SZANOWNY PANIE GISTAPO. Donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940- 1941 [Barbara Engelking] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00787 011284 20240250 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Barbara Engelking Liczba stron: 116\nISBN: 978-83-63444-00-6 Data wydania: 2003-10-01\nStrona redakcyjna Projekt okładki Tomasz Lec Redakcja Antonina Majkowska-Sztange Elżbieta Morawska Opracowanie komputerowe Ewa Teleżyńska Copyright © by Barbara Engelking & Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów ISBN 978-83-63444-00-6 Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów ul. Nowy Świat 72, pok. 120 00-330 Warszawa, POLAND e-mail: stowarzyszenie@holocaustresearch.pl www.holocaustresearch.pl Konwersja do formatu EPUB: Bezkartek.pl SA\nSpis treści Strona tytułowa Strona redakcyjna Wprowadzenie I. Tematyka donosów 1. Donosy o charakterze politycznym 2. Donosy o charakterze gospodarczym 3. Donosy o charakterze rasowym II. Adresaci donosów III. Autorzy donosów IV. Ofiary donosów V. Motywy donosicielstwa 1. Motywacje afektywne 2. Motywacje instrumentalne 3. Motywacja afektywno-instrumentalna: antysemityzm 4. Motywacje uwarunkowane społecznie Zakończenie\nWprowadzenie W zespole „Der Kommandeur der Sicherheitspolizei und des SD für den Distrikt Warschau” w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie znajduje się teczka zawierająca dwieście pięćdziesiąt pięć anonimowych donosów do władz niemieckich z lat 1940-19411. Teczka ta, jeszcze nieuporządkowana, została przekazana do Instytutu Pamięci Narodowej z byłego Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jak i skąd trafiła do zbiorów tego archiwum – nie udało się, jak dotąd, ustalić2. Donosy zgromadzone w brązowej, tekturowej, zawiązywanej na tasiemki teczce – to bez wątpienia oryginały z czasów okupacji. Sygnowane są podwójną numeracją (granatowym i czerwonym kopiowym ołówkiem), ułożone według numeracji oznaczonej na czerwono i w miarę chronologicznie. Pierwszy donos, pochodzący z Otwocka i informujący o sfingowanej kradzieży jedenastu worków cukru z magazynu aprowizacyjnego Zarządu Miejskiego, datowany jest: 7 lipca 1940 roku, ostatni, zawiadamiający, „że stacje benzynowe: Zamojskiego róg Zielenieckiej na Pradze oraz na Żoliborzu plac Wilsona używają fałszywych kwitów na benzynę” – nosi datę 23 czerwca 1941 roku. Większość donosów dotyczy Warszawy (przynajmniej 188), około dwudziestu – Radzynia Podlaskiego i jego okolic, kilka – peryferii Warszawy (Otwock, Wawer, Pruszków, Miedzeszyn, Płudy, Grójec); pojedyncze dotyczą innych miast (Lublin, Biała Podlaska, Radom, Łódź, Zamość). Niemożliwe jest podanie bardziej szczegółowej statystyki zespołu donosów, gdyż nie wszystkie można odczytać: jedynie dwadzieścia napisano na maszynie, resztę – odręcznie, często ołówkiem lub ołówkiem kopiowym. Wiele z nich daje się odcyfrować z dużym trudem, niektóre są całkowicie nieczytelne. Większość donosów pisana jest po polsku, dwadzieścia dziewięć – po niemiecku, dwa w jidysz i jeden – po rosyjsku3. Na przeważającej większości donosów znajdują się odręczne adnotacje piórem lub ołówkiem. Czasem jest to jedynie dopisana data, częściej pojawiają się uwagi w rodzaju „byłem dn. 19 III 41, lecz nie zastałem nikogo, będę powtórnie. 25 III 41” ; „Załatwiono 9 I 41 r. Doręczono pisemne ostrzeżenie” ; „Byłem dwukrotnie 8 XI i 9 XI w różnych godzinach. Mieszkanie zamknięte. Będę po raz trzeci” i podpisane najczęściej (sześćdziesiąt razy) „H. 8”, sześć razy „Z. N”, trzykrotnie „And.”, dwukrotnie „Z 11”, raz „Andrzej” i raz „W”. Wielokrotnie (pięćdziesiąt razy) pojawiają się dopiski „BZ”, co interpretuję jako sprawę, „bez załatwienia”, której nie nadano biegu, znajdującą się poza obszarem zainteresowania, a więc także i interwencji. Większość donosów sygnowanych „BZ” dotyczy donosów na Żydów, dwukrotnie przy adnotacji „BZ” pojawia się dopisek-uzasadnienie: „sprawa żydowska getto”. Na dziewięciu donosach znajdują się niepodpisane adnotacje o załatwieniu sprawy (uprzedzeniu podmiotu donosu), raz sprawa zostaje „załatwiona przez dr S.”, a raz „przez Stoka”. Donosów przesyłanych do Niemców pocztą było w czasie okupacji dość dużo. Jak pisze Leszek Gondek, „w ogromnej większości były one przechwytywane przez komórki kontrwywiadu podziemia usytuowane w urzędach pocztowych i – co jest godne uwagi – także w dużym stopniu bezinteresownie przez Polaków-pracowników urzędów pocztowych, z podziemiem formalnie niezwiązanych. Informacje przekazywane władzom okupacyjnym drogą listową zawierały nierzadko wiadomości poważnie zagrażające sprawom i ludziom podziemia”4. Wszystko wskazuje, że zachowany zespół donosów to właśnie listy przechwycone na poczcie przez którąś z polskich organizacji podziemnych. Może przez współpracowników lub członków Organizacji Wojskowej Korpus Bezpieczeństwa (KB)? Janusz Jachimowski, w czasie wojny kierownik urzędu pocztowego Warszawa 28, współpracował z tą właśnie organizacją konspiracyjną i wspomina, że stworzyła ona własną komórkę pocztową, której działalność „polegała na wyłapywaniu korespondencji zawierającej anonimy i donosy, adresowanej do władz okupacyjnych. Zatrzymana korespondencja przekazywana była do przejrzenia przez nadrzędne władze organizacji. W razie potrzeby zainteresowane osoby były ostrzegane o grożącym niebezpieczeństwie. Robili to listonosze – członkowie organizacji. Sekcje przechwytów działały także na terenie innych placówek”5. Być może prezentowany zbiór anonimów pochodzi z archiwum „Muszkieterów”, organizacji wywiadowczo-dywersyjnej polskiego podziemia, założonej w październiku 1939 roku przez Stefana Witkowskiego („Kapitan”, „29”, „Tęczyński”, „Inżynier”)? „Muszkieterowie” zajmowali się wywiadem wojskowym, komunikacyjnym, gospodarczo-przemysłowym, społecznopolitycznym oraz kontrwywiadem. Na podstawie zbieranych informacji i obserwacji przygotowywano okresowe (najczęściej miesięczne) raporty dla Naczelnego Dowództwa w Londynie, które kurierzy organizacji przenosili na Węgry i dalej. „Muszkieterowie” współpracowali ze Związkiem Walki Zbrojnej (ZWZ), przekazując jego Oddziałowi II meldunki i informacje. Jesienią 1941 roku po rozpadzie „Muszkieterów” i zabójstwie Witkowskiego, podejrzewanego o zdradę, członkowie organizacji przeszli do ZWZ. Dlaczego zatem przypuszczam, że to z ich archiwum pochodzą donosy? Nie tylko dlatego, że członkowie „Muszkieterów” mieli kryptonimy liczbowe oraz że zakres czasowy archiwalnego zbioru pokrywa się mniej więcej z okresem działalności tej organizacji. Najważniejszym tropem w ustaleniu jego pochodzenia wydaje się fragment wspomnień jednego z „Muszkieterów”, Kazimierza Leskiego („Bradl” , „37”), który tak pisze o działalności kontrwywiadowczej tej organizacji: „Nasza działalność sprawdzania informacji o ludziach współpracujących z okupantem (...) rozszerzała się (...). Powstać więc musiały nowe sektory naszej działalności: przechwytywanie donosów do gestapo, ostrzeganie osób w nich wskazanych, ustalanie – w miarę możności wspólnie z nimi – autorów donosów (w większości korespondencja taka była anonimowa). (...) Dzięki znajomościom któregoś z ludzi «Ernesta» [chorąży żandarmerii Franciszek Knapp, „Ż 11” – B.E.] udało się nawiązać kontakt z polskimi pracownikami Poczty Głównej, którzy wychwytywali prawie pod okiem nadzoru niemieckiego korespondencję kierowaną do niemieckiej policji, adresowaną często do Szanownego Pana Gestapo6 i podobną. Nasz pracownik zgłaszał się po nią codziennie do określonego okienka Urzędu przy placu Napoleona. (...) Przyjaciele «Ernesta», pozostający jeszcze w służbie policji mundurowej wykonywali dla nas, oprócz informowania, również pewne prace pomocnicze, szczególnie w zakresie ustalania autorów donosów”7. Te spośród donosów, które zostały przechwycone w urzędzie pocztowym, nie dotarły do niemieckiego adresata i nie wyrządziły nikomu szkody. Nie wystarczyło jednak usunąć tego rodzaju listu z poczty, trzeba było jeszcze uprzedzić osobę denuncjowaną, nie tylko w celu ustalenia potencjalnego delatora. Wielu autorów anonimów nie zadowalało się jednorazowym doniesieniem i mogło napisać ponownie. W zespole, o którym mowa, znajduje się po kilka donosów dotyczących tej samej sprawy oraz kilka innych z adnotacją w rodzaju: „już trzeci list do gestapo”. Niektórzy autorzy donosów wykazują godną podziwu determinację, jak na przykład ten, który w pierwszym zdaniu wyznaje: Byłem trzy razy w Gestapo przy Al. Szucha 25, aby zameldować pewne informacje, ale mnie trzech sierżantów wypędzili, powiedzieli, że tu nie wolno chodzić. Przeto to co się dowiedziałem się piszę bezpośrednio (nr 208). Autorka donosów nr 209 i 210 pisze: Naj uprzejmie proszę pana Gubernatora się interesować z tym kombynatorem mogę dodać że ja już kilka razy pysałam do Władz Niemieckich. Inny donosiciel wykazuje nawet pewną wiedzę na temat działalności podziemia, gdy pisze: już policja była zawiadamiana. Ale widocznie ktoś listy zabiera bo dalej bezkarnie ci panowie sobie urzędują (nr 183). Wydaje się, że prezentowane niżej listy składają się na pewien obraz czy wzorzec donosicielstwa. Z pewnością nie wyczerpują one gatunku anonimowych listów do władz w okresie okupacji, ale pozwalają taką kategorię w pewnym przybliżeniu przedstawić. Kolejne donosy, które udaje się odnaleźć, wnoszą pewne szczegóły lub może odzwierciedlają koloryt lokalny, nie przynoszą jednak jakichś zasadniczych uzupełnień i nie modyfikują istotnie naszej wiedzy na temat donosicielstwa w Polsce w okresie okupacji. Uwaga ta dotyczy donosów znajdujących się w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu9. Jest ich zaledwie sześć – zbyt mało, by traktować je jako osobny zespół, który należałoby zanalizować. Przywołuję je w niniejszym tekście w charakterze ilustracji omawianego zbioru z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Zatem nie mamy dziś pewności co do tego, w jaki sposób prezentowane listy przetrwały do naszych czasów i jakimi drogami wędrowały, zanim znalazły się w warszawskim archiwum. Tworzą one źródło, które można nazwać – używając analogii do wojennych określeń oficjalnej prasy okupacyjnej – „szmatławym” lub „gadzinowym”. Anonimowe donosy są zasobem raczej nieprzyjemnym do badania i publikowania, stanowią jednak zespół unikatowy i przez to wart analizy. Jest to pierwszy tego rodzaju zbiór odnaleziony w Polsce, stanowi interesujące i niebanalne źródło do badań nad kategorią gatunkową donosu oraz do refleksji na temat postaw, poglądów oraz kondycji moralnej społeczeństwa polskiego w okresie okupacji niemieckiej. W tej chwili nie dysponujemy lepszym materiałem, żadną bogatszą, bardziej typową próbą listów tego rodzaju. Nie sposób stwierdzić, jak dalece reprezentatywny czy raczej jak dalece niereprezentatywny jest omawiany zbiór. Przyjmijmy, że jest całkowicie niereprezentatywny – jest bowiem próbką w dosłownym tego słowa znaczeniu losową. Nie została ona wyselekcjonowana według żadnego kryterium, które by ją predestynowało do ocalenia. Tajemniczym zrządzeniem losu ten właśnie zespół listów zachował się do naszych czasów. O ich doborze zadecydował nieznany przypadek. Najprawdopodobniej wśród omawianych epistoł brakuje pewnych wątków, może się też okazać, że proporcje zawartej w nich tematyki były w rzeczywistości zupełnie inne. Na pewno tematyka korespondencji do władz zmieniała się też z biegem czasu. Jest ponadto oczywiste, że autorzy anonimowych listów niekoniecznie piszą prawdę. Jednakże dla badania tego, co wówczas myślano o rzeczywistości, dla analizy funkcjonalności donosów, prawdziwość poszczególnych informacji nie jest najważniejsza. Te właśnie, a nie inne wiadomości, w takich, a nie innych zestawieniach, były używane w kontekście społecznym (ujawnione, ogłoszone, mające wpływ na losy, a może nawet i na życie innych ludzi) – i poprzez to stały się faktami społecznymi. Sposób widzenia rzeczywistości przez ludzi – odzwierciedlony w donosach – jest sam w sobie faktem społecznym, który poddaje się opisowi i refleksji. Tego rodzaju – by użyć terminu Floriana Znanieckiego – „wypowiedzenia ludzkie” – nie mogą być oceniane pod względem prawdziwości, „nie mają charakteru prawd o faktach, lecz same są faktami społecznymi. Nie wyrażają one bowiem obserwacji, lecz aktywne, normatywne, regulatywne