Beskidenverein – Wikipedia, wolna encyklopedia\nBeskidenverein, Beskiden-Verein, Beskiden Verein (pol. Towarzystwo Beskidzkie) – niemiecka organizacja turystyki górskiej założona w 1893. Była pierwszą organizacją działająca na terenie Beskidów należących – wtedy częściowo do Austro-Wegier, a częściowo do Niemiec – a obecnie do Polski; Polskie Towarzystwo Tatrzańskie założono w 1873, ale długo ograniczało swoją działalność do Tatr oraz do pasm beskidzkich położonych dzisiaj na Ukrainie, a czeska Pohorská jednota „Radhošť” aktywna była w Beskidach należących obecnie do Czech.\nBeskidenverein prowadziło szeroko zakrojoną działalność na rzecz propagowania turystyki masowej; było pionierem turystyki beskidzkiej w wielu dziedzinach. Działało oficjalnie do 1945 roku.\n1 Początki oraz działalność do 1918\n1.1 Podział organizacyjny przed I wojną światową\n1.2 Liczba członków Beskidenverein w latach 1893–1909\n1.3 Działalność znakarska w Beskidach\n1.5 Schroniska Beskidenverein\n1.6 Organizacja wypoczynku dla dzieci\n1.7 Popularyzacja narciarstwa\n1.8 Współpraca z innymi organizacjami turystycznymi\n2 Podział Beskidenverein po I wojnie światowej\n3 Działalność Towarzystwa Beskidzkiego w niepodległej Polsce\n3.1 Próby porozumienia i konflikty z Polskim Towarzystwem Tatrzańskim\n3.2 Nowe schroniska w niepodległej Polsce\n4 Towarzystwo Beskidzkie w Czechosłowacji\n4.1 Współpraca z innymi niemieckimi organizacjami turystycznymi\n4.2 Schroniska BV w Czechosłowacji\n4.3 BV w przededniu wojny\n5 Towarzystwo Beskidzkie w Republice Weimarskiej\n6 Beskidenverein podczas II wojny światowej\n6.1 Utworzenie Głównego Związku Beskidzkiego\n6.2 Dawne polskie i czechosłowackie schroniska pod administracją niemiecką\n7 Koniec istnienia BV\nPoczątki oraz działalność do 1918[edytuj | edytuj kod]\nZnaczek nalepiany na pocztówki z wizerunkami schronisk Beskidenverein. Sprzedaż takich pocztówek była jednym ze sposobów dofinansowania Towarzystwa\nDruga połowa XIX wieku to okres tworzenia pierwszych organizacji turystycznych i górskich w całej Europie. Na Śląsku austriackim jako pierwsze utworzono oddziały niemieckiego Morawsko-Śląskiego Sudeckiego Towarzystwa Górskiego (Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgsverein, MSSGV) – sekcję w Opawie (1882), a następnie w Vitkowicach (obecnie dzielnica Ostrawy – 1884). W 1884 we Frenštácie pod Radhoštěm powstała czeska Jedność Górska Radhoszcz (Pohorská jednota „Radhošť”). Już wtedy pojawiły się głosy stworzenia niemieckiej organizacji turystycznej działającej tylko w Beskidach – aktywnymi tego propagatorem byli Karl Richter – polityk i prawnik oraz nauczyciel Johann Hadaszczok – obaj z Morawskiej Ostrawy. Ich marzenia spełniły się 28 lutego 1893 – we Frydku założono Beskidenverein. Wzorem była austriacka (a następnie ogólnoniemiecka) organizacja Alpenverein. Siedzibą główną miał zostać Frydek, ale ostatecznie ustanowiono ją w Morawskiej Ostrawie, a później przeniesiono ją do Cieszyna. Pierwszym przewodniczącym został Karl Richter. Na przełomie wieków najaktywniejszymi działaczami byli profesorowie niemieckich szkół średnich z Morawskiej Ostrawy (Josef Matzura), Cieszyna (Alois Steiner) i Bielska (Karl Kolbenheyer).\nOrganizacyjnie BV składało się z samodzielnych sekcji, pomiędzy które podzielony został cały obszar zainteresowań. Członkami byli Niemcy mieszkający licznie na ówczesnym Śląsku austriackim oraz na północnych Morawach; celem było zagospodarowanie dla potrzeb turystycznych terenów od Łysej Góry na zachodzie po Babią Górę na wschodzie Beskidów: umożliwienie praktycznej realizacji celów (...) przez: znakowanie szlaków i poprawianie dróg, przez budowę i uruchamianie punktów oparcia w górach – ułatwianie poruszania się w Beskidach i zwiększanie chęci wędrowania (cytat ze statutu BV z 1893).\nGłównym źródeł pozyskiwania funduszy (oprócz składek członkowskich) było wsparcie finansowe ze strony niemieckich właścicieli ziemskich, niemieckiego mieszczaństwa oraz fabrykantów. Związek wspierali również materialnie oraz politycznie książęta cieszyńscy z linii Habsburgów – arcyksiążę Albrecht, a po jego śmierci w 1895 arcyksiążę Fryderyk.\nWśród turystów, którzy na przełomie XIX i XX wieku odwiedzali Beskid Śląski w liczbie kilkudziesięciu tysięcy osób rocznie około 90% stanowili Niemcy, pozostali to głównie Czesi. Liczbę Polaków przechadzających się po górskich szlakach szacowano zaledwie na 1%. Beskidenverein było organizacją Niemców i większość działań prowadzonych była poprzez pryzmat interesów tej grupy narodowościowej. Z tego też powodu pojawiały się konflikty z podobnymi organizacjami czeskimi i polskimi, które nasiliły się jeszcze w okresie międzywojennym, w zmienionych warunkach politycznych i gospodarczych.\nPodział organizacyjny przed I wojną światową[edytuj | edytuj kod]\nW 1909 Towarzystwo liczyło już 13 sekcji – najsilniejsze w Bielsku (i Białej – Sektion Bielitz-Biala, także Beskiden Bielitz-Biala Verein), Cieszynie i Vítkovicach. Podział terytorialny wyglądał następująco: Śląsk austriacki – Bielsko, Cieszyn, Frydek, Bilovec (od 1901), Bogumin (od 1909); Morawy – Morawska Ostrawa, Mistek, Vitkovice, Frydlant nad Ostrawicą, Nowy Jiczyn; Górny Śląsk niemiecki: Racibórz (od 1897), Katowice (od 1898), Bytom (od 1906) i Mysłowice (od 1907). I wojna światowa nie spowolniła rozwoju Beskidenvereinu – w 1915 r. liczba sekcji wzrosła do 18 – przybyły kolejne sekcje z Niemiec – Pszczyna, Rybnik, Królewska Huta, a nawet odległa od Beskidów sekcja z Wrocławia.\nNajbardziej aktywna była „od zawsze” sekcja bielska – już w roku założenia liczyła 432 członków (w 1909 – 1210) i wyznaczyła szlaki na Szyndzielnię, Klimczok i Błatnią. Na przełomie wieków kierowali nią Paul Niepen i Robert Meinhardt.\nWalne zjazdy BV odbywały się każdorazowo w siedzibie innej sekcji, które brały udział w obradach poprzez swoich delegatów.\nLiczba członków Beskidenverein w latach 1893–1909[edytuj | edytuj kod]\n1893 – 1534\n1895 – 1814\n1900 – 2835\n1905 – 3238\n1909 – 4618\nW roku 1915 liczba członków Towarzystwa przekroczyła 5 tysięcy. Najwięcej z nich (ok. 40%) pochodziło z Rzeszy, nieco mniej ze Śląska austriackiego, a z Moraw ok. 25%.\nDziałalność znakarska w Beskidach[edytuj | edytuj kod]\nTowarzystwo wytyczało i znakowało szlaki turystyczne. W roku powstania BV oznakowało pierwsze szlaki w Beskidach – okolice Klimczoka, Magury i Błatniej, nie wiadomo jednak w jakiej formie i jakie trasy; pierwszy dokładny opis szlaków dotyczy terenów w rejonie Babiej Góry. W sierpniu 1894 r. Wilhelm Schlesinger (członek bielskiego BV), Lajos Klein (poczmistrz z Orawskiej Półgóry) oraz dwóch innych działaczy oznaczyło szlak Oravská Polhora Slana Voda (zakład kąpielowy Słona woda w Orawskiej Półgórze) – polana Hucisko – Gajówka Hviezdoslava – Głodna Woda – Diablak. Kolor szlaku był czerwony. 11 czerwca 1895 r. Schlesinger po uzyskaniu zezwolenia z dyrekcji Dóbr Żywieckich (teren był własnością arcyksięcia Karola Stefana Habsburga z Żywca) wraz z zespołem wytyczył pierwszy dokładnie opisany szlak w Beskidach polskich na trasie Zawoja Widły – Gruba Jodła – Markowe Szczawiny – Dejakowe Szczawiny – Stary Groń – Widły. Pierwszy polski szlak pojawił się w tym rejonie (i zarazem w całych Beskidach Zachodnich) dopiero w 1906 r. Na tablicach drogowskazowych znajdowały się napisy tylko w języku niemieckim, m.in. na Brana (Cyl), Branasattel (przełęcz Brona) oraz Teufelspitze (Diablak).\nDo roku 1908 BV wyznaczyło już 300 km szlaków, a system znakowania – kolorowy pasek pomiędzy dwoma białymi (ustalony w 1897, a formalnie zatwierdzony w 1899 r.) został później przyjęty w wielu krajach, zaczęło go również używać PTT.\nBV było pionierem w Beskidach w wielu dziedzinach – niezwykle istotna była działalność wydawnicza. Opublikowało liczne mapy, pierwsze przewodniki górskie, księgi jubileuszowe, sprawozdania i periodyki (m.in. Mitteilungen des Beskidenvereines, w latach 1904–1915, najpierw w Bielsku, później w Cieszynie; biuletyn ukazywał się 6 razy w roku, początkowy nakład wynosił 4 tys. egzemplarzy, a później wzrósł do 5,2 tys. egzemplarzy).\nNajsilniejsza sekcja bielska zaczęła wydawać własne roczniki (Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines) w roku powstania organizacji i sekcji – 1893. Początkowo były to skromne, kilkustronicowe broszury w formie sprawozdawczej. Od 1900 r. zmieniono nazwę na Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines i zwiększono objętość. Zaczęły się też pojawiać felietony i ambitniejsze teksty. Rocznik ukazywał się do 1911 r., potem nastąpiła długa przerwa aż do okresu międzywojennego. W 1927 r. wydano sprawozdanie za lata 1912-1925, podobnie jak w roku 1928 za lata 1926-1927. Kolejne numery ukazywały się nieregularnie, w formie krótkiej broszurki. Ostatnie wyszło w 1943 r. – jako sprawozdanie za poprzedni rok. Wówczas sekcja przygotowała też jubileuszową pozycję z okazji 50-lecia działalności – jak się okazało, był to ostatni aspekt aktywności wydawniczej Beskidenverein.\nSekcja Bielsko miała również duży udział w przygotowywaniu map turystycznych i przewodników. Najważniejsze publikacje to:\nFührer durch die Beskiden im Gebiete der Section Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines – 1891, autorstwa Karla Kolbenheyera,\nIllustrirter Führer durch die Beskiden und die agrenzenden Landschaften – 1891, Josefa Matzury,\nFührer durch Bielitz-Biala und Umgebung – 1912,\nSpezialkarte des schles.-gal. Beskiden – Wilhelma Schlesingera.\nZ innych sekcji aktywna w działalności wydawniczej była m.in. sekcja z Frydka. Najważniejszą pozycją był przewodnik Führer durch die Beskiden autorstwa Johanna Hadaszczoka, kilkakrotnie wznawiany.\nSekcja bielska założyła biblioteczkę, w której gromadziła księgozbiór związany z górami. W 1903 r. liczyła ona 55 tomów.\nSchroniska Beskidenverein[edytuj | edytuj kod]\nSchronisko na Szyndzielni – ok. 1907\nPocztówka z 1902, przedstawiająca schronisko na Łysej Górze i Białym Krzyżu\nOtwarcie schroniska pod Czantorią w 1904\nHadaszczok – Hütte – pocztówka z 1907\nBeskidenverein propagowało zarówno turystykę górską, jak i narciarstwo, ale przede wszystkim budowało pierwsze prawdziwe schroniska w Beskidach (obiekty noclegowe istniały już w górach wcześniej, lecz nie były to typowe schroniska turystyczne – nie korzystali z nich turyści, lecz arystokracja i koła łowieckie). Przed I wojną światową otwarto je w następujących miejscach:\nJaworowy (Jaworowy, Gross Jaworowy) – kwiecień 1895; wybudowała je sekcja cieszyńska. Było to pierwsze prawdziwe schronisko turystyczne na terenie Beskidów (Erzherzog – Friedrich – Schutzhaus ku czci arcyksięcia Fryderyka z cieszyńskiej linii Habsburgów), bardzo popularne wśród turystów (już osiem dni po otwarciu pojawił się tysięczny gość, a w ciągu roku przeciętnie obiekt odwiedzało 6 tysięcy osób).\nŁysa Góra (Lysa – Berg, Kahlberg) – 1895 wspólnym wysiłkiem pięciu sekcji pod nazwą Erzherzog – Albrecht – Schutzhaus. Patronem został arcyksiążę Albrecht, który zmarł w tym roku. W 1908 na szlaku biegnącym w stronę szczytu otwarto Ostrauer Hütte, jako punkt wypoczynkowy dla mniej zaprawionych turystów. Obiekt na szczycie utrzymywany przez Zarząd Główny BV, natomiast Ostrauer Hütte przez sekcję z Morawskiej Ostrawy.\nSzyndzielnia (Kamitzerplatte) – 1897. Było to pierwsze schronisko turystyczne (Schutzhaus auf dem Kamitzerplatte) na terenie Beskidów należących obecnie do Polski, istniejące po rozbudowie do dnia dzisiejszego. W 1907 z okazji 10-lecia powstania schroniska dobudowano drewniany domek w stylu szwajcarskim, który miał służyć jako dodatkowy schron. Grunt pod schroniskiem przeszedł na własność Towarzystwa dopiero w 1940, po długim okresie dzierżawy. Zarządzała nim sekcja z Bielska. W 1906 obok schroniska utworzono ogród botaniczny (alpinarium) zwany beskidzkim – miał ok. 400 m² i zasadzono w nim 350 roślin ze 120 gatunków. Pomysłodawcą był dr Edward Schnack, członek BV, muzealnik i przyrodnik. Ogród istnieje do dnia dzisiejszego.\nBílý Kříž (Weisses Kreuz) w paśmie Małego Połomu – w 1897 r. gospoda i schronisko Beskidenheim zostało wydzierżawione od czeskiego właściciela; w jego miejscu w 1902 r. sekcja vitkowicka otworzyła nowe, większe schronisko Schutzhütte Weisse Kreuz. W roku 1907 do dyspozycji turystów przekazano tzw. willę letnią nazwaną Josefinenheim na cześć żony wielkiego przyjaciela i darczyńcy BV Friedriecha Schustera.\nSławicz – 1898 lub 1899; powstaje niewielkie schronisko (Hadaszczok – Hütte), poświęcone pamięci Johanna Hadaszczoka, drugiego prezesa BV, który zmarł w 1895 r. bezpośrednio po wędrówce górskiej (miał duże problemy zdrowotne). Zarządzane przez sekcję z Vitkowic.\nMagurka Wilkowicka (Josefsberg) – 1903, dwukrotnie spłonęło – 1907 i 1912, dwukrotnie odbudowywane pod nazwą Erzherzogin Maria Theresia – Schutzhaus auf dem Josefsberg. Istnieje do dzisiaj.\nCzantoria Wielka (Großer Czantory-Berg) – 1904 jako Erzherzogin Isabella – Schutzhaus auf dem Großer Czantory-Berg (patronką była Isabella von Croy-Dülmen, żona arcyksięcia Fryderyka, ówczesnego księcia cieszyńskiego). Wybudowane i zarządzane przez sekcję cieszyńską. Istnieje do dzisiaj.