Warunki prowadzenia handlu z zagranicą w Unii Europejskiej - PDF\nDownload "Warunki prowadzenia handlu z zagranicą w Unii Europejskiej"\n1 2012 Warunki prowadzenia handlu z zagranicą w Unii Europejskiej\n2 Warunki prowadzenia handlu z zagranicą w Unii Europejskiej Warszawa 2012\n3 Warunki prowadzenia handlu z zagranicą w Unii Europejskiej Publikacja opracowana przez zespół pracowników Uniwersytetu Łódzkiego z Katedry Wymiany Międzynarodowej w składzie: dr Bogdan Buczkowski rozdział 4 dr Tomasz Dorożyński rozdziały 2 i 5 dr Anetta Kuna-Marszałek rozdział 5 dr Małgorzata Misiak rozdział 3 prof. zw. dr hab. Janusz Świerkocki rozdział 1 dr Wojciech Urbaniak rozdział 2 Recenzent: dr Edward Karasiński Łódzkie Towarzystwo Naukowe Redakcja: Justyna Kulawik Przygotowanie do druku i druk publikacji zostały współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Ramowego na rzecz Konkurencyjności i Innowacyjności oraz Budżetu Państwa. Komisja Europejska lub osoby występujące w jej imieniu nie są odpowiedzialne za informacje przedstawione w publikacji. Poglądy wyrażone w publikacji są poglądami autorów i nie muszą się pokrywać z działaniami Komisji Europejskiej. Publikacja wydana przez ośrodek Enterprise Europe Network działający przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Wersja elektroniczna publikacji jest dostępna na stronach internetowych oraz Publikacja została wydana na papierze przyjaznym dla środowiska naturalnego (wyprodukowanym w 100% z makulatury, wybielonym w procesie PCF Processed Chlorine Free) Wydanie I Copyright by Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2012 ISBN Wydawca: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/ Warszawa Przygotowanie do druku, druk i oprawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji PIB ul. K. Pułaskiego 6/10, Radom, tel. centr. (48) , fax (48)\n4 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Tendencje i struktura handlu zagranicznego Polski Wprowadzenie Wartość i dynamika obrotów Struktura geograficzna Struktura rzeczowa Główne kierunki specjalizacji eksportowej Import wg kierunków wykorzystania Handel wewnątrzgałęziowy Rola przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym Zewnętrzne warunki rozwoju handlu Polski z zagranicą Podsumowanie Rozdział 2. Przygotowanie do eksportu i importu Badanie rynków zagranicznych Cechy charakterystyczne badań rynku Rodzaje badań rynku Cechy charakterystyczne badań rynków zagranicznych Badanie rynków geograficznych Badanie rynków produktów Plan badań rynków zagranicznych Metody badawcze Źródła informacji o rynkach zagranicznych Rola planowania w eksporcie Plan rozwoju eksportu Charakterystyka planu rozwoju eksportu Ryzyko w transakcjach zagranicznych Rozdział 3. Wymiana wewnątrzwspólnotowa Zasady dopuszczania produktów do obrotu Swobodny przepływ towarów w świetle traktatów Normy i standardy techniczne Ocena zgodności. Znakowanie znakiem CE Zasada wzajemnego uznawania obrót nieregulowany Nadzór rynku Obowiązki sprawozdawcze w związku z wymianą wewnątrzwspólnotową. System INTRASTAT Efekty liberalizacji zasad zamówień publicznych w UE dla przedsiębiorstw Podatki pośrednie (VAT i akcyza) w handlu wewnątrzwspólnotowym... 55\n5 Rozdział 4. Zasady handlu z krajami trzecimi System prawa celnego Unii Europejskiej Unijny Kodeks Celny Zintegrowana Taryfa Unii Europejskiej TARIC System Zintegrowanej Taryfy Celnej ISZTAR System CELINA Rodzaje stawek celnych i warunki ich stosowania Autonomiczne i konwencyjne stawki celne Stawki celne preferencyjne i warunki ich stosowania Preferencje ogólne GSP Preferencje szczególne GSP Plus Preferencje szczególne GSP EBA Zasady i skala obniżek stawek celnych w ramach GSP Instrumenty ograniczające stosowanie GSP Środki taryfowe i pozataryfowe stosowane w Unii Europejskiej Dokumentowanie pochodzenia towarów w handlu zagranicznym Wartość celna towarów Powstanie i zabezpieczenie kwoty długu celnego Dług celny w imporcie Dług celny w wywozie Dokumentacja celna Przeznaczenie celne towarów Wprowadzenie towaru do wolnego obszaru celnego (WOC) lub składu wolnocłowego (SWC) Zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa Powrotny wywóz towarów Zniszczenie towarów Objęcie towaru procedurą celną Gospodarcze procedury celne Skład celny Przetwarzanie pod kontrolą celną Odprawa czasowa Uszlachetnienie czynne Uszlachetnianie bierne Pozostałe procedury celne Dopuszczenie do obrotu Tranzyt Tranzyt zewnętrzny Tranzyt wewnętrzny Wywóz Organy celne Rozdział 5. Instrumenty i instytucje wspierania eksportu Organizacja systemu wsparcia przedsiębiorstw w Polsce Instrumenty Instytucje Wsparcie międzynarodowe Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji Enterprise Europe Network\n6 Eurostars System SOLVIT Wspólny system zamówień publicznych Wsparcie krajowe Ministerstwo Gospodarki Zakres działania Branżowe projekty promocyjne dotyczące eksportu Przedsięwzięcia promocyjne i wspierające eksport Przedsięwzięcia wydawnicze promujące eksport Certyfikaty eksportowe Wsparcie udziału przedsiębiorców w programach promocji o charakterze ogólnym i branżowym Pozostałe formy wsparcia Ministerstwo Finansów Zakres działania Kredyty rządowe Gwarantowane przez Skarb Państwa ubezpieczenia oraz gwarancje eksportowe oferowane przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A Dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych udzielanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego Kredyty eksportowe udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zakres działania Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Paszport do eksportu Pozostałe formy wsparcia Inne instytucje otoczenia biznesu i formy wsparcia Wsparcie regionalne Jednostki samorządu terytorialnego Regionalne Centra Obsługi Inwestorów i Eksporterów Podsumowanie Bibliografia Usługi Enterprise Europe Network\n8 Wstęp Kryzys gospodarczo-finansowy ostatnich lat zmusił wiele przedsiębiorstw do zmiany strategii krótko-, średnio- i długoterminowej. Tempo i dynamika zachodzących zmian zaskoczyły nie tylko przedsiębiorstwa za granicą, lecz także te funkcjonujące na rynku polskim. Jedną ze ścieżek rozwoju firmy może być internacjonalizacja działalności gospodarczej, tj. wyjście na rynek międzynarodowy. Może ona przybierać różne formy: inwestycji bezpośrednich, leasingu, zakupu/sprzedaży licencji czy bardziej tradycyjnie eksportu swoich wyrobów lub importu towarów z myślą o ich wykorzystaniu na potrzeby produkcyjne lub w działalności handlowej. Uczestnictwo w wymianie międzynarodowej jest opłacalne (regularnie przeprowadzane badania empiryczne wskazują, że polscy eksporterzy mają wyższą rentowność niż firmy sprzedające wyłącznie na rynek krajowy), lecz nie jest proste. Nawet na jednolitym rynku Unii Europejskiej utrzymują się liczne bariery np. w postaci zróżnicowanych systemów podatkowych lub odmiennych procedur administracyjnych powodujące, że mimo braku granic wymiana handlowa z krajami należącymi do UE jest trudniejsza niż handel lokalny (jest to tzw. border effect). W tym kontekście niezwykle istotne jest przygotowanie się do uczestnictwa w wymianie międzynarodowej i realizacji transakcji handlowej: zbadanie docelowego rynku zagranicznego, opracowanie strategii, poznanie lokalnych uwarunkowań prawnych, proceduralnych i instytucjonalnych czy form wspierania eksportu. I o tym w przystępny sposób piszemy w niniejszej książce. W rozdziale pierwszym przeanalizowane zostały zmiany, jakie w latach zaszły w polskim handlu zagranicznym towarami, oraz najważniejsze zewnętrzne determinanty jego rozwoju w najbliższej przyszłości. Zaliczono tu koniunkturę gospodarczą, zakres otwarcia rynków i strategię konkurowania przedsiębiorstw. Najwięcej miejsca poświęcono wymianie z Unią Europejską i ze strefą euro, ponieważ są głównymi partnerami Polski. Omówione zostały dynamika obrotów, struktura geograficzna, struktura przedmiotowa, kierunki specjalizacji eksportowej i ekonomicznego wykorzystania importu. Zwrócono uwagę na rolę handlu wewnątrzgałęziowego i przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym. Przyjęcie roku 2008 za punkt wyjścia pozwoliło uwzględnić w analizie skutki światowego kryzysu gospodarczego. W rozdziale drugim przedstawiono w usystematyzowany sposób zagadnienia związane z przygotowaniem przedsiębiorstwa do podjęcia oraz do rozwoju działalności eksportowej i importowej. W pierwszej części rozdziału skoncentrowano się na badaniu rynków zagranicznych. Zaprezentowano między innymi rodzaje, cechy i metody przeprowadzania badań rynkowych, w szczególności w odniesieniu do rynków zagranicznych. Druga część rozdziału dotyczy roli planowania w eksporcie oraz przygotowania planu rozwoju eksportu. Omówiono wszystkie jego elementy, począwszy od analizy pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa, kończąc na rachunku kosztów i harmonogramie wdrażania planu. W rozdziale nawiązano również do problematyki ryzyka w transakcjach zagranicznych i metod zabezpieczania przed nim. Rozdział trzeci dotyczy wymiany handlowej z państwami należącymi do UE. Z punktu widzenia polskich przedsiębiorców ma ona kluczowe znaczenie ze względu na rolę, jaką kraje należące do tego ugrupowania odgrywają w polskim eksporcie i imporcie. W rozdziale tym omówione są zasady dopuszczania towarów do obrotu na jednolitym rynku europejskim: kwestia przepisów, które muszą/mogą spełniać, oznakowania wyrobów i kontroli nad produktami znajdującymi się w obrocie/użytku. Są też omówione korzyści dla przedsiębiorców wynikające z ustanowienia europejskich reguł dotyczących zamówień publicznych oraz zagadnienie opodatkowania wyrobów będących przedmiotem wymiany wewnątrzwspólnotowej podatkiem od wartości dodanej i akcyzą. 7\n9 W rozdziale czwartym przedstawiono uwarunkowania prawno-instytucjonalne wymiany handlowej Unii Europejskiej z krajami trzecimi. W pierwszej części ogólnie opisany został system prawa celnego Unii Europejskiej, w tym najważniejsze akty Wspólnotowy Kodeks Celny i jego kolejne wersje: Zmodernizowany Kodeks Celny i Unijny Kodeks Celny, z których jeden wszedł w życie, ale nie jest jeszcze stosowany i zanim do tego dojdzie, zostanie zastąpiony Unijnym Kodeksem Celnym. Znacznie więcej miejsca poświęcono Zintegrowanej Taryfie Celnej TARIC i systemowi ISZTAR, z uwagi na to, że ich znajomość jest niezbędna, aby prowadzić wymianę gospodarczą z krajami niebędącymi członkami UE. Następnie przedstawiono instrumenty polityki handlowej UE, w tym ogólny system preferencji celnych (GSP), którym Unia obejmuje aż 176 państw, a w założeniu GATT/WTO miał on być tylko wyjątkiem od klauzuli największego uprzywilejowania. W kolejnych podrozdziałach opisane zostały różne procedury celne, którym podlegają towary w obrocie gospodarczym z zagranicą. W rozdziale piątym przedstawiono organizację systemu wspierania przedsiębiorstw w Polsce. Ze względu na tematykę całego opracowania skoncentrowano się na instytucjach i instrumentach wspierania eksportu adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. Podzielono je na trzy podstawowe grupy: międzynarodowe, krajowe i regionalne. W części międzynarodowej przedstawiono głównie programy związane z członkostwem Polski w Unii Europejskiej. W części krajowej omówiono wsparcie trzech kluczowych instytucji z punktu widzenia wspierania eksporterów, tj. Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Finansów oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Realizowane przez nie programy są zazwyczaj współfinansowane ze środków unijnych oraz z krajowych środków publicznych. Opracowanie kończy wsparcie regionalne, które koordynowane jest przede wszystkim przez jednostki samorządu terytorialnego. Poruszane w książce zagadnienia mają charakter bardzo praktyczny. Unikaliśmy, gdzie tylko było to możliwe, używania zawiłego języka aktów prawnych, aby ułatwić czytelnikowi percepcję przedstawianych przepisów, podając jednocześnie w przypisach pełny tytuł aktu prawnego, miejsce publikacji oraz adres strony internetowej, na której można do niego dotrzeć. Dlatego jest ona polecana właścicielom i kadrze menadżerskiej małych i średnich przedsiębiorstw oraz wszystkim tym, którzy pełnią rolę konsultanta i doradcy dla firm z tego sektora. Autorzy wyrażają nadzieję, że analizy i informacje zawarte w książce okażą się przydatne i interesujące dla szerokiego grona Czytelników oraz będą stanowić inspirację i pomoc dla praktyków życia gospodarczego.