Dość dziwaczna nauka... | Gazeta Uniwersytecka UŚ\nWielu z nas, studentów, na myśl o metodologii przechodzą ciarki po plecach. Większość uważa, że jest to dziedzina skostniała i mało elastyczna. Czy rzeczywiście? O wyzwaniach stojących przed tą nauką, jej rozwoju i szalonych teoriach z dr. Zbigniewem Spendlem z Zakładu Psychologii Ogólnej Instytutu Psychologii na Wydziale Pedagogiki i Psychologii UŚ rozmawiała Agnieszka Turska - studentka Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych.\nCzym jest metodologia?\nMyślę, że definicja E. Babbie`ego (Badania społeczne w praktyce. Warszawa 2003, Wydawnictwo Naukowe PWN) jest najlepsza - jest to po prostu wiedza o dowiadywaniu się.\nŚlepiec poprosił, aby wyjaśniono mu, co oznacza biały. -Biały to jeden z kolorów - powiedziano mu. -Na przykład biały jak śnieg. -Rozumiem - odrzekł ślepiec -To jest zimny i mokry kolor. -Nie musi być zimny i mokry. Papier też jest biały. -Ach, więc on szeleści? - odparł ślepiec -Nie musi szeleścić, przypomina też futro królika albinosa. -Miękki i puszysty? - dopytywał ślepiec. -Nie musi być wcale miękki. Porcelana też jest biała - wyjaśniono mu. -Może w takim razie to jest kruchy kolor? Jeden z badaczy stwierdził, że podstawową funkcją metodologii jest pomaganie ślepcowi w patrzeniu. Jak można to rozumieć?\nJa bym to ujął inaczej - jeśli mamy do czynienia ze ślepcem, to jemu żadna metodologia nie pomoże. Metodologia jest raczej pomaganiem widzącemu uzmysłowić sobie jak widzi i co ma zrobić, żeby jak najwyraźniej widział to, co chce zobaczyć. Owe reguły poznania ("widzenia" świata) w większości przypadków są tworzone przez samych widzących, "dowiadywaczy", czyli naukowców. Rola metodologa, jako autentycznego wytwórcy nowych reguł, jest współcześnie bardzo wąska. Dziś są to bardzo wyspecjalizowane ścieżki, np. statystyczne procedury analizowania danych, jak analiza równań strukturalnych czy IRT - teoria odpowiadania na pozycje testowe.\nNa ile metodologia jest nauką stabilną?\nZ punktu widzenia metametodologii, czyli metodologicznej refleksji nad metodologią, mamy do czynienia z bardzo osobliwą sytuacją. W większości nauk społecznych nie ma ustalonego paradygmatu. W związku z tym na przykład w psychologii w zależności od tego, czy się jest behawiorystą, humanistą czy zwolennikiem psychoanalizy, akceptuje się odmienne twierdzenia szczegółowe. W metodologii też nie ma jednego paradygmatu. Są bowiem co najmniej trzy, jeśli chodzi o sposób uprawiania tej nauki: jako filozofię (nauki), jako logikę (poznania naukowego) oraz jako naukę empiryczną, stanowiącą coś w rodzaju historii poznania naukowego skoncentrowanej na budowaniu teoretycznych uogólnień. Jednak mimo braku wspólnego paradygmatu twierdzenia szczegółowe, dotyczące planowania przebiegu badań, konstruowania narzędzi badawczych, gromadzenia danych, analizowania ich, interpretowania rezultatów, są prawie takie same. Wszystko jedno, czy będziemy wychodzić z punktu widzenia filozofii czy logiki, to ostateczne efekty są więc bardzo podobne. Różnią się oczywiście terminologią, rozłożeniem akcentów, jednak zasadnicze zręby naukowości wydają się takie same, mimo przyjmowania odmiennych reguł uprawiania metodologii. I właśnie to może sugerować stabilność czy wręcz skostniałość. Aczkolwiek tak nie jest. Refleksja metodologiczna stara się w miarę możliwości rozpoznawać i plastycznie reagować na aktualne zapotrzebowania, przede wszystkim te płynące ze strony nauki. Jednym z zapotrzebowań współczesnego świata jest dążenie do dysponowania coraz bardziej specjalistycznymi technikami gromadzenia wiedzy i analizowania danych. Ten obszar można by nazwać czymś nowym, ale są to, jak już wspomniałem, wysoce specjalistyczne aspekty uprawiania metodologii.\nJakie wyzwania współczesny świat stawia przed metodologią?\nOgromne. Cechującej postmodernistyczną kulturę deprecjacji poznania naukowego towarzyszą oczekiwania wręcz przeciwstawne. Masowo pojawiają się bowiem zapotrzebowania na różnego rodzaju ekspertyzy, w najdrobniejszej sprawie zasięga się opinii nauki. Skłania to metodologów do analizowania błędów popełnianych przez badaczy-ekspertów oraz konstruowania i sugerowania coraz bardziej precyzyjnych reguł warsztatowych. Ponadto wyzwaniem jest próba wytworzenia mechanizmów obronnych przed merkantylizacją i upolitycznieniem poznania naukowego. Wszystko dziś staje się towarem, za pewne badania się płaci, za inne nie, dodatkowo pewne tematy okazują się niebezpieczne i "politycznie niepoprawne", odżywa wręcz średniowieczne pojęcie "wiedzy zakazanej".\nCzy w obszarze metodologii mamy do czynienia z modą czy trendami?\nTrendy i mody oczywiście są. Swego czasu filozofia nauki zajmowała się granicami poznania, istotą całego poznania naukowego, jego rozwojem, a metodologie szczegółowe, uprawiane w ramach poszczególnych dyscyplin, podejmowały bardziej konkretne zagadnienia: jak tworzyć narzędzia, jak analizować dane. W chwili obecnej sytuacja trochę się zmieniła. Z jednej strony pojawiła się tendencja do wyodrębniania i łączenia się szczegółowych rozważań metodologicznych prowadzonych dotąd w ramach poszczególnych nauk. Techniczne kwestie ulegają ujednoliceniu. Przykładem może tu być powstanie w ubiegłym roku "European Association of Methodology". Z drugiej zaś - dyskusje nad zagadnieniami bardzo ogólnymi i abstrakcyjnymi, dotyczące np. instrumentalizmu bądź realizmu w kwestii epistemologicznego statusu teorii naukowej, czy mechanizmów rozwoju wiedzy, są prowadzone w ramach poszczególnych dyscyplin. Zatem kwestie ogólne są podejmowane przez przedstawicieli poszczególnych nauk, a szczegółowe zaś ulegają wyodrębnieniu i ujednoliceniu.\nCzy uważa pan, że metodologia jest czynnikiem jednoczącym wszelką naukę?\nMyślę, że raczej chciałaby być. Na pewno nie jest w sensie faktycznym. Neopozytywistyczny program "Encyclopedia of Unified Science" okazał się bardzo trudny do zrealizowania, jeśli nie wręcz nierealizowalny. Metodolog powinien być pośrednikiem, umożliwiającym wymianę doświadczeń warsztatowych pomiędzy np. psychologami, przedstawicielami nauk politycznych, historykami czy pedagogami, a nie twórcą czegoś nowego, usiłującym jakoś narzucić poszczególnym dyscyplinom naukowym preferowane przez siebie rozstrzygnięcia odnośnie do reguł wytwarzania prawomocnej wiedzy.\nMinęły też już czasy lat 70. czy 80., w których filozofowie poznania naukowego sprawiali wrażenie, jakby stawiali sobie za cel zaszokować czytelnika nowymi pomysłami. Wiele ówczesnych teorii mogło szokować. Jeżeli na przykład P. Feyerabend twierdził, że w zasadzie z logicznego punktu widzenia nie ma różnicy między jakąś schizofreniczną wizją a teorią naukową, to wówczas to mogło być oryginalne. Teraz to by było niebezpieczne. Tego typu szokujące nowinki dziś jakoś się już nie pojawiają.\nWiążę to z postmodernizmem. Wcześniej mogliśmy na przykład poczytać o anarchizmie metodologicznym, który stanowił, że wszystko jest względne i nie ma jednej prawdy, a każda droga do wiedzy jest równie dobra (czy może raczej - równie niedoskonała). Kiedy tego typu przekonanie stało się wręcz normą kulturową, wówczas metodologowie przestali szokować różnego rodzaju koncepcjami, podważającymi powszechnie akceptowane zasady tworzenia i oceny prawomocności wiedzy naukowej. Nastała wspomniana wyraźna tendencja do koncentracji na wysoko specjalistycznych, technicznych zagadnieniach.\nA czy Pan Doktor ma jakieś własne, szalone teorie?\nRaczej nie. Metodologia jest nauką chłodną. W swoich studiach skoncentrowałem się na wyznacznikach wyboru problematyki badawczej przez indywidualnych badaczy. Cele mojej pracy związane są raczej z upowszechnieniem pewnych rozstrzygnięć, popularyzacją i dydaktyką, niż kategorycznym podważaniem metodologicznych podstaw nauki i postulowaniem nowych sposobów jej uprawiania. To nie jest rola metodologii.\nMetodologia jest nauką chłodną... Jak zatem radzi sobie w obszarach określanych często jako "gorące", czy pomaga zdobyć wiedzę o takich ludzkich doświadczeniach, które opisujemy jako polityczne, psychologiczne czy szerzej - społeczne?\nPodstawową zasadą refleksji metodologicznej jest nieprzyjmowanie żadnego punktu widzenia teorii, którą się analizuje. Jeśli ktoś angażuje się światopoglądowo w temat, który chce analizować pod kątem reguł jego uprawiania, to nie jest to dobre. Metodologia, jak każda nauka, wymaga pewnego dystansu. Nie mogę opowiadać się za jednym ze zwolenników w danym obszarze, nie powinienem rozstrzygać, czy coś jest "poprawne politycznie", czy coś jest prawdziwe. Emocje i zaangażowanie podważają rzetelność studiów metodologicznych.\nDlaczego przeciętny student postrzega często przedmiot "Metodologia" podobnie jak uczeń matematykę - jako naukę trudną i mało użyteczną?\nPo prostu nie wiem. Nie prowadziłem badań na ten temat, a sami studenci nie zwierzają mi się. Mogę jedynie wysunąć pewne hipotezy. Ale nie roszczę sobie prawa do budowania jakiejś teorii. Warto jednak najpierw zwrócić uwagę, że zachodzą pewne różnice indywidualne - jedni lubią metodologię, inni nie (może raczej powinienem powiedzieć: "jedni bardziej jej nie lubią, a inni - mniej...").. Poza tym mogą mieć miejsce sploty przeróżnych przyczyn. Jest to przedmiot niewątpliwie trudny. Nie dosyć, że terminologia metodologiczna bywa czasami dość dziwaczna, to jeszcze jej pojęcia odnoszą się do pewnych stanów rzeczy nieobecnych w dotychczasowych doświadczeniach i w ogóle praktycznie nieuchwytnych w doświadczeniu. Mówienie o zmiennych, modelach badawczych czy etapach procesu badawczego jest niewątpliwie daleko posuniętą abstrakcją. Ponadto jest w tym sporo matematyki, a ona często sama z siebie budzi negatywne nastawienie. I bodajże najważniejsze - przedmioty, takie jak metodologia czy statystyka, mają jedną "brzydką" cechę - o ile w obszarze większości humanistycznych przedmiotów zawsze można "coś powiedzieć", to tu - albo się wie, albo się nie wie, albo opanowało się pewną procedurę, albo nie. I to z pewnością może budzić lęki i niechęć wśród studentów.