\nBabia Góra (Teufelspitze) – wybudowane w 1905 jako Schlesinger-Schutzhaus (od nazwiska bardzo zasłużonego dla Towarzystwa Beskidzkiego Wilhelma Schlesingera) – do lat 30. XX wieku było to najwyżej położone schronisko w Karpatach. Powstało na terenie Węgier, od 1920 po regulacji granicy na Orawie znalazło się w granicach Polski. W 1933 roku Dyrekcja Lasów Państwowych ze Lwowa zakwestionowała prawo BV do gruntu, na którym stało schronisko i po procesie sądowym odebrała je Niemcom w 1938 roku (faktycznie już w 1936 przekazano je Spółdzielni Lasów Państwowych „Leśnik” ze Lwowa). Do roku 1939 funkcjonowało jako schronisko polskie, popularnie zwane Leśnikiem. Obecnie nie istnieje – pozbawione gospodarza w 1948 r. uległo zniszczeniu z powodu pożaru, a ruiny rozebrano do fundamentów w 1980. W schronisku od 1905 znajdowała się również księga meldunkowa z odezwą w trzech językach – niemieckim, węgierskim i polskim. Wcześniej, bo w 1904, BV na szczycie Babiej Góry zainstalowało skrzynkę z księgą pamiątkową dla turystów, według której na przełomie XIX i XX wieku na szczyt przybywało średnio około 400 osób.\nNa Klimczoku w latach 1894–1895 z inicjatywy Towarzystwa rozbudowano dotychczasowe drewniane schronisko z 1872 służące głównie myśliwym (Klementinenhütte od nazwiska właścicielki tych terenów – Klementyny von Primavesi). Niestety – obiekt trzykrotnie trawił pożar (w 1895 podczas otwarcia po rozbudowie, w 1910 i w 1913), w związku z tym z pomocą BV w 1914 wybudowano nowy – kamienny, który dotrwał do czasów współczesnych.\nWszystkie wymienione schroniska posiadały restauracje, noclegi były możliwe w osobnych pokojach „dla pań” oraz „dla panów”. Na początku XX wieku nocleg kosztował 1,60 korony, natomiast na materacu 60 halerzy. Z wyjątkiem Hadaszczok – Hütte obiekty były czynne przez cały rok.\nW 1894 na stokach Dębowca (Seniorberg) w dawnej gajówce książąt Sułkowskich Związek otworzył gospodę (Baumgärtel), jednak nie było to typowe schronisko turystyczne i w początkowych latach służyło jedynie jako miejsce odpoczynku dla turystów zmierzających z Bielska na Szyndzielnię. Dopiero w późniejszym okresie zaczęło udzielaċ noclegów. Nadal istnieje i służy turystom (jako obiekt gastronomiczny).\nWybudowano także drewniany schron na Romance (tzw. Ski-hütte), przeznaczony dla narciarzy, zniszczony podczas I wojny światowej przez górali.\nJuż w tym okresie rodziły się konflikty pomiędzy Towarzystwem a organizacjami polskimi i czeskimi – Niemcy na swoich tabliczkach, znakach oraz w schroniskach używali głównie języka niemieckiego (był on obowiązujący członków BV; na Babiej Górze były jednak również napisy węgierskie, a sporadycznie zdarzały się polskie i czeskie). Polacy i Czesi domagali się nazw dwujęzycznych, na co Niemcy nie chcieli się zgodzić, argumentując, że na szlakach znaczną większość stanowią turyści niemieckojęzyczni.\nOrganizacja wypoczynku dla dzieci[edytuj | edytuj kod]\nPodobnie jak inne niemieckie organizacje turystyczne także Beskidenverein postanowiło organizować kolonie dla dzieci, aby w ten sposób propagować aktywną turystykę od najmłodszych lat. Sekcja z Morawskiej Ostrawy od 1901 wysyłała dzieci do Jabłonkowa, a od 1903 do Poruby. W 1908 przekazała organizację kolonii niezależnemu towarzystwu Fereinheim.\nOprócz organizowania kolonii BV zapoczątkowało pod koniec XIX wieku świąteczne akcje charytatywne wśród miejscowych biednych dzieci niemieckich lub góralskich. Rozdawano odzież, obuwie i słodycze.\nPopularyzacja narciarstwa[edytuj | edytuj kod]\nW 1907 sekcja Bielska założyła Zimowy klub sportowy (Wintersportclub Bielitz-Biala des Beskidensvereines) propagujący sporty zimowe, głównie narciarstwo – działalność prowadził wśród śląskich i małopolskich Niemców; po I wojnie światowej brał on udział w założeniu Polskiego Związku Narciarskiego. Najlepszy narciarz Wintersportclubu Teodor Winschenk (Weinschenck) był w okresie międzywojennym trzykrotnym mistrzem Polski, a ponadto reprezentował Polskę w konkurencjach alpejskich na olimpiadzie w Garmisch-Partenkirchen. Sekcja ta dość szybko odłączyła się od macierzystej organizacji i jej historia biegła odtąd osobną drogą.\nW styczniu 1906, jeszcze przed założeniem Wintersportclub, 6 narciarzy z Zabrza, należących do BV jako pierwsi stanęli na szczycie Diablaka. Trasę, w trudnych warunkach atmosferycznych, zaczęli w Jeleśni, następnie skierowali się na Przełęcz Jałowiecką, a po zdobyciu „Królowej Beskidów” nocowali w schronisku pod Babią Górą (które wówczas normalnie zimą było zamknięte).\nPierwsze zawody narciarskie pod patronatem BV odbyły się w 1907 na stokach Łysej Góry i wzięło w nich udział 32 zawodników. Właśnie m.in. dla potrzeb narciarzy wybudowano Ostrauer Hütte oraz schrony narciarskie na Romance (w roku 1912) i Skrzycznem (w roku 1924).\nCzęste zawody oraz kursy szkoleniowe organizowano również na podszczytowych polanach Magurki Wilkowickiej.\nWspółpraca z innymi organizacjami turystycznymi[edytuj | edytuj kod]\nKartka korespondencyjna ze schroniska na Szyndzielni (1897 rok)\nWładze BV zdawały sobie sprawę, że współpraca między organizacjami górskimi będzie bardzo ważna dla propagowania turystyki. Na terenie Rzeszy Niemieckiej i Austro-Węgier działało bardzo wiele podobnych organizacji, głównie niemieckich, które skupiały swą działalność na różnych pasmach górskich.\nW 1895 zorganizowano w Cieszynie wystawę, która ilustrowała dotychczasową działalność BV oraz podkreślała piękno Beskidów – do udziału w niej zaproszono również towarzystwa z innych pasm górskich.\nW 1899 sekcja bielska BV zaproponowała Morawsko-Śląskiemu Sudeckiemu Towarzystwu Górskiemu wymianę zniżek – członkowie MSSGV mieli uzyskać zniżki w schronisku na Szyndzielni, którym administrowała sekcja bielska, w zamian za zniżki w schroniskach sudeckich. Zarząd Główny MSSGV przyjął propozycję przychylnie, ale ostatecznie ją odrzucił, uchwalając, że wymiana zniżek może nastąpić tylko między organizacjami a nie z jedną sekcją.\nDopiero w 1902 Beskidenverein przystąpiło do wielostronnej umowy o współpracy i wymianie zniżek – oprócz MSSGV podpisały ją liczne sekcje z Niemieckiego i Austriackiego Towarzystwa Alpejskiego (Deutscher und Oesterreichischer Alpenverein, DuÖAV), Towarzystwo Niemieckich Turystów z Brna (Verein deutscher Touristen in Brünn) oraz kilka innych, mniejszych organizacji (w sumie ponad 50 sekcji i ponad 100 schronisk). Umowę zerwano w 1906 (z przyczyn finansowych nie była ona korzystna dla towarzystw alpejskich, których członkowie rzadko zaglądali w Beskidy lub Sudety). W 1913 członkowie BV ponownie uzyskali zniżki w schroniskach MSSGV, a od 1914 schroniska Beskidenverein stosowały takie same ulgi wobec członków towarzystwa Morawsko-Śląskiego.\nPodział Beskidenverein po I wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]\nDziałalność Towarzystwa Beskidzkiego była kontynuowana także po I wojnie światowej – Śląsk należący dotychczas do monarchii Habsburgów został podzielony między Polskę i Czechosłowację, natomiast dawny Śląsk pruski pomiędzy Polskę i Republikę Weimarską. Losy poszczególnych sekcji Beskidenvereinu, które znalazły się po różnych stronach granicy, zaczęły biec osobnymi torami, w zależności od państwa w jakim się one znalazły. W praktyce powstały dwie osobne organizacje (polska i czechosłowacka), które jednak ze sobą współpracowały.\nDziałalność Towarzystwa Beskidzkiego w niepodległej Polsce[edytuj | edytuj kod]\nPolskie Beskidenverein ostro rywalizowało z polskimi organizacjami turystycznymi (m.in. wojna na pędzle na stokach Babiej Góry, której początki sięgają pierwszej dekady XX wieku). Na początku jednak kontakty pomiędzy dwoma organizacjami wcale nie były złe – co więcej, Towarzystwo Tatrzańskie (pod taką nazwą funkcjonowało Polskie Towarzystwo Tatrzańskie przed 1920 rokiem) było członkiem Beskidenverein i obie organizacje udzielały sobie wzajemnie zniżek. Współpraca ta została zerwana w 1904/1905, kiedy Towarzystwo Tatrzańskie podjęło uchwałę o utworzeniu osobnego oddziału obejmującego Beskidy oraz budowę schroniska na Markowych Szczawinach. Wtedy też Polacy podjęli uchwałę o zaprzestaniu udzielana zniżek członkom BV, choć formalnie z jej struktur nie wystąpili. Konflikty trwały nadal po 1918, praktycznie do końca okresu międzywojennego – krótkie czasy współpracy przeplatane były ciężką walką o turystów, prowadzoną często w sposób niezgodny z prawem (m.in. niszczono szlaki przeciwnika). Jednym z głównych powodów była rywalizacja na tle narodowościowym – BV propagowała w Beskidach „niemieckość” i działała głównie na rzecz turystów niemieckich, z kolei PTT za wszelką cenę chciało wpływy niemieckie ograniczyć.\nPolskie państwo podejmowała próby zmuszenia Towarzystwa Beskidzkiego do połączenia z PTT, aby ograniczyć jego wpływ na terenie Beskidów (czego nie czyniono w stosunku do innych organizacji turystycznych), drobiazgowo kontrolowano niemieckie obiekty, nie wydawano tzw. kart tatrzańskich na przekraczanie granicy górskiej z Czechosłowacją, dochodziło też do sabotażu (nie tylko przemalowywań szlaków, w którym zresztą cechowały obie strony, ale również podpaleń). Działacze niemieccy skarżyli się, że w sprawozdaniach polskich komisarzy lepiej wyposażone schroniska BV wypadały gorzej od polskich. Inną działalnością było lokowanie polskich obiektów w pobliżu istniejących już budynków niemieckich – niepotrzebne były wówczas żmudne procedury budowlane, a schroniska niemieckie miały mniejszą liczbę turystów. Beskidenverein z tytułu działalności gospodarczej musiało odprowadzać podatki, natomiast polskie organizacje turystyczne były z nich zwolnione jako podmioty użyteczności publicznej. Rodziło to wśród polskich Niemców częste podejrzenia i pretensje, że państwo polskie nie traktuje ich tak samo jak polskich odpowiedników.\nPodobnie jak przed wojną, najsilniejszą sekcją w niepodległej Polsce była bielska i ona przejęła nieformalną rolę kierowniczą w Beskidenverein (w spotkaniach z innymi organizacjami turystycznymi polskie BV występowało często jako Beskidenverein Bielsko) – była najbardziej aktywna i posiadała największą liczbę członków (w Bielsku oraz Białej mieszkała największa liczba Niemców w granicach polskiego Śląska i zachodniej Małopolski). Bielsko zostało także główną siedzibą polskiej części BV, która zgodnie z polskim prawem nie mogła być częścią zagranicznego związku, więc odłączyło się od sekcji, które znalazły się w Czechosłowacji.\nW 1927 Towarzystwo liczyło około 4000 członków, w 1933 5000 członków, ale później ich liczba stopniowo spadała – w 1936 miała wynosić około 1600, lecz ta wartość wydaje się zaniżona. Tak nagły spadek liczby członków tłumaczony wzrostem aktywności PTT na Śląsku Cieszyńskim jest raczej mało prawdopodobny; większe znaczenie miał prawdopodobnie wielki kryzys gospodarczy, który wpływał negatywnie na aktywność turystyczną w górach.\nNajsilniejsza sekcja z Bielska w 1927 miała 2300 członków (w porównaniu z 1035 w roku 1911), a w 1931 – 2600.\nW drugiej połowie lat 30. cieniem na Towarzystwie kładło się zbliżenie części działaczy z Jungdeustche Partei – w mniej lub bardziej jawny sposób popierającej Hitlera i prowadzącej antypolską politykę. Niektórzy z członków BV byli jednocześnie członkami partii „młodoniemieckiej” i wykorzystywali związkowe obiekty do celów dywersyjnych i szpiegowskich.\nPróby porozumienia i konflikty z Polskim Towarzystwem Tatrzańskim[edytuj | edytuj kod]\nNa początku lat 20. PTT zaproponowało BV wejście do polskiej organizacji na prawach osobnego oddziału (domagały się tego także polskie władze) – Beskidenverein nie odpowiedziało na tę propozycje, obawiając się wchłonięcia przez Polaków i traktując jako zamach na własną suwerenność i dotychczasową tradycję pioniera turystyki beskidzkiej. Na terenach gdzie prowadzono działalność znakarską starało się o uzyskanie wyłączności.\nW 1927 powstał Związek Towarzystw Beskidzkich w Polsce (Verband Beskidenvereine in Polen) z główną siedzibą w Bielsku. Utworzyły go niepolskie organizacje turystyczne, aby posiadać większą siłę przebicia w rywalizacji z organizacjami polskimi. W jego skład, oprócz BV weszło Towarzystwo „Przyjaciół Przyrody” (Naturfreunde) z Bielska i Aleksandrowic (Alexanderfeld), Wintersportclub z Bielska (który odłączył się wkrótce po swoim powstaniu od „górskiego” BV), Żydowskie Towarzystwo Sportowe „Makkabi” z Bielska oraz Alpenverein, który od 1913 posiadał swoją sekcję w Katowicach i w 1930 liczył 307 członków. W tym czasie BV rywalizowało z polskimi organizacjami również ceną – pod koniec lat 20. składka wynosiła 5 zł plus 1 zł wpisowego, dzięki czemu otrzymywało się 50% zniżki w schroniskach należących do Towarzystwa Beskidzkiego w Polsce i Czechosłowacji (oraz w obiektach organizacji zaprzyjaźnionych) – w tym samym czasie PTT pobierało odpowiednio 18 zł i 5 zł.\nNa początku 1928 wybuchł spór o rozbudowę schroniska na Babiej Górze – protestowali Polacy, obawiając się, że większe schronisko niemieckie spowoduje marginalizację obiektu na Markowych Szczawinach i jednocześnie wskazując, że rozbudowa będzie miała miejsce na terenie objętym ochroną przyrody. Starostwo nowotarskie przyznało PTT rację i zakazało prac przy niemieckim schronisku. W związku z takim rozwojem sytuacji BV postanowiło wybudować nowy obiekt w innej części Beskidów – na Hali Lipowskiej\nW październiku 1928 w lokalu PTT w Katowicach odbyła się wspólna konferencja w celu zakończenia konfliktu. BV wystąpiło jako Związek Towarzystw Beskidzkich w Polsce, reprezentując istniejące oddziały z Bielska i Białej, Cieszyna, Pszczyny, Nowego Bytomia, Królewskiej Huty oraz pozostałe organizacje sojusznicze. Polacy zgadzali się, aby prowadziło działalność znakarską według swojego systemu w okolicach Magury, Klimczoka, Błatniej i Skrzycznego (czyli w rejonie, gdzie było najbardziej aktywne), z kolei szlak z Przyborowa na Babią Górę pozostałby pod opieką niemiecką, ale system znakowania byłby PTT-owski. Polska organizacja nie wykluczała powiększenia „strefy wpływów” Beskidenverein, ale domagała się ograniczenia działalności w rejonie od Cieszyna po Babią Górę (a więc na południowych terenach polskiego Beskidu Śląskiego i Żywieckiego), gdzie i tak dominowało PTT.