\n10 Rozdział 1 Tendencje i struktura handlu zagranicznego Polski 1.1. Wprowadzenie W rozdziale 1 przeanalizujemy zmiany, jakie zaszły w handlu zagranicznym Polski w latach , oraz zwrócimy uwagę na najważniejsze okoliczności, które determinują możliwości jego rozwoju w najbliższych latach. Ograniczymy się przy tym tylko do wymiany towarowej. Usługi stanowią bowiem szacunkowo zaledwie ok. 20% wartości towarów w obrotach Polski z zagranicą. Ponadto, ze względu na niematerialną postać usług, informacje statystyczne o ich transgranicznych przepływach są nie tylko w Polsce o wiele mniej dokładne. Przyjęty zakres czasowy analizy można z kolei uzasadnić tym, że rok 2008 stanowi wyraźną cezurę w rozwoju współczesnego handlu międzynarodowego. Po pierwsze po okresie systematycznego wzrostu, w ostatnim kwartale 2008 r. pod wpływem kryzysu finansowego rozpoczął się gwałtowny, trwający przez szereg kolejnych miesięcy, spadek obrotów. Ze względu na bezprecedensową w okresie powojennym skalę zjawiska, znacząco przewyższającą równoczesne obniżenie globalnej produkcji, nazwano je wielkim załamaniem handlu (great trade collapse, dalej: GTC) 1. Po drugie, biorąc rok 2008 za punkt odniesienia, możemy lepiej uwzględnić w analizie wpływ światowego kryzysu gospodarczego na handel zagraniczny Polski Wartość i dynamika obrotów Według danych Światowej Organizacji Handlu (WTO World Trade Organization) w 2011 r. Polska zajmowała 27 miejsce w światowym eksporcie towarów (udział 1%) i 24 miejsce w imporcie (udział 1,1%). Wskaźniki te sporo przewyższają udział w światowym PKB (0,7% w 2010 r.), wskazując na duże uzależnienie polskiej gospodarki od handlu z zagranicą. Mimo że w porównaniu z 1990 r. jego wartość powiększyła się ponad 11 razy w eksporcie i ponad 21 razy w imporcie, wydaje się, że nadal istnieją w tym zakresie niewykorzystane możliwości 2. Omawiając aktualne tendencje w eksporcie i imporcie, należy zwrócić szczególną uwagę na obroty z Unią Europejską (UE), gdyż odbywają się na jej pozbawionym barier handlowych rynku wewnętrznym, a więc w warunkach uprzywilejowujących polskie podmioty gospodarcze w stosunku do konkurentów z krajów trzecich. Wyróżnimy też obroty z Unią Gospodarczą i Walutową (UGiW), zwaną potocznie strefą euro, będącą głównym partnerem Polski. Jak wynika z tab. 1.1, w 2011 r. wartość eksportu Polski wynosiła prawie 136 mld EUR i wzrosła o 17% w stosunku do 2008 r., zaś importu osiągnęła ponad 142 mld EUR i zwiększyła się tylko o 6%. Kierunek zmian obu kategorii był więc taki sam, ale ich dynamika mocno się różniła (tab. 1.2). W 2009 r. eksport uległ ograniczeniu o ponad 15% (-18 mld EUR), natomiast import o prawie 25% (-35 mld EUR). Eksport też szybciej wyszedł z zapaści, przekraczając poziom sprzed GTC już w 2010 r. W imporcie nastąpiło to o rok później. W przypadku obrotów z UE i ze strefą euro zwraca uwagę, że w 2011 r. w stosunku do 2008 r. eksport wzrósł, odpowiednio o 17% i 18%, a import zaledwie osiągnął poziom przedkryzysowy. Zmiany te sugerują, że eksport okazał się odporniejszy na 1 Wg danych WTO, wyrażona w USD wartość światowego eksportu osiągnęła w 2008 r. najwyższy poziom w historii. Licząc rok do roku, w jego pierwszych III kwartałach powiększała się przeciętnie o 25%, aby w IV kwartale zmaleć o 12%, w I kwartale 2009 r. o 31%, w II kwartale o 33%, w III kwartale o 25%. Dopiero w IV kwartale 2009 r. trend się odwrócił (eksport wzrósł o 4%). Oczywiście dynamika tych zmian układała się różnie w poszczególnych krajach. Zob. Report on G-20 Trade Measures (Mid-October 2011 to mid-may 2012), WTO, Geneva 31 May 2012, s. 28 i nast. 2 Warto zauważyć, że Szwecja (9,3 mln mieszkańców) eksportowała tyle samo co Polska dzięki o wiele wyższej produktywności. Z kolei import bogatej Szwajcarii (7,8 mln mieszkańców) był równy polskiemu. Przykłady te wskazują, że margines wzrostu obrotów i poprawy ich opłacalności jest jeszcze spory. 9\n11 kryzys, do czego zapewne musiała się przyczynić stosunkowo wysoka konkurencyjność produkowanych w Polsce wyrobów i trwałe powiązania z zagranicznymi odbiorcami. Tabela 1.1. Wielkość eksportu i importu w mld EUR Rok Ogółem W tym: UE W tym: strefa euro Eksport Import Eksport Import Eksport Import , 2 142,4 90,5 88,2 62,3 69, ,2 107,5 78,2 66,5 55,3 52, ,4 134,2 95,3 79,8 67,1 62, ,8 150,5 105,6 89,2 73,4 69,5 I IV ,2 49,0 34,6 27,6 23,9 21,6 Źródło: Syntetyczna informacja o eksporcie i imporcie Polski (różne lata), Ministerstwo Gospodarki, pobrano Na całość handlu zagranicznego w przemożny sposób oddziałują zapewniane przez integrację preferencje ekonomiczne oraz bliskość polityczna, terytorialna i kulturowa krajów UE. W 2008 r. obroty z nimi stanowiły prawie 78% eksportu i prawie 62% importu Polski. W 2011 r. udział tej grupy w eksporcie się nie zmienił, ale w imporcie zmalał do 59%. Spadek znaczenia pogłębi się też prawdopodobnie w całym 2012 r. Nie wynikał on jednak ze słabnących więzi integracyjnych, ale ze wzrostu cen surowców i paliw sprowadzanych przez Polskę niemal wyłącznie spoza UE. Warto zauważyć, że załamanie wywozu do UE okazało się relatywnie słabsze niż eksportu ogółem, podczas gdy skala zapaści w imporcie z UE była taka sama jak w imporcie całkowitym. Tak więc, gdyby nie amortyzator w postaci rynku wewnętrznego, polscy eksporterzy znacznie silniej odczuliby skutki GTC. Z kolei w latach odbudowa naruszonych przez kryzys więzi handlowych następowała nieco szybciej z resztą świata niż z UE. Tabela 1.2. Dynamika wielkości obrotów (okres poprzedni = 100) Rok Ogółem W tym: UE W tym: strefa euro Eksport Import Eksport Import Eksport Import ,1 118,3 112,6 114,2 107,3 114, ,5 75,5 87,2 75,3 88,7 75, ,6 124,8 121,8 120,0 120,5 118, ,8 112,1 110,9 111,7 109,3 111,4 I IV ,5 99,2 98,8 93,9 97,4 94,7 Źródło: jak w tab Wpłynęła na to niepewna sytuacja finansowa i polityczna w UGiW, skupiającej większość europejskich potentatów gospodarczych. W badanym okresie realizowano z nią ok. 69% eksportu do UE i prawie 78% importu, co stanowiło ok. 54% całości eksportu i ok % całości importu Polski. Ta grupa krajów była więc pod każdym względem kluczowym rynkiem zbytu dla polskich towarów i najważniejszym źródłem zaopatrzenia w import. Rywalizację z podmiotami zlokalizowanymi w UGiW utrudniały polskim przedsiębiorstwom koszty transakcyjne wynikające z ryzyka kursowego i z opłat ponoszonych w związku z wymianą walut. Z drugiej strony mogli oni okresowo korzystać na realnej deprecjacji złotego wobec euro, zwiększającej cenową konkurencyjność polskich produktów 3. 3 Z realną deprecjacją mamy do czynienia wtedy, gdy spadek nominalnego kursu złotego przewyższa wzrost cen w Polsce w porównaniu ze wzrostem cen w strefie euro. Mało znaczące waluty, jak złoty, zwykle tracą realnie na wartości w czasach kryzysów. W okresie dobrej koniunktury w światowej gospodarce zyskują. 10\n12 Od rozpoczęcia transformacji gospodarczej w 1990 r. Polska jedynie sporadycznie notowała dodatnie saldo na rachunku obrotów towarowych z zagranicą. Wbrew obiegowym poglądom, długotrwałe utrzymywanie się deficytu nie musi jednak zawsze świadczyć o braku korzyści z handlu i o ucieczce miejsc pracy za granicę. Jego konsekwencją jest bowiem z reguły jednoczesna nadwyżka w obrotach finansowych. Napływ kapitału uzupełnia wtedy niedobór oszczędności krajowych zagranicznymi i może sfinansować inwestycje niezbędne dla zapewnienia wzrostu gospodarczego, jednocześnie dając sposobność do importu nowoczesnych technologii służących poprawie efektywności produkcji i podnoszeniu jej jakości 4. W takiej sytuacji deficyt w handlu z zagranicą przyczyni się do stopniowej poprawy międzynarodowej konkurencyjności gospodarki, co z czasem powinno doprowadzić do uzyskania nadwyżki eksportu nad importem 5. Wydaje się, że GTC zadziałało w tym właśnie kierunku (zob. tab. 1.3). W wyniku głębszego spadku importu niż eksportu, w porównaniu z 2008 r. ujemne saldo zmniejszyło się w 2009 r. o prawie 17 mld EUR, czyli aż o 65%. Poprawa okazała się jednak jednorazowa, gdyż potem deficyt rósł o kilka mld EUR rocznie, co wskazuje, że w najbliższej perspektywie nie udałoby się odzyskać równowagi bez radykalnych cięć w imporcie, a zatem i poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu krajowej gospodarki. Z kolei zbilansowanie obrotów przez radykalne przyspieszenie wzrostu eksportu jest mało realne wobec słabnącej koniunktury w Europie. Bilans handlowy silnie uzależniony od dopływu zagranicznego kapitału, nie jest bezpieczny dla zachowania ciągłości uzależnionej od importu produkcji krajowej. Oceny tej nie zmienia fakt, że obecny poziom zewnętrznej nierównowagi w wymiarze absolutnym, a tym bardziej w relacji do PKB, jest mniejszy od osiągniętego w okresie przedkryzysowym. Łatwo stwierdzić, że za taki stan odpowiadają, paradoksalnie, ci partnerzy, z którymi realizowana jest niewielka część całkowitych obrotów. Deficyt z krajami spoza UE powiększył się z -28,5 mld EUR w 2008 r. do -31,2 mld EUR w 2011 r. mimo rosnącego eksportu z Polski w tym okresie. Powodem tego był jeszcze szybszy przyrost importu. Wymiana z UE zamykała się natomiast saldem dodatnim, które w dodatku wzrosło prawie ośmiokrotnie między 2008 a 2011 r. W tej sytuacji kolejnym zaskoczeniem może być fakt, że głównym źródłem rosnącej nadwyżki na rynku wewnętrznym nie była dominująca w UE strefa euro, ale pozostała dziewiątka, reprezentująca o wiele mniejszy potencjał gospodarczy i popyt importowy. Możliwości dalszego szybkiego wzrostu sprzedaży do tej grupy krajów są więc siłą rzeczy bardziej ograniczone. Tabela 1.3. Saldo obrotów towarami (mln EUR) Źródło: jak w tab Rok Ogółem W tym: z UE W tym: ze strefą euro , , , , , , , , , , , ,3 I IV ,720, , , Struktura geograficzna Obroty polskiego handlu zagranicznego cechuje duża koncentracja geograficzna. W 2011 r. wymiana odbywała się z 235 krajami i terytoriami zależnymi 6. Towary o wartości co najmniej 10 mln EUR sprzedano do Szerzej zob. J. Świerkocki, Zarys ekonomii międzynarodowej, PWE, Warszawa Badania wskazują, że dotychczas taki pozytywny scenariusz, mimo okresowych perturbacji, był udziałem niektórych krajów postkomunistycznych. Zob. R. Woreta, Strukturalne zmiany bilansu płatniczego Czech, Polski i Węgier w procesie integracji z Unią Europejską, rozprawa doktorska, Uniwersytet Łódzki, Łódź Dane na podstawie Syntetyczna informacja o eksporcie i imporcie Polski w 2011 roku, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa\n13 i sprowadzono ze 106 krajów. Eksport osiągnął poziom co najmniej 1 mld EUR na 24 rynkach, a import na 26. Na tę drugą, wąską grupę największych partnerów, przypadło 90% całości obrotów Polski z zagranicą. Z przytoczonych informacji wynika, że z ponad 200 krajami zrealizowano zaledwie 10% wymiany towarowej. Ponadto z ponad 120 krajami eksport i import nie przekraczał 10 mln EUR. W ich wypadku handel był więc raczej wynikiem sporadycznych kontaktów podejmowanych pod wpływem pojawiania się okresowych nadwyżek i niedoborów rynkowych. Z tego powodu obciążały go relatywnie duże koszty transakcyjne. Ta część wymiany podlegała więc sporym wahaniom w poszczególnych latach. Ze względu na członkostwo w UE, handel Polski skupiał się na kontynencie europejskim (zob. tab. 1.4). Obroty z Australią i Oceanią, Afryką oraz z Ameryką Środkową i Płd. miały marginesowe znaczenie. Eksport na rynek Ameryki Płn. i Azji był zaś nieproporcjonalnie niski wobec potencjalnych możliwości zbytu wyznaczanych przez wysokie udziały obu kontynentów w światowym imporcie (odpowiednio, 17% i 30% w 2011 r.). Geografia obrotów w badanym okresie zmieniła się niewiele. Kierunki importu pozostały w 2011 r. takie same jak w przedkryzysowym 2008 r. W eksporcie zwraca uwagę szybszy o 1/3 od przeciętnego wzrost sprzedaży do Ameryki Płn. i do Azji, który nieco zmniejszył zależność od Europy, dowodząc, że polscy producenci są w stanie w krótkim czasie znaleźć odbiorców na odległych i trudnych rynkach. Tabela 1.4. Obroty towarowe Polski wg kontynentów (w %) Kontynent Eksport Import Eksport Import Ogółem świat Europa 91,1 76,0 89,5 76,2 Azja 4,7 18,2 5,8 18,3 Afryka 0,9 0,8 1,0 0,8 Ameryka Płn. 1,8 2,4 2,4 2,4 Ameryka Środkowa i Płd. 1,1 1,7 1,0 1,7 Australia i Oceania 0,4 0,2 0,3 0,2 Źródło: jak w tab Tak silna regionalna koncentracja handlu sugeruje, że również najważniejszych partnerów Polski należy szukać na kontynencie europejskim. Pod tym względem pierwszoplanową rolę odgrywały Niemcy. Ich znaczenie było szczególnie duże wśród odbiorców polskich towarów. Drugi w kolejności rynek brytyjski wchłonął ledwie jedną czwartą tego, co niemiecki. W 2011 r. sześciu największych importerów kupiło prawie 55% polskiego eksportu. W tej grupie, której skład był identyczny jak w 2008 r., znajdowali się 4 gospodarczy potentaci ze starej UE oraz Czechy i Rosja. W 2011 r. niewielka gospodarka Czech awansowała na 3 miejsce w rankingu kosztem Włoch. Z kolei Wielka Brytania stała się drugim odbiorcą polskich towarów zamiast Francji. Wzrost eksportu do Wielkiej Brytanii napędzały w znaczącym stopniu potrzeby konsumpcyjne polskich emigrantów, potwierdzając tezę, że handel jest komplementarny do przepływu osób, tworzącego za granicą tzw. rynki etniczne. Z kolei eksport do Czech rozwinął się m.in. wskutek aktywności inwestycyjnej koncernów międzynarodowych, które otworzyły fabryki w Europie Środkowej, aby optymalizować koszty wytwarzania w ramach swoich łańcuchów produkcyjnych. Dzięki takiej ich strategii po akcesji do UE znacząco wzrósł też handel Polski z Węgrami i Słowacją 7. 