Przetwarzanie języka naturalnego (rownież polskiego) – Biznes Myśli\nPrzetwarzanie języka naturalnego (rownież polskiego)\nJakie problemy biznesowe można rozwiązać stosując NLP?\nDokładnie w jaki sposób działa przetwarzanie języka naturalnego?\nNa jakim etapie jest NLP biorąc pod uwagę język polski?\nJakie instytucje oraz ośrodki badawcze pracują nad udoskonalaniem NLP dla języka polskiego?\nCzy NLP można wykorzystać w sytuacjach biznesowych?\nJakie oraz jak obszerne są aktualne zasoby przetwarzania języka naturalnego z wykorzystaniem języka polskiego?\nDlaczego NLP dla języka angielskiego jest najbardziej rozbudowane?\nCzym jest konkurs PolEval oraz jak wziąć w nim udział?\nJak PolEval przyczynia się do poszerzenia wiedzy na temat NLP dla języka polskiego?\nJakie zasoby i narzędzia można wykorzystać oraz gdzie je znaleźć w przypadku rozpoczęcia nauki o NLP?\nMamy teraz okres świąteczny. Pewnie już się zastanawiasz jak ubrać choinkę, lub jakie kupić prezenty. Koniec roku to czas na podsumowanie. Skoro słuchasz tego podcastu, to często słyszysz frazę, że świat zmienia się szybciej niż myślisz. Czy wiesz, że zmienia się jeszcze szybciej?\nSpróbuj, tak z ciekawości zajrzeć do większości zwykłych salonów samochodowych, jak Skoda, VW, KIA czy Hyundai, kończąc na droższych, jak Volvo czy BMW. Każdy z nich posiada już asystenta utrzymania pasa ruchu. Droższe samochody potrafią nawet jeszcze więcej. Pomagają prowadzić samochód autonomiczne, czy wykrywać pieszych. To już się dzieje. W październiku 2018 roku w Dubaju pojawiły się pierwsze autonomiczne taksówki i oni mają plan, aby do 2030 roku 25% pojazdów w Dubaju było autonomicznych, czyli za jakieś 11 lat. To robi wrażenie. Pomijam fakt wdrożenia latających taksówek. Chociaż co do latających taksówek.\nOpowiem Ci jeszcze jedną ciekawostkę. W Moskwie w ciągu najbliższych 2 lat planuje się uruchomienie prototypu latającej taksówki. Kilka tygodni temu przedstawiono prototyp. Oczywiście, była to bardzo wczesna wersja, ale ten latający aparat nie zdążył nabrać wysokości zanim spadł. Z tego co czytałem, problem był dość ciekawy. Przez to, że na ulicy był mróz i przed startem ta taksówka stała na ziemi, jej akumulator podobno się szybko rozładował. Podobnie jak czasem telefon komórkowy szaleje na mrozie. Można stąd wyciągnąć kilka ciekawych wniosków, np. że technologia powinna dojrzeć. Chociaż już zamykając ten temat, oglądałem ciekawy materiał o autonomicznym samochodzie, który przejechał z Moskwy do Kazania ponad 780 km. Podróż trwała ok. 11 godzin i 99% czasu samochód jechał autonomicznie. Załączę video do notatek, ale ciekawostka polega na tym, że samochód poradził sobie na drogach bez pasów i nawet takich… gdzie nia ma asfaltu :). Rozwiązanie było przygotowane przez firmę Yandex (czyli taki rosyjski Google).\nJeśli chcesz nauczyć się wdrażać uczenie maszynowe w swojej firmie, to warto zapisać się na kurs. Pierwszy kurs jest praktycznym wprowadzeniem do uczenia maszynowego (w którym również będzie mowa o Deep Learning) i startuje 25 lutego 2019, oraz drugi kurs dedykowany praktycznemu prognozowaniu szeregów czasowych, który startuje 11 marca. Dobra wiadomość dla Ciebie: otrzymujesz prezent pod choinkę – 25% zniżki na oba kursy. Zniżka jest ważna na wybrane pakiety, dla pierwszych 10 osób do końca grudnia 2018 roku na hasło BIZNES_MYSLI_25.\nDzisiejszym tematem będzie przetwarzanie języka naturalnego. Łukasz Kobyliński jest dzisiejszym gościem, który ma doświadczenie w tym temacie, w szczególności w NLP dla języka polskiego. Rozmowa wyszła trochę dłuższa, ale warto jej posłuchać. Zapraszam!\nCześć Łukasz, przedstaw się: kim jesteś, czym się zajmujesz, gdzie mieszkasz?\nCześć! Nazywam się Łukasz Kobyliński. Mieszkam w Warszawie. Zajmuje się tak naprawdę wieloma rzeczami. Wydaje mi się, że to co łączy te wszystkie projekty w których biorę udział, to jednak rola takiego powiedzmy Data Scientist, czyli analiza danych oraz zarządzanie nimi. Myślę, że to wszystko ma coś ze sobą wspólnego, a tak konkretnie to prowadzę projekty związane z przetwarzaniem języka naturalnego w Instytucie Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk, więc to jest taka moja noga w świecie naukowym. A druga noga w świecie biznesowym, to jest zarządzanie w firmie Sages która jest firmą konsultacyjną i szkoleniową w obszarze IT. Najbardziej w tej chwili interesują mnie projekty, które łączą te dwa światy, także jestem bardzo zadowolony i dumny z takich projektów, które udało się zrobić wspólnie zarówno w Sages, jak i w nauce. Prowadzimy, na przykład studia podyplomowe na Politechnice Warszawskiej związane z analizą danych, czy organizujemy konkurs PolEval, który też jest miejscem współpracy świata nauki z biznesem.\nW tym wydarzeniu generalnie chodzi o to, że organizujemy konkurs z zakresu przetwarzania języka naturalnego z różnego rodzaju zadaniami. Z rozwiązaniami tych zadań zgłaszają się zespoły zarówno z nauki, jak i biznesu z firm które się zajmują przetwarzaniem języka naturalnego.\nPrzez ostatni rok głownie się zastanawiałem nad tym jak znaleźć czas na czytanie dłuższych form, ze względu na to, że mam dwójkę małych dzieci i dużo projektów w których biorę udział. Jakoś nigdy się to nie sprawdziło. Mam na myśli, ani czytanie wieczorem, bo wieczorem już po prostu zasypiam, ani czytanie w drodze bo z mojego miejsca zamieszkania akurat nie jeździła komunikacja miejska, więc to też odpadało. Trzeba było jeździć samochodem. W ciągu dnia jest oczywiście praca. Dopiero niedawno zacząłem wstawać wcześnie przed pracą, i wtedy można trochę mieć czasu dla siebie. Być może przygotować się do tej pracy, a być może poczytać. I to jest jakieś tam slot czasowy, gdy udaje mi się wygospodarować około 40 minut, plus przywrócona została komunikacja do mojego miejsca zamieszkania, więc jakieś dodatkowe 15-20 minut mogę jeszcze poczytać w drodze. Z rzeczy, które czytałem ostatnio, które być może można powiązać z tematem Twojego podcastu, to znaczy ze sztuczną inteligencją, czy z analizą danych, to są książki o bieganiu.\nZainteresowałem się bieganiem jakiś czas temu, i czytałem takie książki jak: bieganie metodą Gallowaya, czy bieganie metoda Danielsa, i abstrahując od tego, że to dobre książki o bieganiu dla początkujących, czy dla osób też i bardziej zaawansowanych, to jest tam fajny aspekt ilustrujący projekt związany z analizą danych. Te książki opierają się na długoterminowej analizie wyników różnego rodzaju biegaczy, czy to początkujących, czy zaawansowanych i z tego są wyciągane wnioski. Więc tak, jak w prawdziwym projekcie, mamy identyfikację źródeł danych, zbieranie, czyszczenie i wyciąganie wniosków. W tym przypadku wymagane jest zbieranie danych o tym, jak ludzie biegają, jakie mają czasy, jakie mają tętno w czasie biegu, jaką mają wydolność tlenową.\nPóźniej można wyciągnąć ogólne wnioski, które można przedstawić właśnie wszystkim zainteresowanym. Na przykład takie, ile razy warto w ciągu tygodnia biegać, aby osiągnąć jak najwyższą efektywność. Jeśli chcemy do tego podejść minimalistycznie, to 3 dni w tygodniu jest takim złotym środkiem. Osiągamy wtedy bardzo fajne efekty, nie tracąc przy tym zbyt dużo czasu. Także, jeśli ktoś jest zainteresowany bieganiem, to są to dobre książki do poczytania. Oprócz tego, posiadają one bardzo ciekawy wgląd w statystykę sportową, czy analizę danych w kontekście sportowym.\nUwielbiam podejście, w jaki sposób mózg analityczny podchodzi do różnych otaczających nas procesów, jak na przykład bieganie. Mam na myśli aspekt, kiedy te osoby zastanawiają się, w jaki sposób zrobić to najbardziej efektywnie.\nPewnie coś w tym jest, ale zauważmy, że Ci autorzy też mieli takie nastawienie, że warto podejść do tego obiektywnie, a nie na intuicję. Wydaje mi się, że wśród wielu sportowców, czy nawet trenerów było to dominujące podejście.\nDzisiejszym tematem będzie przetwarzanie języka naturalnego, czyli NLP. Proszę o wyjaśnienie, co to jest. Najlepiej na prostych, zrozumiałych przykładach.\nPrzetwarzanie języka naturalnego, w zasadzie po polsku i po angielsku brzmi groźnie, ale tak naprawdę chodzi o coś bardzo oczywistego. To znaczy chcielibyśmy, aby maszyny mogły analizować te informacje, które im przekazujemy w sposób dla nas najbardziej naturalny, czyli w postaci języka, a nie za pomocą jakichś dziwnych poleceń, czy nawet klikając myszką. Z jednej strony jest to oczywiste, jeśli nie mamy w pamięci tego, jak to jest trudne, czy jakie były porażki do tej pory związane z przetwarzaniem języka naturalnego, natomiast jeśli spojrzymy na taką “popkulturę”, czy literaturę science fiction szczególnie z czasów początku informatyzacji, to właśnie wszyscy myśleli, że będą te maszyny czy roboty i my będziemy sobie z nimi rozmawiać, a one nam będą pomagać. Niestety okazało się, że jest to bardzo trudne z takiego filozoficznego punktu widzenia. Można nawet stwierdzić, że to jest bliskie inteligencji, więc być może nigdy nie uda się nam osiągnąć tego w pełni.\nBył taki czas, szczególnie wtedy kiedy nastąpił odwrót od metod sztucznej inteligencji na świecie, że te zagadnienia związane z przetwarzaniem języka naturalnego, zeszły troszkę na drugi plan. Inne podejścia były stosowane bardziej, z zapisywaniem eksperckiej, lingwistycznej wiedzy w postaci reguły czy innych zasobów lingwistycznych. W każdym razie w dzisiejszych czasach przetwarzanie języka naturalnego wróciło na świecznik, ponieważ okazało się, że możemy to robić lepiej ze względu na lepsze algorytmy, ze względu na większą ilość dostępnych danych, ale też ze względu na to, że mamy dostępne szybsze maszyny. Przetwarzanie języka naturalnego okazało się przydatne w biznesie, więc trafiło na pierwsze strony gazet. Mówi o tym coraz więcej osób, i słusznie, bo różnego rodzaju organizacje mogą skorzystać na tym że, na przykład stosują właśnie te metody w swojej firmie do optymalizacji jakiegoś rodzaju procesu, czy po prostu do zrobienia czegoś, czego nie mogli zrobić wcześniej.\nJakie problemy biznesowe można rozwiązać wykorzystując NLP?\nTo co pewnie przychodzi od razu do głowy, i co wiele firm wdrożyło już dosyć dawno temu, to klasyfikacja dokumentów. Jest to jedno z najstarszych zastosowań przetwarzania języka naturalnego. Jeśli mówimy o obsłudze klienta, i klienci nam wysyłają różnego rodzaju maile, pisma, to fajnie byłoby je automatycznie pokategoryzować, co też widzimy w wielu różnego rodzaju formularzach zgłoszeniowych, gdzie jest taki combo box i musimy wybrać tę kategorię w której my sami umieszczamy ten mail. Jest to próba zmuszenia użytkownika, aby robił to ręcznie. W wielu firmach robi się to automatycznie, więc ten email później trafia do właściwego działu, do właściwej osoby. Innym przykładem jest klasyfikacja spamu. Też jest to mniej oczywiste, ale możliwe zastosowanie. Kolejnym są, na przykład procesy rekrutacyjne. Wiele firm ma w tej chwili taki problem, że spływa mnóstwo CV (może akurat w dzisiejszym dniu jest ich troszeczkę mniej ze względu na rynek pracownika, bardziej niż pracodawcy), ale w ogólności jest problem z tym, że mamy generalnie dużo chętnych na różnego rodzaju stanowiska, oraz koszt tej rekrutacji polegający na tym, że trzeba przejrzeć te CV i później się umówić na rozmowę, i zdecydować czy to jest właściwy kandydat, jest duży.\nWięc jeśli możemy w jakiś sposób zrobić ranking, już na poziomie CV, automatycznie i biorąc pod uwagę obiektywne cechy, to byłoby świetnie. Prace nad tym są prowadzone, i tutaj duży udział ma przetwarzanie języka naturalnego, ponieważ musimy zrozumieć co tam jest napisane w tym CV i dostosować to do potrzeb. Innym przykładem stosowanym obecnie jest wykrywanie wzmianek o marce w mediach. Jeśli, na przykład jesteśmy jakąś organizacją, która chce wiedzieć co się o niej mówi, możemy wtedy automatycznie uzyskać tę wiedzę. Oprócz tego, możemy dalej identyfikować wydźwięk tych wzmianek, czy jak inni mówią, identyfikować sentyment, więc przydaje się to w marketingu ponieważ wiemy, czy mówią o nas dobrze, czy źle i w którym miejscu możemy się włączyć w tę dyskusję, albo może nam się zapalić jakieś czerwone światełko, jeśli w wielu miejscach wiele osób mówi o nas źle, to wtedy coś jest nie tak. Kolejnym zastosowaniem może być ekstrakcja informacji z sieci czy z innych źródeł, kiedy chcemy się dowiedzieć czegoś o produktach na rynku z naszego obszaru działalności, lub informacji o produktach konkurencji. Innymi słowy, zdobyć przewagę konkurencyjną dzięki dostępowi do informacji, której być może inni nie mają. W ten sposób, że właśnie będziemy je zbierać, i będziemy potrafili zrobić z tego ustrukturyzowaną informację z ogólnego tekstu, który jest gdzieś w internecie, czy prezentuje swoje usługi, my to jesteśmy w stanie zebrać w postaci tabelki i porównać, na przykład z naszymi usługami.\nCzymś co się coraz częściej pojawia na stronach internetowych są chatboty, czyli to że możemy sobie porozmawiać nie z żywym człowiekiem, tylko z automatem, który nakierowuje klienta we właściwe miejsce, czy wręcz go obsługuje, lub nawet odpowiada na pytania. I tutaj mamy różnego rodzaju mniejsze czy większe sukcesy. Czasem to działa lepiej, czasem gorzej, ale faktem jest, że dzisiaj te chatboty są lepsze niż były dawno temu, więc stąd popularność tych rozwiązań. Tego rodzaju właśnie obsługa klienta pojawia się również w automatycznych systemach obsługi (telefonicznych), gdzie już mamy do czynienia, na przykład z głosem, więc musimy nie tylko przetwarzać tekst, ale jeszcze wcześniej zrobić przetwarzanie głosu na rozpoznanie mowy i dopiero przetworzyć na tekst.