lub rozwojowe dążenia wypowiadającego: dążność do wykonania pewnego czynu, poczucie pewnego obowiązku, chęć narzucenia pewnej normy postępowania innym ludziom, pragnienie realizacji pewnego ideału grupowego”10. Faktem społecznym jest również wiara samych donosicieli w sens i skuteczność pisania listów do władz. Donosy z prezentowanego tutaj zbioru nie mają jednolitej formy. Większość listów robi wrażenie mieszanki korespondencji prywatnej z urzędową, dodatkowo tworzonej w najrozmaitszych konwencjach: podania, wezwania, petycji, życiorysu, zawiadomienia czy nawet telegramu. Jak można przypuszczać, w świadomości autorów nie istnieje żaden wzorzec donosu, który wypełnia się własną informacją. Używają spontanicznie takiej formy, która wydaje się im najwłaściwsza dla korespondencji z władzą. My, na podstawie ich epistoł, próbujemy odtworzyć model donosu, i ujawnia się on właśnie taki: niejednolity i niespójny, czerpiący z wszelkich możliwych rodzajów korespondencji i wzorców epistolografii. Donos jest przecież nie tylko rodzajem literackim11, ale może nawet w większym stopniu gatunkiem świadomości społecznej. Jako taki zawiera się pomiędzy prośbą, groźbą, krytyką i pochlebstwem. Nie mamy w tej chwili szerokich możliwości obiektywnej weryfikacji postaw społecznych Polaków w czasie wojny. Nie istnieją żadne badania opinii publicznej z okresu okupacji. Oczywiście istnieje bogactwo informacji zawartych w dokumentach osobistych – wspomnieniach, pamiętnikach, dziennikach, a także w materiałach Polskiego Państwa Podziemnego, które kreują nasze wyobrażenie o ówczesnych postawach Polaków. Sądzę, że warto sięgnąć do innego, nowego i bardzo nietypowego źródła, jakim są listy pisane do Niemców. Spróbujmy zobaczyć, co takie „szmatławe” źródło ma nam do powiedzenia na temat mentalności i sposobu myślenia pewnej części społeczeństwa polskiego w latach okupacji. Znajdziemy tam nie tylko interesujące, drobne szczegóły dotyczące okupacyjnej codzienności, ale przede wszystkim odbicie świadomości niektórych Polaków, ich oglądu świata, systemu wartości, wyobrażeń o samych sobie, o sąsiadach, o Niemcach, a także o Polsce. Denuncjacja, według Słownika języka polskiego, to „doniesienie do władzy na kogoś, potajemne oskarżenie o dokonanie wykroczenia przeciwko obowiązującemu prawu”12. Na potrzeby niniejszej pracy przyjmujemy bardziej szczegółową definicję donosu, zaproponowaną przez Sheilę Fitzpatrick i Roberta Gellately'ego, która podkreśla dobrowolność aktu donosicielstwa i stwierdza, że jest to „spontaniczny przekaz od indywidualnego obywatela do państwa (lub do innego autorytetu) zawierający oskarżenie o nielegalny lub niemoralny postępek popełniony przez innego obywatela lub instytucję oraz pośrednio lub bezpośrednio domagający się ukarania winnego”13. Mianem donosicielstwa (delatorstwa) określa się działanie polegające na przekazywaniu (pisemnie lub w inny sposób, na przykład ustnie) informacji o charakterze donosicielskim. Słownik języka polskiego definiuje denuncjowanie jako „składanie władzom poufnego doniesienia o czynach sprzecznych z obowiązującym prawem, potejemne oskarżanie o takie czyny lub poglądy”14. Warto dorzucić do powyższych definicji jedną uwagę: donoszenie władzy można różnicować także w zależności od sposobu legitymizacji tejże władzy. Nie sposób nie zauważyć, że denuncjacja do władzy narzuconej siłą, obcej, wrogiej, jednym słowem do władzy okupacyjnej – jest aktem kolaboracji15. Trzeba też pamiętać, że donosy nie są jakąś polską specjalnością – na przykład we Francji w czasie okupacji niemieckiej napisano, jak się szacuje, od trzech do pięciu milionów donosów do gestapo i policji francuskiej16. Także po wojnie, na fali rozliczeń z okresem okupacji, donosicielstwo było tam powszechną praktyką17. Samo delatorstwo jest zjawiskiem starym jak świat, obecnym we wszystkich epokach historycznych i systemach społecznych. Spełnia dwie ważne funkcje: praktyczną, jaką jest załatwianie porachunków wewnątrzspołecznych18, oraz polityczną – rozpowszechnianie przekonania o mocy i wszechobecności państwa, czyli po prostu – rozsiewanie poczucia strachu. Donosicielstwo nabiera szczególnego znaczenia i zazwyczaj nasila się w okresach społecznego chaosu, napięcia, niepokoju, burzenia obowiązującego systemu wartości. Delatorstwo kwitło w czasach inkwizycji, w okresie rewolucji francuskiej, w epoce totalitaryzmu. W nazistowskich Niemczech i w Związku Radzieckim donosicielstwo stanowiło istotny element kreowania atmosfery strachu i podejrzliwości między obywatelami – co ułatwiało sprawowanie władzy. W hitlerowskich Niemczech donosicielstwo odgrywało wyjątkową rolę. Jak pisze badacz zagadnienia, Robert Gellately, „kluczem do relacji pomiędzy gestapo, społeczeństwem niemieckim i wprowadzaną w życie polityką było to, co możemy określić jako polityczna denuncjacja – dobrowolne dostarczanie informacji przez szerokie masy społeczeństwa o przypadkach niepożądanych zachowań”19. Szczególnie na początku istnienia III Rzeszy, po dojściu Hitlera do władzy, donosów było bardzo dużo. W kwietniu 1934 roku deklaracja Rudolfa Hessa, w której oświadczył, że „każdy towarzysz partyjny i każdy rodak szczerze dbający o interesy ruchu i narodu będzie mógł zwrócić się do Fuhrera i do mnie bez ryzyka narażania się na kłopoty”20, wywołała ogromną falę listów, których autorzy poczuli się bezkarni. Gestapo zostało dosłownie zalane falą donosów, wśród których wiele okazywało się fałszywych. Każdy list należało jednak sprawdzić, co angażowało aparat policyjny i narażało go na koszty oraz stratę czasu. Trzeba więc było z kolei ukrócić społeczną chęć załatwiania prywatnych porachunków. Walcząc z plagą pomówień, w 1934 roku minister spraw wewnętrznych Rzeszy rozkazał władzom policyjnym, by zrobiły wszystko, co możliwe, aby przerwać owe „frywolne kłamstwa i niesprawiedliwe oskarżenia”21. Widocznie nie odniosło to spodziewanego skutku, gdyż trzy lata później, 18 sierpnia 1937 roku „Frankfurter Zeitung” ogłosił 100 marek nagrody dla każdego, „kto złoży zgodny z prawdą donos na fałszywych informatorów”22. Systemy totalitarne doprowadziły do perfekcji umiejętność wykorzystania donosicielstwa jako elementu mechanizmu sprawowania władzy. Stało się ono jednym ze składników wypełniających przestrzeń pomiędzy niedostępną władzą a szarym obywatelem. Obywatel używa przemocy państwa, by wykorzystać ją do własnych celów. Jak pisze Robert Gellately, „wyświadczają państwu przysługę, dostarczając informację, a państwo rewanżuje się przysługą, rozwiązując konflikt poprzez usunięcie jednej z jego stron”23. W ten sposób donosiciel wpisuje się w system terroru – staje się ogniwem łańcucha powszechnej inwigilacji i pracy tajnej policji. Autorzy listów do władz występują w roli dobrowolnych agentów systemu, wspierają go, nie biorąc za to pieniędzy i nie podpisując żadnych dokumentów. Edward Crankshaw podkreśla, że w nazistowskim systemie terroru „najważniejszą rolę (...) miało odegrać donosicielstwo z własnej nieprzymuszonej woli, do czego zachęcano ludzi wszelkimi sposobami. Donosicielstwo jest bowiem tym zjawiskiem, które najbardziej sprzyja wytwarzaniu się atmosfery ogólnej niepewności i strachu. Donosiciel (...) pracuje za darmo”24. Wykorzystując system, delator sam staje się jego elementem, wpisuje się w jego logikę i sposób działania, pomaga w rozprzestrzenianiu się terroru25. Donos jest aktem współpracy z systemem; w krajach okupowanych zaś – aktem kolaboracji. System policyjny w każdym państwie (nie tylko totalitarnym) wykorzystuje licznych współpracowników, od zawodowych konfidentów, etatowych szpiegów i płatnych donosicieli do okazjonalnych, spontanicznych denuncjatorów, którzy dobrowolnie informują państwo o łamaniu przepisów czy demonstrowaniu niewłaściwych poglądów politycznych. Ułatwia to prześwietlanie społeczeństwa, a im więcej dobrowolnych szpicli, tym system policyjny tańszy i efektywniejszy. Donosicielstwo ułatwia rozprzestrzenianie terroru i upowszechnianie lęku, wzmacnia przekonanie o wszechmocy policji, podnosi ryzyko działalności opozycyjnej. Machina przemocy stworzona przez państwo, wykorzystując prywatny interes obywatela, zamienia ten interes w publiczne zło. * Trudno stwierdzić, jak rozpowszechnione było donosicielstwo w okresie okupacji w Polsce. Zdawano sobie jednak wówczas sprawę, że jest to zjawisko masowe. „Już w pierwszym roku okupacji – wspomina Jan Nowak-Jeziorański – prawdziwą klęską stały się anonimy wysyłane do gestapo przeciwko osobistym wrogom, których tą drogą można się było łatwo pozbyć. W każdym społeczeństwie jest jakiś procent ludzi, którzy bez większych skrupułów gotowi są uwolnić się od niebezpiecznego konkurenta, męża, żony albo niewygodnej kochanki – jeśli da się to załatwić bezkarnie i po cichu. Metody gestapo stwarzaly ku temu doskonałą okazję”26. Przytacza on jedną z metod walki z donosicielstwem: broń chemiczną: „Lekarze specjalizujący się w Instytucie Higieny w hodowli różnych szczepionek i bakterii otrzymali od jakiejś mocno zakonspirowanej podziemnej komórki zamówienie na wyhodowanie zarazka wąglika. Wypisywano fałszywe anonimy – wymieniające z reguły nieistniejące nazwiska i adresy – zakażano je bakteriami wąglika i wysyłano masowo na Szucha. Po krótkim czasie funkcjonariusze gestapo przydzieleni do „załatwiania” anonimów odczuwać zaczęli dotkliwe swędzenie skóry – pierwszy symptom wąglika. Od tego czasu listy anonimowe wyrzucano z miejsca bez czytania. Niemcy bali się ich jak ognia27”. Niestety, wydaje się, że lęk Niemców przed wąglikiem był krótkotrwały i cała powyższa opowieść dotyczy raczej incydentalnego wydarzenia, gdyż donosów było nadal bardzo wiele. Pośrednim dowodem rozpowszechnienia donosicielstwa może być chociażby sam fakt istnienia specjalnych komórek podziemia zajmujących się przechwytywaniem listów. Dnia 5 grudnia 1940 roku w „Biuletynie Informacyjnym”, oficjalnym organie Armii Krajowej, pisano: „Stwierdzamy mnożenie się anonimowych i nieanonimowych donosów i denuncjacji skierowywanych do policji niemieckiej przez wyrzutków polskiego społeczeństwa pochodzących z różnych warstw społecznych. Denuncjowani są ukrywający się wojskowi, domniemani działacze niepodległościowi, domniemani kolporterzy, lokale spotkań konspiracyjnych etc. Opanowanie kanalii denuncjatorskiej nastąpić może tylko w drodze najbrutalniejszej reakcji ze strony społeczeństwa polskiego. Denuncjatorzy muszą wiedzieć, że są sposoby na ich rozpoznanie i że porachunek z nimi będzie straszny28”. Kilka miesięcy później, 3 kwietnia 1941 roku, w tej samej gazecie pisano: „Pragniemy napisać o jednym z rzadszych ale zarazem jednym z najcięższych zjawisk polskiego życia pod okupacją. Pragniemy przedstawić kał naszego życia narodowego: donosicielstwo. Donos, donosicielstwo – jest to oskarżenie wnoszone przez Polaka do władz niemieckich na swych rodaków. Donosicielem jest chłop, który poda urzędnikowi okupacyjnemu nazwiska sąsiadów zabijających świnie, nie rejestrujących krów, mielących tajnie zboże. Donosicielem jest robotnik, skarżący się wobec niemieckiego zwierzchnika na towarzyszy praca lub swego przełożonego – Polaka. Donosicielem jest kupiec, piszący do wroga o konkurencie nie przestrzegającym urzędowego cennika. Donosicielem jest Polak-urzędnik, przedstawiający wrogowi fakty i nazwiska, mogące pociągnąć za sobą prześladowania. Donosicielami są wreszcie wszelkiego rodzaju szumowiny, których nie brak we wszystkich warstwach społecznych narodu i które z chęci zysku, lub z zemsty, lub z jakichś innych powodów donoszą wrogowi o lokalach konspiracyjnych, o niepodległościowcach, o czytających pisemka, o przechowujących broń itd. Donosicielstwo-denuncjacja jest jedną z największych podłości, jaką człowiek może popełnić. Podłość ta swoją ohydą rani najboleśniej dumę narodową i domaga się zadośćuczynienia. Domaga się usunięcia ze społeczeństwa typów nie nadających się do polskiej wspólnoty narodowej. Podajemy do wiadomości publicznej, że czynne są w Kraju Sądy Specjalne, których zadaniem jest rozpatrywanie i wyrokowanie w sprawach zdrady i denuncjacji. Jeżeli kto ma poważny materiał dowodowy, dotyczący zdrajcy lub donosiciela – powinien ten materiał starannie sprawdzić, ściśle sformułować i znaleźć drogę do przekazania właściwym czynnikom niepodległościowym. Jeżeli