\nW 1929 doszło do kolejnego spotkania wysłanników obu organizacji, tym razem w Cieszynie. Po raz kolejny ustalono zakres terytorialny działalności Beskidenverein (nie różnił się on zbytnio od tego z Katowic) – Beskid Mały na lewym brzegu Soły, grupa Klimczoka (włącznie z Błatnią) po przełęcz Beskidek między Brenną a Szczyrkiem, trasa na Skrzyczne oraz szlaki do schroniska na Babiej Górze i na przełęcz Salmopolską. Jednocześnie działacze BV definitywnie odmówili wejścia w skład Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i uznawania zwierzchności tej organizacji.\nW 1931 BV wstąpiło do Związku Polskich Towarzystw Turystycznych w Warszawie (utworzonego w 1927), ale nie wiązało się to z żadnymi konkretnymi rozwiązaniami; zbyt dużo różnych organizacji wchodziło w jego skład, reprezentujących często przeciwstawne interesy i liczne konflikty doprowadziły do jego rozwiązana w 1937.\nPorozumienie z Katowic i Cieszyna trwało krótko – do 1931, kiedy to Polskie Towarzystwo Tatrzańskie uzyskało od Ministerstwa Robót Publicznych wyłączność na prowadzenie gospodarki turystycznej w górach – wszystkie pozostałe organizacje miały swoją działalność uzgadniać z PTT; działacze BV naturalnie nie pogodzili się z takim stanem rzeczy. Ponieważ nie mogli rozbudować schroniska na Babiej Górze wystąpili do ministerstwa z prośbą o dofinansowanie budowy nowego obiektu na Hali Lipowskiej, ale okazało się, że odpowiednie fundusze zostały już przekazane PTT, z którym należy omówić kwestię budowy oraz ewentualną subwencję. Polacy zaopiniowali pozytywnie potrzeby Towarzystwa Beskidzkiego, ale na remont szlaków turystycznych oraz bieżące naprawy w już istniejących schroniskach. Na nowy niemiecki obiekt nie wyrażono zgody, argumentując, że znajduje się on poza „strefą wpływów” uzgodnioną w Katowicach w 1928. Beskidenverein nie pogodziło się z kompetencjami PTT do decydowania o lokalizacji nowych schronisk i, będąc legalnym nabywcą właściwych gruntów, po otrzymaniu odpowiednich administracyjnych zezwoleń rozpoczęło budowę. Obiekt pod koniec 1931 miał wykonaną podmurówkę i został zabezpieczony na zimę w sposób umożliwiający przyjmowanie turystów. Oficjalnie otwarto je w sierpniu następnego roku (w okresie II wojny światowej funkcjonował pod nazwą Dr. Stonawski-Schutzhaus); po licznych przebudowach pełni swą funkcję również dzisiaj.\nPolskie Towarzystwo Turystyczne w 1931 oficjalnie uznało wszelkie kontakty z Beskidenverein za zerwane. Na zebraniu jednej z podkomisji ustaliło także m.in. że rozgraniczy tereny przyznane przedtem BV pomiędzy własne oddziały oraz że zwróci się do odpowiednich starostw aby nie wydawały zezwoleń budowlanych bez zgody PTT. W mniej oficjalny sposób Polacy chcieli również zwrócić uwagę władz, że BV prowadzi, ich zdaniem, podejrzaną działalność polityczną, a Straż Graniczna powinna szczególnie uważnie kontrolować turystów narodowości niemieckiej, którzy poruszają się po szlakach bez przepustek górskich (które wydawało tylko PTT). Z innych ustaleń proponowano również przeprowadzić akcję propagandową w redakcjach najpoczytniejszych gazet polskich, podjęcie działań w celu usunięcia BV ze Związku Polskich Towarzystw Turystycznych w Warszawie, a Wintersportclubu z Polskiego Związku Narciarskiego (co się nie udało, a Niemcy pozostali członkami do końca istnienia tych organizacji), natomiast wszyscy członkowie BV, którzy należą równocześnie do PTT, mają zostać z polskiego towarzystwa wykluczeni.\nPostawa państwa wobec Beskidenverein zmieniła się w 1934 roku, kiedy to w styczniu Polska i Niemcy podpisały deklarację o niestosowaniu przemocy. W 1935 Ministerstwo Komunikacji zażądało, aby PTT i PZN zaczęły zapraszać Beskidenverein jako równorzędnego partnera do omawiania spraw gospodarki turystycznej, ale Terenowa Komisja Porozumiewawcza (złożona z działaczy PTT i PZN) żądanie to odrzuciła wykorzystując luki proceduralno-regulaminowe.\nPewne ocieplenie we wzajemnych relacjach nastąpiło w 1936 – Beskidenverein uwzględniło polskie postulaty o obniżeniu cen w schroniskach, co miało służyć popularyzacji turystyki (na przykład w schronisku na Hali Lipowskiej członkowie BV płacili za nocleg 1,20 zł, turyści niezrzeszeni 2,30, natomiast wycieczki szkolne i zbiorowe miały znaczne zniżki – odpowiednio 1,50 zł i możliwość negocjacji do 0,80 zł).\nZaostrzenie sytuacji międzynarodowej kładło się cieniem i na turystyce górskiej – w 1937 Halę Lipowską włączono do strefy nadgranicznej, co spowodowało ograniczenia w ruchu turystycznym – powodem były podejrzenia właścicieli schroniska o działalność antypolską. Okazały się one później niebezpodstawne, także w stosunku do właściciela pobliskiego schroniska na Rysiance, które oficjalnie było obiektem „polskim”. Ponieważ jednak schroniska na Rysiance (znajdującego się bliżej granicy) nie włączono do strefy przygranicznej, działacze Beskidenverein odebrali krok polskich władz jako kolejną szykanę pod swoim adresem. W 1939, w związku z coraz większym napięciem polsko-niemieckim, dostęp do schroniska na Lipowskiej został całkowicie uniemożliwiony.\nW tym samym roku w Szczyrku odbyły się mistrzostwa Beskidenverein w narciarstwie – dzięki przychylnej postawie polskiego państwa przeprowadzono wówczas z zawodów transmisję radiową na falach niemieckiego radia – był to fakt bez precedensu w historii imprez sportowych w Beskidzie Śląskim.\nWedług ostatniego przedwojennego rejestru w sierpniu 1939 polskie Beskidenverein liczyło 1882 członków – głównie z Górnego Śląska, ale również z odległych od gór miast, którymi były na przykład Chojnice, Grudziądz, Gdańsk, Leszno, Poznań, Stanisławów, Toruń i Warszawa.\nNowe schroniska w niepodległej Polsce[edytuj | edytuj kod]\nSchronisko na Klimczoku (dawne Klementinenhütte), widok obecny\nOprócz wspomnianego na Hali Lipowskiej Beskidenverein przejęło również kolejne:\nna Koziej Górze (Rodelhütte, po polsku Stefanka od nazwiska prezesa Beskidenverein dr. Karola Steffana) – 1926,\nna Klimczoku (Klementinenhütte) – obiekt wydzierżawiono w 1930 od dotychczasowego właściciela – barona Klobusa z Łodygowic, uprzedzając PTT.\nPowstała także stacja turystyczna „Biały Krzyż” w budynku szkolnym na przełęczy Salmopolskiej – uległa ona zniszczeniu w 1945, podczas potyczki pomiędzy partyzantami a wojskami niemieckimi.\nW 1924 na Skrzycznem (Rauhkoppe, rzadziej Skrzycznehütte) wybudowano drewniany schron narciarski, który przetrwał do II wojny światowej.\nCzasem pojawiają się niepotwierdzone informacje, że schronisko, wybudowane w 1935 na Chrobaczej Łące, również należało do BV.\nTowarzystwo Beskidzkie w Czechosłowacji[edytuj | edytuj kod]\nUpadek Austro-Węgier nie zakończył działalności Towarzystwa także i w Czechosłowacji. Oddzielone od polskich sekcji granicą czechosłowackie BV stało się praktycznie i formalnie samodzielną organizacją, choć nadal współpracowało z kolegami działającymi w Polsce (zniżki BV honorowane były po obu stronach granicy). Główną siedzibą czechosłowackiej części Towarzystwa została Morawska Ostrawa.\nPo I wojnie światowej przestała działać sekcja we Frydlancie, powstały jednak nowe – w miejscowościach takich jak Frysztat, Kopřivnice, Karwina i Jabłonków (działała tylko przez kilka lat), a w późniejszym okresie również sekcja w Fulneku. W Cieszynie istniały dwie – po czechosłowackiej i polskiej stronie. W 1926 sekcje BV w Czechosłowacji skupiały ok. 3500 członków (a więc niewiele mniej niż polskie); najliczniejsze były z Cieszyna (siedziba główna przedwojennego BV, która została po czechosłowackiej stronie granicy) i Vítkovic.\nTowarzystwo Beskidzkie w Czechosłowacji wydawało także własne czasopismo, nazwą nawiązujące do przedwojennego – Mitteilungen des Beskidenvereines. Sitz des Hauptvereines Mähr-Ostrau. W propagowaniu turystyki sięgało czasem po nowoczesne środki – np. w 1933 w Morawskiej Ostrawie zaprezentowano niemy film „Wir und die Beskiden”. Zachętą do wędrówek miały też być organizowane przez BV konkursy fotograficzne o tematyce górskiej.\nW momencie powstania Czechosłowacji BV było jedną z najliczniejszych organizacji turystycznych w tym kraju. Jego rola pozostała istotna przez cały okres Republiki, jednak, podobnie jak w Rzeczypospolitej, działalność Towarzystwa spotykała się czasem z niechęcią i podejrzliwością władz, na co niemieccy działacze reagowali podobnie. Akcenty nacjonalistyczne, z których BV nigdy nie chciała do końca zrezygnować, rodziły ciągłe konflikty, podobnie jak sprawy napisów i oznaczeń – wskutek nacisków władz czechosłowackich Niemcy zmuszeni byli do wymiany opisów niemieckich na dwujęzyczne, lecz czynili to z dużymi oporami.\nWspółpraca z innymi niemieckimi organizacjami turystycznymi[edytuj | edytuj kod]\nNiemcy w nowych warunkach czechosłowackiej republiki z narodu rządzącego stali się największą mniejszością narodową. Dla obrony wspólnych interesów konieczna stała się szersza współpraca, również wśród niemieckich organizacji turystycznych, których na terenie Czechosłowacji było kilkadziesiąt.\nW 1920 w Usti nad Labem założono Związek Niemieckich Towarzystw Górskich i Wędrownych w Republice Czechosłowackiej (Hauptverband deutscher Gebirgs- und Wandervereine in der Tschechoslowakischen Republik, HDGW), który miał reprezentować niemieckie organizcje przed rządem w Pradze. Czechosłowackie sekcje BV weszły w skład Związku w 1923 – członkom przysługiwały zniżki na przejazdy koleją, rozmaite ulgi w różnych miejscach na terenie Czechosłowacji, ułatwienia w ruchu granicznym z Niemcami, ubezpieczenia od wypadków oraz możliwość otrzymania dotacji państwowych (które jednak przyznawano rzadko i były niewielkie). Niemieckie organizacje górskie i wędrowne po początkowych oporach (chodziło głównie o wysokość składek) wstępowały do HDGW chętnie i w 1928 należało do niego 51 organizacji, czyli niemal wszystkie funkcjonujące w Czechosłowacji. Prace Związku skupiały się, oprócz kontaktów z rządem, na wspólnej promocji turystyki szczególnie wśród niemieckiej młodzieży (organizowano obozy wędrowne w Niemczech), wspólnie przygotowywano też wielkie imprezy jak Niemiecki Dzień Wędrowny. HDGW wydawał własny miesięcznik turystyczny Deutsches Bergland.\nW 1938 do Związku należały wszystkie niemieckie organizacje górskie w Czechosłowacji oraz niemal wszystkie wędrowne – w sumie 83 towarzystwa, liczące 70 tysięcy członków. HDGW działał do aneksji Kraju Sudeckiego przez III Rzeszę, a następnie pod zmienioną nazwą i w zmienionych warunkach politycznych do 1942.\nOprócz współpracy ogólnoczechosłowackiej BV postanowiło również stworzyć porozumienie towarzystw górskich Moraw, Śląska i Słowacji. W jego skład miało wejść m.in. Karpathenverein (Towarzystwo Karpackie, KV) oraz MSSGV. Początkowo głównym celem miała być wymiana zniżek pomiędzy organizacjami (w HDGW nie było wzajemnej wymiany zniżek; poszczególne towarzystwa regulowały to w osobnych umowach między sobą). Do 1922 obowiązywała stara, przedwojenna umowa pomiędzy BV a MSSGV – po trzyletniej przerwie czeskie Towarzystwo Beskidzkie przyznało w swoich schroniskach zniżki członkom sekcji MSSGV z Opawy.\nW 1928 w Czeskim Cieszynie doszło do spotkania przedstawicieli BV z obu stron granicy oraz KV i MSSGV, a także przedstawicieli władz polskich i czechosłowackich. Ustalono, że utworzona zostanie wolna grupa robocza bez statusu (Arbeitsgemanschatf), w skład której nieformalnie weszło również Kłodzkie Towarzystwo Górskie, a polskie BV ostatecznie pozostało poza grupą, ale zawsze mogło liczyć na jej pomoc i wsparcie). Ustalono, że wzajemnie zniżki w obiektach turystycznych będą miały formę znaczków uzupełniających wklejanych do legitymacji własnej organizacji (polskie Beskidenverein i Karpathenverein dołączyły do tego systemu w 1931). Początkowo zainteresowanie zniżkami nie było duże (np. w 1930 znaczki BV wykupiło 49 z 1444 członków sekcji MSSGV w Opawie). Czeskie sekcje BV podpisały także wzajemne umowy o zniżkach z Praskim Klubem Turystów oraz Alpejskim Towarzystwem „Donauland”. Oprócz kwestii zniżek grupa robocza pracowała nad propozycją wolnego przekraczania granicy pomiędzy Polską i Czechosłowacją na podstawie legitymacji turystycznych, która miała zostać przedstawiona rządom w Warszawie i Pradze, jednak postulaty te nie znalazły zrozumienia u władz aż do II wojny światowej. Grupa robocza planowała również nawiązać współpracę z Klubem Czechosłowackich Turystów oraz Jednością Górską „Radhoszcz”. Ponadto MSSGV oraz GGV obiecały rozreklamować Beskidy na głównych terenach swojej aktywności.\nW latach 30. aktywność grupy roboczej znacznie osłabła. W 1934 utworzono komórkę Ost und West, która miała organizować grupowe wyjazdy członków Beskidenverein i Karpathenverein w Jesioniki, a MSSGV w Beskidy i Karpaty. W 1937 planowano wyjazdy w Tatry, jednak nie wiadomo, czy doszły one do skutków. Ostatnie zebranie grupy roboczej odbyło się w Morawskiej Ostrawie w 1938, a po włączeniu Kraju Sudeckiego do Rzeszy przestała istnieć.