Sztuka wspólnoty. 160 lat Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych\nZaczęło się od przyjaźni i oddolnego aktywizmu. 160 lat temu grupa przyjaciół założyła jedno z najstarszych w Europie stowarzyszeń wspierających artystów i instytucje sztuki, które dalej jest otwarte na nowych członków. Dzięki niemu mamy w Warszawie Zachętę Narodową Galerię Sztuki, kolekcję dzieł, a teraz: wyjątkowy jubileuszowy program stypendialny 160/160.\n13 grudnia – ta ważna w historii Polski data już nią była, zanim przyszedł XX wiek, bowiem w 1860 roku zapisała się ważnym dla naszej kultury wydarzeniem. Tego dnia w pracowni przy Miodowej w Warszawie jak zwykle spotkało się czterech zaprzyjaźnionych artystów i miłośników sztuki. Był tam krytyk sztuki i malarz żydowskiego pochodzenia Aleksander Lesser, pejzażysta, historyk sztuki i pedagog związany ze środowiskiem ewangelickim Wojciech Gerson, autor tatrzańskich pejzaży o brzmiącym z obca nazwisku (prawdopodobnie francuskim) Alfred Schouppé i Marcin „X" Olszyński – rysownik, fotograf, publicysta.\nTak! Polska kultura od zawsze była różnorodna! Każdy z nich pochodził z nieco innego środowiska, za to wszyscy połączeni byli wzajemną sympatią, twórczym niepokojem i miłością dla sztuki powstającej w kraju nad Wisłą. Polska pod zaborami nie istniała na mapie, nie istniały też wtedy żadne rodzime galerie, muzea, uczelnie artystyczne, a ci czterej bezczelnie postanowili założyć Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, by wbrew przeciwnościom otoczyć opieką właśnie polską sztukę i artystów.\nImpuls oporu i współpracy\nIch decyzję spokojnie można uznać za bunt wobec panującej władzy, gest oporu wyrażający się poprzez ocalanie i kolekcjonowanie dzieł polskiej kultury. Wszystko to „with a little help of the friends” (z niewielką pomocą przyjaciół) – aż się chce zacytować inną zbuntowaną czwórkę, tyle że tamta była z Liverpoolu i prawie 100 lat później. Dzisiaj jest standardem, że duże instytucje sztuki mają wspierające je „organizacje przyjaciół” – swoją ma nowojorskie Metropolitan Museum of Art, londyńskie Tate czy Rijksmuseum w Amsterdamie. W samej Warszawie oprócz TZSP istnieje choćby Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Sztuki Nowoczesnej czy Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Narodowego.\n– Jednak w naszym przypadku było odwrotnie i to jest wyjątkowe! – zaznacza Natalia Hojny, od 2013 roku prezeska Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. – Najpierw powstało Towarzystwo, dopiero potem dzięki darowiznom, składkom, determinacji członków zaistniała znana dziś instytucja i budynek Zachęty. To było jedno z pierwszych takich towarzystw w Europie, jest starsze nawet od Towarzystwa Przyjaciół Luwru!\nOd założenia organizacji do postawienia budynku w 1900 roku minęło 40 lat. Klimat polityczny nie był sprzyjający, a polska kultura źle widziana przez carskie władze, by nie rzec zwalczana. Jak bywa i dziś, wiele państwowych oficjalnych zleceń trafiało wówczas do twórców posłusznych władzy. – Dlatego powstaniu Towarzystwa przyświecały dwa cele – opowiada prezeska. – Po pierwsze: stworzenie miejsca, w którym będzie można sztukę polską pokazywać, ale też budowanie kolekcji sztuki polskiej, a przez zakup dzieł – wspieranie artystów.\nWażnym elementem działań była też i jest nadal edukacja publiczności i promocja polskiej sztuki. I tak to z grubsza pozostało do dziś, do czasów zbliżającego się jubileuszu 160-lecia TZSP.\nEmocje i praca u podstaw\nWybudowany dzięki TZSP neorenesensowy budynek Zachęty autorstwa warszawskiego architekta Stefana Schillera stoi przy placu Małachowskiego już 120 lat. Był widownią głośnych wystaw, ścierania się konserwatywnych tradycji z awangardą, wielkich emocji i skandali. Tu 16 grudnia 1922 roku doszło do zabicia pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza. Tutaj w 2000 roku poseł Witold Tomczak wyrywał meteoryt przygniatający figurę Jana Pawła II z rzeźby autorstwa Maurizia Cattelana, a Daniel Olbrychski ciął szablą wystawę „Naziści” Piotra Uklańskiego. W tym miejscu nie mogę się powstrzymać przed stwierdzeniem, że dobrze, iż jednym z ważnych celów TZSP jest dziś edukacja dotycząca odbioru sztuki współczesnej.\nPrzedpremiera wystawy RADKA SZLAGI / spotkanie świąteczne dla TZSP w grudniu 2019, na zdjęciu: Radek Szlaga i Natalia Hojny (Fot. Marek Krzyżanek)\nTowarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych i galeria Zachęta to dwa osobne byty powiązane wspólnymi celami. – Zachęta Narodowa Galeria Sztuki to instytucja państwowa, a my jesteśmy organizacją pożytku publicznego, która wspomaga różne działania Zachęty – wyjaśnia Hojny. – Jednym z naszych celów jest na przykład propagowanie wiedzy o galerii i zachęcanie szerszego grona do odwiedzania wystaw. Stąd programy członkowskie, w ramach których organizujemy przedpremierowe pokazy, oprowadzania kuratorskie, finisaże, wizyty w pracowniach artystów i u kolekcjonerów sztuki.\nPrzed lockdownem otwarto wystawę „Artibus. Żywe magazyny” związaną z kolekcją Zachęty, która co jakiś czas w różnych odsłonach jest pokazywana, a której istnienie zaczęło się od pozyskania przez Towarzystwo w 1861 roku obrazu Józefa Simmlera „Śmierć Barbary Radziwiłłówny”. To była ówczesna „sztuka współczesna”, podobnie jak malarstwo Jana Matejki, którego obraz „Bitwa pod Grunwaldem” dał nazwę sali Zachęty do dziś nazywanej Matejkowską. Dzięki środkom pozyskiwanym przez TZSP (aukcje, darowizny, składki, akcje specjalne) kolekcja wciąż się rozrasta. Nie tak dawno dzięki nim stanęła przed budynkiem „Prosta tęcza” Marka Sobczyka, nowa wersja pracy z 1991 roku.\nTo wciąż powracające pytanie: jak opowiadać o sztuce współczesnej, żeby nie wydawała się hermetyczna? Zwłaszcza teraz, gdy nawet w instytucjach sztuki ta współczesna bywa postrzegana jako niebezpieczna i „demoralizująca młodzież”. Tymczasem członkowie i zarząd TZSP dzielnie przekonują, że sztuka współczesna ma sens i jest wartościową wypowiedzią na temat czasów i kondycji człowieka.\n– Kolekcja Zachęty zawsze odzwierciedlała aktualne czasy i ich konflikty – tłumaczy prezeska. – To prawda, że wiele osób po prostu boi się sztuki współczesnej, ponieważ uważają, że jest to coś tak awangardowego, że aż niezrozumiałego. A sztuka współczesna to przecież część naszej historii i nie powstała przedwczoraj. To jest na przykład cały XX wiek, a my w naszej działalności mówimy o całym okresie jej trwania aż do dziś i nie unikamy trudnych tematów. Taka jest sztuka współczesna, dlatego budzi w niektórych opór albo niechęć, bo nie boi się komentować czułych, niebezpiecznych, newralgicznych momentów rzeczywistości.\nW 2013 roku Towarzystwo, razem z działem edukacyjnym Zachęty, opracowało program dla nauczycieli „Alfabet Sztuki, czyli jak czytać sztukę współczesną” i to był znakomity pomysł na oswajanie z tematem tych, którzy uczą innych. – Zorganizowaliśmy dotąd dziewięć cykli dla pedagogów z mniejszych miejscowości oddalonych od metropolii, którzy nie mają na co dzień styczności ze sztuką współczesną. Niektórzy nauczyciele po raz pierwszy przyjeżdżają do Warszawy, są w Muzeum Narodowym i w Zachęcie. Tłumy przeszły przez te szkolenia i bardzo cieszy nas, że ich treść trafia potem do małych szkół podstawowych i liceów na rubieżach kraju.\nSpotkanie Towarzystwa - preview wystawy "Polska - kraj folkloru?" z 2016 roku, Od lewej: Justyna Markiewicz, Natalia Hojny, Anna Iwaszkiewicz (Fot. Michalina Musielik)\nTowarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, choć stoją za nim szacowna nazwa i historia, jest otwarte dla wszystkich. – Mamy członków z Warszawy, z całej Polski, jest nawet ktoś w Stanach Zjednoczonych i w Berlinie – wylicza Natalia Hojny. – Są z nami ludzie, którzy od lat fascynują się sztuką, ale też tacy, którzy raz przyszli do Zachęty i wsiąkli. Bo Zachęta jest bardzo przytulnym i dostępnym miejscem. Mimo że jest tam ta „straszna sztuka współczesna”.\nSą trzy poziomy członkostwa: pierwszy wyznacza najniższa roczna składka dla Przyjaciela – 120 zł, pozwala na wszystkie wejścia do Zachęty i udział praktycznie w całym programie Towarzystwa. Kolejne progi to składka Mecenasa – 1500 zł, i składka Patrona – 10 tys. zł. To oni finansują programy Towarzystwa. – Odwdzięczamy się vipowskimi zaproszeniami na wszystkie targi sztuki na świecie – mówi prezeska. – I oferujemy coś specjalnego, czego nie ma żadne inne Towarzystwo w Polsce. Zachęta jest głównym organizatorem Pawilonu Polskiego na Biennale w Wenacji i dla naszych członków mamy zaproszenia na dni prasowe na Biennale Architektury i Sztuki. Oprócz naszych gości trafiają tam tylko najwięksi kolekcjonerzy i najważniejsi klienci galerii.\nKolekcjonerka i historyczka sztuki Helena Czernecka, od kilku lat Patronka w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych: – Trudne czasy dla kultury dodatkowo mnie do tego zachęcają, ale ludzie przyłączają się z różnych powodów. Niektórzy cieszą się na wszystkie wydarzenia, w których możemy uczestniczyć, inni podchodzą misyjnie, chcą wspierać kulturę i edukację.\nPrzy okazji Helena ma apel: – Przed świętami dużo mówi się, i bardzo słusznie, żeby prezenty kupować lokalnie. A nawet dać bliskim coś niematerialnego, zamiast kupować nowy „produkt”. I to jest właśnie fantastyczny prezent dla kogoś – opłacić mu na rok składkę członkowską, by został Przyjacielem Zachęty lub innej instytucji sztuki!\nHelena Czernecka członkostwo w Towarzystwie Zachęty łączy z byciem w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Jak mówi: to się nie wyklucza, a sprawia jej ogromną przyjemność i nie jest w tym jedyna. Do tego gremia te – po przyjacielsku właśnie – często współdziałają, organizując razem wydarzenia z programów członkowskich. Świat sztuki potrzebuje sieci wsparcia!\n160 gestów wspólnoty\nChoć czas dla kultury mamy niełatwy, Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych chce w wyjątkowy sposób uczcić swój jubileusz: to program stypendiów: 160/160.\n– Pandemia zmieniła świat i zaznaczamy tę zmianę w obchodach jubileuszu. Zamiast robić wystawne przyjęcie czy kupować bardzo ważną pracę do kolekcji Zachęty, wszystkie środki, jakie zdołamy zebrać, przeznaczamy na pomoc artystom – mówi Natalia Hojny. – 160 stypendiów na 160. rocznicę Towarzystwa. Każde wynosi 5 tys. zł, przyznawane co miesiąc czterem, pięciu osobom, których nazwiska są na liście autorów z kolekcji Zachęty. Do tej pory zebraliśmy 200 tys. zł, ale do pełnej kwoty brakuje nam jeszcze 600 tys. Przed nami więc duże wyzwanie.\nStypendia przyznaje komisja w rotacyjnym, zmienianym co trzy miesiące składzie – pracownicy Zachęty i przedstawiciel Towarzystwa. W pracach pierwszej komisji wzięła udział Helena Czernecka: – Staraliśmy się, żeby nasz wybór był zawsze zróżnicowany, by to byli artyści różnych technik, generacji itd. – opowiada. – Poruszył mnie pomysł, by w zamian za stypendium artysta wykonał jakiś drobny gest. To prośba o komentarz do pracy, która już jest w kolekcji. Powstały tak różne rzeczy! Ktoś wykonał grafikę do swojego wideo, artystka zrobiła książkę, w której wykorzystała zdjęcia będące częścią instalacji z kolekcji Zachęty, ale powstały do nich teksty pisane z dzisiejszej perspektywy. Pojawiły się nagrania z artystami, omówienia. Jest więc wymiana, jest walor edukacyjny, są materiały, którymi możemy się posługiwać w promocji artystów, którzy dostali stypendium, a przy okazji ich wspieramy.\nPrezeska Towarzystwa Natalia Hojny jest pełna optymizmu: – Patrząc na ostatnie siedem lat, widzę, jak dużo osiągnęliśmy. Jestem pod ogromnym wrażeniem zaangażowania naszych członków, którzy nie tylko wspierają nas finansowo, ale i poprzez swój czas. Niesamowite, że inicjatywa nowych projektów często wychodzi od nich. W dzisiejszych czasach, widząc, co dzieje się na ulicach, chyba wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nie możemy już polegać na tym, że wszystko będzie nam dane. Musimy się sami zaangażować, budować wspólnoty. Jestem dumna, że nasi członkowie nie od dzisiaj wykazują tę inicjatywę. Także w młodym pokoleniu, które coraz liczniej napływa do nas z każdym rokiem. To działa!\nInformacje o obchodach rocznicy, działalności Towarzystwa i warunkach członkostwa można znaleźć pod adresem: http://tzsp.art.pl/.\nTowarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych Zachęta Narodowa Galeria Sztuki Natalia Hojny Helena Czernecka Anna Sańczuk


Angelika Cichocka szósta w finale 800 metrów w MŚ w Londynie. Pobiła rekord życiowy o pół sekundy\nAutor: Bartosz Cirocki. Opublikowano: 13.08.2017r., 21:34\nW drugim swoim finale na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce w Londynie startowała dziś Angelika Cichocka. Pobiegła znakomicie, pobiła rekord życiowy i starczyło to na szóste miejsce.\nAngelika Cichocka zakończyła dziś bardzo udane dla siebie mistrzostwa w Londynie. Wcześniej zajęła siódme miejsce w biegu na 1500 metrów, w niedzielę, na zakończenie imprezy w Londynie, pobiegła w finale po raz drugi, tym razem na 800 metrów.\nReprezentantkę Polski trudno było upatrywać wśród faworytek do medalu, bo w tym sezonie biegała głównie 1500 metrów, miała najgorszy rekord życiowy ze wszystkich finalistek i był to już jej szósty start na MŚ. Na domiar złego bieg od samego startu okazał się bardzo szybki, co nie sprzyjało ulubionej taktyce Cichockiej, czyli ataku na finiszu.\nMimo wszystkich tych przeciwności, biegaczka z Kaszub pobiegła świetnie, wyprzedziła na ostatniej prostej dwie rywalki i o ponad pół sekundy poprawiła życiówkę - jej nowy personal best to 1:58.97\nWyniki biegu na 800 metrów\n1. Caster SEMENYA - 1:55.16\n2. Francine NIYONSABA - 1:55.92\n3. Ajee WILSON - 1:56.65\n4. Margaret Nyairera WAMBUI - 1:57.54\n5. Melissa BISHOP - 1:57.68\n6. Angelika CICHOCKA - 1:58.41\n8. Lynsey SHARP - 1:58.98\nAngelika Cichocka Angelika Cichocka mistrzostwa świata


Okno obrotowe - Witraż Okna\nSzybkie czyszczenie po obu stronach?\nPoznaj Okno Obrotowe\nIdealne rozwiązanie na duże powierzchnie.\nOkno obrotowe to specjalne okno, którego oś obrotu znajduje się na jego środku. Dzięki temu rozwiązaniu można w łatwy sposób nie wychodząc z domu wyczyścić okna z ich zewnętrznej strony. Wystarczy je tylko po otwarciu do siebie obrocić.\nZalety takiego rozwiązania to przede wszystkim wygodne użytkowanie i możliwość umieszczenia naprawdę dużego przeszklenia w jednym skrzydle. Jest to typ okna szczególnie docenianego w Anglii.\nGłębokość zabudowy 68 mm\nSosna, dąb, meranti w wielu możliwościach wybarwieniach.\nPakiet szybowy jedno lub dwukomorowy\nWybierz okno obrotowe jeśli szukasz sprytnego, innowacyjnego rozwiązania, które pozwoli na proste umycia okna od jego zewnętrznej strony.


