udarowcy - Strona 2 z 4 - Lewaczka.pl - udar mózgu blogLewaczka.pl – udar mózgu blog | Strona 2\nArchiwa tagu: udarowcy\nOpublikowany Lipiec 28, 2017 przez admin\nCoraz więcej udarów w mediach. To znaczy czego? Informacji udarowych. I w TV i w prasie. Moja babcia czyta życie na gorąco i wiem, że co kilka numerów jest coś wspomniane. A to o spastyczności, a to o udarze, a to o rehabilitacji… Szukam takich informacji, ale oczywiście nie kupuję wszystkich gazet, więc o wielu piszę. Ale wiem, że udarów mózgu jest w mediach coraz więcej.\nA może to tylko ja zauważam, bo mnie to dotyczy? Czytaj dalej →\nZaszufladkowano do kategorii moim zdaniem, mój udar\t| Tagi: Fundacja Udaru Mózgu, media, Michał Figurski, po udarze, prasa, statystyki, udar, udar mózgu, udarowcy\t| 1 odpowiedź\nOpublikowany Marzec 26, 2017 przez admin\nPiszę o tym swoim udarze, ubieram go w historie i nie zauważyłam ryzyka, które się za tym kryje. Choroba, opowiadana przez opowiadaczy, staje się rozczłonkowana na anegdotki. Kilkanaście szpitali, kilkadziesiąt osób, historyjki o bólu, ale więcej historyjek śmiesznych – anegdoty z życia.\nMy, chorzy działający w sieci, jesteśmy na to narażeni, przygotowując teksty.\nMy, chorzy, jesteśmy na to narażeni przez pytania o chorobę.\nPobyt w szpitalu nie jest anegdotką o lekarzu czy opowieścią o toalecie.\nUdar mózgu jest czymś więcej, niż tylko strachem w momencie utraty władzy w ręce.\nJa to wiem, my to wiemy, bo znamy tę rzeczywistość. Ale czy wie to koleżanka z podstawówki, która pyta o zdrowie, bo słyszała, że…? Czytaj dalej →\nZaszufladkowano do kategorii moim zdaniem, mój udar\t| Tagi: czas wolny, po udarze, udar mózgu, udarowcy, wylew, życie codzienne\t| Napisz odpowiedź\nTej historii nie widziałam osobiście, ale jest na tyle niesamowita, że włączę ją do swojej Galerii. Stomatologa mógł pokonać udar mózgu w pracy, ale nie pokonał:)\nBył sobie stomatolog. Połowa bliźniaków jednojajowych;z) W średnim wieku, ale z tych, którzy są wiecznymi chłopcami. Przystojniak, trochę kobieciarz, trochę wędkarz, trochę innych rzeczy o których nie wiem. To wszystko nie zmienia faktu, że był świetnym specjalistą. Leczy ząbki w gabinecie (również babki, która mi o nim powiedziała) i operuje szczęki.\nPewnego dnia, po spędzeniu nocy z kobietą poszedł do pracy. Miał operować szczękę. Przygotował się do operacji, ale trochę mu zdrętwiała noga. Cóż, mógł siedzieć jakoś dziwnie, odrętwiała noga nie jest jakimś wielkim problemem. Ale gdy miał już zaczynać poczuł, że ręka jest jakaś mu obca. Skłamał więc pacjentce, że muszą odrobinę poczekać, bo znieczulenie jeszcze nie do końca działa. Ale kiedy wyciągnął rękę, żeby dotknąć jej ust, nie trafił. Słabo jak na chirurga.\nZaraz po tym na salę wpadł jego kolega pytając, czy się dobrze czuje, a on złapał się za twarz i poczuł, że jej jedna strona opada i… Przewrócił się. Miał mnóstwo szczęścia w tym całym nieszczęściu. Po przeciwnej stronie ulicy znajdował się najbliższy oddział udarowy. Był tam w ciągu godziny od wystąpienia pierwszych objawów, szybko potwierdzono diagnozę udarową i włączono leczenie trombolityczne. Oczywiście, tak jak u mnie, podejrzewano zapicie (którego nie było), i narkotyki (których nie było). Przyznał się nawet do całonocnego seksu, który jak wiemy, nie jest przyczyną udarów.\nZadawał sobie tysiące pytań. Od racjonalnych(co spowodowało udar?), przez ekstremalne (czy to od seksu?), po normalne (dla udarowca of korz- co zrobiłem źle?)… Przebadano go od stóp do głów, i jedynym czynnikiem, który mógł mieć znaczenie, było wielkie PFO. I zamknięto mu je.\nAle co tam. Wyszedł z udaru bez żadnych deficytów. Pracuje, żyje, może tak\nPrzebadano bliźniaka, nie miał żadnej dziury.\nI teraz pytanie. Dlaczego ta historia nie miała miejsca w Polsce?\nTak. U nas potrzebujemy dwóch udarów dla zamknięcia PFO. Nawet udar mózgu w pracy nie pomoże…\nHistoria kończy się dobrze. Pan stomatolog dalej leczy ząbki i dalej jest superprzystojny:)\nZaszufladkowano do kategorii mój udar\t| Tagi: galeria twarzy, leczenie trombolityczne, po udarze, udar mózgu, udarowcy\t| Napisz odpowiedź\nJak mówić do osoby po udarze mózgu? – rady dla bliskich, przyjaciół i opiekunów\nOpublikowany Listopad 26, 2016 przez admin\nUdar mózgu może skutkować masą problemów komunikacyjnych, afazja jest tylko jednym z nich. Od pewnego czasu w moim googlowym folderze [klik;)] jest także zagdanienie „jak rozmawiać z osobą po udarze”. Niezależnie, czy udarowiec cierpi (cierpiał) przez afazję, komunikacja z nim może być utrudniona…\nCzytałam na ten temat tylko jeden artykuł który jednocześnie pokrywał się z moimi odczuciami i w pełnie mnie przekonał. I, w przeciwieństwie do innych artykułów zawierał tylko 3 rady. Niestety nie pamiętam tych trzech podpunktów, ale i ja mogłabym je skrócić do dwóch. Moim zdaniem podstawowymi zasadami komunikacji z udarowcem są proste:\nkolejną zasadą jest również coś bardzo ważnego, co czasem nam umyka, ale łączy się z życzliwością i szacuniem.\nnie traktuj udarowca, jakby był głupszy (niż przedtem).\ntak sobie myślę, że to są jedne z podstawowych zasad komunikacji między bliskimi. Z taką różnicą, że naprawdę czasem będzie trzeba morza cierpliwości, żeby dogadać się z udarowcem (lub afatykiem). Życzliwość jest ważna nawet wtedy, kiedy w wyniku udaru chory nie czyta cudzych emocji, tonu głosu albo mimiki. Życzliwość po prostu pomaga obydwu stronom poradzić się. Ale uwierzcie że osoba po udarze często czuje, kiedy ludzie traktują ją jakby była głupsza niż przedtem. Albo nabijają się z niej, a naprawdę łatwo nabijać się z kogoś, kto nie umie dobrze się łatwo wysłowić.\nNawet ja, miałam takie dziwne sytuacje niepewności. Z moimi najlepszymi na świecie przyjaciółmi. Rzadko, bardzo rzadko, ale tym lepiej je pamiętam. Ja reaguję na złe podejście do mnie zamknięciem się i wycofaniem ( ;\nJak przyjrzycie się poniższym punktom – każdy w ten czy inny sposób wpisują się w powyższe punkty.\nMów w prosty sposób, ale jak do dorosłego. Come on, wciąż jesteśmy dorośli! Nikt nie lubi być traktowany jakby był dzieckiem. Im „chorszy” jest Twój bliski tym prostsze mogą być zdania.\npostaraj się o uwagę udarowca zanim zaczniecie rozmowę. Wiecie jak prod. Bralczyk czasem uciszał salę wykładową i zdobywał pełną uwagę? Zaczynał mówić szeptem;) do mikrofonu. Ładnie skupiały się na nim wtedy oczy prawie setki osób na sali:D Ty potrzebujesz latającej gdzieśtam uwagi jednej osoby;)\npozbądź się niepotrzebnych hałasów:)\nmów normalnym tonem. chyba że wiesz o ubytkach słuchu albo chory cię poprosi o to, żebyś mówił głośniej:)\nDaj Twojemu choremu czas, żeby mógł coś powiedzieć. Podsuwanie słów jest czasem dobre, czasem nie i nie powinno być używane przedwcześnie.\nPotwierdzaj czy się rozumiecie. Zwykłe tak/nie pytania wystarczą:)\nJedno pytanie na raz! „czy chcesz kawę? a może lemoniadę z ciasteczkiem” będzie trudniejsze do odpowiedzenia ;)\nUżywaj „dodatkowych materiałów” typu mimika, gesty, gestykulacja, pokazywanie, rysunki, uśmiech… No wiecie. Obok mowy, nie zamiast niej!\nIgnoruj błędy w mowie (możesz chwalić wysiłki, ale ja bym była z tym ostrożna…, ja jestem na to trochę alergiczna). Nie wszystko musi być idealne, wiecie? Byłam wczoraj na imprezie. Kilkoro znajomych po długim dniu, czułam że nie mówię jakoś super, często gubiłam słowa, wątek, moje żarciki były powolne, ale wydawali się tego nie słyszeć.\nNie ignoruj udarowca i tego, że ma coś do powiedzenia.\nSłuchaj i patrz:)\nNie naciskaj. To nigdy nie pomaga, tylko zniechęca;)\nJeśli trzeba, zrób przerwę w rozmowie.\nPokazuj, kiedy czegoś nie rozumiesz.\npróbuj powiedzieć coś „innymi słowami” ;)\ndaj odpocząć – próbowanie powiedzenia czegoś jest męką. Naprawdę. I strasznie męczy. Jeśli się nie pali, to nie ma takiej rozmowy której nie można\nUcz się sposobu komunikowania swojego chorego… Na jednej rehabilitacji była pani z afazją, która chyba nie była leczona. Nauczyłam się, że jak chciała wyrazić zadowolenie/aprobatę zaczynała śpiewać co było super. Nie pogadałyśmy za bardzo, ale mogłam się z nią porozumieć.\nMieszkałam w pokoju z jedną panią, z którą długo nie potrafiłam się dogadać. Była dopiero na początku terapii swojej afazji… czasem mówiła lepiej, czasem gorzej, miała mało cierpliwości i do innych i do siebie. Ja też miałam mało cierpliwości tak ogólnie. To była moja pierwsza rehabilitacja. udawało się nam komunikować dość sprawnie metodą życzliwości-powtarzania w innych słowach i słuchania uważnie odpowiedzi-pojedynczych pytań ‚tak/nie’;)\nMówią że nie ma dwóch takich samych udarów, gdzieś przeczytałam że nie ma dwóch takich samych afazji, więc nie jest łatwo. Powyższe punkty to tylko garść rad które wygrzebałam w internetach i które sprawdziły się przy mnie i chorych, których widziałam. Nie jestem neurologopedą, ale też wydaje mi się że każda ze wskazówek wygląda jak zwykły zdrowy rozsądek.\nwszystko z umiarem. I powodzenia w Waszych rozmowach.\nZaszufladkowano do kategorii mój udar, udarowcy, Uncategorized\t| Tagi: afazja, neurologopedia, po udarze, udar mózgu, udarowcy, życie codzienne, życie szpitalne\t| 2 komentarze\nNa ostatnią udarówkę trafiłam razem z niesamowitym facetem.\nPan Marek był z tych którzy nie trzymali równowagi, nie było mowy o chodzeniu. Widywaliśmy się codziennie u pana Krzysia i reszty. Byłam świadkiem jego wielkich sukcesów od siadania do chodzenia.\nTrochę gadaliśmy podczas ćwiczeń. Kiedy mu mówiłam że warto sobie czytać na głos mówił, że chyba nie będzie, bo dużo do siebie gada. Miał wiele planów przed udarem, w tym remont kuchni. Musiał go ze sobą przegadać, bo myślał, że trzeba będzie ją dostosować dla niepełnosprawnych;)\nKiedy zamieszkał na pięcio(lub sześcio!)osobowej sali przestał, bo dużo gadał z innymi. Logiczne.\nZwłaszcza pierwsze dni były niesamowite, bo widziałam jak z dnia na dzień jest lepiej. Z dnia na dzień. Mówiłam mu o tym i pan Marek odwdzięczał mi się pięknym, trochę nieśmiałym uśmiechem.\nponownie przeczytałam ten tekścik i nie wiem, nie oddaje jego uroku:)\nZaszufladkowano do kategorii udarowcy\t| Tagi: inni udarowcy, po udarze, rehabilitacja, udar mózgu, udarowcy, życie szpitalne\t| 3 komentarze


54,32 zł 63,90 zł cena obniżona: promocja cenowa - Wakacje 19-27.06\nSerum regulujące do twarzy - 30 ml, do delikatnej, drażliwej skóry.\nOrganiczny śluz ze ślazu\nOrganiczne ekstrakty z nagietka, rumianku i bławatka: o właściwościach łagodzących i ochronnych.\nRoślinny składnik korzenia Rhatany: o działaniu nawilżającym, przeciwstresowym i przeciw podrażnieniom.\nPantenol: ma właściwości nawilżające i łagodzące.\nBetaina i gliceryna: o właściwościach nawilżających.


