'Mróweczka'. Martyna, uratowana dzięki sprzętowi WOŚP jako wcześniak, jest szefową sztabu Orkiestry. Gramy #JedenDzieńDłużej\nMartyna przygląda się sprzętowi podarowanemu szpitalowi przez WOŚP, który uratował jej życie (fot. Agnieszka Żądło)\n"Mróweczka". Martyna, uratowana dzięki sprzętowi WOŚP jako wcześniak, jest szefową sztabu Orkiestry. Gramy #JedenDzieńDłużej\nDziecko waży 1650 gramów, dopiero się urodziło. Nie obchodzi go, które ugrupowanie popiera Owsiaka i kto nakleja sobie na ubranie czerwone serduszko. Nie interesuje go, czy na Woodstocku jest błoto ani ile trwa Światełko do Nieba. Nie mówi "siema". Na razie po prostu próbuje przeżyć.\nRano pojawia się krwotok z dróg rodnych. Małgorzata jest przerażona.\nTo dopiero siódmy miesiąc ciąży. To nie tak miało wyglądać. Płacze, a jednocześnie próbuje wyrzucać z głowy najczarniejsze scenariusze. Jedzie do szpitala, od razu przyjmują ją na oddział i kładą na łóżku w sali operacyjnej.\nLekarze usypiają Małgorzatę i przeprowadzają cesarkę. O godzinie 12.20 rodzi się dziewczynka - malutka jak okruszek, waży 1650 gramów. Jest słaba, lekarze nawet nie mierzą jej wzrostu. Dostaje dwa punkty w skali Apgar (na 10 możliwych). Ma niewykształcone płuca, słabe napięcie mięśni, układ nerwowy ledwo reaguje na bodźce. Od razu trafia do inkubatora, a lekarz prowadzący, doktor Robert Paul, decyduje, że trzeba ją szybko przewieźć do lepiej wyposażonego szpitala do Łodzi, na oddział neonatologii.\nSprzęt przekazany przez WOŚP pracuje praktycznie na wszystkich oddziałach neonatologicznych w całej Polsce. (fot. Łukasz Cynalewski / AG)\nSzybko wybudzają matkę. Mówią, że ma córkę, ale jej nie pokazują. Zresztą Małgorzata i tak jest oszołomiona po narkozie. Musi podpisać dokumenty, które pozwalają na transport dziewczynki do innego szpitala. Położne, zanim przyjedzie karetka, chrzczą dziecko wodą. Matka podaje imię: Martyna. Wybiera je naprędce. Imię "Martyna" pochodzi od męskiego "Marcin", z łaciny 'Martinus', 'należący do Marsa'. 'Martyna' to wojowniczka, ma dodać mocy córce. Dobrze się matce kojarzy, z silną córką przyjaciółki.\n"Sporna" (Uniwersytecki Szpital Kliniczny na ulicy Spornej w Łodzi) wysyła do Zduńskiej Woli specjalistyczną, przeznaczoną dla wcześniaków karetkę. Z mnóstwem nowego sprzętu kupionego dzięki pieniądzom zebranym przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, co zostaje podkreślone czerwonym serduszkiem na białej karoserii. Jest wrzesień 1995 roku, takich karetek nie ma w Polsce wiele. Szpitalom brakuje pieniędzy, a Orkiestra gra dopiero od dwóch lat.\n"Karmiłam, kiedy tylko chciała"\nMałgorzata zostaje w szpitalu w Zduńskiej Woli. Odciąga pokarm laktatorem, potem w małych buteleczkach jest on transportowany do Martynki, do Łodzi. Po raz pierwszy widzi swoją córkę w dziesiątej dobie po porodzie. Nazywa ją czule "Mróweczką". Mówi: - Taka była chudziutka, malutka w inkubatorze. Łydkę miała jak mój kciuk. Rączki, nóżki jak patyki. Doktor ją wyjął, odwinął z becika, a ja bałam się jej dotknąć. Nie chciałam jej zrobić krzywdy.\nMartyna urodziła się w siódmym miesiącu ciąży (fot. Agnieszka Żądło)\nTata na pierwszy rzut oka nie może się nadziwić, jaka Martynka jest brzydka, chuda, jakie ma wielkie stopy na cienkich nóżkach. Dziadek stwierdza, że wnuczka te stopy to ma "jak podolski złodziej". Na środku jej czoła widać czerwone znamię zwane "całusem aniołka". Przez pierwsze dwa miesiące życia rodzina nie robi maleńkiej dziewczynce zdjęć. Boją się, choć jej stan zdrowia - jak mówią lekarze - stabilizuje się. Martynka coraz więcej je, przybiera na wadze, coraz lepsze są rokowania na przyszłość.\nKim będzie, jaka będzie? Te pytania pojawiają się na razie nieśmiało.\nLekarz pozwala Małgorzacie zostać na jeden weekend sam na sam w sali z córką. Matka karmi, przytula, głaszcze, mówi: moja kochana "Mróweczko", moje szczęście. W poniedziałek po ważeniu lekarz nie może się nadziwić wzrostowi parametrów. - Co pani zrobiła? - pyta. Małgorzata śmieje się: - Siedziałam tu sama, to co miałam robić? Co chwilę ją karmiłam, kiedy tylko chciała.\n- Niech pani spojrzy na tego chłopca - pokazuje lekarz. - Urodził się w tym samym czasie co Martynka, ale prawie nikt go nie odwiedza, nie przytula. Jego stan zdrowia mało co się poprawia i pewnie taki już zostanie, z wieloma powikłaniami - smuci się lekarz.\nW rodzinnym albumie, z Myszką Miki i psem Pluto na okładce, pojawiają się informacje o kolejnych wydarzeniach z życia Martynki: pierwsza kąpiel w domu, lista pierwszych gości, odcisk małej dłoni, data pojawienia się pierwszego zęba.\nW 13. miesiącu życia Martyna waży już ponad osiem kilogramów i mierzy 78 centymetrów.\nAlbum, w którym rodzina dokumentowała pierwsze miesiące życia Martyny (fot. Agnieszka Żądło)\nRodzice uczą ją, że trzeba być dobrym i pomagać innym, że trzeba się angażować, nie wolno pozostawać obojętnym na los słabszych. W wieku siedmiu lat dziewczynka wstępuje do zuchów, a potem, w czwartej klasie podstawówki, do harcerstwa. - Nie pamiętam, kiedy zaczęłam grać dla WOŚP-u, ale na pewno jako harcerka. Dla mnie to było takie naturalne. Najpierw chodziłam zbierać pieniądze z dorosłymi, bo nie mogłam nosić puszki. Potem kwestowałam już sama - opowiada Martyna Lodczyk.