\nChciałem dodać, że miałem okazję być obserwatorem jednego z projektów, w którym chodziło o to, że do firmy spływało dużo maili sprzedażowych i osoby które zajmują się sprzedażą nie są w stanie na tyle szybko obserwować, który email jest w tej chwili najważniejszy, żeby jak najszybciej odpowiedzieć. Tylko tutaj nie chodziło o to, że ktoś narzekał na tą firmę, tylko o to żeby powiedzieć czy możesz szybko zareagować na ten mail, czy nie. Zastosowano taki filtr, dzięki któremu otrzymywano informację: okej zareaguje na tego maila, bo inaczej stracę klienta, a ten z kolei możesz zignorować. Problem techniczny jest ten sam, ale zaadoptowany stricte pod branżę biznesową.\nTeraz chciałabym przejść przez te etapy, co tam się dzieje pod spodem, jeżeli chodzi o przetwarzanie języka naturalnego, bo z jednej strony nie chcę wchodzić teraz szczegóły, ale mniej więcej to jest tak, że mamy tekst. Co się, dzieje później z tym tekstem, krok po kroku, co mamy na wejściu i co na wyjściu?\nW dużej mierze zależy to od zadania, które realizujemy. O typowych zadaniach w NLP można powiedzieć, że zwykle zaczynamy od nieustrukturalizowanego tekstu. Mamy ciąg znaków, i nie jest to do ugryzienia bezpośrednio metodami ogólnie informatycznymi, czy tym bardziej metodami uczenia maszynowego. W jakiś sposób musimy przygotować te dane, żeby one były na tyle ustrukturyzowane i nadawały się do dalszego przetwarzania. Można tutaj też mówić o tym, jak to zwykle przebiega w etapach wstępnych w procesach data miningowych. Musimy te dane pozyskać, oczyścić, i tak dalej. Uznajmy, że mamy tekst na tyle dobry, że chcemy go dalej analizować.\nZwykle pierwszym krokiem jest tokenizacja tego tekstu, to znaczy dzielimy go sobie na logiczne części, i takimi logicznymi częściami w przypadku tekstu jest podział na słowa, czy podział na zdania. Już samo to niekoniecznie musi być trywialne, bo co zrobić ze słowami, które są połączone myślnikiem? Co zrobić ze skrótami które mają kropkę na końcu? Czy to jest koniec zdania, czy to nie jest koniec zdania? Czy jeśli jakieś słowo zaczyna się z wielkiej litery, to czy jest to początek zdania, czy to nie jest początek zdania?\nOczywiście, to wszystko da się rozwiązać, natomiast ten pierwszy etap tokenizacji widać że jest nietrywialny. Poza tym, możemy tutaj mieć w tym tekście jeszcze jakieś dziwne emotikony, czy nawet błędy ortograficzne, albo ten tekst może być ułożony w sposób dziwny graficznie. Załóżmy, że ktoś pisał na Twitterze, gdzie używał skrótów oraz nieprawidłowych form, a do tego dawał enter po każdej literze, żeby mu się to ułożyło w pionie. Można to też potraktować jako wstępny etap czyszczenia tekstu, żeby doprowadzić go do formy kanonicznej. Później podejmujemy tokenizację. Następnie następuje znajdowanie form podstawowych słów. To znaczy, chcemy wiedzieć formą jakiego słowa jest to słowo które występuje w tekście, ponieważ to daje nam informację semantyczną i wiemy o jakie słowo konkretnie chodziło w słowniku. Jest to przydatne w wielu zastosowaniach.\nSama lematyzacja już jest trudna. Ze względu na niejednoznaczność w języku, często nie wiemy z jakiej formuły słowa jest dane słowo, czyli jest wiele możliwości i stąd stosuje się metody uczenia maszynowego, żeby na podstawie kontekstu stwierdzić co to było za słowo. Czasem też stosuje się uproszczoną metodę, czyli stemming zamiast lematyzacji, szczególnie w zadaniach ekstrakcji informacji, czy odpowiadania na zapytania. Niekoniecznie musimy wiedzieć jakiego słowa jest formą ten właśnie wyraz który widzimy. Wystarczy nam tylko mieć taki rdzeń, który będzie się łatwo wyszukiwał w obrazie w której są te słowa. Mamy je też skrócone do rdzenia, i mimo że te rdzenie nic tak naprawdę nie znaczą, to przynajmniej jesteśmy w stanie się uniezależnić od odmiany słów i znajdować słowa niezależne od tego w jakiej formie gramatycznej występują.\nEtapy tokenizacji, czyszczenia czy znajdowania form podstawowych często określa się jako etap normalizacji tekstu, ponieważ dostajemy w tym momencie coś, co jest już ustrukturyzowane. Mamy to podzielone na logiczne części, wiemy jakie mniej więcej są to słowa i możemy coś z tym dalej robić.\nKolejnym etapem, który też często występuje jest znakowanie morfosyntaktyczne. Jest to już konkretne zadanie w NLP. Polega ono na stwierdzeniu, jaka jest forma gramatyczna słowa, czyli jaka jest to odmiana, jaka klasa gramatyczna. Na przykładzie, czy to jest rzeczownik czy czasownik, i czy to jest czas przeszły, teraźniejszy, przyszły, jaki rodzaj, jaka osoba, i tak dalej. Są to informacje które możemy wykorzystać dalej. Następnie, chcąc zastosować metody uczenia maszynowego na tym tekście, będziemy musieli przetworzyć te informacje które mamy do tej pory, do postaci wektorowej. A więc możemy sobie reprezentować, na przykład ten tekst jako wektor zer i jedynek, gdzie jedynka stoi w tych miejscach wektora dla których dane słowo występuje w tekście.\nRobimy sobie jakiś słownik, na przykład 10000 słów, i jeżeli dane słowo występuje w tekście, zostawiamy tą jedynkę, jeśli nie występuje, to wtedy zero. Nazywa się to One Hot Encoding. Może być też jakiś “Bag of Words”, czyli z jaką krotnością dane słowo występuje w tekście. To są oczywiście bardzo proste reprezentacje, które w praktyce się bezpośrednio nie stosuje, ale chcąc zilustrować jaką drogę musieliśmy przejść od ciągłego tekstu, do reprezentacji którą musimy przygotować żeby móc ją wykorzystać w jakiejś metodzie uczenia maszynowego, to widać że musimy taką ustrukturyzowaną informację przygotować z ciągu znaków.\nPrzenoszenie języka naturalnego na dzień dzisiejszy (listopad 2018) zawiera się na dużym obszarze, ma długą historię, oraz odnosi sukcesy. Tylko to jest taka malutka gwiazdka, która dość często jest pomijana. Domyślnie, jak mówi się o tych historiach sukcesu, to mamy na myśli język angielski. A jak jest z językiem polskim?\nZ językiem angielskim jest zwykle lepiej. Po pierwsze dlatego, że dużo więcej ludzi nad nim pracuje. Jest to jednak język, którym oczywiście posługuje się więcej osób, ale też i zainteresowanie tym językiem jest większe z racji tego, że większość świata zna angielski i w związku z tym jest dużo więcej danych po angielsku. Jeżeli jest więcej danych, to mamy się na czym uczyć, oraz mamy na czym testować, stąd też wyniki są lepsze. Wreszcie, w grę wchodzi wewnętrzna złożoność języka, która odgrywa ważną rolę. Pod względem możliwości przetwarzania automatycznego, język angielski jest chyba jednak łatwiejszy niż język polski. Dlatego, że język polski jest przykładem języka fleksyjnego, to znaczy że mamy tutaj bardzo wiele różnych odmian. Na przykład mnogość przypadków, słowa są budowane w ten sposób, że mają końcówki morfosyntaktyczne, które stanowią właśnie o tym, że możemy rozpoznać ich interpretację gramatyczną. W sytuacji kiedy chcemy się uczyć z jakiegoś korpusu językowego, to stanowi problem, ponieważ jeżeli jedno słowo może występować w tak dużej mnogości różnych form to mamy mniej przykładów uczących, które możemy wykorzystać do nauki, na przykład trenowania modeli językowych.\nCzyli jeśli bierzemy pod uwagę słowa odmienione, nie dokonujemy ich lematyzacji, tylko bierzemy każde słowo w takiej formie, jakiej ono występuje. Mamy wtedy do czynienia z siedmioma przypadkami w różnych liczbach i rodzajach. To powoduje, że wielokrotnie mniej będzie tych przykładów na których możemy ten model językowy wytrenować. Z jednej strony mamy po prostu mniej danych, ponieważ mniej ludzi mówi po polsku, a z drugiej strony w tym mniejszym korpusie językowym jest jeszcze mniej przykładów na których możemy się de facto czegoś nauczyć. Dalej ten problem komplikuje kwestia homonimii, czyli tego że mamy wieloznaczność słów, które mają tą samą formę ortograficzną, na przykład mamy zamek jako budynek, czy zamek u drzwi.\nMamy admirała, który może być motylem, a może być też rangą w marynarce. Każde z tych słów ma własną odmianę, która częściowo się pokrywa, a częściowo nie, więc powoduje to że jeszcze trudniej nam zidentyfikować jakie jest to rdzenne słowo, jaki jest ten lemat. Jeśli chcemy uczyć model na podstawie konkretnych form, to te lematy i wzorce odmiany będą się przeplatać, co jakby nie ułatwia potem wykorzystania tego modelu w praktyce. Innym przykładem są trudności języka polskiego. Występuje w nim swobodny szyk zdania, czyli możemy wypowiedzieć to samo zdanie na wiele różnych sposobów, nie tylko, np. Jan kocha Anię, ale możemy powiedzieć, że Anię kocha Jan.\nNiektóre z tych wzorców są być może dziwne, ale jeśli weźmiemy pod uwagę, na przykład poezję, to jest to całkowicie dobre zdanie i może wystąpić w korpusie językowym. Natomiast język angielski jest dużo bardziej usztywniony pod tym względem. To powoduje praktyczny problem z przetwarzaniem języka polskiego, bo takie metody które zależą właśnie od kolejności słów w zdaniu, aby zrozumieć ich sens, tutaj nie bardzo się nadają dla polskiego. Przykładem mogą być ukryte modele Markowa, które biorą pod uwagę sekwencyjność od lewej do prawej. Tutaj one będą miały mniejsze znaczenie i to przekłada się bezpośrednio na złożoność obliczeniową.\nJeśli weźmiemy pod uwagę fleksję w języku polskim, to zadanie oznakowania morfosyntaktycznego, kiedy chcielibyśmy zidentyfikować interpretację gramatyczną danego słowa jest o rząd albo o dwa rzędy wielkości bardziej skomplikowane dla polskiego, niż dla angielskiego. Dzieje się tak dlatego, że opisanie wszystkich możliwych form gramatycznych słów w języku angielskim wymaga utworzenia taxetu, czyli takiego zbioru znaczników których do tego używamy i zawiera około 30, czy może 100, czy 200 takich znaczników. Dla polskiego teoretycznie możliwych znaczników jest ponad 4000, a w praktyce może i trochę mniej (około 1000, 2000). Jak już mówimy bezpośrednio technicznie, jeśli klasyfikator ma podjąć decyzję danego słowa jaki to jest znacznik, to będzie on miał 10 razy więcej możliwości, a to jak wiadomo przekłada się bezpośrednio na zwiększenie trudności działania takiego klasyfikatora o ten właśnie rząd wielkości.\nSłyszałem o dwóch wymiarach, jeżeli chodzi o wyzwania. Pierwszy to złożoność języka, i tutaj akurat nic nie poradzimy, bo język po prostu jest złożony i akceptujemy to, a drugi wymiar to ilość osób jaka pracuje nad rozwiązaniem tego problemu, i tutaj pytanie: jakie instytucje i ośrodki badawcze zajmują się na poważnie NLP dla języka polskiego?\nNa pewno ośrodek w którym sam pracuję, to znaczy Instytut Podstaw Informatyki w Warszawie. Również na pewno Politechnika Wrocławska, gdzie jest silna grupa zajmująca się przetwarzaniem języka polskiego. We Wrocławiu jest Uniwersytet Wrocławski, który współpracuje z politechniką. Mamy też Uniwersytet Łódzki, w którym prawdopodobnie trwają prace związane z przetwarzaniem mowy. Jest wiele projektów w ośrodku przetwarzania informacji, czy też w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych.\nW dużej mierze są to instytucje, które funkcjonują w ramach konsorcjum Clarin. Jest to konsorcjum, które już od kilku lat pracuje nad przygotowaniem narzędzi do przetwarzania języka w różnych krajach i różnych języków narodowych. Więc to jest ważna inicjatywa, żeby nie tylko ten angielski królował. W ramach tego konsorcjum powstało wiele narzędzi, szczególnie z myślą o humanistach, o osobach które korzystają z tych narzędzi na zasadzie usługowej, to znaczy nie są to informatycy czy programiści, ale lingwiści, twórcy słowników, tłumacze którzy chcieliby mieć narzędzia, które im po prostu pomogą w codziennej pracy.\nPrzez samo to, że są dla języka lokalnego, regionalnego danego kraju, to nie cieszą się takim zainteresowaniem dużych firm. Mogą też być bardziej niszowe, ponieważ innego narzędzia potrzebuje twórca słownika, a innego tłumacz, innego recenzent, czy krytyk literacki. Więc to konsorcjum ma dużą wartość, żeby tego rodzaju narzędzia przygotowywać. Firmy zajmujące się zadaniami związanymi z przetwarzaniem języka polskiego, traktują ten rynek jako bardziej istotny dla siebie. Wiemy, że wielu takich asystentów, którzy są obecnie modni nie działa za dobrze, czy w ogóle nawet nie działa dla języka polskiego, ale prace trwają, więc takie firmy, jak Samsung, Amazon, czy Google nad tym pracują. Mamy też mniejsze firmy, czy polskie, czy oddziały poszczególnych firm zagranicznych które się tym zajmują, np. FindWise, Lingaro czy Applica, ale na pewno jest ich dużo więcej.\nJaki jest tego cel? Czy jest to bardziej akademickie badanie, czy też celem jest zastosowanie biznesowe, żeby faktycznie wynikiem pracy nie była kolejna publikacja, która leży gdzieś na szafce, tylko coś, co potrafi rozwiązać konkretny problem. Jak to odczuwasz?\nByć może wciąż tak się kojarzą prace, które odbywają się w ośrodkach akademickich, ale to jest właśnie też coś, co mnie najbardziej interesuje. To znaczy, żeby z jednej strony pokazać w środowisku naukowym, jakie są istotne problemy w biznesie, i odwrotnie – pokazać biznesowi, że tutaj w nauce powstają też ciekawe rzeczy. Wydaje mi się, że już w tej chwili, w dużej mierze ta wymiana jest większa niż była kiedyś, i świadomość jest również większa niż kiedyś, i jest też konieczność korzystania wzajemnie ze swoich dokonań. Na przykład to, co w dużej mierze powstaje w zakresie przetwarzania języka naturalnego w ośrodkach akademickich to są zasoby. Zasoby w kontekście języka rozumiemy jako korpusy językowe, rozumiemy jako słowniki i różnego typu ontologie. Wiele tych zasobów nigdy by nie powstało w firmie prywatnej dlatego, że sam ten zasób bezpośrednio nic nie optymalizuje, nie przynosi przychodu, natomiast jest zupełnie podstawowym zasobem, dzięki któremu można, na przykład uczyć różnego rodzaju modele, czy budować inne rozwiązania, które z tych zasobów korzystają.