Spis tre 1. Przedstawienie standardu Opis sprz towy AVR+MAX Wykorzystanie USARTa Przykładowe programy obsługi w j - PDF\nSpis tre 1. Przedstawienie standardu Opis sprz towy AVR+MAX Wykorzystanie USARTa Przykładowe programy obsługi w j\nDownload "Spis tre 1. Przedstawienie standardu... 2. Opis sprz towy AVR+MAX232... 3. Wykorzystanie USARTa... 4. Przykładowe programy obsługi w j"\n1 OBSŁUGA INTERFEJSU RS232 NA MIKROKONTROLERZE ATMEGA8 wydanie pierwsze Opracowanie zawiera treści różnych publikacji takich jak: książki, datasheety, strony internetowe Cezary Klimasz Kraków\n2 Spis treści 1. Przedstawienie standardu... str Opis sprzętowy AVR+MAX str Wykorzystanie USARTa... str Przykładowe programy obsługi w języku C... str program pierwszy... str program drugi protokół Modbus... str Obsługa portu szeregowego w Borland Builder C++... str program w builderze... str Podsumowanie... str Bibliografia... str Tablica ASCII... str. 30 2\n3 1. Przedstawienie standardu Standard RS-232 opisuje sposób połączenia urządzeń DTE (ang. Data Terminal Equipment) tj. urządzeń końcowych danych (np. komputer) oraz urządzeń DCE (ang. Data Circuitterminating Equipment), czyli urządzeń komunikacji danych (np. modem). Standard określa nazwy styków złącza oraz przypisane im sygnały a także specyfikację elektryczną obwodów wewnętrznych. Standard ten definiuje normy wtyczek i kabli portów szeregowych typu COM. POWSTANIE STANDARDU Standard RS-232 (ang. Recommended Standard) opracowano w 1962 roku na zlecenie amerykańskiego stowarzyszenia producentów urządzeń elektronicznych w celu ujednolicenia parametrów sygnałów i konstrukcji urządzeń zdolnych do wymiany danych cyfrowych za pomocą sieci telefonicznej. MAGISTRALA KOMUNIKACYJNA RS-232 jest magistralą komunikacyjną przeznaczoną do szeregowej transmisji danych. Najbardziej popularna wersja tego standardu, RS-232C pozwala na transfer na odległość nie przekraczającą 15 m z szybkością maksymalną 20 kbit/s. SPECYFIKACJA WARSTWY FIZYCZNEJ Specyfikacja napięcia definiuje "1" logiczną jako napięcie -3V do -15V, zaś "0" to napięcie +3V do +15V. Poziom napięcia wyjściowego natomiast może przyjmować wartości -12V, - 10V, +10V, +12V, zaś napięcie na dowolnym styku nie może być większe niż +25V i mniejsze niż -25V. Należy zaznaczyć przy tym, że zwarcie dwóch styków RS-232 teoretycznie nie powoduje jego uszkodzenia. W praktyce ten zapis w specyfikacji nie zawsze jest przestrzegany. PROCESORY AVR I TRANSMISJA RS232 Większość kontrolerów AVR posiada wbudowany interfejs pozwalający na przesyłanie informacji w postaci szeregowej za pomocą linii: TXD - wyjście szeregowe i RXD - wejście szeregowe. Transmisja może się odbywać w trybie half i full-duplex, gdyż układ ten posiada dwa niezależne rejestry transmisyjne. Układ posiada także własny układ taktujący, co zwalnia liczniki-czasomierze z generowania tego sygnału. Protokoły transmisji ASYNCHRONICZNY Każdy bajt jest przesyłany niezależnie, i jest poprzedzony bitem START (stan 0), po którym są przesyłane bity danych, po nich opcjonalnie bit parzystości (do wyboru: tak, by łączna ilość jedynek w danych i tym bicie była parzysta (Even Parity), albo nieparzysta (Odd Parity), albo by miał określoną wartość 0 albo 1 (Stick Parity) - łącznie 4 możliwości), i na koniec bit (lub bity) STOP (stan 1; dla słowa 5-bitowego 1 lub 1.5 bitu, dla dłuższych 1 lub 2; jest to gwarantowany odstęp przed bitem START następnego bajtu, może on jednak być dowolnie długi); bity mają czas trwania określony przez stronę wysyłającą, strona odbierająca odmierza czas od zbocza 1->0 na początku bitu start i próbkuje stan w połowie długości bitu; wykrycie wartości '1' w połowie bitu START jest interpretowane jako "fałszywy start"; wykrycie wystąpienia '0' pół odstępu czasu po rozpoczęciu bitu STOP jest interpretowane jako "błąd ramki" (framing error). SYNCHRONICZNY DCE (modem) podaje sygnały TxC (nie musi go podawać, lub może być nieprawidłowy, kiedy nie daje CTS) i RxC (nie musi go podawać, lub może być nieprawidłowy, gdy nie daje DCD), a DTE (terminal) wysyła (TxD) lub odbiera (RxD) kolejne bity danych; żeby ustalić przy odbieraniu, gdzie jest granica bajtów, dane są poprzedzone serią bajtów SYN (0x16 - DTE 3\n4 musi analizować je i wykryć, o ile bitów trzeba przesunąć dane, by uzyskać taką wartość), po których następuje znak rozpoczynający pakiet danych (np. SOH - 0x01) i kolejne bajty, bez możliwości "zaczekania" (najwyżej z możliwością wysłania danych nieznaczących); dane mają strukturę określającą ich przeznaczenie (np. dane do wyświetlenia, dane do wydrukowania, sterowanie terminalem - to, co w protokole TCP/IP określa "port"), i gdzie jest ich koniec; zwykle dla kontroli poprawności transmisji pakiet zawiera dodatkowe dane do jej sprawdzenia, czasem jest to różnica symetryczna wszystkich bajtów, częściej CRC; z powodu konieczności synchronizacji przesyłanie danych wyłącznie pakietami; ilość bitów pomiędzy pakietami nie musi być wielokrotnością bajtu. Wymiana danych przez interfejs szeregowy Komunikacja przez interfejs szeregowy jest najpopularniejszym sposobem wymiany danych pomiędzy układami zbudowanymi na mikrokontrolerach. Umożliwia komunikację takich układów z komputerami PC. Zaletą jest dostępność standardu w mikrokontrolerach jak i łatwość obsługi portu COM w systemie Windows. Dzięki temu transmisja szeregowa zawitała w wielu rodzajach mierników: od woltomierzy po wskaźniki prędkości wiatru. Trzeba jednak zauważyć, że w rozwiązaniach przemysłowych rzadko stosuje się interfejs RS232. Spowodowane jest to ograniczeniami standardu, spowodowanych zbyt dużym wpływem czynników zewnętrznych na powodzenie transmisji. W zastosowaniach przemysłowych stosuje się interfejsy takie jak RS422, RS485. Ten drugi zyskał bardzo dużą popularność dzięki dostępności różnych protokołów. Dzięki transmisji różnicowej RS485 oraz konwerterów RS232 na RS485, możliwe jest wykorzystanie mikroprocesorów posiadających port szeregowy do przesyłu danych magistralą RS Opis sprzętowy AVR+MAX232 Standardowe złącze interfejsu szeregowego przedstawiono poniżej. Jest to gniazdo typu DB- 9, występują męskie i żeńskie odmiany tego gniazda. 4\n5 Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że w systemach mikroprocesorowych zazwyczaj korzysta się z 3 linii. Są to oczywiście linie danych RxD, TxD oraz masa. Większość z mikrokontrolerów AVR ma wbudowany port szeregowy wraz z obsługą (UART lub USART). Piny w mikrokontrolerze oznaczone są przez RXD i TXD. Aby połączyć dwa urządzenia poprzez RS232 należy zastosować układ konwertujący poziomy napięć. W tym wypadku prym wiedzie układ firmy Maxim MAX232. Poniżej przedstawiono standardowe połączenie pomiędzy mikroprocesorem a wyjściem zewnętrznym interfejsu. Trzeba zwrócić uwagę na wymagane skrosowane połączenia. 3. Wykorzystanie USART a USART - (Universal Synchronous and Asynchronous Receiver and Transmitter) w mikrokontrolerach uniwersalny port mogący pracować w trybie transmisji synchronicznej i asynchronicznej. Jak wskazuje nazwa, możliwa jest praca synchroniczna (kolejne bity są przesyłane w takt zegara sterującego transmisją), lub praca asynchroniczna, kiedy odbiornik USART wykrywa początek ramki transmisyjnej, a następnie próbkuje sygnał wejściowy przez ustalony przez obie strony czas trwania bitu. Datasheet ATmega8 USART Jest to wbudowany port szeregowy w układy mikroprocesorowe typu ATmega. Pozwala na wysyłanie i odbieranie danych szeregowo. Zapewnia: o transmisję full duplex (w obydwie strony), o synchroniczne i asynchroniczne operacje, o tryb master / slave, o różne rodzaje możliwych prędkości nadawania / odbierania, o ramki rozmiaru: 5,6, 7, 8, 9 bitowe z 1 lub 2 bitowym znakiem stopu, o zapewnia sprawdzenie parzystości, nieparzystości, o duże prędkości transmisji przy małej częstotliwości zegarowej, o filtracja szumów i zakłóceń, o rozmaite detekcje błędów, o generuje trzy oddzielne przerwania (szczegółowy opis w dalszych punktach opracowania). 5\n6 CLOCK GENERATION Umożliwia wybranie trybu pracy: normalna asynchroniczna, szybka asynchroniczna, Master synchroniczna, Slave synchroniczna. Bity UMSEL w rejestrze USART i UCSRC decydują pomiędzy wyborem: asynchronicznego lub synchronicznego działania. Double speed (szybka asynchroniczna) kontrolowana jest przez bit U2X w rejestrze UCSRA. Jeśli używamy trybu synchronicznego (UMSEL=1), rejestr Data Direction (XCK pin, DDR_XCK) musi jest aktywny. INTERNAL CLOCK GENERATION THE BAUD RATE GENERATOR Wewnętrzny zegar używany jest przy pracy asynchronicznej i synchronicznej (Master). Rejestr USART Baud Rate Register (UBRR) oraz licznik w dół połączone są przez programowy preskaler i szybkość generatora (baud rate generator). Licznik w dół, używany w zegarze, ładowany jest wtedy gdy od wartości UBRR dojdzie do zera lub do wartości określonej w rejestrze UBRRL. Transmiter dzieli szybkość transmisji przez 2, 8, 16 zależne od trybu. Tabela przedstawiająca sposób obliczenia wartości dla rejestru UBRR BUDOWA RAMKI Ramka do przesyłu szeregowego zdefiniowana jest jako jeden znak danych z bitem startu i bitem stopu, ewentualnie dodana jest weryfikacja parzystości lub sprawdzania błędów. USART akceptuje wszystkie 30 różnych kombinacji opierających się o następujące założenia: o 1 bit startu, o 5, 6, 7, 8, 9 bity danych, o no, even, odd parity bit (bity parzystości), o 1 lub 2 bity stopu. Ramka zaczyna się od bitu startu poprzedzającego najmłodszy bit danych. Następnie kolejne bity danych, aż do ostatniego, ramka kończy się najstarszym bitem danych. Jeśli włączone jest sprawdzanie parzystości bitów, bit parzystości umieszczony jest zaraz po bitach danych, przed bitem stopu. Kiedy cała ramka zostanie przesłana, można bezpośrednio przesłać następną ramkę, ewentualnie linia komunikacyjna zostanie ustawiona w stan bezczynności. PARZYSTOŚĆ Sprawdzanie parzystości polega na przeprowadzeniu obliczeń opierających się o operację XOR dla wszystkich bitów danych. Jeśli ustawiono odd parity, wtedy rezultat obliczeń jest odwracany. Poniżej przedstawiono zasadę działania: 6\n7 INICJALIZACJA USART USART inicjalizuje się przed komunikacją. Inicjalizacja polega na ustawieniu szybkości transmisji (baud rate), ustawienia formatu ramki i ustawieniu trybu pracy w zależności od potrzeb. Podczaj inicjalizacji czyszczone są globalne flagi przerwań. Przed ponowną inicjalizacją np. ze względu na zmianę szybkości transmisji lub formatu ramki, trzeba być pewnym, że nie ma żadnej niezakończonej transmisji. Flaga TXC sprawdza czy nadajnik wysłał wszystkie dane, a RXC sprawdza czy są jakieś nieodczytane dane w buforze odbiornika. Flaga TXC powinna być wyczyszczona przed każdą transmisją. Przykład inicjalizacji w języku C NADAWANIE Nadajnik USART jest uruchamiany poprzez ustawienie bitu TXEN w rejestrze UCSRB. W momencie gdy nadajnik jest aktywny, operacje na porcie TXD są zablokowane. Oczywiście baud rate jak i tryb pracy i format ramki muszą być ustawione przed nadawaniem. Transmisja danych rozpoczyna się od załadowania danych do bufora. Procesor może załadować dane zapisując je do rejestru UDR I/O. Dane z bufora przenoszone są do Shift Register kiedy rejestr ten jest gotowy do wysłania nowej ramki. Shift Register może być załadowany jeśli znajduje się w stanie bezczynności (żadnych wychodzących transmisji) lub natychmiast po ostatnim bicie stopu z ramki właśnie przesyłanej. Poniższy kod pokazuje sposób działania: 7\n8 BITY NADAJNIKA USART Transmitter posiada dwie flagi określające jego stan: USART Data Register Empty (UDRE) i Transmit Complete (TXC). Obydwie flagi mogą być użyte do wygenerowania przerwania. Flaga UDRE przedstawia stan kiedy bufor nadajnika jest gotowy na przyjęcie nowych danych. Bit ten jest ustawiony gdy bufor jest pusty, gdy bufor nadajnika zawiera dane, które nie zostały jeszcze przeniesione do Shift Register. Jeśli Data Register jest pusty bit Interrupt Enable (UDRIE) w rejestrze UCSRB ma wartość jeden, USART Data Register Empty Interrupt będzie wykonywany tak długo dopóki UDRE jest ustawiony. UDRE