MEBLE - OKatalog - Katalog Katalogów OK - 6 -\nMeble z Malezji, Indonezji, Indii i innych egzotycznych krajów - to część oferty firmy Meble Świata. Zajmujemy się również sprzedażą i importem luster, oświetlenia, abażurów, lamp i parawanów. W naszej kolekcji znajdziecie Państwo meble unikatowe, w stylu etno lub kolonialnym. Polecamy modele z wyszukanego drzewa (palisander, teak, akacja) z wzornictwem charakterystycznym dla dalekich zakątków świata. Nasza firma istnieje od 1989 roku i znajduje się w Gorz\t...\nData dodania: 24.11.2015 o godz: 11:50\nMeblicante - wyposażenie biur\njesteśmy firmą specjalizującą się w szeroko rozumianej aranżacji przestrzeni biurowe. Można u nas nabyć wszystko, co jest potrzebne do urządzenia biura - krzesła, fotele, komplety mebli gabinetowych a także tapety oraz elementy oświetlenia. ...\nData dodania: 24.06.2016 o godz: 4:10\nRol-Trans jest marką działająca w branży meblowej od ponad 20 lat. Firma nieustannie się rozwija i powiększa swoją ofertę. Jej głównym kierunkiem działalności jest projektowanie i produkcja mebli na wymiar. Rol-Trans wykonuje realizacje do kuchni, łazienek i pokoi, a także wykonuje meble sklepowe i biurowe. Firma posiada własny warsztat stolarski i zatrudnia wyspecjalizowaną kadrę, zapewniając najwyższą jakość wykonania. ...\nData dodania: 14.02.2017 o godz: 15:37


Treść orzeczenia XXV C 1567/17 - Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych\nXXV C 1567/17 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Warszawie z 2019-05-31\nsygn. XXV C 1567/17\npo rozpoznaniu 27 maja 2019 roku na rozprawie\nsprawy z powództwa D. K., Ł. K., A. K., O. K.\no zapłatę kwoty 99 538,59 zł z odsetkami, ewentualnie o ustalenie nieważności umowy\nI. oddala powództwo o zapłatę;\nII. ustala, że umowa umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...), zawarta 21 sierpnia 2007 roku pomiędzy D. K., Ł. K., A. K., O. K. a (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W., jest nieważna;\nIII. zasądza od (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz D. K., Ł. K., A. K. i O. K. kwoty po 4 459,72 zł (cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt dwa grosze) tytułem kosztów procesu, w tym po 4 160,55 (cztery tysiące sto sześćdziesiąt złotych pięćdziesiąt pięć groszy) tytułem kosztów zastępstwa procesowego;\nIV. nakazuje pobrać od (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie 1000 zł (tysiąc złotych) tytułem opłaty.\nW pozwie z 11 sierpnia 2017 roku powodowie D. K., Ł. K., A. K. i O. K. żądali zasądzenia solidarnie na swoją rzecz od pozwanego Banku (...) SA we W. kwoty 99 538,59 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (pozew k. 4-22).\nW piśmie procesowym z 6 listopada 2018 roku powodowie zgłosili żądanie ewentualne ustalenia nieważności umowy o kredyt na cele mieszkaniowe (...) o numerze (...).\nSwoje żądania strona powodowa oparła o stanowisko, że postanowienia przewidujące indeksację kredytu są niedozwolone ze względu na odwołanie się do dwóch kursów (kupna i sprzedaży) ustalanych dowolnie przez bank w tworzonej tabeli kursów. Początkowo powodowie wskazywali, że nie kwestionują mechanizmu spłaty udzielonego kredytu w walucie polskiej (wykonania zobowiązania), lecz wykorzystanie przez bank wzorca umownego, który nie określa precyzyjnie zasad wykonania zobowiązania (pismo procesowe z 26 marca 2018 r., s.5) aby następnie w piśmie z 6 listopada 2018 roku wskazać, że niedozwolony charakter postanowień przewidujących indeksację wynika również z udzielenie niepełnej informacji o ryzyku walutowym.\nWskazana przez stronę powodową kwota 99 538,59 zł stanowić ma kwotę nadpłaty dokonanej od uruchomienia kredytu do 21 marca 2017 roku (s.5 pozwu). Źródłem jej powstania ma być różnica pomiędzy kwotami zapłaconymi na podstawie umowy, a kwotami, które powinny zostać zapłacone w przypadku wyeliminowania z umowy indeksacji.\nPozwany Bank (...) SA we W. (od następnie (...) Bank (...) SA w W.) konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.\n1. W dniu 21 sierpnia 2007 roku powodowie zawarli z (...) Bankiem SA w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) (umowa k.38-43).\n2. Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 500 000 złotych polskich denominowanego (waloryzowanego) we franku szwajcarskim na okres 360 miesięcy (§ 2 ust. 1 umowy).\n3. Zgodnie z §2 ust.2 umowy kredytu kwota kredytu denominowanego w CHF lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna franka zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu.\n4. Kredyt miał być przeznaczony na finansowanie budowy realizowanej przez dewelopera lokalu mieszkalnego nr (...) w W. przy ul. (...) oraz garażu nr (...) (§3 ust. 1).\n5. Uruchomienie kredytu miało nastąpić w 6 transzach w okresie od sierpnia 2007 r. do marca 2009 r. Każda transza kredytu wykorzystywana jest w złotych przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości transzy według kursu kupna CHF zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania danej transzy (§4 ust. 1 i 1a).\n6. Oprocentowanie kredytu jest zmienne i stanowi sumę stawki LIBOR 3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku oraz stałej marży banku w wysokości 0,80 punktu procentowego. Na dzień sporządzenia umowy oprocentowanie wynosiło 3,51 % w skali roku (§ 8 ust. 1 i 2).\n7. Zgodnie z §11 ust.1 i 2 Umowy marża w wysokości 0,80 % stanowi marżę preferencyjną związaną z zatrudnieniem Kredytobiorcy u przedsiębiorcy objętego „Programem dla wybranych firm”. W przypadku wygaśnięcia stosunku prawnego łączącego Kredytobiorcę z przedsiębiorcą objętym „Programem dla wybranych firm” nastąpi zmiana wysokości marży do wysokości 1,25 %. Zmiana wysokości marży nastąpi po podjęciu przez bank decyzji o zmianie (§11 ust. 4).\n8. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosi w dniu zawarcia umowy 3,97 %, zaś całkowity koszt kredytu 321 151,57 złotych (§ 8 ust. 10 i 11 umowy).\n9. Po okresie wykorzystania kredytu powodowie zobowiązali się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w 341 ratach miesięcznych w 21 dniu każdego miesiąca począwszy od 21 kwietnia 2009 r. W okresie wykorzystania kredytu kredytobiorca spłaca należne Bankowi odsetki (§9 ust.2 zd. 1, §9 ust.4).\n10. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona jest w CHF. Miesięczne raty kapitałowo-odsetkowe ustalone są w równej wysokości. Spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych na według kursu sprzedaży CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu spłaty. Jak wskazano w §9 ust.2 zd. 4 Umowy wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależy od wysokości kursu sprzedaży CHF obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości ww. kursu waluty ma wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorcę kredytu (§9 ust.2 zd. 2-4, §9 ust.3).\n11. Zgodnie z §11 ust. 9 Umowy w związku z zaciągnięciem kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej kredytobiorcy oświadczają, że zostali poinformowani przez Bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz rozumieją wynikające z tego konsekwencje.\n12. Integralną częścią Umowy są „Ogólne Warunki Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe i Pożyczek Hipotecznych” (OWKM), stanowiące załącznik nr 1 do Umowy, co do których kredytobiorcy oświadczają, że je otrzymali, zapoznali się z nimi i na stosowanie których wyrażają zgodę (§ 1 ust. 2 Umowy).\n13. W myśl § 6 ust. 3 OWKM, wysokość rat kapitałowo-odsetkowych lub odsetkowych jak również terminy ich spłat określone są w harmonogramie spłat, który stanowi załącznik do Umowy. Kolejne harmonogramy spłat są przesyłane kredytobiorcy w każdym trzymiesięcznym okresie odsetkowym (§ 6 ust. 4 i § 4 ust. 8 OWKM).\n14. OWKM przewidywał (§ 17) możliwość zmiany waluty indeksacji kredytu lub zamiany kredytu denominowanego na kredyt złotowy.\n15. Zgodnie z § 16 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 OWKM bank może wypowiedzieć umowę kredytu w całości lub obniżyć kwotę przyznanego kredytu m.in. w razie stwierdzenia przez bank, że kredytobiorca nienależycie wywiązuje się ze swoich zobowiązań wynikających z Umowy w tym nie dokonuje w określonym w Umowie terminie spłaty kredytu, odsetek lub innych należności lub w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej.\n16. Zabezpieczeniem kredytu jest m.in. hipoteka kaucyjna najwyżej do kwoty 1 mln złotych na nieruchomości, na zakup której kredyt jest przeznaczony (§10 ust.1 pkt 1 umowy).\n17. W dniu 22 lutego 2013 roku strony zawarły aneks nr (...) do Umowy kredytu (aneks nr (...) k.46-49).\n18. Zgodnie z §1 ust. 1 aneksu nr (...) w treści Umowy wyrażenie „kredyt denominowany (waloryzowany)” zastępuje się wyrażeniem „kredyt indeksowany”.\n19. Zgodnie ze zmienionym §2 ust. 2 Umowy kwota kredytu indeksowanego w CHF lub transzy kredytu zostanie określona według kursu kupna dewiz dla ww. waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w chwili realizacji przez Bank dyspozycji Kredytobiorcy dotyczącej wypłaty kredytu/transzy kredytu (§1 ust.2 aneksu nr (...)).\n20. Zgodnie natomiast ze zmienionym § 4 ust. 1a Umowy każda transza kredytu wykorzystywana jest w złotych przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości transzy według kursu kupna CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w chwili realizacji przez Bank dyspozycji Kredytobiorcy dotyczącej wypłaty kredytu/transzy kredytu (§1 ust. 3 aneksu nr (...)).\n21. Od 21 marca 2013 r. kredytobiorcy mieli dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych we frankach szwajcarskich lub w złotych (§1 ust. 5 aneksu nr (...)).\n22. Według dodanego ust. 11 do § 9 Umowy, w przypadku kredytów spłacanych bezpośrednio w walucie w jakiej kredyt jest indeksowany spłata zobowiązań wyrażonych w powyższej walucie dokonywana jest przez obciążenie rachunku a’vista w ww. walucie prowadzonego w Banku, natomiast splata zobowiązań wyrażonych w złotych dokonywana jest przez obciążenie rachunku prowadzonego w złotych (§ 1 ust. 7 aneksu nr (...)).\n23. Zgodnie z dodanymi § 9 ust. 12 i § 9b ust. 1 i 2 Umowy w przypadku kredytów indeksowanych w walucie obcej kredytobiorcy mogą dokonywać spłaty należności wyrażonych w walucie obcej bezpośrednio w tej walucie lub w złotych, po uprzednim przeliczeniu tych należności wg kursu sprzedaży dewiz z „Tabeli Kursów banku” obowiązującej w chwili dokonywania spłaty (§1 ust. 7 i 9 aneksu nr (...)).\n24. Zgodnie z dodanym § 9a bank ustala wysokość obowiązujących w banku kursów kupna i sprzedaży dewiz w oparciu o kurs bazowy i marżę banku – kurs bazowy powiększony o marżę banku wyznacza kurs sprzedaży dewiz, natomiast kurs bazowy pomniejszony o marżę banku wyznacza kurs kupna dewiz (ust. 1 i 2). Bank wyznacza kurs bazowy oraz marżę na podstawie aktualnej rynkowej ceny kupna i sprzedaży dewiz (ust. 3-5) (§ 1 ust. 8 aneksu nr (...)).\n25. W dodanym § 9a ust. 9 umowy kredytobiorcy oświadczyli m.in., że zostali poinformowani przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów kupna i sprzedaży dewiz oraz zmianą spreadu walutowego i rozumieją wynikające z tego konsekwencje oraz że akceptują zasady funkcjonowania kredytu indeksowanego w walucie wymienialnej oraz zasady jego przeliczania dotyczące w szczególności określenia kwoty kredytu, a w przypadku kredytu uruchamianego w transzach także kwoty poszczególnych transz kredytu w walucie w jakiej kredyt został indeksowany (§ 1 ust. 9 aneksu nr (...)).\n26. Od 28 sierpnia 2007 r. do 13 marca 2009 r. powodowie otrzymali tytułem kredytu łączną kwotę 500 000 zł (zestawienie k.195).