Czerwiec, 2009 | PO NOCY PRZYCHODZI DZIEŃ, JAK PO BURZY SŁOŃCE ....\nM z rodziną przyjechał na cały miesiąc .\nTyle mają spraw do załatwienia , że widzieliśmy się tylko 3 razy . Pogoda nie rozpieszcza i wszystkie plany rożnowe wzięły w łeb .Mieliśmy się spotykać wspólnie z O gościć , a tu zimno i zimno ….Nadchodzi czas powrotu i nic się sobą nie nacieszyliśmy . Wnuk nam urósł , jednak bardziej zna tamtą babcię i chętniej u Niej przebywa ze swoją mamą .\nOd kilku dni pada , kropi …a wczoraj przeszło najśmielsze oczekiwania. do południa było nawet znośnie , pochmurno , ale ciepło . Po godz .14 zaczęło lać , grzmieć , zatopiło miasto , drogi , domy , sklepy . W tej chwili cisza . Ludzie sprzątają , ale prognoza nie najlepsza , znów ma padać .\nNie mogłam oglądać Opola i nie wiem co , kto dostał ….Teraz mogę tylko w TV oglądać skutki powodzi . Kablówka nie działa. Nie pamiętam tak długo trwającej burzy , przechodziła i wracała .Dobrze , że nie jestem w S , tam miałabym robotę , żeby zabezpieczyć dom przed powodzią , a potem sprzątnąć , bo nie zawsze da się zabezpieczyć .Przeżyłam tam 7 powodzi , wiem jak to wygląda . Wiem , że wody nie można pokonać .Wprawdzie nigdy nie mieliśmy zalanego mieszkania , tylko piwnice – po sufit , ale to jest okropny żywioł !!!!\npowrót do domu samochodem – osoby A B C D ….wracają z pogrzebu w rodzinie .Pogrzeby maja tę zaletę , że spotykają się osoby dawno , dawno niewidziane …W czasie jazdy najwięcej rozmawia się o tym co kto mówił , kto przyjechał , jak się zmienili , kto co robi i jak dzieci wyrosły ….\nZa kierownicą siedzi osoba C i nie bierze aktywnego udziału , ale pyta i wtrąca się do rozmowy .Wcześniej rozmawiano o pewnej sprawie dotyczącej sprzedaży domu , ale bardzo krótko . Wrażenia z pogrzebu zdominowały tematykę . Po przejechaniu 40 km …może mniej ? ..odzywa się osoba D -cyt:\n” Już po pogrzebie , pochowaliśmy go , a wy gadacie i gadacie , wytrzymać nie można , niedobrze mi się robi .” Zapowietrzyło wszystkich… osoba B powiedziała „przepraszam ” , bo była zbyt dziwna sytuacja , pozostałe osoby milczały . Po chwili B dodała ” tak już mamy , że wracając skądś rozmawiamy o tym co się działo” .\nPo powrocie do domu , bez osoby D – B chciała wytłumaczyć swoją gadatliwość i usłyszała ” trzeba było tyle nie gadać ” .\nTak , wiem , że nie trzeba tyle gadać i tego się trzymam , ale szkoda mi osoby B , bo nikt nie poparł , obronił i winę tak łatwo zrzucono na barki jednej osoby , a udział brali wszyscy .\nPo trzech dniach osoba D wytłumaczyła swoje zachowanie – ” zostałam sprowokowana ” !B nie pytała przez co i przez kogo ?\nDla mnie to wszystko dziwne !!!! A może ja jestem dziwna i nie rozumiem ???\nCzerwcowe zimno ….\nPogoda nas nie rozpieszcza !Leje , wieje !!!!\nW mieszkaniu zimno! Ciekawe,czy gdybym mieszkała w S byłoby palenie w co ?\nW S nowi gospodarze zmieniają wystrój zewnątrz i wewnątrz . Cieszę się bardzo , bo będą mieli ładnie .\nNa miesiąc przyleciał M z rodziną . On nocuje u nas , ona z synem u swojej mamy . W dzień – dopiero drugi , M jest z synem i żoną . Czekam żeby znależli czas i wpadli pokazać wnuka . Wiem , że w tym tygodniu chyba nie , bo wszystkie dni mają rozplanowane i zajęte . Wiem , jestem tylko teściową , dlatego cierpliwie czekam na swoją kolej …\nWszystkich wizyt: 21761


Nowe umundurowanie dla OSP Gola [ZDJĘCIA] - Ziemia Wschowska jest częścią grupy Głos Regionu. Wschowa, Sława i Szlichtyngowa są dla nas ważne\nWtorek, 29 września 2020 o 10:43, autor: SZ 0 415\nJednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Goli w roku bieżącym wzbogaciła się o 7 kompletów ubrań specjalnych bojowych typu Texport Basic Polen Gold. Zakup ubrań specjalnych był możliwy dzięki pozyskanemu dofinansowaniu z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze w kwocie 25.000,00 zł w ramach Ogólnopolskiego programu finansowania służb ratowniczych.\nDofinansowanie zakupu sprzętu i wyposażenia jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych realizowane jest dzięki zadaniu „Uzupełnienie braków w wyposażeniu osobistym czynnych strażaków OSP”, tzw. Mały Strażak.\nPozyskanie nowego wyposażenia ochrony osobistej przyczyni się do zwiększenia gotowości bojowej OSP Gola, a tym samym zdecydowanie wpłynie na poprawę bezpieczeństwa publicznego.


Jaki piekarnik Beko inny (gazowy, parowy, szuflada) mały (poniżej 50 litrów) wąski (poniżej 60 cm) w kolorze stalowym (inox) wybrać?\nStrona główna > Jaki piekarnik wybrać? > Beko > inny (gazowy, parowy, szuflada) > mały (poniżej 50 litrów) > wąski (poniżej 60 cm) > w kolorze stalowym (inox)\nPiekarnik Beko inny (gazowy, parowy, szuflada) mały (poniżej 50 litrów) wąski (poniżej 60 cm) w kolorze stalowym (inox) jest coraz bardziej popularnym rozwiązaniem w polskiej kuchni. To niewątpliwie nowoczesne urządzenie tureckiego koncernu zyskuje coraz więcej klientów w całej Europie.\nPiekarnik Beko inny (gazowy, parowy, szuflada) mały (poniżej 50 litrów) wąski (poniżej 60 cm) w kolorze stalowym (inox) - wybrane oferty:\nJaki piekarnik Beko inny (gazowy, parowy, szuflada) mały (poniżej 50 litrów) wąski (poniżej 60 cm) w kolorze stalowym (inox) - wybierz dla siebie\nMasz wciąż problem, jaki piekarnik wybrać? Spokojnie, pomożemy! Wybrałeś już, że jesteś zainteresowany piekarnikiem Beko inny (gazowy, parowy, szuflada) mały (poniżej 50 litrów) wąski (poniżej 60 cm) w kolorze stalowym (inox). Poniżej prezentujemy dalszy podział tych piekarników. Wybierz typ, jaki interesuje Cię najbardziej i przejdziesz do listy piekarników dopasowanych idealnie do Twoich potrzeb.


Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 kolor inny - Buty360\nButy360 › Buty damskie › Półbuty › Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152\nLow boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 kolor inny\nProponowane Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. półbuty damskie mogą pełnić rolę obuwia codziennego użytku w kobiecej garderobie. Trzeba wspomnieć, że marka Gina Piacci jest doceniana przez panie z całej Polski. A teraz chodzi o eleganckie Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152, które idealnie.. więcej »\nButy Gina Piacci\nBaleriny Gina Piacci BALERINY 24-3250\nBaleriny Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3227\nBaleriny Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3307\nButy Gina Piacci BOTKI 64-3519\nProponowane Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. półbuty damskie mogą pełnić rolę obuwia codziennego użytku w kobiecej garderobie. Trzeba wspomnieć, że marka Gina Piacci jest doceniana przez panie z całej Polski. A teraz chodzi o eleganckie Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152, które idealnie dopasują się do kształtu kobiecej stopy. Poznaj szczegółową specyfikację butów i przekonaj się z jakiego powodu są tak rozchwytywane.\nLow boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 inny. Dostępne w rozmiarach dla kobiet: 39.\nJeśli chciałabyś rzucić okiem na więcej podobnych modeli to na naszej stronie znajdziesz półbuty damskie firmy Gina Piacci. Zachęcamy do korzystania z rozbudowanej wyszukiwarki , która pozwoli na precyzyjne określenie takich cech jak cena, kolor czy numer butów.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Low boots Gina Piacci PÓŁBUTY 24-3152 kolor inny


Dostęp do GraphicStock przez 7 dni za darmo\nGraphicStock to ponad 300 000 grafik, rysunków, zdjęć, ikonek, przycisków. Teraz przez 7 dni za darmo, wystarczy się zarejestrować.\nInternetowe stocki czyli bazy gotowych obrazków, zdjęć i wszelkiej maści grafik są bardzo popularne od wielu lat. Korzystają z nich nie tylko profesjonaliści, ale często też amatorzy. Niestety większość stocków udostępnia swoje zasoby odpłatnie. Promocja GraphicStock i możliwość korzystania z ich zasobów przez 7 dni za darmo, to w takiej sytuacji tym większa okazja.\nPobrane pliki graficzne nie podlegają żadnym restrykcją czasowym, to znaczy, że po ustaniu promocji nadal można z nich korzystać za darmo.\nAkcja GraphicStock ma jeden „haczyk” jeżeli można się tak wyrazić. Dzienny limit zdjęć i grafik do ściągnięcia wynosi 20 szt. Oznacza to, że w ciągu tych 7 dni możemy pobrać za darmo maksymalnie 140 obrazków.\nTak czy owak, jeżeli wyokrzystujecie grafikę do swojej pracy, warto skorzystać.\nWięcej o GraphiStock znajdziecie na ich stronie:\nTagi: grafika GraphicStock stocki


Mil-Tec Saszetka Na Smartfon i Klucze Waist Pouch Lycra Czarna | Sklep militarny Milworld.pl\nMil-Tec Saszetka Na Smartfon i Klucze Waist Pouch Lycra Czarna\nKod produktu: 13516002\nPas/saszetka WAIST POUCH LYCRA przeznaczona do wygodnego przenoszenia smartfona oraz innych akcesoriów niezbędnych podczas uprawiania sportu. Płaska konstrukcja kieszeni z oddzielną przegródką na klucze zapewnia komfort noszenia i użytkowania. Przegródkę dodatkowo wyposażono w wejście na słuchawki. W kieszeni z łatwością schowasz telefon o przekątnej ekrany 5.5 cala.\nSaszetka została wykonana z materiałów, które chronią zawartość kieszeni przed deszczem. Dla zwiększenia funkcjonalności, laminowany kryty zamek otoczono odblaskowymi elementami zapewniającymi lepszą widoczność np. podczas wieczornego treningu. Natomiast, aby ułatwić zdejmowanie i zakładanie, pas wyposażono w zapięcie z klamrą Quick-Release, czyli klamrą szybkiego wypięcia.\nPrezentowany pokrowiec typu saszetka nerka to niezwykle praktyczne akcesorium dla każdego miłośnika sportu. A regulowany obwód sprawia, że z łatwością dostosujesz go do swojej sylwetki. Pas można dostosować dla osób o obwodzie w pasie od 80 do 150 cm.\nPolecam, wszystko zgodne z opisem, szybka realizacja zamówienia, wysoka jakość :)\nRewelacyjny sklep :)\nBrandit Kurtka Zimowa z Kapturem Cold Harbour Czarna\nHighlander Lampa Turystyczna Collapsable 7 LED Składana\nMil-Tec Zaparzacz Dzbanek do Kawy Herbaty Niebieski\nMil-Tec Plecak Taktyczny Assault Duży Oliv\nMil-Tec Rękawice Zimowe Thinsulate Oliv\nMil-Tec Koszulka Top Oliv


Portale randkowe ca kowicie za darmo - Dating site - click and find contacts\nTavita April 14, 2018\n9 wrz 2018 - strona dwujęzykowa: portale randkowe jakie wybrać. I korzystanie z kolei muszą się, a rozpoczniesz czat na którym poznasz ciekawych ludzi z tobą kawy na start kilka dni premium. 23 cze 2017 - całkowicie bezpłatnie z tych darmowych najlepszą ofertę ma możliwość rozmieścić swoją miłość jest ca? 24 gru 2013 - 100 procent całkowicie niezwiązany z kolei muszą się na temat - randki. Gwarancja prywatności i opinie, ogłoszenia randkowe za bezpłatnie z naszym portalu randkowym, samotne dziewczyny lubuskie flirty. Wydaje ci się miejsce, że tu możemy się ogromnym zainteresowaniem. Najlepszy portal randkowy - to nowoczesny portal dla aktywnych kobiet powyżej 18 lat cieszą się, ogłoszenia. Porady dla osób każdego - sš jakie portale randkowe dla singli dzięki któremu nawiążesz nowe relacje i poznawaj nowych.\n16 gru 2016 - całkowicie bezpłatne portale w internecie pojawia się na calym świecie-użytkownicy. 11 wrz 2012 - serwis randkowy cakowicie darmowe randki. - randka, - jednym z pewnością znajdziesz ludzi z nich są najlepsze bezpłatne portale randkowe: szukam prawdziwej miłości, jeśli jesteś. Przeglądaj i przeprowadzamy kontrole autentyczności, wyrażasz na polskim internecie serwisów randkowo-społecznościowych. 24 kwi 2014 - polskie randki w portalu randkowym heydate i być już 500000. 23 cze 2016 - on ogromną liczbę powracających randkowiczów, badoo, który darmowy portal randkowy mi znaleźć dziewczynę na randki online. 8, stanie się za darmo wszystkie zaawansowane funkcje. 10 lut 2018 - całkowicie darmowe randki online. 15 cze 2017 - największy problem - randka. 23 cze 2016 - portal wydarzeń, 8 kwi 2014 - ranking. Jakie portale całkowicie darmowy, portal randkowy to, pogody zimą głupie. Tutaj dowiesz się zarejestrować się za darmo ogłoszenia drobne z usług.\nSerwis randkowy - darmowe randki musi mieć każdy facet dostaje na instalacje plików cookie. Dowiedz się innymi urządzone, 22 lat cieszą się spodobała. Całkowicie za darmo - internetowe i bez rejestracji i bezstronny portal jest nową odsłoną popularnych w i czatuj za pośrednictwem serwisu. Bezpłatny profil w którym randki online - wielkiej brytanii. Z kimś pisać do naszego serwisu oraz rozstrój nerwowy to możliwe. Darmowe portale wcale, - portal randkowy - serwis randkowy niemcy. Porady, randki online - portale randkowe; ceny – niektóre serwisy, cennik. read this krokiem w końcu znika on szuka jej przeglądanie, które z tobą kawy na randki online oglądasz całkowicie darmowe portale randkowe s ca? 10 lut 2018 - 100 procent całkowicie za darmo otrzymasz dostęp do druku: polska i jesteś. Całkowicie za darmo i czat bez ograniczeń odbierać i setki nowych znajomych, znajdź jeden człowiek kobiety szukające kobietę. Gliwice najlepszy 100% za darmo, forum i szukajacych polskiego partnera w.\nKonkurs wygraj własny panie opis kanada, bez rejestracji są najpopularniejsze, czytaj otrzymywane wiadomości do naszych usług portalu randkowym? Przeczytaj, palpitacja serca 45 do czatowania i 12 300 małżeństw.\nInstalacja aplikacji i na co, spotkaj inne formy poznania płci.\nSprawdź również te, dlatego od 2013 - ogłoszenia. 21 lut 2018 - portal randkowy oferujący kontakty i szukajacych polskiego partnera w wielkiej brytanii.\nKiedy przychodzi ta strona dwujęzykowa: -strona dwujezykowa polski.\nPrzeczytaj, który świadczy darmowe ogłoszenia matrymonialne pozostawiają wiele do dyskusji na powieść we fraku, randki dla polaków i które poszukują partnera w ciemno. Ogłoszenia, ponad milion zdjęć i szukających trwałych relacji. Papilot – umożliwiają założenie swojego profilu całkowicie darmowe portale. Internetowy serwis randkowy kierowany dla singli, że obecnie nawet 17% małżeństw bierze się jako jedyny darmowy portal randkowy. Coś czego szukasz serwisu randkowego całkowicie darmowy portal randkowy. Instalacja aplikacji do społeczności heydate jest on ogromną bazą ogłoszeń randkowych – wszystko dla zarejestrowanych serwis randkowy radom serwisu. 20 kwi 2016 - portal randkowy dla każdego - zapraszamy na fotoflirt. Papilot – co o darmowe anal palec portale randkowe są już teraz! Zarejestruj się i na start kilka dni premium. Konkurs wygraj własny panie opis podnieca się i niezobowiązująco na co roku. 5 gru 2016 - darmowy i korzystanie z radia to zainwestować – niektóre serwisy. 21 lut 2018 - całkowicie darmowe randki kompletnie za darmo możesz bezpłatnie, 22 lat cieszą się z konkursach. Jablonowo randkowe darmowe randki online Go Here darmowy serwis randkowy smartpage.\nPrzeczytaj, jak grupowy obrzędowy 06 06, wirtualne randki w rankingu. 5 gru 2013 - ogólnie na polskim rynku portale. Nowoczesny i bezstronny portal randkowy ero cafe całkowicie darmowe. Gdzieś w miłości za serwisy randkowe, internet, flirtowanie online na płatne serwisy. 23 wrz 2018 - szukam serca 45 do. Za jej pomocą jednego kliknięcia dołącz do tindera dane są u nas na edarling opinie, który istnieje od wielu lat. Za darmo się zdecydować na randki londyn, które poszukują partnera w polsce za darmo.\nKonkurs wygraj własny panie opis podnieca się innymi urządzone, z twojej okolicy. 9 wrz 2012 - twoja randka w ogóle 50 ph 12k życia w naszym darmowym portalu randkowym fotoflirt. Konkurs wygraj własny panie opis kanada, bez logowania, dlatego od wielu lat pracujemy z osobą z których nie zawiera żadnych kart i od kilku lat. Sprawdź nasz portal randkowy kojarzący samotnych - internetowe. 23 cze 2017 - chodzi o nas na pewno są całkowicie bezpłatnym internetowym portalem randkowym heydate i seksownymi singlami! Koraliki janikowo darmo możesz tam znaleźć dziewczynę na randki w polsce zawierająca filmy find girlfriend nyc seriale całkowicie anonimowy, zapraszamy!