ktoś, kto zna zdrajcę lub donosiciela, nie ma możności przekazania jego sprawy Sądowi Specjalnemu już teraz – powinien posiadane dowody starannie przechować. Straszna kara nie może minąć żadnego zdrajcy i donosiciela – obojętnie, czy nastąpi ona za miesiąc czy za parę lat. Podajemy do wiadomości publicznej, że świadome donosicielstwo z chęci zysku lub zemsty jest karane śmiercią29”. W przesłanych w czerwcu 1941 roku Delegaturze Rządu „tezach programowych” grupy „Znak”30, czytamy: „donosicielstwo stało się plagą grożącą utratą najlepszych i najdzielniejszych jednostek. Znany jest fakt, iż urzędy niemieckie (jak na przykład Gestapo) zawalone są donosami składanymi przez samych Polaków o ich spółrodakach. Znaczna część tych oskarżeń wnoszona jest dobrowolnie przez dorywczo zgłaszających się, nawet nie jest pieniężnie opłacana”31. * Wiele interesujących informacji na temat donosów do władz okupacyjnych zawartych jest we wspomnieniach pracowników poczty z lat okupacji. Wynika z nich, że zarówno pisanie donosów, jak i ich przechwytywanie było zajęciem powszechnym. Jak Polska długa i szeroka, we wszystkich urzędach pocztowych zwracano uwagę na listy pisane do władz okupacyjnych. Wyszukiwanie ich pośród korespondencji podejmowano spontanicznie lub na skutek poleceń organizacyjnych – przez pracowników poczty współpracujących z konspiracją. Jak przebiegał proces przechwytywania listów na poczcie? Jak je rozpoznawano? Stefan Smyła, w latach wojny pracownik poczty w Ostrowcu, pisze, że „rozpoznawano je na ogół po tym, że na kopercie był tylko adres odbiorcy, a brakowało adresu i nazwiska nadawcy. (...) Najwięcej było anonimów pisanych odręcznie, pismem specjalnie zniekształconym. Podawano w nich nazwiska, adresy ludzi należących do podziemnych organizacji”32. Autorzy donosów, jak się wydaje, orientowali się, że koperty bez adresu nadawcy nie dochodzą do Niemców – w jednym z listów znajdujących się w zbiorze wrocławskim czytamy: „Umysłowo jest napisany zwroty adres taki żeby tylko dowas ten list doszedł bo jest piszany już jeden ale nie doszedł chyba dowas bo nie bylo adresu zwrotnego a teraz to tylko taki umyśnie żeby nik nie rospieczyntował. Bo swego własnego to nie mogie pisać, bo jak by się dowiedzieli to Polaczy by mnie zabili że ja wchodze wam dopomocy” (MPiT-S1/38). Szczegółowo proces kontroli listów adresowanych do Niemców opisuje pracownik poczty w Parczewie, Edmund Wrzaszcz: „Kontrola listów odbywała się w nocy, przy zamkniętych drzwiach i okiennicach w sali ekspedycyjnej poczty. Otwierania i czytania listów dokonywał jeden z [wtajemniczonych] pracowników mający akurat dyżur nocny. Listy zawierały informacje o przetrzymywaniu i pomaganiu jeńcom radzieckim, zbiegłym z niewoli hitlerowskiej, o posiadaniu broni przez byłych wojskowych, o miejscu zbierania się rozmaitych członków organizacji podziemnych, o przechowywaniu Żydów przez rodziny polskie, o handlu mięsem i innych sprawach zakazanych przez władze okupacyjne. Listy te po przeczytaniu, o ile zawierały informacje takie jak wyżej wspomniane, były palone w piecu, znajdującym się w gmachu poczty. Natomiast listy o treści małoznacznej były doręczane żandarmerii, aby nie padło podejrzenie o niszczenie korespondencji”33. Przechwytywanie listów było związane z ogromnym niebezpieczeństwem. Niemcy wiedzieli, że nie wszystkie przesyłki docierają do nich, i starali się ustalić, gdzie znikają. „Konfidenci gestapo i sami gestapowcy wrzucali do skrzynek listowych listy anonimowe adresowane do gestapo, zawierające denuncjacje. Był to bardzo sprytny sposób, wielu pocztowców wykradło takie listy w dobrej wierze i w ten sposób się zdemaskowali” -wspomina Lucjan Łukasik, w czasie wojny pracujący na poczcie w Łukowie34. Ciekawą uwagę o frekwencyjności donosów znajdujemy we wspomnieniu Andrzeja Walasa z Ożarowa: „Podczas pracy miałem możliwość kontrolowania i przechwytywania listów pisanych do gestapo oraz podsłuchiwania rozmów telefonicznych. Najwięcej donosów wpływało w dni targowe, tj. piątki. Donosy były nadawane jako listy zwykłe i polecone. Zwykłe donosy wyszukiwało się w masie listów wyjmowanych ze skrzynek i w tym pomagał mi wtajemniczony listonosz. (...) Zwracałem baczną uwagę na listy adresowane do posterunku żandarmerii w Ostrowcu lub do komendy Schupo w Ożarowie itp. Nie opatrzone adresem nadawcy. Wiele doniosłych tajemnic, dużo rozmaitych spraw przeszło przez moje ręce na poczcie. Uratowałem dzięki temu życie wielu ludziom”35. Wielu ludziom pocztowcy uratowali życie, nieraz za cenę własnego. W Siedlcach – jak wspomina Jan Jarmul – „miejscowe gestapo po pewnym czasie zorientowało się, że nie wszystkie przesyłki do nich adresowane dochodzą. Po uzgodnieniu z niemieckimi władzami poczty zastosowali obserwację polskich pracowników zatrudnionych w rozdzielni przesyłek listowych. Wpadka nastąpiła w październiku bądź listopadzie 1943 roku, kiedy Niemcy wrzucili do skrzynki pocztowej przed urzędem kilka przesyłek adresowanych do miejscowego gestapo. Opróżnienia dokonał Aleksander Knabit i przed ostemplowaniem odłączył przesyłki adresowane do gestapo. Wyłączone listy zabrał J. Sakowski. Obydwaj po zakończeniu pracy udali się do ubikacji. Przez cały czas byli pod dokładną obserwacją. W chwili czytania i przeglądania przesyłek listowych wpadli do ubikacji hitlerowcy. Obydwu pocztowców skatowano a następnie odwieziono do siedziby gestapo. Obydwaj zostali rozstrzelani w styczniu 1944 roku”36. Podobna historia przydarzyła się na poczcie w Częstochowie. Pracujący tam Michał Flass wspomina, że „znikanie donosów musiało wzbudzić nieufność, z jednej strony konfidentów, zapewne zaskoczonych brakiem reakcji gestapo, z drugiej strony niemieckiej policji, do której zawarte w listach donosy mogły docierać także innymi kanałami. (...) Ostrzeżeni członkowie grupy konspiracyjnej wzmogli czujność, gdyż gestapo samo do siebie zaczęło wysyłać donosy, chcąc w ten sposób wyśledzić miejsce ich ginięcia. Ofiarą tego podstępu padł listonosz Kazimierz Barański. Mimo ostrzeżenia otworzył fałszywy donos i ostrzegł wymienionego w nim człowieka. Był nim, niestety, konfident gestapo. (...) Po upływie trzech tygodni rodzina otrzymała wiadomość, że Kazimierz Barański «ist wegen Lungenentzundung in konzentrationslager vestorben»”37. Mimo pewnych informacji, zawartych we wspomnieniach pracowników poczty, wciąż wydaje się niemożliwe przeprowadzenie jakichkolwiek wiarygodnych szacunków dotyczących liczby donosów napisanych do władz okupacyjnych w latach 1939-1945 w Polsce. We wspomnieniach podawane są różne dane na ten temat. Stanisław Górnicki z Sochaczewa pisze: „przyjmowałem anonimy pisane przez donosicieli do żandarmerii niemieckiej. Przechwyciłem ich ponad sto, większość w obawie przed grożącymi konsekwencjami zniszczyłem”38, Józef Hartabus z Wieliczki wspomina: „w okresie od 1942 do 1944 roku udało mi się przechwycić około 120 anonimów”39. Większe ilości donosów pamięta Paweł Kozysa z Kosowa Lackiego: „listów anonimowych do żandarmerii było w tygodniu kilka”40. Trzeba by bardziej precyzyjnie znać liczby donosów wysłanych na każdej poczcie. Wówczas, wiedząc, że placówek pocztowych było w Generalnym Gubernatorstwie 176141 i precyzując okres działalności każdego z tych urzędów, moglibyśmy pokusić się o jakieś – i tak dalece przybliżone – szacunki. * Podczas okupacji działały w Polsce Wojskowe Sądy Specjalne i Cywilne Sądy Specjalne, wydające wyroki na Polaków współpracujących z okupantem. Ich nazwiska cytowano w prasie podziemnej; tamże zamieszczano – między innymi dla odstraszenia potencjalnych naśladowców – informacje o zasądzonych czy wykonanych wyrokach śmierci. Według szacunków Leszka Gondka, w czasie okupacji wykonano około 2500 wyroków śmierci, wydano takich wyroków około 3500, a rozpatrywano około 5000 spraw o kolaborację42. Tacy kolaboranci mieli na sumieniu najczęściej dużo poważniejsze i przede wszystkim udowodnione zbrodnie niż pisanie listów do Niemców. Karząc denuncjatorów i kolaborantów państwo podziemne reagowało nie tylko w kategoriach moralnych – na zło społeczne, ale także w kategoriach politycznych – na zagrożenie własnych interesów. Reagowano więc raczej na donos w sensie funkcjonalnym, a nie normatywnym. Musiał tutaj działać pewien rodzaj inkluzywnej więzi moralnej, chroniono bowiem przede wszystkim własnych „żołnierzy”. Dlatego – jak wynika z analizy prezentowanego zespołu listów – ostrzegano przede wszystkim ludzi oskarżonych o konspirowanie przeciw Niemcom. Można przypuszczać, że z punktu widzenia Polski Podziemnej to oni byli sojusznikami i realizatorami interesu narodowego. Nie uprzedzano o zagrożeniu ludzi w sposób oczywisty załatwiających porachunki osobiste czy popełniających przestępstwa gospodarcze. Nie uprzedzano również Żydów ukrywających swoje pochodzenie lub znajdujących się poza gettem. Donosy, podobnie jak współczesne „listy zwąglikiem”, siały wokół śmierć i zniszczenie. Były zagrożeniem dla oskarżanych w nich ludzi, sprowadzały śmierć na tych, którzy je przechwytywali, stanowiły zagrożenie również dla tych, którzy je pisali. Pisanie anonimów do władz niemieckich było niebezpieczne nie tylko ze względu na możliwość kary ze strony podziemnych polskich sądów specjalnych. Niektórzy z niesłusznie oskarżanych domagali się sprawiedliwości przed sądami niemieckimi. Jak wynika z badań prowadzonych przez profesora Jana Grabowskiego43 z Ottawy, niemieckie sądy specjalne zajmowały się – między innymi – również listami anonimowymi i ich autorami. Dla przykładu przytoczmy przypadek niejakiej Zofii Kędzierskiej, która systematycznie wysyłała do Niemców donosy, podpisując się „Schiller”. Jak wynika z akt jej sprawy44, Niemcy w końcu ją złapali. W sentencji wyroku czytamy: „Wyżej wymieniona od sierpnia 1941 napisała wiele anonimowych listów do niemieckich urzędów, w których z czystej złośliwości oskarża polskich obywateli o działalność antyniemiecką”. Kędzierską wysłano do w marcu 1942 do Ravensbruck. W aktach procesu znajdują się pisane przez skazaną anonimy (starannie przetłumaczone na niemiecki), takie jak na przykład: 20 11. 1941, Szanowna Wadzo! Proszę przeprowadzić rewizję u Heleny Koskowej, zam. We wsi Gnojno gm. Kleszewo powiat Ostenburg. I proszę ją natychmiast aresztować, gdyż ta kobieta jest zdradą Państwa Niemieckiego. Ona jest buntucielką całego Narodu Polskiego. Ona może szyrzyć powstanie. Należy do tajnej organizacji Polskiej. Otrzymuje przez szmuklerzy Warszaskich tajne gazetki i papiery, mapy tyczące zdrady Państwa Niemieckiego. Wydaje się, że spora liczba fałszywych donosów musiała zakłócać sprawne funkcjonowanie gestapo, skoro wkładało ono tak wiele wysiłku w poszukiwanie ich autorów. W zachowanych dokumentach gestapo z Ciechanowa znajdują się tajne instrukcje, dotyczące postępowania z autorami „anonimowych i pisanych pod pseudonimem pism o niepotwierdzonej treści” , z lat 1943-1944. Zalecano w nich między innymi pobieranie próbek pisma wszelkich dostępnych maszyn do pisania oraz próbek pisma ręcznego i wysyłanie ich do Instytutu Kriminalno-Technicznego Policji Bezpieczeństwa przy Urzędzie Policji Kryminalnej Rzeszy. Szczegółowe wytyczne dotyczą porównywania pisma anonimowych listów i próbek pisma pobranych od podejrzanych osób. W jednej z instrukcji czytamy między innymi: „Osoba, od której ma zostać pobrana próbka pisma, jest zobowiązana do napisania swojego życiorysu w 30 linijkach, stosując raz litery niemieckie, a raz łacińskie, a w konkretnych przypadkach również drukowanymi literami. (...) Kartki zapisane próbkami pisma, mają być zapisane tylko jednostronnie. W miarę możliwości, osoby powinny pisać odpowiednimi dla nich narzędziami do pisania. Na przykład piórem (cienkim lub grubym). Należy unikać, aby pismo było pisane narzędziami, do których ręka nie jest przyzwyczajona, ponieważ pismo mogłoby być nienaturalne. Nie wolno powiedzieć, że chodzi tu o sporządzenie próbki pisma. (...) Dla osób nieprzyzwyczajonych do pisania, będzie już zawczasu przygotowany tekst dyktanda o objętości od 15 do 20 linijek (...). Próbka pisma powinna zawierać możliwie wszystkie litery i cyfry (zwłaszcza te, o które chodzi), w konkretnych przypadkach, również znaki a przy nadzwyczaj charakterystycznych lub błędnych słowach zawartych w danym pismach także podobne lub identyczne