7 Zob. W. Mroczek, Handel zagraniczny Polski po przystąpieniu do Unii Europejskiej, Wspólnoty Europejskie Nr 2, Wymiana w obrębie łańcuchów produkcyjnych opiera się na przepływie części i podzespołów do produkcji, a nie dóbr finalnych. 12\n14 W 2011 r. oprócz krajów wymienionych w tab. 1.5, w pierwszej dziesiątce importerów z Polski znalazły się jeszcze, w kolejności, Holandia, Szwecja, Węgry i Ukraina. W grupie 26 najważniejszych odbiorców, kupujących towary za więcej niż 1 mld EUR, największą dynamiką wzrostu w latach charakteryzował się eksport do Turcji, USA, Chin, Wielkiej Brytanii i Czech. Potwierdza to wcześniejsze wnioski, że kryzys skłonił polskich przedsiębiorców do intensywniejszego poszukiwania możliwości zbytu towarów poza Europą. Tabela 1.5. Główni partnerzy handlowi Polski w latach 2008 i 2011 (w %) Kraj Eksport z Polski Import do Polski Kraj Niemcy 26,07 (1) 25,05 (1) Niemcy 22,28 (1) 22,99 (1) Wielka Brytania 6,42 (2) 5,76 (4) Rosja 12,21 (2) 9,74 (2) Republika Czeska 6,20 (3) 5,70 (5) Chiny 8,80 (3) 8,05 (3) Francja 6,13 (4) 6,20 (2) Włochy 5,27 (4) 6,50 (4) Włochy 5,36 (5) 5,97 (3) Francja 4,19 (5) 4,72 (5) Rosja 4,53 (6) 5,20 (6) Holandia 3,73 (6) 3,44 (7) Uwaga: w nawiasach podano miejsce w rankingu w danym roku. Źródło: jak w tab W imporcie do Polski ścisłą czołówkę stanowiły Niemcy, Rosja i Chiny, które w 2011 r. dostarczyły 43% wszystkich towarów, ale przewaga Niemiec nad kolejnymi krajami była dużo mniejsza niż w eksporcie. Druga pozycja i zwiększające się znaczenie Rosji wynikały z faktu, że stamtąd pochodziła większość paliw i surowców, a średnia cena światowa baryłki ropy naftowej wzrosła z 62 USD do 104 USD między rokiem 2009 a Wysokie miejsce Chin nie powinno dziwić wobec faktu, że od kilku lat są największym eksporterem towarów na świecie. Porządek pierwszej szóstki, dostarczającej ponad 56% towarów do Polski, był w obu latach niemal identyczny. Jedynie Holandia, będąca na szóstym miejscu w 2011 r. (7 w 2008 r.), zamieniła się pozycją z Czechami (6 w 2008 r.). W 2011 r., poza krajami z tab. 1.5, w pierwszej dziesiątce dostawców znalazły się jeszcze, w kolejności, Czechy, Wielka Brytania, USA i Korea Płd. Ogólnie biorąc, w badanych latach w imporcie do Polski partnerzy spoza UE odgrywali wyraźnie większą rolę niż w eksporcie. W 2011 r. do pozaeuropejskich dostawców towarów o wartości powyżej 1 mld EUR należały jeszcze Japonia i Tajwan (odpowiednio 17 i 24 miejsce). Ze względu na utrzymujący się deficyt w obrotach towarowych, warto zwrócić uwagę na partnerów mających największy wkład w jego poziom. Dane w tab. 1.6 pokazują, że w 2011 r. za saldo ujemne odpowiadały wyłącznie kraje spoza UE, przede wszystkim Rosja i Chiny. Skład tej grupy zmienił się, bo w 2008 r. w pierwszej szóstce znajdowały się Niemcy (3 miejsce) i Włochy (6). O ile w 2011 r. saldo z Włochami polepszyło się o +1,7 mld EUR, ale pozostało ujemne, o tyle z Niemcami poprawa wyniosła aż +5,5 mld EUR, a deficyt szybko przekształcił się w jedną z największych nadwyżek osiąganych przez Polskę w obrotach bilateralnych. Zmiany te mają źródło przede wszystkim w o wiele głębszym ograniczeniu polskiego importu niż eksportu, jakie dokonało się z obu krajami w kryzysowym 2009 r. Tabela 1.6. Kraje z największymi saldami w handlu z Polską w 2011 r. i ich pozycja w 2008 r. (mln EUR) Kraj Saldo ujemne Saldo dodatnie Kraj Rosja ,9 (1) -7827,6 (2) Wielka Brytania 4777,1 (1) 2659,5 (2) Chiny ,6 (2) ,4 (1) Rep. Czeska 2824,9 (2) 1557,1 (3) Republika Korei -3056,5 (3) -3318,9 (4) Francja 2015,0 (3) 486,9 (11) Japonia -2186,8 (4) -2702,7 (5) Niemcy 1865,5 (4) -3631,1 (3!) Tajwan -890,1 (5) -855,2 (9) Ukraina 1377,2 (5) 2761,9 (1) USA -749,1 (6) -1446,3 (7) Rumunia 1053,5 (6) 1138,7 (4) Uwaga jak w tab Źródło: jak w tab\n15 Skład grupy krajów, z którymi Polska wypracowała maksymalne salda dodatnie, także wyglądał inaczej w rozpatrywanych latach. W 2008 r. największą nadwyżkę eksportu nad importem uzyskano z Ukrainą, a w czołowej szóstce, zamiast Francji i Niemiec, znajdowały się Litwa (5 miejsce) i Szwecja (6). W 2011 r., poza już wspomnianą radykalną poprawą w handlu z Niemcami, salda dodatnie wzrosły z Wielką Brytanią, Francją i Czechami, natomiast zmniejszyły się z Ukrainą i Rumunią. Powody tych zmian były różne. Import z Francji po głębokim załamaniu w 2009 r. odbudowywał się w słabszym tempie niż eksport Polski do tego kraju. Z kolei nadwyżki na rynku czeskim i brytyjskim zwiększyły się przede wszystkim dzięki wysokiej dynamice polskiego eksportu. W przypadku Ukrainy, po załamaniu handlu sięgającym 45% w 2009 r., w kolejnych latach eksport z Polski rósł znacznie wolniej od importu Struktura rzeczowa Struktura rzeczowa obrotów z zagranicą informuje o potrzebach importowych i o możliwościach eksportowych poszczególnych dziedzin gospodarki. W 2011 r. największą podażą eksportową dysponował przemysł elektromaszynowy, metalurgiczny, rolno-spożywczy oraz wytwarzający wyroby różne, wśród których kryją się przede wszystkim meble (tab. 1.7). Te grupy towarowe dostarczyły ok. 70% całości wpływów. Największe nadwyżki eksportu nad importem (tzw. eksport netto), dowodzące wysokiej międzynarodowej specjalizacji produkcji, uzyskał przemysł meblarski, elektromaszynowy i rolno-spożywczy. Mocno zorientowane na rynki zagraniczne było wytwarzanie wyrobów ceramicznych i drzewno-papierniczych (duże nadwyżki w porównaniu ze skromnymi udziałami tych branż w eksporcie). Z zagranicy najwięcej sprowadzano wyrobów przemysłu elektromaszynowego, mineralnego, metalurgicznego, rolno-spożywczego i chemicznego. Przypadało na nie 75% całości zakupów. Importem uzupełniano w pierwszym rzędzie krajowe niedobory minerałów (głównie paliw), produktów chemicznych i wyrobów przemysłu lekkiego. Te trzy grupy najbardziej przyczyniły się do powstania ujemnego salda obrotów towarowych z zagranicą. Tabela 1.7. Udziały grup towarowych w handlu zagranicznym Polski (w %) i ich salda (w mln EUR) w 2011 r. Grupa towarowa Udział w eksporcie Obroty ogółem Udział w imporcie Saldo Udział w eksporcie Obroty z UE Udział w imporcie Art. rolno-spożywcze 11,12 8, ,7 11,15 9, ,0 Produkty mineralne 5,08 13, ,8 5,46 4, ,5 Wyroby przemysłu chemicznego 3,79 7, ,6 13,42 23, ,6 Skóry 0,39 0,56-316,9 0,39 0,54-78,1 Wyroby przemysłu drzewno- -papierniczego 5,03 3, ,1 5,05 5,05 824,7 Wyroby przemysłu lekkiego 3,60 4, ,1 3,81 3,40 992,6 Wyroby ceramiczne 2,83 1, ,0 2,79 1, ,3 Wyroby metalurgiczne 11,81 10,82-249,1 12,22 13,93 491,9 Wyroby przemysłu elektromaszynowego 40,98 34, ,4 39,54 35, ,9 Wyroby różne 5,62 1, ,0 6,11 1, ,1 Ogółem 100,00 100, ,9 100,00 100, ,1 Źródło: jak w tab Saldo Wnioski o cechach specjalizacji polskiej gospodarki pozwala doprecyzować analiza struktury obrotów z UE. W imporcie z rynku wewnętrznego dominowały wyroby przemysłu elektromaszynowego, chemicznego i metalurgicznego. W eksporcie te branże także należały do najważniejszych, aczkolwiek ich znaczenie różniło 14\n16 się o kilka punktów procentowych. Szczególnie dotyczyło to przemysłu chemicznego, który w imporcie do Polski odgrywał znacznie większą rolę niż w jej eksporcie. W przemyśle elektromaszynowym, a w mniejszym stopniu w rolno-spożywczym i meblarskim, eksport koncentrował się przede wszystkim na rynku wewnętrznym chronionym barierami handlowymi przed dostawcami z krajów trzecich. Dzięki tym środkom wspomagającym polskich producentów, specjalnością eksportową mogły też być produkty mineralne, wyroby przemysłu lekkiego i metalurgicznego, które nie wytrzymywały konkurencji poza terytorium UE. O ogromnym znaczeniu preferencyjnego dostępu do rynku wewnętrznego dla możliwości eksportu z Polski najlepiej świadczy porównanie sald w poszczególnych gałęziach. Za sprawą sprzedaży do UE, saldo dodatnie wypracował przemysł rolno-spożywczy, elektromaszynowy i różny (meblarski), natomiast przemysły mineralny, lekki i metalurgiczny wydatnie zmniejszyły deficyty, jakie zanotowały w handlu z krajami trzecimi. Tylko branża ceramiczna i drzewno-papiernicza skutecznie rywalizowały zarówno na rynku wewnętrznym, jak i na światowym. Z kolei wyroby chemiczne i skóry były jedynymi grupami towarowymi, w których deficyt wystąpił ze wszystkimi grupami partnerów. Wskazuje to jednoznacznie, że obie dziedziny nie były silną stroną polskiej gospodarki Główne kierunki specjalizacji eksportowej Struktura rzeczowa badana na poziomie grup towarowych daje tylko bardzo ogólne pojęcie o tym, co Polska eksportuje i importuje. Dlatego przyjrzymy się jej teraz na niższym szczeblu agregacji statystycznej, wg 97 działów towarowych CN 8, zawężając zakres analizy do sytuacji w polskim eksporcie. W 2011 r., 50 dominujących w eksporcie działów towarowych zrealizowało 96% jego wartości i 90% wydatków na import. Eksport 21 działów wyniósł co najmniej 1 mld EUR i stanowił łącznie prawie 85% całkowitego eksportu Polski. O wynikach w tym zakresie decydowała zatem stosunkowo niewielka część gospodarki, gdyż trzy czwarte gałęzi sprzedawało za granicą mało bądź wcale. Skład pierwszej dziesiątki, która zapewniła aż 65% przychodów z eksportu, pokazuje tab Wynika z niej, że Polska eksportowała (i importowała) głównie wyroby przemysłu przetwórczego (87, 84, 85, 94, 89). Najważniejszymi, zaliczanymi do zaawansowanych technologicznie, były samochody i autobusy (87), sprzęt AGD (84), silniki, transformatory, kable, kineskopy (85), statki, łodzie i jachty (89). Niżej w technologicznej klasyfikacji stoją meble (94). Te działy produkcji zostały w większości opanowane przez zagranicznych inwestorów, którzy dostarczyli do Polski kapitał, technologie i zapewnili rynki zbytu. Pozostałe wyroby z listy zaliczane są do nieprzetworzonych bądź o niskim stopniu przetworzenia (paliwa, głównie węgiel, żelazo, żeliwo, kauczuk, tworzywa sztuczne). Są one wytwarzane przez duże przedsiębiorstwa znajdujące się często pod kuratelą Skarbu Państwa. Sądząc po wysokiej relacji salda obrotów działu (eksportu netto) do jego eksportu, największymi specjalnościami Polski były meble (94), statki (89), samochody (87) i wyroby z żeliwa i stali (73). Kolejność działów w eksporcie ogółem niemal pokrywała się z ich kolejnością w eksporcie do UE. Jedyną różnicą była nieobecność dziesiątych na liście statków (89), które zastąpiła miedź i wyroby z miedzi (74). Świadczy to, że sprzedaż na rynek wewnętrzny bardziej niż eksport do krajów trzecich zależał od surowców i wyrobów w niewielkim stopniu przetworzonych. 8 CN Combined Nomenclature (Nomenklatura Scalona). System europejskiej klasyfikacji towarowej wykorzystywany w handlu zagranicznym i okresowo aktualizowany. Dwucyfrowe działy towarowe, pogrupowane w 21 sekcji, dzielone są na kilka tysięcy sześciocyfrowych pozycji i ośmiocyfrowych podpozycji. System CN oparty jest na stosowanym przez niemal cały świat systemie klasyfikacji HS (Harmonised System). 