czyści się poprzez zapisanie rejestru UDR. Flaga TXC (Transmit Complete) ustawiana jest na jeden, jeśli cała ramka zostaje wysłana i nie ma nowych danych w buforze nadajnika. Flaga ta jest automatycznie czyszczona jeśli wygenerowane jest przerwanie zakończenia transmisji, lub może być wyczyszczona poprzez nadpisanie bitu. TXC jest przydatny przy komunikacji half-duplex (np. RS485) kiedy system musi przestawić się z nadajnika na odbiornik i zwolnić linie komunikacyjną, natychmiastowo po transmisji. PARITY GENERATOR Oblicza wartość bitu parzystości z ramek danych. Jeśli ustawiony jest bit UPM1=1 (sprawdzanie parzystości) wtedy nadajnik wstawia bit parzystości pomiędzy ostatnim bitem danych a pierwszym bitem stopu wysyłanej ramki. WYŁĄCZANIE NADAJNIKA Aby wyłączyć nadawanie ustawia się bit TXEN na zero. Nie da to efektów dopóki wychodząca transmisja nie zakończy się. ODBIORNIK Odbiornik USART jest aktywny poprzez włączenie bitu RXEN (Receive Enable) w rejestrze UCSRB. Kiedy odbiornik jest aktywny, pin RXD jest nieaktywny. Oczywiście prędkość, format ramki muszą być ustawione przed odbieraniem. Start następuje gdy wykryty zostanie bit startu. Bity, które odbierane są następnie, są próbkowane z prędkością transmisji (lub zegara), przesuwane do rejestru Recive Shift Register dopóki nie nastąpi pierwszy bit stopu lub cała ramka zostanie odebrana. Drugi bit stopu powinien być zignorowany. Kiedy zostanie odebrany pierwszy bit stopu, zawartość Shift Register zostanie przeniesiona do bufora odbiornika. Bufor jest wtedy gotowy do odczytu z UDR I/O. Poniżej przedstawiono prosty odbiór przez USART bazujący na fladze RXC. 8\n9 Prosty odbiór danych Funkcja czeka na dane z bufora odbiorczego poprzez sprawdzanie flagi RXC, przed odczytaniem bufora i zwróceniem wartości. ODBIÓR FLAGI UKOŃCZENIA Odbiornik posiada jedną flagę odpowiadającą jego statusowi. Flaga Receive Complete (RXC) sygnalizuje jeśli są jakieś nieodczytane dane w buforze odbiornika. Flaga ta przyjmuje wartość jeden kiedy istnieją nieodczytane dane w buforze odbiornika, a przyjmuje wartość zero, jeśli bufor jest pusty. Jeśli odbiornik jest nieaktywny (RXEN=0), wtedy bit RXC również równy jest zero. Kiedy flaga RXCIE (Receive Complete Interrupt Enable) w rejestrze UCSRB jest ustawiona, wtedy przerwanie Receive Complete Interrupt jest wykonywane tak długo dopóki flaga RXC nie zostanie ustawiona. Odbiornik USART Receiver posiada 3 flagi błędów: Frame Error (FE) błąd ramki, Data OverRun (DOR), i Parity Error (PE) błąd parzystości. Wszystkie dostępne są po odczytaniu zawartości rejestru UCSRA. Wspólne dla tych flag błędów jest to, że zlokalizowane są w buforze odbiornika razem z ramką, przez co sygnalizują status błędu. Zatem rejestr UCSRA musi być odczytywany przed buforem odbiornika UDC, od czasu odczytywania UDR I/O. Flaga Frame Error (FE) sygnalizuje stan następnej czytelnej ramki umieszczonej w buforze odbiornika. Flaga FE jest równa zero, kiedy bit stopu został poprawnie odczytany, w innej sytuacji równa jeden. Flaga Data OverRun (DOR) sygnalizuje utratę danych. Występuje kiedy bufor odbiornika jest pełny (2 znaki), tymczasem w Receive Shift Register oczekuje nowy znak i wykryto nowy bit startu. Jeśli ustawiona jest ta flaga wtedy jedna lub więcej ramek zostaje utraconych. Flaga Parity Error (PE) sygnalizuje, że następna ramka w buforze odbiornika posiada niewłaściwy bit parzystości. Jeśli nie sprawdzamy parzystości, wtedy flaga PE równa jest zawsze zero. SPRAWDZANIE PARZYSTOŚCI Flaga Parity Checker jest aktywna gdy ustawiony jest bit UPM1. Typ sprawdzania może zostać wybrany za pomocą bitu UPM0. Kiedy aktywne jest sprawdzanie, obliczana zostaje parzystość z bitów danych a wynik porównywany z bitem otrzymanym w odebranej ramce. Wynik sprawdzenia jest przechowywany w buforze odbiornika wraz z odebranymi danymi i bitami stopu. Możliwe jest odczytanie flagi Parity Error przez oprogramowanie aby sprawdzić czy są błędy parzystości. Bit PE jest ustawiony jeśli następny znak, który ma być odczytany z bufora odbiornika zawiera błąd parzystości, kiedy odbiornik i sprawdzanie jest załączone (UPM1=1). Bit ten jest ważny dopóki nie zostanie odczytana zawartość bufora odbiornika (UDR). 9\n10 WYŁĄCZANIE ODBIORNIKA W odróżnieniu od nadajnika, wyłączenie odbiornika następuje natychmiastowo. Dane przychodzące nieodebrane są tracone. OPIS REJESTRÓW USART USART I/O Data Register UDR Bufor nadajnika może być jedynie zapisywany kiedy flaga UDRE w rejestrze UCSRA jest ustawiona. Kiedy dane są zapisywane do bufora nadajnika, nadajnik jest aktywny, nadajnik ładuje dane do Transmit Shift Register. USART Control and Status Register A UCSRA Bit 7 RXC: Receive Complete Flaga jest ustawiona jeśli są nieodczytane dane w buforze odbiornika i wtedy gdy bufor jest czysty. Bit 6 TXC: Transmit Complete Flaga ustawiona jeśli cała ramka z Transmit Shift Register została wysłana, i nie ma nowych danych w buforze nadajnika (UDR). Bit 5 UDRE: Data Register Empty Flaga sygnalizuje, że bufor nadajnika jest gotowy do przyjęcia nowych danych. Jeśli UDRE jest ma wartość jeden to bufor jest czysty i dlatego gotowy do zapisania. Bit 4 FE: Frame Error Bit ten jest ustawiony jeśli kolejny znak w buforze odbiornika posiada ramkę błędu (Frame Error). Bit 3 DOR: Data OverRun Bit ten jest ustawiony stan Data OverRun jest wykrywany. Bit 2 PE: Parity Error Bit ten jest ustawiony jeśli następny znak w buforze odbiornika posiada Parity Error, i sprawdzanie parzystości jest aktywne. Bit 1 U2X: Double speed Ustawienia tego bitu znaczące są tylko w przypadku operacji asynchronicznych. Należy zapisać do tego bitu 0, jeśli używa się transmisji synchronicznej. Bit 0 MPCM: Multi-processor Communication Mode Bit ten uaktywnia Multi-processor Communication mode. Jeśli posiada wartość jeden, wszystkie z przychodzących ramek nie zawierających informacje adresową zostają zignorowane. 10\n11 USART Control and Status Register B UCSRB Bit 7 RXCIE: RX Complete Interrupt Enable Zapisanie tego bitu aktywuje przerwania dla flagi RXC. Przerwanie Receive Complete jest generowane tylko wtedy gdy RXCIE ustawione jest na jeden, globalna flaga przerwań w rejestrze SREG zapisywana jest jako jeden oraz bit RXC w rejestrze UCSRA jest ustawiany. Bit 6 TXCIE: TX Complete Interrupt Enable Ustawienie tego bitu aktywuje przerwania dla flagi TXC. Generowane jest przerwanie Transmit Complete kiedy TXCIE=1, globalna flaga przerwań w rejestrze SREG ustawiana jest na jeden, również ustawiany jest bit TXC z rejestru UCSRA. Bit 5 UDRIE: Data Register Empty Interrupt Enable Zapisanie tego bitu, aktywuje przerwania dla flagi UDRE. Przerwanie jest generowane jeśli UDRIE ustawione jest na jeden, globalna flaga przerwań w rejestrze SREG ustawiana jest na jeden, bit UDRE z rejestru UCSRA również jest ustawiany. Bit 4 RXEN: Receiver Enable Zapisanie tego bity aktywuje odbiornik USART. Odbiornik wyłącza normalną obsługę pinu RXD kiedy jest RXEN=1. Wyłączenie odbiornika generuje sekwencje flag: FE, DOR, PE. Bit 3 TXEN: Transmitter Enable Zapisanie tego bitu, aktywuje nadajnik USART. Jeśli nadajnik jest aktywny zostaje wyłączona normalna obsługa pinu TXD. Wyłączenie nadajnika może nie daje efektu dopóki wychodząca transmisja nie zostanie zakończona (odpowiednie rejestry przechowujące dane do wysłania są czyste). Wyłączenie powoduje odblokowanie pinu TXD. Bit 2 UCSZ2: Character Size Bity te połączone są z bitem UCSZ1:0 w rejestrze UCSRC ustawiającym ilość bitów danych w ramce nadajnika i odbiornika. Bit 1 RXB8: Receive Data Bit 8 Bit ten jest dziewiątym bitem z odebranej ramki, jeśli wykorzystujemy taki rozmiar ramki. Musi być przeczytany przed przeczytaniem niższych bitów z UDR. Bit 0 TXB8: Transmit Data Bit 8 Bit ten jest dziewiątym bitem danych, jeśli zakładamy użycie 9 bitów danych w ramce wiadomości. Musi być zapisany przez zapisaniem niższych bitów do UDR. USART Control and Status Register C UCSRC 11\n12 Bit 7 URSEL: Register Select Ustawienie tego bitu powoduje wybranie rodzaju dostępu do rejestrów UCSRC lub UBRRH. Jeśli zapisany jako jeden czytanie UCSRC. Jeśli zapisujemy do UCSRC bit URSEL musi być ustawiony na jeden. Bit 6 UMSEL: USART Mode Select Ustawienie tego bitu powoduje wybór pomiędzy trybem asynchronicznym (UMSEL=0) i synchronicznym (UMSEL=1). Bit 5:4 UPM1:0: Parity Mode Aktywuje rodzaj sprawdzania parzystości. Jeśli opcja aktywna to nadajnik automatycznie generuje bit parzystości i dodaje do ramki. W przypadku odbiornika, powoduje wygenerowanie wartości parzystości z przychodzących danych i porównanie z ustawieniami UPM0. Jeśli wykryje jakiś błąd, zostaje ustawiona flaga PE w rejestrze UCSRA. Poniżej znajdują się możliwe ustawienia: Bit 3 UCSBS: Stop Bit Select Za pomocą tego bitu wybiera się ilość bitów stopu: 1 bit (USBS=0), 2 bity (USBS=1). Potrzebne jest to przy nadawaniu. Odbiornik ignoruje te ustawienia. Bit 2:1 UCSZ1: Rozmiar znaku Bity te połączone są z bitem z UCSZ2 z rejestru UCSRB, określają rozmiar danych dla odbiornika i nadajnika. Poniżej przedstawiono ustawienia tabele z ustawieniami Bit 0 UCPOL: Clock Polarity Ustawienia tego bitu mają wpływ tylko w przypadku opcji pracy synchronicznej. Bit ten ma wartość zero w przypadku transmisji asynchronicznej. Bit ten określa relacje pomiędzy zmianami danych wyjściowych a próbkami danych wejściowych oraz synchronicznego zegara. 12\n13 USART Baud Rate Registers UBRRL and UBRRHs Bit 15 URSEL: Register Select Ustawienie tego bitu powoduje wybór dostępu pomiędzy rejestrami UBRRH lub UCSRC. Bit 14:12 Reserved Bits Bit 11:0 UBRR11:0: Baud Rate Register Jest to 12 bitowy rejestr zawierający prędkość transmisji. UBRRH zawiera cztery najstarsze bity, zaś UBRRL osiem pozostałych. Wychodząca transmisja zostaje uszkodzona w wypadku zmiany prędkości przesyłu. Poniżej znajdują się jedne z ustawień bitów UBRR 13\n14 PRZERWANIA USART NAZWY PRZERWAŃ GENEROWANYCH PRZEZ USART SIG_USART_DATA Data Register Empty Interrupt - czysty rejestr z danymi SIG_USART_RECV Receive Complete Interrupt - zakończenie odbierania SIG_USART_TRANS Transmit Complete Interrupt - zakończenie nadawania 4. PRZYKŁADOWE PROGRAMY OBSŁUGI W JĘZYKU C W niniejszych przykładach pokazano jak przeprowadzić prostą transmisję szeregową pomiędzy procesorem AVR ATmega8 oraz komputerem PC. Założono, że uda się nawiązać komunikacje dwukierunkową. Każdy fragment kodu został szczegółowo opisany, aby analiza i ew. przeniesienie komunikacji na inny procesor nie nastręczała problemami. PROGRAM PIERWSZY Założeniami tego programu było proste obsłużenie wysyłania i odbierania danych przez port szeregowy. Założono, że nie będą sprawdzane błędy transmisji. KONFIGURACJA POCZĄTKOWA Implementacje programową oparto o środowisko WinAVR obejmujące zarówno edytor, jak i również systemowy programator AVRdude. Użyto wersji z dnia r. Pierwsze wiersze programu są standardowe zawierają dyrektywy dla kompilatora, z których bibliotek program będzie korzystał. W naszym przypadku będą to standardowe biblioteki I/O. W programie zakładamy, że nie będziemy używać przerwań, więc wystarczy tylko jedna biblioteka. (1) INICJALIZACJA USART Celem zainicjowania komunikacji szeregowej należy zainicjować prędkość transmisji, rozmiar przesyłanej ramki, ilość bitów stopu, sprawdzanie parzystości. Następnie należy odblokować komunikację załączając odpowiednie bity. W programie założono: prędkość 9600bps (bodów na sekundę), kwarc w systemie 8MHz, 8 bitów danych, sprawdzanie parzystości. 