\nFirmy, które korzystają z przetwarzania języka polskiego z takich zasobów muszą, czy będą musiały skorzystać. To co powstaje w obrębie nauki jest udostępniane najczęściej w ogromnej większości na wolnych licencjach, przez co prawdopodobnie wiele firm posiada własne korpusy, ale są one ich prywatną własnością. Każdy ma własne, lokalne zasoby i posiada rolę miejsca w którym, po pierwsze robi się badania podstawowe, czyli te badania które są najbardziej długofalowe, najbardziej długoterminowe, te które przynoszą efekt za kilka lat, a nie za pół roku. Jest to coś, co nadal w wielu firmach nie występuje, ponieważ jeszcze mało firm myśli o takim horyzoncie inwestycyjnym w Polsce, a po drugie, czy tego rodzaju zasoby językowe są przydatne zarówno w nauce, jak i w biznesie.\nFajnie to ująłeś. Jeżeli chodzi o zasoby to faktycznie, przynajmniej w Polsce ciężko wyobrazić sobie firmę, która chciałaby wziąć się za przygotowanie podobnych słowników albo korpusów i potem podzielić się ze wszystkimi. Przydałoby się żeby ktoś, albo jakaś organizacja lub uczelnia podjęła się tego wyzwania. Bardzo to popieram i zadam pytanie: jakie zasoby są już teraz dostępne, ale również chciałbym się bardziej skupić na temacie, co już udało się osiągnąć w obszarze NLP i języka polskiego?\nJeśli chodzi o przetwarzanie języka naturalnego, zwykle kategoryzuje się to na różnego rodzaju zadania. Trudno powiedzieć, jaka ogólnie jest dokładność przetwarzania polskiego, z racji na aspekt. Można podzielić ją na lematyzację czy znakowanie morfosyntaktyczne. Natomiast są też inne jak, na przykład parsowanie zależnościowe, czy warstwowanie składniowe w którym chodzi o to, żeby poznać strukturę składniową zdania, czyli wiedzieć gdzie mamy podmiot, gdzie mamy orzeczenie, co określa co, aby móc wykorzystać tę informację później, na przykład w odpowiadaniu na pytania o co konkretnie chodzi. Innym przykładem zadania jest rozpoznawanie nazw własnych. Jeśli, na przykład mamy firmę która ma nazwę x,, to chcemy zidentyfikować w których wystąpieniach tego słowa x ktoś mówił o tej marce, a w których nie. Generalnie chodzi o to, żeby móc stwierdzić co jest nazwą własną, a co nią nie jest. Czyli może być to nazwa osoby (nazwisko i imię), może być nazwa organizacji. Jeśli mówimy o nazwach, to przez to często się rozumie wyrażenia temporalne czyli, na przykład środa, czwartek, czy styczeń, czy 15 stycznia o takiej godzinie.\nTo się właśnie bardzo przydaje w zadaniach ekstrakcji informacji, czy odpowiadania na pytania. Ktoś nam zadaje w takim chatbocie pytanie, czy państwa firma będzie otwarta 12 listopada. Musimy zidentyfikować, że 12 listopada to jest właśnie wrażenie temporalne i jeszcze z kontekstu ogólnego wywnioskować, że to będzie w roku 2018, z racji tego, że to jest rok bieżący. Jakimś innym przykładem zadania jest ujednoznacznienie sensu słów, czyli na przykład wspomniany wcześniej zamek, który jest albo budynkiem, albo możliwością zamykania drzwi. I teraz musimy zidentyfikować w którym znaczeniu to słowo wystąpiło. Możemy się tego dowiedzieć analizując kontekst, czyli jakie słowa wystąpiły w okolicy tego słowa. Teraz właśnie te zadania podstawowe, o których wspomniałem są oczywiście już podejmowane od wielu lat dla języka polskiego i lematyzację potrafimy robić, chociaż wciąż nie idealnie. Aktualna dokładność lematyzacji to ok. 95%. Te miary, które będę podawać pochodzą z ewaluacji na podstawowym korpusie dla języka polskiego, który się nazywa “Narodowy Korpus Języka Polskiego”. Ma on ponad 1000000 segmentów notowanych ręcznie przez lingwistów którzy sami oznaczyli jaka jest prawidłowa odpowiedź, czyli w tym przypadku jaki jest właściwy lemat.\nNastępnie my sprawdzamy, czy ta metoda automatyczna dobrze wykonuje znakowanie morfosyntaktyczne. Dokładność w tym przypadku wynosi około 94 – 95%. Parsowanie zależnościowe to 90%, czy rozpoznawanie nazw własnych też około 85%. To oczywiście nie są idealne wyniki, natomiast prace trwają i wspomniany wcześniej konkurs PolEval też pomaga w tej kwestii, aby nowe osoby zaczęły się interesować tymi zadaniami, czy też firmy ujawniły swoje rozwiązania które do tej pory były stosowane wewnętrznie. Ja jestem bardzo zadowolony z dotychczasowych edycji PolEvalu i tego, że w wielu z tych zadań udało się poprawić wyniki właśnie dzięki temu, że zostało to ogłoszone jako oficjalny konkurs i każdy mógł zgłosić swoje rozwiązanie.\nBardzo ciekawa inicjatywa. Tak jak wspomniałeś, aspekt psychologiczny również wchodzi w grę, ponieważ możliwość wygrania konkursu jest niezłym czynnikiem motywującym. Mógłbyś podać więcej informacji na temat edycji 2017 oraz tegorocznej, 2018? Co udało się osiągnąć i jakie są plany na kolejną edycję? Mam nadzieję, że się odbędzie.\nAktualnie pracujemy nad kolejną edycją. Wszystko zaczęło się w 2017 roku. Był to pomysł doktora Macieja Ogrodniczuka z naszego Instytutu, gdzie razem zorganizowaliśmy pierwszą edycję. Polegała ona na tym, że zaproponowaliśmy przygotowanie różnego rodzaju zadań w ramach przetwarzania języka polskiego. Wtedy tymi zadaniami było znakowanie morfosyntaktyczne i zadania z analizą sentymentu, które zostały przygotowane przez doktora Aleksandra Wawera, również z naszego Instytutu. Wiele zespołów zgłosiło się z rozwiązaniami obu tych zadań, i co było uderzające w tym roku, to że wszyscy zauważyli istotność głębokich sieci neuronowych i reprezentacji wektorowych języka naturalnego w kontekście polskiego. Jeśli chodzi o angielski, to ten boom już był troszeczkę wcześniej.\nDla polskiego to przyszło nieco później, ale mimo wszystko w roku 2017 udało się między innymi pobić dotychczasowe base line’y dla metod znakowania morfosyntaktycznego, i o ile kiedyś najlepszym wynikiem było około 90 – 91% dokładności, to dzięki wykorzystaniu głębokiego uczenia najlepszy tager miał 94,5% dokładności, czyli to było 3 punkty procentowe lepiej niż wcześniej.\nW 2018 roku mieliśmy zadania związane z parsowaniem zależnościowym, z rozpoznawaniem jednostek nazewniczych i z budowaniem modeli językowych. W kontekście rozpoznawania jednostek nazewniczych zgłoszona została metoda, która pobiła dotychczasowy base line, i znowu jest to sposób korzystający z metody głębokiego uczenia, także bardzo się cieszymy z tego, że właśnie to co było do tej pory dzięki PolEval’owi okazało się, że już jest tylko dawnym base linem, ponieważ mamy nowocześniejsze metody i udostępniony został algorytm/kod tego rozwiązania. Także może to być wykorzystywane przez wiele innych zespołów do budowania jeszcze lepszych metod.\nAktualnie pracujemy nad PolEval 2019. Mogę zdradzić, że chcemy przesunąć termin, bo tak jak do tej pory konkurs właściwy odbywał się około czerwca, lipca co być może powodowało, że część osób nie mogła uczestniczyć z powodu okresu wakacyjnego, więc teraz chcemy żeby ten główny wysiłek osób, które zgłaszają swoje rozwiązania był w okolicy lutego, czyli rozpoczęcia nowego semestru akademickiego. Być może część osób realizujących projekty na uczelniach będzie mogła w tym uczestniczyć, i planujemy między innymi zadania związane z wyrażeniami temporalnym, czy zadania związane z lematyzacją, także zapraszam do tego, aby śledzić stronę poleval.pl, gdzie niedługo pojawią się szczegóły. A jeśliby ktoś miał ochotę, na przykład zgłosić własne zadanie, to znaczy być takim organizatorem zadania, czy osobiście czy firmowo, to zapraszamy do kontaktu i do współpracy. Wierzymy w to, że zadania powinny być zgłaszane z wielu różnych stron i co roku powinno być ich więcej.\nBardzo mnie cieszy, że istnieje taka inicjatywa. Zachęcam, jak ktoś ma jakiś pomysł, to naprawdę warto spróbować. Taka analogia przyszła mi do głowy, że jak ImageNet pojawił się w roku 2010, w 2012 był ten moment przełomowy kiedy pojawiła się sieć AlexNet i Computer Vision wtedy się odmienił. PolEval, jest co prawda takim naszym reprezentantem, tu w Polsce i z tego co widać, to robi taką lokalną rewolucję jeśli chodzi o łączenie tych metod jak, np. uczenie głębokie, itd. Ale do tego czasu nie ma firm, które potrafią to stosować, chyba że są takie jednostki, które nie do końca się do tego przyznają. Więc cieszę się, że ta inicjatywa się pojawiła i macie ambicje, żeby to dalej kontynuować.\nDzięki wielkie. Ja też mam nadzieję, że będzie to inicjatywa coroczna i coraz więcej osób będzie w to zaangażowanych. My tutaj coraz bardziej jesteśmy skromnymi koordynatorami, a tak naprawdę największy wysiłek polega na przygotowaniu zadań, to znaczy przygotowaniu opisu takiego zadania, struktury jak to będzie ewaluowane, na jakich danych będziemy uczyć te metody, na jakich testować. W przygotowanie zadania wchodzi wiele innych czynników, aby było ono obiektywne, żeby dawało wymierne rezultaty, które da się dobrze porównać i żeby były one istotne w dalszych pracach nad danym zadaniem.\nWspomniałeś o zasobach, które przygotowywane są w ośrodkach akademickich i chciałbym żebyś teraz je przedstawił. Z drugiej strony wiem, że osoby które dopiero z tym zaczynają, nie wiedzą gdzie dokładnie szukać. Przedstaw proszę możliwe zasoby lub narzędzia, które warto znać jeśli chciałoby się zająć NLP w języku polskim.\nMyślę, że takim podstawowym zasobem są korpusy. Nie jest to tylko zbiór tekstów zebranych według jakiegoś klucza, ale też najczęściej są to teksty anotowane to znaczy te, które zawierają dodatkową warstwę informacji, na przykład informacje o interpretacji gramatycznej poszczególnych słów w tych tekstach, czy informacje składniową. Więc o tym jak są zbudowane zdania, czy w warstwie sentymentu, czy w warstwie jednostek nazewniczych, czy w warstwie sensu słów, i tak dalej. Wynikiem zastosowania metod rozwiązujących te problemy jest jakaś warstwa anotacji na korpusie, która może być utworzona automatycznie za pomocą tych metod, a może być również przygotowana ręcznie przez ludzi, przez lingwistów. Jeśli te warstwy są przygotowane przez lingwistów, to takie dane służą do tego żeby trenować metody uczenia maszynowego, i to jest właśnie ten kluczowy zasób, którego zawsze jest za mało i który wszystkim jest potrzebny żeby zrobić coś sensownego. Bo jeśli nie mam korpusu anotowanego w warstwie, na przykład morfosyntaktycznej, to trudno mi zrobić dobry …, który będzie to robił dla innych tekstów nieanotowanych.\nTakim podstawowym zasobem są anotowane korpusy. Największym korpusem jest nadal Narodowy Korpus Języka Polskiego. Ma on dokładnie 1000200 segmentów anotowanych w różnych warstwach, ale jest też wersja miliardowa, anotowana automatycznie i ona może już mniej nadaje się do tego, żeby uczyć na niej inne metody uczenia maszynowego, ale przydaje się lingwistom żeby szukać w niej informacji, jako taki materiał bazowy czy porównawczy. I takie korpusy ma też Politechnika Wrocławska. Są też korpusy bardziej dziedzinowe, na przykład korpus parlamentarny, czyli korpus zbierany z zapisów posiedzeń w parlamencie, czy korpusy diachroniczne, czyli takie korpusy które mają określony czas zbierania tekstów, na przykład korpus XIX wieku, czy korpus tekstów barokowych. Dzięki nim możemy prowadzić analizy, czy uczyć się czegoś o języku danego okresu. Zasobami innego rodzaju są słowniki. Słowniki te należy rozumieć szeroko. Nie są to takie słowniki do jakich jesteśmy przyzwyczajeni w formie książkowej czy elektronicznej z których najczęściej korzystamy, tylko bardziej, na przykład ontologie, takie jak Słowosieć, które zawierają powiązania pomiędzy różnymi słowami, mają informacje o znaczeniach poszczególnych słów, o tym jaki jest typ ogólniejszy danego słowa.\nNa przykład ogólniejszym typem dla psa jest ssak. Więc takie zasoby też pozwalają nam zrobić przetwarzanie automatyczne, ponieważ możemy mieć jako cechę właśnie taki ogólniejszy typ względem jakiegoś konkretnego słowa, co nam często uogólnia wnioski w naszym modelu. Innym przykładem zasobu jest słownik gramatyczny języka polskiego, który zawiera wszystkie możliwe prawidłowe odmiany słów. Jeśli chcemy zrobić lematyzację, albo znakowanie morfosyntaktyczne, określić jaka jest interpretacja danego słowa, to najpierw sięgamy do słownika, który nam mówi jakie są możliwości. To znaczy, jeśli widzimy formę “admirałowi”, to może być to celownik takiego i takiego słowa, czy motyla, czy admirała w marynarce. Mamy też takie zasoby, jak wytrenowane modele, na przykład wytrenowane na dużym zbiorze (miliardowym korpusie Narodowego Korpusu Języka Polskiego) czyli, tak zwane embeddingi, (dobrym tłumaczeniem tego słowa może być “zanurzenie”), które pozwalają szybko wykorzystać już istniejący wytrenowany model do tego, aby zrealizować jakieś swoje zadanie związane z NLP, bez konieczności trenowania tego samodzielnie.\nSuper! Bardzo dziękuję za wymienioną listę. Wszystko będzie w notatkach. Ostatnie pytanie na dzisiaj: jak można Ciebie znaleźć w sieci, kiedy ktoś chciałby się z Tobą skontaktować?\nZapraszam do kontaktu przez LinkedIn, czy na Twitterze @lkobylinski. W związku z tym, że zaprosiłeś mnie do podcastu, to mogę się pochwalić, że też jestem współprowadzącym podcastu, który się nosi nazwę “Stacja IT”. Pod adresem stacja.it również można znaleźć podcast, który ja z kolei prowadzę, i który mówi o zagadnieniach związanych z IT i możliwych ścieżkach kariery. Może nie jesteśmy tak bardzo sprofilowani na sztucznej inteligencji, ale wiele tych tematów również się tam pojawia.\nDziękuję Ci bardzo za znalezienie czasu i podzielenie się wiedzą, jak również za to, że pomagasz oraz współorganizujesz takie przedsięwzięcie jak PolEval.\n24 lipca, 2019 at 11:32 am Odpowiedz\nPolEval ma jeszcze jeden plus. Pozwala porównać wydajność polskich narzędzi do NLP, bo ustala wspólne kryteria oceny, dane wejściowe, wyjściowe, etc. Coś, czego potrzebuje każda dziedzina.