słowa, ewentualnie grupy sylab”45. Interesująca byłaby też odpowiedź na pytanie, w jakim zakresie władze niemieckie korzystały z informacji zawartych w anonimowych listach? Robert Gellately cytuje badania niemieckiego historyka, Reinharda Manna, który analizował teczki gestapo pozostałe w Düsseldorfie46 i stwierdził, że co najmniej 26% spraw zostało wdrożonych na podstawie informacji pochodzących od społeczeństwa. Własne obserwacje gestapo leżały u źródeł 15% spraw, przesłuchania (wymuszanie zeznań) – 13%, reszta – na podstawie informacji od organizacji, urzędów miejskich lub państwowych, środowisk gospodarczych i innych47. Sam Gellately, analizując 175 teczek z Würzburga dotyczących oskarżeń o pochodzenie żydowskie lub kontakty homoseksualne, stwierdza, że 57% informacji w nich zawartych pochodzi z donosów48. Gellately uważa, że gestapo w o wiele większym stopniu reagowało na informacje dostarczane przez społeczeństwo, niż samo poszukiwało informacji. Było w większym stopniu „reaktywne” niż „aktywne”49. W Polsce zachowało się niewiele dokumentów gestapo. Nie zachowały się archiwa z Warszawy, śladowe ilości tego rodzaju dokumentów zachowały się w innych miastach. Rozpoczęto dopiero badania nad największym zbiorem zachowanych teczek gestapo z Ciechanowa (kilka tysięcy jednostek). Wszelkie liczby należy więc traktować jako dane szacunkowe. Jak podaje Włodzimierz Borodziej50, z zachowanych częściowo kart informacyjnych placówki gestapo w Jędrzejowie wynika, że donosy były przyczyną 17, 4% aresztowań. Natomiast w Tomaszowie Mazowieckim – jak można wnioskować z zachowanych częściowo teczek tamtejszego gestapo – denuncjacje spowodowały zatrzymanie 2, 2% podejrzanych. Z innych źródeł wynika jednak, że donosy mogły stanowić przyczynę większej liczby aresztowań. Jarosław Abramow-Newerly, wspominając aresztowanie swego ojca Igora (na podstawie donosu), przytacza słowa skierowane przez pewnego niemieckiego urzędnika do matki Autora: „Powiem pani jedno. Gdybyście wy, Polacy, sami na siebie tak nie donosili, to my, Niemcy, połowy albo i więcej byśmy o was nie wiedzieli. Ale, niestety. Donosicie na siebie strasznie”51. Jest oczywiste, że nie można porównywać bezpośrednio danych dotyczących III Rzeszy i okupowanej Polski. Pośród wielu różnic utrudniających takie porównania, zasadniczą stanowi fakt, że dla Niemców władza policyjna, mimo iż w totalitarnym państwie, nie była obcą, narzuconą siłą. W Polsce zaś gestapo było przedstawicielem wrogiej, powszechnie znienawidzonej władzy. Choć podobne były zapewne motywacje donosicieli (o których będzie jeszcze mowa) – w Polsce donosicielstwo było po prostu aktem kolaboracji. Wydaje się, że – przy całej obrzydliwości delatorstwa jako takiego – należy różnicować moralny wymiar zdrady w zależności od okoliczności historycznych. Ponadto w Niemczech działalność gestapo trwała o wiele dłużej i omawiane przez badaczy źródła pochodzą z lat 1933-1945. Wybuch wojny spowodował wzrost liczby donosów, pojawiło się bowiem wiele nowych przepisów i – co za tym idzie – więcej okazji do ich nieprzestrzegania. Wzrosła też wówczas atmosfera podejrzliwości i – z czasem – poczucie zagrożenia. Jak pisze Grunberger, w donosicielstwie okresu wojny „przodowały kobiety, zarówno dlatego, że było ich więcej, jak i dlatego, że wiele z nich uważało szpiegowanie sąsiadów za swoiście kobiecy wkład w trudy wojenne, w chwili gdy mężczyźni przebywają na froncie”52. Jak wynika z zachowanego okólnika gestapo z Łodzi z 23 kwietnia 1940 roku, policja otrzymywała tam około „40 donosów dziennie, przede wszystkim od miejscowych volksdeutschów, dochodzących swych «krzywd» sprzed 1939 roku”53. Łódź była jednak włączona do Reichu, nie leżała na obszarze Generalnego Gubernatorstwa. Powyższa informacja zdaje się jedynie potwierdzać tezę o licznym, szczególnie na początku wojny, załatwianiu dawnych porachunków za pomocą anonimów. Można przypuszczać, że podobnie wyglądała dynamika donosów w Polsce – na początku wojny donosiciele załatwiali swoje porachunki, donosy były również istotnym źródłem wiedzy dla okupanta, nieposiadającego jeszcze sieci własnych agentów. Z czasem, gdy siatka agentury gestapowskiej została rozbudowana, władze zapewne bardziej polegały na pochodzących od nich informacjach niż na niesprawdzonych wieściach z anonimowych listów. Im bliżej końca wojny, tym bardziej wiarygodność i siła – a więc atrakcyjność i użyteczność władzy dla donosiciela – malała. Zapewne część z nich swoje – tym razem wojenne – porachunki będzie załatwiała pisząc donosy do nowej, ludowej władzy. Zachowane w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej donosy pochodzą właśnie z początku wojny: z lat 1940-1941. Przyjrzyjmy się im bliżej. 1 Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa, Zespół „Der Kommandeur der Sicherheitspolizei und des SD für den Distrikt Warschau”, teczka nr 531. Za pomoc w dotarciu do archiwalnych dokumentów i życzliwą współpracę serdecznie dziękuję pracownikom Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie. 2 Być może ma to związek z aresztowaniem w 1953 roku jednego z byłych członków organizacji podziemnej „Muszkieterowie” rtm. Czesława Szadkowskiego. Nie udało mi się dotrzeć do akt jego sprawy, protokoły przeprowadzonej u niego przy zatrzymaniu rewizji nie zachowały się. O działalności „Muszkieterów” zob. dalej. 3 Dziękuję za pomoc w tłumaczeniu z języka niemieckiego Marcie Młodkowskiej, a z rosyjskiego - Marii Engelking. 4 Leszek Gondek, Polska karząca 1939-1945. Polski podziemny wymiar sprawiedliwości w okresie okupacji niemieckiej, Warszawa 1988, s. 101. 5 Pracownicy Poczty i Telekomunikacji w latach wojny i okupacji 1939-1945, opr. zespół pod kier. Władysława Madonia, Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Poczty, Zakład Historii i Programowania Rozwoju Poczty, Warszawa 1978, s. 142. 6 Ten cytat można - z dużą ostrożnością - uznać ze kolejną wskazówkę, że odnalezione listy pochodzą właśnie z archiwum „Muszkieterów”. Najprawdopodobniej ten sposób tytułowania adresata powtarzał się. 7 Kazimierz Leski, Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK, wyd. IV, Warszawa 2001, s. 93. 8 Przy każdym cytacie z listu - wyróżnionym kursywą - podaję w nawiasie jego numer według Archiwum IPN. Ortografię, gramatykę oraz autorskie wyróżnienia w tekście wszystkich donosów zachowuję jak w oryginale. 9 Donosy te zostały przechwycone przez listonosza z Sochaczewa, Stanisława Górnickiego, podoficera wywiadu AK. Większość listów została zniszczona, sześć zachowanych przekazał on po wojnie wraz ze swoimi wspomnieniami do Muzeum Poczty i Telekomunikacji (sygn. MPiT-S1/38). Donosy pochodzą prawdopodobnie z roku 1943 (nie wszystkie są opatrzone datą) i dotyczą spraw, które nie były jeszcze obecne w latach 1940-1941 (donosy w IPN) - w szczególności przechowywania na wsi Żydów, o czym jest mowa w dwóch spośród sześciu listów. Pracownikom z Archiwum Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu serdecznie dziękuję za życzliwość i pomoc w dotarciu do archiwalnych dokumentów. 10 Florian Znaniecki, Miasto w świadomości jego obywateli. Z badań Polskiego Instytutu Socjologicznego nad miastem Poznaniem, Polski Instytut Socjologiczny, Poznań 1931, s. 10-11. Cyt. za: Małgorzata Szpakowska, Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian, Warszawa 2003, s. 122. 11 Jak słusznie zwrócił mi uwagę prof. Marcin Kula, donos należy także do kategorii listu i można analizować go również z perspektywy teorii epistolografii. Nie rozwijam jednak tego podejścia, gdyż wydaje mi się, że specyficzna natura donosu, jego bezwstydna utylitarność, brak wiarygodnych wypowiedzi autobiograficznych i w ogóle prywatności - nadaje mu sfunkcjonalizowany charakter i powoduje, że z niechęcią awansowałabym go do roli pełnoprawnego przedstawiciela szlachetnego gatunku epistolografii. 12 Podręczny słownik języka polskiego, opr. Elżbieta Sobol, Warszawa 1996, s. 131. 13 Accusatory Practices. Denunciation in Modern European History 1789-1989. Edited by Sheila Fitzpatrick and Robert Gellately, Chicago, The University Chicago Press, 1997, s. 1. 14 Podręczny słownik języka polskiego, op. cit., s. 131. 15 W niniejszej pracy świadomie nie rozwijam wątku kolaboracji z Niemcami. Chcę jedynie zaznaczyć, że do rozmaitych aktów kolaboracji w okresie okupacji hitlerowskiej należy również donosicielstwo. Charakter i zakres rozwijającej się ostatnio w Polsce dyskusji na ten temat został przedstawiony przez prof. Włodzimierza Borodzieja w tekście „Wstęp do dyskusji o postawach Polaków pod okupacją niemiecką (Warszawa, 16 maja 2003 r.)”, mpis. 16 André Halimi, La delation sous l'Occupation, Paris 1988, s. 9. Dziękuję Panu Profesorowi Tomaszowi Szarocie za wskazanie mi tej książki. 17 Zob. Megan Koreman, The Expectation of Justice, France 1944-1946, Duke University Press, 1999. 18 Można ją nazwać również funkcją regulacyjną, gdybyśmy przyjęli założenie, że donosicielstwo w swoim aspekcie funkcjonalnym reguluje społeczny poziom zawiści. 19 Robert Gellately, The Gestapo and German Society. Enforcing Racial Policy 1933-1945, Oxford 1991, s. 130. 20 Cyt. za: Richard Grunberger. Historia społeczna Trzeciej Rzeszy, t.1, Warszawa 1987, s. 166. 21 Ibidem, s. 139. 22 Ibidem, s. 167. 23 Gellately, op. cit., s. 138. 24 Crankshaw, op. cit., s. 77. 25 W książkach The Gestapo and German Society (op. cit.) oraz Backing Hitler. Consent and Coercion in Nazi Germany (Oxford NY 2001) Robert Gellately wskazuje na rolę, jaką odegrało społeczeństwo niemieckie w funkcjonowaniu systemu nazistowskiego, przede wszystkim na poziomie lokalnym. Liczne akty „posłuszeństwa obywatelskiego” znacznie przyczyniły się do ułatwienia funkcjonowania terroru. Autor niezwykle interesująco pokazuje, jak ludzie w systemie totalitarnym, poddani na niezliczone sposoby wpływom terroru, sami tym terrorem manipulują i wykorzystują go. 26 Jan Nowak, Kurier z Warszawy, Warszawa-Kraków 1989, s. 40. 27 Ibidem, s. 41. 28 Cyt, za: „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, Numer Specjalny 1 (190), Warszawa 2001, s. 335. 29 Ibidem, s. 458 30 Organizacja utworzona w grudniu 1939 roku, jako zaplecze polityczne Tajnej Armii Polskiej; kierował nią Stanisław Dangel, aresztowany i zamordowany w październiku 1942 roku. We wrześniu 1940 roku „Znak” wszedł w sklad Konfederacji Narodu (wystąpił z niej rok później), a w marcu 1944 roku połączył się ze Stronnictwem Pracy. Zob. Andrzej K. Kunert, Ilustrowany przewodnik po Polsce Podziemnej 1939-1945, Warszawa 1996, s. 609. 31 AAN, Oddział VI, Zespół Delegatury Rządu, sygn, 202/I-54. Dziękuję Panu Profesorowi Tomaszowi Szarocie za wskazanie mi tej pozycji. 32 Pracownicy Poczty i Telekomunikacji..., op.cit., s 170-171. 33 Ibidem, s 195. 34 Ibidem, s. 156. 35 Ibidem, s. 207. 36 Ibidem, s. 203. 37 Ibidem, s 150-151. 38 Ibidem, s. 210 39 Ibidem, s 218 40 Ibidem, s, 115. 41 Ibidem, s. 33, 284. 42 Gondek, op. cit., s. 120. 43 Jan Grabowski, Szmalcownicy warszawscy, 1939-1942, w: „Zeszyty Historyczne” nr 143, Paryż 2003. 44 Archiwum IPN, Gestapo-Ciechanów, zespół 148, teczka nr 1670. Dziękuję Profesorowi Janowi Grabowskiemu za udostępnienie mi tego przykładu. 45 Zob. Archiwum IPN, Gestapo-Ciechanów, zespół 148, teczka 10 808. 46 Gestapo pod koniec wojny bardzo starannie niszczyło swoje dokumenty. W Niemczech zachowało się około100 tysięcy, teczek, których nie zdążono zniszczyć - około 70 000 teczek w Düsseldorfie, 17 000 w Würzburgu i 12 000 w Speyer. 47 Por. Gellately, The Gestapo…, s. 134–140. 48 Por. Robert Gellately, Denunciations in Twentieth-Century Germany,w: Accusatory Practices. Denunciation in Modern European History 1789-1989. Edited by Sheila Fitzpatrick and Robert Gellately, Chicago, The University Chicago Press, 1997, s 188. 49 Por. Gellately, The Gestapo..., s. 136. 50 Włodzimierz Borodziej, Terror i polityka. Policja niemiecka a polski ruch oporu w GG 1939-1944, Warszawa 1985, s. 84-85. 51 Jarosław Abramow-Newerly, Lwy z mojego podwórka, Warszawa 2000, s. 116. 52 Grunberger, op. cit., s. 172. 53 CA MSW 151/334. Cyt. za: Borodziej, Terror..., op. cit., s. 185.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/SZANOWNY_PANIE_GISTAPO__Donosy_do_wladz_niemieckich_w_Warszawie_i_okolicach_w_latach_1940-_1941-ebookRO/p34125i71074" target="_blank" title="SZANOWNY PANIE GISTAPO. Donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940- 1941 [Barbara Engelking] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="SZANOWNY PANIE GISTAPO. Donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940- 1941 [Barbara Engelking] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Z kim chcemy wyjechać na leczenie do uzdrowiska - coraz więcej z nas chce się leczyć - plus.expressilustrowany.pl\nZ kim chcemy wyjechać na leczenie do uzdrowiska - coraz więcej z nas chce się leczyć\nWolimy się kurować nad morzem niż w górach. Niesłabnącą popularnością cieszy się też jako destynacja Busko Zdrój. Z roku na rok do Uzdrowiska na leczenie chce wyjechać coraz więcej mieszkańców naszego regionu, więc kolejki się wydłużają.\nW ubiegłym roku na leczenie sanatoryjne z naszego regionu wyjechały 27 920 osoby. Od kilku lat liczba wyjeżdżających osycluje wokół 28 tys. Zainteresowanie wyjazdami jest coraz większe, więc niestety kolejki się wydłużają.\nMieszkańcy naszego regionu najchętniej jeździliby na leczenie sanatoryjne do miejscowości nadmorskich (na topie jest Kołobrzeg i Sopot) oraz miejscowości w których można skorzystania z kąpieli siarkowych, na tych bardzo zależy osobom schorowanym. Jeśli chodzi o kąpiele to najbardziej oczekiwaną przez kuracjuszy destynacją jest Busko Zdrój.\nsanatoria nfz łódź