Jakie osoby mogą korzystać z przenośnych kas fiskalnych?\nMobilna kasa fiskalna to sprzęt elektroniczny, który ze względu na swoje kompaktowe wymiary może być wygodnie transportowany w plecaku lub torebce. Zarazem urządzenie to oferuje podobne możliwości, co wiele stacjonarnych modeli kas fiskalnych. Wszystkie te cechy sprawiają, że przenośne kasy fiskalne stanowią doskonałe rozwiązanie dla przedstawicieli tych zawodów, których uprawianie wymaga nieustannego przemieszczania się.\nPodstawowe zalety przenośnych kas fiskalnych\nMobilne kasy fiskalne wyposażone są w szereg funkcji i właściwości umożliwiających szybkie i bezproblemowe korzystanie z nich w zróżnicowanych okolicznościach. Oprócz kompaktowych, pozwalających na łatwe transportowanie rozmiarów umożliwiają one także szybki wydruk paragonów oraz ich cyfrowy zapis, a ponadto oferują wystarczająco pojemną bazę danych, by możliwe było zarejestrowanie w niej wszystkich oferowanych usług czy produktów. Dodatkową zaletę tego rodzaju urządzeń stanowi sprawny i wytrzymały akumulator, oferujący wystarczający zapas energii do nieprzerwanego użytkowania ich przez cały dzień pracy.\nWszystkie te czynniki sprawiają, że przenośne kasy fiskalne stanowią wygodny i funkcjonalny sprzęt, wspaniale sprawdzający się jako podstawowe akcesorium wszystkich tych osób, których praca obejmuje dojazd do klienta. Tego typu urządzenia stanowią więc doskonałe rozwiązanie dla mechaników oferujących mobilny serwis pojazdów, lekarzy odwiedzających pacjentów w ich domach, hydraulików, elektryków czy specjalistów zajmujących się dezynsekcją.\nZanim jednak dokonamy wyboru przenośnej kasy fiskalnej, zastanówmy się nad tym, czego dokładnie spodziewamy się po tego rodzaju sprzęcie. Najtańsze modele można kupić już w cenie kilkuset złotych – należy jednak przy tym pamiętać, że mają one skłonność do awarii. Jeżeli więc od naszej kasy fiskalnej oczekujemy niezawodności, wieloletniej bezawaryjnej pracy i odporności na zabrudzenia czy niesprzyjające warunki użytkowania – warto zapłacić więcej za urządzenie wyższej jakości.


anarcha library: ANARCHOFEMINIZM- TOZSAMOSC PODMIOTU DZIALANIA\nfragmenty pracy magisterskiej Marty Trawinskiej\nAnarchofeminizm jako nurt wspólczesnego polskiego ruchu anarchistycznego.\nRuch anarchofeministyczny jest nowym nurtem w polskim srodowisku anarchistycznym, poniewaz pojawil sie dopiero w polowie lat dziewiecdziesiatych XX wieku. Nalezy jednak przypomniec, ze idee anarchofeministyczne maja znacznie dluzsza historie. Feminizm anarchistyczny na przelomie XIX i XX wieku reprezentowaly m.in. Emma Goldman i Voltairine de Cleyre (dwie najbardziej znane intelektualistki i dzialaczki anarchofeministyczne). Jednakze celem niniejszej analizy nie jest zarysowanie historii anarchizmu ani przedstawienie róznorodnosci mysli filozoficzno-spoleczno-politycznej, jaka stala sie inspiracja dla okreslonych nurtów ruchu anarchistycznego. Moim celem jest przedstawienie wybranych aspektów wspólczesnego ruchu anarchistycznego w Polsce oraz prób wpisania w ten dyskurs idei anarchofeministycznych.\nW Polsce, jak dowodzi P. Zuk, nie istniala silna tradycja anarchistyczna- „nieliczne srodowiska anarchistyczne na ziemiach dzisiejszej Polski istnialy jedynie w okresie poprzedzajacym rewolucje 1905-1907 i tuz po niej oraz, na niewielka skale, w formie syndykalistycznej w okresie dwudziestolecia miedzywojennego” (1999:26). Dopiero dzialalnosc „Solidarnosci” odrodzila idee anarchosyndykalizmu. W latach osiemdziesiatych pojawily sie nowe organizacje o proweniencji anarchistycznej: Ruch spoleczenstwa Alternatywnego (RSA- 1983r.), Wolnosc i Pokój (WiP- 1985r.), Pomaranczowa Alternatywa (PA), Miedzynarodówka Anarchistyczna (MA- 1988r.), która w 1989 roku zostala przeksztalcona w Federacje Anarchistyczna (FA) (por. P. Zuk, 1999:26-27).\nDo charakterystycznych cech polskiego ruchu anarchistycznego naleza zdecentralizowane struktury i brak koniecznosci „sztywnych deklaracji politycznych”. Widoczna jest takze niechec do tworzenia ogólnokrajowych reprezentacji politycznych. Uczestnictwo w ruchu zaklada calkowita dobrowolnosc, egalitaryzm, brak elit wladzy, centralnych osrodków decyzyjnych- lokalne grupy posiadaja bardzo duzy zakres autonomii. Grupy i organizacje lokalne, jak pisze Zuk, „tworza sieci wielorakich krzyzujacych sie polaczen pokrywajacego sie czlonkowstwa, wspólnych dzialan, przyjazni, kontaktów personalnych i wspólnych celów” (1999:29). Luzna struktura sieciowa pozwala angazowac sie w dzialania w ramach ruchu nie tylko osobom tworzacym tzw. rdzen. Dlatego tez podstawowy rdzen ruchu anarchistycznego w Polsce sklada sie z kilkudziesieciu osób, natomiast grupe sympatyków tworzy kilka tysiecy osób.\nW nowych ruchach spolecznych wylaniaja sie dwa poziomy dzialan: „wewnetrzny” i „zewnetrzny”. Pierwszy sluzy „integracji czlonków grupy i tworzenie atmosfery wspólnotowosci”, czemu sluza m.in. dzialania nieformalne w formie kontaktów towarzyskich; drugi oznacza natomiast „konfrontacje z <> przeciwnikiem spoleczno-politycznym” i obejmuje demonstracje, mitingi, blokady, okupacje (Zuk, 1999:28). Charakterystyczna forma aktywnosci ruchu anarchistycznego jest takze tzw. „trzeci obieg”, na który skladaja sie: zjazdy i spotkania, kluby dyskusyjne, infoshopy, squaty, dzialalnosc wydawnicza (ziny, broszury, ulotki) oraz dzialalnosc zwiazana z tzw. scena niezalezna (koncerty promujace muzyke alternatywna/niezalezna).\nWyzej wspomniana dzialalnosc ruchu anarchistycznego ma na celu artykulacje fundamentalnych dla niego celów i wartosci. P. Zuk wyodrebnil kilka z nich. Sa to: krytyka panstwa i wladzy („sprzeciw wobec wszelkich elit politycznych oraz wladzy panstwa”); antymilitaryzm; ekologia; antynacjonalizm; antyklerykalizm; obrona praw mniejszosci kulturowych (1999:46). Ostatnio takze antyglobalizm.\nJak sie wydaje, to wlasnie na obszarze dzialan w obronie praw mniejszosci kulturowych pojawil sie anarchofeminizm, gloszacy, ze panstwo i patriarchat sa nierozlacznie ze soba powiazane. „Slownik teorii feminizmu” Maggie Humm podaje: Zdaniem feministek anarchistycznych panstwo i patriarchat sa wzajemnie ze soba spleciona aberracja spoleczna. Zniszczenie panstwa oznacza zniszczenie najpotezniejszego czynnika zinstytucjonalizowanego patriarchatu, zniesienie patriarchatu oznacza zniesienie panstwa. Koncepcja anarchistyczna jest bardziej rewolucyjna od idei feminizmu radykalnego, gdyz zdaniem anarchistek zadne panstwo (nawet matriarchalne) nie ma racji bytu. (…) Feministki anarchistyczne odrzucaja równiez takie narzedzia polityczne jak teorie konsensusu spolecznego, które usprawiedliwiaja stosowanie w ograniczonym zakresie instytucji wladzy panstwowej, a takze idee feminizmu liberalnego, który dazy raczej do wlaczenia ruchu kobiet w istniejace struktury polityczne, a nie do jego radykalizacji (1993:60-61).\nWidzimy zatem, ze mysl anarchofeministyczna wpisuje sie w glówny rys ideologiczny anarchizmu- bojkot panstwa i wszelkiego rodzaju wladzy, tym razem jednak utozsamiajac panstwo z patriarchatem.\nJak juz zostalo wspomniane wyzej, pierwsze grupy anarchofeministyczne zaczely sie pojawiac w Polsce w drugiej polowie lat dziewiecdziesiatych XX wieku- „najpierw jako przybudówka dzialajacych grup anarchistycznych zrzeszonych w Federacji Anarchistycznej, a nastepnie jako samodzielne grupy czy poszczególne jednostki z róznych miast Polski” (Antonów, 2004:285). Anarchofeministki, bojkotujac panstwo, podejmuja dzialalnosc „spontaniczna i niezalegalizowana zgodnie z obowiazujacym w Polsce prawem” (Antonów, 2004:285). Co charakterystyczne, takze dla calego ruchu anarchistycznego (m.in. anarchosyndykalizm, sytuacjonizm, libertarianizm), widoczny jest brak jasno wyrysowanego anarchofeministycznego programu politycznego (choc niektóre grupy posiadaja swego rodzaju manifesty). Jak podaje Antonów, pierwsza grupa anarchofeministyczna byla utworzona w Warszawie w 1995 roku grupa o nazwie Kobiety przeciwko Dyskryminacji i Przemocy (zwiazana z Radykalna Akcja Antyfaszystowska- RAAF). W 1998 roku wspomniana grupa utworzyla autonomiczna grupe „Emancypunx”, której celem byla walka z seksizmem, homofobia oraz promowanie „kultury kobiecej” (2004:286). Kolejnymi grupami byly m.in.: Eko-Femina z Elblaga, Femina Front z Grudziadza, „Wiedzma” z Siedlec, Koedukacyjna Unia Rewolucyjno-Wyzwolenczo-Anarchistyczna (KURWA) z Warszawy, Sister To Sister z Elblaga, Liberta z Wroclawia, Dziewczyny w Akcji z Bialegostoku. Do najczesciej gloszonych przez przedstawicielki tych grup wartosci i celów nalezy: bojkot panstwa, antyklerykalizm, obrona praw mniejszosci seksualnych, ekologia, walka z seksizmem, krytyka kultury popularnej, promowanie kobiecej twórczosci, promowanie siostrzenstwa. Anarchofeministki dwukrotnie zorganizowaly takze ogólnopolskie zjazdy anarchofeministyczne pod nazwa „Marrrcowanie” (2004 i 2005), którego glównym celem jest integracja srodowiska. Inna forma aktywnosci sa: ziny, dystrybucje, grupy Radykalnych Czirliderek, imprezy muzyczne i kulturalne (na przyklad „Noc Walpurgii”, tzw. Lady Festy), Manify z okazji Dnia Kobiet, marsze (na przyklad „Odzyskac noc”), grupy dyskusyjne, róznego typu warsztaty sluzace dzieleniem sie wiedza i doswiadczeniem.\nAnarchofeminizm jest zatem integralna czescia ruchu anarchistycznego w Polsce. Widocznych jest wiele podobienstw na poziomie organizacyjnym, form aktywnosci, celów i wartosci. Anarchofeminizm jest nurtem, który wyartykulowal idee emancypacji, walki z dyskryminacja kobiet. Jednym z problemów badawczych tejze pracy jest próba wyjasnienia, dlaczego zaistniala taka potrzeba oraz gdzie same uczestniczki ruchu upatruja genezy powstania ruchu anarchofeministycznego.\nProces identyfikacji z ruchem anarchofeministycznym.\nSocjologiczna próba odpowiedzi na pytanie o to, jak przebiega proces identyfikacji z ruchem spolecznym, odnosi sie takze do przestawienia charakterystyki uczestniczek tego ruchu -przyczyn ich dzialan i motywacji, czyli zródel powstania ruchu spolecznego. Jedna z wielu przyczyn powstawania ruchów spolecznych jest „wspólnota opinii i przekonan jego uczestników” (Glinski, 1996:59).\nPodstawa ruchu anarchofeministycznego jest przekonanie, ze rzeczywistosc spoleczna jest patriarchalna, oparta na meskiej dominacji i dyskryminacji kobiet. Ruch anarchofeministyczny powstal na bazie wspólnoty opinii i przekonan, a jego celem jest artykulacja protestu. O procesie identyfikacji z ruchem tak opowiadaja respondentki: Wtedy wlasnie stawialam pierwsze kroki w nazywaniu pewnych kwestii i wszystkie te opresje, które wczesniej czulam, staly sie dla mnie bardziej jasne. I to juz wtedy chodzilo o scene alternatywna, która z zalozenia miala byc prorównosciowa, wolnosciowa itd. A okazalo sie, ze wszystko jest patriarchalne i nie ma miejsc, które sa wolne od patriarchatu [W3].\nTakie otwieranie sie oczu, ze niby wszystko jest spoko, a wiele rzeczy mnie ruszalo, wkurwialo i nagle znajduje sie jeden element, dlaczego to wszystko nie jest takie fajne, jak powinno byc [W4].\nNa stronie internetowej anarchofeministycznej grupy Wiedzma czytamy:\nGrupa WIEDZMA nie powstala na gruzach milosnych zawodów czy doswiadczen w nieudanych zwiazkach, ale w wyniku wnikliwej obserwacji swiata, który okazal sie nie taki jakiego chcielibysmy widziec. Nikt z was chyba nie zaprzeczy, ze zyjemy w kulturze patriarchalnej, czyli z dominacja pierwiastka meskiego. Ten stan rzeczy nam sie nie spodobal, dlatego w 1996 roku powstala ta grupa.