Zobacz temat - Szuflada.net - komiksy\nKomiks - Szuflada.net - komiksy\njacek - 2017-03-13, 16:28\nTemat postu: Szuflada.net - komiksy\njacek - 2017-03-13, 16:33\njacek - 2017-03-17, 14:52\njacek - 2017-03-30, 10:05\njacek - 2017-04-16, 18:46\njacek - 2017-05-14, 21:25\njacek - 2017-05-24, 08:03\njacek - 2017-06-10, 10:37\njacek - 2017-06-22, 04:24\njacek - 2017-06-22, 05:56\njacek - 2017-07-06, 14:25\njacek - 2017-09-03, 12:39\njacek - 2017-10-14, 07:35\njacek - 2017-10-21, 01:38\njacek - 2017-10-23, 13:07\njacek - 2017-11-03, 12:08\njacek - 2017-11-17, 11:45\njacek - 2017-12-24, 14:31\njacek - 2018-01-09, 15:49\njacek - 2018-01-13, 10:26\njacek - 2018-01-21, 15:39\njacek - 2018-02-09, 16:11\njacek - 2018-02-18, 12:50\njacek - 2018-03-11, 22:42\njacek - 2018-03-21, 19:17\njacek - 2018-03-29, 18:43\njacek - 2018-04-12, 15:16\njacek - 2018-05-05, 11:47\njacek - 2018-05-21, 11:06\njacek - 2018-05-27, 06:06\njacek - 2018-06-11, 14:21\n1. "Immigrant song" - Karol Sus o "Sadbøiu":\nBerliac tworzy niepokojący obraz imigranckiego świata funkcjonującego tuż obok nas, a jednocześnie zepchniętego na margines. Artysta unika wartościowania i ostateczną ocenę głównego bohatera pozostawia czytelnikowi. A nie jest ona wcale taka jednoznaczna.\nPrzypomnijmy sobie "Immigrant song"\n2. "Nieoczekiwana zamiana ról" - Aleksander Krukowski o "Avengers i X-Men: Axis":\nŁatwo zrozumieć, że Avengers i X-Men: Axis to komiks zaplanowany jako lekka rozrywka, atrakcyjna ze względu na dynamiczną akcję i potraktowane z rozmachem starcia wielu znanych bohaterów i łotrów. Problem w tym, że nawet w tej kategorii wypada dość słabo.\n3. "I'm a poor lonesome cowboy" - po raz drugi Karol Sus - o "Jonah Hex" #5: "Garbate szczęście" i "Jonah Hex" #6: "Kule nie kłamią":\nObrana przez Palmiottiego i Graya formuła krótkich, niepowiązanych ze sobą opowieści nie należy do łatwych. W końcu kiedyś musi przyjść zmęczenie i spadek formy. Tymczasem scenarzyści wyciągają kolejne pomysły jak króliki z kapelusza. I choć opowieści trzymają poziom od średniego do dobrego, to raczej poniżej pewnej porzeczki nie spadają. A to jest już sukces.\n"Jonah Hex" #5: "Garbate szczęście" i "Jonah Hex" #6: "Kule nie kłamią"\nTo co było dotychczas o tomie piątym, to co było dotychczas o tomie szóstym\n4. "Rozum i godność superbohatera" - na koniec także Karol Sus - o "Thor" #1: "Gromowładnej":\nZamieszanie, jakie wprowadza zmiana na "stanowisku" Thora, jest ogromne - zarówno wewnątrz komiksu, jak i pośród czytelników (a czasem fanów, którzy odmawiają "skalania się" lekturą takich treści, lecz nie przeszkadza im to w wygłaszaniu opinii na ich temat). W czym problem? Że Thorem zostaje kobieta. To cudowne, jak symetryczna reakcja zachodzi u czytelników i bohaterów komiksu.\njacek - 2018-08-08, 09:49\nDawno nie było o pierwszym tomie "Tylera Crossa" - no to dzisiaj ten czas nadszedł . Pisze Karol Sus:\nFabuła jest momentami wręcz sztampowa. Co nie oznacza, że oklepana. Nury umiejętnie wydobywa to, co w noir najlepsze, a przy okazji wprowadza odrobinę humoru, głównie słownego.\njacek - 2018-08-10, 08:01\n"Zaskakujący pojedynek" – recenzja komiksu "Suicide Squad" #2: "Przy zdrowych zmysłach" - autorem materiału jest Aleksander Krukowski:\nTak jak w poprzednim tomie, główną historię przeplatają krótkie opowiastki o przeszłości poszczególnych członków Suicide Squad. Ten pomysł sprawdza się świetnie, ponieważ finalnie dostajemy postaci wyraźnie zarysowane, a jednocześnie trzon wydarzeń pozostaje dynamiczny, dostarczając nam udanej, pełnej akcji rozrywki.\njacek - 2018-08-11, 03:00\n"Przeklęte geny" - tak swój materiał o trzeciej części "Zabij albo zgiń" zatytułował Łukasz Muniowski:\nScenarzysta bawi się z czytelnikiem, zwłaszcza kiedy Dylan zwraca się bezpośrednio do niego w narracji. Wciąż przeskakujemy między przeszłością, teraźniejszością i przyszłością, co tylko potęguje uczucie zagubienia.\njacek - 2018-08-15, 17:20\n"W poszukiwaniu własnego "ja"" - Karol Sus pisze o "Fun Home. Tragikomiks rodzinny":\nKomiks Bechdel jest dziełem autobiograficznym. Autorka, a jednocześnie narratorka, przedstawia historię swojego dzieciństwa oraz wchodzenia w dorosłość, ukazaną na tle życia małomiasteczkowej społeczności amerykańskiej lat 70.\n"Fun Home. Tragikomiks rodzinny"\nPradawny artykuł Jerzego Szyłaka\nO Alison Bechdel i jej powieści graficznej w "Wikipedii"\njacek - 2018-08-17, 13:28\n"W nieludzkich okolicznościach rodzą się potwory, czyli "Monstressa. Przebudzenie"" - pisze Aldona Kobus:\nPostaci są tym elementem, który rzeczywiście wciąga w lekturę Monstressy. Maiko jest skomplikowaną, straumatyzowaną nastolatką. Narracja daje nam wgląd w jej przemyślenia, dzięki czemu jesteśmy w stanie zrozumieć ogrom zagubienia dziewczyny w brutalnym świecie, który poznała z najgorszej strony.\njacek - 2018-08-18, 17:05\n"Świńska gra" - druga dnia dzisiejszego recenzja drugiej części "Wbrew naturze" - tą przygotował Łukasz Muniowski:\nW świecie przedstawionym we "Wbrew Naturze" zwierzęta różnych gatunków nie mogą się krzyżować. Sam fakt ich przebywania ze sobą uważany jest za bardzo podejrzany.\njacek - 2018-08-25, 11:01\n"Na drodze do samopoznania" - "Krew" stanowiącą drugą odsłonę "Monstressy" omawia Aldona Kobus:\nNie ukrywam, że to jeden z moich ulubionych komiksów. Dialogi są żywe i realistyczne, natłok informacji podany jest w sposób, który nie przytłacza, wartka akcja ma wszystkie zalety przygodowej historii o piratach, a rysunki to niezwykłe dzieła sztuki.\njacek - 2018-09-19, 04:44\n"Nastoletni angst, czyli "Runaways"" - pisze Aldona Kobus:\nKonflikt rodzinny zarysowany został bardzo dobrze, nawet jeśli dotyczy supermocy i niecnych planów. Pobrzmiewają w nim argumenty, jakie słyszy każdy nastolatek. Seria bardzo dobrze przedstawia też zagadnienie nastoletniego buntu, który został potraktowany poważnie, jako element konieczny do zrozumienia swojego miejsca w świecie.\njacek - 2018-09-30, 16:32\nDwa artykuły Aleksandra Krukowskiego:\n1. "Romans pośród dinozaurów" – recenzja komiksu "Kenia":\nKenia to wciągająca historia z pogranicza powieści awanturniczej, fantastycznej i thrillera szpiegowskiego, z elementami (czasem pikantnego) romansu. Duży miszmasz gatunkowy nie przytłacza jednak scenariusza. Fabuła rozwija się w sposób miarowy, intryga wciąga, akcja jest właściwie dozowana.\n2. "Życie codzienne pająków - recenzja komiksu "Ultimate Spider-Man" #1:\nJednym z aspektów uatrakcyjniających przygody Spider-Mana jest zwykle mocne eksponowanie życia prywatnego tytułowego bohatera. To kolejna strategia zmniejszania dystansu między nim a czytelnikiem – pokazanie codzienności, szkolnych obowiązków, pierwszej dorywczej pracy itp. sprawia, że czytelnik (jeśli oczywiście jest w odpowiednim, ergo: nastoletnim, wieku) odnajduje więcej punktów wspólnych.\nPrzypomnienie wcześniejszych recenzji gdyż chyba nie wszystkie zostały opublikowane:\nJakuba Wołosowskiego, Pawła Deptucha, Jakuba Sytego, Krzysztofa Lewnadowskiego, Dengara i Michała Lipki\njacek - 2018-10-16, 04:14\n"Zgubna nuda" - Aleksander Krukowski omawia "Jestem Bane" - trzecią część "Batmana":\nScenariusz Toma Kinga wypada w tym tomie bardzo słabo. Sam Bane to dobry wybór, ale postać ta stawia wymagania, którym King nie sprostał. Uczynił go głupkiem, który potrafi tylko przeć do przodu, wygadując przy tym mało zajmujące frazesy.\njacek - 2018-10-21, 07:58\n"Pająki, piekło i prywatka" - Aleksander Krukowski i trzecia część "Wolverine'a":\nTrzeci tom Wolverine’a wymyka się prawom rządzącym podobnymi seriami i nie jest kierowany wyłącznie do fanów i kolekcjonerów. Obie historie można bez problemu zrozumieć w oderwaniu od poprzednich przygód tytułowego bohatera. Obie też są zamknięte i w pewnym sensie atrakcyjne (pierwsza dzięki duetowi z Pająkiem, druga dzięki ciekawej, archetypowej wręcz historii o zejściu do krainy umarłych i próbie powrotu).\njacek - 2018-10-27, 16:55\n"Komiksowa Wonga" – recenzja komiksu "BBPO: Plaga żab" #1 - nie ma niespodzianki - Aleksander Krukowski:\nCzęść inspiracji sięga dawnych wierzeń, większość jednak to element współczesnego folkloru i miejskich legend. Takie uwspółcześnienie ezoterycznych motywów wychodzi komiksowi na dobre, nawet jeśli niektóre elementy wydają się nieco kiczowate ze względu na raczej popkulturowy sposób przedstawiania.\n"BBPO: Plaga żab" #1\nMirosława Skrzydło, Pawła Deptucha, Marcina Knyszyńskiego, Tomasza Drozdowskiego, Małgorzaty Chudziak oraz Tomasza Kuzi\njacek - 2018-11-07, 09:06\n"To nie jest kolejna grupa superbohaterów" – recenzja tytułu "BBPO: Plaga żab" #2 - zgadniecie kto pisze? No dobra: Aleksander Krukowski:\nChociaż BBPO opowiada o wielu postaciach, które dysponują nadludzkimi zdolnościami i wykorzystują je do walki z także nieludzkim zagrożeniem, to doskonale unika wszelkich pułapek komiksów o drużynie superbohaterów. Dzieje się tak, ponieważ Mike Mignola, główny scenarzysta Plagi żab, nigdzie się nie spieszy.