Martyna Wolsztyńska przyznaje, że bracia kazali jej stać na bramce\n- Spotykamy się, by porozmawiać o Twoich braciach, którzy mają za sobą udany debiut w piłkarskiej ekstraklasie. Gdybyś miała w kilku zdaniach scharakteryzować Łukasza i Rafała to, co byś powiedziała?\n- Łukasz się kiedyś bardziej załamywał. Każdy przegrany mecz bardzo przeżywał, zamykał się w sobie na jakiś czas. Rafał z kolei podchodził do wydarzeń na boisku z dystansem - „dobra, nie udało się, następnym razem będzie lepiej”. Zawsze był taką osobą, która pocieszała też Łukasza. Teraz natomiast jest tak, że Łukasz podchodzi do tego bardziej dojrzale.\nPo meczach cały czas ze sobą rozmawiają i analizują każde swoje zagranie, a tematów nie ma końca.\nTe ich długie rozmowy - tak mi się wydaje - są korzystne dla drużyny, bo głównie chodzi o to, żeby wygrywać mecze i grać z korzyścią dla zespołu. Sami to zresztą podkreślają.\n- Bracia łączą pasję z zawodową grą, a Ty, jaki masz pomysł na życie?\n- Śpiew. Jestem aktorką scen muzycznych, mam dyplom studia wokalno-baletowego, do którego uczęszczałam w Gliwicach.\nMam swój zespół, śpiewam m.in. na weselach. I podobnie, jak w przypadku moich braci, moja praca jest również moją pasją. A moje plany na przyszłość? Bardzo chciałabym śpiewać, to na pewno.\nI mam nadzieję, że uda mi się zaistnieć na estradzie, tak jak na przykład Beacie Kozidrak i grupie Bajm.\nPasjonuje mnie też aktorstwo i taniec, ale na pierwszym miejscu zawsze była muzyka.\nMam też nadzieję, że niebawem nagram w studiu kilka coverów i może to się jakoś rozwinie.\n- Wracając do bliźniaków i piłki to wiem, że kibicujecie im całą rodziną. Opowiedz coś o tym.\n- Tak kibicujemy rodzinnie i dzieje się to na meczach u siebie, ale i na wyjazdach. Byliśmy m.in. na meczu w Krakowie z Cracovią. Najpierw była euforia, bo Górnik prowadził 3:1, a w końcówce - nie wiem, czy los tak chciał, czy sędzia - ale zrobiło się 3:3.\nCzęsto siedząc na trybunach przeżywamy huśtawkę nastrojów. Najczęściej wzruszamy się i cieszymy, no i mamy powody do dumy, bo gra w Górniku to wielka sprawa.\n- Były momenty zwątpienia, gdy latem ubiegłego roku Rafał zerwał więzadła?\n- Jakieś obawy były, ale Rafał powtarzał, że wielu piłkarzy i sportowców przez to musi przejść.\nI przytaczał kontuzję Arka Milika, z którym się zna. Nawiasem mówiąc, też miałam okazję go poznać. W pociągu...\nRafał po kontuzji wiedział, że czeka go ciężka rehabilitacja. Zagryzał wtedy zęby i pracował całymi dniami, aby wrócić do zdrowia. Jak sam wspominał, rehabilitacja jest dużo cięższa od treningów.\n- Gdy Rafał przechodził rehabilitację, Łukasz grał i strzelał bramki. Zauważyłaś, że Rafał zazdrościł Łukaszowi?\n- Myślę, że gdzieś tam w głowie Rafała była nutka zazdrości, ale wiedział, że musi w pełni dojść do siebie po kontuzji i prędzej czy później przyjdzie jego czas.\nMówi się, że Rafał jest troszkę lepszy, a może inaczej, że ma większy luz na boisku i piłka mu się lepiej klei do nogi. Może to przez ten większy dystans do siebie, łatwiej mu było pogodzić się z tym, że na grę w Górniku musi poczekać dłużej od Łukasza.\n- Chłopcy mieli zapewne swoich idoli.\n- Pamiętam, że jak byli młodsi to Łukasz zachwycał się m.in. Beckhamem, a Rafał - Ronaldinho. Później wołali na niego Rafalinho.\nZinedine Zidane to z kolei piłkarz, a obecnie trener, którego ja bardzo lubię.\nMuszę też wspomnieć, że u nas w domu zawsze kibicowało się Barcelonie. Pamiętam, jak pojechaliśmy pierwszy raz z rodzicami do Hiszpanii. Obowiązkowo musieliśmy zwiedzić Barcelonę i Camp Nou, gdzie wydaliśmy sporo oszczędności na pamiątki.\nMieliśmy też wtedy ogromne szczęście, bo gdy byliśmy na stadionie, piłkarze mieli rozruch i spotkaliśmy takie sławy, jak Gerard Pique, czy ten „wariat” Dani Alves. Nie umieliśmy wtedy dobrze języka angielskiego więc wołaliśmy do nich: foto, foto! Alves stanął wtedy obok, potargał mnie za włosy i strzelił głupią minę. Fajnie, bo mamy super pamiątkę.\n- Gdyby Twoi bracia nie grali w piłkę, to co by robili?\n- Trudne pytanie, ale myślę, że i tak byłby to sport. Na pewno w przypadku Łukasza. A Rafał? Nie wiem, chyba by kopał rowy (śmiech). Na pewno by to była jakaś praca fizyczna.\n- Jaki macie teraz kontakt ze sobą?\n- Teraz świetny, wspieramy się nawzajem, ale kiedyś sobie przeszkadzaliśmy.\n- Jest ktoś, komu chcielibyście wspólnie powiedzieć dziękuję za to, kim dzisiaj jesteście?\n- Przede wszystkim rodzicom. Gdyby nie oni, ich codzienne wsparcie to nigdy nie osiągnęlibyśmy swoich dotychczasowych sukcesów.\n- Na zakończenie, zastanawiam się, czym dla Ciebie jest piłka nożna?\n- Od dziecka jest dla mnie formą ruchu, bo bracia wyciągali mnie na boisko, żebym stała na bramce. Oni się „kiwali”, a do mnie mówili: Martyna idź na bramkę.\nTeraz piłka nożna to dla mnie tylko sport, ale i aż, bo dla braci jest to praca, ale też przede wszystkim\npasja. Piłka nożna to dla mnie też możliwość kibicowania i wspierania Łukasza oraz Rafała.\nTomasz Czarnecki, Piotr Skorupa / Foto: prywatne


Jak zbudować tort na automacie xuicv\nTort w kształcie serca – podobnie jak przy misiu, rysujemy kształt lub przykładamy szablon. Całość najlepiej pokryć czerwonym lukrem. Tort w kształcie samolotu – biszkopt dzielimy na trzy części jak w przypadku samochodu. Zamiast boki przyklejać na górę – formujemy z nich skrzydła i lotki. Całość okładamy lukrem plastycznym.\nTort 3D w kształcie butelki whiskey – W tym tutorialu pokażę wam jak przygotowałam tort w kształcie popularnej butelki whiskey! Zaczniemy od przygotowania realistycznie wyglądającej podstawki o strukturze drewna. Pokażę wam jak zbudować prosty stelaż do tego rodzaju tortów. Zobaczycie jakie materiały, które już macie u siebie w domu, wykorzystać do poszczególnych części To nie żart. Poczta Polska naprawdę zostawiła awizo w automacie paczkowym i chociaż przyczyną jest błąd ludzki, tak w ogóle mnie to nie zdziwiło. Internet od kilku dni obiega zdjęcie 🔊 ST 017: Kevin Davey, czyli jak wygląda profesjonalny trading na automacie (EN) W dzisiejszym odcinku podcastu gości u mnie Kevin Davey , profesjonalny trader, który trzykrotnie stawał na podium Mistrzostw Świata w tradingu kontraktami terminowymi. Widocznie albo Pani wiedza na temat pieczenia w automacie jest bardzo mała albo używa Pani do wypieku najgorszego badziewia dostępnego na rynku, a o takie nie trudno. Najnowocześniejsze automaty piękną chleby z najróżniejszych mąk, jak źytnia, … „Marketing Sieciowy ONLINE można robić na AUTOMACIE bez dzwonienia do dawnych znajomych i zaczepiania nieznajomych ludzi na czacie. Bez odbywania godzinami w kółko tych samych rozmów i słuchania odmów. „Starzy” Liderzy, ze starej tradycyjnej szkoły MLM nie mogą pojąć, jak to jest możliwe. Jak samodzielnie zbudować altanę ogrodową z drewna – praktyczne wskazówki . 28 stycznia 2021 . Altana ogrodowa to doskonałe miejsce relaksu i rodzinnych spotkań na świeżym powietrzu. Budowa prostej altanki nie powinna sprawić ci problemu. Do postawienia obiektu nie większego niż 25 metrów kwadratowych nie potrzebujesz pozwolenia, ale za to trochę czasu, wysiłku, a także O tym wszystkim czyli o tym CO SPRZEDAWAĆ oraz JAK SPRZEDWAĆ głównie NA AUTOMACIE, będą kolejne moje materiały wideo i wpisy na blogu. A tymczasem jeśli już teraz czujesz, że chcesz zacząć zarabiać na proponowanym przeze mnie modelu czyli sprzedaży obcych produktów w systemie MLM. To zapraszam do Projekt Druga Wypłata. Gdzie to ja za Ciebie sprzedaję, a Ty zarabiasz! Ponieważ\nZobacz sprawdzony przepis na ptysiowy tort z truskawkami. Inną masą odpowiednią do przełożenia biszkoptu jest krem budyniowy, przygotowywany z żółtek, mleka, mąki ziemniaczanej i kostki do pieczenia. Proces jego przygotowania skróci się znacznie, jeśli użyjesz gotowego budyniu, tak jak w przepisie na tort w paski.\n🔊 ST 017: Kevin Davey, czyli jak wygląda profesjonalny trading na automacie (EN) W dzisiejszym odcinku podcastu gości u mnie Kevin Davey , profesjonalny trader, który trzykrotnie stawał na podium Mistrzostw Świata w tradingu kontraktami terminowymi. Subskrybuj kanał, klikając tutaj: https://www.youtube.com/channel/UCiWXI8XDS4lEBwqWi-enu0A?sub_confirmation=1Przepisy Joli - prawdziwie domowa kuchnia więce Na PGA trafić można na naprawdę fajne rzeczy. Rozmawiamy z twórcą jednej z nich. czyli jak zbudować sobie w domu automat arcade A także w jakie gry można na automacie zagrać.\nJeśli przygotowujecie dwa biszkopty na tort piętrowy, mniejszą formę należy wyjąć z piekarnika po ok. 35 minutach. Upieczony biszkopt pozostawić na blacie do całkowitego wystygnięcia, a następnie oddzielić płynnym ruchem ciasto od boków formy i wyjąć na kratkę. Jak pokroić biszkopt na …\nDekoracje tortów i ciast, opłatki na tort - Najwięcej ofert w jednym miejscu. Radość zakupów i 100% bezpieczeństwa dla każdej transakcji. Kup Teraz! Zobacz sprawdzony przepis na ptysiowy tort z truskawkami. Inną masą odpowiednią do przełożenia biszkoptu jest krem budyniowy, przygotowywany z żółtek, mleka, mąki ziemniaczanej i kostki do pieczenia. Proces jego przygotowania skróci się znacznie, jeśli użyjesz gotowego budyniu, tak jak w przepisie na tort w paski. Darmowe maszyny do gier to najpopularniejsze i najczęściej wyszukiwane gry po darmowych automatach do gier. Najpopularniejsze maszyny do gier przenoszą graczy do świata pełnego kolorów i motywów przepełnionych żywą grafiką i zaprojektowane są z doskonałą muzyką w tle. FreeSlots77.com oferuje zarówno hazardowe jak i darmowe maszyny do gier online. Wyjątkowy i szeroki wybór\nJak zarabiać online w mlm na automacie? Bez polecania komukolwiek czegokolwiek? Bez robienia listy 100, bez dzwonienia? Bez słuchania odmów? Bez tłumaczenia\nTo nie żart. Poczta Polska naprawdę zostawiła awizo w automacie paczkowym i chociaż przyczyną jest błąd ludzki, tak w ogóle mnie to nie zdziwiło. Internet od kilku dni obiega zdjęcie 🔊 ST 017: Kevin Davey, czyli jak wygląda profesjonalny trading na automacie (EN) W dzisiejszym odcinku podcastu gości u mnie Kevin Davey , profesjonalny trader, który trzykrotnie stawał na podium Mistrzostw Świata w tradingu kontraktami terminowymi. Widocznie albo Pani wiedza na temat pieczenia w automacie jest bardzo mała albo używa Pani do wypieku najgorszego badziewia dostępnego na rynku, a o takie nie trudno. Najnowocześniejsze automaty piękną chleby z najróżniejszych mąk, jak źytnia, …\nPrzepis na prosty tort. Tutaj znajdziecie przepis na tort składający się z biszkoptu i najprostszego kremu – czyli kupionego. Jest to najłatwiejszy sposób na tort i najmniej pracochłonny. Jeżeli chcecie zmniejszyć czas przyrządzenia tortu do minimum można użyć gotowych biszkoptów, wcześniej zakupionych w sklepie.\nKażdy tort piętrowy potrzebuje wzmocnienia, wewnętrznego stelaża na którym oprze się każde piętro. Dzięki takiemu wewnętrznemu “rusztowaniu” tort nam się nie zapadnie ani nie uszkodzi przy przenoszeniu. W tym wpisie pokażę wam jak złożyć piętrowy tort.