\nPrzy niektórych sekcjach górskich istniały także sekcje sportów zimowych, które weszły w skład Związku Niemieckich Towarzystw Sportów Zimowych (Hauptverband der deutschen Wintersportvereine). Funkcjonowało 8 takich sekcji – w Vitkovicach, Czeskim Cieszynie, Karwinie, Morawskiej Ostrawie, Boguminie, Frydku, Mistku i Kopřivnicy.\nSchroniska BV w Czechosłowacji[edytuj | edytuj kod]\nSchronisko na Czantorii – stan dzisiejszy\nSchronisko na Skalce (Chata Skalka) – stan dzisiejszy\nBerghotel na Białym Krzyżu – stan na rok 2016\nPo kilku latach bezczynności, spowodowanej niepewną sytuacją na pograniczu oraz brakiem funduszy Towarzystwo Beskidzkie ponownie rozpoczęło inwestycje w obiekty noclegowe, aczkolwiek już nie tak duże jak przed wojną\nSchronisko na Wielkiej Czantorii (Großer Czantory-Berg) leżało teraz w pasie granicznym pomiędzy Czechosłowacją i Polską. Ograbione i zdewastowane w 1918 doczekało się remontu oraz ponownego otwarcia w 1923\nNa Białym Krzyżu Niemcy wykupili kolejne grunty i w 1924 postawili dwupiętrowy hotel Weisse Kreuz (kamień węgielny położono już w 1914). Obiekt był drewniany i w 1936 padł ofiarą pożaru. Jeszcze wcześniej, w 1927 spłonął stary obiekt z 1902 i turyści pozostali bez obiektu noclegowego. Na szczęście Weisse Kreuz był ubezpieczony na dużą sumę i już w 1937 hucznie świętowano otwarcie nowego, luksusowego hotelu w stylu modernistycznym Berghotel.\nNa Łysej Górze (Lysa – Berg, Kalhberg) w Erzherzog – Albrecht – Schutzhaus zaczęło brakować miejsc dla wszystkich potrzebujących i Beskidenverein w 1933 wybudowało nowy obiekt noclegowy – „Steinerne Haus”. W 1926 znacznie rozbudowano także Ostrauer Hütte.\nSekcja z Cieszyna w trzy miesiące 1928 wybudowała niewielkie schronisko na Skalce w pobliżu Mostów przy Jabłonkowie.\nHadaszczok-Hütte na górze Sławicz od sekcji vitkovickiej przejęła sekcja w Boguminie i po remoncie w 1936 ponownie udostępniła turystom; dzierżawcą został Josef Ruminsky. Niedaleko starego schroniska w 1931 uruchomiono nowe, czeskie – Kolářova chata Slavíč; właścicielem był Jan Kolář, były policjant z Moraw, dawny (od 1910) dzierżawca w Hadaszczok-Hütte.\nBV w przededniu wojny[edytuj | edytuj kod]\nPodobnie jak w Polsce niektórzy członkowie Beskidenverein związali się w latach 30. z ruchem wszechniemieckim oraz nazistowskim, który szczególnie aktywny był na terenach Kraju Sudetów. Działali w partiach DNP (Deutsche Nationalpartei), SdP (Sudetendeutsche Partei) oraz DNSAP (Deutsche Nationalsozialistische Arbeiterpartei). Najbardziej zaangażowana była sekcja z Bogumina, którą bacznie obserwowała czechosłowacka policja i kilka razy sprawdzała niemiecki lokal – okazało się jednak, że nawet w tej sekcji nikt z kierownictwa ani większość członków nie należała (przynajmniej formalnie) do wyżej wymienionych partii.\nPo polskiej aneksji Zaolzia w 1938 kilka schronisk Beskidenverein też znalazło się w granicach Polski – obiekty na Jaworowym, Skalce, górze Sławicz i Wielkiej Czantorii. Brak jednak informacji o zmianie administratorów tych schronisk, były zresztą zarządzane przez sekcje z terenów, które również znalazły się w Polsce – cieszyńską i bogumińską.\nTowarzystwo Beskidzkie w Republice Weimarskiej[edytuj | edytuj kod]\nSytuacja Beskidenverein w Rzeszy Niemieckiej stała się najtrudniejsza, gdyż z dawnych niemieckich sekcji pozostały jedynie 3 – w Bytomiu i Raciborzu, które szybko zakończyły działalność oraz we Wrocławiu. Odległość i przeszkody polityczne sprawiły, że sekcja wrocławska z konieczności musiała ograniczyć swą aktywność. W 1924 stała się częścią Grupy Roboczej Śląskich Towarzystw Górskich (Arbeitsgemeinschaft der schlesischen Gebirgsvereine – porozumienia wrocławskich towarzystw górskich, w ramach którego uzgadniano wspólne terminy imprez, wspólne wystąpienia do władz w sprawie połączeń kolejowych, organizowano wspólne konferencje). Niewiele wiadomo o udziale członków sekcji Towarzystwa Beskidzkiego w tych pracach – wiadomo, że sama Grupa Robocza istniała jeszcze w 1942.\nBeskidenverein podczas II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]\nW listopadzie 1939 kierownik Towarzystwa, dr Edward Stonawski, został administratorem komisarycznym Oddziału Babiogórskiego PTT (BV przejęło także majątek oddziału po rozwiązaniu PTT), a Beskidenverein otrzymało w późniejszym czasie kilka polskich schronisk (choć znacznie mniej, niż się spodziewało). Położone były na terenach polskich włączonych do III Rzeszy, choć Związek starał się także o budynek na Markowych Szczawinach leżący w Generalnym Gubernatorstwie. Dr Stonawski powoływał się na zasługi swojej organizacji, utrzymywał też kontakt z dotychczasowym właścicielem, Rudolfem Wielgusem, którego chciano pozostawić na stanowisku. Ostatecznie jednak Markowe Szczawiny jesienią 1940 przejął nowo utworzony krakowski oddział Alpenverein (Zweig Krakau des Deutschen Alpenvereins). W dodatku schronisko pod Babią Górą zostało przekazane słowackiej Straży Granicznej, co dla Towarzystwa było dotkliwą stratą, gdyż liczono na jego powrót w zarząd niemiecki, albo chociaż na przekazanie go organizacji Karpathenverein, działającej na Słowacji.\nUtworzenie Głównego Związku Beskidzkiego[edytuj | edytuj kod]\nPoczątkowo po zakończeniu wojny na Beskidenverein i jego kierownictwo spłynęły pochwały jako organizacji, która była zasłużonym pionierem w walce o niemieckie Beskidy i niemiecką ziemię.\nSzybko jednak okazało się, że władze niemieckie traktowały Beskidenverein dość podejrzliwie – mimo to dr Stonawski miał nadzieję, że jego organizacja stanie się zarządem głównym dla wszystkich niemieckich towarzystw beskidzkich. Tak się jednak nie stało – najpierw, we wrześniu 1939, podporządkowano byłe czechosłowackie Beskidenverein ogólnoniemieckiemu związkowi towarzystw górskich (Reichsverband der Deutschen Gebirgs- und Wandervereine) z siedzibą w Usti nad Labem, a w czerwcu 1940 w Cieszynie odbyło się posiedzenie założycielskie nowego Głównego Związku Beskidzkiego (Beskidenhauptverein in Teschen), którego siedziba miała znajdować się w tym mieście nad Olzą. Ustalono na nim, że poszczególne stowarzyszenia z polskiej i czechosłowackiej strony staną się oddziałami tej organizacji. Prezesem nie został jednak Edward Stonawski, a starosta cieszyński dr Krueger.\nPrzy okazji powołania wspólnego Związku uściślono nazwy poszczególnych jego członków – Główny Związek Beskidzki w Cieszynie (Hauptverein Beskidenverein), natomiast pozostałe zostały określone jako „oddziały”, a nie „sekcje” (Zweigstelle Beskidenverein). W praktyce „stare” Beskidenverein zostało podporządkowane administracji niemieckiej i sprowadzone do roli jednej z mniejszych organizacji, podległej centralnemu związkowi w Rzeszy.\nW skład połączonego Związku weszły następujące oddziały: Bielsko, Frysztat, Frydek, Karwina, Bogumin, Cieszyn i Pszczyna ze Śląska, Morawska Ostrawa, Mistek i Vítkovice z Protektoratu Czech i Moraw oraz Kopřivnice, Fulnek, Bílovec, Nowy Jicin i Opawa z Kraju Sudeckiego. Próbowano również reaktywować oddział w Katowicach oraz istniejące w przeszłości sekcje w Raciborzu, Królewskiej Hucie i Bytomiu, a także założyć nową w Gliwicach. Powodzeniem zakończyło się utworzenie oddziału w Zabrzu (Hindenburg).\nTrudno oszacować liczbę członków Towarzystwa w czasie wojny – wiadomo, że sekcja bielska liczyła w latach 1940–1942 1500 – 1800 osób.\nOstatnim przejawem działalności była broszura wydana w 1943, przygotowana z okazji półwiecza istnienia BV. Autorem był dr Stonawski – podsumował on w skrócie dzieje Towarzystwa. Beskidenverein w polskich czasach wykonał swój obowiązek jako związek niemiecki i w tym czasie torował na wschodzie drogę niemieckości. W kwietniu tego roku główny oddział z Morawskiej Ostrawy wykreślono z rejestru stowarzyszeń.\nDawne polskie i czechosłowackie schroniska pod administracją niemiecką[edytuj | edytuj kod]\nO rozdziale schronisk decydował prezydent Katowic w porozumieniu z Komisariatem Wschód, jako uprawniony do podejmowania działań na terenach nowo przyłączonych do Rzeszy. Większość z nich należała przed wojną do PTT, choć Niemcy przejmowali zarówno schroniska prywatne, jak i te, które do 1938 znajdowały się w granicach Czechosłowacji.\nKu wielkiemu rozczarowaniu członków Towarzystwa sporo obiektów dostały inne organizacje niemieckie i to nie zawsze turystyczne. Schroniska na Kozubowej (położone w Czechosłowacji, ale prowadzone przez Polskie Towarzystwo Turystyczne „Beskid” z Cieszyna), Praszywce i Ropiczce (czechosłowackie) otrzymał Związek Krajowych Schronisk Młodzieżowych na Śląsku (Landesjugendherbergsverband Schlesien), budynek w Zwardoniu narodowo-socjalistyczna organizacja pracy N.S. Gemeinschaft „Kraft durch Freude” (przez krótki okres, do sierpnia 1940), Przysłop pod Baranią Górą przejęła Państwowa Administracja Leśna, która wydzierżawiła go Wintersportverein z Katowic, natomiast schronisko na Wielkim Połomie (do 1938 na terenie Czechosłowacji) objął w administrację Landesverkehrsverband (organizacja przemysłowa działająca w różnych krajach Rzeszy) z zamiarem utworzenia tam Górskiego Domu Gościnnego.\nOddział cieszyński BV otrzymał dawne obiekty czechosłowackie na Girowej (Schutzhaus auf der Girova) i Ostrym (Schutzhaus auf dem Ostry) oraz polskie na Stożku i Równicy; w tym ostatnim schronisku, w zamian za podpisane Volkslisty, pozostawiono dotychczasowego prowadzącego Rudolfa Hulanika. Frekwencja na Równicy była podczas wojny duża, a oprócz mowy niemieckiej słychać było także polską, która była przez Hulanika tolerowana.\nNowy oddział powstał w Żywcu, a jego przewodniczącym został dr Hering, landrat żywiecki. Administrował on dawnymi polskimi schroniskami na Przegibku, na Hali Boraczej (należało przed wojną do Żydowskiego Towarzystwa Sportowego „Makkabi”), a w późniejszym okresie i w Zwardoniu. Na Wielkiej Raczy oddział wyremontował obiekt oraz wybudował nowy budynek gospodarczy, a od 1940, za zgodą Heringa, gospodarzył ponownie jak przed wojną Bronisław Jarosz (jego sprawne zarządzanie sprawiło, że schronisko aż do końca wojny było należycie utrzymywane i dopiero po wycofaniu się Niemców zniszczyli je szabrownicy).\nOddział bielski otrzymał jedynie Halę Miziową, a w późniejszym okresie Leskowiec, do czasu podjęcia decyzji o jego dalszej przynależności (decyzja ta nigdy nie zapadła i schronisko pozostało w rękach BV do końca wojny; z powodu złego stanu technicznego, braku wody oraz położenia w mocno zalesionym terenie nie przyjmowało turystów, a dotychczasowy gospodarz Jan Targosz pilnował tylko, aby go do reszty nie zniszczono). Być może w przyszłości pod administrację Związku weszłoby także projektowane schronisko na Malinowskiej Skale; inicjatywa budowy podjęta przez prezydenta Zabrza (i jednocześnie prezesa zabrzańskiego oddziału) nie wyszła jednak poza stadium planowania.\nInaczej miała się sprawa ze schroniskami prywatnymi i nienależącymi do PTT – na Skrzycznem prowadziła je osoba niemieckiego pochodzenia; często kwaterował tam Wehrmacht. Podobna sytuacja (przedwojenni niemieccy właściciele – organizacja Naturfreunde) istniała na Błatniej. Rysianka była oficjalnie schroniskiem działającym pod egidą polskiego Tatrzańskiego Towarzystwa Narciarzy z Krakowa, ale grunt i budynek pozostawał własnością osoby prywatnej – Gustawa Pustelnika. Oddał on sporo usług III Rzeszy (prawdopodobnie szpiegował dla Niemców przed wojną), więc podczas okupacji schronisko utrzymał w swoich rękach, zmieniając je w dom wypoczynkowy dla żołnierzy i organizując wojskowe kursy narciarskie. Także schronisko na Soszowie należało do osób prywatnych – rodziny Gajdziców. Wykorzystując wyjazd właściciela na prace przymusowe, a później powołanie do Wehrmachtu oddział zabrzański BV wymógł na żonie dzierżawę obiektu – nie udało się mu jednak pozbyć dawnych właścicieli całkowicie.\nNawet w schroniskach, które należały przed wojną do Towarzystwa Beskidzkiego, często kwaterowano wojsko lub członków organizacji narodowo-socjalistycznych – na przykład na Białym Krzyżu ulokowano młodzież z Hitlerjugend, która teoretycznie miała pomagać w ochronie obiektów przed potencjalnymi partyzantami, ale pod koniec wojny, w momencie zagrożenia, bardzo szybko się ze schroniska ewakuowała.\nKorzyści jakie BV czerpał ze schronisk górskich miały charakter wyłącznie prestiżowy (polscy właściciele, którzy zostali na stanowiskach mieli dbać o ich stan techniczny i co miesiąc składać raporty z działalności – nie przysługiwało im wynagrodzenie). Obroty były małe, choć w niektórych obiektach pojawiali się przedwojenni turyści, liczni Niemcy oraz patrole żołnierzy (szczególnie przy granicy ze Słowacją); dochody przynosiła głównie sprzedaż alkoholu. Zyski starczały na utrzymanie gospodarzy, ale nie na bardziej aktywną działalność, w dodatku w lasach dość często pojawiały się grupy partyzantów. Pod koniec wojny działalność Towarzystwa praktycznie zamarła. Sam dr Stonawski w swoich listach kilka razy przyznawał, że wobec trudnej sytuacji Beskidenverein jest bezradne – mała liczba turystów, restrykcyjne przepisy utrudniające poruszanie się, wreszcie wiele obiektów zostało faktycznie zarekwirowanych na potrzeby niemieckiego wojska i pozostawały w ewidencji organizacji jedynie na papierze.