\nW szafce do tej pory trzyma identyfikatory z niemal wszystkich finałów. Pierwszy jest z 2008 roku, kiedy jeszcze dane wolontariuszy uzupełniano ręcznie. Teraz wolontariusze sami wpisują informacje przez internetowy system, a potem są one weryfikowane w centrali fundacji w Warszawie. - Lubiłam i lubię tę energię, która pojawia się wtedy w ludziach - mówi Martyna.\nW 2015 roku, przed 24. finałem, spełnia swoje marzenie: poznaje Jurka Owsiaka. Zostaje zaproszona do "Dzień Dobry TVN", nocują ją w hotelu Mercure w samym centrum Warszawy. Jest zachwycona, za chwilę zobaczy idola. W studiu przed wejściem na żywo Jurek ją zaczepia: "A, to ty?!". Potem, na wizji, opowiada jej: - Leżałaś w inkubatorze japońskim, więc powinnaś mieć jakieś japońskie wizje w swoim życiu. Zakup okazał się doskonały, bo ten sprzęt po dziś dzień pracuje. Można sobie wyobrazić, ile dzieci z niego skorzystało.\nMartyna zaczęła grać dla WOŚP-u już w podstawówce (fot. Agnieszka Żądło)\nW 2017 roku Martyna, wówczas studentka psychologii na Uniwersytecie Łódzkim, zostaje szefową sztabu WOŚP w Zduńskiej Woli. Ma zarządzać około 200 wolontariuszami. Przygotowania zaczynają się w listopadzie. Martyna chce, żeby było pięknie na 25. jubileuszowy finał w styczniu. Trzeba pamiętać o ustaleniach z partnerami (na przykład z cukierniami, które dostarczają pączki wolontariuszom), o loteriach fantowych, o plakatach do rozwieszenia na mieście, o wszystkich atrakcjach. Każdy punkt imprezy musi być dopięty na ostatni guzik. - I tak zawsze coś nas zaskoczy. Tuż przed finałem doznałam olśnienia: nie mamy plastikowych miseczek, w których następnego dnia podamy żurek wolontariuszom. Dzwonię do Emilii, koleżanki ze sztabu: co robić, jak nakarmić dwieście osób bez talerzy? Kupiliśmy je za własne pieniądze - wspomina.\nMartyna czuwa do trzeciej w nocy, do ostatniej minuty koncertu szantowego Męski Punkt Widzenia w B&B Biesiada. Kiedy sztab w Hufcu liczy pieniądze, Martyna przyjmuje raporty telefonicznie. Po finale jest wykończona. - Chciałam mieć nad wszystkim kontrolę, ale zamęczyłam tym sztab, nie pozwalałam ludziom na samodzielność, wpieprzałam się we wszystkie zadania. Mówi, że nie zamierza być szefową sztabu nigdy więcej.\nNa wakacje, jak co roku, Martyna jedzie do Irlandii - do Shannon, gdzie mieszka jej tata. Już wcześniej przez telefon mówił jej, że nie najlepiej u niego ze zdrowiem. Ale to takie gadanie, narzekanie, myśli córka. Przyjechała: ten sam beżowy domek, w salonie ten sam skórzany fotel, na którym lubi siadać ojciec. Tylko tata jakby inny, wygląda na poważnie chorego.\nJest sierpniowy ranek, oboje wstają do pracy - ona do firmy cateringowej przy lotnisku, on do zakładu lakierniczego. Tata nie może oddychać, kłuje go w klatce piersiowej, prosi, żeby zadzwonić do jego przyjaciela. Przyjaciel wzywa pogotowie. Martyna jedzie z tatą karetką do szpitala. 15 sierpnia tata umiera.\nCórka organizuje pogrzeb, to znaczy kremację zwłok i pożegnanie. Bardzo trudny czas, ale ona działa jak automat. Jakby wyłączyła uczucia, jakby zapomniała, ile ją łączyło z tatą. Pracownik domu pogrzebowego proponuje, żeby odtworzyć ważne dla zmarłego utwory w trakcie pożegnania w kaplicy krematorium. - Tata by chciał, żeby było wesoło - myśli Martyna, choć zastanawia się, jak zareagują najbliżsi.\nW 2017 roku Martyna została szefową sztabu WOŚP w Zduńskiej Woli (fot. archiwum prywatne)\nNa wprowadzenie trumny leci "Narcyz się nazywam", w przerwie przemowy księdza - "Jedna na milion", a gdy zasłaniają trumnę kotarą - discopolowa "Wolność i swoboda", trzy ulubione piosenki taty. Martyna i jej koleżanka żartują ze smutnych żałobników: czy oni myślą, że są na pogrzebie? Przyjaciółka z WOŚP-u dzwoni i pyta: - Jak ci pomóc? Czegoś potrzebujesz? Martyna jest zaskoczona wsparciem. - Myślałam, że to tylko takie znajomości od kawy do kawy, od finału do finału. Wtedy zrozumiałam, że nie tylko.\nDla małych dzieci i bez focha\nRok później Martyna nie chce kandydować na szefową sztabu WOŚP w Zduńskiej Woli, ale też nikt ją o to nie prosi. Ambicja nie pozwala jej wrócić do szeregowych funkcji, chodzić z puszką albo liczyć pieniądze. - Czułam, że jestem już dalej i mogę więcej, a po śmierci taty zyskałam jeszcze większą siłę i niezależność - twierdzi Martyna. Na finał jedzie do Warszawy, do namiotu pod Pałac Kultury i Nauki, gdzie jest wolontariuszką Pokojowego Patrolu. To służba informacyjno-porządkowa Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Jej członkowie przechodzą specjalne szkolenia, a potem pomagają podczas finału w styczniu w Warszawie, ale też na Przystanku Woodstock, teraz nazywanego Pol'and'Rock Festiwal.\n- Zawsze chciałam być w Pokojowych, pomagać również tam - mówi Martyna. - Przed osiemnastką tata i mama nie chcieli słyszeć o Woodstocku. Bo narkomani, błoto i inne okropne rzeczy, jakimi straszyli ich znajomi i sąsiedzi. Rodzice mówili tak, mimo że bardzo lubili Jurka i WOŚP i byli dumni, że jestem wolontariuszką. Na Przystanek mogłam pojechać po raz pierwszy dopiero, gdy byłam dorosła. Strasznie padało, przemarzłam do szpiku kości, ale bawiłam się świetnie. Tata potem chwalił się znajomym, że ma córkę, co była na Woodstocku, i wcale nie jest tam tak źle, jak się mówi.