Fot. Kamil Król / Radio Kielce\nTrzecioligowy Spartakus Daleszyce kompletuje kadrę na sezon 2018/2019. Klub porozumiał się już z kilkoma piłkarzami. Nowymi twarzami w drużynie Andrzeja Więcka będą: Łukasz Zawadzki, Bartosz Pańtak, Antoni Zdeb, Wiktor Brożyna i Patryk Boksiński.\n23-letni pomocnik Łukasz Zawadzki zostanie wypożyczony z występującego w IV lidze świętokrzyskiej Zdroju Busko. To starszy brat 21-letniego Mateusza, który w minionym sezonie był wypożyczony do Spartakusa z Moravii Morawica, a teraz przeniesie się do Daleszyc na zasadzie transferu definitywnego.\nKontrakty ze świętokrzyskim trzecioligowcem podpisze trzech obrońców. 18-letni Antoni Zdeb występował ostatnio w zespole juniorów Korony Kielce. 20-letni Patryk Boksiński w zeszłym sezonie grał w ŁKS Łagów, a 19-letni Bartosz Pańtak w drużynie juniorów Piasta Gliwice. Obydwaj są wychowankami kieleckiego klubu.\n19-letni pomocnik Wiktor Brożyna w poprzednim sezonie był wypożyczony z Korony do Nidzianki Bieliny, teraz na tej samej zasadzie będzie grał w Spartakusie Daleszyce.\nW najbliższą środę zespół Andrzeja Więcka rozegra kolejny mecz kontrolny. "Czerwono-granatowi" zmierzą się na własnym boisku z Pogonią Staszów. Sparing rozpocznie się o godzinie 18.00.\nSpartakus przegrywa, ale praca nie idzie na marne\n14.04 Wisła Puławy 2:0 KSZO Ostrowiec\n14.04 Wisła Sandomierz 0:2 Sokół Sieniawa\n20.04 Chełmianka Chełm : Podlasie Biała P.\n20.04 Podhale Nowy Targ : Spartakus Daleszyce


Krzak Turlak i jego psy: Różne drogi do celu\nDwa sytuacje, obie niby drobne, a bardzo ważne.\nWczoraj Spacka pokłóciła się z Charliem - poszło o cieczkę, którą ona ma, a jego interesuje momentami nadmiernie. Co się stało, nie wiem dokładnie, bo nie było mnie w pokoju, ale słychać było ostrą reprymendę w wykonaniu Spacki. Gdzieś po drodze musiało jakoś oberwać się Fence, a może po prostu źle na nią wpłynęła bliskość tej awanturki, bo kiedy przybiegłam sprawdzać, co jest grane, Karolek i Spacka byli już pogodzeni i spokojni, za to Fenek pobudzony bardzo, biegający w kółko, ewidentnie nie mogący znaleźć sobie miejsca. Z braku pomysłów oprosiłam ją o wskoczenie na fotel i zostanie tam (żeby choć na moment przestała latać po pokoju), podeszłam... i Fenka z całych sił wtuliła we mnie głowę. Objęłam ją i mocno przytuliłam, co brzmi może głupio, ale ja wiem, że ona czasem rozładowuje napięcie poprzez fundowanie sobie głębokiego docisku (ociera się mocno o kanapę, tarza, wciska w ludzi). Pomogło jak ręką odjął - pobudzenie zniknęło, sucz się wyciszyła, po chwili po wielkich emocjach nie było śladu.\nDzisiaj zaś ktoś dowcipnie puszczał fajerwerki. Kanonady nie są czymś, co Fenek lubi albo choć toleruje (niestety), więc rozdarła japę w panicznym wrzasku. Zareagowałam natychmiast, ale tym razem przytrzymanie/przytulenie nic nie dawało, sucz cała się trzęsła. W ramach alternatywy, zaproponowałam jej zabawę szarpakiem. Znowu strzał w dziesiątkę: walczyła jak dzika, goniła rzucony, oddawała do ręki, świat i wystrzały przestały istnieć. Zabawę skończyłyśmy po ustąpieniu kanonady. Dałam małej jeszcze parę chrupków na wyciszenie... i po paru minutach rude drzemało mi przy nogach, pod biurkiem.\nEmocje są. Ale ogarnianie ich przez Feneczka, a pomoc w ogarze z mojej strony, idzie coraz lepiej, coraz więcej drzwi się otwiera, coraz mocniej wydeptujemy ścieżkę do spokoju i wyciszenia (tak bardzo nietożsamych z zamuleniem i biernością!).\nnapisała: aga o 21:46\nEtykiety: ANF, Fenka, troubleshooting\nHeart Chakra 22 maja 2015 07:46\nStrasznie fajnie ujęłaś, jak pieskom problematycznym można pomóc - trzeba "tylko" znaleźć kluczyk do swojej potwory - ja wciąż szukam :)\nMarta Wierna 22 maja 2015 10:46\nFeneczek taki dzielny <3\nSombra K'kie 22 maja 2015 22:12\nSzelki Ruffwear Front Range Harness - test


Film Plandemic II. PRZYWÓDZTWO SKOMPROMITOWANE (3) - POLITYKA POLSKA\nStrona główna Wideo Film Plandemic II. PRZYWÓDZTWO SKOMPROMITOWANE (3)\nPowstał długo oczekiwany film Plandemic II (podtytuł ang. InDoctorNation, powyższy podtytuł od redakcji PP), opowiadający kulisy przygotowań do “akcji globalnej koronawirus”, powiązania pomiędzy WHO, w szczególności jego agendy GPMB, z Fundacją Gatesów, firmami przemysłu farmaceutycznego i Chinami oraz kontrolą świadomości społeczeństw przez mass-media. Film opowiada jak stworzono legendę Gatesa, cudownego dziecka branży IT i dlaczego się stał “filantropem”. Materiał pokazuje ponadto mechanizmy manipulacji mass-mediów włączając w to takie giganty technologiczne jak Google (kontroluje 90% tego, co wyszukujemy w sieci), Facebook oraz – UWAGA – serwisy fact-checkingowe powiązane z tymi firmami. W ten sposób, poprzez globalne media, koncerny mają kontrolę nad świadomością tłumów.\nREKOMENDACJA PP: Jeśli wierzysz mass-mediom, nie oglądaj, to Twój problem. Jeśli masz umysł otwarty i krytyczny w stosunku do serwowanej nam narracji, SERDECZNIE POLECAMY ! PODZIEL SIĘ WIADOMOŚCIĄ ZE ZNAJOMYMI.\nCZĘŚĆ III: SZOKUJĄCA PRAWDA NA TEMAT BILLA GATESA\nBill Gates jest kojarzony w świadomości tłumów jako cudowne dziecko branży IT/Tech, który dorobił się fortuny na okienkach Windows i zainwestował je w swoją fundację. W rzeczywistości był urodzony w zamożnej rodzinie, jego ojciec zajmował jedno z wysokich stanowisk dyrektorskich w Planned Parenthood. Gates jest oportunistą wykorzystującym innych do swoich celów (w Microsoft wykorzystał Paula Allena, w czasie kiedy ten leczył się na chorobę nowotworową). Na filantropa wylansował się po zainwestowaniu 100 milionów dolarów w swój wizerunek oraz po serii przesłuchań Anti-Trustowych w 1998 roku, które trwały 18 miesięcy.\nW ciągu ostatnich 20 lat zainwestowali 10 miliardów dolarów w przemysł szczepionkowy. Na nieszczęście dla Amerykanów i ludzkości w 1986 roku prezydent Ronald Reagan podpisał ustawę, zwalniającą firmy farmaceutyczne z odpowiedzialności za skutki uboczne tych produktów. Ten stan rzeczy trwa do dzisiaj.\nW 2009 roku szczepionka HPV poczyniła wielkie szkody w Indiach wśród tamtejszych dziewcząt.\nInne “biznesy” “filantropa” Billa obejmują m.in. projekty Earth Now (system “chronienia” planety przed życiodajnym Słońcem = globalnym ociepleniem), immunity passport (paszport szczepionkowy), Oxitec (latające GMO komary – “latające strzykawki”) i inne.\nNa czele WHO po raz pierwszy w historii nie stoi lekarz. Tedros jest byłym etiopskim komunistą wynajętym przez Fundację Billa i Melindy Gates oraz komunistyczny rząd Chin do przewodniczenia WHO.\nWarto zwrócić uwagę, że największą pozycją w wydatkach WHO wcale nie jest leczenie, lecz… podróże dla 7.000 personelu Światowej Organizacji Zdrowia:\nW ramach WHO działa GPMB (Global Preparedness Monitoring Board), w którym zasiadają m.in. Anthony Fauci, przedstawiciel chińskiego CDC oraz Fundacji B&M Gates [zob. również Polly ze św. Michałem Archaniołem ujawniają: Powiązania WHO – Fundacja Gates – Wielka Farmacja…].\nPowiązania z przemysłem farmaceutycznym powodują, że jest to największa grupa lobbystyczna na świecie kontrolująca “narrację medialną”:\nGPMB napisało w 2019 roku słynny raport pt. “A World at Risk”, który poprzedzał globalną symulację Event-201 w Nowym Jorku w październiku 2019 roku.\nTo właśnie GPMB zorganizowało Event-201, gdzie symulowano globalną pandemię. Nie była to pierwsza tego rodzaju symulacja, ale teraz była to symulacja globalna. Co ciekawe wiele z ćwiczonych scenariuszy sprawdza się na naszych oczach.\nW filmie pokazany jest też wątek znajomości Gatesa i pedofila Epsteina. Panowie Ci wielokrotnie się spotykali i finansowali “biznesy podobnego typu” (nauka, technologia, patenty).\nW filmie przypomina się, że w historii świata wielokrotnie pojawiali się różni szaleńcy, ale tym razem powinniśmy być mądrzejsi i powstrzymać “kompleks przemysłowy koronawirusa”, budowany skrupulatnie w latach 2003-2018 (epidemie SARS w Azji były jego częścią). Kompleks ten kontrolował 100% przepływu gotówki w ramach swojego biznesu.\nPoprzedni artykułWPŁYW BITWY WARSZAWSKIEJ 1920 ROKU NA KAMPANIĘ WRZEŚNIOWĄ 1939 ROKU\nNastępny artykułBayern Monachium z Robertem Lewandowskim wygrał, w tym dziwnym sezonie bez kibiców, Ligę Mistrzów !\nPo wydarzeniach związanych z promocją książki “Powrót do Jedwabnego” – wywiad...