15\n17 Tabela 1.8. Działy towarowe CN dominujące w polskim eksporcie (w mln EUR i w %) Kod i nazwa działu Eksport mln EUR Saldo mln EUR eksport udziały (w %) import 87. Pojazdy nieszynowe, części i akcesoria 17215,9 5089,9 12,68 8, Reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne 16681,6-1287,7 12,29 11, Maszyny i urządzenia elektryczne, rejestratory i odtwarzacze dźwięku, 15356,1 328,3 11,31 9, Meble; pościel, materace itp.; lampy; reklamy świetlne itp. 7206,0 5620,4 5,31 1, Paliwa mineralne; oleje mineralne i produkty ich destylacji 6638, ,1 4,89 12, Tworzywa sztuczne i artykuły z nich 5914,2-2719,9 4,36 5, Wyroby z żeliwa i stali 4678,9 904,4 3,45 2, Żelazo, żeliwo i stal 3879,9-2231,1 2,86 4, Kauczuk i wyroby z kauczuku 3649,6 665,2 2,69 1, Statki, łodzie oraz konstrukcje pływające 3591,8 1375,1 2,65 1,47 Źródło: jak w tab Drugim pod względem znaczenia rynkiem zbytu polskich towarów, z udziałem 8,6% w 2011 r., była Wspólnota Niepodległych Państw (WNP; głównie Rosja, Ukraina i Białoruś). W jej przypadku ranking działów dominujących w eksporcie mocno się różnił od wykazu w tab. 8. W pierwszej dziesiątce zabrakło paliw (27), mebli (94), żelaza (72), kauczuku (40) i statków (89), za to znalazły się, w kolejności, papier, tektura i wyroby (48), olejki eteryczne, rezinoidy, preparaty perfumeryjne (33), owoce i orzechy jadalne (08), produkty farmaceutyczne (30) oraz mięso i podroby jadalne (02). Struktura sprzedaży do WNP była więc dużo bardziej urozmaicona i mocniej nasycona dobrami nietrwałej konsumpcji niż eksport ogółem. Dane w tab. 1.8 nie informują wystarczająco dokładnie o specjalnościach eksportowych, bo w każdym dziale towarowym mogą znajdować się setki a nawet tysiące pozycji różniących się jakością i nowoczesnością, czyli także ceną jednostkową, oraz udziałem wartości tworzonej w Polsce. Parametry te nie są obojętne dla rozmiarów korzyści odnoszonych z handlu zagranicznego. Dlatego warto przyjrzeć się konkretnym dobrom. Informacje na najniższym dostępnym szczeblu agregacji znajdziemy w tab Wynika z nich, że za dziesięć dóbr wyeksportowanych w 2010 r. (na kilkanaście tysięcy objętych klasyfikacją HS) uzyskano aż 18% całości wpływów z eksportu, przy czym jedynie dwa (miedź i koks) należały do niskoprzetworzonych. Pozostałe zaliczane są do średnio lub wysoko zaawansowanych technologicznie. Ich największymi importerami były niemal wyłącznie rozwinięte gospodarczo kraje UE. Co istotne, w zdecydowanej większości przypadków, dla swego głównego odbiorcy Polska była czołowym lub jednym z trzech czołowych dostawców. Zatem eksport ten wynikał ze specjalizacji produkcji, która zapewniła trwałą obecność i liczącą się pozycję na najbardziej wymagających rynkach. Trzeba jednak podkreślić, że raczej w niewielkim zakresie był on zasługą technologii powstałych w rodzimych przedsiębiorstwach i w większości opierał się na wiedzy, którą zagraniczni inwestorzy sprowadzili wyłącznie na swoje potrzeby 9. Nie muszą więc być oni zainteresowani dalszą modernizacją produkcji i eksportu w Polsce, warunkującą wzrost korzyści z handlu. 9 Wśród 50 największych eksporterów z Listy 500 w 2011 r. przedsiębiorstwa z polskim kapitałem reprezentowały niemal wyłącznie branżę paliwową, wydobywczą i wielką chemię, a więc dziedziny kapitałochłonne, surowcochłonne, kontrolowane przez Skarb Państwa, mające niewielu konkurentów i zaliczane do nisko zaawansowanych technologicznie. Zob. Pięćsetka Polityki, Polityka nr 17/\n18 Tabela najważniejszych dóbr w eksporcie Polski w 2010 r. (w mln USD) Kod HS Opis dobra (a) Całkowita wartość eksportu z Polski Odbiorniki telewizji kolorowej 6 910, Samochody osobowe, cm 3 Silniki diesla do samochodów osobowych Miedź rafinowana, w postaci katod Urządzenia do przetwarzania danych, automatyczne 4 970, , , , Koks i półkoks 2,203, Części urządzeń nadawczych, radarowych, odbiorników radiowych, TV, 1 994,8 Samochody osobowe, cm , Leki (b), w opakowaniach 1 741, Części siedzeń (b) 1,662,6 Trzej najważniejsi importerzy Niemcy (1 531,4) Francja (1 179,2) W. Brytania (650,6) Włochy (1 708,4) Niemcy 926,6 W. Brytania (532,1) Niemcy (999,7) Hiszpania (472,3) Włochy (332,5) Niemcy (1036,7) Chiny (604,2) Włochy (259,0) W. Brytania (541,4) Holandia (430,1) Niemcy (400,4) Niemcy (638,4) Austria (273,8) Rumunia (245,7) Węgry (831,9) Rosja (299,2) Turcja (272,2) Niemcy (539,7) Francja (211,2) Hiszpania (201,7) Niemcy (261,5) Francja (186,5) Włochy (182,6) Niemcy (692,2) Czechy (207,5) W. Brytania (145,5) Miejsce Polski wśród dostawców dobra na rynek głównego importera Pierwsze Pierwsze Trzecie Pierwsze Pierwsze Pierwsze Pierwsze Poza pierwszą trójką Poza pierwszą trójką Drugie (a) ponieważ opisy dobra liczą kilkanaście kilkadziesiąt słów, ze względu na brak miejsca uwzględniono jedynie najważniejsze wyróżniki (b) gdzie indziej niesklasyfikowane Źródło: opracowanie własne na podstawie dostęp Na zakończenie warto jeszcze zwrócić uwagę na zmiany w strukturze polskiego eksportu, które zaszły w porównaniu z 2008 r. W 2011 r. 35 działów zmniejszyło swój udział w eksporcie ogółem, 44 zwiększyły, a udział 18 nie zmienił się. W dominującej dziesiątce (zob. tab. 1.8) wyraźnie spadło znaczenie eksportu samochodów, a w mniejszym stopniu żelaza, wyrobów z żeliwa i mebli. Wzrosła natomiast rola maszyn i urządzeń elektrycznych, kauczuku, tworzyw sztucznych, paliw mineralnych oraz statków i łodzi. Z kolei najszybciej rozwijającymi się, a więc perspektywicznymi działami produkcji (udział w eksporcie w 2011 r. większy o co najmniej 10% w porównaniu z 2008 r.) okazały się: mięso i podroby jadalne (02); paliwa (27); mydło i preparaty piorące (34); preparaty chemiczne różne (38); kauczuk i wyroby z kauczuku (38); skóry i skórki surowe (41); skóry futerkowe i futra sztuczne (43); papier i tektura (58); odzież i dodatki z dzianin (61); obuwie i getry (64); perły, kamienie szlachetne, biżuteria (71); statki powietrzne i ich części (88); statki i łodzie (89). Sama wartość eksportu większości tych działów nie była jednak duża. 17\n19 1.6. Import wg kierunków wykorzystania Wiedza o ekonomicznym przeznaczeniu towarów sprowadzanych z zagranicy jest potrzebna, aby ocenić, czy import bezpośrednio trafia do konsumentów, czy raczej zasila bieżącą produkcję i jej przyszły rozwój. Sposób tego wykorzystania ma szczególne znaczenie, gdy gospodarka, jak w przypadku Polski, przez szereg lat więcej importuje, niż eksportuje. Tabela 1.10 przedstawia strukturę rozdysponowania importu w Polsce w latach 2008 i Wynika z niej, że zdecydowana większość zagranicznych towarów (ok. 80%) służyła utrzymaniu i rozwojowi produkcji. Dwie trzecie zakupów przypadło na tzw. zużycie pośrednie (paliwa i smary oraz surowce, materiały i komponenty), czyli zapewniało ciągłość procesów wytwórczych. Ich udział w imporcie o kilkanaście punktów procentowych przekraczał oscylujący wokół 45% udział zużycia pośredniego w PKB. Podobnie udział wydatków na importowane dobra inwestycyjne znacząco przewyższał udział w PKB nakładów na maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia oraz środki transportu, wynoszący 7,4% w 2008 r. i 5,8% w 2010 r. 10. Analizując wykorzystanie importu od strony ilościowej, trzeba za racjonalne uznać wydatki, które polskie podmioty dokonywały za granicą w badanych latach. Natomiast inną sprawą jest efektywność importu służącego celom produkcyjnym. Tej nie da się ocenić na podstawie przedstawionych danych, w szczególności stwierdzić, czy sprowadzane z zagranicy maszyny, urządzenia i materiały wzmacniały w długim okresie równowagę zewnętrzną polskiej gospodarki dzięki rozwijaniu dziedzin eksportowych lub ograniczających zapotrzebowanie na import. Tabela Rozdysponowanie importu wg głównych kategorii ekonomicznych w roku 2008 i 2010 (w %) Wyszczególnienie Wyroby konsumpcyjne 19,6 20,9 Towary zaopatrzeniowe dla przemysłu 51,2 49,1 Paliwa i smary 13,4 12,6 Dobra inwestycyjne 15,8 17,4 Źródło: obliczenia własne na podstawie: Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2009 i 2011, GUS, Warszawa, Tab Handel wewnątrzgałęziowy Kraje importują przede wszystkim te towary, których własnymi siłami nie potrafią wyprodukować wcale lub produkują drożej od zagranicy, natomiast eksportują w pierwszym rzędzie, te, które mogą wytworzyć taniej. Wtedy struktura importu różni się od struktury eksportu, a wymiana nazywa się międzygałęziową (np. maszyny za żywność). Ponadto kraje z reguły eksportują i importują towary identyczne lub/i podobne (zróżnicowane), należące do tej samej kategorii statystycznej. Wtedy rzeczowa struktura importu pokrywa się ze strukturą eksportu i mamy do czynienia z handlem wewnątrzgałęziowym (np. sprzęt AGD za sprzęt AGD). Handel wewnątrzgałęziowy (dalej: HWG) dzieli się na poziomy (wymiana dóbr o podobnej jakości, ale inaczej postrzeganych przez konsumentów ze względu na specyficzne parametry użytkowe, np. kolor, smak, marka) i pionowy, do którego zaliczamy (a) wymianę dóbr finalnych o różnej jakości oraz (b) wymianę dóbr finalnych i półproduktów z tej samej dziedziny produkcji Obliczono na podstawie Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2009, Warszawa, GUS 2009 (Tab. 554 i 567) oraz Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2011, Warszawa, GUS 2011 (Tab. 541 i 553). 11 Szerzej zob. J Świerkocki, op.cit. 18\n20 Liczne fakty wskazują m.in., że HWG: stanowi na ogół więcej niż połowę całości obrotów towarowych w kraju gospodarczo rozwiniętym, a dużo mniejszą rolę odgrywa w handlu kraju rozwijającego się; koncentruje się w przetwórstwie przemysłowym, natomiast nie ma istotnego znaczenia w rolnictwie oraz w przemyśle wydobywczym; jest bardziej intensywny w obrębie ugrupowań integracyjnych. Tym samym obserwowanie tendencji w HWG może pośrednio informować o procesach zachodzących w gospodarce kraju. Dlatego warto się bliżej przyjrzeć tej formie handlu między Polską a pozostałymi członkami UE (UE26). Badanie jej zmian i struktury w okresie pozwoliło ustalić, że 12 : Między rokiem 2004 a 2010 udział HWG w obrotach Polski z UE26 zwiększył z 23,7% do 28,5%, w obrotach ze starą Unią (UE15) osiągnął 29,3%, a z Niemcami 38,3%. Znaczenie HWG typu poziomego stopniowo rosło i w 2010 r. stanowiło 8,1% wymiany z UE26, 7,7% z UE15 i 9,9% z Niemcami. Udział wymiany typu pionowego z polskim eksportem dóbr o względnie wysokiej jakości w porównaniu z importem wzrósł w 2010 r. do 9,2% całości eksportu do UE26. Dla UE15 w 2010 r. udział ten wyniósł 9,9%, a dla Niemiec 14,6%. Udział wymiany typu pionowego z polskim eksportem dóbr o względnie niskiej jakości w porównaniu z importem pozostawał w rozpatrywanych latach mniej więcej na tym samym poziomie i w 2010 r. wynosił 11,2% z UE26, 11,7% z UE15 i 14,6% z Niemcami. Udział HWG w dziale pojazdy nieszynowe, odgrywającym najważniejszą rolę w eksporcie Polski, w obrotach z UE26 zwiększył się z 38,2% w 2004 r. do 45,7% w 2010 r., gwałtownie rosnąc w kryzysowym roku 2009 (o 5,3 punktu procentowego). Podobnie zachował się trend wymiany z UE15 i z Niemcami. Poziomy HWG pojazdami nieszynowymi stanowił mniejszą część obrotów tego działu z UE26 (14,4% w 2010 r.), a jego wartość podlegała sporym wahaniom rocznym, zwłaszcza z UE15 i z Niemcami. Udział pionowego HWG, w którym Polska dostarczała pojazdy nieszynowe o wyższej jakości od importowanych, w obrotach tego działu z UE26 zwiększał się systematycznie od 11,1% w 2008 r. do 15% w 2010 r. W 2010 r. w handlu z UE15 w osiągnął 16%, a z Niemcami 22,9%. Udział pionowego HWG z UE26, w którym Polska dostarczała pojazdy nieszynowe o niższej jakości od importowanych i części do produkcji pojazdów, wzrósł w obrotach tego działu z 11,4% do 16,3% w badanym okresie, zaś w obrotach z UE15 z 12,6% do 17%. W przypadku Niemiec udział ten w latach wynosił ok. 8%, ale w roku 2010 doszedł do 17%. Tendencje w HWG maszynami i urządzeniami elektrycznymi, drugim co do wielkości dziale eksportowym Polski, były zbliżone do omówionych dla działu pojazdy nieszynowe. Większość odmian produktów będących przedmiotem wymiany z poszczególnymi krajami UE uczestniczyła w HWG, ale na stosunkowo niewielką skalę. Opierając się na powyższych ustaleniach, możemy stwierdzić, że wprawdzie rola handlu wewnątrzgałęziowego w wymianie z UE odbiega jeszcze sporo od poziomu osiągniętego w starych krajach członkowskich, tym niemniej systematycznie rośnie. Sygnalizuje to, że produkcja w Polsce stawała się coraz bardziej urozmaicona i zaawansowana technologicznie, powoli upodabniając się do struktury produkcji charakterystycznej dla gospodarki rozwiniętej. Potwierdza też, że wyroby z Polski coraz lepiej radzą sobie na rynkach stawiających dostawcom wysokie wymagania pod względem jakości i terminowości. Co warte podkreślenia, ten typ wymiany okazał się stosunkowo odporniejszy na GTC ( wielkie załamanie handlu ) niż handel międzygałęziowy. 12 Na podstawie: E. Czarny, K. Śledziewska, P. Toporowski, Wymiana towarowa Polski z zagranicą, w: Polska. Raport o konkurencyjności 2012, redakcja naukowa M. Weresa, IGŚ SGH, Warszawa


Atrakcyjność projektu modułowej biżuterii leży w możliwościach prostej kombinacji elementów z dwóch rodzajów materiałów: szkła i silikonu. Do łączenia wykorzystuje się neodymowe magnesy. Ten sposób daje wystarczająco mocne wiązanie modułów, a jednocześnie pozwala użytkownikowi łatwo zmieniać formę biżuterii. Dzięki temu może powstać 20 kompozycji – od naszyjników począwszy, na broszkach skończywszy. Autorka, pracując nad projektem, przeprowadziła studium użytych materiałów. Częścią pracy jest broszura pokazująca możliwości komponowania elementów.