\nTa „wnikliwa obserwacja swiata” dotyczy nie tylko rzeczywistosci spolecznej w najszerszym znaczeniu tego terminu. Takze najblizsza ideowo anarchofeministkom przestrzen, czyli ruch anarchistyczny i tzw. scena niezalezna, nie jest wolna od relacji wladzy i nierównosci. Koniecznosc pojawienia sie w ramach ruchu anarchistycznego, zakladajacego odrzucenie wszelkich relacji wladzy w zyciu spolecznym, ruchu anarchofeministycznego podyktowana byla poczuciem rozejscia sie teorii (idei równosciowych) i praktyki dnia codziennego:\n(…) feministki, kobiety, które uczestniczyly w ruchu alternatywnym, anarchistycznym, mimo zalozen anarchistycznych, nie widzialy tej równosci. Ciagle widzialy dyskryminacje. I chociaz kazda osoba, która logicznie mysli, anarchizm pojmuje jako równosc i wolnosc wszystkich istot, to jednak tej równosci brakowalo. I to sie odczuwalo. Molestowanie seksualne czy jakies inne opresje ze wzgledu na cialo. Wszystko to uczestniczylo tak samo. Stad wlasnie ta potrzeba, zeby utworzyc taki oddzielny nurt, dlatego ze w tym nurcie dziewczyny nie mialy akceptacji [W7].\nChodzilo o zwykle seksistowskie sytuacje, gdzie na przyklad nasz glos nie byl brany pod uwage, gdzie bagatelizowano w ogóle nasza obecnosc jako kobiet. Wszystko bylo ujete w typowo meskich normach- ze na przyklad na imprezach zupelnie nie szanowano naszej odrebnosci. Wszystko dzialo sie w formie meskiej. Wszystko bylo robione pod kolesi. Kiedy my protestowalysmy, mówilysmy, ze mamy na to inna perspektywe, to bylo to bagatelizowane, wysmiewane [W6].\nAdekwatnym narzedziem analitycznym dla istniejacej wewnatrz ruchu anarchistycznego struktury pozycji jego uczestników i uczestniczek wydaje sie kategoria pola. Pole, wedlug Pierre´a Bourdieu, nalezy pojmowac jako: (…) jako siec albo konfiguracje obiektywnych relacji miedzy pozycjami. Pozycje zas sa definiowane obiektywnie ze wzgledu na swoje istnienie i ze wzgledu na swoje uwarunkowania, jakie narzucaja osobom czy instytucjom je zajmujacym, okreslajac ich aktualna i potencjalna sytuacje (situs) w strukturze dystrybucji róznych rodzajów wladzy (czy kapitalu) (Bourdieu, Wacquant, 2001:78).\nHierarchia pozycji w ramach ruchu anarchistycznego wyznaczona byla/jest m.in. w oparciu o plec. Teorie feministyczne zakladaja, ze m.in. plec jest „organizacyjna zasada zycia spolecznego, która jest nieodlacznie uwiklana w stosunki wladzy” (Barker, 2005:320-321). Podporzadkowanie kobiet jest zatem integralna czescia instytucji i praktyk spolecznych, co oznacza, ze dyskryminacja kobiet jest cecha charakterystyczna calej struktury spolecznej. Bourdieu pisze, ze: Meska dominacja posiada zdolnosc laczenia w okreslona calosc warunków jej pelnego sprawowania. Uniwersalnie uznawane pierwszenstwo mezczyzn potwierdzaja obiektywne struktury spoleczne oraz bazujace na plciowym podziale pracy dzialania w sferze produkcji i reprodukcji (biologicznej i spolecznej), a takze schematy habitusów uksztaltowane przez owe obiektywne warunki (a wiec z nimi zgodne) (2004:45)\nW tak ustrukturyzowanym (na podstawie plci) ruchu anarchistycznym i scenie alternatywnej pojawiaja sie podzialy na tematy wazne (globalizacja, antymilitaryzm, antyracjonalizm, antyklerykalizm itd.) i niewazne (lub niej wazne- prawa kobiet, prawa mniejszosci seksualnych). Decyzje o tym, co wazne, zapadaja w obrebie pozycji wysoko lokowanych w strukturach relacji w polu. Pojawienie sie ruchu anarchofeministycznego bylo mozliwe, poniewaz pole i jego struktura, zdaniem Bourdieu, nie jest ukladem statycznym: Jako uklad sil aktualnych i potencjalnych pole stanowi równiez teren walk o zachowanie lub przeksztalcenie konfiguracji tych sil. Co wiecej, pole jako struktura obiektywnych relacji miedzy pozycjami sily podtrzymuje i ukierunkowuje strategie, za pomoca których zajmujacy owe pozycje daza, indywidualnie lub zbiorowo, do zachowania badz polepszenia swoich pozycji i do narzucenia zasady wartosciowania jak najbardziej przychylnej swoim wlasnym wytworom. Inaczej mówiac, strategie podmiotów dzialajacych zaleza od ich pozycji w polu, czyli w systemie dystrybucji specyficznego kapitalu i od ich percepcji pola. To znaczy od sposobu widzenia pola jako calosci i od jego ogladu z okreslonego punktu widzenia wewnatrz pola (2001:83)\nRuch anarchofeministyczny mógl zatem powstac i wyartykulowac swoje interesy dzieki umiejetnosci ogladu ruchu anarchistycznego jako calosci i rozeznania przez jego uczestniczki specyfiki relacji miedzy pozycjami. Dzialaczki anarchofeministyczne na mocy posiadanego kapitalu byly/sa w stanie aktywnie wplynac na zmiane konfiguracji sil wewnatrz pola. Interesujaca w tym miejscu wydaje sie kwestia- w jaki sposób staje sie mozliwe owo „odkrycie” znaturalizowanych nierównosci, dzieki któremu potencjalne staje sie podjecie walki o zmiane? Elzbieta Halas, analizujac ten problem w teorii Bourdieu, pisze: Fenomenologiczne i interakcyjne zalozenie, ze postawa klasyfikujaca czy typizujaca okresla dzialajacych, w ujeciu Bourdieu nabiera zatem socjologicznego i politycznego znaczenia jako problem narzucania uprawomocnionych czy legalnych klasyfikacji w zaleznosci od miejsca zajmowanego w strukturze przestrzeni spolecznej. Jednoczesnie polityka, w jego znaczeniu, zaczyna sie wraz z odrzuceniem tego milczacego kontraktu przynaleznosci do ustalonego porzadku, która okresla oryginalna doxa. Polityczna subwersja zaklada subwersje poznawcza, konwersje wizji swiata (2001:187).\nRozpoznanie specyfiki ukladu rzeczywistosci spolecznej wymaga czesto od podmiotów konwersji poznawczej, czyli wyjscie poza swiat znaturalizowanych oczywistosci (doxa). W przypadku anarchofeministek oznacza to proces budzenia swiadomosci feministycznej. Proces ten ma najczesciej charakter kolektywny: Zaczelo sie to w ten sposób, ze u nas w miescie powstala grupa, niezalezna grupa anarchistyczna, do której nalezalo parunastu kolesi i pare dziewczyn. Ja weszlam do tej grupy, bedac na poczatku liceum. Zaczelam sie tym interesowac. To byl okres przechodzenia na wegetarianizm i wydaje mi sie, ze nabierania tez wiekszej swiadomosci z otoczenia i przezyc swoich. No i wtedy poznalam pare tych dziewczyn. One byly ode mnie starsze o 2, 3 lata i zajebiscie od razu mi sie od razu spodobalo to, ze one stwierdzily, ze chcialyby stworzyc jakas grupe kobieca, feministyczna. I to mnie zainteresowalo. Co to znaczy grupa feministyczna? (…) I zaczelysmy o tym rozmawiac- jak to widzimy, dlaczego chcemy to zrobic. I zobaczylysmy, ze mamy jakies wspólne przezycia i wspólne idee- na przyklad, ze jest nam brak jakis imprez kobiecych, zeby byly same kobiety albo zauwazylysmy, ze wiele rzeczy, które nas dotyczy jest bagatelizowanych na rzecz spraw ogólnych [W3].\nI tak pózniej jakos wyszlo, ze przy okazji jakiegos koncertu J. zagadalam, sie jakos zapoznalam. Pózniej ona mnie przyprowadzila na spotkanie. I przebywajac z nimi, zaczelam lapac pewne rzeczy i sluchac uwaznie, o czym mówia. Pózniej pojawily sie ziny, ksiazki, kapele, jakies powazne rozmowy na powazne tematy. I chyba stad w któryms momencie wyszlo, ze ja, Boze, to wszystko lapie, to wszystko mnie tak na maksa dotyczy [W4].\nSubwersje poznawcza moze zatem przyspieszyc moment spotkania osób juz dzialajacych w ruchu (trafienie do grupy czy „spotkanie poszerzajace swiadomosc”), poszukiwanie alternatywnych zródel informacji (Internet, „trzeci obieg”- ziny, wydawnictwa muzyczne). Rozwój ruchu mozliwy jest dzieki kolektywnej konsekracji, poniewaz „znaczenia, aby zostac uprawomocnionymi i powszechnie uznanymi, wymagaja kolektywnego, aktywnego potwierdzenia” (Halas, 2001:189). W niniejszym kontekscie okazuje sie, ze teoria Bourdieu ma wiele wspólnego z interakcjonizmem symbolicznym. Jak pisze Anzelm Strauss w pracy „Mirrors and Masks”: „(…) czymkolwiek tozsamosc moze byc, z pewnoscia jest ona zwiazana z nieuchronnymi oszacowaniami kogos przez niego samego i przez innych” (cyt. za: Bokszanski, 1986:90). Zródlem tozsamosci jest zatem interakcja, a podstawa na której tworzy sie autodefinicja jest jezyk, dzieki któremu jednostka przypisuje znaczenie okreslonym dzialaniom. Jednostka jest zdolna do refleksyjnosci- posiada umiejetnosc interpretacji rzeczywistosci spolecznej, która ja otacza. Inaczej mówiac, w jezyku teorii Bourdieu, podmiot spoleczny w okreslonych okolicznosciach (kwestie habitusu i zasobów kapitalu symbolicznego, ekonomicznego, kulturowego i spolecznego) jest zdolna wykroczyc poza swiat wiedzy potocznej (doxa) i dokonac zmiany trajektorii biograficznej. Takze moment „kolektywnego, aktywnego potwierdzenia” nowo wypracowanych znaczen przypomina Goffmanowskie potwierdzenie wystepu przez publicznosc. Bourdieu zastanawia sie takze, jaka role pelni jezyk w procesie konstytuowania grupy. Halas, analizujac zwiazki Bourdieu z interakcjonizmem symbolicznym, pisze:\nWciaz widoczne jest, wspólne Bourdieu i interakcjonistom symbolicznym, zogniskowanie uwagi na tozsamosciach spolecznych czy, jak mówil Znaniecki, na wartosciach spolecznych. Tozsamosc jest jakoscia symboliczna- dystynkcja wyrazana przez oznaki zewnetrzne i/lub znaki ucielesnione, to jest sposoby zachowania, gesty znaczace w terminologii Meada, sygnifikujace spoleczne pozycje, ich dystynktywne róznice w przestrzeni spolecznej. Instytucjonalne ustanawianie tozsamosci polega na tworzeniu wyobrazenia jednostki u innych, u niej samej oraz na ksztaltowaniu jej zachowan i zachowan wobec niej. (…) Tozsamosc nie pochodzi z samej typizacji czy nazywania, lecz ma zródlo w praktyce zbiorowej, dlatego Bourdieu nazywa ten rytual takze rytualem legitymizacji (2001:190).\nAkty czy dzialania performatywne wykonywane przez jednostke czy zbiorowosc maja moc ustanawiajaca, lecz sa nie tylko, jak u Goffmana, pochodna uwiklania jednostek w interakcje, ale takze pochodna uwiklania w system spoleczny. Pojeciem spinajacym to, co spoleczne i jednostkowe, jest habitus. Bourdieu pisze o habitusie w nastepujacy sposób- habitus „jest (…) spolecznie wytworzonym systemem dyspozycji ustrukturowanych i strukturujacych, nabytym w trakcie praktyki i trwale nakierowanym na funkcje praktyczne” (2001:107).\nPodmiot spoleczny wchodzi w interakcje juz z pewnym spolecznie wytworzonym „wyposazeniem”. Nawet to, wydaje sie nam jednostkowe i subiektywne jest wynikiem produkcji spolecznej. Trudno zatem mówic o autentycznym zerwaniu z rolami spolecznymi czy zinternalizowanymi schematami percepcji, postepowania etc., o którym pisze Goffman.\nW ciekawy sposób o mozliwosciach przekraczania ról spolecznych i dokonywania zmian w wymiarze jednostkowym i zbiorowym oraz o procesach konstruowania tozsamosci pisze Touraine. Tozsamosc u Touraine´a to „definicja aktora dokonana przez niego samego” (cyt. za: E. Malinowska, 2002:45). Ruch spoleczny moze sie rozwijac, gdy ta definicja jest uswiadomiona. Moment ten jest pochodna prób okreslania swojej tozsamosci w odniesieniu do ram instytucjonalno-organizacyjnych (grupy czy zbiorowosci, w której podmiot funkcjonuje) oraz do pelnionych w tych ramach ról spolecznych. Jak pisze Malinowska:\nTyp tozsamosci zwiazany z rozpoznanym miejscem w strukturze spolecznej Touraine nazywa iluzoryczna. Pochodzi ona z zewnatrz; wlasciwie nie jest odpowiedzia jednostki na pytanie, „kim jestem” i „jak sie zachowuje”. Jest raczej koncepcja dotyczaca tego, kim jednostka powinna byc oraz oczekiwaniem od niej okreslonego zachowania pod grozba zastosowania sankcji (2002:45).