\nMartyna Lodczyk (z lewej) z Jurkiem Owsiakiem i wolontariuszami WOŚP po finale w 2017 roku (fot. archiwum prywatne)\nNa następne dwie edycje Pol'and'Rock Festiwal Martyna jedzie już jak do pracy w Pokojowym Patrolu. - Niektórzy mnie pytają, po co się angażuję w wolontariat. Przecież nie dostaję za to pieniędzy, a tracę dużo wolnego czasu, energii. Ale nie umiem inaczej. Tak mnie wychowali rodzice - żeby pomagać. Wierzę w karmę, w powracające dobro. Może nie od razu wróci, ale kiedyś na pewno - mówi.\nW tym roku nie było wielu chętnych na funkcję szefa sztabu w Zduńskiej Woli. Zdecydowała się startować, spróbować jeszcze raz. Wybrano ją przewagą jednego głosu. Tym razem oddelegowała zadania. - Wyciągnęłam wnioski z edycji sprzed dwóch lat, dojrzałam - mówi. - Teraz, jak ktoś dzwoni z miasta i pyta mnie o jakieś sprawy, dzwonię do osoby odpowiedzialnej za ten obszar. Nie da rady zrobić wszystkiego samemu. Na tym polega fenomen WOŚP-u: siła tkwi w ludziach.\nTakie konkluzje pasują do tegorocznego hasła "Gramy dla dzieci małych i bez focha". Nie obrażamy się, robimy swoje, bez względu na polityczne wiatry. Tłumacząc ludziom: jeśli nie chcecie pomóc, to nie przeszkadzajcie. Celem zbiórki będzie zakup nowoczesnego sprzętu medycznego dla specjalistycznych szpitali dziecięcych. - Jak uda się w tym roku pobić rekord, będę szczęśliwa. Jak się nie uda pobić rekordu, też będę szczęśliwa - mówi ze spokojem Martyna.\nNa ulicach Zduńskiej Woli wisi plakat z programem, który zaplanował sztab Martyny. Będą, jak co roku: kwesta uliczna, punkt krwiodawstwa, turniej squasha, zajęcia karate, zawody strzeleckie, oklejanie serduszkami Wośpmobilu, rejestracja dawców szpiku, parada motocyklowa, koncerty. - W tym roku mamy też "odgórną" zmianę. Światełko do Nieba po raz pierwszy będzie bez pokazu fajerwerków. Bałam się, jak to wyjdzie, zawsze miasto fundowało nam tę atrakcję, a lasery są jednak droższe. Miasto na szczęście dołożyło dodatkowy tysiąc złotych i będziemy mogli się cieszyć naszym laserowym Światełkiem bez straszenia zwierząt - opowiada Martyna.\n"Czy mają państwo jakiś sprzęt z WOŚP-u?"\nDuże podwórko w Zduńskiej Woli. Pani Małgorzata w kufajce i roboczych kozakach zgarnia łopatą śnieg. Mówi, że Martynka czeka na piętrze w domu. Rudowłosa, energiczna, rozgadana. W koszulce WOŚP-u, pod którą kryją się tatuaże, z kolczykiem w języku. Dzisiaj nosi rozmiar buta 37. Ma bardzo małą stopę jak na swój wzrost - 176 centymetrów. Już nie jak "podolski złodziej".\nJedziemy z Martyną do szpitala w Zduńskiej Woli. Tego, w którym się urodziła. Przy wejściu wisi duże neonowe serce z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy i napisem "Fundacja dziękuje wszystkim darczyńcom za zakup niezbędnego sprzętu". Robimy sobie selfie i idziemy na ostatnie piętro, na oddział ginekologiczno-położniczy i noworodkowy. - Myślisz, że nas wpuszczą? - powątpiewa Martyna.\nDrzwi z pleksi są zamknięte, chroni je domofon. Wisi tu informacja o unijnym dofinansowaniu i karteczka: "Dzieciom wstęp wzbroniony". Na korytarzu - pusto. Martyna mówi, że od ostatniej afery, gdy rodzice oskarżyli szpital o śmierć noworodka, niewiele rodzin decyduje się na poród w Zduńskiej Woli.\nWielka Orkiestra Świątecznej Pomocy zagra w tym roku po raz 27. (fot. Franciszek Mazur / AG)\nPukam kilka razy, może nawet za mocno. Otwiera nam pielęgniarka w niebieskim kitlu.\n- Ta dziewczyna urodziła się u państwa - tłumaczę. - Chciałybyśmy zobaczyć, jak teraz wygląda oddział. Czy mają państwo jakiś sprzęt z WOŚP-u?\n- Tak, mamy. Inkubator i respirator. Mogą panie zobaczyć.\n- Dzisiaj nikt tu nie rodzi?\n- Nie, dzisiaj bez porodów. Ostatni mieliśmy dwa dni temu. Doktor Paul rano zszedł właśnie z dyżuru.\n- A wie pani, że to on odbierał mój poród? - ekscytuje się Martyna. - Cudowny lekarz! Ma prawie siedemdziesiąt lat, a w ogóle tego po nim nie widać. Chodziłam do niego jako nastolatka na wizyty.\nPielęgniarka uśmiecha się. Pokazuje nam cytrynowożółty pokój dla noworodków, a w nim sprzęt od WOŚP. Respirator to plątanina kabli ze stelażem i niebieską skrzynką. Biało-niebieski inkubator wygląda jak kapsuła kosmiczna z okrągłymi otworami i lampą nad nim.\n- Ojej. Przez takie same dziurki w inkubatorze mama w szpitalu w Łodzi wsadzała ręce i próbowała mnie głaskać - wzrusza się Martyna.\n"Mróweczka". Martyna, uratowana dzięki sprzętowi WOŚP jako wcześniak, jest szefową sztabu Orkiestry\nW 1993 roku urodził się nasz syn. Nie był wcześniakiem ale tez wymagał inkubatora. W szpitalu klinicznym mieli już tzw. otwarty inkubator, który pomógł podtrzymywać funkcje . W drugiej dobie życia synek był operowany , miał wadę rozwojową. Dzisiaj ma 204 cm wzrostu i jest dobrym człowiekiem ....., serduszka zawsze były u nas, taka refleksja sentymentalna - nikt kto nie przeżył czegoś takiego nie wie..., a Martyns świetna dziewczyna !