\n"BBPO: Plaga żab" #2\nMirosława Skrzydło, Krzysztofa Ryszarda Wojciechowskiego, Michała Lipki, Małgorzaty Chudziak oraz Tomasza Drozdowskiego\njacek - 2018-11-23, 13:09\n"Etyka bohatera bogacza" – recenzja komiksu "Green Arrow" #3: "Szmaragdowy banita" - kłania się oczywiście Aleksander Krukowski:\nScenarzyści mają różne pomysły na to, jak przedstawić konflikt zamaskowanego mściciela z miejscową ludnością – czasem jest to deficyt zaufania, asymetria zysków i strat, czasem zaś efekt manipulacji osób trzecich. Benjamin Percy sięga po to ostatnie rozwiązanie: ktoś podszywa się pod Green Arrowa i ściąga na niego złą prasę.\nJuż szósty raz czytamy o tej opowieści.\n2. I jeszcze raz dzisiaj pan Aleksander - z artykułem o albumie "Thor" #2: "Kto dzierży młot?":\nAaron w interesujący sposób pokazał jeden z dużych problemów współczesnego świata: pozornej tylko równości płci. Akceptujemy superbohaterki, jeśli stoją w drugim szeregu. Akceptujemy nawet żeńskie odpowiedniki męskich superbohaterów, jeśli – tak samo – stoją w drugim szeregu. Tu jest odwrotnie, a gdyby ktoś miał wątpliwości – bo w końcu Syn Odyna też pojawia się na kartach komiksu – Aaron wyraźnie pokazuje, kto tu gra pierwsze skrzypce, a kto jest zaledwie pomocnikiem.\nTom ten przedstawiam Wam po raz dziewiąty\njacek - 2018-12-30, 14:01\n"Pająk po liftingu" - "Ultimate Spider-Man" #2 - pisze komiksowy, etatowy recenzent "Szuflady" czyli Aleksander Krukowski:\nW drugim tomie Ultimate Spider-Mana Bendis zapoznaje czytelnika z wieloma klasycznymi motywami komiksów superbohaterskich. Jest kłopotliwa relacja bohatera z opinią publiczną, władzami i mediami; jest problem rozdziału życia osobistego i "zawodowego", ochrona prywatności i tożsamości; jest wreszcie konieczność ciągłego doskonalenia się, odkrywania granic własnych możliwości i nowych sposobów na ich przekraczanie.\nPlus jeden zaległy.\njacek - 2019-04-21, 03:57\nDwa razy Aleksander Krukowski i raz Karol Sus czyli trzykrotnie "Szuflada" :\n1. "Św. Mikołaj: origin" - "Klaus":\nTo historia rewolucyjna. Tytułowy bohater po latach banicji wraca do swojego rodzimego miasta i zastaje je pod władzą tyrana, który zabrania podwładnym wszelkiej zabawy i przyjemności, wykorzystując ich do ciężkiej pracy, mającej na celu jedynie umocnić jego pozycję i ego. W tej sytuacji radość jest rewolucyjna i wydaje się, że autor scenariusza chce ze średniowiecznego miasteczka Grimsvig uczynić metaforę naszej współczesności. Pośród rosnących nacisków politycznej władzy, kolejnych głupich zakazów i moralnego terroru podszytego hipokryzją to, co możemy robić każdego dnia, by zagrać na nosie wszystkim Trumpom, Kaczyńskim i Orbanom, to po prostu dobrze się bawić.\nJuż Wam ten ciekawy tytuł przedstawiałem\nSzczegółowe informacje, opis, masa przykładowych plansz oraz artykuł Tymoteusza Wronki\n2. "What if Hulk was one of us..." - "Planetary" #1:\nEllis wykorzystuje przejęcie wydawnictwa Wildstor przez DC i pokazuje świat, w którym nagle zaczynają pojawiać się superbohaterowie. A może byli w nim już od dawna, tylko dopiero teraz zostają dostrzeżeni? Jego autorskie interpretacje Supermana, Wonder Woman czy Zielonej Latarni robią niesamowite wrażenie. Na kartach pierwszego tomu Planetary znajdziemy także innych komiksowych bohaterów – mniej lub bardziej zmienionych. To puszczanie oka do czytelnika z jednej strony, a próba ukazania trykociarzy w bardziej realistycznej perspektywie z drugiej.\nO tej historii także już trochę było\n3. "Dom, słodki dom" - "Pan Higgins wraca do domu":\n"Pan Higgins wraca do domu" to krótka nowela komiksowa będąca hołdem złożonym klasycznym opowieściom o wampirach. Dwójka bohaterów – uznany profesor, znawca legend o wampirach, oraz jego pomocnik wyruszają wprost do posiadłości wampirzego arystokraty celem jego ostatecznej zagłady. O pomoc proszą poczciwego pana Higginsa, który w zabiciu wampira ma osobisty interes. Jak potoczą się losy wyprawy?


Ametiszt Wellness Apartmanház Siófok - Noclegi.pl\nulica Váci Mihály 5., 8600 Siófok (Węgry)\n"Dwa odrębne mieszkania, idealne na wyjazd rodzinny lub ze znajomymi."\nMuzeum minerałów 1.3 km\nTylko dla rodzin, zniżki dla dzieci ...\nPensjonat Katalin można znaleźć na ulicy Váci Mihály 5 w Siófok.\nDom znajduje się na przedmieściach Siófok, w spokojnej okolicy ogrodów. Centrum jest 10 minut spacerem od pensjonatu, jezioro Balaton jest 15 minut spacerem. W pobliżu znajduje się również winiarnia i restauracja na ulicy, supermarket jest w odległości 150 metrów.\nZakres usług naszego pensjonatu obejmuje zabiegi kosmetyczne.\nNa naszej dużej działce znajdują się:\nmiejsce parkingowe dla 3 samochodów,\nhuśtawka dla dzieci, zjeżdżalnie oraz piaskownica,\nDwa oddzielne apartamenty zostały utworzone w naszym domu jednorodzinnym do dyspozycji gości. Każdy apartament ma powierzchnię 58 m2 i składa się z dwóch sypialni, salonu z aneksem kuchennym, łazienki z wanną i umywalką i WC.\nW jednym pokoju znajduje się podwójne łóżko, natomiast w drugim podwójne łóżko i fotel do spania (4 + 1 osób / apartament). W salonie znajduje się telewizor, stół jadalny i aneks kuchenny: kuchenka mikrofalowa, lodówka z zamrażarką, kuchenka gazowa, ekspres do kawy, talerze, szklanki, naczynia i sztućce do dyspozycji naszych gości.\nAmetiszt Wellness Apartmanház Siófok - informacje o pokojach - informacje o pokojach\nApartament 4-osobowy Romantyczny z klimatyzacją z 2 pomieszczeniami sypialnianymi\nDomek letniskowy 4-osobowy na parterze z dostępem do ogrodu\nObiekt Ametiszt Wellness Apartmanház Siófok otrzymał ocenę 9.4 na 10, na podstawie opinii 53 gości.\n"fürdőszobába beszivárgott a gázolaj szag a garázsból, wc papírral fukarkodnak"\n"barátságos vendéglátók, igényesen kialakított szállás, nyugodt kisutca, kervárosi övezet, a szabadstrand, bolt gyalog is elérhető"\n"A mi családunkban senki sem dohányzik, viszont a felettünk lakók sajnos dohányoztak, amit mi is szívtunk."\nSzabó Emese - rodzina z większym dzieckiem\nObiekt Ametiszt Wellness Apartmanház Siófok jest bardzo wysoko oceniany, goście Noclegi.pl wystawili obiektowi ocenę 9.3/10.\nOpłata ze wstęp:2 000 Ft/godzina\nJacuzzi (2 000 Ft (~ 26 zł)/godzina Kryty 30-38 °C)\nWyżywienie: Najbliższa restauracja w okolicy (w odległości 80 m), Najbliższy sklep (w odległości 200 m)\nod 5 400 Ft (~ 69 zł) / os. / noc (12. - 17. sierpnia 2020.) - Promocyjna oferta Katalin Vendégház Siófok 465297\nod 5 600 Ft (~ 72 zł) / os. / noc (12. - 17. sierpnia 2020.) - Promocyjna oferta Katalin Vendégház Siófok 465297\n550 m Przystanek autobusów międzymiastowych\nBilet wstępu do SPA: 2 000 Ft/godzina\nRezerwacja zostanie potwierdzona przez Ametiszt Wellness Apartmanház Siófok


Jak budować kopalnie? - Computerworld - Wiadomości IT, biznes IT, praca w IT, konferencje\nJak budować kopalnie?\nRozmowa z Krzysztofem Jędrzejewskim, wiceprezesem zarządu Kopex SA\nZałóżmy, że jestem właścicielem sporego złoża węgla kamiennego w Indonezji i chciałbym tam zbudować kopalnię. Ile za to zapłacę?\nSystem IT nie zwalnia od myślenia. To my musimy podejmować decyzje na podstawie zebranych danych i trzeba je umieć z niego wydobyć.\nZależy jak głęboko zalega złoże i czy trzeba budować kopalnię głębinową. Jeśli do 300 metrów to będzie taniej, ok. 200 mln USD za infrastrukturę podziemną, ponieważ można zainstalować taśmociągi do wywozu urobku. Jeśli głębiej należy drążyć szyby, co już podraża koszty. Dodatkowo należy zbudować drogi, budynki, słowem całą infrastrukturę naziemną.\nTakie doświadczenie zdobywa się latami. W pana przypadku musiał pan przejść szybkie przeszkolenie zawodowe. W końcu górnictwem zajmuje się pan od 2004 r.\nSzczęśliwie mogę liczyć na wsparcie fachowców z Zabrzańskich Zakładów Mechanicznych, wokół których powstała grupa Kopex. Teraz podział zadań jest jasny. Marian Kostempski, prezes zarządu firmy służy wieloletnim doświadczeniem w konstrukcji maszyn górniczych. Natomiast moją rolą jest prowadzić sprawy właścicielskie i kierować rozwojem strategicznym Grupy. Notabene liczy ona ponad 50 spółek na całym świecie. Jej dynamiczny rozwój nastąpił właśnie w ciągu ostatnich trzech lat.\nNieprzypadkowo wymieniłem Indonezję - tam rzeczywiście budujecie kopalnię. Jakie jeszcze inne kraje rozbudowują swój potencjał wydobywczy? Co im możecie zaoferować?\nGórnictwo węgla kamiennego przeżywa swój renesans, nie tylko na innych kontynentach, ale także w... Polsce. Ostatnio należąca do naszej grupy spółka Tagor podpisała kilka dużych kontraktów z Kompanią Węglową i Katowickim Holdingiem Węglowym. Wyprodukujemy nań obudowy ścianowe, wyposażone w doskonałej klasy stojaki hydrauliczne.\nNa zasadach dzierżawy do polskich kopalń trafiają górnicze kombajny ścianowe z Zabrzańskich Zakładów Mechanicznych. Przykładowo w tym roku pierwsze testy w kopalni Ziemowit przejdzie kombajn KSW-2000E wyposażony m.in. w zaawansowany system diagnostyki, układ pozycjonowania w ścianie oraz tzw. skraw wzorcowy umożliwiający jego automatyczne odwzorowanie. Będzie to pierwsza tego typu maszyna zainstalowana w polskim, a zarazem światowym górnictwie.