14\n15 (2) Wartość dla rejestru UBRRL odczytano z tabeli zamieszczonej w datasheecie ATmega8. WYSŁANIE POJEDYNCZEGO ZNAKU Algorytm wysyłania opiera się na zapisie znaku do rejestru UDR. Zapis jest równoznaczny ze startem nadawania. (3) WYSŁANIE CAŁEGO NAPISU Operacja taka realizowana jest poprzez wysyłanie do rejestru UDR pojedynczych znaków z całego napisu. Jak widać funkcja ta korzysta z procedury (3). (4) ODBIÓR POJEDYNCZEJ RAMKI Odbieranie sprowadza się do sprawdzania w rejestrze UCSRA flagi RXC, która odpowiada za detekcje danych w buforze. (5) Aby sprawdzić działanie nadawania o odbierania danych, poniżej znajduje się kod programu, który odbiera dane z portu szeregowego, następnie sprawdza czy została odebrana jedynka 15\n16 (6) czy dwójka i zapala diody podpięte do pinów PB1, PB2 oraz wysyła odebrany znak do komputera. ODBIÓR DANYCH I WYŚWIETLENIE Operacja będzie polegała odbieraniu pojedynczych bajtów. Następnie odebrana informacja z komputera będzie wyświetlona na wyświetlaczu LCD. Ze względu na obszerność nie zostaną przedstawione funkcje obsługi wyświetlacza. Odsyłam do różnych publikacji opisujących sposób obsługi (przede wszystkim sterownika HD44870). (7) OBSŁUGA PRZERWAŃ Dzięki korzystaniu z przerwań nie trzeba cały czas nasłuchiwać w pętli czy coś nie nadeszło. Wyróżnia się trzy rodzaje przerwań dla USARTa: SIG_USART_DATA, SIG_USART_RECV, SIG_USART_TRANS. KONFIGURACJA POCZĄTKOWA Jako, że będziemy korzystać z przerwań należy dodać odpowiednie dyrektywy informujące kompilator o tym fakcie. Pierwsze linijki kodu programu wyglądają następująco: (1) W sytuacji w której kompilator zasygnalizowałby błąd spowodowany brakiem odniesień do funkcji lub procedur, należy poszukać pliku iom8.h w katalogach WinAVR i dodać go w deklaracji bibliotek. 16\n17 INICJALIZACJA USARTa Przy inicjalizacji musimy zwrócić uwagę na fakt iż jeśli chcemy skorzystać z przerwań musimy je odblokować. Są to: RXCIE, TXCIE, UDRIE. Odblokowanie polega na ustawieniu odpowiednich bitów w rejestrze UCSRB. (2) W kodzie widać funkcje sei(), odblokowującą system przerwań globalnych. Oczywiście założono, że rejestr UCSRB załączy wszystkie możliwe przerwania. Zazwyczaj nie ma takich potrzeb. ODBIÓR POJEDYNCZEJ RAMKI Dzięki przerwaniu SIG_USART_RECV (które generowane jest po zakończeniu odbioru) możliwy jest prostu odbiór danych. (3) Kwestia obsługi błędów odbioru i wysyłania nie została omówiona. Analizując przytoczoną dokumentację można łatwo dodać te opcje. PROGRAM DRUGI - PROTOKÓŁ MODBUS USART można wykorzystać do wygenerowania danego formatu ramki aby skorzystać z dowolnego protokołu. Założeniami niniejszego programu jest praca układu typu master-slave, gdzie nadrzędnym urządzeniem jest komputer zaś podrzędnym mikrokontroler ATmega8. Wybrano protokół MODBUS, który jest popularnym protokołem przede wszystkim w transmisji przez magistralę RS485. Naszym zadaniem będzie napisanie programu dla mikroprocesora. MODBUS Założono, że transmisja odbędzie się w trybie ASCII. Zatem każdy bajt przesyłany jest za pomocą dwóch znaków ASCII. Używane jest kodowanie heksadecymalne. Ramkę używaną do przesyłania wiadomości przedstawiono poniżej. Ramka taka zawiera pole adresowe, funkcje, dane, obliczone LRC oraz bity stopu. 17\n18 Bit startu ma wartość 3A (:), zaś bity końca odpowiednio (0D, 0A). Zakładamy w naszym programie, że adres slave a to 1A, dostępna funkcja to zapalanie i gaszenie diody na porcie B. Urządzenie slave ma za zadanie nasłuchiwać, jeśli otrzymana ramka zawiera poprawnie obliczone LRC oraz właściwy dla układu adres funkcja zostaje wykonana. Założono, że ma być to prosty przykład zatem slave nie wysyła informacji powrotnej. Założenia początkowe Adres: 1A adres naszego slave a Funkcja: 01 zapalanie i gaszenie diody Dane: Ilość danych: 01 (jest to prosty przykład zatem tylko taka możliwość dostępna) Opcja: 01 zgaś diodę, 02 zapal diodę Przykładowy wygląd ramki przesyłanej z komputera: : 1A E3 CRLF gasi diodę (E3 jest wynikiem obliczenia LRC) : 1A E2 CRLF zapala diodę (E2 wynik LRC) KONFIGURACJA POCZĄTKOWA Standardowe ustawienia bibliotek, zmiennych oraz uaktywnienie przerwań wraz z konfiguracją USARTA. Poniżej znajduje się początek kodu programu. (1) Widoczne jest użycie struktury, aby łatwo można było dostać się do różnych danych z ramki. Poniżej znajduje się główna funkcja main, w której znajdują się ustawienia USARTa, wyświetlacza LCD, a także odblokowanie przerwań. 18\n19 (2) Widać, że inicjalizacja USART jest standardowa. Port B ustawiany jest jako port wyjściowy, zaś pętla for jest pętlą nieskończoną. Inicjalizacja i obsługa LCD zakłada używanie funkcji wyświetlających danych w postaciach: napisów, 8 bitowych zmiennych typu int, oraz zmiennych char. Można przeanalizować przykład bez obsługi LCD, ale w programach testowych tego typu obsługa jest przydatna. SPRAWDZANIE LRC LRC są to dwa znaki ASCII, które są wynikiem odpowiedniego algorytmu obliczeń części informacyjnej ramki. Algorytm ten polega na sumowaniu kolejnych 8-bitowych bajtów wiadomości, odrzuceniu przeniesień i na końcu wyznaczeniu uzupełnienia dwójkowego wyniku (U2). Sumowanie dotyczy części informacyjnej bez bitu startu i końca. Poniżej znajduje się kod programu liczącego LRC. (3) ODBIERANIE RAMEK DANYCH Nasłuch odbywa się w przerwaniach. W momencie wykrycia znaku startu (3A) wiadomość zostaje sklejana w ciąg znaków. Kiedy w buforze znajdą się znaki końca (CRLF) wtedy ramka Modbus jest gotowa. Ramka taka zawiera: adres, funkcje, dane, LRC. 19\n20 (4) Kluczową funkcją jest funkcja wykonaj(ramkaodbierz, licznik), gdyż wywoływana jest po odebraniu znaku końca. Funkcja ta konwertuje ramkę, liczy jej LRC i wywołuje obsługę żądania. WERYFIKACJA WYKONANIE FUNKCJI Jeśli sprawdzone LRC jest poprawne z przesłanym należy sprawdzić czy adres w wywołaniu jest taki jak układu slave a. Jeśli tak należy zdekodować funkcje i ją wykonać. 20\n21 (5) PODSUMOWANIE Zaprezentowany program jest tylko prostym przykładem obsługi protokołu MODBUS. Nie uwzględniono w nim wiele aspektów. Protokołu tego nie używa się zazwyczaj w wypadku interfejsu RS232, za to w transmisji RS485 jest bardzo popularny. Dla tej transmisji należałoby dodać odpowiednie linie w kodzie źródłowym odpowiedzialne za przełączanie pomiędzy nadajnikiem i odbiornikiem w przypadku wysyłania wartości ze slave a to mastera 1. 1 konwertery poziomów RS485 posiadają wejście Drive Enable pozwalające na ustawienie statusu urządzenia i ew. zajęcie lub zwolnienie magistralii. 21\n22 5. OBSŁUGA PORTU SZEREGOWEGO W BCB 6.0 WPROWADZENIE Aby obsłużyć interfejs RS232C z poziomu Windows można użyć Hyper Terminala. Konfigurując odpowiednie połączenie można wysyłać i odbierać dane portem szeregowym. Problem pojawia się gdy dane stanowią dużą ilość. Wpisywanie danych, ew. odtwarzanie ich z pliku może nastręczać problemów. Dlatego warto zająć się napisaniem programu obsługi portu w jednym z języków programowania wysokiego poziomu. Zazwyczaj robi się to w Delphi lub w Borland Builderze. Cechą wspólną obu tych programów jest możliwość obsługi WinAPI. Dzięki temu obsługa portu szeregowego nie powinna sprawiać problemów. INTERFEJS Najpierw zostanie przedstawiony interfejs programisty, w tym typy funkcji i ich parametry, a następnie obsłużona zostanie transmisja. DCB (Device Control Block) zmienne i parametry dopuszczalne (wybrane zmienne) Typ Zmienna Znaczenie Wartość DWORD DCBlength rozmiar struktury należy wpisać CBR_110 CBR_19200 CBR_300 CBR_ CBR_600 CBR_56000 DWORD BaudRate CBR_4800 CBR_ CBR_9600 CBR_ CBR_14400 określenie prędkości CBR_1200 CBR_57600 transmisji (bity/sek) CBR_2400 CBR_ WORD XonLim określenie minimalnej liczby bajtów w domyślnie: buforze wejściowym określenie WORD XoffLim maksymalnej liczby bajtów w buforze domyślnie: wejściowym BYTE wybór liczby bitów ByteSize danych 5, 6, 7, 8 BYTE BYTE Parity StopBits określenie kontroli parzystości wybór bitów stopu EVENPARITY - parzysta MARKPARITY - bit parzystości stały równy 1 NOPARITY brak kontroli ODDPARITY nieparzysta ONESTOPBIT ONE5STOPBITS TWOSTOPBITS Createfile() Jest to podstawowa funkcja zawierająca konfiguracje portu szeregowego. W jej skład wchodzi m.in. nazwa portu, jego dostępność. HANDLE CreateFile(LPCTSTR lpfilename, DWORD dwdesiredaccess, DWORD ShareMode, LPSECURITY_ATTRIBUTES lpsecurityattributes, DWORD dwcreationdistribution, DWORD dwflagsandattributes, HANDLE htemplatefile); 22\n23 Pierwszy parametr LPCTSTR służy do deklaracji portu COM zatem LPCTSTR lpfilename = COM2 ; Parametr dwdesiredaccess umożliwia ustalenie rodzaju dostępu do portu szeregowego. Z praktycznego punktu widzenia najwygodniej jest ustalić rodzaj dostępu jako GENERIC_READ GENERIC_WRITE (zapisuj do portu lub odczytuj z portu). Umożliwi nam to płynne wysyłanie i odbieranie komunikatów. Parametrowi dwcreationdistribution należy przypisać właściwość OPEN_EXISTING otwórz istniejący (port). Pozostałym przyporządkujemy następujące wartości: DWORD ShareMode = 0 (FALSE); LPSECURITY_ATTRIBUTES lpsecurityattributes = NULL; DWORD dwflagandattributes = 0 (FALSE); HANDLE htemplatefile = NULL Funkcją zwracającą ostatnie ustawienia DCB jest następująca funkcja BOOL GetCommState(HANDLE hcommdev, LPDCB lpdcb) Wybrany przez nas port szeregowy ostatecznie skonfigurujemy zgodnie ze specyfikacją struktury DCB, za pomocą funkcji SetCommState(), która reinicjalizuje i uaktualnia wszystkie dostępne parametry w ustawieniach łącza szeregowego: BOOL SetCommState(HANDLE hcommdev, LPDCB lpdcb) Przed zakończeniem działania aplikacji otwarty port szeregowy należy koniecznie zamknąć i zwolnić obszar pamięci przydzielony na jego identyfikator, korzystając z: BOOL CloseHandle(HANDLE hcommdev) PROGRAM W BUILDERZE Przykład wykonano w C++ Borland Builder 6.0 Personal. Założono, że używane wyłącznie będą funkcje WinAPI. W sieci znaleźć można bardzo dużą ilość komponentów do obsługi portu szeregowego, jednak większość z nich zawiera w swojej strukturze funkcje WinAPI, zatem warto przeanalizować obsługę RS232C od podstaw. Przykład wzorowany jest na przykładzie z książki RS 232 C. Praktyczne programowanie. Od Pascala i C++ do Delphi i Buildera Andrzeja Daniluka. Założeniem programu jest obsługa protokołu MODBUS i komunikacja z mikroprocesorem zaprogramowanym programem nr 2. Najpierw zostanie stworzona forma na której będą podstawowe opcje obsługi portu szeregowego. Poniżej znajduje się przykładowa forma. widok przykładowej formy 23\n24 Użyte elementy to przyciski Button, pola Edit, tabela StringGrid, przyciski CheckBox. Program ma za zadanie wysłanie do mikrokontrolera ramki danych zawierającej: adres, funkcję, ilość danych, dane oraz obliczone LRC. Przyciski odpowiadają za: otworzenie portu, zamknięcie portu i programu, obliczenie LRC danych, wysłanie danych do mikroprocesora. KONFIGURACJA POCZĄTKOWA Oczywiście pliki nagłówkowe mogą być różne niż przedstawione w poniższym kodzie. (1) (2) W pierwszym fragmencie zdefiniowane są pliki nagłówkowe oraz zadeklarowane zmienne globalne. Zmienne HANDLE, LPCTSTR, DCB są zmiennymi WinAPI, dzięki nim możliwa jest obsługa portu COM. Poniżej znajduje się główna funkcja programu. Ma ona za zadanie wpisać wartości startowe do tabeli ramki wiadomości. Wykorzystano tutaj obiekt StrinGrid, będący niczym innym jak tabelą stringów. Jego parametr Cells[x][y] wskazuje na daną komórkę w tabeli. 24\n25 OTWORZENIE PORTU Otworzenie portu następuje po wciśnięciu przycisku OpenComm. Poniżej zamieszczono kod programu odpowiedzialny za inicjalizacje portu. (3) Na początku sprawdzana są stany CheckBoxów. Przydzielana jest odpowiednia nazwa dla odpowiedniego wskazania. Nazwa lpfilename wskazuje na nazwę portu do obsługi. Inicjowanie portu odbywa się za pomocą funkcji CreateFile(). Jeśli poprawnie otworzono port, pobierane są wcześniejsze ustawienia oraz ustawiane są aktualne parametry transmisji. ZAMKNIĘCIE PORTU WYJŚCIE Z PROGRAMU Zawsze trzeba pamiętać, że po zakończonych transmisjach i przed końcem programu, należy zamknąć otworzony port, tym samym zwolnić alokowaną pamięć. W naszym programie odbywa się to w dwóch funkcjach, widocznych poniżej. (4) 25\n26 Jak widać, druga funkcja jest wywoływana w momencie wciśnięcia przycisku CloseComm. FUNKCJE POMOCNICZE Jako, że parametr StringGrida - goediting został ustawiony na true, do tabeli można wpisywać dowolne ciągi znaków. Założono, że użytkownik będzie wpisywał poprawne dane i nie stworzono obsługi błędów. Trzeba było jednak stworzyć funkcje wspomagające. Jedną z takich funkcji jest zamiana wpisanego stringa do tabeli StringGrid na wartość w kodzie szesnastkowym. Potrzebne było to do wysyłania danych (mikrokontroler oczekiwał na dane w systemie szesnastkowym Modbus). Funkcja obsługująca ten algorytm jest uniwersalna. Pozwala na zamianę każdego ciągu znaków na liczbę w systemach od dwójkowego po szesnastkowy. Autor opracowania nie jest autorem tej funkcji. Skorzystał z dostępnych algorytmów opracowanych wcześniej. (5) Kolejną funkcją pomocniczą jest funkcja licząca LRC ramki informacyjnej. Składa się z dwóch części. Pierwsza przygotowuje ramkę, zaś druga jest zmodyfikowaną funkcją zaczerpniętą z dokumentacji protokołu Modbus. 