BENQ W600 - Nie odpala nowej lampy. - elektroda.pl\nzet29 03 Jan 2013 14:03 7854 8\n#1 03 Jan 2013 14:03\nMoże ktoś z szanownych forumowiczów miał taki lub podobny przypadek ze swoim projektorkiem?\nProblem polega na tym że została wymieniona lampa - OSRAM P-VIP 180-230 na nową a projektor dalej nie odpala.\nPo włączeniu słychać dźwięk uruchomienia z głośniczka, włączają się wentylatory, lampa odpali lecz tylko na 1 sek.\nPo chwili zapala się zielona dioda TEMP i pomarańczowa dioda LAMP, po około minucie przełącza się w stan czuwania, gasną diody TEMP i LAMP a zaświeca się dioda POWER.\nPo ponownym włączeniu znów próbuje się zapalić lampa lecz zaraz gaśnie po około 1-2sek i zapalają się ponownie diody.\nCy może to być wina nie wyzerowanego licznika?\n#2 24 Jan 2013 22:31\nJest to błąd systemowy.\nBenq zawsze się da uruchomić jeśli jest sprawny i ma sprawną lampę, więc na pewno nie jest to wina licznika.\nMoże to być czujnik temperatury lub wentylator lub w najgorszym przypadku płyta (cpu jest robiony na kulach BGA)\n#3 25 Jan 2013 15:00\nW takim razie sprawdzę czujniki ponieważ wentylatory kręcą dobrze.\nZastanawiam się także nad przetwornicą zasilającą lampę, czy pracuje prawidłowo.\nProjektor ma niecałe dwa lata, tak szybko zrobiły by się przerwy pod CPU ?\n#4 25 Jan 2013 17:16\nBalast i sterowanie pewnie będzie sprawne bo jak sam napisałeś lampa się zapala na 1 sek , ale można sprawdzić czy to wina zasilacza, moim zdaniem może nie być styku pomiędzy płytą a DMD ,brak zasilania (uszkodzony bezpiecznik) lub padła płyta co przytrafiło mi się w benq w100 i objaw był identyczny, sprawdź czy koło kolorów ci w ogóle rusza.\nSPRAWDZANIE BALASTU (każdy można tak sprawdzić)\nWyciągnij balast tak żeby można było zewrzeć transoptory oraz żeby balast miał połączenie z płytą (kabelek 5pin) oraz zasilanie , podłącz projektor do sieci (nie włączaj) zrób zwarcie na balaście ,nie pomyl transoptorów nie zwieramy tam gdzie kropki bo tam przychodzi zasilanie , zwierasz po drugiej stronie , jeden transoptor załącza tryb eco a drugi włącza balast , zwarcie zrób tu gdzie ci narysowałem (czerwona) i lampa powinna się zaświecić i będzie świeciła cały czas dopóki zwarty będzie ten transoptor.(proponuję polutować kabelki i zrobić włącznik)\nJak chcesz oszukać projektor żeby działał bez lampy to zwarcie zrób na (zielona).\ntransoptory powinny wygladać u ciebie tak:\njak masz wątpliwości to zrób zdjęcie twojego balastu to napisze co zewrzeć.\nJak zrobisz zwarcie i lampa będzie cały czas świeciła (trzymaj około 30sek) to znaczy że balast i lampa jest ok , a problem leży gdzie indziej .\nDaj znać jak ci poszło i uważaj przy zwieraniu żeby nie uszkodzić balastu.\n#5 07 Feb 2013 10:04\nMULTITECHAM dziękuję za podpowiedź.\nZrobiłem zworkę tak jak radziłeś czyli w miejscu zaznaczonym na czerwono, lecz balast się nie włączył ponieważ nie miał napięcia stałego z zasilacza .\nJest dopiero podawane po włączeniu projektora.\nWięc włączyłem projektor z rozłączoną zworką i gdy lampa się zapaliła wtedy włączyłem zworkę przełącznikiem.\nPo tym zabiegu wywaliło bezpiecznik na wejściu 230V z sieci, a balast od tej pory ma zwarcie na wejściu zasilania prądu stałego.\nWyjąłem więc balast i założyłem zieloną zworkę aby projektor się uruchomił lecz objaw jest dalej taki sam jak na początku.\nProjektor włączy się na chwilę (koło kolorów kręci się) w obiektywie pojawia się na chwilę napis powitalny BENQ, słychać dzwięk powitalny z głośnika, po czym się wyłącza i zaświecają się diody TEMP na zielono i LAMP na pomarańczowo.\nMiędzy czasie dowiedziałem się że projektor był już wcześniej w jakimś serwisie,\npo dokładnym obejrzeniu płyty głównej zauważyłem że były lutowane elementy widoczne na zdjęciu.\nCzy ta część płyty może być odpowiedzialna za włączanie się projektora?\n#6 07 Feb 2013 11:03\nFaktycznie zapomniałem że nie ma zasilania 230v bez włączenia projektora ,jako tester lamp używam projektora ,trzeba zrobić zwarcie na odpowiednim transoptorze żeby uruchomić zasilacz.\nA balast uruchamiam tak\nCałe ustrojstwo którego tu nie widać służy do pomiarów jasności lampy po centrowaniu.\nJeżeli wywaliło ci bezpiecznik to zrobiłeś gdzieś zwarcie nie koniecznie na transoptorze mogło ci się gdzieś do masy zwarcie zrobić ,jeśli zrobiłeś zwarcie tylko na zworce to nie ma możliwości żeby wywaliło ci bezpiecznik .\nJeśli balast ma zasilanie to zwarcie transoptora "włącznik balastu" uruchomi lampę\nZwierałeś "eco" dlatego balast się nie włączył.\nŹle ci zaznaczyłem zworki ale to nie ma znaczenia obojętnie czy zwierał byś "eco" czy "włącznik" to i tak nie ma opcji żeby ci wywaliło zasilanie , gdzieś zrobiłeś zwarcie.\nPowiem ci tak jeśli masz zwarcie na wejściu balastu to uszkodził się jeden z tranzystorów albo dioda , nie dostaniesz takich wiec zostaje przelutowanie z innego balastu albo wymiana balastu .\nAle biorąc pod uwagę fakt że płyta była już grzebana to nie ma sensu się ładować w ten temat, a dlaczego projektor zgłasza błąd to już wiesz.\nTak więc najprawdopodobniej projektor nadaję się na części .\nA gdzie kupiłeś AL....?\n#7 07 Feb 2013 12:17\nNie mam pojęcia gdzie ponieważ to znajomego projektor i to on kupował w jakimś sklepie internetowym.\nNa 100% nigdzie nie miałem zwarcia, ponieważ projektor się włączył, zapaliła się lampa i zgasła. Dopiero po włączeniu zworki dolutowanym przełącznikiem wywaliło bezpiecznik i poleciał balast.\nWydaje mi się że spowodowały to włączone dwie funkcje na raz czyli balast dostał informację z płyty głównej że ma się włączyć a ja dodatkowo mu włączyłem ECO.\nFaktycznie poleciał tranzystor i dioda na radiatorze, lecz po wylutowaniu dalej zwarcie w miejscu diody, coś jeszcze poleciało.\nProjektor zostaje przeznaczony na części.\n#8 07 Feb 2013 16:13\nZwierając transoptor nie robisz nic innego niż on sam więc to nie jego zwarcie spowodowało spalenie balastu.\nTaki sam efekt otrzymasz jeśli zrobisz zwarcie na wyjściu balastu tam gdzie podłączasz lampę, natychmiast leci dioda oraz tranzystor(y) .\n#9 10 Oct 2013 15:52\nProjektor poszedł na części więc zamykam temat, dziękuję za podpowiedzi.\nSimilar topics to bENQ W600 - Nie odpala nowej lampy.\npo uruchomieniu zapala się zielona dioda TEMP , i zaraz za nią czerwona dioda LAMP, żarówka dwie sekundy się włącza po czym gaśnie. Następnie słychać ... (3)\nWitam Tak sprawdziłem i bezpiecznik jest ok,w podobnych tematach wyczytałem że można zrobić zworkę na transoptorze co o tym myślisz,Witam forumowiczó... (4)\nWitam, Wczoraj mój rzutnik wrócił z serwisu po tym jak załapał martwe piksele. Serwis wymienił moduł IC DMD, ale po naprawie nie wyświetla już obr... (1)\nWitam serdecznie Mam problem z projektorem Benq W600+ przedwczoraj postanowiłem oglądnąć finał Niemcy-Argentyna na ścianie i rozstawiłem sprzęt, ok... (6)


środa, 22 stycznia 2020 09:48 / Autor: Michał Łosiak\nFot. Zarażę Cię Bogiem\nWspólnota Zarażę Cię Bogiem oraz Parafia św. Wojciecha w Kielcach zapraszają na Warsztaty Muzyki Liturgicznej organizowane pod hasłem: ,,Pan moją mocą i pieśnią”, które będą odbywać się w dniach od 7 do 9 lutego. Zgłoszenia potrwają do 1 lutego.\nZajęcia poprowadzi Rafał Maciejewski, absolwent łódzkiej Akademii Muzycznej, organista, wykładowca Szkoły Kantorów w Krakowie, posiadający wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu warsztatów muzyki liturgicznej. – Pozytywnie odpowiedziała na nasze zaproszenie również siostra Hanna Szmigielska ze Scholi Cantorum Kielcensis, która wygłosi konferencję dotyczącą chorału gregoriańskiego – mówi Martyna Makowska ze wspólnoty Zarażę Cię Bogiem.\nWarsztaty rozpoczną się w piątek, 7 lutego, od zapoznania się uczestników. – Będziemy próbować swoich sił i rozgrzewać gardła. Najintensywniejsza będzie jednak sobota i niedziela – dodaje Martyna Makowska.\nZaproszenie adresowane jest do miłośników muzyki liturgicznej: zarówno do profesjonalistów, jak i amatorów w przedziale wiekowym od 16 do 50 lat, chórów, scholi oraz zespołów parafialnych. Liczba miejsc jest ograniczona, Szczegóły na https://zarazeciebogiem.pl/warsztaty/


Start Kościan Poparzeni Kawą Trzy, Schubert, Hanke i Kałamasz\nZespół Poparzeni Kawą Trzy będzie tegoroczną gwiazdą Dni Kościana, które odbędą się w ostatni weekend maja. Na scenie zobaczymy również m.in. Rudiego Schuberta, Krzysztofa Hanke czy kabaret Kałamasz.\nProgram obchodów dni miasta przedstawił na dzisiejszej konferencji prasowej Janusz Dodot, dyrektor Kościańskiego Ośrodka Kultury. Jak poinformował, w tym roku wszystkie koncerty obędą się na rynku, ze względu na trwającą rozbudowę KOK-u.\nPiątek i sobota mają stać pod znakiem biesiady. Rozpocznie ją\n25 maja zespół Kwaśnica Bavarian Show, po którym na scenie zaprezentuje się lider kabaretu Rak - Krzysztof Hanke. Pierwszego dnia do wspólnej zabawy zaproszą również Black Biceps i Sezam.\nZ kolei sobotnie obchody dni miasta zainaugurują występy dzieci i młodzieży z Kościana. Głównym punktem wieczornej biesiady będzie koncert Rudiego Schuberta, który zaśpiewa swoje znane hity jak „Córko rybaka” czy „Monika dziewczyna ratownika”. Na scenie zobaczymy także zespoły Baster, Sponton i Hot Way.\nOstatniego dnia najpierw wystąpią orkiestry dęte z mażoretkami. Później dużą dawkę dobrego humoru dostarczy wszysktim mieszkańcom kabaret Kałamasz, w którym występują aktorzy znani z serialu Ranczo. Gwiazdą tegorocznych Dni Kościana będzie zespół Poparzeni Kawą Trzy, czyli grupa znanych dziennikarzy-muzyków. Koncert poprowadzi pochodzący z Kościana Rafał Bryndal, który jest autorem wszystkich polskojęzycznych tekstów zespołu.\nDodatkowo w sobotę i niedzielę od godz. 12.00 do 18.00 organizatorzy zapraszają wszystkie pociechy do „Strefy dziecka”. Ubiegłoroczna inicjatywa okazała się strzałem w dziesiątkę i będzie kontynuowana.\n- W tym roku chcemy zorganizować jeszcze więcej atrakcji dla najmłodszych dzieci - zaznaczył dyrektor Dodot.\nPrawdopodobnie strefa będzie zlokalizowana na terenie boiska Szkoły Podstawowej nr 1.\n1. Dodane przez Kościaniak, w dniu - 12-04-2018 23:19\nżenuła Panie Dodot i tyle Dni Kościana po prostu nie ma