Kosmetyka ciała | Spa & Wellness | Hotel Góral*** Szczyrk\n*MASAŻ CIEPŁYMI OLEJAMI - działanie ciepłego oleju z delikatnymi ruchami rąk terapeuty przynosi ulgę i przyjemność, odczuwalną od powierzchni skóry po głóbię naszego wnętrza.\n*MASAŻ CYNAMONOWY - intensywnie stymuluje międzykomórkową przemianę materii w tkance podskórnej. PObudza system limfatyczny, przyspiesza wydzielanie wody i toksyn, intensyfikuje spalanie tkanki tłuszczowej, redukuje cellulit oraz pobudza produkcję kolagenu i elastyny.\n*MASAŻ RELAKSACYJNY - działa łagodząco w stanach stresu i przemęczenia. Rozluźnia napięte mięśnie i przywraca harmonię psychiki. Olejki eteryczne przynoszą odprężenie, wzmacniają witalność i sprawiają, że zabieg jest prawdziwą przyjemnością.\n*MASAŻ OCZYSZCZAJĄCO-PIELĘGNACYJNY - to połączenie przyjemności płynącej z ciepła Hammana oraz masażu peelingującego. Ruchy tarcia, o odpowiednio dobranej sile nacisku, oczyszczają zrogowaciały naskórek, doskonale usprawniając przepływ płynów ustrojowych, z jednoczesnym rozluźnieniem tkanek. Efektem jest działanie modelujące, detoksykacja oraz pielegnacja.\n*MIODOWY DETOX - wspomaga wydzielanie gruczołów potowych ułatwiając usuwanie przez skórę szkodliwych substancji. Wyciaga nagromadzone w niej toksyny, otwiera pory, intensywnie dotlenia. Zalecany przy problemach z ciśnieniem, zastojach limfy i besenności. Wzmacnia system odpornościowy, korzystnie oddziałowuje przy nerwicy.\n*MASAŻ GUA-SHA - masaż gumową bańka chińską. świetny na spiete, zakwaszone mięśnie oraz bóle stawów. Dla osób prowadzących siedzący tryb życia, zestresowanych oraz po wysiłku fizycznym. PObudza szybka regenerację masowanych obszrów. dzięki temu dostarczane jest więcej tlenu, substancji odżywczych i stymulowane są mechanizmy naprawcze. Jednocześnie odprowadzane są toksyny


Kraków: rodzinny piknik dla zdrowia na terenie szpitala specjalistycznego - Po godzinach\nAutor: Dziennik Polski/Rynek Zdrowia 07 maja 2019 10:47\nW ramach imprezy w godz. 10.00 -13.00 krakowianie będą mieli okazje poznać szczegóły projektów unijnych realizowanych przez szpital im. JPII związanych z profilaktyką zdrowotną, wziąć udział w wykładach dotyczących zapobiegania udarom mózgu czy bezpłatnych badaniach.\nChętnym w czasie pikniku specjaliści zmierzą m.in. ciśnienie krwi i poziom tlenku węgla w wydychanym powietrzu, wyliczą poziom BMI, służący do określania prawidłowej masy ciała, pokażą na fantomach, w jaki sposób prawidłowo samodzielnie badać piersi i podpowiedzą, jakie ćwiczenia wykonywać, by uniknąć chorób sercowo-naczyniowych.\nPIKNIK PROMUJĄCY ZDROWIERSS


Orlen ma problem przez amerykańskie sankcje « Wolne Media\nOpublikowano: 20.02.2020 | Kategorie: Gospodarka, Wiadomości z kraju\nAmerykańskie sankcje na rosyjski koncern mają związek z jego współpracą z Wenezuelą. Rosneft został tym samym wpisany na listę SDN, na której znajdują się osoby i firmy handlujące z wenezuelskimi producentami. Według USA rosyjska firma jest zaangażowana w „materialną współpracę” z Wenezuelą, a przede wszystkim z tamtejszym koncernem paliwowym PDVSA.\nTo bardzo poważny problem dla Rosneftu, sprzedającego rosyjską ropę naftową na całym świecie. Zamrożone zostały bowiem wszystkie jej aktywa znajdujące się pod amerykańską jurysdykcją. Zakaz współpracy z Rosjanami otrzymały nie tylko amerykańskie, ale także europejskie firmy. Mają one 90 dni na zerwanie umów i kontraktów z Rosneftem.\nRosyjski koncern w 2018 roku sprzedał do Europy blisko 153,1 mln ton surowej ropy, a także 112 mln ton produktów naftowych. Wśród odbiorców rosyjskiej ropy znajduje się również polski Orlen, stąd także on musi zerwać kontrakty z Rosneftem. Tymczasem w sierpniu Orlen i Rosneft podpisały umowę na dostawę surowca na lata 2019-2021. Rosjanie mieli w jej ramach dostarczyć Polsce od 5,4 do 6,6 mln ton ropy.\nNa podstawie: Energia.rp.pl\nTAGI: Gaz i ropa naftowa, Orlen, USA - Stany Zjednoczone\nW związku z sankcjami nakładanymi przez obce państwa na inne państwa, jaki mamy w tym interes?\nCzy dzięki “współpracy” z tymi nakładającymi sankcje państwami mamy lepiej?\nJeżeli nie, to dlaczego nie możemy zerwać tej “współpracy”?\nA amerykański Chevron może wydobywać i sprzedawać wenezuelską ropę. Czyżby równi i równiejsi, bo jakoś nie słyszałem o tym aby amerykanie dobrowolnie chcieli się wycofać z Wenezueli.


66 rocznica śmierci mjr Józefa Kurasia "Ognia" / 26 lutego 2013 / Wiadomości / Waksmund / WATRA - Podhalański Serwis Informacyjny\nAutor: GRH Ogniowcy\nPrzed Mszą o godzinie 10:30 na Cmentarzu w Waksmunddzie odbyło się oddanie hołdu przy grobach najbliższych podkomendnych mjr Kurasia "Ognia". Leżą tam Stanisław Sral ps "Zimny" i Kazimierz Kuraś ps "Kruk", którzy zginęli wraz z "Ogniem" w obławie w Ostrowsku 21.02.1947 r. Obok nich z jednej i z drugiej strony leżą: szef sztabu Józef Sral ps "Smak" - zginął z rąk UB 18.02.1947 r. i Jan Sral ps "Potrzask", który po ciężkich dziewięcioletnich katowniach Ubeckich dożył sędziwej starości, zmarł w 2000 roku.\nPo zakończeniu Mszy św. udaliśmy się na nowotarski cmentarz, gdzie złożono wieńce i wiązanki oraz zapalono znicze na grobach: żony mjr "Ognia" Czesławy Kuraś-Bochyńskiej ps. "Sarenka" oraz podkomendnych mjr "Ognia" (Władysław Hajnos „Smutny”, Janina Kolasa „Stokrotka”, Józef Sulka „Nosek”, Stanisław Sulka „Zając”, Edward Krupiński „Pirat”, Jan Batkiewicz „Śmigły”, Bogusław Szokalski „Herkules”, Ludwik Baliński „Tur”), a także synowej "Ognia" Heleny Kuraś.\nNastępnie wyżej wymienione grupy i organizacje przemieściły się pod stary\nNowotarski szpital, gdzie w nocy z 21 na 22 lutego 1947r, 20 minut po północy\nzmarł Józef Kuraś "Ogień".\n"...wieczna chwała zmarłym, hańba ich mordercom..."\nFoto-relacja z uroczystości na stronie: http://www.facebook.com/media/set/?set=a.547848641903639.119029.184455024909671&type=1


WYKONANIE KOMPLETNEJ DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ PRZEBUDOWY DRÓG POWIATOWYCH RELACJI KLĘKA - BIAŁKÓW - KSIĘGINICE - GĄSIORÓW - GŁOSKA - Przetargi.eGospodarka.pl\neGospodarka.pl › Przetargi\t› Przetargi Środa Śląska\t› WYKONANIE KOMPLETNEJ DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ PRZEBUDOWY DRÓG POWIATOWYCH RELACJI KLĘKA - BIAŁKÓW - KSIĘGINICE - GĄSIORÓW - GŁOSKA\n2022/BZP 00203960/01 - Wynik z dnia 2022-06-10\nWYKONANIE KOMPLETNEJ DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ PRZEBUDOWY DRÓG POWIATOWYCH RELACJI KLĘKA – BIAŁKÓW – KSIĘGINICE – GĄSIORÓW - GŁOSKA\n2.4.) Identyfikator postępowania: ocds-148610-1f9717b1-d5c2-11ec-9a86-f6f4c648a056\n2.5.) Numer ogłoszenia: 2022/BZP 00162335\n2.9.) Numer planu postępowań w BZP: 2022/BZP 00000858/07/P\n1.3.2 Wykonanie dokumentacji projektowej przebudowy drogi powiatowej relacji Białków -Klęka-Głoska\n3.6.) Wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące korespondencji elektronicznej: 1. Komunikacja elektroniczna w zakresie przekazywania sobie przez strony postępowania informacji, oświadczeń, wniosków, zawiadomień – za pośrednictwem platformy zakupowej znajdującej się pod adresem: https://powiat-sredzki.ezamawiajacy.pl w zakładce „Korespondencja”.\n2. Ogólne zasady korzystania z Platformy:\n4) po założeniu konta Wykonawca ma możliwość złożenia Oferty w postępowaniu. Komunikacja między Zamawiającym a Wykonawcami , w szczególności zawiadomienia oraz informacje, przekazywane są w formie elektronicznej za pośrednictwem Platformy zakupowej. Za datę przekazania zaświadczeń oraz informacji przyjmuje się datę ich wysłania za pośrednictwem zakładki „Korespondencja”, Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami, modyfikacje SWZ Zamawiający udostępnia, bez ujawniania źródła zapytania, na stronie internetowej prowadzonego postępowania – Platformie zakupowej.\n3.Zamawiający, zgodnie z § 3 ust. 3 ww. Rozporządzenia określa niezbędne wymagania sprzętowo- aplikacyjne umożliwiające pracę na Platformie Zakupowej tj.:\n-Stały dostęp do sieci Internet o gwarantowanej przepustowości nie mniejszej niż 512 kb/s;\n-Komputer klasy PC lub MAC, o następującej konfiguracji: pamięć min 2GB Ram, procesor Intel IV 2GHZ, jeden z systemów operacyjnych - MS Windows 7 , Mac Os x 10.4, Linux, lub ich nowsze wersje;\n- Zainstalowany program Acrobat Reader lub inny obsługujący pliki w formacie pdf\n\tPani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w celu związanym z danym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego,\n4.1.2.) Numer referencyjny: IZPO.272.12.2022\n1.Przedmiot niniejszego zamówienia obejmuje wykonanie kompletnej dokumentacji projektowej przebudowy dróg powiatowych relacji Klęka – Białków – Księginice – Gąsiorów – Głoska – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie.\n-droga klasy L\n-kategoria ruchu KR2\n-droga jednojezdniowa, dwupasowa\n-nawierzchnia jezdni i ścieżki rowerowej z betonu asfaltowego\n-szerokość jezdni – 5,50 m\n-łączna długość drogi (część I i II) – (4,0km+4,02km) 8,02km\nDokumentację projektową należy podzielić na trzy części:\nCzęść I - odcinek Klęka – Białków – Księginice w zakresie przebudowy jezdni\ni chodników – dł.~4,0km\nOdcinek zaczyna się na granicy pasa drogowego DW nr 341 (działka nr 584/1) w miejscowości Klęka do granicy z działką 142/1 obręb Księginice.\nPrzebiega przez miejscowość Białków i kończy się na wjeździe do m Księginice. Dokumentacja przebudowy obejmuje wykonanie projektu wzmocnienia istniejącej jezdni, korektę elementów jezdni w planie i w przekroju podłużnym oraz przebudowę lub budowę elementów odwodnienia jeśli zajdzie taka konieczność. W ramach prac projektowych należy także rozwiązać ewentualne kolizje przebudowywanych elementów z infrastrukturą naziemną i podziemną (kable energetyczne, telefoniczne, sieć wodociągowa, sanitarna KD).\nCzęść II - odcinek Księginice – Gąsiorów - Głoska w zakresie przebudowy jezdni\ni chodników – dł.~4,02km\nOdcinek zaczyna się na wjeździe do miejscowości Księginice i prowadzi przez Gąsiorów do granicy pasa drogowego DW nr 341 (działka 511/1) oraz do końca istniejącego chodnika w kierunku północnym (w kierunku Odry na wysokości działki nr 302/2) w miejscowości Głoska.\nDokumentacja przebudowy obejmuje wykonanie projektu wzmocnienia istniejącej jezdni, korektę elementów jezdni w planie i w przekroju podłużnym oraz przebudowę lub budowę elementów odwodnienia jeśli zajdzie taka konieczność.\nW ramach prac projektowych należy także rozwiązać ewentualne kolizje przebudowywanych elementów z infrastrukturą naziemną i podziemną (kable energetyczne, telefoniczne, sieć wodociągowa, sanitarna KD).\nCzęść III – budowa ścieżki rowerowej wzdłuż całej przebudowywanej drogi\n(wzdłuż odcinka I i II)\nŚcieżkę należy zaprojektować w miejscach, w których pozwala na to szerokość istniejącego pasa drogowego. W miejscach gdzie nie ma możliwości zaprojektowania ścieżki, ze względu na szerokość działki drogowej ruch rowerowy należy sprowadzić na jezdnie projektując odpowiednie oznakowanie.\n3. Projekt obejmuje branże drogową, sanitarną w zakresie ewentualnej przebudowy/budowy odwodnienia i usunięcia ewentualnych kolizji, elektryczną w zakresie usunięcia ewentualnych kolizji i teletechniczną.\nW opracowaniu należy zaprojektować kanał technologiczny wymagany przy przebudowie dróg publicznych lub uzyskać odstępstwo.\nProjekt należy wykonać na zaktualizowanej mapie do celów projektowych wraz z przeprowadzeniem procedury ustalenia punktów granicznych, jeśli zajdzie taka konieczność.\nW ramach opracowania należy wykonać rozpoznanie geotechniczne podłoża dla wszystkich części opracowania. Należy wykonać także badania nośności/ugięć nawierzchni jezdni w celu dokonania oceny stanu jej konstrukcji i zaprojektowania wzmocnienia do wymaganych parametrów.\nW ramach projektu należy uzyskać niezbędne wymagane prawem uzgodnienia i decyzje jak np.:\n- uzgodnienia z WUOZ\n- decyzję środowiskową\n- decyzje lokalizacji celu publicznego\n- pozwolenie/zgłoszenie wodnoprawne, jeśli będzie wymagane\n- uzgodnienia branżowe z użytkownikami sieci zlokalizowanych w pasie drogowym\n- uzyskać pozwolenie budowlane lub zgłoszenie robót nie wymagających pozwolenia\n4. Opracowanie ma się składać z następujących elementów:\n1) projekt budowlany – 2 egz. - w przypadku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę\n2) projekt techniczny (wykonawczy) – 2 egz.\n3) projekt organizacji ruchu docelowego – 2 egz.\n4) specyfikacje wykonania i odbioru robót – 2 egz.\n5) kosztorys inwestorski – 2 egz.\n6) przedmiar robót – 2 egz.\n1. całość w formacie PDF\n2.\tkosztorys w wersji PDF i ath.\n3.\tPZT w wersji DWG\nDla projektu należy uzyskać pozwolenia na budowę lub zgłoszenie robót nie wymagających pozwolenia\nZamawiający uzna, iż wykonawca spełni warunek, jeżeli potwierdzi, że jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia.\nZamawiający uzna, iż wykonawca spełni warunek, jeżeli wykaże, że:\na) wykonał w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie - co najmniej 1 usługę w zakresie wykonania dokumentacji projektowej przebudowy/budowy drogi o długości drogi minimum 4 km,\nb) dysponuje osobami wyznaczonymi do realizacji zamówienia tj. co najmniej 1 osobą posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności drogowej, która wykonała co najmniej 1 zadanie w zakresie usług projektowania tj. co najmniej 1 dokumentację projektową przebudowy/budowy drogi o długości drogi minimum 4 km.\n5.7.) Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu: 1) wykaz wykonanych usług w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia jest krótszy – w tym okresie - wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane oraz załączeniem dowodów określających czy usługi te zostały wykonane należycie (np. referencje), z tym że wykaże wykonanie co najmniej 1 dokumentacji projektowej przebudowy/budowy drogi o długości drogi minimum 4 km,\n2) wykaz osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia, w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonanie zamówienia, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami.\nWykaz musi zawierać:\n- co najmniej 1 osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności drogowej, która wykonała co najmniej 1 dokumentację projektową przebudowy/budowy drogi o długości drogi minimum 4 km,\n1.Formularz oferty - załącznik nr 1 do SWZ,\n2.Oświadczenie o spełnianiu warunków udziału w posterowani oraz braku podstaw do wykluczenia - załącznik nr 2 do SWZ,\n3.Zobowiązanie innych podmiotów do oddania wykonawcy do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji zamówienia – w przypadku gdy wykonawca polega na zasobach innych podmiotów w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu - załącznik nr 3 do SWZ,\n4. Oświadczenie Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, o którym mowa w art. 117 ust. 4 ustawy Pzp – załącznik nr 4 do SWZ,\n5. Upoważnienie osób podpisujących ofertę (jeżeli upoważnienie takie nie wynika wprost z odpisu z właściwego rejestru Wykonawcy) - do oferty należy dołączyć dokument ustanawiający pełnomocnika. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia\nnależy dołączyć pełnomocnictwo do reprezentowania wszystkich Wykonawców ubiegających się o zamówienie.\n1.Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu albo do reprezentowania i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Pełnomocnictwo winno być załączone do oferty. Od momentu otwarcia ofert wszelka korespondencja prowadzona będzie wyłącznie z Pełnomocnikiem.\n2. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia warunki, określone w pkt. X SWZ zostaną spełnione wyłącznie jeżeli co najmniej jeden z wykonawców spełnia postawione warunki lub wszyscy wykonawcy łącznie spełniają te warunki. Żaden z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia nie może podlegać wykluczeniu z postępowania na podstawie zapisów SWZ.\n3. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, oświadczenie z art.125 pkt 1 ustawy Pzp, składa każdy z wykonawców. Oświadczenia te potwierdzają brak podstaw wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w zakresie, w jakim każdy z wykonawców wykazuje spełnianie warunków udziału w postępowaniu.\n5. Wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie ponoszą solidarną odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.\n6. Zamawiający nie określił odmiennych wymagań związanych z realizacją zamówienia w odniesieniu do Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia.\n7. W odniesieniu do warunków dot. doświadczenia, wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie mogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają usługi, do realizacji których zdolności te są wymagane.\nW takim przypadku, Wykonawcy wspólnie ubiegający się o usługi wykonają poszczególni Wykonawcy (załącznik nr 4 do SWZ).\nZamawiający przewiduje możliwość zmiany zawartej umowy z Wykonawcą w stosunku do treści wybranej oferty w zakresie uregulowanym w art. 455 ustawy Pzp, z którym podpisano umowę oraz określa warunki takiej zmiany:\n1) zmiana danych wykonawcy bez zmiany samego wykonawcy (np. zmiana siedziby, adresu, nazwy),\n2) zmiana Wykonawcy w wyniku sukcesji, polegająca na wstąpieniu w prawa i obowiązki wykonawcy, w następstwie przejęcia, połączenia, podziału, przekształcenia, upadłości, restrukturyzacji, dziedziczenia lub nabycia dotychczasowego wykonawcy lub jego przedsiębiorstwa, o ile nowy wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu, nie zachodzą wobec niego podstawy wykluczenia oraz nie pociąga to za sobą innych istotnych zmian umowy, a także nie ma na celu uniknięcia stosowania przepisów\n3) wystąpienie konieczności: zmiany podwykonawcy, powierzenia wykonania części zakresu umowy podwykonawcy lub zmiany zakresu wykonania części zamówienia przez podwykonawcę. Zamawiający zaakceptuje taką zmianę wtedy, gdy Podwykonawca nie będzie podlegał wykluczeniu,\n4) wystąpienie konieczności zmiany sposobu rozliczenia umowy lub dokonania płatności na rzecz Wykonawcy,\n5) zmiana osoby odpowiedzialnej za realizację przedmiotu umowy. Zmiana musi być uzasadniona przez Wykonawcę na piśmie i zaakceptowana na piśmie przez Zamawiającego. Zamawiający zaakceptuje taką zmianę wtedy, gdy doświadczenie proponowanej osoby będzie takie same lub wyższe od doświadczenia wymaganych przez Zamawiającego,\n6) zmiana osób odpowiedzialnych za kontrakt po stronie Zamawiającego,\n7) ustawowa zmiana stawki podatku VAT,\n8) zmiana terminu realizacji przedmiotu umowy może nastąpić w przypadku:\na) zaistnienia zdarzeń niezależnych od stron, po dacie zawarcia umowy, które uniemożliwiłyby\nwykonanie zobowiązań na warunkach i z zachowaniem terminów określonych w umowie. Mogą\nbyć one w szczególności spowodowane wystąpieniem zdarzenia losowego lub być wywołane\nprzez inne czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani im zapobiec lub przezwyciężyć poprzez działanie z zachowaniem należytej staranności,\nb) odmowy wydania lub przedłużającej się procedury wydania przez organy administracji publicznej lub inne podmioty wymaganych decyzji, zezwoleń, uzgodnień z przyczyn niezawinionych przez Wykonawcę,\nc) zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa w zakresie mającym wpływ na realizację przedmiotu zamówienia\nd) działania siły wyższej, uniemożliwiającej wykonanie umowy w określonym pierwotnie terminie - o czas działania siły wyższej oraz czas potrzebny do usunięcia skutków tego działania.\nWykonawca każdorazowo zobowiązany jest uprawdopodobnić te okoliczności wraz ze szczegółowym wskazaniem rodzaju trudności, ograniczeń w odniesieniu do konkretnych elementów, etapów prac projektowych oraz przedstawić informacje dotyczące okresu w jakim prace projektowe nie mogły być prowadzone. Zamawiający zastrzega sobie prawo wniesienia uwag do danych przedstawionych przez Wykonawcę.\n- W przypadkach zmiany terminu realizacji przedmiotu umowy j.w., termin ten może ulec przedłużeniu nie dłużej jednak, niż o czas trwania tych okoliczności. Zmiana musi być uzasadniona przez Wykonawcę na piśmie i zaakceptowana na piśmie przez Zamawiającego.\nInformacje dodatkowe w zakresie TERMINU WYKONANIA ZAMÓWIENIA:\nTermin realizacji zamówienia : projekt wraz z kosztorysem bez uzgodnień do 15 sierpnia 2022 r. Uzgodnienia i pozwolenie na budowę lub zgłoszenie robót budowlanych nie wymagających pozwolenia do 20 grudnia 2022 r.\nWykonanie dokumentacji projektowej przebudowy ul. Wrzosowej w Czarnej Białostockiej\nOpracowanie dokumentacji projektowej dla zadania pn: "Remont Mostu Sikorskiego we Wrocławiu"\nPrzygotowanie dokumentacyjne dla tworzenia warunków mieszkaniowych - modernizacja kompleksu budynków przy ul. Pocztowej 7 7a 7b - ul. Żeglarskiej 2 w K-Koźlu będących w zasobach Gminy Kędzierzyn-Koźle


Kto może reprezentować Cię przy rozwodzie? - Adwokat Kraków\nProwadzenie jakiejkolwiek sprawy rozwodowej nie wymaga, aby koniecznie brał w niej udział adwokat lub radca prawny. Przepisy nie nakładają bowiem obowiązku posiadania pełnomocnika w trakcie postępowania o rozwiązanie małżeństwa. Praktyka pokazuje jednak, że wiele osób decyduje się skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. Jak się okazuje, pełnomocnikiem wcale nie musi być tylko adwokat lub radca prawny.\nNajpopularniejsi pełnomocnicy procesowi to oczywiście adwokaci. Okazuje się jednak, że przepisy pozwalają stronom na skorzystanie z pomocy innych osób, niekoniecznie posiadających wykształcenie prawnicze. W sprawach rozwodowych pełnomocnikiem może być również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Oczywiście sytuacja, w której jeden z małżonków reprezentuje w sprawie rozwodowej zarówno siebie, jak i drugiego z małżonków jest niemożliwa. Ciekawostką w tym zakresie jest także to, że synowa lub zięć nie są uprawnieni do reprezentowania swoich teściów (lub jednego z nich) w postępowaniu sądowym.\nW praktyce korzystanie z pomocy członka rodziny, który może być pełnomocnikiem, nie jest w sprawach rozwodowych zbyt częste. Pomoc w przejściu przez całe postępowanie wymaga bowiem odpowiedniej wiedzy oraz doświadczenia, których niestety brak osobom bez wykształcenia prawniczego. Im sprawa jest trudniejsza, tym bardziej rekomenduje się skorzystanie z usług stosowanego adwokata lub radcy prawnego.\nPełnomocnik procesowy reprezentuje swojego klienta w toku danego postępowania. Nie ma przy tym znaczenia o jaką sprawę dokładnie chodzi. Jedynym warunkiem, aby można było dokonywać różnych czynności przed sądem jest legitymowanie się stosownym pełnomocnictwem.\nZgodnie z obowiązującymi przepisami, pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:\nWarto w tym miejscu podkreślić, że raz udzielone pełnomocnictwo procesowe może być przez mocodawcę w każdej chwili zmienione lub odwołane. Tym samym oznacza to, że rozwodzące się strony mogą zmieniać swoich pełnomocników tyle razy, ile będą chcieli. Oczywiście tego rodzaju praktyka nie jest polecana, ponieważ zmiana adwokatów lub radców prawnych w ramach jednej sprawy zwyczajnie wydłuża całe postępowanie (każdy prawnik musi bowiem od nowa zapoznawać się z aktami i pomyśleć nad własną strategią).\nJak zaznaczył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt III CSK 378/16, ocena zakresu, czasu trwania i skutków umocowania następuje według treści pełnomocnictwa, a więc przy zastosowaniu dyrektyw językowo – logicznych oraz przepisów prawa cywilnego procesowego (w szczególności art. 91 pkt 1 KPC, zgodnie z którym pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jak również wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy), w tym w szczególności zasad dotyczących wykładni oświadczeń woli. W trakcie udzielania pełnomocnictwa wybranemu prawnikowi, warto więc zadbać, aby jego umocowanie do reprezentowania nas przed sądem było właściwie określone.\nCzy zakres umocowania pełnomocnika z rodziny różni się od zakresu umocowania profesjonalnego pełnomocnika? Nie – każdy pełnomocnik ma bowiem taki sam zakres praw i obowiązków, nie ma przy tym znaczenia, czy jest on zawodowym prawnikiem. Pełnomocnictwo zawiera także w obu przypadkach uprawnienie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa innemu adwokatowi lub radcy prawnemu (chyba, że z treści pełnomocnictwa wynika co innego).\nPełnomocnictwo procesowe może być w każdym czasie wypowiedziane – zarówno prawnikowi, jak i członkowi rodziny. Trzeba jednak pamiętać, że takie wypowiedzenie musi być niezwłocznie zakomunikowane sądowi prowadzącemu sprawę – do chwili powiadomienia sądu, będzie on traktował dotychczas działającą osobę, jako pełnoprawnego pełnomocnika (będzie np. nadal wysyłał na adres odwołanego pełnomocnika pisma procesowe).\nZgodnie z treścią art. 94 KPC, wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników – z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa powinno być przy tym złożone organowi w formie pisemnej lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pamiętajmy przy tym, że należyte umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony stanowi jedną z bezwzględnych przesłanek procesowych, a brak należytego umocowania prowadzi do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 2 KPC.\nTajemnica zawodowa przy sprawie rozwodowej\nSkorzystanie z usług adwokata czy radcy prawnego w ramach sprawy rozwodowej powoduje powstanie tzw. tajemnicy zawodowej. Każdy profesjonalny pełnomocnik jest związany podstawowymi zasadami etyki prawniczego, w związku z czym nie wolno mu ujawniać żadnych informacji, które wiązałyby się z konkretną sprawą i reprezentowanym przez niego mocodawcą. Dotyczy to wszystkich osób, nawet tych, które są dla mocodawcy najbliższą rodziną. Nie można więc udzielić informacji o prowadzeniu cudzej sprawy, a tym bardziej o jej szczegółach, nawet rodzicom czy dzieciom mocodawcy. W przeciwnym razie pełnomocnik naraża się na odpowiedzialność dyscyplinarną.\nArt. 6 ustawy – Prawo o adwokaturze wyraźnie stanowi, że adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Co więcej, obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie. Adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.\nPamiętajmy, że zakres tajemnicy wyznacza przede wszystkim związek pozyskania informacji przez adwokata z wykonywaniem merytorycznych czynności zawodowych. Z drugiej jednak strony, wykorzystywanie w toku procesu, przy aprobacie klienta, uzyskanych od niego wiadomości, także dokumentów, nie może być rozpatrywane w kategoriach naruszenia przez adwokata obowiązującej go tajemnicy. Zarzut naruszenia tajemnicy zawodowej może być natomiast zasadny, gdy adwokat, wiadomości oraz dokumenty pozyskane przy wykonywaniu obowiązków zawodowych, wykorzysta w innym celu niż związanym z prowadzeniem powierzonej mu sprawy.\nPrevCzy podział majątku po rozwodzie w Polsce jest drogi?\nCo jeśli małżonek nie zgadza się na rozwód?Następny