\n27. Do 30 marca 2017 roku powodowie w związku z udzieleniem kredytu dokonali wpłat w łącznej kwocie 31 837,67 franków szwajcarskich i 149 943,14 złotych (historia wpłat k.54-58).\nSąd uznał, że ustalenia dokonane na podstawie wskazanych wyżej dokumentów stanowią, po ich uzupełnieniu o zeznania stron i świadka, wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia. Prowadzenie dalszych dowodów, w szczególności dowodu z opinii biegłego (bez względu na jej zakres), było zbędne. Nie stanowią również dowodu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia składane przez strony opracowania, raporty czy stanowiska wyrażane przez Rzecznika Finansowego, KNF, UOKiK, gdyż nie jest faktem istotnym dla rozstrzygnięcia to, jaka jest ocena prawna umowy o kredyt frankowy dokonana przez podmioty trzecie, a tym bardziej stanowisko wyrażane w prywatnych opiniach sporządzanych przez inne osoby.\nNie były również istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności związane z finansowanie kredytów przez bank, stąd też oddalono wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków w tym zakresie. Również zeznania świadka K. K., jako mające dotyczyć sposobu wykonania umowy (ustalania tabel kursowych) nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.\nBiorąc pod uwagę, że świadek A. N. jest pracownikiem banku od 2011 roku, jej zeznania oparte tylko o dokumenty, nie mogły mieć decydujące znaczenia dla ustalenia okoliczności poprzedzających zawarcie umowy z powodami. Znamienne przy tym, że pozwany dokumentów, w oparciu o które swoje informacje czerpała świadek, nie przedstawił. Ponadto świadek zeznała co prawda, że informacje klientom były udzielane według obowiązującej w banku procedury, która przewidywała m.in. przygotowania przez doradcę alternatywnego harmonogramu obrazującego zmianę wysokości rat przy wzroście kursu, jednak, wobec niepotwierdzenia tych okoliczności przez powodów (bądź zaprzeczenia im – zeznania O. K.), nie można przyjąć, że do przedstawienia takiej symulacji doszło, a tym bardziej ustalić jaka był ich treść. Sąd nie ma również podstaw by wątpić w zeznania powodów w zakresie, w jakim wskazują, że udzielono im informacji o braku zdolności kredytowej w zakresie kredytu udzielonego w złotych, gdyż są to zdarzenia, które wielokrotnie powtarzają się w zeznaniach składanych w podobnych sprawach, a równocześnie pozwany bank (tak jak i w innych sprawach) nie przedstawił konkretnej oferty kredytu złotowego, jaką miałby zaoferować powodom.\nW rezultacie w niniejszej sprawie nie można było ustalić, że powodom udzielono dalej idącej informacji o ryzyku zmiany kursu waluty oraz mechanizmach działania kredytu indeksowanego niż zawarte w treści umowy.\nOtóż w ustawie z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw1 przewidziano wprowadzenie do Prawa bankowego regulacji dotyczących kredytu indeksowanego i denominowanego. Nie można jednak twierdzić, że dopiero wprowadzenie takiej regulacji zalegalizowało zawieranie umów tego rodzaju. Zgodnie z art.4 powołanej ustawy w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art.69 ust.2 pkt 4a oraz art. 75b prawa bankowego, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone - do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Przepis ten wprost potwierdza stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą do umów zawartych wcześniej, zatem nielogicznym byłoby uznanie, że wyrażona w nim norma nie ma zastosowania, gdyż wcześniej zawarte umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego nieważne jako niedopuszczalne w dacie ich zawierania. Nielogiczne jest również twierdzenie, że wprowadzenie konieczności określenia zasad ustalania kursów walut do treści umowy kredytowej nie oznacza dopuszczenia i zaakceptowania indeksacji (denominowania) kwoty udzielonego kredytu. Powstaje bowiem pytanie, w jakim innym celu takie postanowienia miałyby zostać wprowadzone?\nNie bez znaczenia jest również, że obowiązująca obecnie ustawa z 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami2 jednoznacznie dopuszcza – choć z ograniczeniami – zawieranie umów kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej (art.6 i art.10 pkt 7 tej ustawy) wraz ze wszystkimi konsekwencjami jakie może to mieć dla ustalenia wysokości zobowiązania konsumenta. Oczywiście przepisy tej ustawy nie znajdują zastosowania do umowy zawartej przez strony, jednakże pozwalają na ocenę dopuszczalności określonej konstrukcji w systemie prawa.\nMając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zawarta przez strony umowa kredytu, stanowiąc klasyczną umowę kredytu indeksowanego (pomimo użycia w niej określenia „kredytu denominowanego”), w którym kwota udzielonego w złotych kredytu została przeliczona na walutę obcą w celu ustalenia wysokości świadczeń kredytobiorcy, jest i była prawnie dopuszczalna, zawierając wszystkie elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu bankowego. Jest to jedna z wykształconych w obrocie odmian takiej umowy, zawierającą modyfikację w zakresie określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, a także sposobu obliczania wysokości odsetek podlegających zapłacie wraz ze zwrotem kredytu. Celem stron zawierających taką umowę nie było jednak jedynie uzależnienie wysokości świadczenia kredytobiorcy, tj. zwrotu otrzymanego kapitału i zapłaty odsetek, od wartości innego niż pieniądz polski miernika. Wprowadzenie „klauzuli waloryzacyjnej” miało na celu zastosowanie oprocentowania ustalonego w oparciu o wskaźniki rynkowe odnoszące się do franka szwajcarskiego, a nie do waluty krajowej. Ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy w odniesieniu do wartości franka szwajcarskiego było skutkiem a nie przyczyną wprowadzenia mechanizmu indeksacji (tą było dążenie do zastosowania niższego oprocentowania i obniżenia przez to odsetkowych kosztów kredytu). Postanowień dotyczących indeksacji nie można zatem uznać za klauzulę waloryzacyjną w rozumieniu art.358 1§2 kc3, nie tylko dlatego, że odmienny był cel ich wprowadzenia do umowy. Skutki przeliczenia kwoty kredytu na walutę obcą bezpośrednio oddziałują na określenie wysokości głównych świadczeń kredytobiorcy, a nie tylko na ich podwyższenie. Tylko poprzez zastosowanie przeliczenia możliwe jest określenie wysokości obu części świadczenia kredytobiorcy – zarówno zwrotu wykorzystanego kapitału, jak i zapłaty odsetek. Co więcej, w zakresie zapłaty odsetek (oprocentowania) nie istnieje pierwotna, mogąca podlegać ewentualnej waloryzacji, kwota określona w złotych polskich.\nOkreślone są też zasady i sposób indeksacji, a zatem zasady i termin spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 4 Prawa bankowego). Na podstawie postanowień umowy możliwe jest bowiem ustalenie sposobu obliczania kwoty, którą zobowiązany będzie spłacić kredytobiorca. Formalnie wiążące strony postanowienia umowy określały w jaki sposób wykorzystana, w złotych, kwota kredytu podlega przeliczeniu na kwotę we frankach szwajcarskich, a następnie w jaki sposób ustala się wysokość świadczeń kredytobiorcy. Odwołanie się do kursu obowiązującego w banku nie oznacza, że wysokość kwoty, którą mają świadczyć kredytobiorcy nie została ustalona w umowie. Kwotę tę można ustalić, skoro zgodnie z art.111 ust.1 pkt 4 Prawa bankowego bank obowiązany jest ogłaszać w miejscu wykonywania czynności, w sposób ogólnie dostępny, stosowane kursy walutowe. Nie ma więc obawy, że postanowienia umowy nie pozwolą na ustalenie wysokości świadczenia banku, skoro istnieje ustawowy obowiązek publikowania (a zatem wcześniejszego ustalania) elementu koniecznego do ustalenia wysokości świadczenia, tj. kursu walut. W chwili zawierania umowy nie zaistniał zatem przypadek, w którym nie jest możliwe ustalenie wysokości świadczenia, nie została ona określona w umowie.\nWymaganie dokładnego określenia w umowie kwoty kredytu podlegającej zwrotowi mieści się w szerszym kontekście prawa zobowiązań, które wymaga dla powstania zobowiązania dokładnego oznaczenia świadczenia4. Jak wskazuje W. Borysiak5: Świadczenie w łączącym strony stosunku zobowiązaniowym powinno być oznaczone w chwili zawarcia umowy lub nadawać się do oznaczenia w okresie późniejszym. Tym niemniej kryteria, według których nastąpić ma ustalenie świadczenia, powinny być oznaczone już w chwili powstania danego stosunku zobowiązaniowego. […] W doktrynie wskazuje się, że pozostawienie jednej ze stron oznaczenia świadczenia jest dopuszczalne, jeżeli ma ona tego dokonać w sposób obiektywny (…). Gdyby bowiem oznaczenie świadczenia pozostawione zostało jednej ze stron, bez jakichkolwiek ograniczeń w tym zakresie, takie postanowienie umowne – jako sprzeczne z art. 353 ( 1) kc – byłoby nieważne, co pociągałoby zazwyczaj za sobą nieważność całego zobowiązania (…).Formułując tę samą myśl w stanie prawnym wynikającym z przepisów Kodeksu zobowiązań, R. Longchamps de Berier wskazał, że gdyby oznaczenie treści świadczenia pozostawiono nie osobie trzeciej lecz jednej ze stron, bez wskazania obiektywnego kryterium, „ umowa najczęściej będzie od razu nieważna, albowiem gdyby oznaczenia miał dokonać dłużnik, według swego swobodnego uznania, nie byłoby żadnego zobowiązania, gdyby zaś miał go dokonać wierzyciel, umowa byłaby niemoralna, gdyż dłużnik byłby zdany na łaskę i niełaskę wierzyciela.”6\nPrzenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kwota podlegająca zwrotowi nie jest w umowie ściśle oznaczona, nie odpowiada ona nominalnie kwocie wykorzystanego kredytu, jak również nie są wskazane szczegółowe, obiektywne zasady jej określenia. Zgodnie zaś z §2 ust.2 umowy ustalono, że w dniu wykorzystania kredytu lub jego transzy kwota wypłaconych środków będzie przeliczana do CHF według kursu kupna franka określonego w tabeli kursów - obowiązującego w dniu wykorzystania środków. Z kolei z postanowień §9 ust.2 umowy wynika, że spłata rat dokonywana jest w złotych po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty.\nPrzyznanie sobie przez bank prawa do jednostronnego ustalenia sposobu obliczenia wysokości kwoty kredytu postawionej do dyspozycji kredytobiorców, wyrażonej w złotych polskich, niczym nie różniłoby się od zawarcia w umowie kredytu postanowienia pozwalającego bankowi na jednostronne ustalenie wysokości oprocentowania, do zapłaty którego zobowiązany byłby kredytobiorca, bez sformułowania żadnych kryteriów wyznaczania wysokości stopy procentowej. W świetle powołanego wyżej orzecznictwa, wcześniejszego od umowy kredytu o kilkanaście lat, nie może budzić żadnej wątpliwości, że byłoby to niedopuszczalne. Natomiast pozwany nie tylko poświęcił zasadom ustalania wysokości oprocentowania szereg postanowień umowy, ale co do zasady odnosił jego wysokość do zewnętrznego wskaźnika, jakim jest stopa LIBOR (§8 umowy). Zdumiewające jest, że o ile pozwany dostrzegł potrzebę takiego ukształtowania regulacji dotyczących zmiennego oprocentowania, to całkowicie odmiennie uregulował postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursów walut. A przecież są to postanowienia na równi określające wysokość głównego świadczenia kredytobiorcy.