\nOkres hitlerowski to także koniec aktywnej współpracy pomiędzy niemieckimi organizacjami turystycznymi – poszczególne towarzystwa rywalizowały ze sobą o wpływy, często o aktualnej polityce nie decydowały potrzeby turystyki, ale ambicje „wodza” danej sekcji lub oddziału. Wiele organizacji zakończyło swoje istnienie wskutek zaniku ruchu turystycznego, braku funduszy, albo zostało na siłę przyłączone do szerszego związku, który łatwiej było władzom kontrolować. Również dawny system wymiany zniżek został mocno ograniczony – BV posiadało odpowiednią umowę tylko z Morawsko-Śląskim Sudeckim Towarzystwem Górskim, zawartą w 1941.\nKoniec istnienia BV[edytuj | edytuj kod]\nSteinerne Haus – stan dzisiejszy\nPo II wojnie światowej majątek organizacji na terenie Polski był często niszczony i rozkradany, a to co z niego pozostało zostało przejęte przez PTT, a następnie przez PTTK, które nadal pozostaje jego właścicielem. Wszystkie obiekty funkcjonują do dnia dzisiejszego (z wyjątkiem schroniska na Babiej Górze i stacji turystycznej na Przełęczy Salmopolskiej), ale zostały przebudowane – najbardziej różni się od oryginału schronisko na Hali Lipowskiej.\nW Czechosłowacji terenowe oddziały BV zostały rozwiązane mocą rozporządzenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 20 maja 1945, potem na podstawie dekretów Benesza wysiedlono niemieckich mieszkańców, a ich mienie (a więc również schroniska) upaństwowione – przekazano je różnym organizacjom – zarówno turystycznym (Klub Czechosłowackich Turystów – KČT), jak i pracowniczym. Większość dotrwała do czasów współczesnych.\nObiekty na Białym Krzyżu zajęło państwo – również znajdujący się w pobliżu hotel Baron (dziś po słowackiej stronie granicy pod nazwą Kysuca), gdyż jego właściciel w czasie II wojny światowej współdziałał z Niemcami. Dawny Berghotel w okresie socjalistycznym oddano związkom zawodowym jako miejsce wypoczynku „ludu pracującego”. Obecnie (2016 r.) jest on po gruntownym remoncie i funkcjonuje jako apartamentowiec.\nNa Łysej Górze Steinerne Haus istnieje do dzisiaj (prowadzone przez KČT) i służy turystom jako Bezručova chata na Lysé hoře, w przeciwieństwie do budynku, któremu patronował arcyksiążę Albrecht – spłonął w 1972. Ostrauer Hütte pod nazwą Ostravská chata funkcjonuje nadal na czerwonym szlaku, prowadzącym na szczyt. Działa również pierwsze schronisko wybudowane przez BV na Jaworowym (w okresie II wojny światowej funkcjonowało też pod nazwą Schutzhaus Ahornberg) – cieszy się dużą popularnością, zwłaszcza zimą (obok funkcjonuje stacja narciarska).\nChata na Skałce, użytkowana przez Klub Czeskich Turystów, choć dwukrotnie po wojnie trawił ją pożar, wygląda jak w dniu otwarcia w latach 20. XX wieku – zawsze gruntownie ją odbudowywano. Hadaszczok-Hütte już nie istnieje – spłonęła w czasie II wojny światowej (wiadomo, że jeszcze w 1942 przyjmowała turystów) lub, według innych źródeł, budynek rozebrano dopiero w 1949 ze względu na znaczne uszkodzenia oraz zaatakowanie drewna szkodnikami. Pozostały po nim tylko fundamenty, położone niedaleko działającego do dzisiaj schroniska Kolářova chata Slavíč. Z kolei schronisko na Wielkiej Czantorii, znajdujące się obecnie w prywatnych rękach, po otwarciu granicznego przejścia turystycznego, a zwłaszcza po wejściu Polski do strefy Schengen, jest bardzo popularnym celem wycieczek ze strony polskiej, choć funkcjonuje w nim tylko bufet (bez możliwości noclegu).\nWiększość działaczy i członków Beskidenverein uciekła do Niemiec przed zbliżającą się Armią Czerwoną i często zasiliła stowarzyszenia ziomkostw, natomiast ci, którzy przed wojną byli aktywni w niemieckich partiach, również Związek Wypędzonych. W Polsce udało się natomiast zostać drowi Stonawskiemu. Władze Polski Ludowej wytoczyły mu co prawda proces, ale nie udowodniły bezpośredniego związku z działalnością faszystowską ani z działaniem na szkodę Polaków. Zaraz po wojnie wystosował list do PTT, aby mógł zostać pochowany w okolicy schroniska na Hali Lipowskiej, zwrócony twarzą w kierunku Pilska i Babiej Góry, ale Zarząd Główny PTT odpisał, że sprawą tą zajmować się nie będzie. Dr Stonawski mieszkał w Bielsku, zajmując się działalnością charytatywną na rzecz niemieckich mieszkańców oraz gloryfikując dawną działalność BV. Zmarł w 1966 w wyniku wypadku w górach i został pochowany w rodzinnym grobie w Skoczowie.\nW Niemczech zachodnich pamięć o Beskidenverein pozostała długo żywa – w wiele lat po zakończeniu jego istnienia wydawano pamiątkowe albumy oraz książki.\n↑ K. Szczurek, Josef Matzura, w: J. Golec, S. Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 3, Cieszyn 1998, s. 169.\n↑ Początkowo pod nazwą Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie, potem Towarzystwo Tatrzańskie.\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (Cz.I), Wierchy 1977, Warszawa – Kraków 1978, s. 156.\n↑ M. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim: z mapą Galicyi i Tatr, planem Lwowa, Krakowa i 262 ilustracyami, Lwów 1919. Reprint – Krosno 2005, s. 501, ISBN 83-86588-76-4.\n↑ a b c J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (Cz.I), Wierchy 1977, Warszawa – Kraków 1978, s. 159.\n↑ a b c d e M. Pelc, Německý horský spolek Beskidenverein (cz.). [dostęp 2007-03-18].\n↑ a b A. Wiecheć, Rozwój turystyki i eksploracji na Babiej Górze do 1918 r., w: Szkice z dziejów turystyki w Polsce. Studia i szkice z historii kultury fizycznej nr 3, pod red. A. Nowakowski, S. Zaborniak, Rzeszów 2005, s. 44, ISBN 83-89721-08-2.\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (Cz.I), Wierchy 1977, Warszawa – Kraków 1978, s. 163.\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (Cz.I), „Wierchy” 1977, Warszawa – Kraków 1978, s. 166.\n↑ M. Pelc, Německý horský spolek Beskidenverein (cz.). [dostęp 2008-08-27].\n↑ T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, s. 95, ISBN 83-906638-3-X.\n↑ Gdyby nie pożar byłoby to pierwsze prawdziwe schronisko turystyczne na terenie polskich Beskidów, oficjalnie jako obiekt prywatny, wspierany przez Beskidenverein (chociaż niektórzy uznają obiekt służący myśliwym za pierwsze schronisko turystyczne w Beskidzie Śląskim; wydaje się to błędne, gdyż budynek ten nie był ogólnodostępny w znaczeniu turystyki masowej).\n↑ Według innej wersji dopiero w 1919 roku uległ on podpaleniu przez „nieznanych sprawców” – T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, ISBN 83-906638-3-X.\n↑ Pierwsze polskie wejście narciarskie na szczyt Babiej Góry miało miejsce w 1908 r. Źródło: A. Wiecheć, Rozwój turystyki i eksploracji na Babiej Górze do 1918 r., w: Andrzej Nowakowski, Stanisław Zaborniak: Szkice z dziejów turystyki w Polsce. Praca zbiorowa. Rzeszów: Uniwersytet Rzeszowski. Wydział Wychowania Fizycznego: Podkarpackie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej, 2005, s. 47-53. ISBN 83-89721-08-2.\n↑ MarcinM. Dziedzic MarcinM., Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie 1881-1945, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe. Wydawnictwo, 2006, s. 111, ISBN 83-7374-041-4, ISBN 978-83-7374-041-9, OCLC 76339523 .\n↑ Działacze Beskidenverein i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego wzajemnie zamalowywali i niszczyli tablice oraz znaki turystyczne.\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. II), „Wierchy” 1978, Warszawa-Kraków 1980, s. 145, ISBN 83-01-02133-0.\n↑ Zwierzchność na wydawanie „kart tatrzańskich” miało PTT, czego Beskidenverein nigdy nie uznało.\n↑ A. Wiecheć, Rozwój turystyki i eksploracji na Babiej Górze do 1918 r., w: Szkice z dziejów turystyki w Polsce. Studia i szkice z historii kultury fizycznej nr 3, pod red. A. Nowakowski, S. Zaborniak, Rzeszów 2005, s. 54, ISBN 83-89721-08-2.\n↑ T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, s. 258, ISBN 83-906638-3-X.\n↑ a b Z. Kulczycki, Zarys historii turystyki w Polsce, Warszawa 1968, s. 99.\n↑ T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, s. 259, ISBN 83-906638-3-X.\n↑ Touristen Verein Naturfreunde (Towarzystwo Turystyczne Przyjaciół Przyrody) powstało w 1895 w Austrii – była to organizacja założona przez socjaldemokratów, mająca propagować turystykę wśród robotników. Szybko się rozrastała na poszczególne kraje; od 1905 zaczęło się pojawiać na ziemiach należących obecnie do Polski (m.in. w Bielsku i Cieszynie). W 1936 liczyła ok. 200 członków.\n↑ Schronisko na Błatniej wybudowało Naturfreunde. Z kolei Skrzyczne było w okręgu zainteresowań Towarzystwa z powodu niemieckich narciarzy, którzy często tę górę odwiedzali.\n↑ Dochodzić miało do sytuacji z którą nie chciało się pogodzić BV – że to PTT ma decydować o tym, kto może budować schroniska. Niewątpliwie ograniczało to działalność innych Towarzystw.\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. II), „Wierchy” 1978, Warszawa-Kraków 1980, s. 153-155, ISBN 83-01-02133-0.\n↑ Schronisko na Hali Lipowskiej. [dostęp 2008-10-12].\n↑ Według innych źródeł już w 1935.\n↑ T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, s. 256, ISBN 83-906638-3-X.\n↑ Choć, według T. Jurka (T. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, s. 258-259, ISBN 83-906638-3-X), miał zostać splądrowany w okresie międzywojennym przez „nieznanych sprawców”, czyli osoby związane z PTT, niechętne niemieckiej obecności w Beskidach. Podobnie Polacy mieli być odpowiedzialni za podpalenie schroniska na Klimczoku – ta kwestia jest jednak problematyczna, gdyż po raz ostatni ogień strawił Klementinenhütte w 1914 roku.\n↑ Chrobacza Łaka: Schronisko miało być kontrakcją Beskidenverein na powstałe uprzednia polskie schronisko niedaleko Magurki – Widok na Tatry. Ponieważ jednak obok wspomnianego schroniska „Widok na Tatry” istniał już od dawna inny obiekt BV – na Magurce Wilkowickiej, taki argument wydaje się nie mieć oparcia w rzeczywistości.\n↑ Władze czechosłowackie żądały, aby BV (podobnie zresztą jak inne niemieckie organizacje, m.in. MSSGV) ograniczyło swoją działalność do terytorium Czechosłowacji, w przeciwnym razie groziła mu likwidacja. Konieczne były zmiany w statucie.\n↑ MarcinM. Dziedzic MarcinM., Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie 1881-1945, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe. Wydawnictwo, 2006, s. 119, ISBN 83-7374-041-4, ISBN 978-83-7374-041-9, OCLC 76339523 .\n↑ Organizacja działająca w czechosłowackich Karpatach, głównie w Tatrach. Jej członkami byli przeważnie Niemcy spiscy.\n↑ a b MarcinM. Dziedzic MarcinM., Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie 1881-1945, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe. Wydawnictwo, 2006, s. 122-123, ISBN 83-7374-041-4, ISBN 978-83-7374-041-9, OCLC 76339523 .\n↑ Pocztówka Beskidenverein z 1925. [dostęp 2010-04-02].\n↑ TOURISTENSPRECHSTUNDE (niem.). [dostęp 2007-03-09].\n↑ Hadaszczok i Slawicz. [dostęp 2011-03-16].\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. II), „Wierchy” 1978, Warszawa-Kraków 1980, s. 157, ISBN 83-01-02133-0.\n↑ Według niektórych opracowań siedziba główna znajdowała się w Katowicach – M. Pelc, Německý horský spolek Beskidenverein (cz.). [dostęp 2008-08-27].\n↑ Używano także określenia „wódz”, podobnie jak w innych organizacjach turystycznych III Rzeszy.\n↑ Lub starosta o nazwisku Kate – M. Pelc, Německý horský spolek Beskidenverein (cz.). [dostęp 2008-08-27].\n↑ Dawna sekcja polska i czechosłowacka została połączona, podobnie jak samo miasto, w jeden organizm.\n↑ a b Zarys dziejów Babiogórskiego Oddziału PTT. [dostęp 2008-10-12].\n↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. II), „Wierchy” 1978, Warszawa-Kraków 1980, s. 160, ISBN 83-01-02133-0.\n↑ Pocztówki schroniska pod Girową.\n↑ Pocztówki z okresu II wojny światowej.\n↑ O obiekt ten toczyła się rywalizacja pomiędzy oddziałem bielskim a żywieckim; ostatecznie administrował nim BV z Bielska (przy pomocy przedwojennego właściciela, reichsdeustcha Alberta Rudolfa), ale wydzielił w budynku osobny „pokój żywiecki” pozostający do wyłączności działaczy z Żywca.\n↑ Według niektórych źródeł umowę taką podpisały tylko oddziały BV z Cieszyna i Bielska.\n↑ Klub Czechosłowackich Turystów rozwiązano w 1948 i reaktywowano dopiero po upadku komunizmu. Byłe obiekty BV należały więc do niego stosunkowo krótko.\n↑ Niemcy zmienili historyczną, niemiecką nazwę szczytu z Jaworowy na Ahornberg.\n↑ Historia turystyki w gminie i okolicy. [dostęp 2010-04-02].\n↑ Szlaki turystyczne od pomysłu do realizacji, s. 16\nJ. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. I), Wierchy 1977, Warszawa – Kraków 1978.\nJ. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. II), „Wierchy” 1978, Warszawa-Kraków 1980, ISBN 83-01-02133-0.\nT. Jurek, Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939, Gorzów Wielkopolski-Poznań 2002, ISBN 83-906638-3-X.\nZ. Kulczycki, Zarys historii turystyki w Polsce, Warszawa 1968.\nT. Mianowski, Schroniska górskie w Karpatach Polskich w latach 1939-1945, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa-Kraków 1987, ISBN 83-7005-142-1.\nM. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim: z mapą Galicyi i Tatr, planem Lwowa, Krakowa i 262 ilustracyami, Lwów 1919. Reprint – Krosno 2005, ISBN 83-86588-76-4.\nSzkice z dziejów turystyki w Polsce. Studia i szkice z historii kultury fizycznej nr 3, pod red. A. Nowakowski, S. Zaborniak, Rzeszów 2005, ISBN 83-89721-08-2.\nTę stronę ostatnio edytowano 3 wrz 2020, 13:58.