Zamach, który stał się symbolem - Przewodnik Katolicki\nPokaz świetlny upamiętniający ofiary zamachu na WTC / fot. Wikipedia\nStwierdzenie, że po 11 września 2001 r. świat nie jest już taki sam, choć trywialne, jest prawdziwe. Po tych atakach zachodni świat wszedł w epokę strachu i tzw. wojny z terroryzmem.\nChoć sam terroryzm nie jest wynalazkiem XXI w., to jednak właśnie 15 lat temu pojęcie to i wszystko, co się z nim wiąże, na dobre weszły do masowej świadomości. Zamachy na bliźniacze wieże World Trade Center w Nowym Jorku i Pentagon w Waszyngtonie, w których zginęło prawie 3 tys. osób, były wyjątkowe nie tylko z powodu olbrzymiej liczby ofiar. Specyfika ataków wynika z ich przebiegu, ale też zarówno skutków społeczno-politycznych, jak i medialnych. Swoją rolę odegrały także emocje, dzięki którym wydarzenia z tamtego wrześniowego wtorku zapisały się na trwałe w pamięci. Nie bez znaczenia było także to, że zaatakowano Stany Zjednoczone – państwo będące ucieleśnieniem potęgi świata zachodniego.\nStrach został zasiany\nBez wątpienia, po 11 września w zachodnie społeczeństwa wdarł się strach. I choć może nie przybrał formy jakiejś zbiorowej histerii, to jednak pod poważnym znakiem zapytania został postawiony międzynarodowy ład i cały system światowego, a zwłaszcza zachodniego bezpieczeństwa.\nDla wielu państw naszej części Europy wstąpienie do NATO miało być gwarancją bezpieczeństwa. Tymczasem okazało się, że islamscy terroryści-samobójcy gotowi są bez większych przeszkód uderzyć w samo serce fundamentalnego dla Sojuszu kraju. Światowa opinia publiczna uświadomiła sobie, że skoro globalny żandarm nie jest odporny na współczesne zagrożenia, to żadne państwo, tym bardziej o mniejszym potencjale ekonomicznym czy militarnym, nie jest od nich wolne. Zamachy jeszcze bardziej skomplikowały trudne relacje świata zachodniego ze światem islamu, pogłębiając dystans, jaki między nimi istnieje. Pojęcie islamskiego terroryzmu i obawa przed nim na dobre zaistniały w powszechnej świadomości.\nSame zamachy znalazły zaś swoją kontynuację nie tylko w postaci kolejnych pojedynczych ataków muzułmańskich terrorystów. Stały się zalążkiem znacznie poważniejszego problemu. Wszak Al-Kaidę uważa się za protoplastę Państwa Islamskiego (powstałego z jej irackiej części), na walce z którym koncentruje się Zachód w tzw. wojnie z terroryzmem.\nWojna, czyli destabilizacja\nWojna ta prowadzona jest do dziś w wielu miejscach świata. Jej początkiem, czy jak kto woli pretekstem do jej rozpoczęcia, były właśnie ataki z 11 września 2001 r. Podczas trwających już półtora dekady działań militarnych i zabiegów politycznych, pewne cele, jakie przyświecały międzynarodowej koalicji pod przywództwem USA, zostały zrealizowane. Rządy talibów (wspierających działającą z terytorium Afganistanu Al-Kaidę) oraz Saddama Husajna w Iraku zostały obalone. Jednak podnoszone przy okazji interwencji wątpliwości co do ich celowości, w pewien sposób zostały potwierdzone przez upływający czas.\nPróba instalacji nowych władz starła się z lokalną specyfiką, a poczynania międzynarodowej koalicji stały się paliwem dla terrorystów. Nakręcająca się spirala przemocy zaowocowała nie tylko cierpieniami miejscowej ludności czy zamachami w innych częściach świata, ale – i tak niespokojnemu azjatyckiemu regionowi – przyniosła ogromną destabilizację. Dzisiejszy chaos w regionie Azji i Bliskiego Wschodu (z działalnością Państwa Islamskiego na czele), kolejne etapy i fronty tzw. wojny z terroryzmem, to w dużej mierze pokłosie działań zainicjowanych po atakach na WTC i Pentagon.\nBezpieczeństwo kosztem wolności\nSkala zamachów z 11 września 2001 r. wywołała z jednej strony falę masowego strachu opinii publicznej, z drugiej zaś, zakusy rządzących, by z całą mocą odpowiedzieć na rozbudzoną społeczną potrzebę bezpieczeństwa. Sztandarowym przykładem takich działań władz była amerykańska ustawa Patriot Act. Jej zapisy wprowadzały bowiem ograniczoną, ale jednak, inwigilację obywateli. Narodowa Agencja Bezpieczeństwa (NSA) mogła zbierać dane telekomunikacyjne umożliwiające stwierdzenie, kto, z kim i kiedy rozmawiał. W państwie – symbolu wolnego świata, taka ingerencja władz publicznych w życie prywatne obywateli nie przechodziła bez echa i wywoływała gorące dyskusje. Wprawdzie w ubiegłym roku ustawa wygasła, ale nowe przepisy nie zlikwidowały potencjalnej inwigilacji, a jedynie nieco ją osłabiły.\nTeorie spiskowe i pamięć\nPrzez lata, jakie upłynęły od zamachów na WTC i Pentagon, zdążyły pojawić się nie tylko znaki zapytania związane z wyjaśnianiem przebiegu zamachów, ale także liczne teorie spiskowe, które zaprzeczają oficjalnym wyjaśnieniom. Kwestionuje się główną przyczynę zawalania się wież WTC, sugerując, że powodem były detonacje ładunków wybuchowych. Wskazuje się też, że jeden z budynków kompleksu (WTC 7), w który nie uderzył żaden samolot, runął. Wątpliwości budzi również nieskuteczność systemu reagowania na naruszenie przestrzeni powietrznej. Podważa się także to, że w gmach Departamentu Obrony uderzył samolot. Zwraca się uwagę, że na zdjęciach ukazujących miejsce, w którym został uszkodzony Pentagon, nie ma szczątków samolotu. Ślady zaś, które widoczne są na budowli, nie odpowiadają wielkością tym, jakie zostawiłaby po sobie uderzająca w budynek maszyna. Ponadto podkreśla się, że uderzający w Pentagon samolot musiałby lecieć bardzo nisko nad ziemią. Wreszcie sugeruje się, że niektórzy urzędnicy mogli mieć wiedzę o zamachach, jeszcze zanim się odbyły.\nChoć niejasności i znaki zapytania zawsze są żyzną glebą dla teorii spiskowych, to niezależnie od ich istnienia jest faktem, że zamachy z 11 września 2001 r. trwale zapisały się w zbiorowej pamięci, nie tylko Amerykanów. Przy okazji każdej rocznicy już zawsze będzie się wspominać tamten wtorek, ofiary i tych, którzy próbowali nieść im pomoc w piekielnie (dosłownie) trudnych warunkach. Pamięć o nich przetrwa także w nośniku, który jest tak bardzo amerykański, czyli w popkulturze. Przykładem może być film World Trade Centre Olivera Stone'a, opowiadający o losach uwięzionych w gruzach policjantów, ratujących ludzi w Strefie Zero. To hołd dla tych, których bohaterstwo i poświęcenie w chwili tej wielkiej tragedii nie podlega dyskusji politycznej czy teorii spiskowej.


Szukam sposóbów jak dostać dotację na fotowoltaikę - dom i Ty\nZadaniem paneli fotowoltaicznych jest konwersja promieniowania słonecznego w energię elektryczną, która może być używana do zasilania różnych urządzeń działających na prąd. Wydajność paneli słonecznych zależy w\nDodane: 15-03-2020 05:28\nięc od stopnia naświetlenia, więc oczywistym jest, że w okresie zimowym wydajność ogniw fotowoltaicznych spada, ponieważ dostęp do światła słonecznego jest ograniczony. Kiedyś powszechnie panował mit, że w Polsce instalowanie paneli fotowoltaicznych jest nieopłacalne właśnie ze względu na brak wystarczającego światła słonecznego. Jednak dzięki wykorzystaniu najnowszych zdobyczy technologicznych panele fotowoltaiczne są coraz bardziej wydajne przy ograniczonym promieniowaniu słonecznym. Warto także mieć na uwadze fakt, że panele fotowoltaiczne są systemem, który zapewnia dodatkowe źródło energii przez wiele lat jest więc to inwestycja długoterminowa. Należałoby wspomnieć także o aspekcie ekologicznym, gdzie panele słoneczne korzystają z odnawialnego źródła energii są więc nieszkodliwe dla środowiska.\nKąpiel w bani - ruskiej bani12 nowych sposóbw w 2020 aby zainstalować fotowoltaikęSzukam sposóbów jak dostać dotację na fotowoltaikęCzy sposób na to jak w 2020 kąpać się balii jest trudny?Kładzenie kostki, wykończenie elewacji i inne istotne sprawyZobacz te informacje jak Kupić BramęInspiracje ogrodowe - sauna drewnianaPrace budowlane i wykończeniowePrace wykończeniowe wokół domuSauna ogrodowaCzy warto inwestować w saunę lub beczkę kąpielowa?Gdy prąd drożeje - sprawdzamy czy warto inwestować w fotowoltaikęCzy można cyklinować parkiet w niedzielę?Masz ogród? Wykorzystaj go do relaksu! Wystarczy tylkoCeny prądu dokuczają? FotowoltaikaNie Musisz Być Ekspertem Aby kupić fotowoltaikę. Wystarczy, że Zastosujesz Te 8 Zasad.Drogi prąd? Wcale nie będzie lepiej, ale wystarczy tylkoRuska bania w ogrodzieDrewniane sauny i banie kąpielowe - zalety i wadyJak oszczędzić na prądzieDotacje na panele słoneczneNajwyższej jakości taras- co i jakTo może Cię zainteresować. Jak Mieć Saunę w Ogrodzie profesjonalnieLepsze metody jak uzyskać dotacje na fotowoltaikęNaucz się jak korzystać z sauny w ogrodzie! 5 darmowych porad.Nowoczesny ogród z saunąZobacz te 11 ciekawostek o tym jak Zamontować fotowoltaikę w prosty sposóbCzy są jakieś wady posiadania sauny w ogrodzieCzy są jakieś wady posiadania sauny w ogrodzieCzy panele słoneczne się opłacają?