„Kwartalnik Filmowy” 1998, nr 24, s. 6-28\nParadoks filmu dokumentalnego\nDokument ma cechy, które tradycyjnie przypisuje się powieści realistycznej, będącej najlepszym wyrazem tradycyjnie rozumianej mimesis. Zadaniem powieści realistycznej było ukazanie w sposób uprawniony moralnie sytuacji człowieka w kontekście społecznym1. Nie ma wątpliwości, że w filmach Kieślowskiego główne napięcia dramaturgiczne przebiegają właśnie na linii człowiek – system społeczny. Konflikty racji – to, co napędza dramaturgicznie te filmy – są zrozumiałe jedynie w kontekście społecznym. Generalnie są to filmy krytyczne wobec reguł rządzących życiem społecznym PRL-u (Murarz, Nie wiem, Szpital).\nW teorii powieści funkcjonuje podział na ową spełniającą warunki mimetyczności powieść realistyczną oraz na powieść autorefleksyjną (critic roman). Ta ostatnia wystawia na pokaz swą sytuację jako tworu sztucznego, bada relacje między pozorem rzeczywistości a rzeczywistością samą. W dokumentach Kieślowskiego nie ma wprawdzie wyraźnych tropów autorefleksyjnych (jak to ma miejsce np. w filmach Wojciecha Wiszniewskiego), ale napięcie między tym, co sztuczne, i tym, co rzeczywiste, jest wpisane w ten gatunek. Dokument odwraca od siebie uwagę (jako od formy wypowiedzeniowej) pozorem bezpośredniego odwzorowania. Jednocześnie będąc tak blisko rzeczywistości, uaktywnia pytanie o granice między sztuką a życiem, budzi po prostu pewien niepokój wywołany specyficznością gatunku. W tym sensie każdy dokument jest autorefleksyjny: w zderzeniu z realnymi faktami odsłania swą sytuację jako tworu sztucznego. Nie da się uniknąć pytania o relacje między kreacją a rzeczywistością. Potem te pytania przenosiły się na widza. Film dokumentalny to szczególny gatunek, który dramatyzuje napięcie między gestem twórczym a tworzywem, między tym, co realne i nierealne. To balansowanie na granicy dwóch światów: odkrywcze dla widza, często bolesne dla twórcy.\nGdzie jest fikcja?\nDo celów wyraźniejszego zaznaczenia napięcia dramatycznego między tym, co fikcyjne, i tym, co realne, można zastosować teorie interpretacji immanentnej, mówiące o tym, iż dzieło sztuki jest strukturą całkowicie autonomiczną, nie przysta-\njącą do świata, że jest czymś zamkniętym i wsobnym. Takie teorie rodziły się głównie dzięki badaczom teorii aktów mowy2.\nStosując metodę Ohmanna, można powiedzieć, że postacie w filmie dokumentalnym wypowiadają sądy o rzeczywistości, a nie quasi-sądy, jak to ma miejsce w literaturze, dramacie czy w filmie fabularnym. Wydaje się, że dokument zawiesza quasi-świat, podobnie jak literatura zawieszała świat realny3.\nWedług tej teorii w literaturze mamy do czynienia z serią aktów mowy pozbawionych konsekwencji. Czytelnik jest tylko obserwatorem, a nie uczestnikiem obarczonym odpowiedzialnością za wypowiadane słowa. Literatura jest autonomiczna, bo zwolniona z powiązań wypowiedź – świat. Literatura nie ma mocy illokucjjnej, bo jest wyodrębniona z warunków, gdzie mogłyby one powstawać.\nFilm dokumentalny nie jest autonomiczny, są tu bowiem powiązania wypowiedź – świat realny. Wypowiedzi zmieniają wiele w rzeczywistości, mają moc działania poza strukturą filmu. Oto, jak opisywał to Kieślowski w książce O sobie: Bohaterowie „Pierwszej miłości” spotykali się z bardzo dobrymi reakcjami gdzieś tydzień czy dwa po wyświetleniu tego filmu w telewizji. Ludzie poznawali ich na ulicach i pozdrawiali. Po prostu uśmiechali się do nich. To było miłe. Przez chwilę byli popularni. Nie było w tym cienia gwiazdorstwa. Po prostu czuli rodzaj życzliwości ludzkiej. Jak szli do sklepu czy gdzieś tam jechali tramwajem, to nagle ktoś się do nich uśmiechał albo mówił: „O, poznaję was. Widziałem was w telewizji”. (...) Oczywiście potem były inne filmy telewizyjne. Innych ludzi rozpoznawano na ulicy. Do innych ludzi się uśmiechano albo wytykano palcami. Po tym filmie para bohaterów otrzymała mieszkanie4.\nKieślowski najdotkliwiej doświadczył owego zakorzenienia dokumentu w rzeczywistości, robiąc Nie wiem (1977) i Dworzec (1980). Po tym pierwszym filmie mówił: Film jest formą spowiedzi byłego dyrektora fabryki na Dolnym Śląsku, który był członkiem partii i przeciwstawił się takiej mafijnej, partyjnej organizacji działającej w tym zakładzie (...). Podpisał umowę, ale kiedy już film był gotowy, zrozumiałem, że jeśli się to ukaże na ekranie, mogą mu zrobić jeszcze większą krzywdę. Na ekranie stało się to dużo bardziej drastyczne niż w opowiadaniu potocznym, bez kamery. Potem więc wystukałem wszystkie nazwiska, które podawał. Zakryłem je dźwiękiem maszyny do pisania tak, że były nieczytelne i mimo to uważałem dalej, że tego filmu nie należy pokazywać. Po roku 1980 telewizja natychmiast się rzuciła na takie różne rzeczy i koniecznie chcieli to pokazać, ale nigdy się nie zgodziłem. Tak więc historia ta nie została nigdy, nigdzie pokazana. Wiedziałem, że bohater bardzo przeżył to, że ten film w ogóle został nakręcony i choć podpisał umowę, to sam potem zrozumiał, że to, co mówi, jest groźne. W 1980 roku mafia, która go niszczyła, wcale nie zniknęła5.\nPo zrobieniu filmu Dworzec Kieślowski rozstał się z dokumentem: Dopiero później, gdy już nam oddali te taśmy, dowiedzieliśmy się, że tej nocy pewna dziewczyna zamordowała swoją mamę, pokroiła ją na kawałki i wsadziła do dwóch walizek. I wtedy właśnie na Dworcu Centralnym włożyła do którejś z tych skrytek (...). Ale co ja wtedy zrozumiałem? Że chcąc nie chcąc zupełnie niezależnie od mojej intencji i woli mogłem się stać donosicielem. To był taki moment, że zrozumiałem, że więcej dokumentu nie chcę robić, taki moment, który nie był ważny, bo nie było żadnych skutków tej historii – negatywnych ani pozytywnych. Niemniej ta historia uświadomiła mi, jak malutkim jestem trybikiem w jakiejś maszynie, którą obraca zupełnie kto inny w obcych mi celach6.\nJak wynika z tej relacji, film dokumentalny nie naśladuje serii aktów mowy, które poza nim nie istnieją (jak to ma miejsce w literaturze), on rejestruje realne akty, które miały w momencie wypowiadania swoją moc illokucyjną, nawiązuje do świata realnego z realnymi, istniejącymi ludźmi. Stąd tak częsta autocenzura realizatorów dokumentalnych. Moc illokucyjną filmu dokumentalnego nie jest mimetyczna – on nie naśladuje serii aktów mowy, które poza nim nie powstałyby, on rejestruje akty, które istniały i miały swoją realną moc. Akcja filmu dokumentalnego często jest popychana mocą illokucyjną, często pokrywa się z akcją realną, powodowaną zarówno serią aktów mowy i działaniami postaci. Na ekranie obserwujemy rzeczywistą perlokucję – czyli efekt, jaki wywołały kolejne wypowiedzi. Akty mowy nie są tworzone przez reżysera, lecz przez realnych ludzi.\nOczywiście każdy akt illokucyjny zależy od sytuacji społecznej, od kontekstu. Jego siła i prawdziwe znaczenie zależą od sytuacji, w której są wypowiadane.\nW realnym świecie o wypowiedzi wnioskujemy na podstawie mówiącego. Wiemy, kim jest i znamy „warunki fortunności”. To, czym tak naprawdę jest wypowiedź, co znaczy – możemy stwierdzić, wiedząc, kim jest osoba mówiąca, w jakich warunkach zabiera głos. Status tej wypowiedzi zależy od całego złożonego kontekstu. Dlatego najlepszymi filmami oddającymi naturalne warunki słowa są dokumenty tzw. direct cinema, oparte na obserwacji, gdy bohater oswoi się z kamerą – nie zwraca na nią uwagi, tak bardzo zajęty życiem, a ona prawie bez przerwy mu towarzyszy. Takie elementy direct cinema pojawiają się u Kieślowskiego w Pierwszej miłości, w Szpitalu. Tu wypowiedź jest jak najmniej narażona na manipulację, istnieje w swoim prawdziwym kontekście.\nKiedy oglądamy filmy dokumentalne z perspektywy czasu, nabierają one także walorów charakterystycznych dla literatury, sztuki, tzn. moc illokucyjna zaczyna się wytracać, zaczyna być coraz bardziej mocą mimetyczną – zaczyna być serią aktów mowy: quasi-sądami, które poza nią nie istnieją (choć początkowo zaistniały). W relacji autor– bohaterowie, w momencie rejestracji to są sądy, ale gdy wprowadzamy instytucję widza-odbiorcy (szczególnie widza oglądającego film z dłuższej perspektywy czasowej), przechodzimy do świata quasi-sądów. Do gry wchodzi „ja” oglądającego. Przestaje być tak bardzo istotna realność historyczna, społeczna – ta realność, w której słowa bohaterów miały moc illokucyjną, były rodzajem działania. Z biegiem czasu zaczyna się ona odnosić do innego świata – do wewnętrznego świata widza, do jego rzeczywistości. To widz na podstawie wypowiedzi wnioskuje o wykreowanym świecie, zaczyna nadawać im swoje własne znaczenia i interpretacje. Musi umieścić je w pewnym kontekście. To, co jest wewnątrz dzieła, zaczyna być wewnątrz odbiorcy, w świecie jego przekonań i sądów.\nA więc zaznacza się tu pewien paradoks filmu dokumentalnego, jego przynależność do dwóch światów: realnego i quasi-świata sztuki. Techniczny charakter medium filmowego sprawia, że reprodukcyjność jest ontologiczną cechą obrazu. Nie wyklucza to jednak obecności elementów kreacyjnych, objawiających się swoistością interpretacji rzeczywistości, interpretacji w każdym przypadku przynależnej obrazowi. Jest ona zawarta w podwójnym wyborze tyczącym tego „co” i „jak”: przedmiotu i sposobu filmowania7.\nGdy oglądamy dokumenty z perspektywy czasu albo po prostu traktując je jak pełnowartościowe wypowiedzi artystyczne, zaczynamy (jak w literaturze) o przedstawionym tam świecie wnioskować na podstawie wypowiedzi, na podstawie ułamkowych, wybranych fragmentów zarejestrowanych na taśmie zaczynamy budować szersze, własne konteksty. Ważne jest poznawanie mówiącego, a nie samej wypowiedzi. Odrywa się ona od świata realnego, już nic nie może zdziałać, a jednocześnie ciągle w nim jest – zapisane na taśmie filmowej realne, znaczące poczynania. Ewunia z Pierwszej miłości naprawdę się urodziła i żyje w realnym świecie, choć w filmie wciąż na nowo widzowie przeżywają jej narodziny. W tym zawiera się ogromna tajemnica dokumentu. Jego przedziwna moc i siła. On rozszczepia człowieka na dwa istnienia. Ciągłe, realne, które trwa do śmierci, i drugie, zarejestrowane, które się wydarzyło, ale też trwa, jest powtarzane, cyklicznie odtwarzane, wciąż na nowo odbywa się przed oczami widzów, w zasadzie nigdy się nie skończy. Kate Hamburger nazywa to pozaczasową teraźniejszością z perspektywy postaci8.\nA więc kim jest mówiący w filmie dokumentalnym bohater? Jest kimś realnym i nierealnym zarazem. Dopóki żyje, film ma dla niego znaczenie dowodu, jest zapisem czynów i słów. Może być oskarżeniem, może być rozgrzeszeniem. Dlatego zawsze problem dokumentu będzie związany z kwestiami etyki, napięcia będą dotyczyły kwestii szacunku dla bohatera, jego przeżyć, jego realności. Tworzący artysta także realnie działa, jego czyny także podlegają osądowi, mają swoje konsekwencje dla bohatera. Na co dzień stykamy się ze sprawami pozornie prostymi, banalnymi, których rozstrzyganie ma jednak zasadnicze znaczenie dla przedstawionej w filmie prawdy. Najważniejsza jest uczciwość, lojalność w stosunku do prawdy i rzeczywistości. Uczciwość reżysera jako człowieka, wiara we własne poglądy (...). Film dokumentalny wymaga odwagi i konsekwencji9.\nWedług koncepcji krytyki immanentnej literatura, malarstwo, muzyka są zabawą bez konsekwencji – dokument jednak zabawą już nie jest (Dworzec). W tym sensie dokument jest wyjątkowo poważnym gatunkiem. Uwikłany między dwa światy – realny i sztuki – jest rodzajem przedziwnej oscylacji, wytwarza napięcia między estetyką a etyką. Wymaga szczególnej odpowiedzialności artysty. Celem dokumentu według Kieślowskiego jest poznanie człowieka i zrozumienie jego losów przez bycie z nim, obserwowanie go (fabuła to jedynie ekspresja). Autor jest towarzyszem bohatera. Dokument to najbardziej współczująca dziedzina sztuki. I zawsze pojawia się tu delikatny problem odpowiedzialności za bohatera.