26\n27 (6) (7) Jak widać ta funkcja jest identyczna w stosunku do funkcji w kodzie obsługi mikrokontrolera 2. Ostania z funkcji pomocniczych dec2hex() ma za zadanie konwertować obliczoną wartość LRC do postaci HEX. Poniżej znajduje się wygląd tej funkcji. 2 Świadczy to o uniwersalności języka C. 27\n28 (8) NADAWANIE RAMEK Funkcja nadawania ramek jest uaktywniana przez przycisk Button1. Nadawane są kolejno: bit startu, adres, funkcja, ilość danych, dane, LRC. W programie założono, że ilość danych będzie wynosiła zawsze jeden, ze względu na uproszczenie obsługi. Czytelnik może skonstruować dynamicznego StringGrida zmieniającego swój rozmiar, pozwalając na wprowadzanie większej ilości danych. Funkcja wysyłania danych też musiałaby być lekko zmodyfikowana, ale nie powinno to sprawić większych problemów. Poniżej znajduje się kod wysyłający dane portem szeregowym do mikrokontrolera. 28\n29 (9) Widoczne są przeprowadzane konwersje ze string na *char. Spowodowane jest to wymaganiami funkcji obsługujących odpowiednie przekształcenia. Wyjaśnienia wymaga funkcja TransmitCommChar() bo dotychczas się nie pojawiła. BOOL TransmitCommChar(HANDLE hcommdev, char chtransmit); Pozwala ona na wysłanie jednego znaku do bufora nadajnika. W publikacji RS 232 C. Praktyczne programowanie. Od Pascala i C++ do Delphi i Buildera  szczegółowo został omówiony zakres użycia tej funkcji. Funkcja Sleep() zatrzymuje działanie programu na milisekundy, tak aby bufor odbiornika mikroprocesora zdążył przetworzyć otrzymane dane. PODSUMOWANIE Jak widać dzięki środowisku Borland Builder można stworzyć zaawansowane programy obsługi portu COM, co pozwala również na obsłużenie różnych protokołów i wykorzystanie w celach przemysłowych. Należy nadmienić, że stworzony program to tylko szczyt góry lodowej kryjącej się pod nazwą WinAPI. Po szczegóły po raz kolejny odsyłam do książki Andrzeja Daniluka RS 232 C. Praktyczne programowanie. Od Pascala i C++ do Delphi i Buildera. Jest to najlepsze źródło opisujące standard RS232C w szczególności programowanie pod Windows. 6. Podsumowanie Obsługa portu szeregowego jest pojęciem bardzo szerokim, gdyż tyczy się różnych urządzeń, różnego sposobu sterowania i różnych opcji transmisji. Niniejsze opracowanie to jedynie wstęp do tworzenia aplikacji dla mikrokontrolerów AVR, obsługiwanych przez komputery PC, a także pracujących w trybach master/slave, w magistralach przemysłowych, jak np. RS485. Można znaleźć wiele zastosować wykorzystania interfejsu szeregowego, a także bardzo dużą liczbę urządzeń korzystającą z tego typu interfejsu. 29\n30 Autor starał się przedstawić podstawowe wiadomości o komunikacji PC z. ATmega8. Celem było obsłużenie prostej komunikacji, bez sprawdzania błędów, wykorzystywania zaawansowanych funkcji. Za główny cel tego opracowania autor przyjął zasygnalizowanie sposobów i rodzajów obsługi interfejsu RS232, ma nadzieję, że po części się to udało. 7. Bibliografia  Daniluk A.: RS232C. Praktyczne programowanie. Od Pascala i C++ do Delphi i Buildera. Gliwice 2001, Helion  Grębosz J.: Symfonia C++. Kraków 1999, Kallimach  Opracowanie własne Programowanie mikrokontrolerów AVR w języku C. Kraków 2007  Witkowski A.: Mikrokontrolery AVR. Programowanie w języku C. Katowice 2006, PAN  Atmel : ATmega8 datasheet. Atmel 2007  Modicon : Modbus Protocol Reference Guide. Massachusetts, Modicon 1996  8. Tabela kodów ASCII 30\nPodstawy systemów mikroprocesorowych. Interfejs USART. Interfejsy szeregowe w mikrokontrolerach AVR\nPodstawy systemów mikroprocesorowych Wykład nr 4 Interfejsy szeregowe dr Piotr Fronczak http://www.if.pw.edu.pl/~agatka/psm.html Komputery przesyłają dane na dwa sposoby: równolegle: Kilka bitów danych\nCzujnik zbliżeniowy indukcyjny Wizualizacja Danych Sensorycznych Projekt Łukasz Adamczuk (133047) 1. Wstęp. Czujniki indukcyjne zbliżeniowe są elementami automatyki reagującymi na wprowadzenie metalu w


Wstyd się przyznać, ale gdy tu, między Odrą a Wisłą, Bałtykiem i Karpatami, trwa bój nie tyle na noże, co na haki o to, jaka (a raczej czyja, bo to różnica, i to fundamentalna) będzie PRL-bis, ja spędziłem ponad tydzień leniąc się olinkluzywnie nad Morzem Śródziemnym i nabierając z każdym wejściem do morza (i do baru) dystansu do dziejącej się parę tysięcy kilometrów na północ (proszę wybaczyć właściwą mi precyzję opisu) napierdalanki.\nOwszem, dochodziły nad to cieplutkie morze (i do tych olinkluzywnych barów) jakieś szczątkowe informacje, z których zaciekawiły mnie jednak tylko dwie:\npartyjno-rządowa (no taka prawda: partyjno-rządowa) telewizja nie zauważyła wielotysięcznego marszu, który przemaszerował głównymi ulicami Warszawy, wyrażając brak entuzjazmu do przyjętej przez naszego najważniejszego (bo jedynego) sojusznika, a wielce korzystnej dla różnych takich cwaniaków, ustawy 447, która dotyczy rozdysponowania 300 miliardowych (o dolary amerykańskie chodzi) aktywów, niesłusznie uznawanych przez Polaków za ich własne.\nNo cóż, pomyślałem – nie po to przedsięwzięcie biznesowe działające pod marką handlową PiS objęło zarząd w PRL-bis, by należąca do niego telewizja propagowała jakieś niekonstruktywne i (zacytuję generałów Jaruzelskiego i Kiszczaka) godzące w sojusze pomysły.\nPrzecież poprzednicy PiSu (występujący pod marką PO) postępowali dokładnie tak samo, podobnie jak poprzednicy poprzedników (komuchów mam na myśli).\nPotem okazało się, że złożony w sejmie PRL-bis projekt ustawy zapobiegającej skutkom tej transatlantyckiej grandy o 300 miliardowym haraczu, został po prostu zdjęty z porządku obrad przez pisowskiego barona, zasłużonego jak słychać szczególnie na odcinku zbliżenia polsko-ukraińskiego.\nNo po prostu, jak w ruskim cyrku: było – i nie ma.\nUśmiechnąłem się pod wąsem (bo ja, odkąd stało się to biologicznie możliwe, noszę wąsy):\nale jaja, no towarzysz Gomułka (nie jestem wredny i Bieruta nie wypominam) byłby z pisowców dumny.\nMinęło dni kilka i partyjno-rządowa telewizja pokazała z Krakowa partyjno-rządowy jubel pod nazwą konwencja.\nI na tym jublu Pan Prezes Kaczyński miał spicz, podczas którego w pewnej chwili zakrzyknął (bo Prezes Kaczyński ostatnio głos dość często podnosi), że nie pozwoli na cenzurę i nawet mu powieka przy tym nie drgnęła.\nKtoś powie, że po tym poznaje się polityka, że mówi jedno – a robi drugie i nawet mu przy tym nie drgnie nie tylko powieka, ale ja nie jestem ktoś i zamiast osłupieć, pochwyciłem w lot sens genialnej myśli Prezesa:\nbo Prezes był, jest i będzie przeciw cenzurze złej – ale istnienie tej dobrej cenzury, w najmniejszym stopniu mu nie tylko nie przeszkadza, ale wręcz uważa je za wskazane!\nI kiedy zacząłem tego Prezesowego spiczu słuchać z zainteresowaniem, Prezes z właściwym sobie, kolejnym błyskiem geniuszu, wytłumaczył Ciemnemu Ludowi/Suwerenowi, że ustawa anty-447 jest zwyczajnie niepotrzebna, bo ustawę to można w jeden dzień zmienić, a gwarancją niepłacenia żydowskim rekieterom wspomnianych 300 miliardów (dolarów amerykańskich) są… rządy PiSu!\nWprawdzie słowo-klucz „Żydzi” nie padło, ale o ile wiem, to nikt inny nas orżnąć na taką kasę zamiaru nie ma, chyba, że podczas mojej dezercji nad Morze Śródziemne ktoś jeszcze łapę wyciągnął?\nUfff… to chwała Bogu, bo ile razy można okradać okradzionego?\nJa uważam, że nie tylko ustawa, ale nawet ta zbieranina wszelkiego (pozwolę sobie użyć archaizmu) tałatajstwa zwana parlamentem, potrzebna mi do szczęścia nie jest, ale ja jestem minimalista, więc proszę się moimi opiniami nie przejmować.\nPodobnie do rządów jednej partii zdążyłem się w minionej epoce przez 31 lat przyzwyczaić, zatem i wy Szanowni Czytelnicy dacie radę!\nCzego Wam serdecznie życzę, a na koniec, jako bonusik, mój ulubiony czecho-słowacki (było takie państwo) dowcip z czasów komuny:\n„Panie Havranek, panie Havranek! W telewizji powiedzieli, że u nas za 4 lata będzie komunizm!!!\nPhi! Ja się nie boję – ja mam raka!”\nI tym, optymistycznym akcentem…\ntagi: prawo i sprawiedliwość cenzura tvp ustawa 447 ustawa anty-447 marsz stop 447\n21 maja 2019 14:23\n22 2018 2 zaloguj sie by polubić\n21 maja 2019 16:03\nAle czym się tu martwić, przecież PiS w tym roku odda władzę. Przyjdą nowi i lepsi.\newaryst-fedorowicz @onyx 21 maja 2019 16:03\n21 maja 2019 16:05\nAleż ja się nie martwię - wyraźnie o tym piszę.\nA PiS władzę odda.\nParis @onyx 21 maja 2019 16:03\n21 maja 2019 16:13\n... ze nie ma sie czym martwic... a bo to pierwszy raz PiS odda wladze, czy co !!!\nOdda wladze SWOIM kolegom, poprzednikom... z tej samej piaskownicy - szujom, zaprzancom, sprzedawczykom, faryzeuszom, targowicy, hipokrytom... do tego nierobom, darmozjadom, pasozytom i pijawkom na narodzie polskim !!!\nParis @ewaryst-fedorowicz 21 maja 2019 16:05\n21 maja 2019 16:15\nNie sledzilam, Panie Ewaryscie...\n... ZADNEGO spedu PiS'owskiego, szumnie zwanego "konwencja" !!!\nonyx @Paris 21 maja 2019 16:13\n21 maja 2019 16:30\nParis @onyx 21 maja 2019 16:30\n... roznimy sie... kazde z nas ma prawo do wlasnego zdania.\n21 maja 2019 17:06\nGdy PiS obejmował „władzę” moją główną teorią było że nadchodzi coś w związku z Ruskami. Zwłaszcza Macierewicz na stanowisku min. obrony mnie to sugerował. Jednak kolejne zdarzenia troszkę zmieniły mój punkt widzenia. Teraz sądzę że Planiści mając do przepchnięcia poza Ruskami i Fortem Trump takie rzeczy jak właśnie ta ustawa z kasą dla Żydów, czy choćby usunięcie korzystnych dla naszego zdrowia norm dotyczących promieniowania elektromagnetycznego doszli do wniosku że najlepiej by to gówno przyjęło na siebie PiS.\nPiS dodatkowo jednoznacznie i ostatecznie już wepchnie nas do UE gdyż w tym momencie całe tzw. centrum wyborcze wraz całym lewym skrzydłem mówi jednym głosem. Także w sprawacg gospodarki itp. Wyborca nie widzi w tej kwestii żadnej alternatywy, możliwości. Nie ma właściwie punktów spornych poza różnymi duperelami. Nawet w kwestii mowy nienawiści jest jednogłos. Czy też pedofilii, zwłaszcza w Kościele.\nNo i przy okazji PiS zostanie obarczony winą za krach gospodarczy. Ta sprawa będzie decydująca zresztą. Już od dawna jest zapowiadany ten krach ale skoordynowany druk kasy przez banki centralne świata podtrzymywał iluzję rozwoju. W tym momencie jednak sprawy naprawdę stają się poważne. Gdy iluzja pryśnie PiS zostanie ze swoim dziedzictwem. 500+ zostanie skompromitowane. PiS zostanie tym który wprowadził narzędzia totalnej kontroli jak JPK. PiS będzie tym, który ostatecznie wepchnął nas do UE, zabulił i sprzedał ŻydoAmeryce. Dalej przepychał szczepionki, usuwał ostatnie bariery chroniące nasze zdrowie przed korporacyjnym gównem. To będzie jego dziedzictwo i gdy już wykona całą tą brudną robotę będzie mógł odejść.\nMaryla-Sztajer @smieciu 21 maja 2019 17:06\n21 maja 2019 17:15\nWłaśnie ten zastaw słyszę od ludzi u mnie..\nChodzę z psem po okolicy bo w polach błoto. I tak mówią Ci co byli za PiS...A u mnie otoczenie raczej PO czy jawnie postkomuna. Ci co za PiS w znacznej mniejszości..\nDo PE nie idą głosować ale to zawsze niska frekwencja to nic nowego.\nAle się odgrazają że jesienią też nie pójdą.\nNie wiem jak się okaże w praktyce. Piszę tutaj o głosach,,z ulicy,,\newaryst-fedorowicz @smieciu 21 maja 2019 17:06\n21 maja 2019 19:22\nJa nie mam co do PiSu (podobnie jak reszty magdalenkowej układanki) żadnych złudzeń.