Najlepsze kosmetyki wszech czasów - część VII (FOTO) | Zeberka Najlepsze kosmetyki wszech czasów - część VII (FOTO) | Zeberka\nNajlepsze kosmetyki wszech czasów – część VII (FOTO)\nZOBACZ KONIECZNIE POPRZEDNIĄ CZĘŚĆ: NAJLEPSZE KOSMETYKI WSZECH CZASÓW – CZĘŚĆ VI\n#33 La Mer – Creme de la Mer – 1070 zł\nNiestety kultowego i baaardzo drogiego kremu do twarzy La Mer nie miałam jeszcze okazji przetestować, jednak jak to mówią – wszystko przed nami. Krem rzekomo ma „wyprasować” powstałe zmarszczki i bardzo dobrze nawilżyć twarz. Krem wyprodukowany jest w wyniku 3-4 miesięcznego procesu bio-fermentacji, ze swoim bogatym składnikiem odżywczym The Miracle Broth™ wpływa na zmianę struktury skóry.\n#34 MAC – Fluidline – 74 zł\nŻelowy eyeliner Fluidline był jednym z pierwszych kosmetyków marki MAC, które wpadły w moje ręce. Muszę przyznać, że dopóki na niego nie trafiłam, nie przepadałam za żelowymi linerami. W przeciwieństwie do innych produktów dostępnych na rynku, Fluidline nie wysycha po miesiącu od otwarcia. W połączeniu z bazą pod cienie Urban Decay, o której pisałam we wcześniejszych częściach cyklu, i zwykłym cieniem do powiek, tworzą trio nie do zdarcia! Ostatnio przeszły prawdziwą próbę czasu i… po 20 godzinach oko wyglądało IDEALNIE! Warto również dodać, że jest niezwykle wydajny. Potrzebujecie lepszej reklamy?\n#35 The Balm – Mary Lou Manizer – 89 zł\nTeraz będzie coś dla fanek rozświetlonego makijażu. Lubicie rozświetlacze? Ja wręcz uwielbiam! Mary Lou Manizer od The Balm zrobi Wam na policzkach prawdziwą „taflę”. Nie znajdziecie w nim widocznych drobinek, a drobno zmielony złoty pyłek. Skóra będzie wyglądać bardzo naturalnie i zdrowo!


Konkurs "Zasadź sobie balkon" – głosowanie! - Stowarzyszenie Kurka Wodna\nHome » Co nowego u Kurki? » Konkurs “Zasadź sobie balkon” – głosowanie!\nZaczynamy głosowanie w konkursie “Zasadź sobie balkon”! Cztery z przesłanych do nas propozycji na ekologiczny ogród balkonowy zakwalifikowały się do udziału w głosowaniu. Z poniższych opisów ze zdjęciami wybierz ten, który w Twojej opinii najbardziej odzwierciedla ideę ekologicznego miejskiego balkonu. Zagłosuj i wybierz zwycięzców w konkursie.\nMój balkon ma wystawę południowo-zachodnią. Uprawiam na nim głównie byliny, m.in. pelargonie kwitnące na różowo oraz różne odmiany barwne koleusów. Posiadam także szlumbergerę, surfinie, zielistkę oraz dwie kliwie. Z ziół – wybrałem rozmaryn, gdyż najczęściej sięgam po niego w kuchni. Wśród hodowanych przeze mnie roślin znajdują się także sosna górska i turzyca w odmianie ‘Variegata’. Do nawożenia używam gnojówki z pokrzyw, gdyż stosuję ją także na działce i jestem bardzo zadowolony z rezultatów. Dodatkowo korzystam z biohumusu, który uzyskuję z kompostownika balkonowego. Meble, które znajdują się na moim balkonie pochodzą z odzysku. Oświetlenie to lampka solarna i lampion makarama.\nBalkon 1, fot.4\nBalkon 1, fot.3\nBalkon 1, fot.2\nPielęgnując mój ogród wykorzystuje ekologiczne rozwiązania takie jak:\ndodaje skorupki jajek do ziemi,\nrośliny podlewam wodą, w której wcześniej gotowałam warzywa czy jajka,\npomidory posadziłam z nasion pobranych ze zwykłego pomidora,\nczęsto kupuję rośliny zaniedbane, które prawdopodobnie wylądowałyby na śmietniku,\ndodatkowym nawozem moich roślin jest rozcieńczona woda z akwarium.\nPrzy aranżacji mojego ogródka postawiłam na różnorodność. Posiadam zarówno warzywa- paprykę i pomidory, miętę, rośliny zielone- bluszcze oraz kwiaty kwitnące. Planuje rozbudowywać swoje dość nowe hobby. Poniżej prezentuję zdjęcia.\nJeśli chodzi o ekologiczne aspekty mojego balkonu to stawiam głównie na uprawę roślin i ziół, które mogę później wykorzystać w kuchni, a więc przeważają pomidory oraz sezonowe zioła takie jak bazylia, oregano, pietruszka, kolendra, mięta, botwinka. Wszystkie rośliny podlewane są naturalnym nawozem, z zebranych w pobliskim parku pokrzyw. Oprócz roślin uprawowych posiadamy także rośliny kwitnące wielosezonowe, które zapewniają różnorodność biologiczną. Swoje rośliny trzymam w doniczkach “z odzysku”, które często można znaleźć wśród śmieci wyrzucanych przez sklepy sieciowe. Obecnie testuje również własnoręcznie wykonany kompostownik, który skonstruowałem zainspirowany warsztatami “Zielone balkony” gdzie można było zobaczyć i dowiedzieć się jak zrobić takowy kompostownik. Liczę że mój balkon, jak i stosowane przez mnie patenty zrobią na Państwu wrażenie.\nBalkon nr 4\nNie mam dużego balkonu, więc miejsce na rośliny mam nieco ograniczone. Starałam się jednak tą niedużą przestrzeń zagospodarować pod skromny ogródek balkonowy. Uprawiam wiele roślin kwitnących (surfinie, petunie, astry, goździki), w tym miododajnych (aksamitka, lawenda, mięta, itd.) dzięki czemu odwiedzają mnie pszczoły, trzmiele i motyle. Posiadam sporą kolekcję ziół – bazylia, rozmaryn, oregano, melisa, mięta, ziele grzybowe. Skonstruowałam także kratkę po której wije się ziele życia, ozdabiając przy tym ścianę. Hoduję również kilka krzaków pomidorów i papryki. Nie stosuję nawozów mineralnych, ani pestycydów, zamiast tego wybieram sposoby ekologiczne – np. oprysk z szarego mydła i obornik jako nawóz.\n« Weź udział w konkursie “Zasadź sobie balkon”\nWarsztaty tkackie “z odzysku” »\n5 września 2019 at 21:53


Amstaffka. Porzucona przez właścicielkę... - Stajenka\nAmstaffka. Porzucona przez właścicielkę...\nWysłany: Sob 23:48, 05 Maj 2007 Temat postu: Amstaffka. Porzucona przez właścicielkę...\nArek znalazł porzuconą amstaffkę 16-tego kwietnia. Po jakimś czasie znalazł ogłoszenia, że taki pies jest do oddania "z powodu alergii brata"... Ogłoszenia z 14-tego kwietnia. Skontaktował się z właścicielką, objechał ją, gęsto się tłumaczyła i obiecała pomoc w szukaniu nowego domu dla suczki. Oto link do ogłoszenia: [link widoczny dla zalogowanych]\nASTka nie może zostać u chłopaka na stałe, bo jego mama histerycznie boi się bullowatych. Dzisiaj musiał zawieźć ją do koleżanki, ale znów jej mąż wyraził zdecydowany sprzeciw i pies ma zniknąć. Najlepiej do jutra...\nSuczka ma ok. 1.5 roku, jest sterylizowana, zadbana i niezwykle przyjazna. Nie przejawiała żadnej agresji w konfrontacji z psami, a z kotem podobno spała w jednym łóżku. Miałam dzisiaj podjechać ją obejrzeć, ale nie zdążyłam.\nWłaścicielka upomniała się o zwrot psa. Jutro spotykamy się z nią pod Carefoorem w Szczecinie. Wg mnie Sara nie powinna do niej wrócić. Ale nie mamy dla niej domu, nawet tymczasowego... Co robić?\nBohaterka całego zamieszania:\nWysłany: Nie 9:20, 06 Maj 2007 Temat postu:\nBiedny pies, szkoda że ma taka włascicielke. Ciekawe co stało sie z kotem z którym spała. Pewnie z powodu "alergii" otwarto mu drzwi bo kot to sobie "zawsze poradzi". Bo skoro alergia na psa to i na kota tez. Biedne zwierzaki.\nWysłany: Nie 10:33, 06 Maj 2007 Temat postu:\nW alergię to ja za bardzo nie wierzę - ot wygodna wymówka. Dzisiaj poważnie z tą pannicą porozmawiam: psa chce oddać, później wyrzuca, teraz życzy sobie z powrotem...\nTrzeba się rozglądać za nowym domem dla Sary. Może znacie kogoś, kto chciałby białą, łagodną, wysterylizowaną amstafkę? Zapytajcie znajomych.\nWysłany: Nie 12:32, 06 Maj 2007 Temat postu:\nJuż po akcji\nPo krótkiej rozmowie z właścicielką i rozpoznaiu sytuacji, poprosiliśmy, żeby pożegnała się z psem i postarała o nim zapomnieć. Obecnie Sara znajduje się w domu tymczasowy, który - jeśli wszystko dobrze pójdzie - stanie się jej domem na stałe\nSzczurza mama :)\nWysłany: Nie 13:19, 06 Maj 2007 Temat postu:\nBrak mi słów. Ludzie są okropni. Mam nadzieję, że Sara zostanie w domu tymczasowym na zawsze.\nPiękna sunia, mocno trzymam kciuki aby tymczasowy domek był tym na stałe\nalergia powaznei jest problemem, bo sama jestem alergikiem i przykro mi sie robi, gdy ktos pyta sie mnie czy przygarne psa/kota, a ja odpowiadam, ze mam alergie to od razu ta osoba zaczyna na mnie krzyczec ale z drugiej strony jesli wiedziala, ze ma alergie to po co decydowala sie na psa?\nja mam Yorka, niby ma wlosy zamist siersci. mam go juz od 4 lat i zadnych objawow alergii na niego:) moj kolega jest zainteresowany adopcja, tylko niestety on nie ma internetu i jestem takim posrednikiem:/\nWysłany: Śro 22:11, 09 Maj 2007 Temat postu:\nWszystko wskazuje na to, że Sara - obecnie już Aisha - zostanie w tym domu na stałe\nDelphia, mam koleżankę - alergiczkę, uczuloną na każde niemal zwierzę, która ma już drugiego yorka i yorki jej nie alergizują. Ze względu właśnie na włosy, zamiast sierści. Całe szczęście dla uczulonych, że taka rasa powstała\nJeśli kolega jest poważnie zdecydowany na amstaffa / pitbulla, to mogę mu podesłać linki do różnych tematów adopcyjnych. U mnie na forum ostatnio pojawił się piękny pies JARO z Koszalina i suka VIKI ze Stragardu. A jest ich wiele, wiele więcej...\nJARO [link widoczny dla zalogowanych]\nVIKI [link widoczny dla zalogowanych]\nA tu CELT - zobaczcie jaki piękny. I szczęśliwy, bo dziś znalazł dom\nWysłany: Śro 22:30, 09 Maj 2007 Temat postu:\nmusze z nim jeszcze pogadac jak sie u mnie pojawi, bo on ani telefonu ani internetu nie ma:P byl tez zainteresowany huskim i rotwailerka, ale to wsyzstko kurna dleko:/ ale on jest zdolny nawet nad morze pojechac po psiaka:P a nie ma jakichs niechcianych pieskow na slasku, ktore mozna przygarnac?\nWysłany: Śro 23:04, 09 Maj 2007 Temat postu:\nW schroniskach psy się tłoczą po ileś w kojcach, wystarczy pojechać\nTo chyba oczywiste, Delphia Twoje pytanie mnie lekko zdziwiło. Nie trzeba szukać. A tam do wyboru do koloru, nawet i rasowe uświadczysz, jeśli jest taka potrzeba posiadania rasowca\nI nie widzę sensu jechania nawet nad morze po psa, skoro u nas jest ich tyle że szkoda gadać.\nTylko w schronisku trzeba zapłacić - Rybnik bierze 50 zł - to jest opłata za szczepienie czy jakoś tak. Spotkałam się z "wyceną" psów w zależności od rasy, czy wieku - kiedyś tak było w Raciborzu.\nEdit: Aha, no i ja osobiście gdybym czuła potrzebę posiadania psa, pierwsze kroki skierowałabym właśnie do schroniska, bo właśnie tam są najbardziej potrzebujące psy, o nich nikt nie pisze w internecie i nie ogłasza że potrzebują domu. Ich tam jest setki. One mają najbardziej smutne oczy.\nA szukanie psa przez adopcję w internecie przy takich realiach schronisk jest dla mnie takie...próżne. Mam nadzieję, że wiecie o co mi chodzi. I nie bulwersujcie się\nWysłany: Śro 23:23, 09 Maj 2007 Temat postu:\nDelphia, Twój kolega w najbliższym schronisku powinien znaleźć psa dla siebie, a jeśli jest wybredny, to niech bieże choćby i z końca Polski\nrottweiler? [link widoczny dla zalogowanych]\nhusky, malamut? [link widoczny dla zalogowanych]\namstaffy w ilościach wręcz hurtowych:\nTylko ten rozrzut w "zainteresowanich" kolegi jest trochę duży, bo czego innego wymaga rottweiler, czy amstaff, a zupełnie czego innego np. husky. Jakie kolega ma warunki, ile czasu dziennie może poświęcić psu, do czego konkretnie potrzebuje psa?\nWysłany: Czw 22:40, 10 Maj 2007 Temat postu:\nale ja to wszystko rozumiem, tylko to jest facet, mlody facet i trudno mu cokolwiek wytlumaczyc . ja tylko posrednikiem jestem.