\nNie można przy tym podzielić stanowiska prezentowanego przez pozwanego, jakoby niewyrażenie w Prawie bankowym wyraźnego wymogu określenia zasad ustalania kursów walut – w przeciwieństwie do wynikającego z art.69 ust.2 pkt 5 i art.76 pkt 1 obowiązku określenia wysokości oprocentowania kredytu i warunków jego zmiany – zwalniało bank od obowiązku precyzyjnego określania w treści zawieranych umów kredytowych stosowanych przez bank zasad ustalania tabelarycznych kursów wymiany walut. Określenie wysokości świadczenia kredytobiorcy (a temu służą tabele kursów) stanowi oczywisty element umowy i, przy przyjęciu, że art.69 Prawa bankowego w ogóle dopuszcza indeksowanie kwoty kredytu, mieści się w określeniu zasad spłaty kredytu (art.69 ust.2 pkt 4). Również powołane wcześniej orzecznictwo dotyczące zasad zmiany oprocentowania zapadło gdy obowiązywały przepisy ustawy z 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe7, które w art.27 ust.2 pkt 3 wymagały określenia w umowie wysokości oprocentowania kredytu (bez odrębnego wskazania na warunki jego zmiany) a w art.33 przewidywały, że bank pobiera oprocentowanie stosownie do postanowień umowy kredytowej.\nOpisane wyżej ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, gdyż wprowadza do stosunku zobowiązaniowego element nadrzędności jednej ze stron i podporządkowania drugiej strony, bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych kryteriów, zakreślających granice swobody jednej ze stron. Naruszenie istoty stosunku zobowiązaniowego oznacza przekroczenie granic swobody umów określonych w art.353 1 kc i prowadzi do nieważności czynności prawnej jako sprzecznej z ustawą (art.58 kc). Dotknięte nieważnością postanowienia dotyczyły bowiem głównego świadczenia kredytobiorcy, tj. zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu i zapłaty odsetek, co należy do postanowień przedmiotowo istotnych umowy kredytu. Nieważność postanowień określających wysokość głównego świadczenia stron nie może być zastąpiona przez ich ustalenie w oparciu o zasady słuszności (zasady współżycia społecznego) czy zwyczaje (art.56 kc8). Nie istnieje też ogólna dyrektywa wykładni oświadczeń woli, której skutkiem byłoby przyjęcie, że jeśli strony nie uzgodniły wysokości świadczenia pieniężnego, to należne jest świadczenie odpowiadające cenom (wartości) rynkowym. Określenie wysokości świadczeń stanowi podstawowy element uzgodnień stron zawierających umowę i tylko wyjątkowo, gdy przewiduje to przepis szczególny (np. art.628 kc dotyczący wynagrodzenia nieustalonego przez strony w umowie sprzedaży), możliwe jest uzupełnienie woli stron poprzez wyznaczenie wysokości świadczenia pieniężnego w oparciu o kryteria niewyrażone w umowie. Jednak już na gruncie umowy sprzedaży brak określenia ceny powoduje skutek w postaci nieważności umowy (wyrok SN z 5 lutego 2002 r., II CKN 726/00) a nie pozwala na poszukiwanie wysokości nieuzgodnionej przez strony ceny w cenach rynkowych. Z kolei art.354 kc9 wymaga w pierwszej kolejności ustalenia treści zobowiązania i odnosi się m.in. do miejsca, czasu, sposoby wydania i jakości świadczenia, zasad współdziałania z wierzycielem ale nie do ustalania wysokości świadczenia.\nNależy również przyjąć, że w przypadku umowy kredytu treść art.69 Prawa bankowego nie pozostawia możliwości ustalenia kwoty kredytu i zasad jego spłaty w oparciu o kryteria niewyrażone w oświadczeniach woli złożonych przez strony (umowie kredytu i mających zastosowanie wzorcach).\nSąd zwraca przy tym uwagę, że uznaniu określonej konstrukcji za nieważną, bo przekraczającą granice swobody umów, nie stoją na przeszkodzie regulacje dotyczące niedozwolonych postanowień umownych. Stanowiąca ich pierwotne źródło dyrektywa nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich10 przewiduje w art. 8 możliwość przyjęcia lub utrzymania bardziej rygorystycznych przepisów prawnych. Trybunał Sprawiedliwości wskazał w wyroku z 15 marca 2002 roku w sprawie C-453/1011, że w dyrektywie 93/13 dokonano jedynie częściowej i minimalnej harmonizacji przepisów krajowych dotyczących nieuczciwych warunków umownych, przyznając jednocześnie państwom członkowskim możliwość zapewnienia konsumentom wyższego stopnia ochrony niż ten przewidziany w tej dyrektywie.\nUzasadnieniem wprowadzenia norm zawartych w art. 385 ( 1) -385 ( 3 ) kc, dokonanego ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, był zamiar zapewnienia konsumentom bardziej skutecznej ochrony w stosunkach umownych z profesjonalistami, a przede wszystkim zaś potrzeba uwzględnienia w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich12. Regulacja zawarta w art.385 ( 1) - 385 ( 3) kc stanowi zatem wyraz implementacji w prawie polskim przez ustawodawcę prawa unijnego w postaci powyższej dyrektywy, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, która pozwoli urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, by dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art.288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej13. Ten obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów.\nOceniając czy sporne postanowienia umowne określają główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, należy mieć na uwadze, że rozumienie tego pojęcia pozostaje sporne w doktrynie. Zgodnie z jednym z prezentowanych poglądów, przez główne świadczenia stron należy rozumieć postanowienia o charakterze konstytutywnym dla danego typu czynności prawnych, a więc w przypadku umów nazwanych – dotyczące essentialium negotii umowy, postanowień przedmiotowo istotnych. Jako elementy konstrukcyjne umowy muszą być one przedmiotem uzgodnień stron, gdyż w przeciwnym razie nie doszłoby do zawarcia umowy. Zgodnie z drugim z poglądów – termin ten należy rozumieć niezależnie od pojęcia przedmiotowo istotnych postanowień umowy. Dotyczyć miałby klauzuli regulujących świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, a niekoniecznie tych, które z punktu widzenia nauki o czynnościach prawnych trzeba by określać jako przedmiotowo istotne.14\nPogląd ten wydaje się najbardziej zbliżony do wykładni zawartego w art.4 ust.2 dyrektywy 93/13 pojęcia określenia głównego przedmiotu umowy przyjętej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z 26 lutego 2015 roku wydanym w sprawie C-143/1316, w punktach 50 i 51, Trybunał stwierdził, że: „Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 natomiast ustanawia wyjątek od mechanizmu kontroli treści nieuczciwych warunków, przewidzianego w ramach systemu ochrony konsumentów ustanowionego w tej dyrektywie, przepis ten powinien podlegać wykładni zawężającej (wyrok K. i K. R., C-26/13, EU:C:2014:282 pkt 42). Ponadto wyrażeniom 'określenie głównego przedmiotu umowy' i 'relacja ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług' zawartym w art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy zwykle nadawać w całej Unii Europejskiej autonomiczną i jednolitą wykładnię, dokonaną z uwzględnieniem kontekstu tego przepisu i celu danego uregulowania (zob. podobnie wyrok K. i K. R., EU:C:2014:282, pkt 37, 38).” aby następnie wyjaśnić, że: „ za warunki umowne, które objęte są zakresem pojęcia 'określenia głównego przedmiotu umowy' w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę. Natomiast warunki, które wykazują charakter posiłkowy względem warunków definiujących samą istotę stosunku umownego, nie mogą być objęte pojęciem 'określenia głównego przedmiotu umowy'. Z brzmienia art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 wynika również, że zakres drugiej kategorii warunków, w stosunku do których nie można przeprowadzić oceny ich ewentualnie nieuczciwego charakteru, jest ograniczony, ponieważ wyłączenie to dotyczy wyłącznie relacji przewidzianej ceny lub przewidzianego wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, przy czym wyłączenie to jest uzasadnione tym, że brak jest skali czy kryterium prawnego, które mogłyby wyznaczać granice kontroli tej relacji i nią kierować.”\nMając na uwadze znaczenie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości dla zapewnienia jednolitości wykładni przepisów prawa europejskiego, przy dokonywaniu oceny pojęcia głównego świadczenia stron w umowie kredytu nie można pominąć kryteriów przedstawionych przez Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach: z 20 września 2017 roku wydanym w sprawie C-186/1617, w jego punktach 34-41, z 14 marca 2019 roku w sprawie C-118/1718, w jego punktach 48 i 52, a także w wyroku z 30 kwietnia 2014 r., w sprawie C-26/1319, wydawanych w odniesieniu do umów kredytu o podobnym charakterze jak będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.\n- Tymczasem w tej sprawie20 – jak już wspomniano w pkt 48 niniejszego wyroku – klauzula ryzyka walutowego określa główny cel umowy (pkt 51 wyroku C-118/17).\nWskazać wreszcie należy na konieczność uwzględnienia celu zawieranej umowy i wprowadzenia do niej określonych postanowień. Celem tym było obniżenie miesięcznego obciążenia kredytobiorcy wiążącego się ze spłatą rat. Osiągnięto to poprzez obniżenie oprocentowania kredytu – uzależnione od zastosowania mechanizmu indeksacji, tj. wyrażenia salda kredytu w walucie obcej. Zatem to postanowienia regulujące indeksację kredytu przesądzają o spełnieniu przez ostateczne ukształtowanie całej umowy celu jaki założyły sobie strony umowy.\nJednakże z drugiej strony, postanowienia dotyczące indeksacji, w tym zastosowanych kursów walut, nie służą jedynie podwyższeniu wcześniej ustalonych świadczeń kredytobiorcy, a przeciwnie, dopiero ich zastosowanie określa ich wysokość. Z art.69 ust.1 Prawa bankowego wynika, że umowa kredytu przewiduje dwa świadczenia ze strony kredytobiorcy, które można uznać za świadczenia główne: zwrot kwoty wykorzystanego kredytu i zapłata wynagrodzenia, na które składa się zapłata odsetek i prowizji. Nawet gdyby zgodzić się ze stanowiskiem, że w zakresie zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu została pierwotnie określona wysokość świadczenia kredytobiorcy, która została jedynie „podwyższona” w wyniku dokonania określonych przeliczeń, przy zastosowaniu postanowień określających wysokość kursów walut, to taki pogląd w żadnym razie nie znajduje zastosowanie do drugiego ze świadczeń kredytobiorcy, tj. zapłaty odsetek. Zarówno postanowienia określające wysokość oprocentowania, jak i sposób wyliczenia wysokości odsetek, odnoszą się już do kwoty w walucie obcej, określonej w wyniku zastosowania przeliczenia, przy wykorzystaniu postanowienia dotyczącego zasad ustalania kursów walut. Ustalone w umowie oprocentowanie nie nadaje się wprost do zastosowania do kwoty wykorzystanego kredytu, określonej w złotych polskich, i nie było wolą stron aby naliczać jakiekolwiek odsetki od tej kwoty. W konsekwencji bez odwołania się do postanowienia ustalającego kursy walut nie jest w ogóle określenie wysokości świadczenia kredytobiorcy, a nie tylko jego „podwyższenie”. Jeśli natomiast określone postanowienie umowne musi znaleźć zastosowanie aby możliwe było określenie świadczenia jednej ze stron umowy, to trudno twierdzić, że nie jest to postanowienie określające główne świadczenia stron.\nUjęcie to odpowiada poglądowi, zgodnie z którym postanowieniem czynności prawnej jest myślowo (idealnie) wyodrębniony element oświadczenia, który odpowiada określonemu, uznawanemu za zamierzony skutkowi prawnemu, przy czym nie ma znaczenia, czy element ten znalazł realne, bezpośrednie odzwierciedlenie w wypowiedzi językowej (pisemnej lub ustnej) jako odrębne, integralnie sformułowane zdanie albo jego część (postanowienie jest tu rozumiane „idealnie"). Każdy uznawany za „wyrażony w czynności prawnej skutek", a ściślej - wola zmierzająca do jego wywołania, jest „postanowieniem czynności prawnej"21, bez względu na to w jaki sposób zostały ujęte w treści umowy czy wzorca umownego.