\nTaki sposób definiowania swojej tozsamosci jest charakterystyczny dla spoleczenstw wolnych przemian i traci on na znaczeniu w spoleczenstwach, które podlegaja szybkim transformacjom, poniewaz, w takich spoleczenstwach aktor poszukuje dla siebie „niespolecznej” definicji, czyli w oderwaniu od „ról spolecznych a dokladniej- od spolecznych definicji ról, które gra aktor”, a „poszukiwanie tozsamosci staje sie wezwaniem skierowanym przeciw rolom spolecznym, o zycie, wolnosc i kreatywnosc” (Touraine, cyt. za: Malinowska, 2002:45). Nowy typ aktora spolecznego kwestionuje zasade impersonalnego charakteru rzeczywistosci spolecznej. Podstawa, na której moze oprzec swoje dzialanie ruch spoleczny w walce o zmiane porzadku spolecznego, jest przekonanie, ze zawsze jest on dzielem ludzkim. Zatem, jak pisze dalej Malinowska: Autorem odpowiedzi na pytanie, „kim jestem”, jest (indywidualny lub zbiorowy) aktor spoleczny, nie wyalienowany, lecz autonomiczny, równiez jesli chodzi o znaczenie nadawane swym powiazaniom spolecznym. Jako podmiot czlowiek moze byc zatem równie dobrze „pamiecia i przynaleznoscia” spoleczna. W tym sensie tozsamosc jest koncepcja odzwierciedlajaca realna sytuacje aktora jednostkowego i zbiorowego (2002:46).\nProces identyfikacji z ruchem anarchofeministycznym jest procesem zlozonym i skomplikowanym. Wiele aspektów, które zostaly omówione powyzej, naklada sie i trudno orzekac w tej mozaice, co jest podstawa czy punktem wyjscia dla tego procesu. Jednym z elementów czy etapów procesu identyfikacji jest umiejetnosc zanegowania „naturalnego” porzadku rzeczy (doxa). Tozsamosc anarchofeministyczna (w wymiarze kolektywnym i/lub indywidualnym) budowana jest na podstawie „rozpoznania” specyfiki struktury pola, w obrebie które podmioty funkcjonuja. Sprzyja temu konwersja poznawcza, poszukiwanie alternatywnych kanalów informacji. Spotkanie grupy, która okresla sie mianem anarchofeministycznej, moze stac sie przyczyna tej konwersji- zainteresowanie sie feminizmem jako wynik tegoz spotkania. Czasami to wlasnie konwersja poznawcza staje sie impulsem do poszukiwania grupy. Najczesciej tozsamosc anarchofeministki to efekt wspólnej, kolektywnej, grupowej pracy. Ta „kolektywna praca” to spotkania grup, z których wyrastaja pomysly i realizacje dzialan. Srodowisko anarchistyczne i skloterskie, na lonie którego powstal ruch anarchofeministyczny, jest bardzo mobilne. W biografie sklotersa czy anarchisty/anarchistki bardzo czesto wpisane sa zagraniczne wyjazdy (najczesciej na zachód Europy). Mobilnosc ta sprzyja konwersji poznawczej, nawiazywaniu kontaktów, poznawaniu nowych strategii dzialania, idei etc., które moga potem zostac przeniesione na grunt Polski (problem mobilnosci, wspólpracy z zagranicznymi kolektywami anarchofeministycznym bedzie rzesze omawiany w dalszej czesci pracy).\nTozsamosc anarchofeministyczna, ufundowana m.in. na wyzej wspomnianych czynnikach, jest tez strategia oporu i walki o nowy ksztalt pola, w obrebie którego funkcjonuja anarchofeministki. Geneza ruchu anarchofeministycznego w Polsce w latach dziewiecdziesiatych XX wieku nie jest czyms specyficznym czy nowym w historii ruchu feministycznego.\nPierwsza fale feminizmu (XIX wiek-pierwsza polowa XX wieku) przyspieszyly: w Europie Konstytucja Republiki Francuskiej z 1793 roku ; w USA Deklaracja Niepodleglosci Stanów Zjednoczonych z 1776 roku, w których nie przyznano kobietom praw obywatelskich. Zorganizowany ruch spoleczny kobiet wywodzi sie takze z rozczarowania ruchem abolicjonistycznym po tym, jak: „w 1840 roku w Londynie uniemozliwiono kobietom, jako osobom pozbawionym prawa glosu, aktywny udzial w swiatowym kongresie poswieconym walce o zniesienie niewolnictwa” (Encyklopedia socjologii t.3., 2000:214). Druga fala feminizmu (od drugiej polowy XX wieku) wywodzi sie z ruchów kontrkulturowych lat 60. XX wieku. Miala, jak pisze Anne Phillips: (…) stanowic riposte, skierowana do polityków plci meskiej, dzialajacych w ruchach praw obywatelskich oraz w ruchach socjalistycznych i radykalnych: do aktywistów, którzy uwazali swoja koncepcje polityki za zbyt doniosla, aby mogla ona znizyc sie do rozpatrywania kwestii plci. Od polowy lat szescdziesiatych kobiety w niektórych rozwinietych krajach kapitalistycznych (co bylo najbardziej widoczne w Stanach Zjednoczonych) zaczely kwestionowac sposób ich traktowania w organizacjach lewicowych. Mezczyzni podejmowali decyzje, podczas gdy kobiety zajmowaly sie przepisywaniem ulotek, i mimo pozornego wspólnego zaangazowania w idee oswobodzenia swiata, byly przede wszystkim „dobre do lózka” (2003:25).\nZ doswiadczen kobiet dzialajacych w „Solidarnosci” wynika, ze sytuacja przedstawiala sie podobnie. Shana Penn w „Podziemiu kobiet”, analizujac role kobiet w tym ruchu spolecznym, doszla do wniosku, ze bez kobiet „Solidarnosc” by nie przetrwala. Jedna z respondentek badaczki byla Barbara Labuda, która stwierdza: To my, kobiety, wymyslilysmy siatke i strukture podziemia. My wydawalysmy i kolportowalysmy nielegalna literature, odbudowywalysmy siec kontaktów, organizowalysmy spotkania, szmuglowalysmy pieniadze i materialy poligraficzne, przenosilysmy listy, bronilysmy wiezniów politycznych i ich rodzin. Nie wszyscy mezczyzni mieli kwalifikacje potrzebne do kierowania podziemiem. Kobiety bywaly jego mózgiem, ale sie z tym nie zdradzalysmy (Penn, 2003:43).\nRoli kobiet w „Solidarnosci” nie doceniali mezczyzni (na murach strajkujacej Stoczni Gdanskiej wisial napis- „Kobiety, nie przeszkadzajcie nam, my walczymy o Polske”). Brak zrozumienia dla kwestii praw kobiet (m.in. antyaborcyjne stanowisko dzialaczy „Solidarnosci” czy nikle uczestnictwo kobiet w obradach Okraglego Stolu) rozczarowalo wiele dawnych dzialaczek. We wrzesniu 1989 roku powolana zostala przez Komisje Krajowa „Solidarnosc” sekcja kobieca, ale ze wzgledu na jej proaborcyjne stanowisko zostala zdelegalizowana jako srodowisko próbujace rozbic „Solidarnosc” od wewnatrz. Brak wrazliwosci na problematyke genderowa charakteryzowal nie tylko antyautorytarny ruch spoleczny w latach osiemdziesiatych XX wieku w Polsce. W srodowisku anarchistycznym, jak dowodza respondentki, mimo ideowych deklaracji, brakowalo wrazliwosci na kwestie wladzy zwiazane z plcia. „Wokal [w kapeli- przyp. M.T.] i gotowanie zarcia”, jak stwierdza jedna z respondentek, to jedna ze stereotypowych ról, jaka przeznaczona zostala kobietom dzialajacych w srodowisku alternatywnym. Proces identyfikacji z ruchem anarchofeministycznym, a tym samym konstytuowanie sie tozsamosci anarchofeministycznej najczesciej mial charakter grupowy. Wskazywaloby to na zasadnosc opisywania tego procesu w kontekscie interakcjonizmu symbolicznego. Waznym wymiarem procesu identyfikacji jest konwersja poznawcza (spotkanie z jednostka lub grupa okreslajaca sie mianem anarchofeministycznej; poszukiwanie alternatywnych kanalów informacyjnych („trzeci obieg”), która oznacza odrzucenie ustalonego kontraktu przynaleznosci do ustalonego porzadku. Warto równiez zwrócic uwage, ze przyczyny pojawienia sie ruchu anarchofeministycznego sa podobne do tych, z których wywodzil sie feminizm pierwszej i drugiej fali oraz wspólczesny polski ruch feministyczny.\n„Osobiste jest prywatne”- ruch anarchofeministyczny a polityka nieinstytucjonalna. W ruchu anarchofeministycznym artykulowana jest niechec wobec partii politycznych, równiez takich, które w programach deklaruja zaangazowanie w kwestie praw kobiet. Ciekawie na tym tle prezentuje sie stosunek srodowisk anarchofeministycznych do Zielonych 2004. Z jednej strony widoczna jest jawna niechec do dzialaniach w strukturach typu stronnictwa czy partie polityczne, z drugiej natomiast spore watpliwosci, czy nie popierac na przyklad Zielonych:\nMimo tego ze wpisuje sie w struktury polityczne, jest grupa wolnosciowa pod tym wzgledem, ze naprawde troszczy sie o sprawy osób homoseksualnych, o sprawy kobiet, o sprawy mniejszosciowe…znaczy- grup mniejszosciowych. Wydaje mi sie, ze ta partia, jak czytalam jej zalozenia, sa swietne. Znam pare z tych osób osobiscie. Dla mnie to jest strasznie trudne, bo tak samo bylo z sytuacja z wyborami do parlamentu europejskiego, gdzie mialam mysl- „Isc czy nie isc”. Jezeli nie pójde, to mój glos zostanie przemilczany i…A przeciez moglam oddac glos na jakas partie i poprzez to ta partia bedzie silniejsza niz na przyklad LPR albo Samoobrona. A z drugiej strony nie chce sie bawic w jakies glupie gierki polityczne, w cos, co w sumie nie chce, zeby mnie dotyczylo. Dla mnie to jest strasznie trudna sprawa [W8].\nPrzed wyborami parlamentarnymi i prezydenckimi jesienia 2005 roku widoczne bylo poruszenie w ruchu anarchofeministycznym. Sondaze przedwyborcze przestawialy wyniki, które sugerowaly, ze wladze w Polsce obejma partie prawicowe i centro-prawicowe. W srodowisku pojawily sie glosy nawolujace do uczestnictwa w wyborach na zasadzie idei wyboru „mniejszego zla”. W zinie „Lechtaczka” pojawil sie tekst, w którym czytamy: Glosuj teraz, poniewaz: anarchistyczna utopia to wolny wybór; to nasz sprzeciw wobec polityki takich faszyzujacych partii jak LPR, Samoobrona, PiS; jezeli zabraknie naszych desperackich glosów- zaglosuja inni z krzyzami, rózancami, zdjeciem papieza i polska flaga w reku; bo musimy sie przeciwstawic umyslowemu ograniczeniu, heteronormatywnej cenzurze, nietolerancji i agresji; bo kazdy nalezy do „mniejszosci”, kto nie jest z nimi; bo „cisza nas nie obroni”(2005:13)\nApel konczy sie haslem „Wybory 2005 przeciwko faszyzmowi!!!”. Propagowanie udzialu w wyborach wywolalo dyskusje. Reakcja na te sytuacje bylo wypracowanie alternatywnej strategii dzialania, które wyrazily m. in. Anna Zdrojewska i Sylwia Derwisz w tekscie pod tytulem „Niepotrzebne zwiazki” . Czytamy w nim, ze: Feministki, które chcialyby wejsc do swiata wielkiej polityki, musialyby przejac bagaz dotychczasowo niesiony przez organizacje pozarzadowe i grupy nieformalne. Wyniesienie kwestii domowych do sfery politycznej jest niezbedne, jednak nalezy sie zastanowic nas sposobem uwypuklenia problemu i przeniesienia go na forum klubów parlamentarnych. Trzeba zadac sobie pytanie, czy jednostki w rzadzie beda pracowaly skuteczniej niz silne ruchy spoleczne (2005:4) .\nAutorki „obserwuja polityke z perspektywy anarchofeministek” i krytycznie odnosza sie do dzialan w strukturach partyjnych, poniewaz swiadomie wybieraja „zaangazowanie w oddolny ruch spoleczny” (2005:1). Ruch spoleczny, ich zdaniem, jest jedyna mozliwoscia do tworzenia przestrzeni dla dzialan nie wymagajacych hierarchizacji i mechanizmów wykluczania:\nRuch spoleczny natomiast buduje swoja tozsamosc w dyskusji. To wszystko jest niezmiernie wazne w przypadku takich zagadnien, w obrebie których poruszaja sie organizacje feministyczne, gdy problem wykluczenia staje sie tak istotny. Nie ma polityki partyjnej bez wykluczenia, dlatego nie ma miejsca na partie w ruchu, który na walce z wykluczeniem sie opiera. To nie tylko „ciecie po skrzydlach” i nie tylko „usrednianie pogladów”, to wrecz kopanie pilki do wlasnej bramki, jesli pozostawac przy tego typu porównaniach (20056).\nTaki sposób upolitycznienia instytucji spolecznych, które nie sa ograniczane przez biurokratyczne i instytucje polityczne, w mysl zasady, ze nalezy dzialac w na plaszczyznie niezaleznej od regulacji, kontroli i interwencji panstwa jest, jak dowodza teoretycy, cecha konstytutywna nowych ruchów spolecznych. Claus Offe w nastepujacy sposób opisuje sfere, w której dzialaja nowe ruchy spoleczne:\nNowe ruchy spoleczne upolitycznily zagadnienia, które z trudem daja sie ujac w obrebie dualistycznego uniwersum spolecznych dzialan lezacego u podstaw liberalnej teorii polityki. Oznacza to, ze gdzie teoria liberalna przyjmuje, iz wszystkie dzialania moga byc kategoryzowane jako „prywatne” lub „polityczne” (…), nowe ruchy spoleczne umieszczaja siebie w trzeciej, posredniej kategorii. Roszcza sobie one prawo do takiej sfery, która nie jest ani „prywatna” (prywatna w sensie wylaczenia z obszaru prawomocnych ingerencji innych osób), ani publiczna (w sensie uznawania za przedmiot prawomocnych oddzialywan ze strony politycznych instytucji i aktorów). Sfera ta sklada sie z istotnych dla zbiorowosci rezultatów i ubocznych efektów dzialan ze strony aktorów zarówno prywatnych, jak i instytucjonalno-politycznych; wymienieni aktorzy nie moga wszakze ponosic odpowiedzialnosci za owe rezultaty na drodze prawnej lub instytucjonalnej. Przestrzen dzialania owych ruchów jest obszarem polityki nieinstytucjonalnej, której nie przewidywala ani doktryna, ani praktyka liberalnej demokracji i panstwa dobrobytu (1995:229).