IKI Vienna - Language Academy\nAll Courses PL\nHome > All Courses PL\nKompletny program kursu IKI Language Academy Vienna\nIntensywne kursy IKI\nKażdy intensywny kurs składa się z bloków czterotygodniowych. To idealny wybór dla wszystkich, którzy chcą szybko osiągnąć zamierzony cel. Uczymy standardowego języka niemieckiego. Zazwyczaj po każdym bloku osiągany jest kolejny poziom kompetencji. Do wyboru są dwa warianty:\nod poniedziałku do piątku od 9.00 do 12.00\ncena kursu: 495 €\nod poniedziałku do piątku od 14.00 do 17.00\nspecjalna cena kursu: 395 €\nW cenie każdego wariantu zawarte są wszystkie materiały, podręczniki, świadectwo ukończenia kursu itp.\n7 stycznia - 1 lutego 2019\n4 lutego – 1 marca 2019\n4 marca – 29 marca 2019\n1 kwietnia - 26 kwietnia 2019\n29 kwietnia - 24 maja 2019\n27 maja – 26 czerwca 2019\n1 lipca – 26 lipca 2019\n1 sierpnia – 29 sierpnia 2019\n2 września – 27 września 2019\n30 września - 25 października 2019\n28 października – 22 listopada 2019\n25 listopada - 20 grudnia 2019\nWieczorowe kursy IKI\nKursy wieczorowe to idealna propozycja dla studiujących i pracujących. Zajęcia odbywają się dwa razy w tygodniu od 18.00 do 20.00 w blokach 5- lub 10- tygodniowych. Uczymy standardowego języka niemieckiego. Zazwyczaj po każdym bloku osiągany jest kolejny poziom kompetencji. Do wyboru są dwa warianty:\nPoniedziałek i środa albo\nblok 5 tygodniowy: 240 €\nblok 10 tygodniowy: 420 €\npodręczniki, materiały dodatkowe, świadectwa zawarte w cenie kursu\nTerminy bloków 10 – tygodniowych\n7 stycznia - 14 marca 2019\n25 marca - 5 czerwca 2019\n13 czerwca - 18 lipca i 2 września - 3 października 2019\n4 października - 12 grudnia 2019\nTerminy bloków 5 – tygodniowych\n13 czerwca - 18 lipca 2019\n2 września - 3 października 2019\nOferta VIP – lekcje indywidualne i w małych grupach\nCieszy nas, że nasz instytut IKI od lat cieszy się zainteresowaniem i zaufaniem w najdalszych zakątkach całego świata. Na lekcje u nas decydują się osobistości ze świata polityki, kultury, nauki czy gospodarki. Dla takiego wymagającego kręgu osób oferujemy, oprócz regularnych kursów, ekskluzywny VIP trening dla osób i małych grup w przyjaznych cenach.\nVIP trening (u nas)\n6 lekcji po 45 minut w cenie 312 €\n10 lekcji po 45 minut 500 €\n20 lekcji po 45 minut 980 €\ncena zawiera wszystkie materiały, książki, świadectwa itp.\nVIP trening poza instytutem (na terenie Wiednia)\n6 lekcji po 45 minut w cenie 372 €\n10 lekcji po 45 minut 600 €\n20 lekcji po 45 minut € 1.180 €\nCena dla grup na życzenie. Terminy ustalane indywidualnie.\nAktywnie uczestnicz w życiu w Austrii\nIKI Vienna od lat angażuje się w integrację imigrantów i posiada certyfikat ÖIF i miasta Wiednia.\nUmowa o integracji (tylko dla obywateli spoza UE)\nNasze kursy obejmują również przygotowanie do egzaminu „Werte- und Oriertierungswissen" (zasady współistnienia, kultura życia, wartości) ÖIF. W zależności od znajomości języka niemieckiego intensywny kurs trwa od 1 do 4 miesięcy (maksymalnie 320 lekcji), aby osiągnąć poziom A2. Egzamin ÖIF A2 musi zostać zdany w ciągu 18 miesięcy (od daty wystawienia bonu), aby otrzymać dofinansowanie z ÖIF w wysokości 2,50 EUR za lekcję (maksymalnie 750 EUR). 187,50 EUR za kurs intensywny i 135 EUR za kurs wieczorowy.\nOprócz niebieskiego vouchera (ÖIF – Gutschein) można wymienić voucher Wiener Sprachgutschein z MA 35 za każdy blok kursu (kurs intensywny lub wieczorowy) o wartości 100 EUR. Obywatele UE otrzymują kupon o wartości 50 EUR każdy.\nPrzykładowe obliczenie kosztu kursu\n1 kurs - 4 tygodnie intensywnego kursu 395 €\nSpłata ÖIF - 187,50 EUR\n1 kupon Sprachgutschein 100 €\nDo samodzielnej zapłaty za kurs: 107,50 €\nZgłoś się osobiście w naszym biurze i przynieś ze sobą vouchery i paszport. Jeśli masz jakieś pytania, chętnie pomożemy.\nDoskonalenie się w pisaniu, gramatyce i mówieniu\nKursy doskonalenia umiejętności IKI są idealne dla wszystkich, którzy dążą do perfekcji wybranej sprawności językowej. Zajęcia trwają 90 minut i odbywają się raz w tygodniu przez miesiąc (cztery tygodnie) pomiędzy porannym a popołudniowym kursem. Proponujemy trzy warianty:\nwtorek od 12.20 do 13.50\ncena za 4 spotkania 85 €\nśroda od 12.20 do 13.50\nczwartek od 12.20 do 13.50\nUznane certyfikaty za osiągnięcie określonego poziomu językowego\npo każdym kursie, na który uczęszczasz, uzyskasz zaświadczenie ukończenia kursu, które potwierdza osiągnięty poziom kompetencji językowych.\nIstnieje 13 poziomów kursów od poziomu kompetencji A1.1 (poziom podstawowy) do poziomu C2 dla (bardzo) zaawansowanych; według poziomów językowych zalecanych przez Radę Europy. Każdy kurs intensywny składa się z 80 lekcji, a kurs wieczorowy z 54 lekcji po 45 minut, przy czym każdy blok kursu obejmuje całą zawartość poziomu kompetencji. Każdy uczestnik kursu po zdaniu egzaminu końcowego otrzymuje certyfikat od IKI w celu udokumentowania osiągniętego poziomu biegłości.\nEgzamin ÖIF – A2\nJeśli uczestniczysz w naszych kursach języka niemieckiego w ramach umowy integracyjnej, poziom umiejętności A2.2 musi zostać wyraźnie osiągnięty. Dopiero po oficjalnym egzaminie ÖIF możesz otrzymać częściowy zwrot opłaty za kurs za pomocą vouchera ÖIF.\nEgzamin Österreichisches Sprachdiplom ÖSD\nIKI Language Academy jest certyfikowanym centrum egzaminacyjnym ÖSD Austriackiego Dyplomu Języka Niemieckiego.\nZobacz terminy i ceny egzaminu ÖSD.\nW celu właściwego przygotowania się do egzaminu polecamy nasze specjalne kursy przygotowujące do egzaminu ÖSD.\nProgram finansowania kursów języka niemieckiego\nIKI Vienna jest w bliskim kontakcie z różnymi organizacjami, które wspierają finansowo kursy języka niemieckiego.\nPodamy kosztorys dla kursu lub egzaminu języka niemieckiego i pomożemy w przesłaniu go do odpowiedniej instytucji finansującej, takiej jak AMS, WAFF lub ÖIF. Jeśli zostanie przyznane dofinansowanie kursu lub egzaminu, opłaty za kurs zostaną częściowo lub w całości pokryte przez odpowiednią instytucję.\nGdy tylko uzyskamy zgodę na pokrycie kosztów, zarezerwujemy miejsce na naszym następnym kursie.\nDla oszacowania kosztów potrzebujemy od Ciebie:\nTest kwalifikacyjny pomaga nam znaleźć odpowiedni kurs języka niemieckiego dla Ciebie. Możesz wykonać test w naszym biurze lub online w dowolnym momencie.\nPrzygotowany kosztorys możesz odebrać u nas w biurze. Nasze biuro czynne jest od poniedziałku do czwartku od 9:00 do 18:00 oraz w piątki do 16:00. Jeśli masz jakieś pytania, chętnie pomożemy.\nTutaj możesz zapisać się na kurs\nOgólne informacje o naszych kursach\nCzego się uczysz\nWszystkich umiejętności językowych, takich jak słuchanie, mówienie, czytanie, pisanie.\nNacisk kładziony jest na komunikację.\nSystematyczna gramatyka i słownictwo.\nZ nowoczesnymi podręcznikami i aktualnymi metodami nauczania.\nIKI to również\nCentralne położenie vis à vis Opery Wiedeńskiej\nCentrum egzaminacyjne ÖSD Austriackiego Dyplomu Języka Niemieckiego\nUmowa partnerska z University of Washington i New York State University\nCertyfikowany przez ÖIF i Miasto Wiedeń instytut językowy\nRegularna organizacja zajęć rekreacyjnych dla uczestników naszych kursów … dowiedz się więcej.\nPrześlij nam formularz rejestracyjny z testem kwalifikacyjnym.\nWyślemy ci potwierdzenie i poinformujemy cię, czy jest dostępne miejsce w twojej grupie. Otrzymasz również wniosek o płatność wraz z dowodem wpłaty.\nProszę zapłacić za kurs w podanym terminie, w przeciwnym razie będziemy musieli niestety anulować rejestrację.\nW naszym biurze możesz napisać test kwalifikacyjny i zapisać się na kurs od poniedziałku do czwartku w godzinach od 9.00 do 18.00 lub w piątek do 16.00.\nGotówką lub kartą w biurze lub\nPrzelew bankowy bezpłatny dla odbiorcy\nKod banku: 12000\nNumer konta: 602 611 600\nZwrot opłaty za kurs jest możliwy do jednego tygodnia przed rozpoczęciem kursu, minus 30 € (opłata za anulowanie i opłaty bankowe).\nWolne od zajęć: 26.10., 1.11. i 8.12.2018.\n22.4., 1.5., 30.5., 10.6., 20.6., 15.8. i 1.11. 2019\nJeżeli dzień kursu przypada w dniu ustawowo wolnym od pracy, zostanie on odpowiednio uzupełniony.\nPrywatność jest dla nas ważna. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności.\nImpressum | Zasady i warunki | Warunki korzystania


Kategoria: ogłoszenia » Katalog stron katalog.lmt.pl\nKatalog stron katalog.lmt.pl » Kategoria: ogłoszenia\nOgłoszenia nieruchomości mieszkania domy działki lokale obiekty garaże sprzedam kupię zamienię wynaj\nOgłoszenia nieruchomości, nieruchomości, mieszkania, domy, działki, lokale, obiekty, garaże, sprzedam, kupię, zamienię, wynajmę, wynajem, mieszkanie, mieszkań, dom\ndata dodania: 20-02-2006 16:02:54\nBezpłatne ogłoszenia nieruchomości z rejonu Warszawy na forum internetowym.\ndata dodania: 09-03-2006 10:03:09\nMamdom.com - portal nieruchomości - mieszkania, domy, działki ...\nJedyny, Prawdziwie Polsko - Angielski Portal Nieruchomości, gdzie wszystkie oferty posiadają zdjęcia i każda tłumaczona jest profesjonalnie na język angielski!\ndata dodania: 16-03-2006 15:03:15\ndata dodania: 03-06-2006 10:07:24\nBezpłatne ogłoszenia nieruchomości - wynajmu mieszkań, pokoi, stancje\nPokoje, stancje i mieszkania pod wynajem i na sprzedaż, darmowe ogłoszenia w Krakowie, Warszawie i całej Polsce. Ogłoszenia aktualizowane i sortowane na bieżąco według kategorii nieruchomości.\ndata dodania: 28-08-2006 21:37:31\nNieruchomości - mieszkania do wynajęcia, na sprzedaż i inne oferty.\nBezpłatne ogłoszenia w ogólnopolskim serwisie rynku nieruchomości: mieszkania, domy, działki, stancje, pokoje, lokale. Kupno, sprzedaż, zamiana i wynajem nieruchomości.\ndata dodania: 24-11-2006 16:43:33\nrynek nieruchomosci, oferty nieruchomosci, nieruchomosci ogloszenia\ndata dodania: 28-05-2007 22:46:11\nStancje studenckie - stancje i mieszkania studenckie\nMieszkania dla studentów, kawalerki, pokoje, stancje do wynajęcia. Ogłoszenia wynajmu, porady prawne wynajmowania lokalu i sporządzania umowy najmu. Darmowe ogłoszenia wynajmu mieszkań i stancji dla studentów.\ndata dodania: 17-08-2007 11:03:49\nNieruchomości cityGAMBO jest to serwis poświęcony ofertom sprzedaży i kupna nieruchomości. Ogłoszenia dotyczące mieszkań, domów i działek. Serwis oferuje również możliwość zamieszczania własnych ofert sprzedaży i kupna, za darmo.\ndata dodania: 30-01-2008 12:02:22\nNieruchomości Opole - Opolski Portal Nieruchomości\neChatka.pl to Opolski Portal Nieruchomości - Sprzedaż, wynajem nieruchomości z woj. Opolskiego. Dodaj darmowe Ogłoszenie nieruchomości. Kupno, sprzedaż i wynajem nieruchomości: domy, mieszkania opole, działki budowlane w Opolu. Zapraszamy do odwiedzenia n\ndata dodania: 27-02-2008 21:16:52