\nOczywiste jest, że przyjęte przez Trybunał rozumienie treści art.4 ust.2 dyrektywy musi zostać zastosowane przy wykładni przepisu wprowadzającego jego treść do polskiego porządku prawnego, tj. art.385 1 kc. Jest to też wykładnia odpowiadająca przyjętej na gruncie prawa europejskiego koncepcji konsumenta, który, korzystając z dostarczonych przez przedsiębiorcę informacji, jest w stanie prawidłowo je zrozumieć i ocenić. Od konsumenta wymagać można rozwagi, uważnego i krytycznego podejścia do przedstawianej mu oferty, połączonego z przeanalizowaniem udzielonych mu informacji. Jednakże podstawowym wymogiem pozwalającym na ocenę zachowania konsumenta jest uprzednie spełnienie przez przedsiębiorcę ciążących na nim obowiązków informacyjnych. Nie może znaleźć akceptacji próba nałożenia na konsumenta obowiązków, które w istocie sprowadzałyby się do założenia pełnej nieufności wobec przedstawianej mu przez przedsiębiorcę oferty i połączonych z nią informacji. Konsument nie ma obowiązku weryfikować udzielanych mu przez przedsiębiorcę informacji, poszukiwać w innych źródłach wyjaśnienia wszelkich niejasności, sprzeczności czy wreszcie ewentualnej nieprawdziwości przedstawianych mu informacji. Nie może działać przy założeniu, że przedsiębiorca chce go oszukać, wykorzystać jego niedoświadczenie czy brak wiedzy. Przeciwnie – ma pełne prawo działać w zaufaniu do przedsiębiorcy, udzielanych mu przez niego informacji i w oparciu o nie dokonywać swoich wyborów. Natomiast obciążenie konsumenta niekorzystnymi dla niego skutkami niezachowania odpowiedniej ostrożności, rozwagi i krytycyzmu może nastąpić dopiero w sytuacji, w której zostanie ustalone, że uprzednio zostały mu przedstawione adekwatne, pełne i zrozumiałe informacje. Informacje te muszą być przy tym przedstawione w odpowiednim czasie, przed zawarciem umowy, tak aby konsument miał możliwość spokojnego zapoznania się z nimi i ich analizy.\nOcena spornych postanowień umownych w świetle przywołanych wyżej zasad prowadzi do wniosku, że nie zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienia, które w istocie kreują mechanizm indeksacji (określany przy tym w umowie jako denominowanie (waloryzowanie) kredytu w walucie obcej) nie stanowią całości, a rozrzucone są w oddzielnych jednostkach redakcyjnych umowy. Informacja o wpływie zmian kursu na wysokość świadczeń kredytobiorcy zamieszczona zostaje dopiero w §9 umowy i nie zawiera jasnej informacji, że wyrażenie salda kredytu w walucie obcej prowadzi do możliwych wahań (codziennych) wysokości zadłużenia wyrażonego w złotych polskich, jak również, że te ostatnie nie są w żaden sposób ograniczone. Nie zawiera też takiej informacji §11 ust.9 umowy, w który kredytobiorca złożył blankietowe oświadczenie, że został poinformowany przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut i rozumie wynikające z tego konsekwencje.\nNie są również jednoznaczne postanowienia dotyczące znajdujących zastosowanie kursów walut – czyli postanowienia wprowadzające ryzyko spreadów walutowych w rozumieniu orzecznictwa TSUE. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z 22 lutego 2018 roku, w sprawie C-126/1722, warunki umowy kredytu zawartej w państwie członkowskim między konsumentem a bankiem odpowiadają wymogowi, zgodnie z którym warunki umowne muszą być wyrażone prostym i zrozumiałym językiem w rozumieniu tych przepisów, jeżeli kwota pieniężna, która zostanie udostępniona temu konsumentowi, wyrażona w walucie obcej jako walucie rozliczeniowej i określona w stosunku do waluty płatniczej, jest wyraźnie wskazana. W zakresie, w jakim określenie tej kwoty zależy od kursu wymiany waluty obowiązującego w chwili wypłaty środków, ów wymóg oznacza, że metody obliczenia faktycznej kwoty kredytu, jak również mający zastosowanie kurs wymiany waluty powinny być przejrzyste, tak by przeciętny konsument, który jest właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny, mógł oszacować w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne, a w szczególności całkowity koszt kredytu.\nW sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszają interesy konsumenta postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, a także te, które zmierzają do wprowadzenia konsumenta w błąd, wykorzystując jego zaufanie i brak specjalistycznej wiedzy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do wyobrażeń o uczciwych, rzetelnych działaniach stron, a także do zaufania, lojalności, jak również – w stosunkach z konsumentami – do fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta (czy szerzej klienta), wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między partnerami kontraktowymi.24\nRównież przy interpretacji kolejnej z wymaganych dla stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego przesłanek, tj. rażącego naruszenia interesu konsumenta, odwołać należy się do treści przepisów dyrektywy. W ich świetle w pełni znajdują uzasadnienia twierdzenia, iż rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce, jeżeli postanowienia umowy poważnie i znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, wprowadzając nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Jednak nie wyczerpuje to zakresu, w którym może dojść do naruszenia interesów konsumenta. Chodzi bowiem nie tylko o interesy ekonomiczne, ale też związane ze zdrowiem konsumenta, jego czasem zbędnie traconym, dezorganizacją toku życia, doznaniem przykrości, zawodu25, wprowadzenia w błąd, nierzetelności traktowania26.\na) §2 ust.1 w części przewidującej udzielenie kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF,\nb) §2 ust.2 i §4 ust.1a umowy w części przewidującej określenie kwoty kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich (przeliczenie wysokości transzy kredytu według kursu CHF),\nd) §9 ust.6 w części przewidującej określenie wysokości należnych odsetek we frankach szwajcarskich,\nRównocześnie wprowadzenie omawianych postanowień należy uznać za naruszające dobre obyczaje, gdyż następuje z wykorzystaniem przewagi kontraktowej banku, który dysponując nieporównywalnie większymi możliwościami należytej oceny ryzyka wiążącego się z indeksacją kredytu oraz zawierania transakcji, które stanowią zabezpieczenie tego ryzyka, wprowadza do umowy postanowienia chroniące przede wszystkim własne interesy, czyniąc to bez udzielenia, na etapie zawierania umowy, odpowiednich informacji i ostrzeżeń kredytobiorcy. Nie jest to traktowanie konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny. Równocześnie trzeba pamiętać, że powodowie byli zachęcani do zawarcia umowy kredytu indeksowanego, przedstawianej im jako jedyny możliwy wybór.\nOczywiście trzeba pamiętać, że wprowadzenie postanowień dotyczących indeksacji kredytu pozwoliło na zaoferowanie konsumentowi niższego oprocentowania kredytu. Jednak należy mieć też na uwadze, że dopuszczalność takiego rozwiązania uzależniona jest od równoczesnego wprowadzenia instrumentów, które pozwalałyby chronić konsumenta przed nadmiernym ryzykiem, jak również od spełnienia wszystkich wymogów związanych z udzieleniem pełnej i rzetelnej informacji o wszystkich skutkach wprowadzenia określonej konstrukcji, tj. sformułowania postanowień w sposób jednoznaczny w rozumieniu przedstawionym w punkcie VI.4 uzasadnienia.\ne) §2 ust.2 i §4 ust.1a umowy w zakresie, w jakim przewidują przeliczanie wypłaconych w złotych środków do CHF według kursu (kupna) waluty ustalonego przez bank w tabeli kursów obowiązującej w dniu wykorzystania kredytu,\nf) §9 ust.2 i ust.6 w zakresie w jakim przewidują przeliczanie ustalonych we frankach rat kapitałowo-odsetkowych i odsetek na złote polskie przy zastosowaniu kursu (sprzedaży) dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu spłaty.\nPodstawą przyjęcia, że postanowienie przewidujące stosowanie kursów wyznaczanych przez bank przy wykonywaniu mechanizmu indeksacji kredytu rażąco naruszają interes konsumenta jest przede wszystkim przyznanie przedsiębiorcy prawa do jednostronnego kształtowania wysokości świadczeń stron umowy. Dotyczy to najpierw kwoty postawionej do dyspozycji kredytobiorcy, a następnie wysokość świadczeń kredytobiorcy, tj. wyrażonych w złotych rat, które zobowiązany jest spłacać.\nZwrócić trzeba też uwagę, że do przeliczeń, w tym do ustalenia wysokości świadczenia polegającego na spłacie rat w złotych polskich, zastosowanie miała tabela kursów obowiązująca w dniu spłaty podczas gdy umowa nie regulowała kiedy taka tabela jest ustalana i jak długo obowiązuje (ile tabel można ustalić w ciągu jednego dnia). Pozwany w odpowiedzi na pozew (s.37) przyznaje. że tabela kursowa jest przygotowywana w dniu robocze w godzinach porannych i może być zmieniana w trakcie dnia w zależności od sytuacji na międzynarodowym rynku walutowym.\nWątpliwa jest już dopuszczalność konstrukcji, w której kredytobiorca nie otrzymuje jednoznacznej informacji o wysokości świadczenia, które powinien spełniać na rzecz banku (nie wynika ona wprost z harmonogramu spłat albo innej informacji udzielanej przez bank), a zobowiązany jest do samodzielnego jego ustalenia w oparciu o harmonogram wyrażony w walucie obcej oraz informacje, których musi samodzielnie poszukiwać w banku. Stanowi to rażące naruszenie interesów konsumenta w rozumieniu narażenia go na niedogodności i zbędnie utracony czas, a także narażenie na ryzyko spełnienia świadczenia w zbyt niskiej wysokości (co, jak wynika z zeznań powodów, zdarzało się) bądź konieczność jego spełniania w kwocie przekraczającej należną.\nCo więcej, w konstrukcji przyjętej przez pozwanego, kredytobiorca o tym jakie świadczenie powinien spełnić (w jakiej wysokości zapłacić ratę), może się dowiedzieć dopiero w chwili spełnienia świadczenia. Nie jest to nawet początek tego dnia, skoro tabela może ulec zmianie, a dopiero chwila spełnienia świadczenia.\nNiedogodność takiej sytuacji, wykraczająca poza dopuszczalne granice, wydaje się być jednoznaczna. Słusznie przy tym wskazuje pozwany (s.15 odpowiedzi na pozew), że w procesie oceny postanowień umownych pod kątem ich abuzywności należy również uwzględniać niewygodę organizacyjną.\nPowyższe okoliczności nie stanowią przy tym wyłącznej przesłanki uznania postanowień wyznaczających kursy walut stosowane w celu wykonania indeksacji za postanowienia niedozwolone. Taki sam wniosek wynika z przeprowadzonej oceny kształtu postanowień, które z jednej strony różnicują wysokość kursu przyjętego dla przeliczeń kwoty kredytu z PLN na CHF, a następnie przeliczeń wysokości wymaganej spłaty z CHF na PLN.\nZróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu, a następnie wysokości spłaty uznać należy za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a równocześnie rażąco naruszające interesy konsumenta. Strony umowy nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej – dokonywania wymiany walut, a postanowiły jedynie wprowadzić do umowy mechanizm mający zabezpieczyć bank przed spadkiem kursu waluty i pozwalający na zastosowanie stóp procentowych przewidzianych dla waluty obcej. Dlatego też zróżnicowanie przyjętego kursu nie znajduje żadnego uzasadnienia. Równocześnie nie może budzić żadnych wątpliwości, że konstrukcja, w której w chwili wypłaty kredytu wysokość wyrażonego w złotych polskich zobowiązania konsumenta (świadczenia, które ma spełnić na rzecz banku) jest, w wyniku zastosowania dla jej ustalenia kursu sprzedaży, wyższa niż wysokość udzielonego mu kredytu, stanowi rażące naruszenie interesów konsumenta.\nSkutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych wprowadzających przeliczenie kwoty wykorzystanego kredytu na walutę obcą (indeksację) jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego strony. Z uwagi na okoliczność, że zakwestionowaniu podlegał cały mechanizm indeksacji w kształcie przyjętym w wiążącej strony umowie, zbędne jest poszukiwanie odpowiedzi na możliwość ustalenia i przyjęcia innego, „sprawiedliwego” kursu dla dokonania rozliczeń między stronami, przy zachowaniu mechanizmu indeksacji. Stąd też w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego skierowanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, a rozpoznawanego przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-260/18. Ewentualne ustalenie odpowiedniego lub jednolitego kursu waluty nie doprowadziłoby do usunięcia abuzywności postanowień dotyczących indeksacji znajdującej swoją podstawę nie tylko (a nawet nie przede wszystkim) w mechanizmie ustalania kursu waluty.