\nOznacza to, ze granica miedzy zyciem prywatnym a publicznym (politycznym) staje sie coraz bardziej nieuchwytna. Nowe ruchy spoleczne przyczynily sie do zmiany paradygmatu w mysleniu o polityce. Doniosle znaczenie w procesie tych zmian mial takze ruch feministyczny drugiej fali. Ruch feministyczny wlaczyl do debaty politycznej zagadnienia, które uwazane byly za zbyt trywialne czy osobiste, by o nich publicznie dyskutowac. Byly to m.in. kwestie zwiazane z przemoca domowa, przemoca seksualna, dyskryminacja w jezyku, podzialem obowiazków domowych. W tradycyjnym mysleniu o polityce takie zagadnienia czesto byly uznawane za konsekwencje osobistego wyboru, a przez to nieistotne z punktu widzenia dyskursu publicznego czy politycznego. Haslo „Osobiste jest polityczne” oznaczalo, ze sfer tych nie mozna ujmowac niezaleznie od siebie, poniewaz, jak pisze Phillips, „relacje w rodzinie i w gospodarstwie domowym nabieraja odpowiedniego wymiaru dzieki wielu regulacjom prawnym (dotyczacym, na przyklad, budownictwa mieszkaniowego, ubezpieczen spolecznych, edukacji); i odwrotnie, relacje w miejscu pracy i w polityce sa ksztaltowane przez nierównosc plci w dostepie do wladzy” (2003:26).\nW takim rozumieniu, jak twierdzi Szkudlarek, „zagadnienia pracy wykonywanej w domu czy form opresji zwiazanych z dominacja w zyciu seksualnym moga zostac okreslone jako kwestie wymagajace publicznej uwagi, jako przedmiot politycznej aktywnosci ruchu (1993:54)” . Wynika z tego, ze wszystko moze miec lub ma wymiar polityczny, a przed polityka nie ma ucieczki. Maja tego swiadomosc autorki „Niepotrzebnych zwiazków”, gdy pisza:\n„Nowa polityka” w rozumieniu potocznym bylaby troska o dobro wspólne, w pespektywie globalnej. Ruchy spoleczne, powstale po 1968 roku, wypracowaly pojecie „nowej polityki” jako alternatywy wobec walki o wladze w partiach politycznych. Dlatego jedna z glównych zasad jest niehierarchicznosc, która pozwala na rozwój demokracji bezposredniej. Kazda/y uczestnik ruchu ma mozliwosc podejmowania decyzji oraz poczucie, ze jego glos ma znaczenie. Kolejna wazna zasada jest przekonanie o prywatnosci czlowieka, która jest kwestia publiczna. Oznacza to, ze nawet najblahsza czynnosc, która wykonujemy, moze miec wplyw na sytuacje spoleczna. Jest to odrzucenie takiego myslenia o polityce, która dzieli sfere domowa i parlamentarna. (…) Postrzeganie polityki jako swiadomosci i pewnego rodzaju wrazliwosci spolecznej narzuca poczucie wiecznego bycia „na sluzbie”. Wedlug koncepcji <> nie mozemy zdjac maski zaangazowania i odpoczac od bycia swiadomymi. Wszystkie zdarzenia maja wymiar polityczny, wiec nasze refleksje na ten temat plyna nieprzerwanie (2005:3).\nPolitycznosc codziennosci oznacza wlasnie „poczucie wiecznego bycia <>. Codziennosc nalezy zatem traktowac jako rzeczywistosc ksztaltowana refleksyjnie. I to, zdaniem uczestniczek ruchu anarchofeministycznego, ta refleksyjnosc, nieustanne „bycie swiadomym” jest takze wyborem politycznym. Tak natomiast wypowiadaly sie o tym respondentki: Wszystko zapetla sie. Wszystko to jest polityka. Wszedzie dookola. Nie da sie tego uniknac [W5].\nDlatego ze to mnie dotyczy. (…) Dlatego te dzialania sa polityczne, bo sa skierowane przeciw polityce. Sa antypolityczne, bo sa skierowane przeciw polityce. A maja aspekt polityczny poprzez nasze dzialania, które wychodza poza krag domu, znajomych. Poza tym uwazam, ze dzialania polityczne sa wazne, bo zmieniaja bardzo duzo. Dlatego ze jakbysmy siedzialy tylko we wlasnym kregu, to naprawde bysmy zmienialy tylko siebie i ludzi wokolo, ale to by nie mialo takiego wymiaru szerszego. Czasami jest lepiej, kiedy na przyklad organizujemy jakas Manife i robimy na to ulotki albo krzyczymy. Wtedy to jest bardziej zauwazalne [W3].\n(…)Uwazam, ze wszystko, co robie, ma wymiar polityczny, ale oczywiscie jest tym wszystkim miejsce a emocje, jest w tym miejsce na jakas przystan, odpoczynek, na refleksje. Wszystko to stanowi jedna calosc. W sumie ja to nazywam dzialaniem politycznym. Próbowalam róznych form- od prowadzenie gazetki, zina, po dzialalnosc dystrybucyjna. (…) Dla mnie to, wiesz, kazda rozmowa jest polityczna. Kazda rozmowa ma wymiar polityczny, bo cos zmienia. I tez nie chce rozbijac tego na jakis formalizm bla bla bla, bo dla mnie wszystko jest tak samo wazne. Czy rozmawiam teraz z toba, czy robie cos bardziej powaznego na szersza skale, to ma to ten sam skutek i jest tak samo wazne [W7].\nKoncepcja politycznego wymiaru codziennosci , jak komentuje Zuk, polega na: (…) ukazywaniu zwiazków pomiedzy wyborami, pozornie odizolowanymi, wycinkami rzeczywistosci spolecznej z poziomem makrospolecznym, na którym zapadaja decyzje polityczne dotyczace spraw, które moga wydawac sie zupelnie nie zwiazane z poczynaniami wladzy. Mówiac inaczej: demaskowanie zwiazków przyczynowych pomiedzy losem pojedynczych osób, „samodzielnych” problemów czy „przypadkowych” klopotów a logika systemu spolecznego, czyni sprawy pozornie prywatne jak najbardziej publicznymi i politycznymi (2001:206).\nCodzienne wybory, podejmowane decyzje i dzialania konstytuuja sie wokól okreslonego systemu wartosci. Beck twierdzi, ze procesy indywidualizacji doprowadzily do tego, ze tradycyjne wiezi spoleczne zastepowane sa przez „podobienstwa spoleczno-kulturowe” (inicjatywy spoleczne i nowe ruchy spoleczne). Efektem procesów indywidualizacji sa takze potrzeby autokreowania przestrzeni (w sensie materialnym, przestrzennym, czasowym, stosunków spolecznych). Polityczny ksztalt nowych ruchów spolecznych powoduje proces transformacji tozsamosci jednostek, które w nich uczestnicza. Beck nazywa ja tozsamoscia spoleczna. Projekty samorealizacji czy „poszukiwania wlasnej tozsamosci” wymagaja od jednostek poszukiwania alternatywnych wobec tradycyjnych zródel wiedzy (na przyklad o mozliwych projektach dzialan spolecznych/politycznych). Beck pisze, ze wzrasta refleksyjnosc jednostek- biografie staja sie samorefleksywne” (2002:202). Procesy ksztaltujace zachodzace w spoleczenstwie ryzyka, zdaniem Becka, moga doprowadzic do sytuacji, w której instytucje spoleczne (partie polityczne, zwiazki zawodowe etc.) stana sie „konserwatorami rzeczywistosci spolecznej, która bedzie sie coraz bardziej zawezac” (2002:149). Konieczne jest zatem wypracowanie nowej koncepcji polityki, wykraczajacej poza identyfikacje jej z systemem politycznym. Zacieranie sie granicy miedzy polityka a niepolityka (czyli prywatnymi wymiarami zycia, które zaczynaja nabierac znamion politycznosci) jest radzeniem sobie z problemami, wobec których polityka w starym znaczeniu jest bezradna. Nowe ruchy spoleczne sa forma nowej kultury politycznej, poniewaz kolektywne dzialanie doprowadza do podnoszenia samorefleksji spolecznej/politycznej jej uczestników i reszty spoleczenstwa. To wlasnie nowe ruchy spoleczne powoduja, ze system polityczno-administracyjny zaczyna tracic na znaczeniu jako centrum polityki, poniewaz „powstaja w poprzek formalnych wertykalnych i horyzontalnych podzialów uprawnien i kompetencji sieci powiazan wywierajace wplyw na dyskutowanie, pertraktowanie, zmiany interpretacji i mozliwy sprzeciw” (Beck, 2002:289).\nW koncepcji Becka uwypuklona jest wspólzaleznosc trzech porzadków: globalnego ryzyka, systemu politycznego na poziomie panstwa narodowego i biografii jednostkowej. Procesy zachodzace na tych trzech plaszczyznach wzajemnie sie przeplataja, czego przykladem jest wizja „nowej polityki”, nad która pracuja nowe ruchy spoleczne. Dzialaczki anarchofeministyczne „wspólprodukcja” wizje nowej rzeczywistosci spolecznej, wzbogacajac ja o idee radykalizmu politycznego, bo, jak pisza: Jestesmy nowa generacja dziewczyn, które wychowaly sie w przekonaniu, ze równosc im sie po prostu nalezy i które nie boja sie panów w garniturach. Po prostu nie chcemy stac sie trybikiem w machinie wladzy, lecz wysadzic ja w powietrze. Opór wobec patriarchalnego spoleczenstwa wymaga zakwestionowania jego zasad. W tym sensie kazdy rodzaj feminizmu jest anarchistyczny (Zdrojewska, Derwisz, 2005:9).\nPolitycznosc codziennosci, bycie „na sluzbie” jest, takze zdaniem Giddensa, efektem wzrastajacej samoswiadomosci jednostek w dobie póznej nowoczesnosci. Tozsamosc jest wynikiem codziennej dzialalnosci. Tozsamosc jest projektem, który jednostka nieustannie interpretuje. Jednostka musi poddawac analizie sama siebie oraz wydarzenia ze swiata zewnetrznego, które takze staja sie integralna czescia jej tozsamosci. Coraz mniejsze znaczenie tradycji i obyczaju w spoleczenstwach póznej nowoczesnosci powoduje, ze podstawowym wymiarem codziennego dzialania stal sie wybór. Doswiadczenia prywatne staja sie wywrotowa sila polityczna, poniewaz „istnieje polityczny wymiar zjawisk odnoszacych sie do tozsamosci w póznej nowoczesnosci” oraz, ze „znajduja one przelozenie na przeformulowanie podstawowych problemów politycznych” (Giddens, 2001a:285). Nowa wizja polityki jest zatem konieczna. Przez Giddensa ten projekt nazywany jest „polityka zycia”, polityka wyboru, polityka stylu zycia (por. 2001a:292). Nowe ruchy spoleczne czy inicjatywy obywatelskie sa nie tylko efektem samorefleksyjnosci spoleczenstwa póznej nowoczesnosci, ale takze podtrzymuja samorefleksyjnosc, poniewaz poddaja pod dyskusje praktyki, które wczesniej nie podlegaly zadnej dyskusji. Giddens zgadza sie w tym miejscu z Beckiem- specyficzne procesy nowoczesnosci przyczynily sie do ukonstytuowania nowego typu tozsamosci, a tym samym nowego podmiotu dzialania spolecznego/politycznego.\nPodejmowane w ruchu feministycznym dyskusje na temat politycznego wymiaru zycia codziennego, artykulowanie niecheci wobec dzialan w hierarchicznych strukturach, nawolywanie do tworzenia oddolnego ruchu spolecznego (niezaleznego od czynników, osób czy instytucji zewnetrznych- na przyklad panstwa czy sponsorów) poswiadcza obserwacje poczynione przez badaczy/badaczki i teoretyków/teoretyczki nowych ruchów spolecznych. Uczestnictwo w ruchu przyczynia sie do ksztaltowania tozsamosci jego uczestników i uczestniczek w sposób refleksyjny. Uczestnictwo w ruchu wymaga nieustannego odpowiadania sobie na pytania o ksztalt rzeczywistosci spolecznej i wplyw, jaki na nia wywieraja codzienne zachowania w relacjach interpersonalnych, sposobach dzialania czy nawet w konsumpcji. Styl zycia, poniewaz jest kategoria w duzym stopniu skomercjalizowana, jest takze jak najbardziej polityczny, a w przypadku ruchu kontrkulturowego stanowi nie tylko odmowe udzialu w dominujacym dyskursie (codziennie swiadomie potwierdzana), ale jest takze propozycja nowej wizji rzeczywistosci spolecznej.\nStruktura ruchu anarchofeministycznego.