Dobre życie: Paola Navone prezentuje "Dolce Vita" na Ambiente 2016 Frankfurt | Exspace.pl\nWłochy piątym krajem partnerskim targów Ambiente 2016 / fot. Urszula Kałużna Exspace\nDobre życie: Paola Navone prezentuje "Dolce Vita" na Ambiente 2016 Frankfurt\nWłochy piątym krajem partnerskim targów Ambiente 2016 / fot. Messe Frankfurt Exhibition GmbH / Jean-Luc Valentin\nCafe 'Milano', również zaprojektowany przez Paola Navone w Hall 4.1 / fot. Messe Frankfurt Exhibition GmbH / Thomas Fedra\nCafe 'Rimini' w Hall 8,0 zaprojektował projektant przemysłowy Giulio Iacchetti / Messe Frankfurt Exhibition GmbH / Thomas Fedra\nPo Danii, Francji, Japonii i USA to Włochy zostały piątym krajem partnerskim największych na świecie targów dóbr konsumpcyjnych Ambiente 2016 we Frankfurcie.\n– To wspaniale, że udało nam się pozyskać Włochy jako kraj partnerski targów Ambiente. Niemcy i Włochy łączy wiele czynników kulturowych i ekonomicznych, które są niezwykle ważne dla obu krajów, ale Włosi to także naród, który wytwarza niezwykłe dzieła wzornicze, z których wybrane zaprezentowaliśmy w trakcie Ambiente – mówi Thomas Kastl, dyrektor działu Dining targów Ambiente.\n"Dolce Vita" design by Paola Navone / fot. Urszula Kałużna\nKuratorem i projektantem wystawy "Dolce Vita" prezentującej Włochy na Ambiente była włoska projektantka Paola Navone. Na co dzień mieszka w Mediolanie, gdzie wyróżniła się na włoskiej scenie designu dzięki wypracowaniu własnego stylu, który już w latach 80. ubiegłego wieku zyskał sobie międzynarodowe uznanie. Navone była już kuratorem i projektantem kilku prezentacji przedstawianych na targach we Frankfurcie, a jej udział w Ambiente to wydarzenie niemal historyczne. Jej poprzednie prezentacje produktów odbywały się pod hasłami „extra-soft touch” (1997) oraz „extra-remix” (2001). Zaprojektowała również kawiarnię „waterbar H20” (2005).\nSpecjalna wystawa "Dolce Vita", w foyer hali 4.1, prezentowała szeroki wybór produktów, z których Włochy są znane na całym świecie: zastawy stołowe, kieliszki, dekoracje stołów, garnki, patelnie i wszelkiego rodzaju asortyment wyposażenia kuchni. Wszystko dobrane w kolorach włoskiej flagi narodowej - zieleń, biel i czerwień. "Chciałam uchwycić duszę Włoch - składając hołd długiej tradycji włoskiego wzornictwa – tak po prostu siedząc wokół stołu z przyjaciółmi i ciesząc się dobrym posiłkiem w miłej atmosfery " - mówi Navone.\nAle powiew Włoch na Ambiente to nie tylko wystawa "Dolce Vita". Odwiedzających targi czekało jeszcze kilka niespodzianek: Cafe 'Milano', również zaprojektowany przez Paola Navone w Hall 4.1 i Cafe 'Rimini' w Hall 8,0, którą zaprojektował projektant przemysłowy Giulio Iacchetti.\nCafé 'Rimini' design by Giulio Iacchetti / Messe Frankfurt Exhibition GmbH / Thomas Fedra\nLeżaki i parasole w czerwone i białe paski w Cafe 'Rimini' – tak Giulio Iacchetti przenosi odwiedzających do włoskich kąpielisk z roku 1920 roku. "Włoska Riviera była ulubionym celem dla wielu podróżnych. Dzięki tej koncepcji, chciałem stworzyć zakątek radosnej włoskiej kultury na Ambiente, by odwiedzający targi mogli doświadczyć trochę atmosfery takiego szczególnego miejsca jaki kiedyś była Włoska Riviera " - mówi projektant.\nOprócz specjalnej wystawy i specjalnie zaprojektowanych kawiarni, koncepcja kraju partnerskiego obejmowała również bogaty program wydarzeń.\nW przyszłym roku targi Ambiente odbędą się w dniach 10 do 14 lutego 2017 roku , a krajem partnerskim będzie Wielka Brytania.\nźródło: Ambiente - Messe Frankfurt\nKolejna edycja tragów Ambiente: 10-14.02.2017 rok


Czarny świat na cynamonowej ziemi (cz. II) | Surowce-naturalne.pl\nStrona główna › Wiadomosc › Czarny świat na cynamonowej ziemi (cz. II)\nZbierając dane do felietonów szukałem najlepszego określenia barwy ziemi, po której przez miesiąc stąpaliśmy i koloru pyłu Harmatanu, który zostawiał po sobie wszechobecny ślad na powierzchni domostw, zabudowań, samochodów, drzew. Harmatan w Afryce Zachodniej to okres w roku, a zarazem nazwa rodzaju pogody - oznacza kierunek wiatru z północy na południe. Przypomina naszą mgłę, ale zostawia po sobie uciążliwy ślad, nie tylko na drogach komunikacyjnych, ale i oddechowych.\nZaskakiwał ogrom wioski - rzeczywiście mogło tu mieszkać z 1000 osób, których prawdopodobnie nikt nigdy nie policzył. Powoli zmierzaliśmy do wodza osady, bo otrzymaliśmy informację, że taki przywódca tu był. Gdy znaleźliśmy się w samym środku osiedla, zobaczyliśmy grupkę mężczyzn, w większości w młodym wieku, czekającą na nas pod tradycyjnąwiatą wypoczynkową. Rozmowę w imieniu zebranych, poprzez tłumacza, prowadził, jak się za chwilę okazało, najstarszy syn wodza. Dowiedzieliśmy się, że wódz niedawno umarł.\nBudynki gliniane były zazwyczaj w bardzo złym stanie technicznym. Do zamieszkania wykorzystywano każdą wolną powierzchnię zadaszonego klepiska. Nawet spichlerz, dla starej, samotnej kobiety, stanowił dom, jedyny jaki mogła mieć… Im bardziej obserwacja i zadawane pytania się pogłębiały, tym bardziej stawaliśmy się podobni do naszych rozmówców - coraz smutniejsi…\nCzasem była we mnie wątpliwość, czy rozmówcy opowiadając o tym, jak się tu znaleźli, a właściwie jak musieli się tu znaleźć, nie ubarwiają historii. Może po prostu szukali zręcznego oczyszczenia się? Ale sposób, w jaki opowiadali o swoim życiu, był bardzo przejmujący. To były zawsze smutne oczy opowiadających, wpatrzone albo w cynamonową ziemię, albo gdzieś dalej - w suchą, bezludną sawannę. Głos ich był zazwyczaj cichy, jedynie szansa na wysłuchanie, i może jakąś pomoc, dawała małą iskrę nadziei - dlatego z nami rozmawiały. My nie chcieliśmy o nich zapomnieć, my chcieliśmy ich wysłuchać, wyrazić głębokie zainteresowanie ich losem.\nZaczęliśmy rozmawiać z zasuszoną staruszką, która zazwyczaj w czasie rozmowy miała złożone ręce z otwartymi dłońmi skierowanymi do góry. Uwagę naszą zwracała monotonia jej wzroku, która okazała się po prostu prawie całkowitą utratą możliwości widzenia. Była zupełnie sama i jej życie się toczyło między dziuplą, a oddalonym o jakieś dwa metry od dziupli paleniskiem z garnkiem. Mogliśmy w ten sposób zobaczyć jej codzienne menu – kilka kawałków jamu gotowanego w wodzie. Zazwyczaj taki jeden posiłek musiał wystarczyć na cały dzień. Jej codzienna droga życia wyglądała w ten sposób, że siedziała, bo trudno powiedzieć że żyła, w dziupli i raz dziennie kilka metrów obok gotowała jam, i znowu… siedziała w dziupli, i kilka metrów obok gotowała raz dziennie jam…. Czasami coś zmieniało jej rytm życia, np. ktoś jej przyniósł wodę... Powoli wyjaśniała się nam zagadka zasuszenia kobiety… Czasami ktoś zapomniał i nie przyniósł wody… Zapytaliśmy przez naszego tłumacza - jak tu trafiła? Opowiedziała krótko swoją historię.\nMiała dom, męża, dzieci i miała pewnego dnia też sen… Ze snu nie robiła tajemnicy. Opowiedziała po prostu swój sen, który sam ją przeraził. Śniło się jej, że zabija własne dziecko! Możemy oczywiście sobie tylko wyobrazić i domniemywać jakie były prawdziwe okoliczności „polowania na czarownicę”. Wydawało się, że to było oczekiwanie na tę „chwilę nieuwagi słów i sytuacji” lub kobieta intensywnie wcześniej „pracowała” na to, by znaleźć się grupie wyklętych. Oczywiście mogła „pracować” w sposób nieświadomy, bo ktoś czekał na wyniki jej „pracy”… Tego nigdy się nie dowiemy. Z tego co zrozumieliśmy, rodzina jakoś się od niej odcięła, zrezygnowała z niej. Opowieść, której wysłuchaliśmy, dosłownie i w przenośni miała bardzo smutne oczy. Kobieta siedziała w glinianej norze ze złożonymi rękoma, daleko gdzieś patrzyła mętnym wzrokiem bladoniebieskich źrenic, a po jej pomarszczonej czarnej skórze policzków płynęły wolno łzy… W takich momentach nawet człowiek mało wrażliwy dotyka pewnego dna, poczucia ludzkiej niedoli, która wywołuje ból własny, a nie tylko siedzącej przed nim staruszki. Łzy trudno oszukać. Wspomogliśmy kobietę, dla nas - paroma groszami, ale wiedzieliśmy, że to jedyne pieniądze jakie w tej chwili ma. Patrzyliśmy przez chwilę jak wygląda jej życie i zobaczyliśmy, że jednak chodzi też na spacer – trzymając się ściany, w koło swej owalnej budowli, bo jako niewidoma nie zgubi się i do otworu dziupli trafi. Jedynym przewodnikiem jej życia stała się ściana.\nI tego społeczność chciała! Dowodu. A jednak była to czarownica! Wszystko wymknęło się spod kontroli. Ciało kobiety zostało rozszarpane, zbezczeszczone, porozrzucane na wysypiska śmieci, by jakikolwiek ślad po niej zaginął… Zapamiętałem uwagę naszego misjonarza - Europie są znane przypadki samo-konserwacji, także ciał świętych. Tutaj jednak jest Afryka. Kim była i co czyniła kobieta, tego już nigdy się nie dowiemy…\nNasze rozmowy z młodymi czarownicami, często bardzo urokliwymi, od których częściej można było otrzymać uśmiech do zdjęcia, były bliższe uczuciom nadziei. Może energia młodości – obecność małych dzieci – dawała matkom jakieś cele, dla których warto było żyć. Lubiły pokazywać swoje małe pociechy i wtedy oczom naszym ukazywał się szeroki sznur białych zębów... Wśród monotonni i cierpienia życia „czarnego świata”, to był miły przerywnik, który nam też dawał nadzieję, że może kiedyś ich życie się zmieni…\nW Gnani byli również czarownicy, a więc mężczyźni uznani za uprawiająch „czarną” magię, szkodliwą dla mieszkańców swojej wioski. Stanowili zdecydowaną mniejszość pod względem płci, ale też przypadki takie były. Obrazem, który najbardziej zapadł mi w pamięć było siedlisko, gdzie mieszkało małżeństwo czarownicy i czarownika. To było spotkanie wyjątkowe. Można powiedzieć nawet, że małżeństwo razem współpracowało, na przykład we wspólnej polityce oczekiwań za… sesję fotograficzną. Nam to nie przeszkadzało, bo parę groszy na rozwój więzi małżeńskich, uznaliśmy za bardzo szlachetny cel. Monogamia to bardzo rzadkie zjawisko w świecie tego kontynentu. Można sobie tylko wyobrazić z czym przychodzą parafianie do spowiedzi… W przypadku małżeństwa czarowni cy z czarownikiem mieliśmy „czarną monogamię". Musimy pamiętać, że w północnej Ghanie Afrykańczyk z jedną żoną to rzadkość. Nawet zadeklarowanym chrześcijanom, trudno zrezygnować z dobrodziejstwa „inwentarza” i wybrać tylko jedną żonę. No bo właśnie, jak mówią „Proszę księdza, którą?” I wtedy robi się problem, bo wybór jednej, to krzywda dla pozostałych żon i własnych dzieci. Czy to oznacza, że nie może być chrześcijaninem?\nJeżeli wierzenia, te animistyczne również, są tak powszechne, to kto nie uprawia czegoś, co my możemy określić jako „czarną magię”? Tutaj „czerń” oznacza bardziej praktyki, które dążą do wyrządzenia krzywdy drugiemu człowiekowi, czy nawet intencji, woli dokonania tej szkody. Tak, wystarczy chęć czynu, nawet ta mimowolna, jak w przypadku snu,a już można zostać uznanym za czarownicę lub czarownika. W większości przypadków, tak naprawdę jest tu wyrządzana szkoda przez ludzi - ludziom. Czarownica miała być zagrożeniem, a zazwyczaj staje się ofiarą, często do tego w pewien sposób „przygotowaną”. Przygotowanie odbywa się na życzenie otoczenia, które już jej nie chce. Jest wiele wątpliwości, kim tak naprawdę są kobiety uznane za czarownice. Jeśli wątpliwości są, to na pewno nie można tych ludzi niesprawiedliwie osądzać, bo można zrobić ogromną krzywdę człowiekowi. A tego Bóg ludziom czynić zabronił. Nawet jak ktoś zrobił błąd, ma szansę z tej drogi zawrócić. Misjonarze więc nie mają łatwego zadania. Widzą ludzi cierpiących, poszukujących pomocy, jednak w powszechnej opinii i w bardzo mocno utrwalonych zwyczajach kulturowych, wyklętych, uznanych za opanowanych przez siły zła.