\nTymczasem odniesienie się do pojęcia natury stosunku prawnego oznacza nakaz respektowania podstawowych cech obligacyjnego stosunku prawnego, a więc tych jego elementów, których brak może prowadzić do podważeniu sensu (istoty) nawiązywanej więzi prawnej. Oznacza również nakaz uwzględnienia tych elementów stosunku obligacyjnego, których pominięcie lub modyfikacja prowadzić by musiały do zniekształcenia zakładanego modelu więzi prawnej związanej z danym typem stosunku. Model ten powinien być zrekonstruowany na podstawie tych minimalnych (a więc i koniecznych) elementów danego stosunku obligacyjnego, bez których traciłby on swój sens gospodarczy albo wewnętrzną równowagę aksjologiczną.27\nX. Aneks do umowy\nWobec przyjęcia, że z opisanych wyżej względów umowa kredytu jest nieważna, bez znaczenia pozostaje zawarcie przez strony aneksu do niej. Nie można skutecznie aneksować (zmienić postanowienia) umowy, która była nieważna.\nPonadto zawarty aneks nr (...) nie usuwa pierwotnej przyczyny uznania całej umowy za nieważną, tj. niedozwolonego charakteru zawartych w niej postanowień dotyczących indeksacji kredytu. Ponadto aby możliwe było przyjęcie, że konsument wyraża zgodę na związanie go niedozwolonym postanowieniem umownym, konieczne jest aby zgoda taka została wyrażona w sposób świadomy i wyraźny. Nie ma podstaw by nadawać aneksowi takiego znaczenia, gdyż w istocie, poza formalną zmianą określenia „kredyt denominowany” na „kredyt indeksowany”, podstawową zmianą jest określenie, że raty począwszy od 21 marca 2013 roku spłacane są we frankach szwajcarskich (zmiana §9 ust.2).\nAneks reguluje zatem jedynie relacje stron na przyszłość nie odnosząc się w żaden sposób do prawidłowości pierwotnego przeliczenia kwoty wykorzystanego kredytu na franki szwajcarskie. Nie usuwa zatem skutków istnienia umowy w pierwotnym kształcie. W braku wyraźnie wyrażonej zgody konsumenta na związanie postanowieniami mającymi charakter niedozwolonych, tylko wprowadzenie rozwiązań, które w pełni usuwałyby skutki zastosowania takich postanowień, można by uznać za zamykające kwestię abuzywności postanowień umowy\nXI. Ustalenie nieważności stosunku prawnego\nDodatkową przesłanką zasadności powództwa o ustalenie jest, zgodnie z art.189 kpc, istnienie interesu prawnego w zgłoszeniu żądania ustalenia. W ocenie sądu strona powodowa miała interes prawny w takim ustaleniu, niezależnie od losów równolegle zgłaszanego żądania zapłaty. Treść podpisanej przez strony umowy wygenerowała długoterminowy stosunek prawny, który nie został dotychczas wykonany. Ewentualne uwzględnienie roszczeń kredytobiorcy o zapłatę (zwrot) należności spełnionych dotychczas na rzecz banku nie reguluje w sposób definitywny wzajemnych relacji stron. Wniosek przeciwny byłby zasadny tylko przy przyjęciu, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko w zakresie sentencji, ale również motywów rozstrzygnięcia, co do czego nie ma jednak zgody w orzecznictwie i doktrynie28. Znamienne jest przy tym stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 stycznia 2019 roku, sygn. I CZ 112/18, w którym przedstawiając oba nurty orzecznicze SN ostatecznie wskazuje, że „W zależności bowiem od poglądu prezentowanego przez poszczególne składy orzekające w procesach o inne roszczenia z tego samego stosunku prawnego, kwestia oceny mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia może być różnie rozstrzygana. Skutkuje to brakiem pewności sytuacji prawnej strony.”\nPodzielić należy też pogląd wyrażony w podobnej sprawie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach29, który stwierdzając ogólnie iż „ Rozstrzygając wątpliwości związane z pojęciem "interesu prawnego" wskazać należy, że obecnie jest ono pojmowane szeroko, tzn. nie tylko w sposób wynikający z treści określonych przepisów prawa przedmiotowego, lecz także w sposób uwzględniający ogólną sytuację prawną powoda. Uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego należy zatem pojmować elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej jego wykładni, konkretnych okoliczności danej sprawy oraz tego, czy w drodze innego powództwa strona może uzyskać pełną ochronę. Przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie i doktrynie, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., istnieje wówczas, gdy zachodzi niepewność stanu prawnego lub prawa, powodująca potrzebę ochrony prawnej. Niepewność ta musi mieć charakter obiektywny, tj. istnieć na podstawie rozumnej oceny sytuacji, w której powód występuje z tego rodzaju powództwem. Dlatego też nie można zakwestionować interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma ono znaczenie zarówno dla obecnych jak i przyszłych możliwych, ale obiektywnie prawdopodobnych stosunków prawnych i praw, czy sytuacji prawnej podmiotu występującego z żądaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2006 r., II CK 395/05)”, wskazał następnie, że „Powodowie mają prawo do uzyskania odpowiedzi na pytanie czy w/w umowa [umowa kredytu] ich wiąże, jeśli tak to w jakim zakresie i na jakich warunkach powinni ją wykonywać. Najlepszą drogą prawną uzyskania odpowiedzi na te pytania, rozwiania istniejących wątpliwości, jest powództwo o ustalenie. Gdyby przyjąć tok rozumowania pozwanego, oznaczałoby to, że powodowie powinni wstrzymać się ze spłatą rat kredytu, poczekać na wniesienia przez pozwanego przeciwko nim sprawy o zapłatę i w tamtym postępowaniu podnosić zarzut abuzywności postanowień umowy i jej nieważności. Inna ewentualna droga to pozwanie banku o zwrot dotychczas uregulowanych przez powodów rat kredytu. Tyle tylko, że w istocie w wypadku nieważności umowy to bank byłby wierzycielem powodów, gdyż zdołali zwrócić tylko część kapitału. Wskazane drogi prawne nie dają pełnej ochrony praw powodów w sposób prostszy i łatwiejszy. Natomiast sprawa o ustalenie daje powodom możliwość uzyskania pełnej ochrony w każdej ze sfer umowy, które obiektywnie budzą wątpliwości.”\nXII. Zwrot nienależnego świadczenia\nWobec przyjętej podstawy rozstrzygnięcia, nie było zasadne żądanie zapłaty. W szczególności stwierdzenie, że umowa była nieważna, powoduje, że nie istnieje „nadpłata”, której mogliby żądać powodowie.\nRozpatrując natomiast żądanie zapłaty przy przyjęciu, że jego podstawą jest alternatywne stanowisko o nieważności umowy kredytu (pismo powodów z 6 listopada 2018 roku) wskazać trzeba, że:\nPowyższe nie oznacza jednak, że świadczenia powodów spełniane w złotych polskich było nienależne. O świadczeniu nienależnym może być mowa jedynie w sytuacji gdy spełniane jest bez ważnej i skutecznej podstawy prawnej. Tymczasem powodowie spełniali świadczenia polegające na zwrocie pozwanemu środków, które wcześniej od niego otrzymali, wykorzystując postawioną im do dyspozycji kwotę kredytu – w formie przelewów na rachunek podmiotów trzecich.\nUwzględnienie żądania zwrotu świadczeń spełnionych w złotych polskich nie mogłoby nastąpić nawet przy przyjęciu, w ślad za poglądami doktryny, tezy o całkowitej odrębności i samodzielności wzajemnych roszczeń stron nieważnej umowy o zwrot spełnionych przez każdą ze stron świadczeń. W pierwszej kolejności, w ile uzasadnienie dla takiej odrębności istnieje w przypadku konieczności zwrotu wzajemnych świadczeń różnego rodzaju (chociażby ze względu na potencjalną niemożliwość jednego ze świadczeń), to nie wydaje się istnieć w sytuacji, w której świadczenia obu stron miały charakter pieniężny, a co więcej – były ukształtowane w nieważnej umowie jako odpowiadające sobie świadczenie określonej kwoty i jej późniejszy zwrot. Ponadto w orzecznictwie nie sposób nie zauważyć również istnienia odmiennych poglądów. Między innymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 8 marca 2013 r., sygn. V ACa 1003/12 wskazuje się, że w sytuacji gdyby umowa kredytowa okazałaby się nieważna to kwestią sporną mogłaby być jedynie różnica pomiędzy kwotą oddaną kredytobiorcy do dyspozycji a kwotą zwróconą przez kredytobiorcę. Podobny pogląd wyrażony został również w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 17 stycznia 2018 roku, sygn. I ACa 1439/17, który stwierdził, że „Zgodnie z powołanym już art. 69 prawa bankowego bank oddaje do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych, a kredytobiorca zobowiązuje się do ich zwrotu wraz z odsetkami oraz zapłaty prowizji. Nie oznacza to jednak, jak chce skarżący, że w razie wzajemnego zwrotu świadczeń bank zobowiązany jest zwrócić spłaconą już część kredytu. Udzielenie kwoty kredytu jest świadczeniem banku i w sytuacji zwrotu świadczeń to on powinien otrzymać całą świadczona kwotę a nie zwracać to, co zdążył kwestionujący umowę klient uiścić w ramach spłaty.” oraz pośrednio w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 marca 2018 r., sygn. I ACa 915/17 (uzasadnienie cytowane w punkcie XI).\nTrzeba mieć też na uwadze, że zarówno rolą przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jak i przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych jest przywrócenie zachwianej na skutek różnych zdarzeń (zachowań) równowagi pomiędzy określonymi podmiotami. Stosowanie tych przepisów nie może jednak prowadzić, w świetle zasad współżycia społecznego, do znacznego zachwiania takiej równowagi w przeciwnym kierunku. Ogólna formuła instytucji bezpodstawnego wzbogacenia jest tak szeroka, że pozwala ją rozumieć jako ogólną zasadę, że nikt nie powinien się bogacić bezpodstawnie kosztem drugiego. Nie trzeba dowodzić, że jedną z funkcji norm prawnych, jako regulatora złożonych procesów społecznych i gospodarczych, jest między innymi taka reglamentacja życia gospodarczego aby możliwe było osiągnięcie pewnej równowagi i stabilności oraz zaufania w stosunkach majątkowych, aby oceniane przesunięcia wartości następowały w drodze zgodnej z uznawanymi zasadami.30 Nie można akceptować, a tym bardziej nadawać im sankcji przymusu, przesunięć majątkowych, czy też uzyskania korzyści, pozbawionych uzasadnienia ekonomicznego, czy też moralnego.\nStąd też podzielić trzeba pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, że „ przy ocenie przedawnienia roszczeń z tytułu zwrotu świadczenia wzajemnego wynikającego z umowy uznanej za nieważną należy uwzględnić zachowanie stron zmierzające do wykonania zobowiązań wzajemnych i dopóki ten stan respektują trudno mówić o wymagalności roszczeń.”31\nNie był natomiast zasadny podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie stanowi roszczenia okresowego. Przeciwnie – każde ze spełnianych świadczeń, nawet jeśli mają miejsce w regularnych odstępach, powoduje powstanie odrębnego roszczenia. W istocie nie istnieje bowiem jedno roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, a w ramach niniejszego postępowania dochodzona jest zapłata należności wynikających z szeregu takich roszczeń, z których każde, samodzielne, jest związane z poszczególnymi świadczeniami. Aby przyjąć, że wynikające z takich świadczeń roszczenie ma charakter okresowy konieczne jest istnienie odpowiedniej podstawy prawnej, wyrażonej w ustawie albo czynności prawnej, z której wynika taki charakter roszczenia. Nie wystarczy fatyczne spełnianie świadczeń w pewnych odstępach czasu. Podstawą do przyjęcia, że świadczenia powodów miały charakter okresowy nie mogą być też postanowienia umowy uznanej za nieważną. Skoro umowa jest nieważna, to nie ma podstaw do rozróżniania odsetkowej i kapitałowej części rat, gdyż w ogóle nie doszło do skutecznego ustalenia ratalnej spłaty.