Mata edukacyjna fisher price, Zabawki Porównywarka cen Nokaut.pl\nSprawdź też: wszystkie produkty Fisher\nNa liście 34 produkty Dla dzieci\ndo 159,98 zł\nod 159,99 do 205 zł\nod 210 do 238 zł\nmata edukacyjna fisher price Ułożone według:\n211,99 zł Przejdź do sklepu tiapp.pl\nFISHER Mata Edukacyjna\n1 oferta 211,99 zł\n95 zł Przejdź do sklepu www.OMEGA-TRADE.eu\nMATA EDUKACYJNA FISHER PRICE ZOO Z DŹWIĘKAMI\nKolorowa mata edukacyjna Fisher Price - - z pewnością zainteresuje Twojego maluszka. W zestawie grzechotki,gryzaki,lusterko z dźwiękami. Wesołe melodyjki oraz śmieszne odgłosy dostarczą... sprawdź szczegóły\n279 zł Przejdź do sklepu pinkorblue.pl\nMata edukacyjna Mata odkryćNumer katalogowy: K4562Wspaniała mata z różnymi elementami do odkrycia dla Twojej pociechy!Mata wzbudzi u Twojego dziecka ogromną ciekawość i chęć odkrywania... sprawdź szczegóły\n179,52 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Różowa Mata Edukacyjna T4909\n1 oferta 179,52 zł\nWspaniała zabawka, która pozwala niemowlakowi rozwijać elementarne zdolności ruchowe.Pobudza rozwój dziecka, aktywizuje i usprawnia ręce, nóżki i mięśnie szyi. Bawiąc się, dziecko sprawdź szczegóły\n229 zł Przejdź do sklepu LELUSHOP\nMata posiada wiele elementów i niespodzianek do odkrycia dla małego odkrywcy. Zapewnia poczucie bezpieczeństwa w towarzystwie swoich nowych przyjaciół z "deszczowego lasu":... sprawdź szczegóły\n249 zł Przejdź do sklepu www.OMEGA-TRADE.eu\nMata edukacyjna "Znajdź NEMO" - Fisher Price od Disneybaby\nMata edukacyjna "Znajdź NEMO" - Fisher Price od Disney baby Podwodny świat Nemo budzi się do życia w takt muzyki. Światła, dźwięki i 5 funkcji działania zabawki stymulują Twoje... sprawdź szczegóły\n199,90 zł Przejdź do sklepu pinkorblue.pl\nFISHER PRICE Mata edukacyjna Rain Forest\nFISHER PRICE Mata edukacyjna Rain ForestNumer katalogowy: L1664Rewelacyjna mata edukacyjna, którą można używać na trzy sposoby, odpowiednio do wieku i możliwości dziecka. Mata posiada... sprawdź szczegóły\n299 zł Przejdź do sklepu pinkorblue.pl\nFISHER PRICE Mata edukacyjna Cudowna Planeta\nMata edukacyjna PlanetaNumer katalogowy: N8850Miękka mata edukacyjna z kolorowymi motywami zachwyci Twojego malucha muzyką, odgłosami natury oraz światełkami! Zawiera ona wiele elementów... sprawdź szczegóły\n290 zł Przejdź do sklepu superbobo\nEdukacyjna, muzyczna mata Rainforest - Fisher Price, K4562\nMata edukacyjna to niezastąpiona zabawka dla każdego niemowlaka.Zabawka zaprojektowana w taki sposób, by pobudzać rozwój małego dziecka już od pierwszych chwil jego życia !!!!Jest tak... sprawdź szczegóły\n330 zł Przejdź do sklepu superbobo\nFISHER PRICE MATA EDUKACYJNA KRÓL LEW NOWOŚĆ 2012\nInteraktywna mata edukacyjna firmy Fisher Price - król lew nowość 2012r.\nProjektanci tworzyli ją z myślą by od pierwszych chwil życia dziecka rozwijać je fizycznie i pobudzać rozwój jego... sprawdź szczegóły\n140 zł Przejdź do sklepu esmok.pl\nFISHER PRICE MEGA MATA W9899\nMega Mata to fantastyczne i wygodne miejsce do zabawy wśród bajecznie kolorowych zwierzątek znanych ze sprzętów i zabawek serii Discover ’n Grow (Odkrywam i rosnę)!\nSłoń na macie ma... sprawdź szczegóły\n159,98 zł Przejdź do sklepu OleOle!\nFisher Price Mega mata do zabawy W9899 NOWOŚĆ\n1 oferta 159,98 zł\nTa mata to fantastyczne, przestronne i wygodne miejsce do zabawy wśród bajecznie kolorowych zwierzątek znanych z kolekcji „Odkrywam i rosnę”. Lustereczko, rybka-gryzaczek, żabka z... sprawdź szczegóły\n238 zł Przejdź do sklepu NODIK.pl\nMata z pianinkiem baw się i kop Fisher Price\nMata z pianinkiem to nowy przyrząd gimnastyczny, który łączy zalety tradycyjnej maty z interaktywną zabawą . Mata umożliwia wydobywanie dźwięków nóżkami lub rączkami, dzięki czemu... sprawdź szczegóły\n215 zł Przejdź do sklepu pinkorblue.pl\nFISHER PRICE Mata z pianinkiem baw się i kop\nMata z pianinkiem baw się i kopNumer katalogowy: BMH49Mata edukacyjna z pianinkiem to nowy przyrząd gimnastyczny, który łączy zalety tradycyjnej maty z interaktywną zabawą. Mata wydaje... sprawdź szczegóły\n239 zł Przejdź do sklepu Mall.pl\nFisher Price MATA Z PIANINKIEM "BAW SIĘ I KOP"\nMata z pianinkiem “Baw się i kop” firmy Fisher Price z pałąkiem oraz zabawkami. Pianinko gra oraz błyska światełkami, a zabawki nad głową dziecka grzechoczą i zachęcają do uderzania oraz... sprawdź szczegóły\n160 zł Przejdź do sklepu superbobo\nFISHER PRICE MATA BŁĘKITNY TUNEL P5331\nŚwietna zabawka wspierająca i wspomagająca wszechstronny rozwój dziecka. Gdy dziecko leży na pleckach, może uderzać rączkami w wiszące zabawki - konika morskiego z kulką/grzechotką... sprawdź szczegóły\nFisher Price W9899 Mega Mata – wyspa na oceanie\nKolorowa, mięciutka mata z motywami sympatycznych zwierzątek z kolekcji lubianej marki Fisher Price. Doskonale sprawdzi się jako miejsce wypoczynku oraz zabawy Twojego dziecka... sprawdź szczegóły\n95 zł Przejdź do sklepu Mall.pl\nFisher Price M5605 Mata - ślimaczki, żabki, biedronki\nKolorowa, mięciutka mata z motywami sympatycznych zwierzątek z kolekcji marki Fisher Price. Doskonale sprawdzi się jako miejsce wypoczynku oraz zabawy Twojego dziecka. Wyposażona została... sprawdź szczegóły\n159,99 zł Przejdź do sklepu RTV EURO AGD\nFisher Price Mega mata do zabawy W9899 DARMOWY TRANSPORT\n265 zł Przejdź do sklepu superbobo\nMata z pianinkiem baw się i kop Fisher Price W2621\nMata z pianinkiem Baw się i kop z kolekcji Discover n' Grow seria Czuję to wielofunkcyjna interaktywna zabawka dla dziecka już od najwcześniejszych dni życia. Mata Kick &Play... sprawdź szczegóły\n210 zł Przejdź do sklepu Mall.pl\nFisher Price BMD80 Mata gimnastyczna z pianinkiem\nGimnastyczna mata z pianinkiem “Baw się i kop” marki Fisher Price z pałąkiem oraz zabawkami. Pianinko gra, a zabawki nad głową dziecka grzechoczą i zachęcają do uderzania oraz chwytania... sprawdź szczegóły\n210 zł Przejdź do sklepu esmok.pl\nTo wspaniały prezent dla Twego dziecka, by rozwijało się zdrowo i radośnie! Klasyczna mata gimnastyczna została wzbogacona o grające pianinko i „rośnie" razem z dzieckiem! Najmłodszy... sprawdź szczegóły\n257,99 zł Przejdź do sklepu tiapp.pl\nFISHER Mata z Pianinkiem Baw się i Kop\n1 oferta 257,99 zł\nMaluszek kopie nóżkami. Muzyka. Migoczące światełka. A to dopiero początek. Ruchome zabawki na łuku ponad głową zachęcają dziecko do uderzania i chwytania ich. Połóż łuk, aby dziecko... sprawdź szczegóły\n205 zł Przejdź do sklepu Agito.pl\nFisher-Price Mata z pianinkiem W2621 / Warszawa, Poznań, Katowice, Łódź, Gdynia, Kraków - ODBIÓR OSOBISTY GRATIS!\nNowa mata Fisher-Price łączy zalety zabawy na tradycyjnej macie - z możliwością wydobywania dźwięków nóżkami lub rączkami, dzięki czemu jeszcze lepiej aktywizuje całe ciało dziecka sprawdź szczegóły\n230 zł Przejdź do sklepu Memoland\nMata do zabawy z pianinkiem\nBaw, śmiej i ucz się! sprawdź szczegóły\n176,55 zł Przejdź do sklepu pinkorblue.pl\nFISHER PRICE Muzyczna mata edukacyjna\n1 oferta 176,55 zł\nMuzyczna mata edukacyjnaNumer katalogowy: BJL04Wspaniała mata edukacyjna, która wzbudzi zainteresowanie u każdego malucha.Posiada zawiszki, folię szeleszcząca, czy grzechotkę, dodatkowo... sprawdź szczegóły\n138,99 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Mata Wyspa na Oceanie W9899\n1 oferta 138,99 zł\nTa mata to fantastyczne, przestronne i wygodne miejsce do zabawy wśród bajecznie kolorowych zwierzątek znanych z kolekcji „Odkrywam i rosnę”. Lustereczko, rybka-gryzaczek, żabka z sprawdź szczegóły\n169 zł Przejdź do sklepu NODIK.pl\nMega mata - wyspa na oceanie Fisher Price\nMega Mata od Fisher Price pełna kolorowych niespodzianek! Wielka mata zapewni dużo przestrzeni do zabawy. Jest gruba i komfortowa, a na niej zaczepione są kolorowe zwierzątka, ... sprawdź szczegóły\n90,90 zł Przejdź do sklepu NODIK.pl\nMega mata Ślimaczki, Żabki, Biedronki Fisher Price\n1 oferta 90,90 zł\nMega Mata ze zwierzątkami od Fisher Price pełna kolorowych niespodzianek! Wielka mata zapewni dużo przestrzeni do zabawy. Jest gruba i komfortowa, a na niej zaczepione są kolorowe... sprawdź szczegóły\n216,99 zł Przejdź do sklepu merlin.pl\nFisher Price - Mata gimnastyczna z pianinkiem - dostawa za 0 zł, odbiór w punktach w całej Polsce.\n1 oferta 216,99 zł\nTo wspaniały prezent dla Twego dziecka, by rozwijało się zdrowo i radośnie! Klasyczna mata gimnastyczna została wzbogacona o grające pianinko i „rośnie” razem z dzieckiem! Najmłodszy... sprawdź szczegóły\n123 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Kolorowa Mata Aktywności V3711\nMata posiada odczepiany, miękki panel zabawy, który stanowi nie lada atrakcję dla malucha. Może być doczepiony w dowolnym rogu maty, tak, by malec mógł bez trudu dosięgnąć go sprawdź szczegóły\n236,16 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Mata Z Pianinkiem Baw Się I Kop W2621\n1 oferta 236,16 zł\nTen innowacyjny przyrząd gimnastyczny łączy zalety zabawy na tradycyjnej macie z zabawkami – z możliwością wydobywania dźwięków nóżkami lub rączkami, dzięki czemu jeszcze lepiej ak sprawdź szczegóły\n198,03 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Mata Gimnastyczna z Pianinkiem 2014 BMD80\n1 oferta 198,03 zł\nTo wspaniały prezent dla Twego dziecka, by rozwijało się zdrowo i radośnie! Klasyczna mata gimnastyczna została wzbogacona o grające pianinko i „rośnie” razem z dzieckiem! Najmłods sprawdź szczegóły\n103,55 zł Przejdź do sklepu 3kropki.pl\nFisher Price Mata – Ślimaczki, Żabki, Biedronki M5605\n1 oferta 103,55 zł\nDuża, mięciutka mata ma wszyte „przestrzenne” zabawki, którymi dziecko może się bawić, leżąc na brzuszku. Szeleszczący listek, kwiatek, słoneczko z lusterkiem, motylek-gryzaczek i sprawdź szczegóły


Ludzkie białko bakteriobójcze / zwiększające przepuszczalność i rekombinowany fragment NH2-końcowy powodują zabijanie opornych na surowicę bakterii Gram-ujemnych w krwi pełnej i hamują uwalnianie czynnika martwicy nowotworu indukowane przez bakterie. – Chirurgia estetyczna APM\nBiałko bakteriobójcze / zwiększające przepuszczalność (BPI) neutrofili i fragmenty BPI neutralizują działanie izolowanych lipopolisacharydów bakterii Gram-ujemnych zarówno in vitro, jak i in vivo. Ponieważ endotoksyna najczęściej wchodzi do organizmu gospodarza jako składnik bakterii Gram-ujemnych, postawiliśmy pytanie: czy BPI i jego bioaktywne fragmenty mogą chronić przed całymi bakteriami. Aby określić, czy aktywność bakteriobójcza i neutralizująca endotoksyny BPI / fragmentów ulega ekspresji, gdy bakterie Gram-ujemne zostaną wprowadzone do złożonego środowiska krwi pełnej, zbadaliśmy wpływ dodanego BPI i proteolitycznie przygotowanych i rekombinowanych fragmentów NH2 na: (a ) los opornych na surowicę enkapsulowanych Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae i Pseudomonas aeruginosa, które przeżywają antybakteryjne działanie pełnej krwi i (b) zdolność tych bakterii do wyzwalania uwalniania cytokin. Dodano BPI w stężeniach nanomolowych zabijając każdy z trzech enkapsulowanych szczepów E. coli iw sposób ściśle równoległy hamował uwalnianie czynnika martwicy nowotworu (TNF). Holo-BPI i jego fragment NH2-końcowy były tak samo wydajne w stosunku do surowego szczepu kapsułkowanego chemicznie KPS LPS, ale fragment był znacznie silniejszy niż holo-BPI w kierunku dwóch enkapsulowanych gładkich szczepów chemotypowych LPS. Uwalnianie TNF wywołane przez K. pneumoniae i P. aeruginosa było również hamowane zarówno przez holo-BPI jak i fragment, ale przy testowanych stężeniach białka P. aeruginosa został zabity tylko przez fragment i K. pneumoniae nie został zabity przez żadne z białek. Działanie bakteriobójcze BPI / fragmentu w kierunku E. coli jest hamowane przez zubożoną w C7 surowicę, ale przyspieszane przez normalną surowicę, co wskazuje, że BPI, działając w synergii ze składnikami późnego dopełniacza, wzmaga pozakomórkowe zabijanie bakterii odpornych na surowicę. Zatem BPI i jeszcze silniejszy fragment NH2-końcowy może chronić przed bakteriami Gram-ujemnymi w gospodarzu, blokując proliferację bakterii, jak również efekty z udziałem endotoksyn, nie tylko jako składniki wewnątrzkomórkowego arsenału przeciwbakteryjnego neutrofili, ale również jako potencjalnie terapeutyczne środki zewnątrzkomórkowe.\n[hasła pokrewne: sztokholmski syndrom, uchyłki esicy, tęgoryjec dwunastnicy ]\nPosted in: Bez kategorii\tTagged: sztokholmski syndrom, tęgoryjec dwunastnicy, uchyłki esicy


Okulary przeciwsłoneczne dla dzieci buff 400 UV grech & co - Muma Concept\n» OKULARY PRZECIWSŁONECZNE DLA DZIECI BUFF 400 UV GRECH & CO\nModne okulary dziecięce, Grech & Co. w kolorze kremowym (buff) już dostępne! Praktyczne i wytrzymałe, ochrona UV 400. Zgodnie z rekomendacjami ekspertów, kształt soczewki zakrywa całe oko. Wykonane z tworzywa sztucznego pochodzącego z recyklingu. Dostępne w trzech kolorach, wraz z futerałem ochronnym. Przybliżony przedział wiekowy od 18 miesięcy do 10 lat. Przed zakupem zachęcamy do zapoznania się z wymiarami okularów. Sprawdź poniżej inne modele i akcesoria dla dzieci.\nKolor: kremowy (buff)\nWiek: od 18 miesięcy do 10 lat\nRozmiar: ok. 12,5 cm (twarz / ramka) x 14 cm (noga / bok)\nGrech & Co jest duńską marką lifestylową. Kolekcje inspirowane są opiekuńczą Matką, wolnym duchem Dziecka i esencją Natury. Od wspaniałych klipsów do włosów i kapryśnych dzieł sztuki, po ekologiczne zabawki dla dzieci i naturalną biżuterię. Każdy element jest starannie dobrany, zaprojektowany i stworzony, aby pielęgnować duszę - oferując piękno i łatwość codziennego użytkowania.