\nMam większego konia niż OSM :P\nSkąd: Płaskowyż tarnowski\nWysłany: Pon 11:46, 14 Maj 2007 Temat postu:\nIle razy wchodzę do tego działu to mnie krew zalewa.\nRano to mi już nawet kawy nei trzeba.\nWysłany: Pon 12:43, 14 Maj 2007 Temat postu:\nA w Rybnickim schroniku jest ok 300 psów\nWybór ogromny niektóre bardzo ladne.I za co one biedne musza tak cierpieć... za glupote ludzi.\nWysłany: Wto 0:21, 15 Maj 2007 Temat postu:\nJest lepiej, niż mogłabym sobie wymarzyć!\nSuka zamieszka u Arka, "sprawcy" całego zamieszania. Jego mama przemogła lęk, Aisha ujęła ją swoim spokojem i łagodnością.\nA zresztą... skopiuję Wam, co napisał Arek, tak się cieszę, że normalnie...\n"No i kolejny zwrot akcji!!! Mimo tygodniowego pobytu mąż Marty wciaz niebyl chetny aby Aisha zostala i z powodu ich wyjazdu na komunie musialem ja zabrać i sie nia zajac przez jeden dzien. Ja rowniez wybieralem sie na komunie. Oczywiscie na tej komuni razem z Karolina stawilismy sie wraz z Aisha. Aisha oczywiscie była atrakcja dla wszystkich dzieciakow . Choc byly jednostki ale to raczej starej gwardi ktore sie jej bały (chodzi tu głównie o mojego kuzyna <śmiech>). Bac sie takiego aniolka . No i ten dzien byl magiczny bo niedosc ze mama moja zobaczyla ze Aisha jest lagodnym przyjacielskim i typowo zabawowym psem a nie "psem zabójca" to pozwolila na jej powrot do domu . Jak zwykle piękna Aisha złamała nawet paniczne leki mojej mamy. Oj coz ta psinka potrafi. No ale jak tu jejnie kochac . Tak wiec Aisha zostaje u mnie. Marta nie byla zbytnio zadowolona ze musi ja oddac i mi rowniez bylo glupio ale nie widzialem innego rozwiazania zwlaszcza ze Aisha nie miala pewnego losu u Marty gdyz jej mąz wciaz nieugieto stal na swoim ze nie chce psa w domu. Od wczoraj moji rodzice sa zachwyceni psinka i Aisha wkoncu ma swoje miejsce stale miejsce bez niepewnosci i zludzen. Chcialbym bardzo podziekowac Marcie ze zajela sie psinka przez ten tydzien i wiem ze ciezko bylo jej sie rozstac z Aisha. Prosze Cie rowniez abys i Ty zrozumiala mnie. Co do losow Aishy to bylismy wraz z Karolina w niedziele jeszcze w stajni w Trzeszczynie a dzisiaj czyli w poniedzialek Aisha obcowala z woda tzn najpierw skapala sie w jeziorku a potem na spacerze z Karolina dopadla nas burza i mocna ulewa co spowodowalo kompletne przemoczenie (...)"


Budowa tarasu Skierniewice - 109 wykonawców - Cena\nBudowa tarasu w Skierniewicach\nWykonawcy usługi Budowa tarasu w Skierniewicach\nSmart Mouse Ltd, Skierniewice\nTarasy Ogrodowe, Skierniewice\nBlack Bud, Skierniewice\nZ.PUH. "TARTAK", Skierniewice\nDamian Piorun, Skierniewice\nHYMON budownictwo, Skierniewice\nBudowa tarasu Skierniewice: Powiązane usługi\nBudowa tarasu: ostatnie zapytania w Skierniewicach\nTaras 35 m kw 7m długość 5m szerokość dach szklo lub poliweglan lity\nPotrzebuję wykonać drewniany ganek przed wejściem do domu wraz z zadaszeniem. Schody i podest z drewna egzotycznego. Lokalizacja: Skierniewice. Projekt w załączniku. Część materiałów mamy (orynnowanie, łaty i parę innych). Termin do połowy marca.\nPotrzebuje wykonawcy konstrukcji tarasu z zadaszeniem\ntaras z deski kompozytowej om 30 m\nwitam. potrzebuję wykonawcy tarasu ok. 35 M2. mam już materiał.(drewno trzeba wyheblowacć i pomalować) proszę o podanie najbliższego możliwego terminu i ile wyniesie cena za wykonanie.\nIle ocen dostępnych jest w kategorii Budowa tarasu w Skierniewicach\nW kategorii Budowa tarasu w Skierniewicach dostępnych jest 115 opinii, które wykonawcy zdobyli od swoich dotychczasowych klientów. Średnia wszystkich ocen w tej kategorii wynosi 4.9.\nIle zapłacę za usługi w kategorii Budowa tarasu w Skierniewicach?


Stelaż NY-HF05RA Stema\nCzarna podstawa, noga do stołu - stelaż NY-HF05RA o regulowanej długości co 10cm w zakresie 104cm - 144cm. Głębokość stelaża wynosi 68cm. Stelaż skręcany, składa się z elementów - do montażu. Stabilny stelaż malowany proszkowo idealnie pasuje do nowoczesnych wnętrz zarówno mieszkania czy kawiarni i restauracji. Czarna noga do stołu regulowana na długości - idealna do każdego wnętrza. Wysokość standardowa h-72,5cm.\n» Stelaż wysyłany jest do montażu - skręcany (składa się z części do montażu),\n» Malowany proszkowo,\n» Przekrój nóg: 70x20 mm,\n» Przekrój belki: 40x30mm,\n» Grubości ścianek nóg: 1,2 mm,\n» Wysokość: 72,5 cm,\n» Waga podstawy wynosi około 10 kg,\n» Nogi zakończone stopkami z tworzywa.\n352,87 zł -27% 483,39 zł\n583,64 zł -27% 799,50 zł\nMA-BI - Biały RAL9005 - czarny RAL9006 ALU - siwy MA-NH - Maple (Klon) MA-NL - Natural Country Beech MA-ML - Kaisersberg Oak MA-NZ - Natural Hickory MA-NT - Tabac Cherry MA-NP - Tiepolo Nut MA-NV - Brown Hickory MA-MB - White grey MA-MP - Platinum (jasnoszary) MA-MS - Slate (ciemnoszary) MA-CC - Black (czarny)\n645,59 zł -27% 884,37 zł\n261,99 zł -25% 349,32 zł\n171,22 zł -20% 214,02 zł


Skifahren, St.Johann in Salzburg\nNarty w Austrii oznaczają kilometry stoków o wszystkich poziomach trudności, słynną gościnność i znakomite restauracje.\nNa niewielkim obszarze region ten oferuje pełną rozmaitość; np. krainę gór Semmering-Rax-Schneeberg z tradycyjnymi miejscowościami lub wspaniałą ofertę narciarstwa klasycznego na terenach wokół Wechsel. U bram Wiednia moc uciech gwarantuje nie tylko największa oferta nocnych zjazdów narciarskich. W pobliżu spragnieni wypoczynku amatorzy biegówek mogą odnależć spokój i ciszę na rozległym płaskowyżu między szczytami Semmering i Wechsel, na widokowej trasie biegowej Wechsel-Semmering o długości 90 km.\nŚrodkowy Salzkammergut/Dachstein West/Krippenstein\nAmatorzy freeride z całego świata przybywają do areny sportowej do jazdy w stylu wolnym na Krippenstein, gdzie czekają na nich mocne wrażenia i liczne warianty zjazdów poza trasami.\nNarty w Wurzeralm\nWurzeralm – Spital am Phyrn/ Hutterer Höss – Hinterstoder/Pyhrn-Priel\nNa Wurzeralm i Hinterstoder oferuje się nie tylko zabawę, ale też cos więcej: na odcinku crosstrailowym snowboardziści pokazują umiejętności, a na trasie zjazdów alpejskich narciarze biją rekordy – przynajmniej swoje osobiste.\nW 8 ośrodkach sportów zimowych pomiędzy południowymi ścianami Dachsteinu i Schladminger Tauern zadajemy sobie pytanie, co nas bardziej wprawia w zachwyt: niesamowicie bogata oferta czy styryjska gościnność?\nNarty w Kreischberg\nRegion wypoczynkowy Murtal\nZimą region wypoczynkowy Murtal dysponuje wszechstronną ofertą narciarską w doskonale zaaranżowanych ośrodkach na szczytach regionu (Turracher Höhe, Kreischberg, Frauenalpe, Lachtal, Grebenzen, Hohentauern,Gaal, Präbichl).\nJazda na nartach w Bad Kleinkirchheim\nSłoneczne południe Austrii zachwyca 30 nowoczesnymi kolejkami, 110 km stoków (11 km tras trudnych, 69 km tras o średnim stopniu trudności i 30 km łatwych), 25 schroniskami narciarskimi i górskimi restauracjami.\nLodowiec Mölltal/Ankogel, Grossglockner/Heiligenblut\nTo prawdziwe eldorado dla snowboardzistów, zawodowych narciarzy, jak i tych, którzy stawiają pierwsze kroki na stoku.\nOśrodek leży w górach Nockberge na granicy Karyntii i Styrii. Ze względu na położenie (1763 m n.p.m.) na tutejszych trasach doskonałe warunki panują już od końca października aż do maja.\nNarciarz na feriach w Karyntii\nGerlitzen to doskonały, kameralny ośrodek narciarski, w którym można poćwiczyć technikę i nacieszyć się świetnymi widokami. Miejsce na szczycie Gerlitzen to niezły punkt widokowy.\nNa samym szczycie Ziemi Salzburskiej. W tej miejscowości od listopada do maja można w pełni rozkoszować się pewnym śniegiem na ekscytujących wysokościach.\nNarty w Salzburger Sportwelt\nRegion, który wchodzi w stowarzyszenie regionów narciarskich „Ski amadé”, największy region narciarski Austrii, Salzburger Sportwelt, oferuje dostęp do 5 najlepszych terenów, 276 kolejek linowych oraz bajecznych 865 kilometrów tras.\n56 kolejek oraz wyciągów, przenosi w najpiękniejsze tereny narciarskie. Kto woli zostać na dole, może jeździć na łyżwach, uprawiać hokej na lodzie, curling lub narciarstwo biegowe na jeziorze Zeller See.\nCyrk narciarski Saalbach-Hinterglemm– Leogang\nRewelacyjny ośrodek narciarski, który sprawdził się jako miejsce rozgrywania alpejskich MŚ i biegów zjazdowych Pucharu Świata.\nRodzinny urlop w Salzburskim Lungau\nSwą popularność zawdzięcza rożnorodnym ofertom: od urozmaiconych tras, przez wysokogórskie trasy biegowe i dziko-romantyczne szlaki piesze region przedstawia się jako idealny obszar na skitouring.\nWioska Reith w Alpbachtal\nTereny narciarskie w regionie Alpbachtal & Seenland są rodzinne, przestrzenne – i zawsze jest tam śnieg. Zimowe wędrówki piesze, narciarstwo biegowe i zjazdy na saneczkach to alternatywne propozycje spędzania czasu.\nSt. Anton am Arlberg, w którym odbyły się Mistrzostwa Świata w narciarstwie alpejskim 2001, leży na wysokości 1.304 m npm, tereny narciarskie sięgają do 2.811 m.\nAlpy Kitzbühelskie – Brixen. Kirchberg.Westendorf\nW samym sercu trzeciego pod względem wielkości ośrodka narciarskiego w Europie dolina Brixental oferuje wszystko, czego może zapragnąć serce sportowca.\nTeren narciarski o powierzchni ponad 1000 km2. Zjazdy w Zillertal gwarantują na całej długości 639 km po prostu wszystko, czego dusza narciarza zapragnie.\nInnsbruck i okoliczne wioski wypoczynkowe\nOlympia Skiworld Innsbruck spełnia wszystkie życzenia: łagodne stoki dla początkujących, trudniejsze dla zaawansowanych, ekstremalne dla amatorów freeride, odlotowe dla snowboardzistów i spokojne dla rodzin – wszystko aż do wiosny.\nWidok na Wildspitze z lodowca Pitztaler Gletscher\nNazywają się Kaunertal, Pitztal, Sölden-Ötztal, Stubai i Hintertux i mają jedną cechę wspólną: zapewniają zimowy wypoczynek na najwyższym poziomie w całych austriackich Alpach.\nMarco Freundlich Qparks\nStare pasterskie chaty, kościółki, muzea folklorystyczne… Region leży na płaskowyżu powyżej tyroskiej doliny Innu, pośród historycznego krajobrazu kulturalnego, na wysokości 1 200-1 400 m n.p.m.\nMekka narciarzy i snowboardzistów. Bezpośrednie połączenie ze szwajcarskim Samnaun. Główny teren narciarski na wysokości 2000-2872 m gwarantuje śnieg od listopada maja.\nNarciarze i snowboardziści z równą przyjemnością podziwiają wspaniały widok w rejonie Zugspitzarena, oczywiście jeśli nie zatracą się bezgranicznie w białym szaleństwie.\nW regionie położonym wokół miasteczka Lienz spełnią się każde oczekiwania: Zettersfeld cenią przede wszystkim rodziny, a bardziej wymagający narciarze wybierają Hochstein.\nZima czyni z tej alpejskiej doliny jedyny w swoim rodzaju raj: 61 kolejek górskich i wyciągów narciarskich unosi na niebywałe wysokości, 219 km tras zjazdowych zapewnia nieograniczoną przyjemność jazdy... Czego można chcieć więcej?\nSkigebiet Warth-Schröcken im Bregenzerwald\nPonieważ coraz więcej gości chce podziwiać spokój zimowego krajobrazu w czasie spaceru, w Lesie Bregenckim (Bregenzerwald) oznakowano jednolicie połowę z 400 km tras zimowych wypraw.\nKleinwalsertal tworzy razem z Oberstdorf największy austriacko-niemiecki teren narciarski. Mimo wielkości – i ku zadowoleniu gości – dolina zachowała oryginalną, specyficzną atmosferę, przejawiającą się m.in. w wielu miejscowych zwyczajach.