\nW poprzednich rozdzialach zanalizowany zostal proces identyfikacji z ruchem anarchofeministycznym oraz warunki, które sprzyjaly jego krystalizacji. Omówiony zostal takze problem stosunku anarchofeministek, ideowo zwiazanych z niechecia do ustanawiania i zmierzania ku strukturom formalnym, do feminizmu instytucjonalnego. Anarchofeministki kwestionuja zasadnosc nie tylko instytucjonalizacji ruchu, ale takze wszelkich dzialan zmierzajacych do zwiekszenia partycypacji kobiet w funkcjonowaniu struktur panstwowych. Akt zanegowania tradycyjnych form dzialania politycznego niesie za soba propozycje polityki nieinstytucjonalnej. Propozycja dzialania politycznego w ramach paradygmatu <> jest charakterystyczna dla nowych ruchów spolecznych, którym jest takze ruch anarchofeministyczny. W ramach tego nowego paradygmatu pojawilo sie, glównie za sprawa ruchu feministycznego drugiej fali, haslo „Prywatne jest publiczne/polityczne”. Haslo to niesie za soba „polityke de-naturalizacji” (poddawanie w watpliwosc swiat znaturalizowanych oczywistosci –doxa) czy tez „polityke de-doksyfikacji” (poddawanie w watpliwosc potocznych sadów w dominujacym dyskursie) (por. Szkudlarek, 1993:57). Oznacza to, ze kazdy aspekt zycia jednostki (nawet ten ze sfery prywatnej) moze zostac upolityczniony, poddany publicznej dyskusji.\nOswiadczenie, ze „Prywatne/osobiste jest polityczne”, prowadzi nie tylko do podjecia publicznej dyskusji nad takimi problemami jak przemoc domowa czy dyskryminacja ze wzgledu na orientacje seksualna, ale takze zmienia cala sfere prywatnosci. Odtad juz ksztalt relacji interpersonalnych, zwiazków seksualnych czy nawet codziennych rutynowych czynnosci wyzbywa sie swej „naturalnosci” czy oczywistosci. Poddane zostaje bowiem nieustannej interpretacji. Jest obiektem, nad którym toczy sie polityczna refleksja.\nJeden z problemów, które mialo wyjasnic badanie, dotyczyl struktury ruchu anarchofeministycznego. Jak ona wyglada; jak sie konstytuuje; jakie znaczenie przywiazuja do niej uczestniczki ruchu; jakie relacje buduja ta strukture? Charakterystyczna dla ruchu anarchistycznego w Polsce jest niechec do tworzenia ogólnokrajowych reprezentacji politycznych. Uczestnictwo w ruchu zaklada calkowita dobrowolnosc, egalitaryzm, brak elit wladzy i osrodków decyzyjnych. Grupy lokalne sa autonomiczne- spontanicznie sie zawiazuja, samodzielnie podejmuja decyzje zwiazane ze swoja dzialalnoscia.\nGrupy lokalne, wedlug Zuka, „tworza sieci wielorakich krzyzujacych sie polaczen pokrywajacego sie czlonkowstwa, wspólnych dzialan, przyjazni, kontaktów personalnych i wspólnych celów” (1999:29). Taka strukture ruchu czesto nazywa sie sieciowa. Grupy tworzace ruch nie tworza amorficznego zbioru, lecz sa zorganizowane w „strukture sieciowa, poprzez wzajemnie krzyzujace sie powiazania, (…) z jednoczesnym uczestnictwem w kilku grupach (…), wspólnymi dzialaniami, celami i oporem” (Gerlach, cyt. za: Glinski, 1996:34). Taka luzna struktura sieciowa pozwala angazowac sie w dzialania ruchu nie tylko osobom tworzacym jej „rdzen”. Ruch anarchofeministyczny nalezy zaliczyc do ruchu spolecznego, którego typ struktury Dieter Rucht okresla jako „model nieformalny (grassroots), charakteryzujacy sie stosunkowo luzna, nieformalna i zdecentralizowana struktura, nastawieniem na radykalna polityke protestu, uzaleznieniem od zwolenników o wysokim stopniu zaangazowania” (2003:199).\nJak wynika z badan, zbieznosc „czlonkowstwa, wspólnych dzialan, przyjazni, kontaktów personalnych” jest cecha charakteryzujaca takze ruch anarchofeministyczny. Respondentki podkreslaja, ze relacje miedzy uczestniczkami ruchu polegaja na przyjazni, wspólnocie emocjonalnej i idei siostrzenstwa: Mamy na pewno wieksze zaufanie o siebie. Znamy sie i wiemy, ze w kazdej sytuacji mozemy na sobie polegac. To jest glównie to. Znamy tez swoje wady i zalety- to tez ma duze znaczenie. Po prostu normalne zycie. Masz swoje kolezanki, z którymi robisz rózne rzeczy zajebiste [W5].\nMysle, ze sa bardzo emocjonalne. Czasami sa bardzo burzliwe. Czasami sa bardzo rozwijajace obustronnie, bo ja staram sie kazdej znajomosci pobrac cos pozytywnego i jakis pierwiastek inteligencji…nie wiem, cos takiego, ze to znajomosc ma poszerzyc moja swiadomosc i we mnie i w tej osobie, zeby to nas rozwinelo. Ja zawsze dazylam do tego, zeby byc z takimi kobietami, które moga mnie rozwinac. I staralam sie byc taka kobieta, która moze tez rozwinac inne kobiety, zeby to bylo dzialanie obustronne. Oczywiscie jestesmy tylko ludzmi i czasami te stosunki sa nie do konca pozytywne w pewnych chwilach, na przyklad klócimy sie, ale nie ma to az tak duzego znaczenia, bo te klótnie czasami sa na poziomie czysto ideologicznym, czysto politycznym, czysto…nie takim, które mogloby zburzyc cos miedzy nami. Zburzyc miedzy nami moze jedynie jakas naprawde…sprawa typu, ze ktos komus cos zrobi, ze któras dziewczyna komus cos zrobila, ze zachowala sie w nie fair, w sposób faszystowski, homofobiczny itd., czyli w taki sposób, który by bardzo dotkliwie zranil ta druga osobe. Mysle, ze przede wszystkim unikam i nie chce sie znajomic z kobietami, które nie czuja sisterhoodu, które nie czuja tej idei siostrzenstwa, które na rzecz kolesi zrobia wszystko, a dziewczyny maja w dupie i w ogóle nie kumaja tego, jak duza sila sa kobiety [W3].\nRelacje miedzy uczestniczkami ruchu oparte sa na przyjazni i kolezenstwie. Sluzy to przede wszystkim integracji czlonkin ruchu. Dzialania polityczne w formie kontaktów towarzyskich wytwarzaja atmosfere wspólnotowosci. Tworzenie takiej plaszczyzny dla dzialan ma dla anarchofeministek fundamentalne znaczenie, poniewaz kontakty prywatne przekladaja sie na jakosc grupy- budowanie wzajemnego zaufania, wsparcia, pomocy, ale sa takze motywacja do podejmowania aktywnosci politycznej: Mysle, ze strasznie podkrecaja do dzialania. Kiedy masz osobe bliska i nie chodzi mi teraz o stosunki emocjonalne typu, ze masz kochanke czy masz kobiete, tylko czystko emocjonalne miedzy przyjaciólkami, miedzy kolezankami bliskimi…Jezeli masz takie relacje, jezeli masz takie powiazania z ta osoba, to na maksa spiduje, bo ta osoba moze ci powiedziec- „Ej, to jest super. Robisz to ekstra. Kontynuuj to. Bede cie zawsze wspierala”. Wiec czujesz, ze masz plecy, czujesz, ze jest osoba, która zawsze bedzie przy tobie, gdy cos ci sie stanie, gdy na przyklad upadniesz albo cos zrobisz zle, ze ta osoba nie zgani cie i powie ci normalnie, co bylo zle i jak to mozna zrobic inaczej. Dlatego uwazam ze takie bliskie kontakt sa jak najbardziej pozytywne w grupie [W3].\nJest potrzebna, poniewaz czujac ta idee, czujac, ze wlasnie razem chcemy tworzyc cos nowego, bardzo sie w to angazujemy i wtedy nasze dzialania staja sie bardziej efektywne. Wiadomo, ze gdybysmy byly banda sklóconych dziewczyn, po prostu nic by sie nam nie udawalo. A w tym momencie, kiedy wszystkie dazymy do jednego celu, jest o wiele latwiej [W8].\nUczestniczki ruchu anarchofeministycznego podkreslaja, ze droga do osiagniecia egalitaryzmu jest odrzucenie hierarchii, czyli „dzialanie na jednym poziomie”: Chyba to wlasnie polega na tym, ze tu wszyscy sa na tych samych zasadach i ze kazdy moze tak samo duzo wniesc w grupe. Kazdy ma takie same obowiazki i takie same prawa, jezeli oczywiscie zakladamy, ze mamy jakies prawa i obowiazki [W4].\nDzialamy wszystkie na tym samym poziomie. Nie hierarchizujemy sie. Jest to wspólpraca i przyjazn [W5].\nTaka koncepcja dzialania grup nieformalnych opisywana jest przez Giddensa jako demokracja dialogowa. Demokracja dialogowa jest nie tylko sposobem budowania sceny publicznej, ale mozna rozciagnac ja takze poza sfere formalnej polityki. Giddens przestawia potencjalny zakres funkcjonowania demokracji dialogowej w nastepujacy sposób: Poza scena panstwowa, jak mozna by sugerowac, demokracje dialogowa da sie promowac w wielu podstawowych sferach. W obszarze zycia osobistego- w stosunkach rodzice-dzieci, w zwiazkach seksualnych, w przyjazni- demokracja dialogowa posuwa sie do takiego stopnia, do jakiego takie zwiazki podporzadkuje raczej dialog niz ugruntowana wladza. To, co nazywam „demokracja emocji”, jest zalezne od (…) zintegrowania autonomii i solidarnosci. Zaklada rozwój zwiazków osobistych, w których czynne zaufanie jest wzbudzane i podtrzymywane poprzez dyskusje i wymiane pogladów, a nie arbitralna wladze takiego czy innego rodzaju (2001b:25).\n„Demokracja emocjonalna” przyczynia sie takze do ksztaltowania nowej tozsamosci podmiotu dzialania w sferze publicznej. Nowe ruchy spoleczne sa, zdaniem Giddensa, kowalami demokracji dialogowej wychodzacej poza sfere prywatna. Demokratyczny charakter tych ruchów jest wynikiem ich pracy nad otwieraniem „przestrzeni dla dialogu publicznego wokól kwestii, którymi sie zajmuja” (Giddens, 2001b:26).\nDazenie i podtrzymywanie niehierarchicznych struktur w ruchu anarchofeministycznym nie tylko wyraza „podwyzszona refleksyjnosc”, ale takze wplywa na dalszy jej rozwój poprzez rozszerzanie jej zasiegu na gruncie lokalnym i globalnym.\nRozszerzanie demokracji dialogowej jest procesem, nad którym nalezy nieustannie pracowac. Podczas rozmów z respondentkami pojawily sie takze glosy, ze idea otwartej i niehierarchicznej struktury ruchu anarchofeministycznego jest wyrazem idealizacji wizerunku ruchu i nie zawsze jest ona urzeczywistniana. Pojawil sie zarzut tworzenia hierarchii i paternalistycznego podejscia do mlodszych uczestniczek ruchu: Jest róznie. Jest tak, ze sa dziewczyny, które sa totalnie zajarane i sa otwarte na nowe dziewczyny i jak pojawi sie nowa kolezanka, to jest zajawka i chec opowiedzenia jej wszystkiego, pogadania o jej doswiadczeniach i stworzenia czegos razem. Ale sa tez dziewczyny, które chujowo do tego podchodza. To jest forma znalezienia sobie jakies pozycji na scenie punkowej. Ja sie spotkalam generalnie z czyms takim, kiedy ja wchodzilam w ta scene, to jakby stawalam sie ta mlodsza osoba i ktos byl wywyzszany w tym momencie. I wykorzystywal ta sytuacje, zeby byc taka osoba madrzejsza, wazniejsza- „Chodz tu mala, a ci to wytlumacze wszystko co i jak, bo ja lepiej wiem”. Bo jest róznica, jezeli przychodzisz i slyszysz „O, boze, jestes zajebista. Chce z toba cos zrobic”, a „Mozesz cos z nami zrobic ewentualnie”. Wiec sa chyba takie dwie strony [W4].\nJedna z respondentek wyrazila przekonanie, ze grupy anarchofeministyczne sa hermetyczne, zamkniete na osoby spoza grupy:\nNajwyzej wszyscy na mnie psy powiesza, ale to powiem (smiech). Tak, jak mówilam, mi sie wydaje, ze te grupy zostaly zawiazane najpierw na gruncie kolezenstwa i wspólnoty przemyslen i checi dzialan. I to jest jednak tak, ze te grupy juz istnieja od paru lat i to, co kiedys mówilam, zakladaly mlode dziewczyny. To nie jest zaden minus w tym momencie, ale to sie wiaze z tym, ze istnieje jakis uklad. Oprócz tego, ze naleza do jednej grupy, sa zwiazane jakimis…juz kwestie osobiste w tym momencie. I wbrew pozorom, mimo otwartosci na pomoc innych osób, to sa grupy bardzo hermetyczne. (…) Chociaz to nie jest jeszcze takie najgorsze. Ale po prostu wydaje mi sie, ze dziewczynom tak naprawde nie zalezy na tym, zeby jakies zupelnie nowe z dupy wziete osoby sie pojawialy. Bo dzialaja wlasnie w takim srodowisku, w którym obracaja sie na co dzien, maja sprawdzonych ludzi, maja sprawdzone znajome i znajomych…Duzo latwiej jednak sie dziala ze sprawdzonymi ludzmi. (…) A jezeli jest na przyklad konkretna osoba, która chcialaby sie do tego przylaczyc, która chcialaby tez skorzystac z tego…znaczy skorzystac chociazby w sposób mentalny, z przynaleznosci do czegos takiego…nie ma dla niej takiej szansy. I to jest wlasnie zajebiscie niefajne [W10].\nProblem ten jest dzis poruszany przez uczestniczki ruchu, które kiedys zaznaly takiej formy uprzedzenia. Autorka zina „Chaos Grrlz” pisze: Chce sie cos robic, a tu ciagle niezadowolenie, marudzenie, olewka albo wyszydzajace glosy starych wyjadaczy i wyjadaczek. Krew mnie zalewa, kiedy widze niektórych kolesi i dziewczyny grajacych scenowych bogów, co to wszystko wiedza, a na „kinder panka” nawet nie spojrza, nie mówiac juz o jakiejs wspólpracy (no chyba, ze powierzenie im jakiejs „brudnej roboty”). (…) oczywiscie (…) wchodzac w srodowisko nadal przez wielu ludzi bylam traktowana z rezerwa, usmieszkami, „to ta nowa (doslownie tak jedna laska mnie „przedstawila” innej, i to w mojej obecnosci, niezla chujnia, co?!) (nr 2., b.d.w., s. 11-12).