Poprosiła o 6 dni wolnego, by zająć się swoim zdrowiem psychicznym. Reakcja była błyskawiczna – BigNews.Pl\nStr. głównaKobietaPoprosiła o 6 dni wolnego, by zająć się swoim zdrowiem psychicznym. Reakcja była błyskawiczna\nL4. Ratuje przed pracą, kiedy organizm wykańcza choroba, choć każdy doliczyłby do tego pewnie jeszcze kilka innych argumentów. Czasem jest tak, że choruje nie ciało, a psychika. I właśnie w takiej sytuacji znalazła się 26-letnia Amerykanka, której mail rozszedł się w sieci jak wirus.\nMadalyn Parker wysłała maila do swoich współpracowników z informacją, że przez kilka dni nie będzie w pracy. Bierze zwolnienie lekarskie, by skupić się na swoim zdrowiu psychicznym. – Mam nadzieję, że wrócę w następnym tygodniu i już na 100 proc. będę zaangażowana – kończy swoją krótką wiadomość.\nNiedługo później pojawiła się odpowiedź jej szefa, a następnie – maile trafiły do sieci. I słusznie. Krótka wymiana zdań zwróciła uwagę na problem wielu pracowników. Nie tylko tych, którzy patrząc przed okno biurowca, marzą, by rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady.\nNBA: Carmelo Anthony blisko transferu. Kluby pracują nad wymianą\nProkuratura chciała przesłuchać Donalda Tuska. Były premier wymówił się obowiązkami\nSpread the love Donald Tusk zawiadomił prokuraturę, że nie stawi się na środowym przesłuchaniu. Chodzi o śledztwo ws. nieprawidłowości w sekcjach zwłok ofiar katastrofy smoleńskiej. Przewodniczący Rady Europejskiej swoją decyzję tłumaczy obowiązkami w Brukseli. (East […]\nPrace Edwarda Krasińskiego w Amsterdamie. Jego znakiem rozpoznawczym była niebieska taśma\nSpread the love Do połowy października w Stedelijk Museum, jednej z najważniejszych placówek kulturalnych w Amsterdamie, oglądać można wystawę prac Edwarda Krasińskiego. Znakiem rozpoznawczym zmarłego w 2004 roku artysty stała się niebieska taśma klejąca, którą […]


Inaczej czat, rozmawiać z nieznajomymi. | Omegle.name\nZostaw odpowiedź\tCzat teraz zmieniła się kultura. Inaczej czat, którzy chcą porozmawiać z każdym dniem liczba jest coraz. w 2007, Omegle, chatroulette po rozmowie z świata spotkać pisemnej czat, IRC, Systemy głosowe czat jak gdzie jest teraz rozmawiać z nieznajomymi, tak losowej czacie. Omegle jest pierwszy okres powstania w Ameryce i Wielkiej Brytanii, i powszechnie używał, ale po drugim kwartale 2012, Francja, Niemcy, Hiszpania, Indie i Turcja w krajach takich jak zaczął być powszechnie stosowane na całym świecie. Omeglesassasasassaassass Jest założycielem Leif K-Brooks i jego zespół są świadomi tego związku, Omegle się rozmawiać z nieznajomymi dla tych, którzy chcą współpracować innowacji.\nNajważniejszym z tych innowacji, lokalizacja, Dodano językowe i. Sprowadzony do funkcji języka i kraju, funkcja, która można powiedzieć,. Z całego świata, rozmawiać z nieznajomymi wprowadzeniu stronę, użytkowników, ludzi, którzy nie znają własnego języka do czynienia z, i że jest o czas ciężko omegle korzystnej wideo czatów mają. Omeglesassasasassaassass, członków nie jest wymagane dla bardziej korzystnie przez ludzi. Tożsamość zakaz wyświetlania strony internetowej, akceptowane przez wszystkich, chodź zobaczyć, jak to jest naturalne?\nOnline za darmo i rozmawiać z nieznajomymi Omegle mogą być, Najbliższy rywal jej, który jest chatroulette członkostwa, aby przełączyć się do systemu z kroku. Dzisiaj, Omegle, Najkorzystniejszym video chat miejscu. Czat na omegle dziewczyny z omegle na strona czat, który można wykorzystać jako można wymienić.\nNasza strona to nazwa omegle.gs jest dla omegle i służy jako alternatywa dla omegle powodu nasza szczegółowo o sobie. Dodatkowo, dziesiątki przyjętą czat z obcymi stron. Użytkownicy tej strony przez tych, którzy akceptują omegle i chatroulette i od wtedy miga dostępne w następujący sposób.. Strangermeetup, obok nieznajomy, w każdym razie, chatgig, chatrandom, mnogochat, blahtherapy, talkde i chatavenue.\nZa pośrednictwem kamery podczas rozmowy z obcymi, aby zwrócić uwagę na zespół, który liczy, i istnieją zasady trzeba przestrzegać. Ta dziewczyna rządzi od samych ludzi, że musi uważnie przeczytać. Już strony Omegle stylu, może to być ścisłe pani publiczności, Zespół złych manier jest niewygodne korzystanie omegel, zaczęli rezygnować. W każdym razie, wróćmy do naszego tematu. Zasady omegle należy uważać podczas korzystania z ochrony przed słońcem.\nOmegle podczas korzystania z twarzy, Wydaje się, że, że to region nazywany obscenicznych aparat, nie należy, że moderatorzy usunięte z serwisu przez don.\nNagrywanie wideo Omegle jest zabronione podjąć, to odkryto, że otrzymasz od miejsca nieskończoność zbanował Twój adres IP.\nOmegle używać, trzeba być 18 roku życia.\nOmegle czat podczas, aby wyświetlić ich mandatów, prosił o nie. Jest, zwykle, nie powinieneś. To jest coś ważnego dla bezpieczeństwa, the.\nPorozmawiaj z nieznajomymi online : Internet przyniósł ludziom wspaniały yenii nas. Mamy rozmawiać z nieznajomymi w sektorze komunikacji, Nowa zmiana wierzyć w wydatkach.\nJednym z najbardziej innowacyjnych Online zapewnia wiele korzyści dla jego użytkowników, aby rozmawiać z nieznajomymi. Omegle.gs dostarczane jako usługa, aby poznać nowych przyjaciół z różnych krajów zagranicznych można porozmawiać.\n“Z nieznajomym w Internecie, to jest najlepsze praktyki rozmawiać z nieznajomymi.”\nTak, Najbardziej popularnym sposobem komunikacji z obcymi rozmowy on-line z systemem omegle jest najbardziej odpowiedni dla dyskusja hasło do Strangers będzie.\nKto będzie następny spotkanie na czacie można się domyślać,?\nMoże przyjacielem, Twoim zadaniem jest poprawa inwestora, może i można kochać może rozpocząć czat online z ładnym zagranicznej Bożej. Dzięki postępu technologii jest czasem zabawne, czasem naprawdę małe imprezy jest możliwe napotkania. Porozmawiaj z rozmowy Obcy Online na pierwszy rzut oka i zobaczyć pewne korzyści.\nKorzyści z rozmowy z nieznajomymi w Internecie\n* W zakresie tych technik komunikacyjnych sprawia, że ostre i inteligentny, dzielni młodzi ludzie.\n* To sprawia, że bardziej dojrzałych i młodych ludzi i społecznej młodych ludzi.\n* Ci młodzi ludzie są bardziej na zewnątrz i sprawia, że jasne swoje myśli.\n* To zapewnia ekscytujące doświadczenia czat i eliminuje strach mówienia z nieznajomymi.\n* Czat dla dorosłych: Natury najbliżsi przyjaciele, spotykać różnych ludzi za każdym razem,, jak to jest okazją do poprawy listę.\n* Krótko mówiąc, korzyści takiego układu kamery ma zbyt dużo. On przyszedł z jej niezliczonych stron internetowych, ale bardzo niewiele z tych innowacyjnych funkcji i mają dużą bazę użytkowników.\n* Użytkowników, aby ich własne rozrywki bardziej przyjemne jak różnych ludzi, aby promować swoje produkty lub usługi, używać omegle.gs adresowych.\n* Ci ludzie z różnych interesów i kultury stanowi okazję do rozmowy z.\nUżytkownicy po prostu kliknij na ‘ NASTĘPNY ‘ przycisk, aby zakończyć negocjacje z danym partnerem, i można zacząć rozmawiać z innymi losowo wybranych osób. Użytkownicy mogą zakazać osobie, która próbuje molestować ich tymczasowe.\nTo nie wszystko. Więc dzięki czat online z kosmitami ukrytych istnieje długa lista korzyści bezpieczeństwa, prywatności i przyjemność są adresowane jako ekscytujące połączenie. Jeśli zapomniałeś możesz otrzymać jeden z powrotem na długi czas, Mam na myśli, to tylko przypadkowych ludzi rozpoczyna czat.\nomegle.gs jeden z najbardziej innowacyjnych funkcji z obcymi na forum rozmawia chatrandom system. Dostawcy z obszernego badania pokazują użytkowników ‘ wymagania, zapewnia to ekscytujące doświadczenie dla użytkowników czatu.\nTen wpis został opublikowany w Alternatywne Czat, Pogawędzić, Camzap, Lollichat, Omeglesassasasassaassass, Strony podobne do omegle, Bez kategorii i oznaczone rozmawiać z nieznajomymi, losowo obcy czat, Nieznajomy czat, Dyskusja obcy, Nieznajomy wideo czat na Styczeń 12, 2015 przez Omegle.\tNawigacja po wpisach


Pramac Racing zaprezentowany (zdjęcia) - Sport WP SportoweFakty\nPramac Racing zaprezentowany (zdjęcia)\nW środę w siedzibie teamu Pramac Racing we Włoszech odbyła się prezentacja motocykla na sezon 2016. Obecni byli na niej Danilo Petrucci oraz Scott Redding, którzy w tym roku będą zdobywać punkty dla włoskiej ekipy.\nŁukasz Kuczera 21 Stycznia 2016, 07:00\nNadchodzący sezon będzie niezwykle ważny dla Pramac Racing, gdyż zespół będzie świętować 15-lecie startów w MotoGP. Włosi pojawili się w królowej sportów motocyklowych w roku 2002, po tym jak zrezygnowali z teamu w Formule 1. Wtedy Pramac dysponował motocyklem Honda NSR 500, a jego barwy reprezentował Tetsuya Harada.\nOd kilku lat Pramac Racing korzysta z motocykli Ducati i to nie zmieni się w sezonie 2016. Kierownictwo zespołu zdecydowało się jednak na zmiany w składzie - Scott Redding zastąpił we włoskim teamie Yonny Hernandeza. Kolejny sezon w Pramacu spędzi za to Danilo Petrucci, który w zeszłym roku osiągnął najlepszy wynik podczas wyścigu o Grand Prix Wielkiej Brytanii, kiedy zajął drugie miejsce.\n- Jestem szczęśliwy z tego powodu, że będę członkiem tej rodziny drugi rok z rzędu. Mam świetne relacje z szefem Daniele Romagnolim i innymi osobami z teamu. Nie mogę się już doczekać startu nowego sezonu, bo mamy wiele do zrobienia, biorąc pod uwagę wszystkie zmiany w przepisach. Pierwsze testy były dla nas udane, zwłaszcza te w Jerez, gdzie zrobiliśmy spory krok do przodu w porównaniu do zeszłorocznych testów w Walencji - powiedział Petrucci.\nSpore wyzwanie czeka za to Reddinga. Brytyjczyk przed paroma laty trafił do MotoGP z łatką ogromnego talentu, jednak jego dotychczasowe wyniki nie zachwycały. W zeszłym roku Redding był najgorszym zawodnikiem na fabrycznym motocyklu Hondy. Brytyjczyk zdecydował się na zmianę teamu, mając nadzieję, że maszyny Ducati będą lepiej odpowiadać jego stylowi jazdy.\n- Jestem tym wszystkim podekscytowany. Wrażenia z jazdy motocyklem były fantastyczne już podczas testów w Walencji. Od razu poczułem się komfortowo na Ducati. Muszę też powiedzieć, że kiedy tylko wszedłem do garażu i spotkałem się z nowym teamem, to atmosfera była wspaniała. Wszyscy byli przyjaźni i gościnni. Czuję, że ekipa ma wysokie oczekiwania względem mojej osoby, ale równocześnie nie wywierają na mnie presji - stwierdził Redding.\nCzy któryś z zawodników Pramac Racing wygra wyścig MotoGP w sezonie 2016?\nMotoGP Wyścigi motocyklowe Sporty motorowe Scott Redding Ducati Pramac Racing Danilo Petrucci


Zbiornik wybudowano jako retencyjny dla Huty Katowice, czyli w latach 70tych ubiegłego wieku. Cały jest wyasfaltowany, więc jego wygląd...jest niecodzienny. Nie można tu się kąpać, ani biwakować, ale za to można wędkować, choć jest pod opieką koła wędkarskiego, więc najczęstszymi osobami, które tu spotkamy, to właśnie wędkarze. Co ciekawe, zbiornik niejako samoistnie się zarybił, bo woda do niego została pobrana z...Soły, razem z rybami. Dziś jest dodatkowo zarybiany, woda również jest dowożona. Tama i las przypomina widok jak z jakiś małych gór. Niedaleko stąd jest najwyższe wzniesienie Dąbrowy Górniczej, nazwane Łeverestem. Leży między dzielnicami Łośniem a Łęką ( dąbrowskie trójmiasto ;) ).\nPod dąbrowskim najwyższym wzniesieniem, Łeverestem 390m npm.\nZbiornik nie jest duży, za nim znajduje się drugi, ale ten już jest niedokończony i ma trochę inne wypełnienie ;) Las ustępuje polom, oraz łąk:\n...choć ten wypełniony jest samosiejkami ;)\nJezioro z korkiem. Tylko nie z gumy ;)\nMimo, że to wiosna, to kolorów sporo. Do zachodu pozostało ok dwóch godzin, ale już powoli nabiera cieplejszych barw.\nZnowu zaczyna wiać, więc uciekamy z brzegu do drogi, z czego cieszą się wędkarze, bo im nie płoszymy ryb, ani nie muszą wkładać maseczek ;)\nWir na asfalcie, trzeba uważać, by nie wciągnął ;)


Norton Abrasives prezentuje NORTON QUANTUM3 do cięcia szyn | Norton Abrasives PL:\nNorton Abrasives prezentuje NORTON QUANTUM3 do cięcia szyn\nOn 29 Lipiec 2019\nPo niezwykle udanej premierze Quantum3, rozszerzono gamę wysokowydajnych ceramicznych tarcz do cięcia i szlifowania. Marka Norton oferuje absolutnie najlepsze w swojej klasie tarcze do cięcia szyn, zaprojektowane z myślą o bezpieczeństwie i komforcie oraz stworzone z myślą o trwałości i bezwzględnej skuteczności.\nJako zwieńczenie szeroko zakrojonych badań, rozwoju i testów; tarcza Norton Quantum3 Rail zawiera nowy system spoiwa, przy czym zbudowana z wiodącego ziarna ceramicznego Norton Quantum3, nasza tarcza do szyn nie tylko usuwa materiał szybciej niż produkty konkurencyjne, ale również poziom wibracji jest znacznie niższy, a materiał roboczy się nie przegrzewa. W rezultacie operator jest w stanie utrzymać większą kontrolę nad procesem cięcia i może szybciej osiągnąć czystsze i bardziej proste efekty cięcia szyn.\nOprócz wiodącego na rynku komfortu i wydajności, Norton gwarantuje najniższy koszt procesu, który oferuje Quantum3 Rail. Długa żywotność produktu zmniejsza ilość wymian tarcz potrzebnych w danym projekcie. Wysoki potencjał skrawania sprawia, że cały proces obróbki metalu jest znacznie bardziej wydajny. Skrawanie lepszej jakości zapewnia czystszą, prostszą powierzchnię gotową do spawania. Oznacza to skrócenie czasu na gratowanie spawanego metalu i zmniejsza całkowitą stratę czasu.\nPonadto korzyści płynące z tarczy do cięcia Norton Quantum3 Rail czynią ją najbezpieczniejszą na rynku. Oprócz wiodącego na rynku komfortu, wynikającego z porównywalnie niskiego poziomu wibracji, którego doświadcza operator, w parze idzie długa żywotność Quantum3. Dlatego operator nie musi już przenosić maszyny do remontu nad torowiskiem, tworząc niebezpieczną sytuację.\nDerk Vruwink - Product Manager for Saint-Gobain Abrasives powiedział, “Żadna inna tarcza nie jest szybsza, o dłuższej żywotności i wygodniejsza w użyciu.”\nSaint-Gobain Abrasives jest liderem w dziedzinie innowacji i usług, dostarczając swoim klientom najbardziej wszechstronne rozwiązania ścierne za pośrednictwem uznanych marek, takich jak Norton, Flexovit i Norton Winter. Saint-Gobain Abrasives oferuje potężne, precyzyjne i przyjazne dla użytkownika rozwiązania, które umożliwiają klientom kształtowanie i wykańczanie wszystkich rodzajów materiałów w najbardziej złożonych i wymagających zastosowaniach. Ściśle współpracując z klientami i wykorzystując swoją globalną obecność, Saint-Gobain Abrasives projektuje i dostarcza zoptymalizowane rozwiązania i akcesoria, aby zapewnić najlepszy stosunek kosztów do wydajności dla swoich klientów. Saint-Gobain Abrasives obsługuje wszystkie sektory rynku i ma silną pozycję na wszystkich kontynentach, prowadzi sprzedaż w ponad 27 krajach i zatrudnia ponad 10 000 osób. Materiały ścierne stanowią kluczową część działu materiałów wysokowydajnych Saint-Gobain, który jest jednym z pięciu kluczowych obszarów działalności, w których działa Saint-Gobain.\nW celu uzyskania dalszych informacji prosimy o kontakt: Ben Edwards\nTel: +44 1785 279 581\nPrzecieraj szlaki dzięki nowej generacji krążków fibrowych 13 Styczeń 2021\nJasne jak słońce - linia Norton Clipper Standard 11 Styczeń 2021\nUpraszczamy ofertę narzędzi ściernych, aby ułatwić Ci życie 01 Styczeń 2021\nFilmowe hity Norton 09 Grudzień 2020