Czy Anna Karwan wybrałaby Michała Szpaka na swojego trenera w "The Voice of Poland"? | przeAmbitni.pl\nPopularne PopularneTerazTydzieńMiesiąc Dereszowska wypoczywa w Portugalii z dwiema aktorkami! O kim mowa?!1 Andrzej Grabowski rozwodzi się! Rozwód będzie orzeczony z jego winy?!2 Pierwsze wyjście Rosati z brzuszkiem!3\tCzy Anna Karwan wybrałaby Michała Szpaka na swojego trenera w “The Voice of Poland”? Marta Frączek3 lipca 2017366 odsłonynewsprze.tv0 komentarzy366 odsłony 0\tAnna Karwan zajęła II miejsce w VII edycji “Voice of Poland”, choć dla wielu widzów to właśnie ona była zwyciężczynią show. W programie Ania rozwijała skrzydła pod okiem trenerki Natalii Kukulskiej.\nPolecamy: Paulina Chylewska odchodzi z TVP do konkurencji! Wiemy, w jakiej stacji będzie pracować\nWiadomo już, że w najnowszej jesiennej edycji nie zobaczymy Natalii na fotelu jurorskim. Wokalistkę zastąpi Michał Szpak. Zapytaliśmy Annę, czy gdyby teraz miała wziąć udział w programie, to właśnie Michała wybrałaby na swojego trenera. Zobaczcie, co nam powiedziała.\n“Musiałabym się zastanowić nad tym. Nie znam Michała osobiście, sprawia wrażenie bardzo kolorowej osobowości. Ja do tego programu poszłam w konkretnym celu”. – wyznała wokalistka.\nCzy Ania uważa, że Michał jest za młody na jurora? Zapraszamy do obejrzenia całości materiału wideo.\nZobacz też: Znamy pierwszego jurora “The Voice Kids”!\nAnna KarwanMichał SzpakMichał Szpak jurorMichał Szpak Voice of PolandTVP2Voice of PolandPoprzedni wpisPaulina Smaszcz-Kurzajewska o uchodźcach: nigdy nie wiemy, kiedy My tej pomocy będziemy potrzebowaćNastępny wpisDwie polskie gwiazdy pozują bez koszulki! Który lepszy?!Marta FrączekStudentka filologii polskiej, wielbicielka kotów i deszczowych dni. Śpiewająco idzie przez życie.Powiązane posty Czy Anna Karwan ma szansę przetrwać na rynku muzycznym?\nmttqk24 lutego 2017 Adam Stachowiak prezentuje wzruszający singiel. Posłuchajcie utworu “Mamo”!\nmilena fringee14 listopada 2016 Casting: Chcecie wziąć udział w kolejnej edycji “Voice of Poland”? Właśnie ruszają przesłuchania\nMarta Frączek24 maja 2017 Finał The Voice of Poland pełen emocji! Zobacz kto wygrał 7. edycję programu!\nKatarzyna Włodarczyk26 listopada 2016 The Voice Of Poland: Edyta Górniak: ,,Mam nadzieję, że do programu wróciły osoby, które był rok temu “!\nmilena fringee29 lipca 2014 SZOK! Anna Karwan nie wygrała The Voice of Poland. Czy mimo to podbije świat?\nKatarzyna Włodarczyk26 listopada 2016 --> współpraca <--


WYBORY PARLAMENTARNE PDF\nDownload "WYBORY PARLAMENTARNE 2011"\n1 WYBORY PARLAMENTARNE 2011 Szanowni Państwo, 09 października 2011 r. odbędą się wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z Ustawą z dnia 05 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, ogłoszenia wyborcze mogą ukazywać się do dnia 07 października 2011 r. do godz. 24:00. Biuro Reklamy i Marketingu Radia Białystok S.A. prowadzi sprzedaż usługi emisji ogłoszeń wyborczych. Niniejsze opracowanie zawiera: zasady rozpowszechniania ogłoszeń wyborczych, szczegółowy cennik poszczególnych pasm reklamowych Radia Białystok S.A., druk metryczki ogłoszenia wyborczego, druk pełnomocnictwa, Pozostaję z poważaniem, Agata Nieciecka Kierownik Biura Reklamy i Marketingu Radio Białystok S.A.\n2 ZASADY ROZPOWSZECHNIANIA ODPŁATNYCH OGŁOSZEŃ WYBORCZYCH PODCZAS KAMPANII WYBORCZEJ 1. Prawo do korzystania z przewidzianej w ordynacji wyborczej możliwości odpłatnego rozpowszechnienia ogłoszeń wyborczych w Radiu Białystok S.A. mają komitety wyborcze partii politycznych, koalicji wyborczych partii politycznych, obywateli, które spełniają wymogi przewidziane w Ustawie z dn. 05 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy oraz legitymować się będą postanowieniem Państwowej Komisji Wyborczej o przyjęciu zawiadomienia dotyczącego spełnienia tych wymogów. 2. Odpłatne ogłoszenia wyborcze mogą być rozpowszechniane w okresie trwania kampanii wyborczej, trwającej od dnia ukazania się w Dzienniku Ustaw postanowienia Prezydenta RP o zarządzeniu wyborów do dnia zakończenia kampanii wyborczej tj. do 07 października 2011 r. do godz. 24: Rozpowszechnianie ogłoszeń wyborczych będzie miało miejsce na antenie Radia Białystok S.A. w wyodrębnionych od pozostałej zawartości programowej blokach ogłoszeń wyborczych oznaczonych za pomocą odpowiedniego znaku dźwiękowego. Wykaz bloków wraz z odnoszącym się do nich cennikiem stanowi integralną część propozycji związanych ze świadczeniem przez Radio Białystok S.A. usługi emisji ogłoszeń wyborczych. 4. Sprzedaż usługi emisji ogłoszeń wyborczych będzie prowadzona w siedzibie Biura Reklamy i Marketingu Radia Białystok S.A. przy ul. Świerkowej 1, w kolejnych dniach trwania kampanii wyborczej od poniedziałku do piątku włącznie, w godzinach Zlecenia przyjmowane będą w formie pisemnej (na specjalnym druku) z określeniem biorącego udział w kampanii wyborczej podmiotu zlecającego, czasu trwania ogłoszenia, jego tytułu, liczby emisji, bloków, w których ogłoszenie ma być emitowane oraz należności za usługę, wyliczonej według zasad określonych w punkcie 9 i Potwierdzenie przez Biuro Reklamy i Marketingu Radia Białystok S.A. przyjęcia zlecenia równoznaczne jest z zawarciem wiążącej strony umowy. Rezerwacja czasu reklamowego w bloku reklamowym następuje w momencie złożenia kompletu dokumentów i opłacenia należności na konto Radia Białystok S.A. 7. Zlecenie rozpowszechniania ogłoszeń wyborczych musi być podpisane przez pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego. W przypadku korzystania przez komitet wyborczy z pośrednictwa agencji reklamowej, agencja i jej przedstawiciel muszą legitymować się pełnomocnictwem do reprezentowania komitetu wyborczego. 8. Zlecenia ogłoszeń wyborczych będą realizowane według kolejności ich przyjęcia. Ta sama zasada obowiązywać będzie - z zastrzeżeniem pkt. 9 - co do miejsca w bloku. W przypadku, gdy zainteresowanie podmiotów uprawnionych danym blokiem lub miejscem w nim przekroczy możliwości realizacyjne Radia Białystok S.A., zaś kolejność przyjęcia zlecenia nie będzie możliwa do\n3 ustalenia, o kolejności, w której zlecenie będzie realizowane zadecyduje losowanie z udziałem pełnomocników podmiotów zlecających. 9. Podmiot zlecający może dokonać wyboru miejsca w bloku za dodatkową opłatą. Wysokość dopłaty wynosi 10% wskazanej w cenniku ceny ogłoszenia wyborczego. W przypadku wykupienia jednocześnie dwóch miejsc w bloku, np. pierwszego i ostatniego dodatkowa opłata wynosi 7 %. 10. Wysokość opłat za emisję ogłoszeń wyborczych zawiera cennik dołączony do niniejszych zasad rozpowszechniania odpłatnych ogłoszeń wyborczych. Zawarte w cenniku ceny są cenami netto. Ceny podane są dla ogłoszeń wyborczych o długości do 10 sekund. Opłaty określone w załączonym cenniku podlegają pomniejszeniu o 25-procentowy rabat, dotyczący ogłoszeń wyborczych i są dla wszystkich komitetów wyborczych jednakowe. W przypadku kampanii zlecanych za pośrednictwem agencji reklamowej nie przysługuje żaden dodatkowy rabat agencyjny. 11. Radio Białystok S.A. zastrzega sobie prawo nie wyemitowania ogłoszenia wyborczego w uzgodnionym terminie z przyczyn technicznych lub programowych. W takim przypadku Radio Białystok S.A. dołoży wszelkich starań, aby wyemitować ogłoszenie w najbliższym terminie uzgodnionym ze zleceniodawcą. Jeżeli zaś będzie to niemożliwe z uwagi na kalendarz wyborczy, Radio Białystok S.A. zwróci zleceniodawcy wynagrodzenie, w proporcjonalnej wysokości, z tytułu niewyemitowanych odpłatnych ogłoszeń wyborczych. 12. Najpóźniej na 2 dni robocze 1 przed zaplanowaną emisją (nie licząc dnia emisji) zleceniodawca zobowiązany jest uzupełnić zlecenia przez: dostarczenie ogłoszenia wyborczego spełniającego wymogi formalne określone w Ustawie z dnia 05 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - w szczególności ogłoszenie wyborcze powinno zawierać wyraźną informację od kogo pochodzi; ogłoszenie wyborcze powinno być dostarczone spełniając normy techniczne i warunki przyjęcie materiału do emisji; metryczkę ogłoszenia wyborczego, oświadczenie o posiadaniu autorskich i pokrewnych praw majątkowych do utworów wykorzystanych w ogłoszeniu. 13. Warunkiem produkcji i/lub emisji płatnego ogłoszenia wyborczego jest dokonanie przedpłaty na konto Radia Białystok S.A., Białystok ul. Świerkowa 1, BGK O. w Białymstoku Dowód wpłaty należy dostarczyć najpóźniej na 2 dni robocze 1 przed dniem emisji (nie licząc dnia emisji). 1 Dni robocze od poniedziałku do piątku, godz\n4 CENNIK EMISJI OGŁOSZEŃ WYBORCZYCH RADIA BIAŁYSTOK GODZINY EMISJI do 10 sekund [zł] każda następna sekunda [zł] 5:00-6:00 12,00 1,20 6:00-7:00 30,00 3,00 7:00-10:00 42,00 4,20 10:00-16:00 36,00 3,60 16:00-19:00 18,00 1,80 19:00-23:00 12,00 1,20 23:00-5:00 6,00 0,60 Uwagi: 1. Emisja w sobotę: ceny niższe o 20%. 2. Emisja w niedzielę: ceny niższe o 50%. 3. Ceny netto. Do podanych cen należy doliczyć podatek VAT wg obowiązującej stawki (22%). 4. Ogłoszenia wyborcze oraz wszelkie zmiany w ich treści lub terminach emisji przyjmowane są najpóźniej do godziny 16:00 na 2 dni robocze przed emisją, pod rygorem nie wyemitowania. 5. Radio Białystok S.A. nie ponosi odpowiedzialności w przypadku nieskutecznego przyjęcia lub nieprzyjęcia zlecenia, zmian treści lub terminów emisji.\n5 METRYCZKA OGŁOSZENIA WYBORCZEGO Tytuł ogłoszenia Producent ogłoszenia Autor scenariusza Kompozytor muzyki Tytuł utworu Realizator Czas ogłoszenia Wykonawcy Data produkcji Czas licencji Producent oświadcza, że jest właścicielem autorskich i pokrewnych praw majątkowych do wyżej wymienionego ogłoszenia wyborczego (utworu) nie obciążonych prawami osób trzecich i ponosi odpowiedzialność z tytułu roszczeń w związku z ich naruszeniem. Producent wyraża zgodę na wykorzystanie utworu na wszystkich polach eksploatacji.... podpis i pieczęć\n6 (pieczątka komitetu) PEŁNOMOCNICTWO Stosownie do art. 96 Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 1964r. nr 16, poz. 93 z późniejszymi zmianami), udzielam(y) niniejszego pełnomocnictwa Agencji Reklamy: (nazwa, forma prawna, siedziba) do reprezentowania w stosunkach prawnych z Radiem Białystok S.A, w zakresie realizacji kampanii wyborczej w Wyborach Samorządowych 2010 r. z zakresem umocowania do: - składania niezbędnych oświadczeń woli w celu zawarcia zlecenia w imieniu i na rzecz Komitetu Wyborczego o emisję odpłatnych ogłoszeń wyborczych w okresie od... do... w Radiu Białystok S.A., - uzgadniania ewentualnych zmian terminów emisji lub dokonywania anulacji oraz podpisywania niezbędnych w takich przypadkach aneksów do zawartych zleceń... (imię i nazwisko, pieczątka i podpis osoby umocowanej do reprezentowania Komitetu Wyborczego)