\nXIII. Koszty procesu\nO kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 kpc, przyjmując, że o stosunku w jakim powodowie wygrali sprawę przesądza wartość przedmiotu sporu w zakresie uwzględnionego żądania ustalenia (tj. kwota kredytu – 500 000 zł) w relacji do wartości wszystkich roszczeń (500 000 + 99 539). Powodowie wygrali sprawę w 83,40%.\nZ kolei w przypadku strony pozwanej sąd uznał, że zasadne jest ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 160% stawki minimalnej, a to ze względu na nakład pracy związany z występowaniem po stronie powodowej czterech osób.\nW skład kosztów procesu wchodzi zatem 1 000 zł opłaty od pozwu uiszczone przez powodów, 4 x 5 400 zł wynagrodzenia pełnomocnika powodów (zgodnie z §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zmiana wartości przedmiotu sporu w toku postępowania ma wpływ na wysokość wynagrodzenia poczynając od następnej instancji), 2 x 17 zł opłaty skarbowej strony powodowej, 8 640 zł wynagrodzenia pełnomocnika strony pozwanej, 17 zł opłaty skarbowej strony pozwanej – łącznie 31 291 zł. Powodowie powinni ponieść 16,60% tych kosztów, a więc 5 195,12 zł. Tymczasem ponieśli koszty w wysokości 22 634 zł. Kwota podlegająca zasądzeniu na rzecz powodów to różnica między tymi kwotami – 17 438,88 zł, co po podzieleniu w równych częściach dało po 4 359.72 zł, w tym po 4 160,55 zł kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie ze stosunkiem w jakim koszty zastępstwa procesowego pozostawały do całości poniesionych przez powodów kosztów procesu.\n1 Dz.U. Nr 165, poz. 984\n2 Dz.U. poz. 819.\n3 Przepis ten przewiduje, że strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.\n4Zob. np. SN w wyroku z dnia 1 kwietnia 2011 r., III CSK 206/10, OSNC - Zb. dodatkowy 2012 nr B, poz. 25, str. 8.\n7 Dz. U. nr 4, poz.21.\n8 Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycie społecznego i z ustalonych zwyczajów.\n9 O treści: „Dłużnik powinien wykonać swoje zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.”\n13 Tak. m.in. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2016-06-13, C-377/14\n20 Jak wynika z pkt. 17 wyroku, sprawa dotyczy zawartej z bankiem umowy pożyczki wyrażonej we franku szwajcarskim (CHF), podczas gdy na mocy tej samej umowy pożyczka miała być udostępniona w forintach węgierskich (HUF), przy zastosowaniu kursu wymiany CHF-HUF opartego na kursie kupna stosowanego przez ten bank w tym danym dniu. Umowa przewidywała również, że pożyczka zostanie spłacona w forintach węgierskich, przy czym kursem walutowym mającym zastosowanie był stosowany przez bank kurs sprzedaży waluty.\n21 R. Trzaskowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część Ogólna red. J.Gudowski, LEX, teza 100.\n24 M.Bednarek w: System Prawa Prywatnego Tom 5 Prawo zobowiązań – część ogólna, 2013, s.766.\n25 Cz. Żuławska w: Komentarz do Kodeksu cywilnego red. G.Bieniek, Księga trzecia, Zobowiązania, W-wa 2003, s.137.\n26 M.Bednarek w: System Prawa Prywatnego Tom 5 Prawo zobowiązań – część ogólna, W-wa 2013, s.767.\n28 Por. np. wyroki SN z dnia 20 stycznia 2016 r., IV CSK 282/15 oraz z dnia 15 stycznia 2015 r., IV CSK 181/14, a także analiza obu stanowisk zawarta w postanowieniu SN z 9 stycznia 2019 r., sygn. I CZ 112/18\n29 Wyrok z 8 marca 2018 r., sygn. I ACa 915/17.\n30 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2007 r., sygn. I CSK 458/06.\n31 wyrok z 29 kwietnia 2009 r., sygn. II CSK 625/08.\nDodano: 22 lipca 2019 , Opublikował(a): Anna Muchlia


Gazeta CBR 07/05/2018 09:45\nŻelazna droga kolejki wąskotorowej, jaką zamierzała wybudować Cukrownia Ostrowite miała pierwotnie dochodzić jedynie do Osieka, lecz powrót Pomorza do Polski w dniu 18 stycznia 1920 roku otworzył przed akcjonariuszami nowe możliwości. Postanowili przekroczyć nie tak dawną granicę zaborów i połączyć ziemię dobrzyńską z kresami Pomorza Nadwiślańskiego.\n(Pierwszą część historii brodnickiej kolejki znajdziesz TUTAJ)\nWiele razy słyszałem pytanie – dlaczego cukrownia nie postarała się o sfinansowanie „przeciągnięcia” którejś z linii normalnotorowych, tworząc u siebie odpowiednie zaplecze do tejże. Odpowiedź wydaje się dość prosta; otóż za budową kolejki wąskotorowej przemawiały przede wszystkim względy ekonomiczne. Budowa i eksploatacja wąskiego toru była stosunkowo tania. Weźmy pod uwagę, że podczas jego budowy nie są konieczne maksymalnie wysokie nasypy, czy głębokie przekopy przez wzgórza, gdyż tu dopuszcza się większe pochylenia podłużne (spadki, wzniesienia) i mniejsze promienie łuków w porównaniu z torami o większych szerokościach. Poza tym wąski tor nie zajmuje dużo miejsca w terenie, zwłaszcza pojedynczy jest niemal niewidoczny na równinach nie dewastuje krajobrazu wzgórz.\nLatem 2013, a więc w rok po tym jak ostatecznie zdemontowano cały tor Brodnica- Ostrowite wziąłem kamerę i po świeżych śladach dawnego torowiska przeszedłem od byłej bazy przy dawnej kostnicy szpitala, przez most na Strudze Brodnickiej, przez Sądową, most na Drwęcy, Wapna, dalej lasami i wzgórzami do bagiennej doliny Rypienicy, przez nią po resztkach wysokiego mostu w przeurocze knieje, pośród opuszczonych, porosłych dziką roślinnością ruin domów, wiekowych drzew, parujących bagien, kipiących witalnością krzewów, zdziwionych leśnych zwierząt… Ta kolejka biegła tak uroczą, tak zachwycającą widokowo trasą, że momentami przystawałem na długie minuty podziwiając niezwykłości, jakie rozkładała przede mną ojczysta ziemia…\nWyszło też wówczas, że kilka odcinków torowiska biegło przez tak trudny, głównie podmokły, leśny teren, iż nawet robotnicy demontujący szyny najwidoczniej zrezygnowali z próby ich pozyskania, tym samym pomimo oficjalnych zapewnień, kilka kilkudziesięciometrowych odcinków do dziś spokojnie sobie leży wśród mchu i paproci…\nWielka szkoda, że to wszystko zostało zdemolowane, że nikt z włodarzy nie miał tyle wyobraźni i uczucia do tych stron, aby uratować kolejkę dla turystyki.\nWspomniałem, iż wąskotorówkę (a nie normalne tory) budowano ze wzglądów ekonomicznych. Są na potwierdzenie tego znane kalkulacje. Jeżeli przyjmiemy, że koszt budowy jednego metra torowiska o normalnej, tzw. „stephensonowskiej” szerokości 1435 mm (4 stopy bryt. 8½ cala) – wynosi 1, to koszt linii wąskotorowych, np. o rozstawie 800mm i 750mm (czyli takim jaki był w przypadku naszej kolejki) wynosi odpowiednio: 0,60 i 0,50! Rzecz jasna zdolność przewozowa jest niższa nawet o połowę, ale to tylko kwestia wyważenia potrzeb, ustawienia natężenia ruchu oraz rozmaitych ekonomiczno- praktycznych pierdółek, którymi – nie daj Boże abyśmy się tu zajmowali.\nSprzęt do funkcjonowania linii postanowiono zakupić w - wówczas świetnie prosperującej - berlińskiej firmie Orenstein und Koppel. Ciekawe, że założył ją w 1876 roku poznański Żyd Benno Orenstein, kuzyn słynnego malarza Maxa Libermanna. W tym celu dogadał się z innym zapaleńcem techniki Arturem Koppelem. Początkowo wytwarzali tylko lekkie szyny do wąskotorówek, a także tabor w postaci wagoników, wywrotek, lawet itp., lecz od 1892 roku wzięli się za produkcję parowozów własnej konstrukcji, zaś te zyskały taką renomę, iż już w 1913 roku firma Orenstein und Koppel (przyjmująca na tabliczkach znamionowych Orenstein & Koppel, lub O&K) wyprodukowała i sprzedała ich aż 5 tysięcy!\nTymczasem, 16 kwietnia 1922 roku Cukrownia Ostrowite dostała od Ministerstwa Kolei Żelaznych ostateczne zezwolenie na poprowadzenie linii aż do Brodnicy. Jednocześnie minister zobowiązał inwestora do przedłożenia inżynierskich projektów mostów nad Drwęcą i Rypienicą. Z pewnością spełniono to polecenie, ponieważ nie ma najmniejszego śladu jakiegokolwiek ponaglania, monitowania itp.\nNatychmiast rozpoczęto prace ziemne pod kierunkiem inżyniera Jana Sudnika. Szły one nadzwyczaj żwawo, jednak, gdy po minięciu dobrzyńskich równin budowniczowie zbliżyli się do Rypienicy, wówczas, mimo zaangażowania mnóstwa robotników, bezrobotnych, wozaków, fachowców tempo znacznie spadło.\nZ Berlina-Drewitz, gdzie znajdowała się główna fabryka Orenstein und Koppel zaczęły nadchodzić partie lekkich szyn typu S10. Ta wiadomość kilku znawców tematu może zdziwić, ponieważ szyny tego typu często (i słusznie) określane są jako „filigranowe”. Rzeczywiście, używało się ich niemal wyłącznie do budowy wewnętrznych linii w cegielniach, tartakach, kopalniach itp. Wysokość takiej szyny wynosi jedynie 70 milimetrów, szerokość podstawy 58 milimetrów; czyli aby nie wdawać się w szczegóły są to wartości dwa razy mniejsze, niż ma to „normalne” żelaztwo kolejowe! Mocowano je do podkładów sosnowych, zaś te – bez jakiejkolwiek podsypki – układano na ubitym gruncie (te szyny wymieniono dopiero po ostatniej wojnie).\nA w cukrowni zaplecze\nW międzyczasie, tuż przy samej cukrowni zbudowano pięciostanowiskową parowozownię (potem jedno ze stanowisk przeznaczono na „garaż” osobowych wagonów parowych). Trójkąt do obracania lokomotywy usytuowano w miejscu, gdzie tor od zakładu rozchodził się na kierunki: Brodnica – Wojnowo, czyli blisko miejscowości Dobre.\nLatem 1923 roku, w częściach(!) rozłożonych na kilku wozach do Ostrowitego dotarł pierwszy parowóz Cn2t firmy Orenstein & Koppel. Technicy producenta złożyli go błyskawicznie, postawili na tory, a po dostarczeniu wagonów wkrótce przejął transport wewnętrzny. Pracownikom cukrowni najwyraźniej zaimponowała mała pracowita maszyna, która w dodatku była po prostu zgrabna, toteż nadano jej imię „Panienka”. Lokomotywa ważyła około 12 ton i miała moc nieco mniejszą niż 60 KM.\nNastępnego roku, w związku z planowanym otwarciem szlaku do Wojnowa (sezon 1925) sprowadzono kolejną lokomotywę Cn2t Orenstein & Koppel o zbliżonych parametrach, lecz dlaczego robotnicy Cukrowni Ostrowite nazwali ją „Brukowiec”, to raczej trudno odgadnąć, choć jeden z byłych pracowników fabryki zasugerował mi, iż mogło się to stać z tego powodu, że był to pierwszy parowóz, który wyciągnął skład kolejki z cukrowni (do Wojnowa), a początkowe kilkadziesiąt metrów toru było ułożone wśród bruku zmodernizowanej drogi…. Hmmm, całkiem być może.\nLatem 1926 roku ukończono wszystkie trzy mosty kolejki (nad Strugą Brodnicką, Drwęcą i Rypienicą). Wykonano je z potężnych bali sosnowych, w przypadku Drwęcy wzmacniając betonowymi przyczółkami. Uznano wówczas, że do sprawnej obsługi nowej trasy niezbędny jest trzeci parowóz. Podobnie jak dwa poprzednie przyjechał z Berlina-Drewitz i był prawie o półtora tony cięższy od swych poprzedników (ok. 13,3 tony), a także mocniejszy co najmniej o 10 KM. W ogóle sprawiał wrażenie większego, ociężałego, przez jakieś drobiazgi zewnętrznej budowy nie miał wdzięku „Panienki”, no i robotnicy przezwali go „Klępą”.\nTo właśnie „Klępa” wczesną jesienią 1926 roku „przypufała się” do Brodnicy, otwierając nowy, malutki, choć uroczy rozdział historii ojczystej ziemi pod tytułem „Kolejka Wąskotorowa”.\nO kolejce ciąg dalszy komentarze opinie