\nPrawie 5 lat temu, w tekście "Uwięzili nas w Wielkim Teatrze" zsyntetyzowałem naszą (czyli nas - zwykłych Polaków) sytuację tymi słowy:\n"...to, z czym mamy od lat do czynienia, to Wielki Teatr:\n- reżyserem jest Układ, trzymający za pysk 36 (taka smutna prawda nie żadne 38, a 36) milionowy, europejski kraj Unii Europejskiej,\n- największej partii opozycyjnej przypadła rola aktora, który jest gotów wykonać każde polecenie reżysera, nawet jeśli reżyser każe mu rznąć głupa.\n- ci, którzy zanęceni (w najlepszym razie bezsensownym) apelem Prezesa poszli na 2 rundę skręconych wyborów są na samym końcu teatralnego rankingu, gdyż pełnią funkcje statystów.\nNo dobrze – a tacy jak ja, co na apel Prezesa wzruszyli ramionami i zostali w domu?\nCóż - my jesteśmy widzami, co też nie jest wcale miłe, bo widzowie płacą za spektakle, a w naszym przypadku płacimy za to przedstawienie pod przymusem.\nAle przynajmniej nie kolaborujemy (jak aktorzy i statyści) z reżyserem."\nWracam do tej kwestii regularnie, ot - choćby tekst ze stycznia br ze Szkoły Nawigatorów pt "Szkoła Liderów Cioci Magdalenki"\nale najbardziej lubię tekst sprzed lat prawie 4 "Generał Kiszczak wielkim czekistą był!", żegnający architekta dzisiejszego bajzlu - pardon Układ.\nTaaa... Polska jest zbyt dużym, zbyt bogatym, zbyt strategicznie położonym krajem, by pozostawić ją "niezaopiekowaną" :-(\newaryst-fedorowicz @Maryla-Sztajer 21 maja 2019 17:15\n22 maja 2019 08:35\nSprawa jest prosta jak konstrukcja Suskiego:\n26 maja okaże się, czy zabieg Kaczyńskiego (a tak naprawdę przez niego firmowany) pt "wymienić elektorat ideowy na bezideowy" sprawdził się w liczbach:\nJeśli tak (czyli PiS przegra) to nic się dp jesieni nie zmieni.\nJeśli nie, to PiS dokona jakiejś spektakularnej autokompromitacji, przy której cenzura Kurskiego w TVP czy Kuchcinskiego w sejmie to będzie detal.\nJa uważam, że tak czy inaczej PiS grzecznie odda na jesieni władzę, jak w 2007, gdy kto trzeba został przez kogo trzeba przekonany, żeby nie fikał i grzecznie oddawał, co dostał tylko w depozyt.\n22 maja 2019 13:31\nMnie tam rybka, kto w korycie ryjek trzyma, bo ten, czy tamten, to ja swoją marną emeryturę dostać muszę. Niech się młodzi martwią, ale oni wokrug powtarzają, że emerytury nie dożyją.\nCo mnie zaciekawiło: wielu z tutejszych komntatorów jest pewnych, że PiS jesienią władzę odda. Nikt jednak nie odważy się napisac wprost - komu odda? Takie "pitolenie", że jakimś mitycznym "swoim z innego rozdania" mnie nie przekonuje.\nJak już nie raz deklarowałem, to na żadne "głosowania" nie chodzę, bo od 1947 roku (pamiętne 3xTAK) ordynacja się nie zmieniła i nadal mamy "głosowania na listę", których ja, jako ciemny lud/suweren nijak pojąć nie potrafię (no, może usunięto słynne "głosujemy bez skreśleń!").\nObecnie przy korycie jest PiS, a w kolejce różni-różniaści (od A do N). Komitet kolejkowy - gdyby był jeden - może by jakoś to uporządkował. Jeno, że tych "komitetów" jest dość sporo, to znowu do lewej kasy różni pchać się będą i sie dopchają.\nPytam, zatem: komu jesienią PiS odda władzę, bo jak popatrzeć na te gęby zakazane, to jakoś konkurencji nie widzę. Fakt, takich gęb odrażających jak kobiety Zalewska czy Kępa PiS się pozbywa z ulgą, to żadnych nowych i mądrzejszych nie widać, nie słychać, i nawet nie czuć.\newaryst-fedorowicz @Morsik 22 maja 2019 13:31\n22 maja 2019 14:08\n1. nie "wielu", a ja i to konsekwentnie, bo jako wyznawca nie tyle teorii, co PRAKTYKI spiskowej twierdzę, że do willi w Magdalence nie miał wstępu NIKT, kto nie byłby przez zagranicznych szefów gen. Kiszczaka zatwierdzony, po uprzednim sprawdzeniu do paru pokoleń wstecz.\n2. no jak to komu?\nNa tym etapie tylko PO i s-ka zostali wyznaczeni przez opiekunów PRL-bis do "dania zmiany" w tej koszmarnej, magdalenkowej zabawie w wahadełko .\nJuż raz jankesi z helmutami przetrenowali to po '89 na nas.\ngorylisko @ewaryst-fedorowicz 22 maja 2019 14:08\n22 maja 2019 22:05\nfaaaajnie jasne... jakesi, helmuty... pan uważa, że to komplet ? bo ja bym dodał do tego, jeszcze londyn i pekin... przy czym proponuję zauważyć, że jeśli chodzi o jankesów to co nieco się zmieniło... więc to też tak nie do końca... no i proszę też zauważyć, że u nas też co nieco zaczynamja się głosy... które już są słyszalne w środowisku, pruskim, ruskim, żydowskim... co więcej podejrzewam, że chyba bezpieczniacy się zorientowali, że zostaną wyślizgani totalnie z interesu...więc chyba zaczęli wspomagać kaczora właśnie...oczywiście bez pitolenia o Polsce etc. tylko z faktu, że trzeba mieć gdzie d*** posadzić, pewnie... dlatego ja jestem spokojny, karty już rozdane, przekop się dzieje, Trójmorze nabiera sił...\n22 maja 2019 23:30\nzapomniałem jeszcze o moskwie... ale znając pańskie uprzedzenia, pewnie zbytnio to pana nie ruszy...\newaryst-fedorowicz @gorylisko 22 maja 2019 23:30\n23 maja 2019 08:30\nNie szkodzi! Choć rzeczywiscie zaskoczyło mnie nieco, że podziela pan moje uprzedzenia do ludzi, którzy głośno krzyczą jedno, a po cichu robią drugie, jak 99 % tzw. polityków, z pańskim Prezesem Kaczyńskim włącznie :-D\nMiłego oglądania tzw. wieczoru wyborczego w telewizji partyjno-rządowej!\ngorylisko @ewaryst-fedorowicz 23 maja 2019 08:30\njaaasneeee prezez Kaczyński mój ci jest... paaanie czy pan aby pewien jest, ze to co pan pijesz z rana to aby mleko jest a nie emusja najnowszej genarcji do bielenia ścian i wzroku ??\n23 maja 2019 10:20\nzapomniałem dodać, że wolę zwykłą szopkę... telewizorni w domu nie mam i nie oglądam...więc może by tak zszedł pan na ziemię i zachowywał sie trochę bardziej odpowiedzialnie od szajbus wielgus...\newaryst-fedorowicz @gorylisko 23 maja 2019 10:20\n23 maja 2019 10:52\nNie ma pan (ani nikt inny) obowiązku czytania moich tekstów - podobnie jak ja nie mam obowiązku akceptowania pisowskiego trollowania.\nNiedziela tuż tuż, do jesiennego głosowania też niespecjalnie daleko i wtedy się okaże, czy miałem rację, czy nie.\nA teraz proszę sobie stąd iść.\ngorylisko @ewaryst-fedorowicz 23 maja 2019 10:52\n23 maja 2019 13:43\nno jaaasneee każdy kto panu nie wierzy i nie daje się nabrać to pisowski troll... a możże by taki chełm sobie pa kupi i zacznie używać... może pikelhaube... będzie weselej...\nMorsik @gorylisko 22 maja 2019 22:05\n23 maja 2019 15:31\n1) Nijakiego "przekopu" nie będzie, bo dil sowiecko-enerdowski nie wyda zgody.\n2) Nijakiego "międzymorza" nie będzie, bo z kraikami, które w przeszłości niedawnej mundurki z hakenkrojzem z radością zakładały żadnych umów zawierać się nie powinno.\n3) Jeśli są jakieś wątpliwości to patrz punkt 1. :)


Uniewinniono podejrzanego o zabicie Afroamerykanina w najgłośniejszym procesie ostatnich lat - GazetaPrawna.pl\n14 lipca 2013, 07:50\nTo był jeden z najgłośniejszych procesów w ostatnich latach w Stanach Zjednoczonych. Sąd uznał, że George Zimmerman, strażnik ochotnik na jednym z prywatnych osiedli, nie jest winny śmierci 17-letniego Afroamerykanina Trayvona Martina.\nTen proces śledziła cała Ameryka. Nad sentencją wyroku łącznie obradowano 16 i pół godziny. Prokuratorzy chcieli uznania Zimmermana winnym nieumyślnej śmierci czarnoskórego nastolatka i aby sąd skazał go za morderstwo drugiego stopnia. Ostatecznie oskarżony został jednak uniewinniony od zarzucanych mu czynów.\nProces wywoływał mnóstwo emocji. Organizacje afroamerykańskie twierdziły, że George Zimmerman działa z pobudek rasistowskich i to kolor skóry zdecydował, że postanowił strzelać. Sprawa wywołała masowe protesty w całych Stanach. Oskarżony natomiast twierdził, że działał w obronie własnej gdyż nastolatek zaatakował go w momencie gdy był na służbie.\nDo zdarzenia doszło na prywatnym osiedlu. Prawo Florydy zezwala na użycie broni w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia. George'owi Zimmermanowi groziła nawet kara dożywotniego więzienia.\nProtesty uliczne przeciwko uniewinnieniu George'a Zimmermana\nSąd w Sanford na Florydzie uniewinnił Zimmermana z zarzutu postrzelenia ze skutkiem śmiertelnym czarnoskórego Trayvona Martina. Do tragedii doszło w lutym zeszłego roku w Sanford. Zimmerman twierdził, że został zaatakowany i strzelał w samoobronie, natomiast według prokuratury strażnik zastrzelił 17-letniego Martina bez powodu.\nprzestępczość ze świata sądownictwo\nCzy Ukrainiec zabił muzułmanina w Birmingham\nTysiące Amerykańow protestowało w stu miastach. Wśród nich Beyonce i Jay-Z


Podkategoria: Hobby - strona 2 - SEOkatalog.PL - katalog stron SEO - linki bezpośrednie, pozycjonowanie, katalog seo\nZapraszam do sklepu na zakupy: http://www.pologar.pl/. Elektroniczna obroża dla psów myśliwskich oraz odtwarzacze cyfrowe z głosami ptaków i zwierząt. Obroża Beeper Uberto 2000. Oryginalna i unikalna obroża akustyczna Beeper UBERTO 2000 powróciła. Obroża ta jest elektronicznym lokalizatorem dźwiękowym dla psów zaprojektowanym na potrzeby myślistwa. Pozwala na śledzenie zachowania się psa i podążanie za nim. Doskonale sprawdza się na polowaniu dzięki niej wiesz czy twój pies biegnie czy stoi w miejscu wystawiając ci zwierzynę. Wspaniale sprawdza się przy polowaniu na słonki. Obroża Beeper 2000 posiada jako jedyna na rynku niskie dźwięki słyszalne do 500m. Obroża sprzedawana w poręcznej walizce. Cztery rodzaje sygnału dźwiękowego pozwalają zlokalizować psa w ruchu i w wystawianiu. Sygnały do ustawienia: podwójny beep, potrójny, podwójny, jastrząb. Dodatkowo: ustawienia siły głośności, czas odstępu nadawanego sygnału, wodoodporna, zasilanie: bateria 9V DURACELL.\nSerwis dla miłośników Psów. Miejsce społeczności, która uwielbia dotyk zimnego noska i merdanie ogonka. Wymiana doświadczeń, informacje hodowlane, ciekawe artykuły, kalendarz wystaw psów rasowych, rodowodowe szczenięta, te i inne tematy czekają na Ciebie. Hobby i przyjaźń to jest to, co z przyjemnością propaguje Serwis Sczenięta.pl\nInternetowy serwis gdzie założysz w prosty sposób własnego bloga i wszystko całkowicie za darmo. Komentuj wydarzenia, opowiedz o swoich zainteresowaniach, swojej pasji, pochwal się znajomym co cię kręci - w domu, szkole, mieście.\nBubble-World.pl to jedyny w Polsce portal akwarystyki słodkowodnej zawierający szczegółowe opisy ryb i roślin akwariowych. Znajdziesz tutaj rozmaite ciekawostki ze świata podwodnego, obejrzysz galerię zdjęć akwarystów z Polski, a także zaznajomisz się z rozległą bazą danych dotyczącą sprzętu akwariowego, chorób i zakażeń wody oraz glonów. Pozbądź się starych nawyków, poznaj akwarystykę jakiej do tej pory nie znałeś. Serdecznie zapraszamy!\nAmatorska Hodowla Yorkshire-Terrier zarejestrowana w 1988 roku. Założycielką hodowli jest Krystyna Ciechomska Wolamin. Pieski z naszej hodowli zaliczają się do małych i średnich. Włos stalowo złoty PROSTY.\nZwolennicy i czytelnicy tradycyjnych książek mogą w końcu spróbować czegoś nowego. Mianowicie obecnie zdobywają ogromną popularność książki cyfrowe w wydaniu audiobooka, lub e-Booka. To zaskakujący prosty i wygodny sposób na przeczytanie lub odsłuchanie ulubionej lektury. Audiobook to twoja ulubiona książka czytana przez lektora. Wystarczy załadować plik włączyć play i ponieść się wyobraźni i fantazji ukrytej w fabule danego egzemplarza. Najlepszy sposób na relaks i odpoczynek szczególnie na urlopie, wystarczy słuchać i dobrze się odprężyć. Lektor czytający audiobooka wyręczy cię w czytaniu, a nawet odczyta całą treść z większą dokładnością i większym uczuciem. Polecamy wszystkim czytelnikom spróbować wersji cyfrowych E-Książek. Najwygodniejsze z nich to właśnie audiobooki. W ten oto sposób świat cyfrowych książek doskonale ułatwia życie i nie wkładamy żadnego wysiłku w długim ślęczeniu nad książką. Takiego audiobooka możesz słuchać dosłownie wszędzie, zakładając słuchawki odtwarzasz wszystko i słuchasz, nikomu nie przeszkadzając. Taka książka cyfrowa przebywa z tobą cały czas, przerywasz odtwarzanie w dowolnym momencie i powracasz do niego kiedy chcesz. Przesiadając się na książki cyfrowe w prosty sposób możesz zgromadzić u siebie całą bibliotekę nie zajmując przy tym miejsca na regałach. Zapraszamy i zachęcamy do spróbowania nowego czytania. W ten sposób może to stać się twoją prawdziwą pasją. Ilość przeczytanych – odsłuchanych książek doskonale wpłynie na twój intelekt. Rozwija umysł i wyobraźnie. Nowe czytanie może stać się naprawdę przyjemne.