\nKażdego roku obserwuję to szczucie na Orkiestrę i nie mogę wyjść ze zdumienia. Kim trzeba być, żeby tak hejtować? Jeżeli mam ochotę dać bezdomnemu parę złotych to daję i nie zastanawiam się, czy wyda na jedzenie, czy na alkohol. Jeżeli na 100 w ten sposób obdarowanych rzeczywiście pomogę jednemu, to warto. Jeżeli mam ochotę dać na Orkiestrę, to daję i nie przeszkadza mi, że przy tej ogromnej, trwającej de facto przez cały rok akcji parę osób zarobi na godne życie - pracują, to zarabiają, z czegoś przecież muszą się utrzymać. Moja przedwcześnie urodzona w 2001r. córka umarła, bo szpital nie dysponował odpowiednim sprzętem, żeby ją uratować. Kilka lat później, w tym samym szpitalu był sprzęt zakupiony przez Orkiestrę. Gram z Orkiestrą co roku - przed 2001r. i po. Pomagam ludziom również w inny sposób - jest bardzo dużo możliwości pomagania. Hejt na tych co pomagają świadczy o najgorszych instynktach.\nSmutny dzień dla pisowskich mediów. Tydzień temu takie TVP PiS Info przez cały dzień ochoczo informowało o przebierańcach na korowodach, dzisiaj prowadzący ze spuszczonymi oczami informują o nagrodach ordynatu polowego, łowcy krokodyli w Australii, złodziejach u jubilera w Kluczborku. O akcji łączącej MILIONY Polaków nie mogą mówić. Cały dzień będą udawać, ze czegoś nie ma, wieczorem powiedzą coś w agresywnym tonie. Zgadłem?\nWzruszające. I niech tak już zostanie. Nie przejmować się malkontentami, grać.\nOwsiak i wolontariusze wielki szacun.My nie zawiedziemy\nJa się cały czas zastanawiam jakim to trzeba być idiota żeby nie wspierać takiej imprezy i jeszcze ja bojkotować ci Ludzie muszą mieć rozumki z epoki kamienia łupanego i zero empatii\nPozdrawiam wszystkich normalnych i oby padł kolejny rekord\nBrawo Mróweczko z mojej rodzinnej Zduni!\nA rozmodlone stare przygłupy pchają kasę czarnuchom.\nDobra zmiana rządzi już od trzech lat. Mają swoją prokuraturę i coraz częściej sędziów. Skoro jak twierdzą Owsiak jest nieuczciwy to dlaczego go nie oskarżą i nie wsadzą do więzienia? Ano dlatego, że nic na niego nie mają. Gdyby mieli Owsiak dawno by siedział, bo nie przepuścili by takiej okazji. Każdy może sobie sprawdzić sprawozdanie finansowe fundacji na stronie internetowej, bo fundacja ma obowiązek je robić i upubliczniać. W tym roku na pohybel pislamistom wpłaciłem na WOŚP dwa razy więcej niż przed rokiem. To moje pieniądze, uczciwie zarobione, więc mogę je wydać jak chcę. Nikt mnie nie zmusza do wpłacania na WOŚP robię to z własnej woli.


Wysoki połysk w konkurencyjnej cenie | Forner\nFirma Forner w ostatnim kwartale 2013 r. uruchomiła jedną z najnowocześniejszych w Polsce linii do produkcji płyt połyskowych. Gwarantuje ona bardzo duże moce przerobowe – około 10000 m2 dziennie. W centrum produkcji do pracy zaprzęgnięto markową prasę pracującą w trybie przelotowym, która gwarantuje nie tylko dużą wydajność, ale przede wszystkim najwyższą jakość. – Zależy nam na zadowoleniu klientów, a w związku z tym nie szliśmy na żadne kompromisy. Płyty połyskowe produkujemy na najnowszej generacji maszynach i przy użyciu kleju PUR, co przekłada się na jakość finalnego produktu. Ponadto poprzez fakt, że linia jest praktycznie bezobsługowa, możemy zaoferować naszym klientom atrakcyjne ceny – wyjaśnia Sebastian Bartkowiak, współwłaściciel Fornera.\nForner, producent akrylowych płyt meblowych na wysoki połysk, chwali się jednak nie tylko wysoką jakością i niską ceną. Do tych atutów dołożyć należy także dużą wszechstronność w realizacji zamówień. Płyty połyskowe z niemal idealnym lustrzanym odbiciem mogą być prasowane jedno- lub dwustronnie foliami połyskowymi, matowymi, laminatami czy foliami typu pet. – Nie ma znaczenia również nośnik. Przez prasę „przechodzi” zarówno płyta MDF, wiórowa, czy stolarska – informuje Sebastian Bartkowiak.\nChoć standardowy rozmiar płyt połyskowych, które produkuje Forner, to 2800 na 1300 mm, w polskiej firmie można zamówić również inne rozmiary. Jeśli natomiast chodzi o kolorystykę, spółka na stanie magazynowym posiada 15 unikolorów, ale i tutaj nie ma ograniczeń, ponieważ Forner bazuje na kolorystyce m.in. Senosanu, Sitechu czy Finedecoru. Każdy z dekorów jest dostępny „na zapytanie”.\n– Pracujemy szybko, ale bardzo starannie; gwarantujemy wysoką jakość mimo niskiej ceny; używamy tylko najlepszych komponentów. To, oraz fakt, że korzystamy z najnowocześniejszych technologii, powoduje, że oferujemy najlepszy jakościowo produkt na polskim rynku. Wystarczy porównać nasz połysk z innymi producentami – podsumowuje współwłaściciel firmy Forner.\n(artykuł ukazał się w czasopiśmie Meble Materiały i Akcesoria w maju 2014 r. Artykuł został przygotowany do wydania na targi ZOW)


Łukasz Henel - blog : września 2011\nAutor: Łukasz Henel o 08:57 Brak komentarzy:\nAnia i Dominika – doskonały tekst z Elisaberh Reuter, Judith und Lisa, Monachium1988, lekko przerobiony przeze mnie.\nAnia i Dominika były najlepszymi przyjaciółkami, jakie tylko można sobie wyobrazić. Mieszkały blisko siebie, bawiły się razem, nieraz były smutne, a nawet czasami się kłóciły. Ale zawsze szybko się pogodziły, bo bardzo się lubiły. Ania i Dominika chodziły razem do szkoły i siedziały w jednej ławce.\nPewnego dnia na ścianie klasy powieszono duże zdjęcie mężczyzny z wąsem, którego teraz często widziano. Tata na pytania Ani wyjaśnił, że ten człowiek jest jak niedobry cesarz. Teraz dorośli i dzieci nie mówiły już na powitanie „Dzień dobry” lecz „Heil Hitler”.