Hiszpania | Portal Promocji Eksportu | Czas na zamówienia publiczne\ndodał: Anna Mackiewicz | 2015-06-11 16:27:07\nhiszpania, zamówienia publiczne, przetargi\nZe względu na podział polityczno-administracyjny Hiszpanii, zdolność prawną do zawierania umów publicznych mają: rząd centralny, 17 rządów regionalnych, 50 samorządów prowincjonalnych oraz urzędy miejskie Madrytu i Barcelony.\nSystem zlecania kontraktów publicznych w Hiszpanii reguluje ustawa 30/2007 z 30 października 2007 r. o kontraktach w sektorze publicznym (Ley de contratos del sector público – hiszpański odpowiednik polskiego Prawa zamówień publicznych), dostosowaną do dyrektyw unijnych w tym zakresie.\nWszystkie ogłoszenia o przetargach w tym kraju publikowane są w Dzienniku Urzędowym BOE (Boletín de Estado) oraz w dziennikach urzędowych poszczególnych regionów (Boletines Regionales).\nDodatkowo hiszpański Dziennik Urzędowy BOE oferuje możliwość monitoringu zamieszczanych ogłoszeń o przetargach za pomocą usługi AlertaBOE, która jest bezpłatna. W przetargach mogą uczestniczyć hiszpańskie i zagraniczne osoby fizyczne i prawne, które mają pełną zdolność do czynności prawnych, wykażą zdolność prawną, wypłacalność oraz potencjał zawodowy i techniczny, niezbędny do wykonania zamówienia. Zgodnie z tą zasadą, Hiszpania nie wprowadziła wobec polskich przedsiębiorców ograniczeń przy ubieganiu się o kontrakt publiczny. Nie jest więc konieczne tworzenie hiszpańskiej spółki czy otwarcia przedstawicielstwa w Hiszpanii, by wziąć udział w przetargu.\nPrzedsiębiorstwa hiszpańskie, by móc zawrzeć umowę z administracją publiczną na wykonanie robót bądź usług o wartości ponad 120 tys. 202,42 euro, muszą zostać zaklasyfikowane jako podmioty o dobrej kondycji finansowej i odpowiednim przygotowaniu technicznym. Klasyfikacją przedsiębiorstw zajmuje się Rada Konsultacyjna ds. umów publicznych (Junta consultiva de contratación administrativa).\nZa pośrednictwem komisji klasyfikacyjnych, działających z polecenia rady i składających się z przedstawicieli administracji publicznych i najważniejszych organizacji przedsiębiorstw, prowadzi oficjalny rejestr przedsiębiorstw mogących brać udział w przetargach publicznych powyżej ustalonej kwoty.\nW przypadku przedsiębiorstw niehiszpańskich pochodzących z krajów UE wystarczy akredytacja przed właściwym organem kontraktującym, potwierdzająca wypłacalność i sprawność gospodarczą i techniczną. Akredytacja poświadcza także przedstawienie dokumentów potwierdzających wpisy do właściwych rejestrów zgodnie z wymogami prawnymi państwa, w którym znajduje się siedziba firmy. Jest także poświadczeniem deklaracji o poddaniu się jurysdykcji sądów i trybunałów hiszpańskich w sprawach mogących wyniknąć z zawartych umów.\nW przetargu mogą startować również grupy wykonawców w formie konsorcjum, które zazwyczaj składają się z zagranicznych i lokalnych firm (unión temporal de empresas).\nZgodnie z hiszpańską ustawą o kontraktach w sektorze publicznym zamówienia mogą być udzielane w formie:\nnegocjacji z ogłoszeniem lub bez ogłoszenia.\nPostępowania otwarte i ograniczone mogą być przeprowadzone w drodze licytacji lub przetargu. Udzielenie zamówienia w formie negocjacji następuje jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie. W postępowaniu otwartym mogą wziąć udział wszyscy przedsiębiorcy, przedstawiając swoje oferty, natomiast w postępowaniu ograniczonym oferty mogą przedstawić tylko te podmioty, które zostały wcześniej wybrane przez zamawiającego. W trybie negocjacji, z uwagi na specyfikę zamówienia lub interes państwowy, rokowania są prowadzone z jednym lub kilkoma podmiotami, które zostały wybrane wcześniej przez zamawiającego.\nLicytacja polega na udzieleniu zamówienia temu wykonawcy, który zaproponuje najniższą cenę. Przedsiębiorstwo, które chce przystąpić do licytacji musi przedstawić dokumenty potwierdzające, że posiada osobowość prawną i - jeśli jest to wymagane - przedłożyć informację o swoim potencjale technicznym, ekonomicznym i finansowym oraz dokonać wpłaty wadium. Podmioty inne niż hiszpańskie dodatkowo muszą przedłożyć deklarację poddania się jurysdykcji hiszpańskiej w razie ewentualnych zdarzeń, które będą miały wpływ na zamówienie.\nNatomiast przetarg polega na udzieleniu zamówienia publicznego podmiotowi, który przedstawi ofertę najkorzystniejszą, biorąc pod uwagę cenę oraz inne kryteria określone w dokumentacji przetargowej (odpowiednik polskiej specyfikacji istotnych warunków zamówienia SIWZ). Podmiot, który chce wziąć udział w przetargu lub jakimkolwiek innym trybie postępowania, zobowiązany jest do zapłaty wadium w wysokości określonej w ogłoszeniu.\nBez względu na wartość zamówienia, w przypadku postępowań otwartego i ograniczonego zamawiający jest zobowiązany do publikacji ogłoszenia o przetargu w Dzienniku Urzędowym BOE lub w regionalnych dziennikach urzędowych.\nW przypadku zamówień publicznych udzielanych w formie negocjacji, ogłoszenia o nich publikowane są w BOE tylko wtedy, gdy wartość zamówienia osiąga próg, od którego istnieje obowiązek publikacji w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.\nŹródło: opracowanie z 2012 r. kancelarii prawnej ESTUDIO JURIDICO SERRANO INTERNACIONAL, c/Serrano 24, 3º dcha, 28001 Madrid oraz ul. Flory 9 lok 6, 00-586 Warszawa


W Katowicach będą pracowali handlowcy TFK - tech\nW Katowicach będą pracowali handlowcy TFK\nDodano: 19-07-2012 15:07\nNa przełomie sierpnia i września dział handlowy spółki Tele-Fonika Kable zostanie przeniesiony z Krakowa do Katowic.\nJak potwierdził rzecznik prasowy spółki, Aleksy Pachwicewicz, miejsce pracy zmieni łącznie 205 osób.\nZaprzeczył on jednocześnie wcześniejszym informacjom lokalnym, jakoby zarząd rozważał przeniesienie całej siedziby, włącznie z zakładem produkcyjnym w Krakowie. „Jeszcze w tym roku planujemy dalsze inwestycje przy ulicy Wielickiej” – dodał Pachwicewicz.\nDo artykułu: W Katowicach będą pracowali handlowcy TFK


Upadek legendy "Solidarności" - Kraj - rp.pl\nAktualizacja: 01.08.2009, 03:29\nUpadek legendy "Solidarności"\nW Cieszacinie Wielkim na Podkarpaciu nie wierzą, że najbardziej znany mieszkaniec wsi - Jan Kułaj - jest łapówkarzem\nW niedzielę 19 lipca Jana Kułaja już nie było na mszy w miejscowym kościele. Nie było też długich pogawędek o polityce, gdy po nabożeństwie rolnicy wianuszkiem otaczali Kułaja. Poniżej dalsza część artykułu\nTym razem wszyscy komentowali doniesienia mediów. 14 lipca CBA pod zarzutem płatnej protekcji zatrzymało dwie osoby. Wśród nich 51-letniego Jana Kułaja, pierwszego przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych "Solidarność", aktualnie społecznego doradcę Andrzeja Malinowskiego, prezydenta Konfederacji Pracodawców Polskich. Kułajowi grozi do ośmiu lat więzienia. Według CBA miał przyjąć 250 tys. zł od przedstawicieli firmy deweloperskiej. Drugie tyle miał dostać potem. W zamian, powołując się na znajomości u wojewody mazowieckiego Jacka Kozłowskiego, obiecywał załatwić dla firmy zgodę na zakup atrakcyjnej działki w centrum stolicy przy ul. Bagatela. Wprawdzie należy ona do Kancelarii Premiera, ale jest w dyspozycji wojewody. Obecnie nieruchomość tę użytkuje CBA.\nKilka dni temu sąd zdecydował o aresztowaniu Kułaja na trzy miesiące. Śledztwo prowadzi Prokuratura Apelacyjna w Warszawie. [srodtytul]Brat łata trafia na salony[/srodtytul] - Janek nie ma duszy przestępcy – przekonuje Jarosław A. Szczepański, rzecznik prasowy chłopskich strajków w Rzeszowie w 1981 r., które wyniosły Jana Kułaja na fotel pierwszego szefa rolniczej "S". Wspomina go jako "brata łatę", który wszystkim chciał coś załatwić, ale nie wierzy, by posunął się do łapówki. Pierwszy przywódca robotniczej "S" w Rzeszowie Antoni Kopaczewski tłumaczy, że wiele przypadkowych osób trafiało do opozycji. – W mentalności chłopów jest coś takiego, że na przywódcę wybierają tego, który najgłośniej krzyczy – ocenia. Ma żal do Kułaja, że szybko uderzyła mu do głowy woda sodowa. – Jeśli młody chłopak ze wsi nagle staje się salonowcem w Warszawie, to może mu się przewrócić w głowie – stara się go usprawiedliwiać. – To dla mnie szok – podkreśla Roman Malinowski, wicepremier w latach 1980 – 1985, wieloletni szef Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. – Jeśli to prawda, to całkowicie przekreśla jego dotychczasowe dokonania. [srodtytul] Utrata wiarygodności [/srodtytul] Ale to właśnie Malinowski przyczynił się do tego, że gwiazda młodego szefa rolniczej "S", nazywanego nawet drugim Wałęsą, przygasła. 26 kwietnia 1982 r., w stanie wojennym, Kułaj wrócił z internowania, które spędził w willi w podwarszawskim Konstancinie. O jego uwolnienie zabiegał Malinowski. Zaraz po powrocie do Warszawy Kułaj spotkał się z wicepremierem. Pod jego gabinetem czekały telewizyjne kamery. Przywódca chłopskiej "S" oświadczył, że chce rozmawiać o przyszłości wsi tylko na forum ZSL. – Wielokrotnie tłumaczył mi, że został wmanewrowany w ten cały spektakl komunistycznej propagandy – opowiada Szczepański. Kułaj wycofał się z działalności opozycyjnej. W 1986 r. wstąpił do Rady Konsultacyjnej przy gen. Wojciechu Jaruzelskim, która miała ocieplić wizerunek PZPR w oczach społeczeństwa. Po latach tłumaczył "Rz", że przecież do rady należeli tacy ludzie jak mec. Władysław Siła-Nowicki, i że chciał coś zmienić na wsi. [wyimek]Janek żyje przeszłością. Potrafi mówić o niej godzinami - Roman Jagieliński, były wicepremier[/wyimek] Wiarygodność Kułaja wśród kolegów z opozycji spadła do zera. – To był czas ostracyzmu i Janka nie zapraszano nawet na rocznicowe uroczystości strajków chłopskich – opowiada Artur Balazs, jeden z byłych liderów NSZZ RI "S" i minister rolnictwa w rządach Jana Olszewskiego i Jerzego Buzka. [srodtytul]Nietrafiony biznes [/srodtytul] Kułaj na wiele lat musiał zniknąć ze sceny politycznej. Wrócił w 1998 r., kiedy wspólnie z Romanem Jagielińskim, byłym wicepremierem i ministrem rolnictwa, utworzył Partię Ludowo-Demokratyczną. – Był chyba tylko na zjeździe założycielskim, potem przestał interesować się partią – wspomina Jagieliński. Zastrzega, że nie interesował się przedsięwzięciami biznesowymi Kułaja – Interesów z nim nie robiłem, zajmowałem się polityką. Zresztą jego wcześniejsze problemy biznesowe wskazywały, że współpraca z nim na tym polu nie jest dobrym pomysłem – podkreśla. Kułaj nie miał szczęścia do biznesu. W latach 90. pomysł sprzedaży polskim rolnikom motorowerów produkowanych na Ukrainie wpędził go w poważne tarapaty. Kułaj wziął gigantyczne kredyty, a interes nie wypalił. Szybko stał się niewypłacalny i o mały włos nie stracił gospodarstwa w Cieszacinie Wielkim. Kułaj szukał też miejsca w polityce. W 2005 r. poparł w wyborach prezydenckich Jarosława Kalinowskiego (PSL), w parlamentarnych w 2007 r. był już twarzą komitetu honorowego podkarpackiej PO. Jak podała "Polityka", Jan Kułaj liczył, że zostanie doradcą rządu ds. rolnictwa. W 2008 r. zaskoczył wszystkich, kandydując w wyborach uzupełniających do Senatu na Podkarpaciu. Startował z własnego komitetu, ale z poparciem Partii Demokratycznej. [srodtytul] Zakrapiane imprezy[/srodtytul] W latach 80. Jan Kułaj zasłynął z udziału w zakrapianych alkoholem imprezach w warszawskim Domu Chłopa. Według kolegów to jeden z głównych powodów jego szybkiego upadku. – Pewnie wówczas zebrano sporo kompromitujących go materiałów, które miały służyć do szantażu – mówi jeden z opozycjonistów. Sam Kułaj w 2008 r. w rozmowie z "Gazetą Wyborczą" kategorycznie zaprzeczał, jakoby kiedykolwiek był szantażowany. – Rzeczywiście, krążyły pogłoski o złym prowadzeniu się Janka. Zresztą jako wicepremier musiałem go tłumaczyć z tego, m.in. w kręgach kościelnych – mówi Roman Malinowski. Zastrzega, że sam do końca w te rewelacje nie wierzył. Jagieliński nie ma wątpliwości, że Kułaj nie dorósł do roli, jaką mu wyznaczono. – Wyrządzono mu wielką krzywdę, powierzając tak niedojrzałemu człowiekowi tak ważną funkcję – uważa. – Zresztą Janek do dziś żyje przeszłością, a nie przyszłością. Potrafi godzinami opowiadać, jak go pozbawiono funkcji szefa rolniczej "S".