wycena nieruchomości - Warszawa - biuro rzeczozanawcy O&347;miobitowa inwazja Adama Sandlera\n25 października w poznańskim klubie Blue Note odbędzie się koncert z okazji 10-lecia zespołu Faust Again. W ramach imprezy urodzinowej obok jubilatów zagrają The Old Cinema i Blues Beatdown. Po długim liczeniu formacja Suicidal Tendencies szykuje nie jedno, lecz dwa dzieła. Drugi tydzień z rzędu najlepiej sprzedającą się płytą na świecie jest "Celebration" Madonny.\nAmy Winehouse dała zaskakujący gościnny występ podczas koncertu Pete'a Doherty'ego. Grupa LCD Sound System nagrała przeróbkę piosenki Alana Vegi z Suicide. Tortoise "Beacons of Ancestorship", Isound/Thrill Jockey\nNa 10 sierpnia zespół wyznaczył premierę nowego albumu. Dzieło nie ma jeszcze tytułu.\nWyjątkowego gościa mieli piłkarze Realu Madryt. Do ich ośrodka treningowego Valdebebas przyjechał słynny australijski aktor Russell Crowe. W prezencie od Cristiano Ronaldo otrzymał białą koszulkę "Królewskich" ze swoim imieniem i nazwiskiem. Do sprzedaży trafił 11. album w dorobku szwedzkich deathmetalowców z grupy Hypocrisy.\nW niedzielę, 11 października, na antenie Viva Polska zadebiutuje jesienna produkcja stacji - "Shibuya 3". Wokalne umiejętności amatorów w programie karaoke ocenią Krzysztof Skiba, Ania Wyszkoni (Łzy) i Tomek Lubert (Volver), znany wcześniej z Virgin i Video. Kair, Tokio, Nowy Jork, Meksyk, Bombaj, Moskwa, Berlin, Szanghaj - miasta te i ich mieszkańcy, a także miasteczko Naftowe Kamienie nad Morzem Kaspijskim są bohaterami filmów, które pokazane będą podczas 7. Festiwalu Planete Doc Review w Warszawie. Prog / powermetalowa formacja Circle II Circle z Florydy rozpoczęła nagrania nowej płyty "Consequence Of Power".\nTegoroczna gala wręczenia Nagród Akademii Fonograficznej Fryderyk 2010 w Teatrze Polskim została odwołana. W miejsce zaplanowanej imprezy odbędzie się specjalny koncert: "FRYDERYK 2010. Artyści w hołdzie ofiarom katastrofy lotniczej w Smoleńsku" oraz symboliczna uroczystość ogłoszenia laureatów. "Samotny mężczyzna" z muzyką Abla Korzeniowskiego, "Robin Hood" z Russellem Crowe, "Jaśniejsza od gwiazd" w reżyserii Jane Campion oraz amerykańska komedia "Nocna randka" można oglądać od piątku na ekranach kin. Od 11 lutego TVN 7 przypomni widzom pierwsze odcinki popularnego i nagradzanego serialu. Będzie można go oglądać od poniedziałku do piątku o godz. 18.\nKoncert Raviego Coltrane'a na 30-lecie Jazz Clubu Pod Filarami\nTrzy polskie dokumenty zostały zakwalifikowane do konkursu Anasy Documentary Awards. Wydarzenie promujące i wyróżniające wyłącznie filmy dokumentalne, odbędzie się w dniach 25 – 28 kwietnia w Abu Dhabi.\nStowarzyszenie Nowe Horyzonty, organizator Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu, rozpoczyna cykl dystrybucji filmów pod nazwą "Era Nowe Horyzonty TournĂŠe". Na pierwszy ogień pójdzie "Głód" Steve'a McQueena.\ntanie domy grodzisk mazowiecki | Obsługujemy cały kraj MONTAŻ SZAMB Szamba | zlotoryja.szamba-betonowe360.pl | następna strona | polecam votum ochronę bydgoszcz


Jakbyś dobrze spojrzał to wiedziałbyś, że ten typ (Asashio) miał 2 wieże z tyłu. Istniał jeszcze niszczyciel o tej samej nazwie ale zbudowany na początku xx w.\nJakbyś dobrze spojrzał to wiedziałbyś, że ten typ (Asashio) miał 2 wieże z tyłu\n"Jak się nazywa ten okręt?"\nCzyli dokładnie ten który był na pocztówce, nie ważne czy to była nieudolna reprodukcja, screen z anime czy coś narysowanego przez 3latka. Odpowiedź była na zdjęciu i nawet jeśli to nie ten Kasumi który Ty znasz, ani żaden z Kasumich które znasz to statek jest podpisany, nic na to nie poradzisz XD\nWhatever. Skup się na nowej zagadce.\nBrawo P-chan, zgadłeś. Zadajesz\nTak, według fabuły gry Zombie było zwierzątkiem. Co prawda zwierzątko domowe demona... no, ale ta gra cała taka jest. Polecam\nCoś wiem, że było ale do końca nie pamięam (na PS2 grałą jakieś trzy lata temu), najwyszy czas sobie gierke odświerzyć w wersji na DS'a.\nAfaik całkiem niedawno ta DS'ówka wyszła, Disgaea DS USA się bodajże zwie. Trzeba tylko mieć do tego DSa : P\n"Mieliśmy jednego prowadzącego, miał mówić ogólnie o lotnictwie (my byliśmy przeciwlotnictwem ) ale zwykle skupiał na gadaniu jakie to F16 są najlepsiejsie. Co troche napominał że radio,prasa, TV kłamią na temat usterek. Po czym razu pewnego wyciąga wycinek z jakiejs Szwedzkiej (chyba) gazety i z radością czyta że Grippeny sie psują. Z koleii z rozmów z ludzmi pracującymi na radarach wynikało że te samolociki rzeczywiscie często mają jakies problemy."\nno i to że im wiecej propagandy tym mniej zaufania z mojej strony.\nMoże mam skrzywienie zawodowe, ale Odra kojaży mi się z jednym z pierwszych komputerów i próbowałem skrót rozszyfrować\nNie wiem, ale skoro spytałeś i była pierwszą rzeczą, która mi się skojażyła, uznałęm, że pewnie jest\nJeszcze taka ciekawostka co to Odry, to mimo, że firma je produkująca została zamknięta jak miałem 3 latka to u nas we Wrocławiu na PKP nadal pracuje jedna Na stacji Brochów


Archiwa: Uncategorized - Go-racing\nTanie sportowe auta — jakie wybrać?\nWszyscy zakładamy, że sportowy samochód to drogi samochód — ale czy to aby na pewno prawda? Jak się okazuje, nie do końca. Oczywiście znajdziesz na rynku super wozy za kilkaset, albo nawet parę milionów złotych. Jednak fani mocnych silników i szybkiej jazdy nie muszą posiadać aż tak grubych portfeli. W branży motoryzacyjnej natrafisz również na […] Więcej\nCreation Stories. Biografia człowieka, który zmienił świat rock’n’rolla\nW piątek 16 lipca 2021 roku odbyła się polska premiera filmu Creation Stories. Ta biograficzna historia Alana McGee – jednej z najbardziej znanych i najbardziej kontrowersyjnych postaci brytyjskiej branży muzycznej – oraz jego wytwórni Creation Records z pewnością przyciągnie do kin nie tylko miłośników rock’n’rolla. Film Creation Stories już w kinach Creation Stories to brytyjski […] Więcej\nJak jeździć z automatyczną skrzynią biegów – poradnik krok po kroku\nAutomatyczna skrzynia biegów — do niedawna kojarzyliśmy ją jedynie z emerytami lub niedzielnymi kierowcami, którzy niezbyt dobrze radzili sobie ze sprzęgłem i zmianą biegów. Jednak trendy się zmieniają. Coraz więcej ludzi zauważa pozytywy automatu, dlatego obserwujemy wzrost popularności tego typu samochodów. Jednocześnie wielu kierowców przekonuje się, że przesiadka z „manuala” na „automat” nieraz sprawia problemy. […] Więcej\nNajlepszy prezent dla faceta – aż 50 wybranych pomysłów!\nZbliża się kolejna okazja na wręczenie prezentu, a ty nadal nie wiesz, co kupić chłopakowi (mężowi, koledze, bratu, tacie, etc.)? Nie wpadaj w monotonię! Krawat, skarpety czy butelka alkoholu to bezpieczne wybory, ale mają jeden ogromny minus — wieją nudą. Wykaż się kreatywnością! Dobierz spersonalizowany prezent, który wpisze się w hobby, charakter lub preferencje obdarowywanego. […] Więcej\nDo kogo należą najbardziej znane marki samochodów — zestawienie\nJeśli jesteś oddanym fanem motoryzacji, prawdopodobnie doskonale znasz korzenie wielu światowych marek. Jednak czy zdajesz sobie sprawę, do kogo dziś należą najpopularniejsze marki samochodów? W ostatnich latach — szczególnie po światowym kryzysie giełdowym z 2007 i 2008 roku — prawa własności przechodziły z rąk do rąk. Niektóre koncerny motoryzacyjne utrzymały swoją pozycję, a nawet ją […] Więcej\nTrzeba przyznać, że rok 2020 zaskoczył nas wieloma nieprzewidzianymi wydarzeniami, które na stałe zapiszą się na kartach historii. Jeśli chodzi o branżę motoryzacyjną, nie należał on do nadzwyczaj udanych. Wszystko z powodu odwołanych eventów, takich jak np. targi motoryzacyjne w Genewie, przesuniętych premier oraz rezygnacji z licznych zawodów i wyścigów sportowych. Mimo wszystko zainteresowanie supersamochodami […] Więcej\nBezpieczeństwo – Twoje i innych Dla doświadczonego kierowcy szybka jazda wydaje się bardzo prosta. Istnieje wiele internetowych poradników, w których możemy dowiedzieć się na czym polega nadsterowność, podsterowność oraz co powinniśmy zrobić, gdy pojazd traci przyczepność. I w teorii zazwyczaj wydaje się to banalne, szczególnie dla doświadczonych kierowców. Schody zaczynają się, gdy nagle w trakcie […] Więcej\nPrezent na święta dla automaniaka\nSzukasz pomysłu na prezent na święta dla automaniaka? Chcesz podarować mu coś związanego z motoryzacją, ale masz dość nieprzydatnych gadżetów? Sprawdź propozycje prezentów motoryzacyjnych, które dla Ciebie przygotowaliśmy! Prezent dla fana motoryzacji Na rynku można znaleźć wiele różnych produktów przeznaczonych dla fanów motoryzacji. Zwykle są to jednak oklepane gadżety, zupełnie nieprzydatne drobiazgi lub drogie, wymyślne […] Więcej


Puchate szczęście, czyli wygrywać już na starcie! - Scenariusze zajęć i artykuły - Miesięcznik - BLIŻEJ PRZEDSZKOLA\nWielkość: 348.44 kb\n(…) Wiosna przynosi zapach wygranej. W lecie balansujemy już tylko pomiędzy zadowoleniem a satysfakcją. Wywołana przez rozczarowanie małego przyjaciela, większe niż on sam, postanowiłam odwrócić bieg wydarzeń. Oddaję w Wasze ręce grę dydaktycz¬ną, która zaciekawia różnorodnością zadań, angażuje dobo... więcej\nOdimienna Metoda Nauki CzytaniaIrena Majchrzakedukacja czytelnicza\nScenariuszowi towarzyszą gotowe pomoce dydaktyczne – elementy do wykorzystania w zaproponowanej w nim grze dydaktycznej bazującej na Odimiennej Metodzie Nauki Czytania dr Ireny Majchrzak. Znajdziesz je TU oraz TU.\n(…) Wiosna przynosi zapach wygranej. W lecie balansujemy już tylko pomiędzy zadowoleniem a satysfakcją. Wywołana przez rozczarowanie małego przyjaciela, większe niż on sam, postanowiłam odwrócić bieg wydarzeń. Oddaję w Wasze ręce grę dydaktycz¬ną, która zaciekawia różnorodnością zadań, angażuje doborem oryginalnych pomocy dydaktycznych, inspiruje i otwiera drzwi na całkiem nowe możliwości współdziałania z dziećmi w każ¬dym wieku. Gra jest oparta o zasady Odimiennej Metody Nauki Czytania dr Ireny Majchrzak. A u niej stawką w grze był zawsze uśmiech dziecka. Co przyciąga w grze, w której może uczestniczyć dowolna liczba graczy, a końcowy efekt nie ma znaczenia? Która gra trzyma w na¬pięciu nawet najmniejszych uczestników i przykuwa ich uwagę na¬wet wówczas, gdy czekają na swoją kolej? W grze wykorzystujemy wizytówki z imionami dzieci – oto klucz do zaangażowania. Każde dziecko tętniące dobrymi emocjami i podekscytowaniem czeka, aż jego imię zostanie odkryte i pokazane całemu światu! To niesamowite, nareszcie wszyscy zwrócą na nie uwagę!\nPuchate szczęście, cz. 2 (PD)\nPuchate szczęście, cz. 1 (PD)


kontrola temperatury - wyszukiwarka motoryzacyjna szukamauto.pl - kategoria Motoryzacja - jednym kliknięciem przeszukaj zasoby największej polskiej platformy motoryzacyjnej mojeauto.pl. Szukasz auta? Znajdziesz!\nWyniki wyszukiwania dla: kontrola temperatury\nTechniczny przełom – silniki Scania XPI\nScania jako pierwszy na świecie producent samochodów ciężarowychzbudowała silnik spełniający normę emisji Euro 5 bez koniecznościoczyszczania spalin. W celu uzyskania wysokich osiągów i małegozużycia paliwa wprowadzono kilka nowych technologii, w tym nowy układ wtryskupaliwa.\nZnajdź podobne Scania\nCiężki żywot krótkodystansowca\nPoranne wstawanie nie należy do najprzyjemniejszych rzeczy na świecie. Dlasilników samochodowych sprawa wygląda bardzo podobnie.Szczególnie wtedy, gdy serwujemy im o świcie ciężką pracę, jakąjest jazda na niedogrzanym silniku przy krótkich dystansach.\nZnajdź podobne zimny silnik rozruch silnika kontrola temperatury\nMazda3 i i-stop\nMazda opracowała system start-stop, który w Europie debiutuje w nowymsilniku 4-cylindrowym 2,0- DISI w nowej Mazdzie3. Układ i-stop w benzynowejwersji 2,0 z wtryskiem bezpośrednim nowej Mazdy3 włącza się automatycznie pokażdym rozruchu silnika.\nZnajdź podobne Mazda Stop&Start 3\nW całym kraju ruszyła V edycja akcji „Ciśnienie pod kontrolą”,podczas której od 12 do 16 października, na 30 stacjach Statoil w całejPolsce, pracownicy Michelin i Statoil będą sprawdzać ciśnienie w oponach iprzypomną kierowcom o zbliżającej się zimie i konieczności wymiany opon nazimowe.\nZnajdź podobne opony ekologiczna opona ekologiczna jazda cisnienie cisnienie w oponach\nZima tuż tuż - zadbaj o auto!\nMimo bardzo optymistycznych zapowiedzi o tym, że przez najbliższe dni średniatemperatura za oknami będzie się utrzymywać w okolicach kilkunastu stopniCelsjusza, należy pamiętać że do zimy już niedaleko. Właśnie teraz jestnajwyższy czas żeby pomyśleć o samochodzie i zadbać o to by minusowetemperatury nie mogły nas unieruchomić.\nZnajdź podobne akcja serwisowa zima przeglad\nMimo, że za wakacje dobiegają końca na dworze mamy coraz większe upały. Ato z kolei oznacza prawdziwy sprawdzian dla układu chłodzenia w naszychsamochodach.\nZnajdź podobne kontrola temperatury temperatura silnika\nUwaga na wciąż kiepskie paliwa\nZłej jakości paliwa mogą nam sprawić niemiłą niespodziankę, którabędzie nas drogo kosztować. Dlatego warto sprawdzić, na jakich stacjachlepiej nie tankować. Wciąż bowiem na rynku można znaleźć paliwa,które nie spełniają norm jakościowych.\nZnajdź podobne Inspekcja Handlowa paliwa stacja benzynowa stacja paliwowa\nCzy warto kupić: Toyota MR2 (1984-1990)\nToyota MR2 pierwszej generacji to ciekawy pojazd, dużo wymagający od kierowcy,lecz jednocześnie dający bardzo dużo przyjemności z jazdy. To takpokrótce, zacznijmy jednak od początku.\nZnajdź podobne Toyota MR2 czy warto kupić\nProblemy od gorąca\nW motoryzacji, jak i w przyrodzie, każda skrajność to wysokie ryzykoproblemów. Gdy temperatura za oknami zaczyna dobijać do górnejskali, nasz samochód również nie ma zbyt lekkiego żywota.\nZnajdź podobne opony silnik akumulator kontrola temperatury temperatura silnika\nWątek na forum: KI A OPTIMA - mam mały (?) problem\nMam 1,7 CRDI automat z 2012r. . Przebieg 16 tyś,, Po odpaleniu auta przy zimnym silniku ssanie pracuje tylko ok. 30 sekund. Następnie ssanie się wyłącza i obroty spadają na 750, Silnik zimny więc dostaje drgań. Po podwyższeniu się temperatury ssanie ponownie zaczyna działać i podnoszą się obroty ...\nZnajdź podobne forum Kia Optima\nWięcej informacji? » Za dużo wyników wyszukiwania? Spróbuj wyszukać dokładniej: "kontrola temperatury".


Deskorolka Kryptonics Retro 49 Special K SK12149023 - Skateboards and Rollerblades Skateboards Standard Skateboards - Sporti\nDedykowany wszystkim ceniącym jakość oraz precyzję i niezawodność. Mocny siedmiowarstwowy blat o precyzyjnym profilu. Deskorolka spełnia oczekiwania wymagających riderów. Twarde kółka napędzane łożyskami z trzecim stopniem dokładności krzywizn i twardości elementów w klasyfikacji ABEC zapewniają komfortowe, płynne i swobodne użytkowanie. Perfekcyjne zestawienie, którym zachwyci się profesjonalny skater oraz miłośnik amatorskiej jazdy na desce.\nprzeznaczenia: ulica, park skating\ntrucki heavy duty stone finished with 12 mm Riser pads\nłożyska: ABEC3 chromowane stalowe\nkółka 61 mm x 37 mm PU injected