\nGdy czytamy, przeczymy własnemu byciu w świecie, bo znajdujemy się wśród quasi-sądów, ąuasi-aktów. W dokumencie przywrócone jest owo bycie w świecie przez bliskość mocy illokucyjnej oraz przez to, że on nie naśladuje, ale odwzorowuje. Często też temat, rodzaj bliskości świata, o którym się opowiada, pozwala zapomnieć o świecie, w którym się realnie istnieje. Z reguły mówi o rzeczach, które się zna. Nie trzeba poszerzać wiedzy o fortunności sytuacji – widać ją jak na dłoni. Ale zawsze można doszukiwać się innych sygnałów – można odtwarzać kontekst historyczny albo egzystencjalny, uogólniając problem.\nZ drugiej zaś strony zawieszamy swoje istnienie, wchodząc do ciemnej sali kina, zapominamy o sobie, zamieszkujemy świat fantomów pojawiających się na\nekranie. Na moment utożsamiamy się z widmami10. Dokument daje nam szansę: jesteśmy i nie jesteśmy zarazem. To tworzy dodatkowe napięcia. Znowu widzimy tu więc podwójność dokumentu, jego istnienie na granicy dwóch światów. Złożony status dokumentu, który jest zarówno rejestracją, jak i kreacją.\nMiędzy rejestracją a kreacją\nMechanizm dzieła sztuki według Johannesa Anderegga polega na tym, że odbiorca rezygnuje z własnego pola odniesienia, a przyjmuje pole odniesienia komunikatu, czyli horyzont rozumienia w obrębie, którego całość tekstu robi się sensowna i zrozumiała11. Film dokumentalny jest budowany na niewielkich przesunięciach pola odniesienia widza i komunikatu. Dla porównania filmy Wojciecha Wiszniewskiego wymagają większej znajomości zasad komunikatu niż dokumenty Kieślowskiego, które odwołują się do prostej zasady funkcjonującej w realności, do doxa. U Kieślowskiego reguły świata przedstawionego pokrywają się z regułami świata realnego. Uzyskuje to przez metodę obserwacji, rzadkiego ingerowania w dramaturgię rzeczywistości. Odczytanie podstawowej warstwy nie wymaga znajomości wyszukanych tropów stylistycznych. Najczęściej wykorzystywane przez niego tropy to: pointa (Z punktu widzenia nocnego portiera), powtórzenia (Szpital, Siedem kobiet w różnym wieku). Dokumentalista buduje swoje wypowiedzi na zasadzie „minimalnego odchylenia” – wewnętrzny i zewnętrzny układ odniesienia mają się pokrywać12. Dokument jest budowany z elementów rzeczywistego świata i dopiero w całości jest rodzajem wypowiedzi artystycznej. Gerard Genette pisał o powieści: Całość jest bardziej fikcyjna niż każda z jej części. Dopiero ułożenie zarejestrowanych fragmentów, nadanie im porządku opowiadania robi z nich coś sztucznego, wprowadza element kreacji13. B.H. Smith: Fikcyjność sztuki nie leży w nierealności postaci i wydarzeń, lecz w nierealności samego opowiadania, fikcyjny jest sam akt relacjonowania – to na nim zasadza się fikcja14.\nStatus fikcjonalny filmu dokumentalnego polega na tym, że autor chce, aby odbiorca zajął wobec przedstawionej kreacji postawę wyobraźniowego zaangażowania, aby wszedł w swoistą grę, i jednocześnie umożliwia mu dostrzeżenie tej intencji. Na tym polega szczególność odbioru komunikatu artystycznego: rodzi się napięcie między pogrążeniem się w świecie wykreowanym a zdystansowaniem się wobec niego.\nWyznacznikiem fikcyjności jest według Rayana podwójne „ja” mówiącego (podział na tzw. podmiot mówiący i realną postać). Poza opowiadającymi w pierwszej osobie postaciami jest też instancja wyższa porządkująca ich opowiadania (tak jest np. w filmie Murarz czy w Gadających głowach).\nOstatecznie kategoryczne wyznaczniki całkowitej autonomiczności dokumentu nie dadzą się utrzymać. Teorie Ohmanna czy Austina były potrzebne, aby wyraźniej naświetlić pewne elementy charakterystyczne, zbadać jego fikcjonalność, przynależność do komunikatu artystycznego. Dużo bardziej adekwatne wydają się teorie dzieła sztuki jako „odkrywczego odsłonięcia”, czyli przyznania dziełu umiejętności pokazywania tego, co w doświadczeniu potocznym niedostępne lub niedostrzegalne. Sztuka to szczególne narzędzie zdobywania\nwiedzy przez wyobraźniowe uczestnictwo i przeżywanie.\nKarl Koebe powiedział, że opowiadanie to najważniejszy dyskurs kulturowy – narzędzie, które potrafi zbadać, uświetnić, a nawet zmienić realność egzystencji. Atutem opowiadania jest to, że jest antydogmatyczne, że zawsze jest jedynie propozycją15.\nPodobnie twierdził Barthes: Dzieła sztuki stawiają tylko pytania, pozostawiając je bez odpowiedzi, a przy tym dają się rozszyfrowywać bez końca. To właśnie dzięki fikcji składniki świata przedstawionego mogą stać się wyraźniejsze w swoich celach i funkcjach, ich przyczynowe i funkcjonalne zależności kształtują się bardziej prawidłowo i konsekwentnie niż w rzeczywistości16.\nMimesis – naśladowanie, które jest poznaniem\nMówić to robić – pisze Ohmann17. Natomiast pisanie, opowiadanie zdarzeń, wszelkie akty twórcze istnieją już poza światem czynu, są czynnością symboliczną, naśladowaniem życia. Fabuła naśladuje akcję, fabuła porządkuje układ zdarzeń. Według Arystotelesa mimesis jest relacją wiążącą akcję i fabułę, praxis i mythos18. A więc nawet w świecie dokumentu trzeba wprowadzić element porządkujący (montaż). Dokument nie jest prostą rejestracją aktów mowy, czynów, które zmieniają coś w realnym świecie. Dokument także jest formą opowiadania – a więc formą symboliczną. Domaga się więc interpretacji, tzn. budowania kręgów komunikacyjnych, w których objawią się nam wszystkie znaczenia opowiadanej historii. Dokument to zarazem rejestracja i kreacja. Zasadza się na paradoksie. Towarzyszy mu ciągle pomyłka, pewien błąd: bezpośredniość mylona jest z obiektywizmem. Bezpośredni przekaz rejestrującej kamery potocznie jest brany za obiektywizm przekazu. A przecież nawet Lumière’owskie Wyjście robotników z fabryki w Lyonie miało kilka wersji19. Film zawsze jest tylko fragmentem rzeczywistości, a więc wybór i selekcja towarzyszą mu zawsze.\nSpecyficznie rozumiane naśladownictwo sztuki doprowadziło Kieślowskiego do rezygnacji z uprawiania zawodu reżysera. Być może mimesis okazała się dla niego iluzją, utopią. Może próbując różnych gatunków kina, przekonał się, że ta najbardziej mimetyczna, odwzorowująca ze sztuk także nie może opisać rzeczywistości. Rzeczywistości takiej, jak on ją postrzegał. Z jakim więc odwzorowaniem mamy do czynienia w filmach Kieślowskiego, skoro wydało mu się ono niewystarczające?\nJak pisze Ryszard Nycz, mimetyczność literatury realistycznej zawsze była mierzona kategoriami stylistycznych technik oraz retorycznych strategii osiągnięcia prawdopodobieństwa z konsensusem wiedzy potocznej. Świat rzeczywisty był zawsze kulturowo zinterpretowany. Istnieje consensus jego opisu w danej epoce odwołujący się do życia codziennego20. Dokument Kieślowskiego korzysta z tej koncepcji rejestrowania życia codziennego, rzeczywistości potocznej, dostępnej każdemu. Kieślowski nie penetruje nieznanych światów ludzi poza społeczeństwem jak Królikiewicz ani nie korzysta z poetyckich chwytów wyobraźniowych jak Wiszniewski. Z drugiej strony, idąc za Barthesem, można powiedzieć, że mimesis to odmiana funkcji symbolicznej21. Bowiem powtórzenie rzeczywistości zawsze sprowadzało się do stworzenia znaku. Żeby zrozumieć sens przedmiotów mimetycznych, trzeba opanować kod przedstawienia, umieć wpisać je w system semiologiczny. Za każdym razem inny, zrelatywizowany w stosunku do epoki.\nDziś można powiedzieć, że sztuka to badanie, poznawanie. Reprodukcja filmowa jest w sposób oczywisty odmianą mimesis odwzorowującej (platońskiej). I można z takiego odwzorowania czerpać satysfakcję – jest w miarę obiektywne. Stąd wybór kina jako medium u Kieślowskiego. Ale nie można na tym poprzestać. I tu pomocna jest definicja Auerbacha: próbować pokazać maksimum doświadczeń ludzkich w ich tragiczności. Kieślowski nazywał to próbą zobaczenia czegoś, co jest głęboko w nas. Według niego to jedyny prawdziwy temat, jaki istnieje22.\nZasadą jego filmów jest wezwanie do poznania siebie. Przywodzi to na myśl Bettelhaimowską wykładnię winy Edypa – rozumianej jako ucieczka od siebie23. U wrót wyroczni napisano: Poznaj samego siebie. Wina Edypa polegała na tym, że nie zapytał: Czy to możliwe, żebym zabił własnych rodziców? Gdyby znał siebie, wiedziałby, że to niemożliwe. Edyp uciekał przed sobą, bo siebie nie znał. Dlatego potem wyłupuje sobie oczy. Jest to symboliczny gest uruchamiający „wewnętrzne oko”, aby nie patrzeć na zewnątrz, lecz do wnętrza. Podobne przesłanie znajdujemy w filmach Kieślowskiego. Sam mówi: Moje filmy fabularne nie mają w sumie akcji, nic się w nich nie dzieje. Są tylko wydarzenia wewnątrz scen. To są styki nastrojów, myśli, poszczególnych stanów. Taka jest ich budowa pozbawiona przebiegu fabularnego, jest strukturą dokumentu, gdzie główną rolę pełni myśl porządkująca kolejne obrazy24.\nTe moje filmy, one są pozbawione tego, co przyciąga ludzi, to znaczy akcji. Zawsze uważałem, że akcja odciąga widza od głównego problemu filmu, że staje się ważniejsza od tego, co chcę powiedzieć25.\nDokument przez zwrócenie uwagi na małe sprawy sakralizuje je, pokazuje, że tu należy szukać odpowiedzi na podstawowe pytania. Tym samym zobowiązuje dużo bardziej niż wielka sztuka, ta fikcyjna, budowana ze skomplikowanych kodów. Wydaje mi się, że wezwanie dokumentu jest tak proste, jak wezwanie wyroczni: Przede wszystkim poznaj samego siebie. Nie należy szukać daleko. To zwrócenie uwagi i obiektywu na życie codzienne jest wyzwaniem i wezwaniem, by dowiedzieć się, kim się jest tak naprawdę. Postawienie wobec detali, które umykają w potocznym życiu, wymaga skupienia. Wyhamowanie akcji budzi kontemplacyjny stosunek do filmu, a jednocześnie kontemplując film, kontemplujemy własne życie. Na tym właśnie jest oparta szczególna energia filmów Kieślowskiego.\nNiestety, poznawcza funkcja sztuki okazała się utopią. Nawet odwzorowująca mimesis filmu nie pozwoliła dotrzeć Kieślowskiemu do tej „głębi”, której szukał. Parafrazując Picassa, zamiast odwzorowywać życie, zaczął żyć. Porzucił kino. Ale jego wezwanie do poszukiwania odpowiedzi na podstawowe pytania nadal pozostaje aktualne dla widza. Kieślowski traktował kino jak narzędzie poznania. Sam zrezygnował z tego sposobu poznawania świata, ale nie pozbawił go widzów.\nFilm dokumentalny jako reprodukcja\nCzy ma znaczenie, że obcujemy z kopią, mechaniczną reprodukcją, jaką jest taśma filmowa?\nCała siła dokumentu, jego zasada i moc działania i oddziaływania wiąże się z tym faktem – to są prawdziwi ludzie i realne wydarzenia. Tu nic nie jest udawane (naj-\nwyżej prowokowane). W dokumencie źródłem niepowtarzalności jest sama rzeczywistość filmowana. Czy chcemy, czy nie, ona się mechanicznie wciska do kadru.\nDokument ocala to, co najdelikatniejsze, bo najtrudniejsze do opisania, zagrania – delikatną aurę codzienności, niewyrażalnych stanów pomiędzy bohaterami. Poluje na to, co tak łatwo umyka doświadczeniu i namysłowi (Pierwsza miłość).\nW zasadzie, porównując go z innymi reprodukcjami, można stwierdzić, że dokument nie jest masowy. Ma raczej elitarnego widza, nie opiera się na rynku gwiazd. Wzbudza raczej zainteresowanie takich grup, jak studenci i intelektualiści. Film dokumentalny jest niedostępny, kontakt z nim wymaga trudu. Stare filmy są nieosiągalne jako oryginały obrazów. Szukamy ich na przeglądach, na specjalnych pokazach. Ważne filmy funkcjonują potem jak przekaz, cytat, rodzaj wiedzy tajemnej, która łączy środowiska i grupy społeczne.