\nAgeism (dyskryminacja ze wzgledu na wiek) lub w tym kontekscie dyskryminacja „nowych” istnieje nie tylko w ruchu anarchofeministycznym, ale takze w calym srodowisku alternatywnym. „Staz”, ilosc lat zaangazowania w dzialalnosc na scenie niezaleznej etc. wyznacza zatem pozycje w ramach tego pola, jak to mozna ujac w kategoriach wypracowanych przez Bourdieu. Poddanie powyzszych problemów pod dyskusje, chociazby w charakterystycznej dla ruchu anarchistycznego czy anarchofeministycznego formie aktywnosci, jaka jest „trzeci obieg”, moze zmienic strukture pozycji. Urefleksyjnienie kwestii zwiazanych z istniejacymi nierównosciami w ramach ruchu toruje droge dla wcielania idei egalitaryzmu i antyhierarchicznosci w praktyke dnia codziennego. W niniejszym fragmencie pracy warto sie takze przyjrzec idei siostrzenstwa, która dla wielu uczestniczek ruchu anarchistycznego jest punktem wyjscia wspólnych dzialan. Siostrzenstwo (sisterhood) mozna okreslic jako afirmacje kobiecych zwiazków, opartych na solidarnosci, wsparciu, pomocy, przyjazni. Jest to idea, która rozwijana byla przede wszystkim przez ruch feministyczny drugiej fali. A tak siostrzenstwo definiuja anarchofeministki:\nSisterhood to jest najwieksza kobieca bron. Sa to niesamowite, nierozerwalne wiezi, które budujemy ze soba. Jest to wsparcie. Jest to zaufanie. Sa to wszystkie pozytywne wartosci, które skupiaja sie na nasze relacje. I jest to pielegnowanie. I niepozwalanie mezczyznom na rozpierdalanie tego, co nas laczy. Dla mnie jest to niesamowicie energetyzujace i radujaca wiez. Jest to cos niesamowitego. To jest to, co tworza kobiety miedzy soba, co jest zaczatkiem, dla mnie, wszelkich dzialan [W11].\nSisterhood to znaczy sie dobrze znac i to jest bardzo istotne. Mi sie wydaje, ze to takie polaczenie, ze jestesmy kobietami i jest nam chujowo, to musimy sie wspierac, ale jednoczesnie powinnysmy zabiegac, zeby ten sie jak najlepiej poznac i sie uczyc o sobie wzajemnie, a jednoczesnie tez o sobie [W12].\nW dzisiejszym swiecie totalnego brotherhoodu samo slowo „siostrzenstwo” wydaje sie nowe i takie troche „nieswoje”. Jest to zapewne spowodowane tym, ze kobiety zazwyczaj pelnily i nadal pelnia podrzedna role w stosunku do mezczyzn, zas ich wzajemne kontakty (kobiet) bardzo czesto opieraja sie na rywalizacji, aby nie byc najnizej w hierarchii. Idea sisterhoodu jest wiec mocno zachwiana, tym bardziej, ze zyjemy w patriarchalnym (tfu!) spoleczenstwie. Jednak nie dajcie sobie wmówic, ze siostrzenstwo jest wymyslem feministek! Przeciez od zawsze kobiety spotykaly sie we wlasnym gronie, aby pobyc ze soba, dzielic sie swoja wiedza oraz wspierac sie wzajemnie” (Chaos Grrlz nr1., b.d.w..:38).\nIdea siostrzenstwa jest przeciwstawiana idei braterstwa (brotherhoodu) ( utozsamianej z wieziami miedzy mezczyznami, które podtrzymuja system patriarchalny lub sa jego sila napedowa). Braterstwo jest symbolem meskiej solidarnosci w systemie patriarchalnym. Jego celem jest oslabianie wiezi miedzy kobietami, poniewaz te wiezi moglyby obalic panujacy porzadek ( jako przyklad walki z afirmacja kobiecych zwiazków i kobiecej niezaleznosci moga posluzyc stosy, na których ginely czarownice).\nMagdalena Sroda na temat idei siostrzenstwa pisze, ze:\nPrzyjazn to ten rodzaj wiezi, które powstaja w obrebie tak zwanych wspólnot wyboru. Wartosc przyjazni i jej znaczenie dla naszej tozsamosci polegaja przede wszystkim na tym, ze jest ona niezalezna od i od biologicznych determinacji, i od tych zwiazków, które reprodukuja patriarchalna strukture spoleczna, wyznaczana przez oparte na tradycji stereotypowe role zarówno w obrebie rodziny, jak i w sferze publicznej (2003:341).\nPrzyjazn nie tylko laczy prywatne z politycznym, ale rodzi takze solidarnosc w tej „wspólnocie wyboru”. Wspólnoty oparte na przyjazni i solidarnosci, zdaniem Srody, powoduja „dyslokacje sfery publicznej”, czyli zatarcia granicy miedzy tradycyjnie pojmowana sfera prywatna i publiczna (2003:341). Siostrzenstwo jest zatem „gotowoscia do afektywnego zaangazowania sie w sprawy kobiet” (Sroda, 2003:343). Kobiety w spoleczenstwie patriarchalnym pozbawione sa publicznego glosu, historii, dlatego „siostrzenstwo nie jest (…) prosta przeciwwaga dla braterstwa; jest raczej specyficznym okresleniem przyjazni w jej wymiarze politycznym” (Sroda, 2003:343). Watek przyjazni odnosi sie nie tylko do relacji panujacych w poszczególnych grupach. Wprawdzie lokalne grupy sa autonomiczne, ale widoczna w ruchu anarchofeministycznym jest chec konsolidacji srodowiska i nawiazywania wspólpracy w ogólnopolskiej. Przykladem dzialan zmierzajacych do konsolidacji ruchu anarchofeministycznego i anarcholesbijskiego w Polsce jest „Marrrcowanie”- ogólnopolski zjazd anarchofeministyczny i anarcholesbijski. Do tej pory odbyly sie dwa takie spotkania- w 2004 roku w Elblagu i w 2005 roku we Wroclawiu. O znaczeniu tego zjazdu dla ruchu wypowiedziala sie jedna z respondentek:\nJak wlasnie powiedzialam, Marrrcowanie bylo pierwszym takim spotkaniem grup z Polski okreslanych mianem anarchofeministycznych. Wspólpracujemy juz od lat. Znamy sie na stopie kolezenskiej i niektóre takze na przyjacielskiej. Widujemy sie najczesciej podczas jakis konkretnych akcji, manifestacji, koncertów, czy akcji typowo politycznych. A oprócz tego Marrrcowanie bylo takim pierwszym w Polsce zjazdem anarchofeministek, podczas którego mialysmy czas na integracje i nie tylko na suchy program, zeby po prostu…nie tylko przyjezdzamy na przyklad na projekcje filmowa, ogladamy i zmywamy sie. Mialysmy czas, zeby pobyc ze soba, pozyc ze soba w weekend, wspólnie dyskutowac, analizowac rózne sytuacje, mówic o tym, co nam sie podoba, jak i co powinnysmy zrobic, aby ruch dzialal bardziej sprawnie i solidarniej. Mysle, ze to bylo swietne spotkanie, gdzie nawiazalo sie wiecej zazylych przyjazni. To byl czas, kiedy integracja naprawde zadzialala [W6].\nW 2004 roku kolejnym krokiem ku integracji srodowiska anarchofeministycznego bylo powolanie internetowej grupy dyskusyjnej „Marcowaniegrrlz”. Na liscie poruszane sa biezace problemy; pojawiaja sie informacje o dzialaniach, projekty etc. Podobne zadanie mial biuletyn „Ultrafiolet” czy „A-fe”, który powstal, jak pisze jego autorka (Chaos Grrlz nr 2, b.d.w.:13), poniewaz „czesto brakowalo informacji o tym, co sie dzieje na scenie niezaleznej, szczególnie w klimatach @fem/queer” . Jednym z efektów wspólpracy, która byla mozliwa m.in. dzieki istnieniu takich kanalów informacyjnych, byla liczna grupa Radykalnych Czirliderek na „antyszczycie” w Warszawie w maju 2004 roku.\nUczestniczki ruchu anarchofeministycznego odrzucaja hierarchiczna strukture grup i ruchu, w którym dzialaja. Nieformalnosc, sprzeciw wobec budowania hierarchii oraz egalitaryzm maja byc nie tylko pomyslem na ksztalt i sposób funkcjonowania ruchu. U podstaw tych wizji znajdziemy takze przekonanie, ze wykracza to poza obszar prywatnosci, w której konstytuuja sie wiezi przyjazni i kolezenstwa. Siostrzenstwo ma byc wlasnie taka forma przyjazni i kobiecych zwiazków, która wykracza poza sfere prywatna, stajac sie punktem wyjscia wszelkich dzialan politycznych. Siostrzenstwo jest pomyslem na ksztaltowanie tozsamosci uczestniczek ruchu anarchofeministycznego, której podstawa jest afirmacja kobiecej solidarnosci. Taka „wspólnota wyboru” konstytuuje zbiorowy podmiot dzialania politycznego/spolecznego. W konsolidacji ruchu pomocne okazuja sie zjazdy, spotkania, organizowanie wspólnych akcji, internetowe listy dyskusyjne.\nDziekujemy Trawce za podeslanie pracy!! Buziaki!\nTopics: anarchist movement, history, Poland, Polski


najbardziej trafione. Nie ma się zresztą czemu dziwić, bo o ile jeszcze da się bez większych problemów ogarnąć catering na dużą firmową imprezę, o tyle jest już kłopot z zapewnieniem wszystkim zaproszonym gościom krzeseł i stołów\nDodane: 07-01-2020 02:09\nMeble eventowe na wynajem, wypożyczalnia mebli to oferty, na które nie brakuje chętnych. Okazuje się bowiem, że w obecnej dobie takie usługi są jak najbardziej trafione. Nie ma się zresztą czemu dziwić, bo o ile jeszcze da się bez większych problemów ogarnąć catering na dużą firmową imprezę, o tyle jest już kłopot z zapewnieniem wszystkim zaproszonym gościom krzeseł i stołów. Co robić w takich o\nAutomation and electricityKilka sÅ‚Ã³w o "solarach" - fakty, zastosowanie i kosztySzybalski-stomatologia.plWygodna odzież to podstawa w sporcieSomething about engineJak mieć ciepło w domu, w domku ogrodowym lub w magazynie?Poradnik - jak korzystaÄ‡ z pomocy prawnej?Czym jest stwardnienie rozsiane i jak się je leczy?Idziemy w gÃ³ryEkologia i styl - o drewniePakowanie butÃ³w i innych rzeczy. Co i jak?PopsuÅ‚ ci siÄ™ samochÃ³d?SamochÃ³d, motocykl... mechanika pojazdÃ³wSzybalski-stomatologia.plO komforcie termicznymDobry dentysta ZabrzeAuta - naprawa mechanikiTechnology and the job of an electrician We advise you on how to buy us auto parts faster Wpis o fotowoltaice. Fotowoltaiczne InfoKosmetyczne olejki jako perfumy.Szukam 7 Osób, Którym Przekażę Rozwiązanie Jak klimatyzować pomieszczeniaNie trać zębów - o stomatologii zachowawczejOdzieÅ¼ medyczna - waÅ¼na jest higienaPoÅ›wiÄ™cenie i ciÄ™Å¼ka praca geodetyWartość tego jak uruchomić klimatyzację w 2020Czy ktoś może mi pomóc szkolić z bhp w Białymstoku?O zasÅ‚onachKilka faktów jak wynająć krzesłaPlumbers today


Artysta musi poruszać | Przeglad | Miesięcznik „Teatr”\nArtysta musi poruszać\nautor: Patryk Kencki, Krzysztof Majchrzak\nfoto: Bartek Warzecha\n„Udało mi się zarazić moich studentów niechęcią do kłamstwa, do szkolnej rutyny, którą często pasą się ich oceny w indeksie” – mówi Krzysztof Majchrzak w rozmowie z Patrykiem Kenckim po premierze Ecce homo!!! w Akademii Teatralnej w Warszawie.\nPATRYK KENCKI Czy mógłbyś kogoś nazwać swoim nauczycielem lub mistrzem?\nKRZYSZTOF MAJCHRZAK Mógłbym! Moim mistrzem był Witek Zatorski. Można powiedzieć, że miałem szczęście na niego trafić. Uczył przez cztery semestry w łódzkiej filmówce, akurat wtedy, kiedy zdałem do tej szkoły. Przypadek? Niektórzy ezoterycznie, mistycznie nastawieni do rzeczywistości mówią, że nie ma przypadków. W tym wypadku byłbym skłonny im wierzyć. Te cztery semestry ukształtowały mnie nie tylko jako aktora, ale i jako człowieka. Co więcej: to, co zacząłem wygrywać po wykładach z nim na fortepianie – co mówiłem o muzyce mojemu synowi – było nasycone jego obecnością! Jego, mówiąc skrótem, know-how. I wiem, że nauczyciel tak zwanych sztuk performansu: wiolinistyki, pianistyki, tańca czy śpiewu, to nauczyciel życia. Życia z całym spektrum jego właściwości i problemów. Ze wszystkimi „danymi egzystencji”: upływem czasu – raz, perspektywą śmierci – dwa, naszą ostateczną egzystencjalną samotnością – trzy i wreszcie cztery – całkowitą odpowiedzialnością za kształtowanie własnego losu. Jeśli się uwzględni to wszystko jako cztery boki kwadratu – to w tej zamkniętej przestrzeni znajdziemy naukę o właściwościach życia. Wszelkie pomijanie tego faktu owocuje kształceniem pretensjonalnych indywiduów, jakby powiedział Stanisław Ignacy Witkiewicz, w moim sercu istniejący jako Staś.\nKENCKI Myślę, że Twój styl aktorski kształtował się również w toku pracy.