\nW szkole uczy się czytać, pisać, liczyć, muzyki i wiele innych rzeczy. Ania i Dominika uczyły się teraz, że byli dobrzy ludzie, którzy prawie zawsze byli blondynami, silnymi, wierzącymi w Boga i byli Niemcami. Źli ludzie, wyjaśniała nauczycielka, mieli przeważnie ciemne włosy, zakrzywione nosy i fałszywe spojrzenia. To byli Żydzi. I nauczycielka powiedziała: „Żyd jest wielkim niebezpieczeństwem dla niemieckiego narodu, dlatego wszyscy musimy walczyć z nimi, gdzie tylko ich spotkamy”\nAnia zamilkła. Tata powiedział niedawno do mamy: „Jesteśmy, co prawda Żydami, ale oni na pewno nie zrobią nam nic złego”. Oni to byli mężczyźni w czarnych wysokich butach i brunatnych koszulach oraz mężczyzna z wąsem. Ania chwyciła się za swoje czarne loki i patrzyła zdziwiona i przestraszona na nauczycielkę.\nCzęsto mężczyźni w czarnych butach maszerowali ulicami. Każdy powinien się dowiedzieć, że mężczyzna z wąsem jest wielkim wodzem ludzkości! Ludzie stali wzdłuż ulic, machali i krzyczeli „Heil Hitler”. Ania chętnie miałaby taką samą chorągiewkę, jak inne dzieci, ale rodzice jej tego zabronili. Jakiś starszy pan pochylił się z uśmiechem nad Anią i dał jej chorągiewkę ze swastyką.\nDzieci uczyły się, że niektóre książki są niedobre. Najczęściej pisali je Żydzi. Żeby dusze dzieci nie zostały zatrute, spalono wszystkie takie książki. Nie było już też niedobrych obrazów namalowanych przez Żydów, gdyż tacy artyści nie mogli już więcej malować. Wszystkie dzieci, także Ania i Dominika powinny sprawdzić, czy w ich domach nie wiszą na ścianach takie obrazy i powiedzieć o tym pani nauczycielce. Każde dziecko w klasie poczuło się teraz silne. Fajnie było mieć kogoś wszystkiemu winnego. Może to Żydzi byli też winni, że w szkolnych tornistrach nie było już słodyczy, że ojciec nie miał pracy albo że mieszkanie było za ciasne. Na pewno wszystkim będzie lepiej, kiedy nie będzie Żydów.\nNie ma się co dziwić, że Ania teraz bardzo niechętnie chodziła do szkoły.\nPrzyjaźń między Anią i Dominiką była teraz nieustannie wystawiana na próby.\n„Przesiądź się do tyłu” – powiedziała nauczycielka i teraz Ania musiała siedzieć sama w ostatniej ławce. Pozostałe dzieci patrzyły na nią z ciekawością i poza Dominiką nikt się do niej nie odzywał. Na przerwach dzieci skakały wokół Ani i krzyczały „Żydówka, Żydówka”. Wtedy Dominika biegła do Ani i rozpościerała ramiona w jej obronie - żeby dzieci się uspokoiły.\nAnia nie mogła już chodzić z Dominiką na basen i plac zabaw. W wielu miejscach wisiał napis „Żydom wstęp wzbroniony!”. Pewnego dnia na aptece, należącej do rodziców Ani powieszono plakat „Niemcy, brońcie się, nie kupujcie nic u Żydów”. Dominika nie wiedziała, co ma o tym wszystkim myśleć, gdyż bardzo lubiła Anię, a także jej rodzice przyjaźnie odnosili się do niej. Dominika nie mogła się dopatrzyć żadnej różnicy między sobą i żydowską dziewczynką, taką jak Ania.\n- Dlaczego Ania i Dominika były najlepszymi przyjaciółkami?\n- Dlaczego Ania patrzyła zdziwiona na nauczycielkę?\n- Dlaczego Ania chciała także mieć chorągiewkę ze swastyką?\n- Co było rzekomo złego w książkach napisanych i lub obrazach namalowanych przez Żydów?\n- Dlaczego Ania musiała sama siedzieć w ostatniej ławce?\n- Jaka różnica miedzy Anią i Dominiką nagle stała się najważniejsza?\n„Nie baw się tak często z Anią – powiedziała do Dominiki zaniepokojona mama – to nie musi być akurat ta koleżanka”\nOd tej chwili także mama Dominiki nie chodziła do apteki rodziców Ani, ale jeździła wiele ulic dalej do innej apteki. Ania i Dominika musiały wymyślić tajne znaki, kiedy chciały się odwiedzić. Machały sobie ręką z okien. Trzykrotne machnięcie oznaczało „Idę się bawić”, a trzykrotne pokazanie zaciśniętej pięści oznaczało „Teraz lepiej nie przychodź, moi rodzice są w domu”\n„Nie rozmawiaj więcej z Anią – zaklinała Dominikę mama – bo będziemy mieć kłopoty”\nDominika nie rozumiała, czego się boi jej mama. „Lepiej tyle nie pytaj, jeszcze tego nie zrozumiesz – mówili rodzice – w tych czasach trzeba być bardzo ostrożnym”.\nPewnego popołudnia Dominika dała znak Ani, że mogą się razem pobawić. Najchętniej bawiły się teraz w trzech niedźwiadków w lesie. Każda miała jednego niedźwiadka; Dominika Puchatka, a Ania Pyszczka. Trzeci, najmniejszy, o nazwie Kłębuszek był ich wspólny. Najchętniej obie miałyby najmniejszego niedźwiadka.\nDzisiaj był wyjątkowy dzień. Dominika nagle poczuła się inna, niż Ania. „Od teraz to ja będę zawsze mieć Kłębuszka” – zadecydowała Dominika. Kiedy Ania nie chciała się zgodzić, Dominika powiedziała nagle z wyższością: „Ty przecież jesteś tylko żydowską dziewczynką!”\nNagle zrobiło się całkiem cicho. Ania rzuciła małego niedźwiadka na podłogę i wstała. Chwyciła swojego Puchatka i ile sił w nogach zbiegła w dół po schodach. Dominika została sama w domu. Wzburzona narzekała na Anię i ze złością cisnęła swojego niedźwiadka do kąta. Ania następnego dnia nie przyszła do szkoły. Także w kolejne dni jej nie było. Nikt w klasie o niej nie mówił.\nDominice bardzo szybko zrobiło się przykro z powodu kłótni o niedźwiadki. Jednak w oknie naprzeciwko nie było widać Ani, a rodzice nie pozwolili jej iść do jej domu.