Będę sięgać gwiazd | Drogeria Rossmann.pl\nBędę sięgać gwiazd\nWłaśnie wróciła z Ghany, gdzie jej fundacja buduje szkołę dla dzieci ulicy. Jest pełna dobrej energii i choć się z tym nie afiszuje, ma serce szeroko otwarte na potrzeby osób dyskryminowanych. Nie tylko w Afryce. O tym, jaką satysfakcję daje pomaganie i że warto troszczyć się o miłość, rozmawiamy z Omeną Mensah.\nKilka godzin temu wylądowała Pani w Polsce. Jaka była ta podróż? Od ostatniego Pani pobytu w Ghanie minęły dwa lata…\nNa początek powiem, że było mi bardzo ciężko z tym, że przez tak długi czas nie mogłam tam wrócić. Dlatego ten wyjazd był dla mnie bardzo emocjonalny. Ale był też wyjątkowy, bo pojechał ze mną mój mąż, który mocno wspiera zarówno mnie, jak i samą fundację.\nTo był cudowny czas. Mieliśmy świetne przywitanie. Rzadko o tym mówię, bo mnie to bardzo wzrusza, ale tuż po przyjeździe dzieci pytają: Kiedy wyjeżdżasz? Bo chcą od razu wiedzieć, ile potrwa ten fajny czas. Zawsze przywożę prezenty, zabawki, słodycze, ale dla nich to jest świąteczny przerywnik w codzienności.\nW Ghanie była z nami też aktualna Miss Polonia Milena Sadowska. Biuro tego najważniejszego konkursu piękności w Polsce, który w tym roku obchodzi 90-lecie istnienia, aktywnie zaangażowało się w pomoc przy budowie szkoły. Milena poznała naszych podopiecznych i realia życia w Ghanie. Zdążyliśmy nawet zrobić charytatywną sesję zdjęciową z koszulami projektu Macieja Zienia, które do sprzedaży trafią w listopadzie.\nMożna powiedzieć, że wyjazd miał rodzinny klimat.…\nTak, bo pojechała z nami także moja córka Vanessa, która jest fotografką i wolontariuszką. Została teraz w Ghanie, żeby pomagać i opiekować się dziećmi. Na miejscu robi też zdjęcia, co jest jej wielką pasją. Zaraziłam pomaganiem całą rodzinę (śmiech).\nTo się przekłada się na pozytywną energię fundacji i wygląda na to, że pomaganie angażuje coraz większą część Pani czasu. Czy to jest kierunek, w którym chce Pani zmierzać?\nTo jest pasja, coś, co daje mi frajdę, a przy okazji mogę sprawiać przyjemność innym. Skoro postawiłam sobie za cel, żeby spełnić marzenie tych dzieciaków, a jestem po ekonomii i wiem, jak to zrobić, to w sposób elegancki staram się dotrzymać słowa. A samo proszenie o pieniądze nie jest skuteczne. Dlatego postanowiłam wykorzystać swoje umiejętności marketingowe i wizerunkowe, by przyciągać dobrych partnerów i zrealizować swój cel.\nfot. Vanessa mensah\nWróćmy do projektu edukacyjnego w Ghanie. Kiedy trzy lata temu udzielała Pani „Skarbowi” wywiadu, prace w Temie były na zupełnie innym etapie. Jak wiele się przez te trzy lata wydarzyło?\nPrzede wszystkim rozpoczęliśmy budowę szkoły. To jest naprawdę duży obiekt i bardzo znaczący projekt, nie tylko na warunki afrykańskie. Poza edukacją, która jest naszym pierwotnym celem, w ośrodku prowadzonym przez salezjanów przebywają dzieci ulicy. To są dzieci pochodzące z handlu, dzieci, które niewolniczo pracują, zamiast się uczyć, dzieci molestowane, których los nie oszczędzał. Nic więc dziwnego, że są tak szczęśliwe, kiedy mogą pobyć w tym miejscu choćby przez dwa lata. To, czego im w tej chwili brakuje, to właśnie szkoła. Stąd moje mocne postanowienie stworzenia dla nich miejsca, w którym nie tylko będą miały możliwość uczenia się, ale przede wszystkim zdobycia szansy na lepsze jutro, bo dzięki wykształceniu, w dorosłym życiu będą miały szansę na dobrą pracę.\nNa zdjęciach dzieci są roześmiane, beztroskie, zadowolone. Te obrazy nie pokazują, w jak okrutny sposób potraktował je los.\nKodjo nie miał nawet pięciu lat, gdy trafił do salezjanów, a wcześniej bardzo ciężko pracował jako rybak. Issi ma osiem lat, jest w ośrodku od trzech miesięcy, zajmowała się patroszeniem ryb. Jeden z chłopców został sprzedany do pracy za 50 Ghana cedi, czyli równowartość 50 zł. To są historie dramatyczne, ale ja nie chcę fundować ludziom traum. Jeśli mają wystarczająco dużo serca i odwagi, by zaufać mi, że naprawdę warto pomagać, to są moimi przyjaciółmi. A nasze zdjęcia są kolorowe, optymistyczne, bo pokazują dzieci takie, jakimi chcemy, żeby dzięki naszej pomocy były.\nNie lubi Pani epatować drastycznymi obrazami…\nKiedy jechałam pierwszy raz do Ghany, ojciec powiedział mi: Nie pozwalam ci pokazywać afrykańskich dzieci ze spuchniętymi brzuchami, jak robi to UNICEF. Nie pozwalam ci pokazywać takiej Afryki, bo to godzi w dumę jej mieszkańców. To podejście jest mi bliskie, choć jest to prawdopodobnie trudniejsza droga, bo zdjęcia wzbudzające litość przyciągają więcej pieniędzy. Ale jestem też zbyt dumna, żeby tamtą rzeczywistość przedstawiać w brutalny sposób.\nPorozmawiajmy więc jeszcze o budowie. Na jakim jest etapie?\nBudynek stoi, jest naprawdę ogromny. Szukamy partnera, który ufunduje okna i drzwi, następne są podłogi, a na koniec meble do klas. Całość chciałabym sfinalizować wiosną 2020 roku, tak żeby dzieci mogły zacząć naukę w nowej szkole po letnich obozach. Taki projekt, jak nasz w Temie, wymaga ogromnej dyscypliny finansowej i oglądania każdej złotówki z kilku stron, zanim się ją wyda. Dotychczas udało się nam zebrać pół miliona złotych i te fundusze zostały już spożytkowane. Prawdopodobnie przekroczymy budżet, bo jak przy każdej budowie, kosztorys nie uwzględnia niespodzianek (śmiech). Nadal szukamy pieniędzy, ale jesteśmy już na ostatniej prostej. Gorąco zachęcam do śledzenia relacji na stronie fundacji i na moim Instagramie.\nUruchomiła Pani platformę crowfoundingową Omenaa.pl. To raczej nie jest standardowy sposób zbierania pieniędzy w Polsce…\nZ wykształcenia jestem ekonomistką, skończyłam też studia z zarządzania i to mi bardzo pomaga w szerszym, właśnie biznesowym, podejściu do prowadzenia fundacji. To tak jak z miłością – jeśli dobrze w nią inwestujemy, dbamy o nią, to ona jest, a jeśli tego nie robimy „interes” pada. Tak samo jest w ekonomii. Dodajmy, że projekt w Ghanie jest o tyle trudny, że choć Polska jest obecnie w gronie 25 najszybciej rozwijających się gospodarek świata, wciąż pokutuje w nas przekonanie, że to nam trzeba pomagać. Na początku mojej działalności słyszałam więc wiele zarzutów o to, że szkołę buduję w Afryce, a nie w Polsce. Wciąż mnie pytano: Dlaczego tam? Musiałam się z tym zmierzyć, ale mimo tych niezbyt przychylnych komentarzy absolutnie się nie zniechęcałam. Wiedziałam, że oryginalny projekt musi być realizowany poprzez oryginalne pomysły, stąd środki na budowę płyną z różnych moich biznesów, ale także od partnerów, którzy nas wspierają i dla których tworzymy dedykowane projekty.\nJednym z partnerów fundacji jest firma Rossmann, która angażuje się w wiele projektów społecznych i charytatywnych…\nTak. Długo zastanawialiśmy się, jaka formuła współpracy byłaby najodpowiedniejsza. W międzyczasie zobaczyłam reklamę czekolad E. Wedel, do których surowiec – kakao – pochodzi właśnie z Ghany, i pomyślałam, że to nie może być przypadek. I że muszę tę zbieżność geograficzną pozytywnie i konstruktywnie wykorzystać (śmiech). W ubiegłym roku udało się firmę E. Wedel pozyskać do projektu budowy szkoły. Kolejnym krokiem było zaangażowanie w pomoc firmy Rossmann. Jestem głęboko przekonana, że po wyjątkowe rzeczy muszę sięgać do wyjątkowych marek, czyli takich, które są odważne, realizują niesztampowe kampanie, wchodzą w projekty oryginalne i ciekawe. Rossmann się do nich zalicza, bo przecież z własnej inicjatywy robi bardzo wiele dobrego dla dzieci. Bardzo mnie cieszy, że udało się połączyć tak znaczące marki jak Rossmann i E. Wedel w wyjątkowym, szczytnym celu. I już dziś, niezależnie od końcowego efektu akcji, jestem bardzo szczęśliwa i bardzo dziękuję. Zdradzę, że Czekotubki E. Wedel, które od września są bohaterem naszej akcji, okazały się hitem w Ghanie. Dzieciaki się nimi zajadały!\nFundacja pomaga nie tylko w Ghanie…\nDrugi filar naszej działalności to propagowanie tolerancji w Polsce. To dziś temat bardzo aktualny, ale problem istnieje od lat. Najnowszym i chyba największym projektem w ramach Ambasady Tolerancji jest sztuka teatralna. Dochód z premiery i sprzedaży biletów zasili konto budowy szkoły.\nSpektakl to dla Pani zupełnie nowe doświadczenie, prawda?\nNa pomysł tego sprytnego połączenia dwóch kierunków działania fundacji wpadłam trzy lata temu. I tylko z pozoru wydaje się karkołomny, bo gdy uświadomimy sobie, że budow z polskich środków szkoły w Afryce to wielki gest tolerancji, wszystko zaczyna się łączyć. Sztuka jest skierowana w dużej mierze do osób, które mają wątpliwości co do słuszności takich inicjatyw jak nasza, w Ghanie, a może nawet patrzą z niechęcią na projekty dedykowane Afrykańczykom. Ze spektaklu powinni wyjść z przekonaniem, że jeśli nie angażują się w projekty społeczne, to tak naprawdę nie są tolerancyjni. Z drugiej strony sztuka jest jak najbardziej dla osób tolerancyjnych – będzie to komedia, bo uważam, że poważne tematy warto pokazywać w sposób lekki, nienachalny, z przymrużeniem oka.\nKto wystąpi w sztuce i kiedy będzie można ją zobaczyć?\nZacznę od obsady, bo udało nam się pozyskać fenomenalnych aktorów – począwszy od dwojga reżyserów, czyli Ewy Kasprzyk i Olafa Lubaszenki. Ewa Kasprzyk wcieli się dodatkowo w jedną z bohaterek sztuki. Oprócz niej w sztuce wystąpą Katarzyna Glinka, Patricia Kazadi, Stefano Terazzino, Piotr Zelt, Bartosz Obuchowicz, Lesław Żurek czy Damian Kulec. Premierę planujemy na 23 stycznia 2020 roku w warszawskim Domu Kultury Świt, ponieważ akcja sztuki rozgrywa się właśnie w domu kultury. Dochód ze spektakli wspiera fundację, która jest też właścicielem pomysłu. Po premierze sztukę będzie można oglądać na deskach Świtu, ale jedziemy z nią w Polskę i dalej. Mamy już zarezerwowane terminy w Londynie, Dusseldorfie i w Nowym Jorku.\nPowiem tak: produkcję rozpoczęliśmy jeszcze w ubiegłym roku i jeśli wszystko się uda, będzie to naprawdę duża rzecz. Na tym nie koniec, bo zdradzę, że w przyszłości zamierzam pójść jeszcze dalej. Dzisiaj nie podam więcej szczegółów, ale zapewniam: będę sięgać gwiazd (śmiech).\nZatem czekamy na rozwój wydarzeń. A czy w ferworze pasji znajduje Pani czas na odpoczynek?\nJestem bardzo dobrze zorganizowana (śmiech). I kiedy odpoczywam, to naprawdę odpoczywam, a najlepiej w gronie rodzinnym. Właśnie wróciliśmy z dwutygodniowych wakacji na Karaibach, było naprawdę super. Ale kiedy jestem w Warszawie, to pracuję.\nOstatnio świętowała Pani okrągłe urodziny. Było hucznie?\nMój ukochany sprawił mi niespodziankę, której się kompletnie nie spodziewałam. Zorganizował wielką imprezę, zaprosił ponad 200 osób, moje koleżanki i kolegów. Był występ Nicka Sincklera, a co najważniejsze mój ukochany, który na studiach dorabiał jako DJ, przygotował dla mnie występ. Kiedyś dostał ode mnie na swoje urodziny konsolę DJ-ską, sprzęt do miksowania, ale jako bardzo zajęty człowiek, niespecjalnie miał czas, żeby ćwiczyć. Przed moją urodzinową imprezą zmobilizował się i przez dwa miesiące trenował. Kiedy go zobaczyłam na scenie za konsolą, po prostu mowę mi odjęło. Zrobił na mnie wrażenie! Było super!\nA czy była okazja do urodzinowego podsumowania? Takiego okolicznościowego bilansu?\nMyślę, że jeśli człowiek budzi się rano i jest zadowolony, to jest najlepszy wyznacznik jakości jego życia. Gdyby mi ktoś 15 lat temu powiedział, że będę prowadziła fundację, która działa w Afryce, i że będę tak szczęśliwa, ponieważ pomagam innym, nie uwierzyłabym mu. Nie sądziłam, że da mi to aż tak wiele radości i satysfakcji. Wiem, że trzeba się starać, trzeba o ten stan dbać, ale nagrodą jest to miłe uczucie o poranku, że jest się we właściwym miejscu. Ja tak właśnie mam i chcę, żeby to trwało. ♥