\nKopie dokumentów mają swoją historię. Były zatrzymywane przez cenzurę (jak film Robotnicy 70 Kieślowskiego), funkcjonowały w podziemnym obiegu (filmy Łozińskiego w Video-Nowej).\nKierkegaard w opowiadaniu pt. Powtórzenie zastanawia się nad możliwościami etycznymi sytuacji, w której świadomie dokonujemy aktu powtórnego przeżycia.\nW dokumencie jedyne i niepowtarzalne życie człowieka staje się szansą powtórzenia. Oglądając dokument, mam nadzieję, że na tym skorzystam, że być może dowiem się, jak uniknąć przeznaczenia. Dokument kusi możliwością odwrócenia losu. U podstaw zainteresowania opowiadanymi historiami jest pokusa podpatrzenia innego, zobaczenia w nim siebie, by uniknąć jego błędów, by wymknąć się losowi, który przygotował na nas podobne zasadzki. We wstępie do Powtórzenia Kierkegaarda Bronisław Świderski pisze: Respekt znaczy spojrzeć po raz drugi. Trzeba powtarzać spojrzenie, bo pojedynczy ogląd jest nieuważny i omylny. Esteta patrzy raz, człowiek etyczny wie, że trzeba powtarzać spojrzenie. Respekt jest zatem psychologiczną dyrektywą podpowiadającą, jak być. Oglądając świat, człowiek powinien szukać prawdy o sobie. To nadludzki wysiłek respektu. Esteta chce tylko rzeczy pikantnych, zaskakujących, raz widzianych. Etyk rozumie powtórzenie jako ciągłość życia, wierność sobie. Życie w powtórzeniu nie musi ścigać chwil, bo one do niego powrócą26.\nZasadą dokumentu jest zasada respektu – podwójnego spojrzenia na bohatera i na siebie, ponownego spojrzenia na sprawy, które znamy. Dokument Kieślowskiego nie szuka rzeczy pikantnych, nowych, nieznanych. Każe nam powtórnie zwrócić oczy na świat dobrze znany. Dokument także jest pełen respektu w znaczeniu szacunku dla rzeczywistości, dla bohaterów, dla ich przeżyć.\nA więc można wysnuć tezę, że następuje przekroczenie reprodukcji w powtórzeniu, jakim jest kopia filmu dokumentalnego. Dokumentalista jest bowiem estetą, który staje się etykiem.\nMożna spojrzeć na reprodukcję jak na tęsknotę do wyeliminowania nieznanego, niepewnego. Istnieje potrzeba przezwyciężenia zdarzenia za pomocą posiadania, reprodukcji. Chcemy oswoić los, przypadek. Reprodukcja to oswajanie przypadku. Wyeliminowanie nieznanego, przyglądanie mu się. W tym sensie dokument pokazuje, jak wyjść naprzeciw przeznaczeniu. Dokument to podpatrywanie akcji życia, prześwietlenie porządku, by wymknąć się przeznaczeniu.\nTyp dokumentu, jaki uprawiał Kieślowski, jest po prostu próbą odnowienia tradycji autentyczności w społeczeństwie masowym.\nJeśli mimesis jest przede wszystkim wysiłkiem poznawczym, to czym jest realizm tradycyjnie rozumiany jako styl najlepiej spełniający założenia tradycyjnie rozumianego mimetyzmu?\nHenryk Kluba powiedział w pewnym programie telewizyjnym: W szkole filmowej dowiedziałem się, że nie ma czegoś takiego jak realizm. Realizm to także pewna konwencja.\nTradycyjnie realizm był konwencją opisującą realny świat, najbliższy prawdy. Oczywiście w potocznym rozumieniu film dokumentalny jest realistyczny, bo odwzorowuje realne fakty, wydarzenia, wygląd rzeczy. W swojej interpretacji chciałabym sprowadzić realizm do tragizmu w rozumieniu Schelerowskim. Jeśli tragizm jest cechą bytu, a nie konwencją literacką – to realny świat jest tragiczny. A więc mimesis polegałaby na odwzorowaniu sytuacji tragicznej, na rozpoznaniu egzystencjalnej sytuacji człowieka. Oczywiście ten rodzaj opisu nie jest tylko zastrzeżony dla dokumentu. Ale w moim mniemaniu dokument ma szczególną siłę, aby dotykać właśnie tych problemów. Wydaje się, że pewien bardzo szczególny typ dokumentu najlepiej wyraża te problemy. Myślę tu o dokumentach Kieślowskiego, jak Refren (1972), Pierwsza miłość (1974), Szpital (1976), Siedem kobiet w różnym wieku (1978).\nW swojej pracy dyplomowej Kieślowski pisze: Celem dokumentu jest poznanie człowieka i zrozumienie jego losów27. Kim jest człowiek? Jaki jest jego los? To podstawowe pytania. Nie da się na nie odpowiedzieć bez odwołania się do tragedii i tragiczności.\nRealność jest wieloznaczna. Okazało się, że wystarczy zapisać to, co jest, a przekreślało się jednoznaczność propagandy. Kieślowski wyjaśniał: Robiłem filmy dokumentalne z poczuciem, że to jest ważne, ponieważ przy pomocy kamery filmowej można opisać świat, w którym żyjemy. To było o tyle ważne, że świat przed 1989 nie był opisany. Był pustą białą kartką. Opisywało się to, co powinno być, a nie to, co jest. Opisywało się powinność, a nie byt. Miałem wrażenie, że kamerą mogę opisać jakiś kawałek bytu28.\nZajęcie się wieloznaczną rzeczywistością było odpowiedzią na systemowe uproszczenia. Na świat z jedną optymistyczną wizją. U Kieślowskiego była to próba opisu realności codziennej z akcją wpisaną w samą rzeczywistość (np. Szpital i Pierwsza miłość). Rejestracja tego, co się dzieje, a nie tworzenie filmu z tezą. W tych filmach przeważa działanie – bardzo rzadko zwracanie się do kamery, nie ma odautorskiego głosu „z offu”. Widz sam wyciąga wnioski, interpretuje sytuację. Stosując teorię aktów mowy, można powiedzieć, że bardzo starannie odtwarza kontekst illokucyjny.\nRealizm Bazinowski można sprowadzić do tragiczności, czyli otwartości na rzeczywistość. Z tej właśnie perspektywy Kieślowski krytykuje Flaherty'ego i Wiertowa: Co zrobił Wiertow, wierzący w swoją kino-prawdę? Czy jego doprowadzona do absurdu zabawa z materiałem, podporządkowanie potrzebom propagandy są zgodne z deklaracjami choćby na tyle, żeby mógł powiedzieć: próbowałem, nie da się. Inscenizował, ustawiał kamerę pod najdziwniejszymi kątami, robił przenikania i nakładanie obrazów, tworzył własną rzeczywistość, nie wierzył istniejącej. Prawda, o ile nie była zgodna z prawdą mecenasów, nie obchodziła go wcale (...)29.\nKieślowski krytykował Flaherty'ego także za to, że Eskimos musiał zabijać foki takim oszczepem, jak Flaherty sobie wyobrażał, że Eskimosi zabijają foki. (...) Pisał słusznie, że filmy Flaherty’ego są wynikiem sentymentalnej reakcji, zwróceniem się w przeszłość, ucieczką od świata30.\nAutor jest przede wszystkim osobą stawiającą pytania. Taka postawa zabezpiecza przed ideologizacją, jednoznacznością, pokazuje bohatera wieloznacznego, skomplikowanego.\nKieślowski tak konstruuje swoje filmy, że nie ma w nich narzucającej się pointy. Nawet w Z punktu widzenia nocnego portiera bohater jest potraktowany z nutką współczucia (scena, gdy dzieci nie wiedzą, kim on jest). Kieślowski często w wywiadach podkreślał, że on nie ocenia ludzi, że pokazuje ich wieloznaczność – nie ma ludzi tylko złych i tylko dobrych (Fabryka – ma pokazać dobrego komunistę). Mój bohater ma w sobie cechy dobre i złe. Nie chcę pokazywać konfliktów między dwiema osobami, lecz konflikty, jakie ma się w sobie samym. Bardziej interesuje mnie człowiek, z którym się nie zgadzam, niż taki, z którym się chcę utożsamić. Szukam dramatu tam, gdzie wszyscy ludzie są dobrzy. Można im zarzucić zły postępek, ale gdzieś z głębi emanuje z nich dobroć i dobra wola. I jedni i drudzy mają rację31.\nKieślowski, próbując opisać człowieka, zdaje sobie sprawę z tego, że dotyka tu pewnej tajemnicy, zagadki, że wkracza w sferę niejasności, tragizmu. Tragizmu nierozerwalnie związanego z kategorią poznania. Oto, co mówił w 1979 roku w rozmowie z Hanną Krall:\n– Po co pan robi filmy?\n– Żeby zarejestrować. Jestem bardzo związany z realną rzeczywistością, bo to, co rejestruję, jest mądrzejsze od moich wizji i dlatego rejestrowanie tego wszystkiego wystarcza mi całkowicie. Trzeba dojść do tego, co jest treścią sztuki – do życia człowieka32.\nPogłębienie takiej koncepcji rzeczywistości znajdujemy także u innego myśliciela. Chiaromonte pisze: Gdy patrzymy na świat rzeczy – nie mają one w sobie nic niepokojącego czy zagadkowego. Zabezpieczony przed dwuznacznością. Korzysta się na nim ze wszystkiego, ale się o nim nie myśli. Ale jest też inne poczucie realności. A mianowicie to, które kryje się za ustalonymi wartościami potocznymi, za normalnym sensem przypisywanym rzeczom na użytek bieżący. Gdy pojawia się pytanie: Czym to jednak jest tak naprawdę?33\nDo takiego patrzenia na rzeczywistość zmusza nas dokument. To jest właśnie jego perspektywa.\nTo, co ja nazywam tragizmem i uważam za istotę realności, Kieślowski nazywa głębią, tym, co w środku. Uważnie obserwując rzeczywistość, Kieślowski widzi ból, przemijanie, niezasłużone cierpienie. Wydaje mi się, że dla niego realność ma cechy tragizmu: Szukam sposobu, żeby ludzie oglądający moje filmy mieli uczucia podobne do moich: uczucia bezsilności, współczucia i żalu, które przyprawiają mnie o fizyczny ból, kiedy widzę mężczyznę płaczącego na przystanku tramwajowym, kiedy obserwuję tych, którzy chcieliby być tak blisko z innymi, a są tak daleko, kiedy widzę człowieka wyjadającego zostawione przez kogoś kluski w barze mlecznym, kiedy dostrzegam pierwsze plamy wątrobiane u kobiety, która jeszcze rok temu nie miała ich na rękach i wiem, że ona też na nie patrzy, kiedy widzę krzywdę straszną i nieodwracalną, która wybija na ludzkich twarzach tak widoczne znaki. Chciałbym, by ten ból stał się udziałem moich widzów, żeby cielesność i męka, które – wydaje mi się – zaczynam dobrze rozumieć, przedostały się do tego, co zrobię34.\nNa czym polegałby wobec tego styl realistyczny według Chiaromontego?\nAnalizuje to na przykładzie prozy XIX wieku, gdy charakteru konieczności, a więc wiarygodności nie nadawała następstwu powieściowych wydarzeń zasada związków przyczynowych, tylko pewien rodzaj głębokiej wiary, dzięki której zjawiska nabierały sensu, a stany ducha stawały się prawdziwe. Powieść stawała sie realistyczna dzięki niezgodzie na „obowiązujący idealizm”, dzięki przeciwstawieniu jednostek oficjalnym zafałszowaniom historii czy moralności35.\nTak pojęty realizm przedstawiał polski dokument – podważał bowiem obowiązujące prawdy (Z miasta Łodzi, Przed rajdem). Po upadku wielkiej epiki, powieści XIX wieku, można powiedzieć, że to dokument przejmuje funkcje prozy – jej realistyczność, rodzaj dystansu bliski epickiemu. W każdym razie ratuje enklawy, okruchy prozy. Filmy dokumentalne to miniatury epickie. Dokument zachował tę powagę wobec rzeczywistości.\nPowieść to sposób, w jaki poznaje się człowieka, pojmuje poszukującego własnej tożsamości, poprzez bieg swojego życia36. Gotowość oglądania dokumentu to gotowość poszukiwania własnej tożsamości w biegu życia, w codziennych wydarzeniach. Chiaromonte pisał: W powieści XIX wieku rzeczywisty świat jawi się jako mit, nieosiągalny ideał. Ten ideał to obraz świata obiektywnego, świata w trzeciej osobie oglądanego z zewnątrz i w swojej całości. Taki świat ludzi i uniwersalnej natury jest dla nas mitem harmonii i sensu. Nasz świat jest rozdrobniony, podzielony, niespójny. My doświadczamy świata tylko w pierwszej osobie. A taki świat jest niepewnym, nieciągłym, pełnym wstrząsów i lęków, oderwanym raz na zawsze od jakiejkolwiek pełni37.