\nByła noc. Dominika spała głęboko z misiem Kłębuszkiem w ramionach. Nie słyszała warkotu silników i stukotu butów o bruk, nawoływań i krzyków, odgłosów tłuczonego szkła.\nRano Dominika stanęła w oknie i spojrzała w stronę domu Ani. Apteka była całkowicie zdemolowana. Szyby okien rozbite, a w środku widać było powywracane szafki, rozbite butle, rozrzucone pudełka, papiery, tabletki i zioła. Wiele z nich rozdeptane i porozrywane leżało na ulicy i chodniku. Drzwi apteki były otwarte na oścież.\nPrzestraszona, z mocno bijącym sercem, z misiem w ramionach Dominika popędziła na ulicę. Stała pośród potłuczonego szkła i wołała Anię. Nikt jej nie odpowiedział.\n„Dominika, zaczekaj – krzyczała mama, która pobiegła za nią – natychmiast wracaj, ich już nie ma”. „Nie ma?” – zapytała przerażona Dominika i popatrzyła w ciemne wejście do apteki. - ”Gdzie oni są, ja chciałam dać Ani Kłębuszka. My chciałyśmy się przeprosić”\n„Oni nigdy nie wrócą” – szepnęła mama Dominice do ucha i pociągnęła ją za ramię. Jednak Dominika nie ruszyła się z miejsca, ponieważ nagle coś dostrzegła. Cichutko powiedziała: „Tutaj leży jej miś Pyszczek – i pokazała na niedźwiadka Ani, leżącego na chodniku, brudnego i zdeptanego. Coś się wydarzyło, czego Dominika nie mogła pojąć. Położyła swojego Kłębuszka obok niedźwiadka Ani i spojrzała na mamę.\n„Nie myśl o tym i wszystko zapomnij” – powiedziała mama do Dominiki. Znowu chwyciła Dominikę za ramię i pobiegły szybko do domu.\nWkrótce Dominika dowiedziała się w szkole, że byłoby lepiej, żeby Żydów rozpoznawać po specjalnym znaku, gdyż wielu z nich wygląda jak inni ludzie. I pewnego dnia Żydzi musieli nosić takie znaki, kiedy wychodzili na ulicę. Po dużej gwieździe na ich ubraniach można było zobaczyć, że to jest Żyd. Od tej pory Dominika przyglądała się każdej dziewczynce, która nosiła taką gwiazdę, ale nie odnalazła Ani.\n- Dlaczego Żydzi musieli nosić na ubraniach gwiazdę?\n- Czy historia dziewczynek mogłaby się wydarzyć współcześnie?\n- Czy lekcje etyki uczą tolerancji?\nCo to znaczy, że ludzie są różni ale równi? W jakim sensie są równi?\nSą równi ponieważ każdy tak samo pragnie szczęścia jak inni ludzie i ma do tego prawo.\nŻeby dzieci w pełni mogły zrozumieć to opowiadanie trzeba je umieścić w historycznym kontekście. Proponuję wspomnieć o Holokauście, prześladowaniach Żydów, obozach koncentracyjnych, II Wojnie Światowej, dojściu do władzy Hitlera. Oczywiście stopień szczegółowości i naturalizmu tych informacji powinien być dostosowany do wieku.\nZ pewnością warto też pokazać związek między sposobem myślenia człowieka a jego podatnością na radykalne poglądy. W tym świetle zajęcia z etyki jawią się jako całkiem sensowne lekcje.\nAutor: Łukasz Henel o 08:45 1 komentarz:\nProponuję poświęcić jedne zajęcia z etyki na tematy związane z ochroną środowiska naturalnego.\nNa lekcji można wykorzystać filmy z cyklu "Była sobie Ziemia", pokazać dzieciom książeczki o ekologii. (Jest ich sporo w każdej bibliotece dla dzieci).\nNastępnie, po obejrzeniu filmów i przeczytaniu najważniejszych wiadomości o ekologii, przystępujemy do pracy. Proponuję podzielić uczniów na 2 grupy. Niech każda grupa dostanie dużą płachtę papieru. Trzeba przygotować dwa wizerunki "Smutnej Ziemi" i dwa "Wesołej Ziemi". Jedną stronę płachty oznaczamy "Smutną Ziemią".\nTeraz zadanie uczniów polega na tym, by zidentyfikować, omówić i przedstawić graficznie jak najwięcej zagrożeń dla Ziemi. Np. śmieci, wycinka lasów, zanieczyszczenie rzek, niepowstrzymana ekspansja miast, spaliny, mogą też być i zagrożenia wynikające np. z broni masowego rażenia.\nPotem - odwracamy płachty. Niech każdy wymyśli, narysuje i krótko omówi "Pozytywne rozwiązanie problemu". Tę stronę płachty oznaczamy "Wesołą Ziemią". Jeśli ktoś stwierdził, że problemem są spaliny - to może narysować rower. Trzeba troszkę zastanowić się na każdym pomysłem. Np. "A czy łatwo się jedzie rowerem po mieście?", "Co zrobić, żeby jechało się łatwiej i bezpieczniej?", "O czym pamiętać trzeba jadąc na rowerze?" itd.\nZwykle wywiązuje się wtedy rozmowa, dyskusja, każdy ma do coś do opowiedzenia i to nie zawsze a propos roweru :-)\nJeśli zostało jeszcze trochę czasu proponuję podzielić dzieci na grupy i niech każda przygotuje "ekologiczny skecz", w którym przedstawi jakieś zagrożenie dla Ziemi.\nFilmy z serii "Była sobie Ziemia" powinniśmy jakoś zdobyć w wypożyczalniach dla dzieci (przynajmniej mnie to się udało). Jeśli nie, chyba trzeba by skorzystać z pomocy Wujka Google, na pewno są też inne filmy poruszające ten temat. Świetna jest "Dolina paproci", ale trwa długo...\nAutor: Łukasz Henel o 09:31 Brak komentarzy:\nAutor: Łukasz Henel o 03:31 Brak komentarzy:\nCały czas zastanawiam się jeszcze nad treścią tych tez, które umieściłem w poście "Etyczna szkoła-co to jest".\nStarałem się aby były one nie do podważenia - to znaczy, żeby każdy rozsądnie myślący człowiek musiał się z nimi zgodzić.\nI rzeczywiście, żadne protesty się nie pojawiły :-) Po prostu nikt nie zauważył, jak kontrowersyjne są niektóre stwierdzenia. Po pierwsze - humanistyczna wizja świata. Zdrowie, życie i rozwój człowieka są wartością najwyższą. Tutaj powinni protestować ci, którzy uważają, że są wartości wyższe. Na przykład - Ojczyzna, Honor, Dobro Ludzkości... co tam jeszcze... na pewno coś by się znalazło.