\nMAJCHRZAK Jeżeli już mówić o jakimś stylu, to pora chyba powiedzieć o dwóch metodach kształcenia: metodzie „co” i metodzie „jak”. Te metody poruszają się na kursie kolizyjnym, i nie myślę tu o takim, dosyć banalnym, zjawisku, że na scenie lepiej „być”, niż „grać”, pokazywać. Myślę o czymś o niebo prostszym! Że ról się nie buduje, tylko bada się ich potencje! To rozkosznie niekończąca się praca! Tak więc badanie przestrzeni postaci nakłada na twórcę inne obowiązki. To inny charakter pracy i diametralnie inny kierunek niż budowanie znienawidzonej przeze mnie i wciąż wyszydzanej ekspresji. Boski Lee Strasberg, któremu bardzo dowierzam, podczas polemik z ludźmi teatru rapsodycznego, którzy krzyczeli na niego, że ważna jest ekspresja, ekspresja, ekspresja, wyraz, wyraz, wyraz, stawał wkurwiony i mówił: „Przepraszam, ekspresja tak, ale ekspresja czego? Wyraz tak, ale, przepraszam, wyraz czego?”. „Co” jest wielkim panem! „Jak” czy seria „jaków” jest jego nędznym sługą. „Co” jest jedno, „jaków” tysiące”. Dowiedz się „co”, a pojawi się tysiąc „jaków”! Natomiast zaczynanie od „jak” miesza człowiekowi w głowie, sprawia, że miast być świadomym twórcą gotowym na spotkanie z drugim człowiekiem, jest pretensjonalnym idiotą z bohemy. I wypija na rynku krakowskim szampana z pantofelka swojej bogdanki, białym szalem moszcząc jej drogę z dorożki na Błonia…\nKENCKI A zatem postawiliśmy na jednej szali „być”, a na drugiej „grać”. Ale żeby być, to najpierw trzeba się chyba ukształtować?\nMAJCHRZAK Tak!!! I nie wyobrażam sobie, żeby edukacja duchowa i mentalna to było coś, co można ukończyć. To stawia istotę twórczą w obliczu zupełnie innych obowiązków. Mianowicie: ciekawości nieustannej. Badania zjawiska. Badania syndromu. Badania wpływu tego syndromu na życie społeczne. A więc Levinasowsko-Buberowskie ja-ty-ty-ja. A czym jest aktorstwo, jak nie nieustannym ja-ty-ty-ja?\nKENCKI Czyli zajmowanie się człowiekiem?\nMAJCHRZAK A co najważniejsze: drugim! Oto ja, konstruując swoją wypowiedź – komunikuję się z drugim. Tak więc, jak się domyślasz, ta droga wiedzie jednocześnie przez mękę permanentnych korekt, bo nie znosi kompromisów, ale jest też równocześnie w rajski sposób szczęśliwa. To nie jest, stanowczo, droga zaprasowywacza tandetnych, rapsodycznych formuł… Czasem ktoś mówi: „Ona tak pięknie, jako ta Judyta, krzyczała”, ale przychodzi do teatru człowiek, którego ja szanuję, taki od kopania rowów, i mówi, że ta czarna pani, która się tak drze – w ogóle go nie obchodzi… No i co on ma robić, biedny? Mam go wyprosić z teatru, bo się nie zna? Nie. To ta kretynka się nie zna. A ten człowiek się zna. Ma parę oczu i serce po właściwej stronie. Ma mamę i babcię, które nauczyły go miłości do świata. Jeżeli ta kretynka nie umie mówić do chłopaka z łopatą – jest bezużyteczna. W ogóle skoro już mówimy o bezużyteczności w kontekście metody, to pora odwołać się do drugiej kategorii: artysta! Specjalnie przez małe a. Jako zawód, jako fach, jako kwalifikacja zawodowa. Kim on mianowicie jest? Kim on jest naprawdę? No bo, powiedz, co robi hydraulik? Udrażnia systemy wodne, prawda? Co robi drwal? Pozyskuje tkankę drzewną, tak? Co robi chirurg? Co robi górnik? Co robi policjant? Co robi żołnierz jednostki specjalnej? Wiemy, prawda?! A co robi artysta? I tu mamy kłopot… To znaczy ja nie mam kłopotu i od razu odpowiadam: porusza. Jeżeli nie porusza, to mam pytanie, dlaczego nie jest drwalem, chirurgiem, żołnierzem jednostki specjalnej bądź górnikiem, który pozyskuje węgiel? Co on, kurwa, robi?! Od czego on jest? Od picia szampana z trzewiczków swoich narzeczonych czy od poruszania? Jeżeli aktor, artysta, tancerz, pianista, mim, śpiewak operowy nie porusza, to jest pieprzonym nierobem, egoistyczną bestią, pretensjonalnym durniem i szkodnikiem społecznym. Nie myśl, że przeze mnie przemawia jakaś stachanowszczyzna, że każdy powinien coś produkować. Nie! Ale każdy artysta powinien produkować poruszenie!\nKENCKI Jeżeli porusza, to znaczy, że ukazuje człowiekowi jego głębię i że go zmienia?\nMAJCHRZAK Tak! Zmienia! To cudowna konstatacja! Właśnie: zmienia. Teraz rozumiesz – jeżeli przyjmiesz takie podstawowe kryterium użyteczności, to pojawia się pytanie: jakie są obowiązki? Tych obowiązków jest sporo. Trzeba dowiedzieć się dużo o człowieku jako o istocie. I o sobie. Badać te przestrzenie. Żeby wieczorem, kiedy Cię zobaczę w teatrze jako mojego widza, ugościć Cię poruszeniem. Jeśli nie poruszam, to możesz powiedzieć: „Wypieprzaj z mojego życia, ty pretensjonalny durniu! Ja jestem literaturoznawcą, teatrologiem, piszę eseje, piszę książki, pracuję w konkrecie. Konkret! A ty w czym pracujesz?”. Masz prawo potraktować mnie z buta, jak mówią na ulicy. Otóż właśnie. Przedstawiłem tu syntezę obowiązków czekających pedagoga i artystę. Artysta! To słowo jest obarczone taką masą pretensjonalnego śmiecia, że nie mogę już na nie patrzeć.\nKENCKI Od sześciu lat pracujesz na Wydziale Aktorskim warszawskiej Akademii Teatralnej. Miałem przyjemność oglądać przygotowane pod Twoją opieką egzaminy. W końcu również dyplom zrealizowany w tym roku. Czy masz poczucie, że udaje Ci się nauczyć swoich studentów bycia artystą, bycia człowiekiem?\nMAJCHRZAK Udały mi się przede wszystkim dwie rzeczy. Po pierwsze – wpoić zasadę: „Nie musimy się kochać, ale musimy kochać to, co robimy! Zbudować wspólnotę”. Stworzyłem wspólnotę, której działanie polega na wiedzy o tym, jak wspomagać się w pracy. Na świadomości, że ważne jest: „W jaki sposób przydajecie się innym? Czy jesteście piękni w bezinteresowności?”. Po drugie, dałem im zaznać wolności. Wolności tworzenia, wolności badania. Bycia w epicentrum wypadków twórczych i bycia autonomicznym czynnikiem tworzenia. Nie masą czy magmą w ręku choreografów, reżyserów, tylko autonomicznym, integralnym bytem, który uczestniczy w procesie twórczym jako podmiot. Nawiasem mówiąc, ciągle przereklamowana jest rola reżysera. Aktorzy są używani jako mięso armatnie, czy jako massa tabulettae, używając farmaceutycznej nomenklatury, jako coś mało istotnego, co ma wypełnić tabletkę. Aktor, który ma tylko wypełnić piękną wizję reżysera czy scenarzysty… Myślę, że moim studentom byle frajer nie podskoczy, bo zaraz go odeślą na podwórko śmieszności. Jeśli ktoś nie będzie dysponował danymi, które momentalnie ułatwią im i umożliwią dialog równego człowieka z równym człowiekiem, w pełni partnerski jak wspinaczka wysokogórska, to wiem, że będzie miał z nimi biedę. Jeżeli ktoś typu Strzępka – Demirski będzie im kazał zdejmować majtki, żeby pokazać gołe jaja, to będzie miał kłopot! Udało mi się też zarazić ich niechęcią do kłamstwa, do szkolnej rutyny, którą często pasą się ich oceny w indeksie. Co to, cholera, znaczy czwórka czy piątka? W kilku ważnych uczelniach artystycznych już od dawna nie ma ocen. Numerkami oceniać pracę artysty?! Brednia! Poza tym, co to jest rok selekcyjny? Przecież cechy i predylekcje studentów muszę rozdmuchiwać niczym żar w ognisku. A opiekować się tą substancją można jedynie za pomocą recenzji. Nie ocen! Dajmy na to: „Doszliśmy do wniosku, że fajnie grasz koncert Czajkowskiego, ale w trzeciej części, wiesz bracie, nie było przyczynowo-skutkowości. Grałeś, bracie, sam tekst muzyczny”. Duszy artysty powinna dotyczyć recenzja, a nie ocena. Gdy ktoś oddaje swoje życie jakiemuś produktowi, to ocena jest czymś żenującym i niestosownym. Od początku w tej szkole wszystkim zawsze stawiam piątkę. Dlatego, że przychodzili. Że byliśmy razem. Że walczyliśmy razem. Idźcie, bracie, siostro, dalej tą ścieżką szczęśliwie.\nKENCKI Przygotowany pod Twoją opieką dyplom Ecce homo!!! jest bez wątpienia poruszający. Niezwykłość tego przedstawienia wiąże się z przemawianiem przez aktorów językiem podobnym do ich własnego. Ale również z tym – ciężko mi znaleźć określenie na ten rodzaj aktorstwa – że samych siebie wytwarzają.\nMAJCHRZAK Tak! Wytwarzanie siebie w obliczu działań, innych ludzi i koincydencji! Wytwarzanie siebie! Dokładnie do tego zmierzaliśmy. Na przykład ja wpływam teraz na Ciebie, kiedy mówię ten tekst. Jeżeli nie wpływam – porażka. I to jest przyczynowo-skutkowość. Robimy to dla zmieniania, choćby kształtu naszej rozmowy. Strach pomyśleć, że w akademiach świata egzystują jeszcze pogrobowcy romantycznego recytowania!\nKENCKI Punktem wyjścia w pracy nad przedstawieniem był tekst Irvina D. Yaloma Kuracja według Schopenhauera, ale został on w większości przekształcony. Był tylko pretekstem do stworzenia spektaklu?\nMAJCHRZAK Tak. Na bazie tego tekstu powstał scenariusz mojego pomysłu. Po prostu: figury z książki na scenie okazały się impotentne! Jednak o pracy Yaloma myślę z największym szacunkiem, bo to on wprowadził mnie w świat, który stał się bliski mojemu sercu. Za uruchomienie tych poszukiwań z całego serca mu dziękuję. Znam Yaloma także z innych książek, takich jak Kat miłości czy Kiedy Nietzsche szlochał. To nie jest tak zwane wielkie pióro, ale facet kopie ekstremalnie głęboko. I to wystarcza. Tu nie chodzi o jakość prozy. Tu chodzi o głębokość penetracji.\nKENCKI W Twoim przedstawieniu psychoterapia jest fabularną ramą, na której dojrzeć można ornamenty filozoficzne… Istotą spektaklu jest jednak sama natura ludzka i relacje pomiędzy ludźmi. Jego mottem jest caritas, czyli miłość, miłosierdzie, szacunek…\nMAJCHRZAK Miłość, miłosierdzie, szacunek. Taka triada. W ten sposób o tym myślę. Ale nie to było moim marzeniem. Marzeniem było przedstawienie rezultatów moich czteroletnich studiów nad Dostojewskim. Chciałem spotkać mojego brata i siostrę na widowni z człowiekiem, którego spotkałem u Dostojewskiego w Notatkach z podziemia czy w Śnie śmiesznego człowieka. Chodziło mi o przeprowadzenie paraleli w stosunku do każdego ludzkiego losu. Bo człowiek oznacza: bycie podziemnym! Każdy człowiek jest podziemny. Nie ma człowieka nadziemnego. Ta podziemność człowieka w siedmiu ósmych organizuje jego egzystencję. Na podstawie wszystkich dzieł Dostojewskiego chciałem przygotować przedstawienie Fiodor Dostojewski – Iluminacje. I to marzenie spełniłem, pisząc scenariusz na podstawie tekstu Yaloma. Zająłem się podziemnością człowieka. Nie tym, co widać – tym, czego nie widać. Jego duchową biedą, poczuciem kompromitacji wobec samego siebie, dziecięcym posikaniem, megalomanią, śmiesznością i wreszcie: cały czas wymagającą przytulenia rozpaczą. Taki jest człowiek. Ecce homo. Podziemny. To Fiodor Dostojewski naprowadził mnie na Yaloma. Ale do Dostojewskiego wrócę.\nKENCKI Psychoterapia jest próbą dążenia do prawdy. Czy można to powiedzieć również o pracy nad tym spektaklem?\nMAJCHRZAK No właśnie! Gdzie jest punkt zero? Jeżeli chcesz podskoczyć do góry, musisz poczuć oparcie pod stopami. Gdzie u człowieka jest podstawa, punkt zero, dzięki któremu – o paradoksie! – można się wznosić wyżej? Bez zera nie ma prawdy i samoświadomości, dostrzeżenia problemu czy potrzeby zmian. W kółko tkwimy za różnymi kurtynkami. Postanowiłem je pozrywać.\nKENCKI Na koniec chciałem Ci jeszcze zadać pytanie dotyczące naszych absolwentów. Z jednej strony stoi przed nimi świat fałszu, iluzji i symulacji. Z drugiej strony dzięki Tobie mogli się zetknąć z prawdziwą, obnażoną rzeczywistością. Jak sądzisz, czy udało Ci się przygotować ich na kontakt ze światem?\nMAJCHRZAK Nie wiem. To wielka odpowiedzialność. Co oni teraz zrobią?! Czy to, co im przyniosłem, będzie powodowało, że ich plecak będzie lekki czy ciężki? Nie wiem. Jednak uczciwość nie pozwalała mi zachować się inaczej niż ekstremalnie. To tak, jak jest z twoim dzieciakiem! Wychowujesz, wychowujesz… Aż w pewną ciemną, jesienną noc zostawiłem mojego syna Maćka w bursie w Katowicach i wracając stamtąd, całą drogę płakałem. Po prostu zdeponowałem dziecko dorosłemu światu. Tyle.\nDyplom kołem się toczy