\nW dokumencie nie podążamy za akcją, ale towarzyszymy komuś w jego zmaganiach z rzeczywistością – a więc jest nas dwoje. To my (nie tylko ja) przeżywamy świat. W dokumencie, inaczej niż w kinie akcji, następuje utożsamienie z postacią. W kinie akcji zapominamy o sobie, stajemy się bohaterem, w nerwowym przeżywaniu, w szybko zmieniających się okolicznościach zapominamy, kim jesteśmy. W dokumencie przeżywamy postać podobnie jak w teatrze – czujemy jej inność, nie zapominamy się w jej działaniach. Owszem, towarzyszymy jej, a nie jesteśmy nią. Poczucie realności bohatera każe nam szanować jego autonomię, ustawiać się w pozycji obserwatora akcji, a nie jej uczestnika. Jeśli uczestniczymy w filmie dokumentalnym w akcji – to na innym poziomie. Nie na poziomie dziania się, następstwa wydarzeń – tylko na zasadzie wspólnoty świata, na zasadzie wspólnoty przekazu, idei, egzystencjalnej sytuacji. Paradoksalnie jest to podobne do sposobów percepcji sztuki awangardowej, gdzie u Becketta i Ionesco – wspólnota klimatu, wszechogarniającego poczucia absurdu, a nie wspólnota wizualnej akcji łączyła widzów z bohaterami. Dokument pozwala się utożsamiać z bohaterami w głębokich pokładach jaźni, poczucia egzystencjalnej wspólnoty. To nie ja przeżywam fikcyjny świat bohatera, ale razem przeżywamy świat realny. To „my” przeżywamy świat. Kino akcji zażegnuje lęk i niepewności życia przez posuwającą się ciągle naprzód akcję. Myślimy więc, że wszystko jest do pokonania, jak do pokonania jest zdarzenie, akcja. Zawsze posuwamy się do przodu, widzimy przed sobą jakiś cel. W kinie dokumentalnym wracamy do realności rozumianej jako wspólnota. Wspólny strach przed losem nas jednoczy.\nW fabule strach przed losem pokrywa się ze strachem przed akcją, przed kolejami wydarzeń. Los jest konsekwencją opowiadania. Niepokój w fabule jest sztuczny – bo uzyskiwany ze sztucznej konstrukcji wydarzeń, bo należy do autonomicznego.\nświata sztuki. W dokumencie Kieślowskiego w zasadzie nic się nie wydarza, nie ma grozy zdarzeń, jest groza losu, nieuchronności, czasu, przemijania, zwyczajnych zdarzeń. Ten strach nie wypływa ze struktury opowiadania, z konstrukcji świata w filmie, ale z konstrukcji rzeczywistości, on jest wspólny bohaterom i widzom. W dokumencie nie wydarzy się bowiem nic, co nie mogłoby się wydarzyć realnym ludziom. To jest zasada zabezpieczająca dokument przed manipulacją wyobraźni.\nChiaromonte pisze: Jedno jest w każdym razie pewne – dzisiaj kwestia realizmu wymyka się całkowicie spod władzy estetyki i staje się kwestią naszego zasadniczego stosunku do rzeczywistości. Nie chodzi o to, by snuć wywody o sztuce, ale żeby zastanowić się nad naturą naszej wiary i naszej niewiary, żeby na nowo to przemyśleć38.\nRealne jest to, czego doświadczamy\nChiaromonte był myślicielem, który w sposób niepotoczny rozumiał to, co naprawdę realne i istotne w rzeczywistości:\nPrzedmioty, sytuacje, fakty, sprawy w swoim wymiarze codziennym, w swoim znaczeniu potocznym, jakie zgodnie i potocznie im się nadaje, nie mają w sobie nic tajemniczego, a nawet są wręcz przeciwieństwem tajemnicy. Tworzą świat bezpieczny, chroniący przed wszystkimi niespodziankami i wszelką niejasnością.\nW taki właśnie sposób pojmuje rzeczywistość „realista” (w dziedzinie estetyki jak i polityki). Istnieje jednak inny sens rzeczywistości, który kryje się za sensem powszechnie przyjmowanym. Rzeczywistość widziana z punktu widzenia tego innego sensu staje się święta, to znaczy przerażająca. A przecież ten właśnie sens powinien uwzględniać realista, jeżeli podchodzi do rzeczy z powagą. Ponieważ ograniczanie się do potocznej wartości spraw i rzeczy nie jest niczym uzasadnione. Sprawy i rzeczy mają swoją osobowość, swoje piękno, swoją brzydotę, swoją rozważność i bezsensowność, swój porządek i nieład – istnieją wszystkie razem i jednocześnie każda oddzielnie. Każdy w końcu dotrze jakoś do tej wielości sensu i bezsensu w tych samych rzeczach, stanie wobec ich świętości, ściślej mówiąc wobec tego, czemu Grecy przypisywali w ostatecznym rozrachunku cechy bóstwa lub demona. Wobec nieznanego39.\nChiaromonte podkreśla więc, że ostatecznie rzeczywistość jawi się nam jako coś nieznanego. Tę samą intuicję musiał mieć Kieślowski, skoro z pasją usiłował poznawać rzeczywistość, najpierw jako dokumentalista, potem pisząc scenariusze z adwokatem.\nFascynacja rzeczywistością jak czymś zagadkowym, zbliża Kieślowskiego do klasycznego myślenia: Boskość, najprościej mówiąc, była dla Greków tym, co w rzeczach zawsze pozostaje ukryte i niewyrażalne. Była tym niewidzialnym, co tkwi na dnie wszelkich doznań, tym nieuchwytnym, co mieści się w głębi każdego słowa, tym, co w każdym ludzkim działaniu wymyka się ocenie, a na czego realne istnienie wciąż naprowadzają wszelkie ludzkie doznania. Jest to granica wciąż ujawniana przez żywe doświadczenie. Można jej nadać jakąś postać, nie można jej nadać nazwy40.\nNadawanie nazwy to domena literatury. Nadawanie postaci – teatru i kina. Dokument jest najbliższy tej koncepcji dotykania boskości jako tajemnicy, gdyż właśnie rejestruje to, co niewyrażalne – czyli rzeczywistość. Dokument to ciągłe dotykanie tej granicy ujawnianej przez żywe doświadczenie. Kieślowski tak buduje swoje dokumenty, że sytuuje ten świat poza ocenami, wyjaśnieniami. Jesteśmy wprowadzeni w obszar żywego doświadczenia, a więc i tajemnicy. Nie w strukturach i for-\nmach stworzonych przez sztukę porusza się Kieślowski, ale w żywiole ludzkich doświadczeń. Myślę, że w jego kinie można odnaleźć te żywioły, które dla Greków były aspektami jednej rzeczywistości: boskość, przeznaczenie i ład.\na) Ekran jako wyrocznia\nŻeby mogły coś znaczyć, poczynania ludzkie muszą być rozważone w swoim realnym kontekście, jako podstawowe i proste fakty, budujące ludzkie położenie i z człowieka czyniące człowieka. Bez świadomości tego, co ludzi rzeczywiście łączy, mimo że żyją w różnych warunkach, bez świadomości, że ludzie podlegają temu samemu przeznaczeniu, istnieją w tym samym świecie, że są zależni od tej samej gry górujących nad nimi sił – jednostka ludzka pozostaje czymś niezrozumiałym, tylko w świetle ludzkiego losu zderzenie się człowieka z człowiekiem tworzy dramat, coś, co warto przedstawić, dać za przykład. Jedynie Przeznaczenie i upomnienia Boskości zmuszają postacie tragedii do działania, więc jedynie ład świata decyduje o sensie ich poczynań i trudach, jakie znoszą zgodnie z porządkiem czasu, a nie domniemana jednostkowa natura41.\nW Szpitalu czy w Pierwszej miłości wymowa polityczna usuwa się na plan dalszy. Nie ma spektakularnego pokazywania konfliktu – to raczej pokazywanie człowieka w jego naturalnym stanie rzeczy. Wobec przeznaczenia, losu. Nie jest on napędem żadnej akcji, żadnego dziania się jednostkowego, które przysłoniłoby uniwersalny rodzaj działań bohaterów. Oni sami niemi, nie komentują tej rzeczywistości, są w niej, zmagają się ze swoim losem, a my tylko to obserwujemy.\nEdyp spotyka się ze swoim przeznaczeniem, bo chce je znać, bo się nad nim zastanawia, chce je poznać. Zapomina, że istotą przeznaczenia jest to, że się wypełnia. Bohaterowie Kieślowskiego nie wyprzedzają przeznaczenia, żyją, realizują jego reguły. To koleżanki Wieśki z Pierwszej miłości zastanawiają się nad swoim losem i są mniej szczęśliwe. Oglądając dokument, mamy pokusę przeniknięcia praw przeznaczenia, poznania mechanizmu życia. Jak się staje to, co się staje, czym się staje to, co się staje? Przychodzimy do kina jak do wyroczni delfickiej, a ona w pozornie niejasnym języku coś ma nam objawić. Ekran jako świątynia delficka? Pokusa przeniknięcia prawdy egzystencji towarzyszy pokusie oglądania dokumentu, robienia dokumentu. Fabuła byłaby tu na innym biegunie – próbą opowiedzenia o tym, co się wie na temat egzystencji – pokazania jej w tym aspekcie, który się zrozumiało. Dokument jest tu szczególną pokusą – bo dotyka tego, co jest naprawdę. Autor filmu dokumentalnego byłby medium, przez które przemawia jakaś inna siła. Jak wyrocznia w transie – jest tylko pośrednikiem. Sam nie tworzy, lecz jest pasem transmisyjnym. Kieślowski pisze: Rzeczywistość jest dużo mądrzejsza niż ja, niż to, co wymyślę42.\nA więc przyjrzyjmy się, jak zbudowana jest owa grecka istotna realność, w której rozgrywa się prawdziwy dramat człowieka, miejsce, gdzie człowiek ściera się z losem.\nb) Oto mojra\n(...) to coś, co każdemu zostało przeznaczone, co go sprawiedliwie z prawami wyższej sprawiedliwości czeka, poczynając od tej cząstki naczelnej, dla nas niepojętej, która sprawia, że się jest, kim się jest. My tę cząstkę nazywamy losem, ale los to całkiem coś innego. Los zakłada przypadek, świat bez oznak ładu43.\nOglądając dokument, oglądamy tę cząstkę – właśnie to, co zostało bohaterowi przyznane. Siła realności ma tu swoje uzasadnienie. Nie oglądamy czegoś, co możliwe, co mogłoby być bohaterowi przyznane, ale właśnie doświadczamy jego mojry, obcujemy z nią. Jest tu i teraz, zajmuje takie, a nie inne pozycje. Bohaterowie stają nadzy, odsłaniają przed nami swój los.\nNatomiast kosmos to nie tylko porządek świata. To przede wszystkim właściwy sposób rozmieszczenia i dziania się wszystkiego, od sprzętów począwszy, poprzez prace, codzienne zajęcia, ubiory, aż po niezmienny kształt uniwersum, który jest przejawem mojry w jej ostatecznej postaci44.\nDokument pokazuje kosmos nieinscenizowany, lecz realne rozmieszczenie sprzętów, prac, codziennych zajęć. To właśnie z tego kosmosu można wyłowić Barthes'owskie „punctum” – to, co marginesowe, mimowolnie przypadkowe; szczegół, który „nakłuwa” widza, nieretuszowalną prawdę, która wkrada się siłą rzeczy w kadr zdjęcia filmowego.\nMojra i kosmos to według Chiaromontego dwa pojęcia niemal w całości mieszczące grecki sposób stawiania czoła światu. Dopełnia je trzecie, rozstrzygające: śmiertelność człowieka. Z faktu, że człowiek jest śmiertelny i podlega nieszczęściom, Grecy wnosili, że sprawy na świecie nie są tym, czym się wydają, że istnienie ma wartość niewymierną – jest bezspornie rzeczywiste, a jednocześnie jest snem śnionym przez cienie. Z tego przekonania rodzi się Thaumazein – zdolność zdumiewania się wobec rzeczy, czyli zdolność zachowania dystansu wobec przypadkowych zdarzeń45.\nd) Kino i śmierć\nW kinie z jednej strony zapominamy o śmiertelności rozmnożeni na wielu bohaterów fabuł. Ale z drugiej strony w dokumencie nie zatracamy się tak bardzo jak w fabule, w akcji. Wciąż pamiętamy, jak bardzo jesteśmy podobni do bohaterów, że w zasadzie nic nas nie różni. Ontologicznie jesteśmy na tym samym poziomie, co bohaterowie. Bowiem bieg życia został już wytyczony, jak bieg opowieści, i nie można już nic zmienić. Oni są cieniami na ekranie, my cieniami wobec realnego czasu. Ich determinuje rytm opowiadania, nas rytm życia. Ale trzeba sobie uświadomić, że właściwie rytm opowiadania i rytm życia to ten sam rytm unicestwiający. Jesteśmy w podobnych sytuacjach, jesteśmy bohaterami takich samych opowieści. Film fabularny usypia naszą czujność – bohater najczęściej porusza się od wydarzenia do wydarzenia, budząc w nas nieuświadomione pragnienie wieczności przez nadzieję na nieskończoną ilość przygód. Zdarzenie, akcja to narkotyk.\nDokument, który jest często antyakcją, przypomina o szczególnym rodzaju realności wspólnej nam i bohaterom – o realności przemijania. Kiedy nie mierzy się czasu wydarzeniami – staje się on jakby bardziej namacalny, można go świadczyć w nudzie, „niedzianiu się”. Czas, który jest powolny, jest dużo bardziej przerażający. Jest tylko on i my. Powolny czas nigdzie nie pędzi, nie ma celu. Jedynym jego celem jest unicestwianie: Chronos, który bez pośpiechu pożera swoje dzieci.\nKieślowski jedynym z bohaterów swoich dokumentów czyni czas. Czas jest u niego elementem dramaturgicznym, na nim opiera się struktura filmów. Tak jest w filmie Szpital, Refren, Siedem kobiet w różnym wieku.\nWedług Chiaromontego świadomość śmierci budzi thaumezein, czyli zdolność zdumiewania się wobec rzeczy, zdolność zachowywania dystansu wobec przypadkowych zdarzeń. Siłą napędową dokumentu jest zdolność zdumiewania się rzeczami zwyczajnymi. Parą narzeczonych, urzędem, konkursem piosenki (Z miasta Łodzi), dworcem PKP (Dworzec). To zdumienie musi najpierw towarzyszyć reżyserowi, potem przenosi się na widza. Kieślowski nie zajmuje się sprawami nietypowymi – jak Królikiewicz kalekami (Kąpiel) czy Piwowski alkoholikami (Korkociąg). Dla Kieślowskiego zdumiewające jest to, z czym jesteśmy absolutnie oswojeni.