\nSpodziewając się ataku, który nie nastąpił, celowo dodałem słowo "rozwój". No bo przecież jak się rozwijać bez wolności, na obczyźnie, pod zaborem czy będąc pozbawionym czci i honoru.\nDrugi kontrowersyjny punkt to stwierdzenie, że wiedza przekazywana przez nauczyciela nie powinna być sprzeczna z odkryciami naukowymi. "Zgodna" to może byłoby już za wiele? Bo i tak problem mamy tu ogromny. Co zrobić z ewolucją, teorią Wielkiego Wybuchu, niektórymi odkryciami medycyny jak na przykład mocne wykazanie związku mózg-świadomość, badaniami, które potwierdzają moralność u szympansów i w ogóle naukowym sposobem widzenia świata, który przecież utrudnia akceptację wszystkiego, co sprzeczne z rozumem.\nNie będę pisał o Polsce, ale słyszałem, że np. w USA mają duże problemy z akceptacją tej bezwstydnej "tyranii rozumu". :-)\nA tu u nas jednak spokojnie. "Nie może być sprzeczna z aktualną wiedzą naukową"...\nAutor: Łukasz Henel o 02:15 Brak komentarzy:\nUchodzisz za znawcę myśli filozoficznej? Jesteś ekspertem od logicznych łamigłówek? A może dopiero rozpoczynasz swoją przygodę z filozofią? Niezależnie od stopnia zaawansowania - wszystkich miłośników filozofowania zapraszamy do udziału w Filozoficznej Grze Terenowej. W niecodzienny, aktywny sposób osoby uczestniczące w grze będą mogły poszerzyć swoją wiedzę filozoficzną oraz sprawdzić się w logicznym myśleniu. Podzieleni na drużyny uczestnicy zabawy odkrywać będą kolejne zakamarki Kampusu Głównego Uniwersytetu Warszawskiego, mierząc się po drodze z rozmaitymi filozoficznymi wyzwaniami. Wygrywa drużyna, która jako pierwsza wykona poprawnie wszystkie zadania i rozwiąże filozoficzne zagadki.\nOrganizatorzy: mgr Paulina Wasilewska, mgr Agnieszka Świtalska, Ośrodek Badań Filozoficznych\nAutor: Łukasz Henel o 01:37 Brak komentarzy:\nI znowu coś powymyślali. Jakby mało było zmartwień. Efektem programu "Etyczna szkoła" są kodeksy, mnożące się, nie przymierzając, jak te pieniądze na reklamowanej przez Szymona Majewskiego lokacie.\nA w kodeksach, niczym w Starym Testamencie, szczegółowe wytyczne. A to, że nauczyciel dzieciaka za rękę na stołówkę odprowadzić musi. Jak tego nie zrobi, będzie nieetyczny. A to, że każdemu uczniowi czternaście i pół minuty średnio poświęcić powinien. Oczywiście przerysowuję, ale mniej więcej tak to wygląda.\nDiabli nadali tę etykę i etyka - myślą nauczyciele. Już niedługo chyba do domu mi wejdzie i sprawdzi, do łóżka zajrzy, skontroluje co piję i o której do domu wracam. Same kłopoty.\nPrzyłączam się do tych głosów. Nie wiem, kto powymyślał te bzdury. Chyba ci, co znów kasę chcą zarabiać na szkoleniach. A może komuś jakaś dotacyjka z Unii się marzy? Hmmm...na przykład na "wdrażanie standardów". Etyka, to kształtowanie postaw. Konkretnych sytuacji jest niezliczona ilość. To, jak się zachowamy w nich zależy od tego jakimi jesteśmy ludźmi a nie - co pisze w kodeksie.\nNajtrafniej przedstawiono tę kwestię w Nowym Testamencie. Krótko i na temat. "Kochaj bliźniego swego jak siebie samego". Nie jest napisane, czy należy ustępować miejsca w tramwaju, ani czy kupować korporacyjną coca - colę. A wszystko wiadomo. Ja też proponuję krótko i na temat:\nEtyczna szkoła – kierunki działań\nPoszanowanie praw mniejszości – w szkole publicznej powinno znaleźć się miejsce dla osób wywodzących się z różnych kultur i wyznań. Szkoła nie powinna narzucać nikomu określonego światopoglądu.\nEdukacja obywatelska – w miarę możliwości należy przygotować ucznia do dobrego spełniania roli obywatela. Nauczyć go umiejętności argumentacji własnego stanowiska a także cierpliwego zapoznawania się z poglądami innych osób. Uczeń powinien zyskiwać świadomość, że jego zachowania i działania bezpośrednio lub pośrednio wpływają na społeczność w której funkcjonuje (szkoła, gmina, państwo) a także stan w jakim znajduje się jego otoczenie.\nWzajemny szacunek ucznia i nauczyciela – Nauczyciel powinien starać się budować z uczniami relację opartą na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.\nPoszanowanie indywidualności – Nauczyciel powinien starać się postrzegać ucznia jako indywidualność, biorąc pod uwagę jego talenty ale także słabe strony i pomagać mu w ich przezwyciężeniu.\nWychowanie w poszanowaniu przyrody – Wychowanie ucznia powinno uwzględniać jego stosunek do świata przyrody. Uświadamiać mu, że człowiek jest częścią natury i jej zniszczenie będzie rodziło dramatyczne konsekwencje. Nauczyciel powinien starać się wpoić uczniom umiejętność współczucia, uświadomić, że również zwierzęta mogą odczuwać ból, radość, smutek czy tęsknotę.\nHumanistyczna wizja świata – Nauczyciel powinien starać się wpoić uczniom wizję świata, w które życie, zdrowie i rozwój człowieka są wartościami najwyższymi.\nWychowanie w poszanowaniu pokoju – nauczyciel, jeśli ma taką możliwość, powinien uświadamiać uczniom wartości płynące z pokoju i rozmiary tragedii jakie rodzi wojna.\nNauczyciel nie może pozostawać obojętny wobec zachowań czy wypowiedzi noszących znamiona rasizmu, nacjonalizmu czy fanatyzmu religijnego. Powinien uświadamiać uczniów, że konsekwencją podobnych poglądów często są zbrodnie, prześladowania i wojny.