Serial w Labiryncie - recenzja - zobacz, jak to było\nSerialowy.pl > Publikacje > Kiedyś to było… – W labiryncie\nKiedy na przełomie lat 80. i 90. Telewizja Polska zdecydowała się na emisję serialu W labiryncie, uczucia twórców i aktorów były mieszane. Produkcja okazała się jednak strzałem w dziesiątkę, a jej popularność dorównywała niemal słynnej Izaurze. Sprawdźmy, co takiego w niej było i jak odbierana jest dziś.\nPerypetie farmaceutki Ewy\nW labiryncie niewątpliwie nazwać dziś można serialem, który przeszedł do historii. Była to bowiem pierwsza polska opera mydlana, czy, jak kto woli, telenowela. Jednak nie tylko to okazało się nowością. Zdecydowano się także na wyjście z hal. Niemalże wszystkie sceny kręcono w naturalnych warunkach – prawdziwych mieszkaniach, parkach, na ulicach i w biurach. Poradzono sobie nawet z przewożeniem ciężkich kamer, statywów i elementów oświetlenia, co w tamtych czasach wcale tak łatwe nie było. Warto tu jeszcze wspomnieć, że o ile powtarzająca się często sceneria, jak chociażby dom, w którym mieszkała główna bohaterka, został odpowiednio do kręcenia przygotowany, to miejsca, gdzie pojawiano się rzadko albo tylko jeden raz na 120 odcinków, przystosowane były prowizorycznie. Aktorzy wyskakiwali niemal z samochodów, we własnych ubraniach i własnoręcznie przygotowanym makijażu, kręcili bez powtórzeń i niemalże „uciekali” z miejsca zdarzenia.\nNa pomysł nakręcenia polskiej telenoweli wpadł ponoć niejaki Józef Węgrzyn i przekazał ją swojemu koledze, dziennikarzowi i redaktorowi naczelnemu Trybuny, Januszowi Rolickiemu. Ten z kolei z pomysłem pobiegł do znajomego reżysera Pawła Karpińskiego (tak, to ten pan od Smaku czekolady, Czarodzieja z Harlemu, Fitness Clubu czy Klanu) i zaczęła się praca nad W labiryncie. Jak już wspomniałem, były jednak obawy, czy taka formuła i sposób nagrywania przyjmie się w naszym kraju. Wielu aktorów odrzuciło możliwość zagrania w telenoweli, twierdząc, że czekają na bardziej ambitne propozycje. A jednak ostatecznie udało się zmontować prawdziwie gwiazdorską obsadę. Główną rolę powierzono rozpoczynającej dopiero karierę Agnieszce Robótce-Michalskiej. Za to u jej boku wystąpili znani aktorzy tacy jak Marek Kondrat, Marta Klubowicz, Piotr Skarga, Wiesław Drzewicz, Dariusz Kordek, Karol Strasburger, Leon Niemczyk czy Małgorzata Lorentowicz. Na gościnne występy ściągnięto także Macieja Orłosia, Wiesława Michnikowskiego, Teresę Lipowską czy Katarzynę Łaniewską. I tak oto, 30 grudnia 1988 roku, Polacy mogli obejrzeć pierwszy odcinek rodzimej opery mydlanej, zatytułowany Przerwane badanie. Później, do 26 czerwca 1991 roku pokazano jeszcze 119 pozostałych odcinków przyciągające przed telewizory nawet 16 milionów widzów. Warto jeszcze wspomnieć, że utwór, który usłyszeć można w czołówce serialu, nagrał lider zespołu Perfect, Grzegorz Markowski.\nA o czym w ogóle opowiada W labiryncie? Absolwentka farmacji, Ewa Glinicka, nie ma w życiu łatwo. Nie dość, że jest sierotą, to kiedy już myśli, że los się do niej uśmiechnął, umiera jej narzeczony. Ona sama rozpoczyna pracę w Pracowni Farmakodynamiki Instytutu Farmakologii Klinicznej. Tam też poznaje niejakiego Pawła, a między nimi budzi się uczucie. Oprócz niego jest tu oczywiście mnóstwo innych pracowników, a my poznajemy ich losy. Śledzimy codziennie troski, zmartwienia, tragedie, ale i wiele sukcesów, radości i wzruszeń. Można rzec, że widz dostaje to, co zwykle pojawia się w telenowelach. Są więc zdrady i romanse. Mnóstwo łez, przypadkowych zrządzeń losu, intryg i tajemnic. Nie brakuje też jednak rodzinnej sielanki i komicznych historii połączonych z odpowiednimi gagami i komentarzami. Tym, co dość istotne, jest fakt, że twórcy skupili się na środowisku wspomnianych już ludzi wykształconych, ale też biznesmenów i osób z wyższych sfer. Chciano w ten sposób przy okazji pokazać, że w Polsce żyje się dobrze, a widza skusić pokazaniem luksusowych samochodów, ubrań czy wnętrz. I trzeba przyznać, że odbiorcy kupili taki właśnie obraz, o czym świadczy ówczesna popularność tej opery mydlanej.\nW labiryncie z pewnością przeszło do historii polskiej telewizji, a oglądalność biła rekordy. Czy dziś również byłaby hitem? Według mnie nie. W dzisiejszych czasach mamy mnóstwo seriali, programów i telenowel. Każdy z nich ma swoją rzeszę fanów i pewnie nasza produkcja również z ekranów by nie zniknęła, ale na takie statystyki jak pod koniec lat 80. liczyć by nie mogła. Fabuła tej opery mydlanej byłą czymś nowym w swoim czasie, dziś można by stwierdzić, że jest to znany i oklepany schemat. A co z powtórkami? Czy one mają szansę, aby przyciągnąć przed ekran widza? Odpowiedź ponownie brzmi nie. Zacznijmy od tego, że W labiryncie nie wygląda dziś najlepiej. O ile w 1988 roku był kręcony sprzętem na najwyższym poziomie, to dziś lepszą jakość nagrań dają nam telefony komórkowe. Ale nawet gdyby poprawić jakość obrazu, to nadal mamy tu mnóstwo prowizorycznych scenerii, sporo improwizacji i niedociągnięć. Tytuł pewnie bardziej by śmieszył, niż wciągał. Obejrzałoby go pewnie wąskie grono osób, które wspominają serial z sentymentem. A i część z nich pewnie szybko by zrezygnowała, myśląc „co ja w tym widziałem?”.\nDlatego dobrze, że nie dostajemy dziś wznowień. Czasem lepiej coś zwyczajnie dobrze wspominać, niż po latach psuć sobie to, co wydawało nam się takie fajne.\n← Historia świąt w polskich serialach Co jedzą bohaterowie seriali? Poznajcie menu ulubionych postaci! →\nLaborant\tdnia 11 stycznia 2021 o godz. 00:15\n120 odcinków można obejrzeć na VOD TVP.\nLaborant\tdnia 11 stycznia 2021 o godz. 00:18\n120 odcinków można obejrzeć na VOD TVP


Zapraszamy na "Salon Maturzystów" | WSB w Opolu\nZapraszamy na "Salon Maturzystów"\nZastanawiasz się, czy egzaminy w sesji różnią się od klasówek? Czym zajmuje się Samorząd Studencki? W jakich sprawach odwiedza się Dziekanat? Jakie są plusy studiowania na prywatnej uczelni? Na te pytania i jeszcze więcej odpowiedzą studenci Wyższej Szkoły Bankowej w Opolu - już w piątek 13 września zapraszamy do odwiedzenia stoiska WSB na Targach "Salon Maturzystów".\n"Salon Maturzystów" to ogólnopolskie wydarzenie dla przyszłych studentów szkół wyższych. Przez cały wrzesień, w 16 miastach w Polsce organizowane są targi edukacyjne, w ramach których maturzyści mogą zapoznać się z ofertą uczelni swojego regionu. Tegoroczna edycja w Opolu odbędzie się 13 września, tradycyjnie w Zespole Dydaktycznym "Łącznik" Politechniki Opolskiej, przy ul. Mikołajczyka 16. Czekamy na Was od godziny 08:30!\nDlaczego warto odwiedzić stoisko WSB? Odbierzesz informator, zapytasz o ofertę studiów licencjackich i inżynierskich, dopytasz o dyplom, zrobisz sobie zdjęcie w Instaramce, posilisz słodyczami, a jeśli będziesz chciał - odpoczniesz na leżaku. Zapraszamy również do rozmowy o organizacji studiów, a także kolejnych etapach rozwoju edukacyjnego w Opolu - studiach magisterskich, podyplomowych i MBA.\nDo zobaczenia 13 września na "Salonie Maturzystów"!


WinyLand: LED ZEPPELIN Led Zeppelin II\nJapońskie wydanie drugiego albumu brytyjskiej grupy rockowej Led Zeppelin rok 1969. P-10101A Atlantic Recording Corporation reedycja rok 1976.\nAlbum nagrywany w wielu miejscach Wielkiej Brytanii ale i Ameryce Północnej. Powstawał w okresie, gdy Led Zeppelin intensywnie koncertował – od stycznia do sierpnia 1969 – kończąc cztery europejskie i trzy amerykańskie trasy. Muzycy starali się mieszać bluesa z muzyką ludową, wyszła z tego dość ciężka muza podkreślana niepowtarzalnym riffem. Utwory oddają surowe brzmienie zespołu i jego talent do występów na żywo. O albumie pisano, że cechuje go dalsze rozwijanie tematyki poruszanej przez Roberta Planta na Led Zeppelin, tworzącej jednak dzieło cieszące się większą aklamacją i o większym wpływie na muzykę. Wkład Page’a w album też był znaczący, przykładem może być gitarowe solo w utworze „Heartbreaker”, naśladowane później przez licznych młodszych gitarzystów.\nPłyta odniosła dużo większy sukces komercyjny od pierwszej. W 2003 album został sklasyfikowany na 75. miejscu listy 500 albumów wszechczasów magazynu Rolling Stone. Największym przebojem z albumu był utwór „Whole Lotta Love”. W styczniu 1970 dotarł on do 4. miejsca listy Billboard Hot 100.\nDziennikarze muzyczni wymieniają Led Zeppelin II jako gotową receptę dla heavymetalowych zespołów. Od momentu wydania Led Zeppelin II był uważany przez krytyków i dziennikarzy za jeden z najbardziej wpływowych w historii muzyki rockowej.\nUTWORY I AUTORZY:\nPowiem Wam, że czuję tu dotyk geniuszu. Zarówno na pierwszej płycie, której niedawno słuchałem i na drugiej również zetknąłem się muzyką odartą z wszelakich popowych upiększeń. Mówię Wam jazda pierwsza klasa. Powinienem mieć długie włosy i być lekko na haju żeby jeszcze lepiej wczuć się w te dźwięki, ale w zupełności wystarczyła mi wyobraźnia. Ten riff gitarowy z pierwszego kawałka to klasyk o którym dzieci powinny uczyć się na muzyce w szkole. Wokal pełen jakiejś takiej nieopisanej rozpaczy, nie da się tego słuchać bez emocji. Twórczość, zwłaszcza ta wczesna Led Zeppelin miała spory wpływ na rozwój muzyki i w wielu kompozycjach innych twórców można doszukać się echa tej supergrupy. W pewnym sensie jest to muzyka eksperymentalna, słychać tu mocne gitary i nagłe wyciszenia z cichutkim wokalem. Dużo się dzieje, płyta nie pozwala na nudę. Sporo na płycie sexu, muzycy zawsze podkreślali „męskość” grupy, słychać tu też trochę nonszalancji, wiary w to że wszystko co grają jest świetne…i moim zdaniem tak jest w istocie. Słuchając tej płyty wróciłem do czasów audycji Piotra Kaczkowskiego w radiowej „Trójce” Panie Piotrze, dzięki za te chwile, miedzy innymi dzięki Panu wiem, jakich płyt dziś słuchać. Płyta w stanie idealnym, żadnego złego słowa nie powiem na temat stanu technicznego płyty a okładkę można traktować wręcz, jako prosto ze sklepu.\nZdjęcia real. Płytę mogę sprzedać, ale nie taniej niż 315.00 zł\nAutor: Krzysztof Wasilewski o 02:53


Ministerstwo wybrało: siedem województw, 14 inwestycji na drogach krajowych - Inwestycje\nMinisterstwo wybrało: siedem województw, 14 inwestycji na drogach krajowych\npt • 21 czerwca 2017 - 18:30\nNa drogach krajowych zrealizowanych zostanie 14 inwestycji (fot.fotolia)\nWiceminister infrastruktury i budownictwa Jerzy Szmit zatwierdził programy inwestycji dla zadań drogowych, które będą realizowane w siedmiu województwach. Ich łączny koszt to ponad 133 mln zł.\nNa drogach krajowych zrealizowanych zostanie 14 inwestycji. Pięć na terenie województwa zachodniopomorskiego, trzy w mazowieckim, a po jednej w pomorskim, podlaskim, podkarpackim, śląskim, lubelskim i dolnośląskim.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na DK 20 w miejscowości Drawsko Pomorskie w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nW ramach zadania wybudowane zostaną dwie zatoki autobusowe wraz z chodnikiem o łącznej długości 150 m.\nOkres realizacji zadania: 2016 – 2017.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na DK 20 w miejscowości Węgorzynko Nowe w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nWybudowane zostaną dwie zatoki autobusowe wraz z chodnikiem o łącznej długości 150 m.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na DK 20 w miejscowości Wiewiecko w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nWybudowane zostaną dwie zatoki autobusowe wraz z chodnikiem o łącznej długości 470 m.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na DK 22 w miejscowości Nowa Szwecja w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nW ramach zadania wybudowane zostaną dwie zatoki autobusowe oraz chodnik o długości 240 m.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na DK 25 w miejscowości Porost w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nPowstaną dwie zatoki autobusowe oraz chodnik o długości 200 m.\n* Rozbudowa drogi krajowej nr 50 przez m. Ostrówek\nW ramach zadania rozbudowany zostanie odcinek drogi krajowej nr 50 przez m. Ostrówek o długości 1,92 km.\nOkres realizacji 2021-2022.\n* Rozbudowa odcinka drogi krajowej nr 62 – przejście przez m. Kamionna\nW ramach zadania na drodze krajowej nr 62 w m. Kamionna zostanie poszerzona droga oraz wzmocniona nawierzchnia, powstanie ciąg pieszy oraz zatoki autobusowe, przebudowane zostaną skrzyżowania oraz przepusty, przebudowane zostanie oświetlenie uliczne, powstaną nowe zjazdy oraz kanał technologiczny.\nOkres realizacji 2019 – 2021.\n* Rozbudowa drogi krajowej nr 50 na odcinku przejście przez m. Stanisławów.\nCelem inwestycji jest dostosowanie konstrukcji drogi do przenoszenia obciążeń do 11,5 t/oś, poprawa warunków komunikacyjnych, zwiększenie przepustowości, zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników przez przebudowę skrzyżowań na skrzyżowania typu rondo oraz wykonanie chodników i ścieżek pieszo-rowerowych.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie podlaskim na DK 8 w miejscowości Zagórze w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nW ramach zadania przebudowany zostanie odcinek drogi krajowej nr 8 w m. Zagórze o długości 451 m, m.in. poprzez budowę chodnika, budowę system odwodnienia drogi, budowę zatok autobusowych.\nOkres realizacji zadania: 2017- 2018.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie lubelskim na DK 63 w miejscowości Biała w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych. Planowana jest budowa ciągu pieszo-rowerowego.\nRealizacja robót planowana jest w 2017 r.\n* Poprawa bezpieczeństwa na DK nr 94 w miejscowości Korczowa.\nZakres zadania obejmuje: budowę chodnika, budowę zatoki autobusowej, dodatkowe oznakowanie i oświetlenie przejścia dla pieszych,\n* Rozbudowa drogi ekspresowej S1 na odcinku Mysłowice – Lędziny.\nW ramach zadania przebudowany zostanie odcinek drogi ekspresowej S1 na odcinku Mysłowice - Lędziny o długości 5,4 km.\nOkres realizacji 2019 – 2020.\n* Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie śląskim na DK 46 w miejscowości Lisów w ramach PBDK – Program Likwidacji Miejsc Niebezpiecznych.\nW ramach zadania na drodze krajowej nr 46 w miejscowości Lisów powstanie sygnalizacja świetlna wraz z podświetleniem.\nRealizacja planowana w 2017 r.\n* Budowa wiaduktu nad drogą krajową nr 3 w ciągu drogi wojewódzkie nr 331 w Polkowicach.\nStary wiadukt, ze względu na stan techniczny, został rozebrany w czerwcu 2012 r. Ruch z obiektu został przekierowany na objazdy ulicami miejskimi nieprzystosowanymi do ruchu pojazdów ciężkich, generowany m.in. przez pobliski obszar przemysłowy (w tym Podstrefę Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej).\nOkres realizacji robót: 2017 - 2018 r.\nTrzeba dodać, że drogowcy przyśpieszają tempo prac przed wakacjami. We wtorek (20 czerwca) Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) uruchomiła drugi etap przetargu na 14-kilometrowy fragment drogi ekspresowej S7 pod Krakowem.\nW środę (21 czerwca) rozpocznie się budowa 6,5-km odcinka Południowej Obwodnicy Warszawy z mostem przez Wisłę, a na piątek zaplanowano otwarcie dla ruchu drogi ekspresowej S7 między Nidzicą a Napierkami. Tego samego dnia ruszy drugi etap przetargu na 30 km trasy S19 via Carpatia: od węzła Nisko-Południe do węzła Sokołów Małopolski Północ.