\nKieślowski kieruje się też zasadą dystansu wobec zdarzeń. Jest bardzo mało tropów zaznaczających konwencje odautorskie. Kamera najczęściej przedstawia klasyczne ujęcia, rzadko jest interpretująca. Wyjątki to: wirująca kamera w Pierwszej miłości, gdy chłopiec dowiaduje się, że został ojcem; naśladująca ruch wahadła w Refrenie oraz „zmiękczona” dzięki filmowaniu przez szybę w Prześwietleniu. Właściwie nie ma u Kieślowskiego komentarza „z offu”. Montaż jest rzeczywisty (nigdy równoległy), podporządkowany rytmowi chronologii wydarzeń, a nie argumentów, problemów. Czas jest zasadą nadającą sens wydarzeniom. Podstawową strukturą porządkującą nasze życie jest jednak czas, a nie wyobraźnia. Tak też są budowane filmy Kieślowskiego.\nDokument jako doświadczenie\nRejony żywego, autentycznego doświadczenia pokazywane w dokumencie wiążą się z metafizyką Bataille’owskiego opisu doświadczenia wewnętrznego. Według Bataille’a doświadczenie jest domeną przekroczenia siebie, chwilowej lub trwałej transgresji. W dokumencie porażająca jest groza prawdziwego doświadczenia (np. porodu w Pierwszej miłości). Odwzorowująca, mająca znamiona autentyczności i bezpośredniości moc kina dokumentalnego daje możliwość szczególnego rodzaju przekroczenia egzystencji. Grozą jest też możliwość przeżywania, odtwarzania tego na nowo. To, co znane jest nam w życiu jako niepowtarzalne i jedyne, w filmie dokumentalnym jest zapisane jakby w wieczności. Reprodukcyjna zdolność kina zaczyna mieć moc magiczną, a nawet przerażającą. Co miało się zdarzyć raz, będzie się wydarzać nieustannie, nie będzie już miało końca. Chwilowa transgresja, która metafizyczną energię czerpała z niepowtarzalności (jak w iluminacji, która się dzieje raz i nie można jej powtórzyć), tu nagle zaczyna być trwała. Reprodukcja niepowtarzalnego doświadczenia, powtórzenie tego, co ma prawo wydarzyć się tylko raz – to budzi niepokój. Czyn, nawet niewinny, nic nieznaczący, może do nas wrócić. Film dokumentalny to przedsmak apokatastasis. Pokazuje, że wszystko może się odrodzić, tyle że niekoniecznie pozbawione elementu cierpienia.\nChiaromonte pisze o realności jako o nienazwanym, o tajemnicy. Podobnie Bataille w swoich rozważaniach o doświadczeniu pisze, iż jedyny sposób, w jaki może-\nmy streścić doświadczenie, to mówiąc „widziałem to a to – a nie widziałem Boga, absolut, istotę świata”46. Doświadczenie jest zakwestionowaniem, poddaniem próbie w lęku i gorączce tego, co człowiek wie o istnieniu.\nA więc przez żywe doświadczenie dochodzi się do tajemnicy egzystencji. Ale też przez unikanie nazywania, przez pokazywanie jedynie, a nie wymyślanie (jak to ma miejsce w fabule), dochodzi się do boskości, która jest tajemnicą i realnością.\nOstatecznie więc realizm w filmach Kieślowskiego można sprowadzić do pragnienia pokazania człowieka takim, jaki jest. Realne są uczucia strachu, niepewności, smutku. Realny jest niepokój bohaterów i potrzeba opowiedzenia o tym. Realny jest tragizm egzystencji. Wydaje się, że dla Kieślowskiego najbardziej realne jest to wszystko, co niewyrażalne, nienazwane, to wszystko, czego doświadczamy, oglądając te filmy, to, co przeżywamy razem z bohaterami. Na tym polegałby głębszy sens realizmu tych dokumentów – realizmu zakorzenionego w greckich kategoriach, połączonego z transgresyjną koncepcją doświadczenia. Realne jest tylko to, czego naprawdę doświadczamy. Dokument stwarza nam szansę zarówno transgresji, jak i realnego doświadczenia, dzięki temu, wspólnocie ontologicznego statusu widza i bohatera filmu.\nPoza egzystencjalnym wymiarem realności filmów Kieślowskiego pozostaje jeszcze do przemyślenia kategoria przypadku.\nElement nieznanego, nieprzewidywalnego, należy do świata realności. Realność może się objawić jako przypadek, czyli coś, co wymyka się konwencji, stylowi.\nJądro realności – przypadek – jest przemycane do filmu dokumentalnego, rzeczywistość przypadku wchodzi w struktury opowiadania.\na) Przypadek i wolność\nDo tej pory wszystkie formy sztuki były skodyfikowane, zanurzone w znakach. Każdy tekst literacki, chwyt malarski był osadzony w całym systemie, w siatce struktur skonwencjonalizowanych, danych w konkretnej epoce. Właściwie całe dzieje sztuki są historią wyzwalania się z krępujących form, próbą zabicia ograniczającej formy, wyjścia poza nią – „do prawdziwego świata”. Realność musiała być zawsze jakąś wolnością poza formami. Dlatego pojawiły się przełomy – np. impresjonistów czy dadaistów, potrzeba wyjścia poza język, poza kod, poza system (słowa na wolności, zmienność światła i perspektywy u impresjonistów, kubistów, analiza rzeczywistości u Cézanne’a).\nDopiero kiedy robotnicy wyszli z fabryki, a pociąg wjechał na stację w Lyonie – dopiero wtedy zwolniono słowo – nie musiało już się tak silić, żeby opisywać świat, a malarze nie musieli odwzorowywać świata – wyręczyła ich taśma światłoczuła. Wynalazek fotografii, taśmy filmowej był ogromnym przełomem. Film miał być zwolnieniem z formy, wolnością, funkcjonowaniem poza schematami, strukturą. Dlatego fascynował awangardę literacką i malarską. Surrealiści byli nim zafascynowani, potem awangarda „nowej powieści” też była zafascynowana kinem. W Polsce pierwsze pokazy filmów awangardowych były połączone z pokazami brytyjskich dokumentów47.\nWolność to funkcjonowanie poza schematem. Prawdziwy opis rzeczywistości miał więc swoje uzewnętrznienie w przypadku. A więc dokument opisujący prawdziwą rzeczywistość zawsze jest narażony na wprowadzanie w swoje struktury przypadku.\nPasolini twierdził, że reżyser wydobywa znaki filmowe nie ze stałego systemu znakowego, a z chaosu widzialnego świata. W obręb filmu transponowany jest przypadek, chaos. Przypadek jak koń trojański wprowadza do filmu elementy nieprzewidzianej, nieokiełznanej rzeczywistości48. Materią dokumentu jest element zaskoczenia, niepewności, nieznanego. Nie pochodzi on od twórcy, który nam to przedstawia. W dokumencie nie ma instancji wyższej, która czuwałaby nad naszym bezpieczeństwem, która budowałaby od początku do końca strukturę tego świata. Tak więc przypadek wkrada się do kina dokumentalnego i przemyca aurę niepowtarzalności. Nawet autor jest wobec niego bezradny. Film dokumentalny cały czas zachowuje strukturę opowieści, jednak silnie widoczny i wyczuwalny jest tu także element nieznanego, nieprzewidywalnego.\nW dokumencie jest przypadkowość, ale jest także konieczność. W filmach Kieślowskiego nie chodzi tylko o oddanie chaosu, ulotności życia. Wręcz przeciwnie – silnie odczuwana jest konieczność. Bohater dokumentu wie, kim jest, znajduje się w tej rzeczywistości i nie sprawia wrażenia zagubionego. Realizuje swoje zadania, prezentuje męstwo codzienności. Mężnie, bohatersko znosi swój los, utożsamia się ze swoim przeznaczeniem. Dąży do czegoś, jest zdeterminowany swoją odwagą wobec losu (lekarze robią wszystko, żeby uratować pacjenta, małżeństwo chce stworzyć dziecku dom).\nNajwiększy paradoks polega jednak na tym, że jasność widzenia, które jest udręką, wiedzą tragiczną wynikającą z doświadczenia swego losu jako absurdu49, zyskuje widz dzięki dokumentowi. Patrząc na zwyczajne losy bohaterów Pierwszej miłości, wspólnie zgłębiamy swoją udrękę. Parafrazując Alberta Camusa, można powiedzieć: Trzeba umieć być szczęśliwym, oglądając te filmy. Trzeba umieć sobie wyobrazić tych bohaterów szczęśliwymi. Prawdziwie egzystencjalny rys dokumentów Kieślowskiego jest tu ciągle widoczny. Widoczny w tym, o czym pisał Chiaromonte, wspominając Alberta Camusa: ...w dochowaniu wierności samemu sobie, nawet gdy zostało się skazanym przez bogów na nieskończone powtarzanie tego samego daremnego trudu50. Kieślowski, jak Camus, zdawał się żyć z domniemaniem, że być może świat nie ma sensu, a jednocześnie zwalczał w sobie ten pesymizm, robiąc filmy. Z pewnością nie był reżyserem, który żyje z negacji. Choć ostatecznie w indywidualnym akcie wycofał się, nie pozbawił nas, widzów, wiary w jakąś formę afirmacji życia z elementami nihilizmu. Oto przykład rozmowy, która doskonale to obrazuje:\n– Czy szuka pan dla siebie jakichś jasnych stron w życiu?\n– Nie szukam, ponieważ wiem, że ich nie ma. W istocie każdy cierpi bezustannie. Tak myślę. Każdy też chce, by tego cierpienia było jak najmniej. W związku z tym szuka czegoś, co by było lepsze od tego cierpienia. Każdy w jakimś stopniu coś dla siebie znajduje. Różne to są rzeczy i różne wartości51.\n1 H. Markiewicz, Teorie powieści za granicą, Warszawa 1995, s. 42.\n2 Zob. np. J. Austin, Mówienie i poznawanie, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 1993.\n3 Zob. R. Ohmann, Literatura jako akt, tłum. B. Kowalik i W. Krajk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1980.\n4 K. Kieślowski, O sobie, Kraków 1997, s. 59.\n7 A. Kołodyński, dz. cyt., s. 9.\n8 Cyt. za: H. Markiewicz, s. 406.\n9 K. Kieślowski, Film dokumentalny a rzeczywistość (praca dyplomowa, maszynopis, PWSTiF, Łódź 1968), s. 15.\n10 Zob. np. E. Morin, Kino i wyobraźnia, tłum. K. Eberhardt, Warszawa 1975.\n11 Cyt. za: H. Markiewicz, dz. cyt., s. 407.\n12 Tamże, s. 412.\n13 Tamże, s. 431.\n14 Tamże, s. 411.\n15 Tamże, s. 421.\n16 Tamże, s. 450.\n17 Zob. np. R. Ohmann, Akty mowy a definicja literatury, tłum. B. Kowalik i W. Krajk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1980.\n18 Zob. Arystoteles, Poetyka, tłum. H. Podbielski, Wrocław-Warszawar-Kraków-Gdańsk-Łódź 1983.\n19 Zob. M. Hendrykowski, Autor w filmie dokumentalnym, w: Autor w filmie, red. M. Hendrykowski, Poznań 1991, s. 146.\n20 Zob. R. Nycz, Tekstowy świat, Warszawa 1993.\n21 Zob. R. Barthes, Mit i znak, tłum zbiorowe red. J. Błoński, Warszawa 1970.\n22 K. Kieślowski, Głęboko zamiast szeroko, „Dialog” 1981, nr 1, s. 111.\n23 B. Bettelheim, Freud i dusza ludzka, tłum D. Danek, Warszawa 1991, s. 38.\n24 U. Rój, Nie omijać rzeczywistości, wywiad z K. Kieślowskim, „Trybuna Robotnicza”, 11-12.06.1977.\n25 J. Domagała, Co to znaczy?, wywiad z K. Kieślowskim, „JTD”, 18.12.1977.\n26 Zob. S. Kierkegaard, Powtórzenie, tłum. B. Świderski, Warszawa 1992.\n27 K. Kieślowski, Film dokumentalny..., dz. cyt., s. 26.\n28 K. Kieślowski, O sobie, dz. cyt., s. 49.\n29 K. Kieślowski, Film dokumentalny..., dz. cyt., s. 18.\n30 Tamże, s.19.\n31 J. Domagała, Co to znaczy?, dz. cyt.\n32 H. Krall, Zrobiłem i mam, wywiad z K. Kieślowskim, „Polityka”, 27.01.1979.\n33 N. Chiaromonte, Granice duszy, tłum. S. Kasprzysiak, Warszawa 1996, s. 89.\n34 K. Kieślowski, Głęboko zamiast szeroko, dz. cyt.\n35 N. Chiaromonte, dz. cyt., s. 97.\n36 Tamże, s. 141.\n37 Tamże, s. 101.\n38 Tamże, s. 105.\n39 N. Chiaromonte, Co pozostaje?, tłum S. Kasprzysiak, „Tygodnik Powszechny” nr 37, 15.09.1996, s. 10.\n40 N. Chiaromonte, Granice duszy, dz. cyt., s. 305.\n41 Tamże, s. 307.\n42 H. Krall, Zrobiłem i mam, dz. cyt.\n43 N. Chiaromonte, Granice duszy, dz. cyt., s. 32.\n44 Tamże, s. 33.\n45 Tamże, s. 33.\n46 G. Bataille, Doświadczenie wewnętrzne, tłum. M. Ochab, w: Osoby, red. M. Janion i S. Rosiek, Gdańsk 1994.\n47 Zob. G. Królikiewicz, Off – czyli hipnoza kina, Warszawa 1992.\n48 Cyt. za P. Mikucki, Film i przypadek, „Kino” 1978, nr 8.\n49 A. Camus, Dwa eseje. Mit Syzyfa, Artysta i jego epoka, tłum. J. Guze, Warszawa 1991, s. 34.\n50 Zob. A Camus, Człowiek zbuntowany, tłum. J. Guze, Kraków 1991, s. 288-290.\n51 U. Biełous, Żyjemy osobno, rozmowa z K. Kieślowskim, „Kultura”, 21 IX 1988.


Różnice w nadwzroczności lub krótkowzroczności, podobieństwa, leczenie, zapobieganie - 19 maja, 2020\nRóżnice w nadwzroczności lub krótkowzroczności, podobieństwa, leczenie, zapobieganie\nKażdego roku coraz więcej osób ma problemy ze wzrokiem – wynika to z dziedziczności, nadmiernego wysiłku fizycznego, siedzenia przed monitorem, telewizora, interakcji z gadżetami. Pacjent przychodzący do okulisty najczęściej diagnozowany jest z dwoma typami stanów patologicznych – nadwzrocznością i krótkowzrocznością, różnicą między którymi są zaburzenia widzenia. W przypadku obu anomalii pacjent skarży się na zaburzenia widzenia, jednak różnica w chorobach została omówiona w artykule.\nOgólne informacje o narządach wzroku\nTerapia upośledzenia wzroku\nChirurgiczne leczenie krótkowzroczności i nadwzroczności\nDzięki sparowanym narządom zmysłowym – oczom – postrzeganie informacji następuje poprzez przenikanie promieni świetlnych. Początkowo światło „dotyka” rogówki, soczewki i ciała szklistego, po czym penetruje wewnętrzną powłokę oka (siatkówkę) – początkową część analizatora wizualnego. Dzięki powłoce z siatkową strukturą wyściełającą wewnętrzną płaszczyznę gałki ocznej skupia się energia światła, a następnie przekształca się w impuls nerwowy. Zakończenia receptora wysyłają falę podniecenia do mózgu – w ten sposób pojawiają się wrażenia koloru i światła.\nAle przy zaburzeniach analizatora wzrokowego ruch promieni zachodzi w inny sposób: skupiają się za lub przed siatkówką. Stąd spadek ostrości wzroku – nadwzroczność i krótkowzroczność.\nWedług danych statystycznych anomalia jest wykrywana u 25% populacji. W przypadku krótkowzroczności widzenie zmniejsza się, a „obraz” skupia się przed wewnętrzną wyściółką oka. W patologii refrakcja oka ma bardziej wydłużony kształt, w przeciwieństwie do emmetropicznego (zdrowego) widzenia. Ta patologiczna cecha oznacza dobrą widoczność tylko w pobliżu, a obiekty nieostre są postrzegane jako rozmazane miejsce.\nChoroba charakteryzuje się deformacjami gałki ocznej:\nOsiowe krótkowzroczność – wzrost osi oka;\nKrótkowzroczność refrakcyjna to niewielka ogniskowa z powodu znacznej mocy refrakcyjnej rogówki.\nKrótko mówiąc, można to wyjaśnić w następujący sposób: osoby cierpiące na krótkowzroczność widzą z bliska. Obiekty w oddali są rozmyte, niejasne.\nKrótkowzroczność jest diagnozowana u ludzi z powodu następujących czynników:\nDziedziczność – jeśli ojciec i matka mają „krótkowzroczny” wzrok, w połowie przypadków choroba jest przenoszona na dziecko. Zaburzenia widzenia często występują podczas organogenezy;\nZmęczenie – częsta praca przed monitorem, z dokumentacją, niewłaściwe dopasowanie, słabe oświetlenie wywołują objawy patologiczne, studenci są szczególnie podatni na chorobę;\nBrak korekcji wzroku – ignorując bolesne objawy, postępuje choroba okulistyczna z powodu przeciążenia wzroku;\nOsłabione ciało – z powodu urazów porodowych, obniżonej odporności, infekcji, chronicznego zmęczenia.\nZniekształcenie kształtu przedmiotów i rozmycie twarzy, postaci;\nWizualne rozmycie podczas patrzenia na duże odległości;\nNormalne widzenie z bliska.\nCleanvision Nerwowe oko - przyczyny i leczenie\nW przypadku krótkowzroczności pacjenta migrena często utrzymuje się. Co więcej, występują trudności z orientacją w przestrzeni w nocy, dlatego z zaburzeniami widzenia nie jest pożądane prowadzenie pojazdu w nocy.\nIstnieją trzy formy krótkowzroczności:\nWrodzony – rzadki, zdiagnozowany u 3% niemowląt;\nDziedziczny – z powodu niewystarczającej syntezy białek;\nZwiększenie – charakteryzuje się intensywnym zmniejszeniem widzenia co najmniej jednej jednostki. Jest to głównie naprawione u uczniów, którzy są narażeni na zwiększone przeciążenie wzroku. W przypadku braku stałego nadzoru medycznego istnieje ryzyko utraty wzroku.\nCzęsto astygmatyzm łączy się z krótkowzrocznością – naruszeniem refrakcji oka. W takiej sytuacji odnotowuje się nie tylko rozmycie, ale także metamorfopsję – makropsię, mikropsję. Biorąc pod uwagę stadium choroby, wzrok jest modyfikowany od słabego rozmycia do całkowitego rozmycia, nawet w odległości jednego metra.\nCzasami u osoby doświadczającej zaburzeń refrakcyjnych zdiagnozowano fałszywie krótkowzroczność. Skurcz akomodacji charakteryzuje się brakiem wrodzonych lub nabytych patologii oka u pacjenta. Wzrok jest osłabiony z powodu zmęczenia, czytania małych czcionek z bliskiej odległości, interakcji z małymi szczegółami, które wymagają koncentracji i uwagi.\nObjawy patologiczne często znikają z powodu rozluźnienia, nie wymagają działań naprawczych przez optykę. Fałszywej krótkowzroczności nie przypisuje się znaków „plus” i „minus”, a zmęczenie eliminuje się dzięki gimnastyce wizualnej i specjalnym technikom masażu.\nNadwzroczność – nadwzroczność – anomalia okulistyczna przeciwna do widzenia krótkowzrocznego, w której obraz skupia się za wewnętrzną wyściółką oka. Jeśli w przypadku krótkowzroczności dana osoba nie widzi dobrze w oddali, w przypadku nadwzroczności nie można z całą pewnością stwierdzić, że pacjent nie wizualizuje wyraźnie obiektów blisko i daleko. Nadwzroczność charakteryzuje się słabą wizualizacją z dowolnej odległości, ale tak długo, jak istnieje rezerwa zakwaterowania, zdolność widzenia może się oczyścić.\nTakie naruszenia są spowodowane fizjologią oka: długość narządów wzroku jest poniżej normy. Moc refrakcyjna rogówki jest niska, więc przy ogniskowaniu oczy są bardzo napięte. Innymi słowy, dalekowzroczność oznacza słabe widzenie z bliska i dobre widzenie, gdy patrzy się w dal.\nDługi pobyt przed telewizorem lub ekranem komputera;\nUraz aparatu oka;\nPrzewlekłe zmęczenie, przepracowanie całego organizmu.\nPierwszą oznaką dalekowzroczności jest to, że osoba popycha obiekty w celu lepszej wizualizacji na wyciągnięcie ręki.\nWraz z postępem anomalii niewyraźne widzenie pojawia się nawet w oddali. Często na początku choroby człowieka nic mu nie przeszkadza, z wyjątkiem bólów głowy i dyskomfortu. Ale zwykle pacjent przypisuje negatywne objawy zmęczeniu. Średni i wysoki stopień zaawansowania nadwzroczności wynika z zmęczenia oczu i trudności z ogniskowaniem wzroku.\nAstenopia – zmęczenie wzroku;\nTrwałe zapalenie oczu;\nZaburzenia widzenia w bliskiej odległości;\nOgraniczenie widoczności na odległość.\nCzęsto u osób starszych i niemowląt występuje głęboki problem dalekowzroczności – pogarsza się również postrzeganie obiektów na duże odległości. Patologia objawia się krótką gałką oczną lub zdeformowaną rogówką. U noworodków prawie zawsze rejestruje się nadwzroczność fizjologiczną, ale wraz z dorastaniem dziecka wzrok ulega normalizacji.\nCleanvision Leczenie niedowidzenia\nU osób starszych niż 30 lat percepcja wzrokowa stopniowo się pogarsza, ale problem uwidacznia się dopiero w wieku 50 lat. Patologia jest spowodowana utratą zdolności do zmniejszania obręczy rzęskowej, ponieważ włókna mięśniowe są coraz bardziej osłabiane z wiekiem.\nDalekowzroczność nazywa się prezbiopią. W przeciwieństwie do zwykłego nadwzroczności starsze osoby widzą z daleka.\nW przypadku upośledzenia wzroku – rozmazanie, zamglenie, podwójne widzenie – zaleca się pilną wizytę u okulisty, okulisty.\nPrzedwczesne wizyty u lekarza są obarczone utratą zdolności widzenia.\nLekarz diagnozuje i, jeśli to konieczne, przepisuje środki w celu skorygowania refrakcji oka. Zwykle lekarz zaleca stosowanie okularów, miękkich soczewek lub innego leczenia.\nPrzede wszystkim profesjonalista sprawdza ostrość wzroku zgodnie z tabelą. W przypadku braku upośledzenia wzroku pacjent, będąc w odległości 5 metrów, wymieni nazwy i symbole wszystkich dziesięciu rzędów. Każda linia ma swoją wartość, zgodnie z którą mierzone są funkcje wizualne. Im silniejszy pacjent zbliża się do stołu i im mniej postaci wywołuje, tym gorsza jest jego zdolność widzenia. W celu dokładnej diagnozy lekarz sprawdza każde oko osobno.\nJeśli osoba przychodząca do optyka wyraźnie widzi dziesiątą linię, oznacza to doskonałą widoczność. Podczas wizualizacji mniejszych liter – 11, 12 wierszy – stan wskazuje dalekowzroczność. W przypadku krótkowzroczności pacjent nie widzi dziesiątej linii, dlatego aby dokładnie określić widzenie, lekarz prosi o nazwanie liter serii, które można przeczytać. Na tej podstawie dokonuje się diagnozy.\nJeśli występują trudności z dolnymi liniami – oznacza to krótkowzroczność. W przypadku problemów z wizualizacją górnych linii diagnozuje się nadwzroczność. Po pierwsze, tabela Sivtseva jest „czytana” bez środków naprawczych, po czym lekarz diagnozuje wzrok za pomocą soczewek plus lub minus.\nPo wstępnej diagnozie okulista przystępuje do badania dna oka, określając stan gałki ocznej – zmiany fizjologiczne, cechy patologiczne – diagnozę refrakcji i keratometrii. Następnie przeprowadza się diagnostykę komputerową za pomocą specjalistycznego urządzenia optycznego – refraktometru, który umożliwia wykrycie minimalnych wad wizualnych. Dzięki refraktometrii określa się przyczyny i nasilenie procesu patologicznego w oczach.\nLeczenie i korekta są przepisywane po dokładnej diagnozie. Im wcześniej zostaną wykonane środki diagnostyczne, tym bardziej skuteczna będzie terapia.\nLekarz rozpoczyna leczenie po dokładnej diagnozie. Najpopularniejszą opcją leczenia jest optyka do korekcji wzroku – okulary i soczewki kontaktowe. Okulary „Minus” stosuje się w leczeniu krótkowzroczności, „plus” – dla osób dalekowzrocznych. Aby osoba cierpiąca na krótkowzroczność mogła normalnie widzieć, wybiera się wypukłe wklęsłe okulary lub soczewki kontaktowe. Do widzenia hipermetropowego odpowiednie są soczewki o wspólnych właściwościach.\nCleanvision Sprzętowe leczenie astygmatyzmu u dzieci\nPopularność środków naprawczych wynika z następujących przyczyn:\nDobra percepcja wizualna podczas użytkowania;\nBrak dysmorfofii (soczewki);\nBrak kontaktu z gałką oczną (okulary), więc minimalne ryzyko infekcji;\nObecność widzenia peryferyjnego (soczewki);\nBrak dyskomfortu psychicznego (soczewki).\nPomimo wielu zalet okulary i soczewki mają wady, od ograniczania aktywności fizycznej po konieczność regularnej korekcji wzroku.\nOprócz optyki okuliści stabilizują widzenie pacjenta na następujące niechirurgiczne sposoby:\nLeki poprawiające widzenie – Taufon, Quinax, Mesatone, Trental, kwas nikotynowy, specjalistyczne witaminy i związki mineralne. Leki sprzyjają wzmocnieniu i rozluźnieniu aparatu wzrokowego, przyspieszeniu przepływu krwi, funkcjom metabolicznym w siatkówce i gałce ocznej;\nFizjoterapia – magnes, laser, refleksologia, myolifting.\nWraz z postępem chorób okulistycznych lekarze coraz częściej proponują korekcję wzroku metodami chirurgicznymi:\nOperacja refrakcyjna – laser zmienia kształt rogówki. Operacja jest przepisywana pacjentowi, który ukończył 18 lat. Okulista leczy krótkowzroczność o różnym nasileniu oraz łagodne i umiarkowane stadia nadwzroczności;\nLansektomia – najczęściej przepisywana w przypadku postępującej lub „starczej” nadwzroczności. Metoda jest skuteczna, gdy korekcja laserowa nie jest praktyczna lub gdy soczewka straci zdolność akomodacji;\nSkleroplastyka – wzmocnienie ścian oka i spowolnienie wzrostu gałki ocznej. Metoda jest przeprowadzana z krótkowzrocznością o wysokim nasileniu;\nPrzeszczep rogówki – częściowe / całkowite usunięcie dotkniętego obszaru rogówki. Czasami z powodu operacji wzrok jest całkowicie przywracany.\nŚrodki zapobiegawcze będą skuteczne tylko wtedy, gdy patologia oczu jest nieorganiczna. Zagrożone są osoby o dziedzicznej predyspozycji.\nNiezależnie od upośledzenia wzroku lekarz zaproponuje zestaw środków, które pomogą spowolnić postęp chorób okulistycznych, mających na celu wzmocnienie mięśni oka i regulację pracy oczu:\nWłaściwe oświetlenie miejsca pracy. Najlepiej pracować w niespolaryzowanym świetle. Jeśli jednak musisz pracować wieczorem lub w nocy, lepiej użyć lampy stołowej. Prawidłowe położenie lampy znajduje się po przeciwnej stronie dłoni: dla osób praworęcznych – po lewej stronie, dla osób leworęcznych – po prawej;\nMinimalne obciążenie wizualne. Unikaj nadmiernego siedzenia przed wyświetlaczem, czytania małych książek z czcionkami, interakcji z gadżetami;\nZbilansowane odżywianie. Aby zachować zdrowie siatkówki i naczyń ocznych, konieczne jest prawidłowe odżywianie, w tym warzywa, owoce morza, błonnik w menu;\nUprawiać sport. Popraw mikrokrążenie krwi w gałce ocznej pomoże niewielkiej aktywności fizycznej;\nZestaw ćwiczeń dla oczu i specjalnych symulatorów oka. Regularne przeprowadzanie specjalnych ćwiczeń oczu pomaga wzmocnić mięśnie oka i zmniejszyć zmęczenie oczu podczas aktywności.\nNie można dokładnie określić, co jest gorsze – dalekowzroczność lub krótkowzroczność, ponieważ obie choroby charakteryzują się zaburzeniami ostrości wzroku. Podejścia do terapii i środki zapobiegawcze są również identyczne, ponieważ w przypadku krótkowzroczności i nadwzroczności równie ważne jest przywrócenie funkcji wzrokowej. Aby zapobiec rozwojowi patologii, ważne jest, aby odwiedzić okulistę w odpowiednim czasie.


Międzynarodowa konferencja „Edukacja w miejscach pamięci w Polsce i na Węgrzech” | Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie\nfot. Alicja Szulc, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN\nProgramy edukacyjne w miejscach pamięci Zagłady – doświadczenia węgierskie oraz polskie, postawy antysemickie i uprzedzenia we współczesnym społeczeństwie polskim i węgierskim, antysemityzm w przestrzeni publicznej a polityka państwa. To tylko kilka zagadnień, którymi zajmiemy się 9 czerwca 2014 r. podczas konferencji Edukacja w miejscach pamięci w Polsce i na Węgrzech.\nW spotkaniu w Muzeum Historii Żydów Polskich wezmą udział znakomici eksperci z Polski i Węgier – m.in. edukatorzy, socjologowie, prawnicy, którzy zaprezentują swoje doświadczenia, wyniki badań i rekomendacje.\nSzczegółowy program konferencji dostępny jest pod niniejszym linkiem.\nNabór zgłoszeń został zakończony 31 maja 2014 r. Wszystkich, którzy nie mogą uczestniczyć w wydarzeniu, zachęcamy do obejrzenia transmisji na żywo na naszej stronie. Link do transmisji podamy w dniu konferencji.\nPytania prosimy kierować na adres: [email protected].\nProjekt realizowany dzięki wsparciu The Boeing Company.


KęKę i Andrzej Grabowski ponownie zaskakują | GlamRap.pl\nArtyści zaprezentowali „Rozchodniaczka”.\nWspółpraca Andrzeja Grabowskiego i KęKę ponownie zaskakuje! Nowa propozycja od muzyków z dwóch różnych światów, to niezwykle interesujący utwór, który kryje się pod tytułem Rozchodniaczek.\n– W czasach, gdy jesteśmy podzieleni przez ideologie i religie, a prawdziwe problemy świata, takie jak choćby kryzys klimatyczny, zostały odłożone na bok, pozostał nam tylko symboliczny rozchodniaczek… – opowiadają o kawałku muzycy.\nPołączenie głosu Kękę i Andrzeja Grabowskiego w klimatycznej kompozycji Piotra Krakowskiego to propozycja dla każdego fana dobrej muzyki i tekstu. Znajdziecie tam nie tylko ważne przesłanie ubrane w słowa, ale także dźwięki, które nadają wszystkiemu odpowiedniego nastroju.\n– Nie wiem kiedy, nie wiem po co, nie wiem nawet, czy znikły diabły i anioły i znikliśmy my. I choćbym chciał, to końcówki nie zobaczę. C’est la vie. Został tylko rozchodniaczek – usłyszycie w nowym utworze, który jest już dostępny do przesłuchania.\nKęKę z przesłaniem dla wszystkich ojców\nKęKę i Joka na płycie Skorupa i Młodego\nMałach, Grizzlee i KęKę robią wielkie rzeczy\nWalduś i Ferdek Kiepski ponownie piją\nTY RADOMSKI WSIURZE. WYBIŁEŚ SIĘ NA PATRIOTYZMIE, A OSTATNIO ODMÓWIŁEŚ UDZIAŁU W KONCERCIE Z OKAZJI SETNEJ ROCZNICY BITWY WARSZAWSKIEJ. ŻEBY TYLKO SOBIE NIE ZAMKNĄĆ DROGI NA WARSZAWSKIE SALONY, BO RZEKOMO HUNGARICA TO JACYŚ FASZYŚCI WG WYBORCZEJ I MICHNIKA. POPULISTA JAK CCCPALUCH\nPamietam czasy 2014-17 jak KEKE tutaj byl mega propsowany i nawet w jego obrone stawali przeciwko patusowi TPS. Ale kurwa mówie o czasach z Takie Rzeczy, Nowe Rzeczy czy Trzece Rzeczy jak pil, lecial w alkomelanze i ruchal te kurwy z backstagów. A nie teraz te jebane obsrane gówno typu: Jestem w parku z synem i jest spoko, widze bylych kumpli i alkohol. Kiedys listonosz i zero pieniedzy. Teraz robie budyn, mam auto i nie znam nedzy. HAAAAA TFUUU na gwiazdeczke.\nDla mnie super że sie ogarnął. Pamiętaj że zawsze mógł zostać 40 letnim gimbem z zaburzeniami psychicznymi i flakiem jak tede.\na dla mnie jednak lepsze jest zesranie sie na twarz\nno coz sa rozne gusta jeden robi budyn\nTU jakiś dureń jak zwykle proszę państwa przedstawił nam się tutaj patafil jakiś…Także nie bierzcie tego do serca, durnie się zawsze trafiają dla takich tutaj nie ma miejsca.\nBo według ciebie raper całe życie powinien chlać, ćpać, ruchać kurwy, dilować, walić dziesiony i pierdolić życie dorosłego czlowieka. Poprostu zero progresu mentalnego I psychicznego w życiu.\nWtedy to jest kurwa raper, nie???\nJuż nawet nie me la, ale po prostu CHUJ ci na ryj amebo umysłowa za taki tok myślenia.\nhahaha was smieszny dorosly progers to lizing na passata i kredyt na 30 lat na skromne m2 hahahahah jebani socjalisci jebac kenkego zamulonego cwela\ndo zona co was wali po rogach i gowniak co sie nigdy nie uslucha i nie bedzie spelnieniem oczekiwan hahahahahhaaaaaaaa\nA ten Paluch to jest Sowiet! ej ej ejejeje.\nNie, nie troluję.\nChłopaki, obudźcie się. Oczywiście – da się poznać super ogarnoetą i skromną dziewczynę z Polski. Ale to co się obecnie dzieje to masakra – chodzą wiecznie uhahane, najebane, z telefonem w ryju – BO TRZEBA SPRAWDZIĆ INSTASTORY. Kurwa, jak idę na kolacje z dziewczyną (ona jest z Iranu, ale mieszka w Polsce od 7 lat i umie mówić w naszym języku) to by jej do głowy nie przyszło żeby non stop siedzieć w telefonie.\nJuż nie chce nadmieniać kwestii higieny osobistej, obrzydliwych tipsów które sobie robią patusiary od nas.\nKochali sie w dupe?\nA robić nie ma komu. A Paluch to menda bazarowa\nCzasami czuje kuszace analne podszepty w mojej glowie …. Namawiaja do wielkiej analnej orgii, uwolnic sie i dac poniesc analnym emocjom i wrazeniom … Tez tak macie?\nTy jesteś bez brody jesteś jak krowa bez ogona, wyglądasz bez brody jakbyś bez majtek chodził i to jest przesłanie dla ciebie.\nkeke mialki jak gowno w przereblu niech wroci do picia bo jest jak roman z na wspolnej


Praca w korporacji dla nauczycieli lub tłumaczy j.angielskiego! / eurabota.ua\nid #2401226\t14.09.2021\nOpis stanowiska pracy Praca w korporacji dla nauczycieli lub tłumaczy j.angielskiego!\nNR REF.: 1148821\nPraca dla nauczycieli lub tłumaczy j.angielskiego!\nDo międzynarodowej, brytyjskiej firmy poszukujemy kandydatów na stanowisko Specjalista ds. relacji z klientem.Firma zatrudnia w oparciu o umowę o pracę na pełen etat. Wynagrodzenie 5500-6000 brutto + benefity.\nObowiązki: koordynacja i zarządzanie relacjami z klientami firmy, weryfikacją danych i wprowadzanie zmian do wewnętrzengo systemu firmy, tworzenie raportów, udzielanie informacji zwrotnej klientom drogą telefoniczną/mailową.Praca odbywa się w całości w j.angielskim. Data rozpoczęcia - Maj 2021.\nWymagana: znajomość języka angielskiego w stopniu C1; przynajmniej roczne doświadczenie jako nauczyciel/korepetytor j.angielskiego umiejętność posługiwania się pakietem MS Office. Mile widziane studia filologiczne.\nRekrutacja odbywa się w całości zdalnie!\nOsoby zainteresowane szczegółami zapraszamy do przesłania swojego CV w anglojęzycznej wersji.\nПольша, Прушкув\t21.09.2021\nSzkoła podstawowa, Nauczyciel wsponagający 1 zł


Witaj w katalogu sklepów internetowych Sklepowo.net\nWybieraj spośród tysięcy polskich sklepów internetowych najlepsze z nich, a także oferujące produkty których potrzebujesz.\nJeżeli chcesz wykorzystać potencjał drzemiący w internetowym biznesie i posiadasz już własny sklep internetowy, reklama w sieci to podstawa. Promocja sklepów w naszym katalogu jest zupełnie darmowa! Sami zareklamujemy wpis twojego sklepu i skierujemy do Ciebie potencjalnych klientów. Oferujemy także szersze oferty promocyjne w obrębie naszego zbioru. Jako renomowany katalog sklepów prezentujemy jedynie sprawdzone i prowadzone przez firmy sklepy.\nJak dodać nowy sklep?\nDynamika wzrostu internetowego rynku zakupów nieprzerwanie od kilku lat utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. Mimo to, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej Polski rynek e-commerce jest nadal w powijakach. Jednak szybki rozwój Internetu w naszym kraju, a także... więcej »\nNecto to firma informatyczna realizująca projekty w branży TSL – transportu, spedycji oraz logistyki...\nData dodania: 04.07.2022\nWiśniewski Office to sklep internetowy z wyposażeniem do biura domowego, jak i firmowego. W ofercie mają fotele biurkowe do stołu konferency...\nJeżeli chcesz osobiście przetestować ekskluzywne zapachy do domu produkowane przez firmę Loris, to koniecznie odwiedź nasz sklep online i po...\nEltrox to firma, która zapewnia swoim klientom szeroki wybór systemów skutecznie zabezpieczających k...\nSklep internetowy oferujący szklane statuetki 3d oraz zdjęcia 3d wygrawerowane we wnętrzach kryształów. Klienci mają do wyboru wiele wzorów,...\nGardenia Kosmetyka oferuje zapachy do domu, które zapewniają powiew świeżości, uspokajają domowników i niwelują nieprzyjemne aromaty. W skl...\nPinali.pl to popularny sklep z kosmetykami naturalnymi online, który oferuje szeroką gamę kosmetyków do makijażu, twarzy i ciała, preparaty ...\nNasz sklep internetowy to szeroki wybór wysokiej jakości elektronarzędzi, które pomogą Ci profesjonalnie przeprowadzić wszelkie prace budowl...\nRóżne rodzaje taśm do oznakowania powierzchni (stosowanych np. w halach przemysłowych i magazynach), przemysłowe środki czystości (w tym śro...\nStacjaBio to sklep online ze zdrową żywnością. Jeżeli jesteś zainteresowany kupnem któregoś z oferowanych przez nas produktów BIO, to koniec...\nSupico to firma, która powstała w 1994 roku i od początku swojej działalności, funkcjonuje w branży ...\nW naszym sklepie internetowym znajdziesz różnego rodzaju modele obuwia w małych rozmiarach. Poszukujesz kozaków na zimę, a może wygodnych bo...


O Firmie - MOTO-HURT S. A.\nMoto-Hurt S.A. jest jednym z największych dystrybutorów części zamiennych oraz opon w branży motoryzacyjnych. Firma istnieje na rynku od 1989 roku.\nAktualnie firma współpracuje z 550 dostawcami co daje blisko 38 000 pozycji asortymentowych, które zajmują 7 000 m2 powierzchni magazynowej. Towary dostarczane są do około 1 700 klientów. Firma posiada sprawnie działający system logistyczny zapewniający dystrybucję towarów na terenie niemal całego kraju. Dystrybucja ta odbywa się zarówno z Ropczyc, jak również z oddziałów firmy w Piekarach Śląskich, Rzeszowie i Wałbrzychu.\nPotencjał firmy Moto-Hurt S.A. to również Serwisy Wymiany Ogumienia w filiach w Rzeszowie i Piekarach Śląskich, oferujących fachową wymianę ogumienia i oleju, oraz Okręgowa Stacja Diagnostyczna w Ropczycach, w której pracownicy z uprawnieniami fachowo wykonują przeglądy pojazdów, ekspertyzy pojazdów po kolizyjnych, itd.\nOd 2008 roku Moto-Hurt S.A. jest udziałowcem zrzeszenia niezależnych dystrybutorów branży oponiarskiej pod nazwę Polskie Składy Oponiarskie (PSO). Konsolidacja potencjału sprzedażowego udziałowców PSO pozwala na uzyskanie lepszej pozycji w negocjacjach warunków handlowych z producentami.