\nUnikanie zachowań destrukcyjnych – Nauczyciel nie może pozostawać obojętny wobec zachowań destrukcyjnych, przemocy, niszczenia mienia lub przyrody. Powinien reagować również w sytuacjach gdy uczeń jest w jakikolwiek sposób prześladowany, obrażany czy dyskryminowany.\nWspieranie kreatywności – Nauczyciel powinien starać się wspierać kreatywność wszystkich uczniów.\nNauczyciel jako wzorzec osobowy- Nauczyciel powinien starać się być przykładem jeśli chodzi o kulturę osobistą, schludny wygląd, poszanowanie podstawowych zasad współżycia społecznego.\nDbałość o własny rozwój – Nauczyciel powinien poszerzać wiedzę z zakresu dziedziny, której naucza. Wiadomości, które przekazuje nie powinny być sprzeczne z aktualną wiedzą naukową.\nSzacunek dla pracy – W czasie zajęć nauczyciel powinien starać się rozwijać w uczniach umiejętność zgodnej współpracy, pokazywać jej efektywność i uczyć szacunku dla pracy innych uczniów.\nDialog – nauczyciel powinien wskazywać na dialog jako najlepszą metodę rozwiązywania konfliktów.\nI co? Nie ma pręgierza, etycznej Inkwizycji, etycznej policji... po prostu drogowskazy, postawy. Czy tak nie lepiej to wygląda?\nAutor: Łukasz Henel o 04:58 Brak komentarzy:\nKupiłem i właśnie pochłaniam. Pierwsze wrażenie można zawrzeć w słowach "najwyższy czas". Najwyższy czas na tak obszerną, dokładną encyklopedię zawierającą opis najważniejszych nurtów filozoficznych w XX wieku.\nTrudno niemal uwierzyć, że jest to dzieło jednego człowieka. Ze względu na obszerność tematu i dokładność. Dzieło tego kalibru co "Dzieje europejskiej filozofii klasycznej" Swieżawskiego.\nKażdy student filozofii na pewno powinien mieć tę książkę w swojej biblioteczce. Mamy w 2 tomach tematy następujące:\nWszystkie informacje podane są bardzo rzetelnie, książka opatrzona jest w indeks rzeczy oraz autorów, pięknie wydana (to też ma przecież znaczenie!), z dołączoną bibliografią na płycie.\nJedno mnie tylko jakoś niepokoi. Trochę mało informacji znajdziemy o filozofii języka i Kole Wiedeńskim. Powiedziałbym, że dużo jest tej filozofii "uduchowionej" - Szestow, Buber, Tischner... mało natomiast tej "krytycznej", sprowadzającej na ziemię, stawiającej po znakiem zapytania... Wittgenstein, Russell...\nMarksizm, chociaż przecież odgrywał ważną rolę w XX wieku (a nie?), jakby gdzieś odparował.\nAle to takie moje subiektywne odczucia i pewnie wielu się z nimi nie zgodzi. Generalnie polecam!\nAcha... jeszcze coś. Według mnie jest to publikacja specjalistyczna. Jest przeznaczona dla studentów filozofii, pracowników naukowych lub osób, które z filozofią miały już sporo do czynienia. Sądzę, że nie jest to książka dla ludzi, którzy po raz pierwszy chcieliby się dowiedzieć "O co chodzi w filozofii". Dla nich polecam pozycję, o której wspominałem już wcześniej na tym blogu: Fernando Savater "Proste pytania".\nAutor: Łukasz Henel o 09:56 Brak komentarzy:\nPocztą pantoflową dowiedziałem się właśnie, że w Polsce funkcjonują szkoły gdzie można chodzić zarówno na etykę jak i na religię. Trzeba tylko wybrać sobie jedną ocenę na koniec.\nWiedziałem o tej możliwości już wcześniej, ale nie znałem ani jednej szkoły gdzie byłoby to wprowadzone w życie. Czyżby nadchodziła jakaś odwilż?\nTrybunał Praw Człowieka w Strasburgu orzekł jednoznacznie, że brak dostępu do lekcji etyki jest łamaniem Praw Człowieka. Może ktoś powinien sprawdzić, na ile ten werdykt został wzięty pod uwagę?\nAutor: Łukasz Henel o 10:39 2 komentarze:\nCzy istnieje coś, co jest wieczne?\nSkąd się biorą rzeczy?\nCzy coś może powstać z niczego?\nCzy coś co istnieje, może stać się na powrót niczym?\nCzy może istnieć „nic”?\nCzym jest to, co naprawdę istnieje?\nWszystkie rzeczy zmieniają się i przemijają. Ludzie także rodzą się, dorastają, starzeją się i umierają. Nic nie trwa wiecznie – nawet gwiazdy mają swój czas „narodzin” i „śmierci”. Chociaż istnieją przez miliony lat – one również kiedyś zmienią swoją postać.\nCałe światy przemijają. Na ich miejsce powstają nowe słońca, gwiazdy, planety. Wszechświat jest w ciągłym ruchu i podlega ciągłej zmianie.\nWydaje się jednak, że COŚ istnieje cały czas. To coś jest źródłem wszelkiego istnienia rzeczy. Ogół wszystkiego, co istnieje, filozofowie nazywają BYTEM.\nPierwsi greccy filozofowie postawili takie właśnie pytanie: Czym jest to coś, czemu wszystkie rzeczy zawdzięczają swoje istnienie. To coś określali słowami „prazasada”, „arché” a później zaczęto używać jeszcze łacińskiego słowa „principium”.\nOdpowiedzi, jakich udzielali były bardzo różne i dzisiaj mogą wydawać się nam zabawne:\nTales z Miletu – woda. Wniosek ten płynął z obserwacji. Wszystko, co żyje jest wilgotne, życie opiera się na wodzie. Było to więc całkiem bystre spostrzeżenie!\nHeraklit z Efezu – ogień. Heraklit powiedział „wojna jest ojcem wszechrzeczy” oraz „wszystko płynie”, „nikt nie może dwa razy wejść do tej samej rzeki”. Jego zdaniem, wokoło nas trwa walka przeciwieństw, z której powstaje świat. Przeciwieństwa dostrzegamy na każdym kroku – ogień-woda, ciemność-światło, kobieta-mężczyzna, wysoki-niski, zły-dobry, silny-słaby, góra-dół, moglibyśmy wymieniać je bez końca.\nZdaniem Heraklita przeciwieństwa „ścierają się ze sobą”. Dlatego dla niego „prazasadą” był ogień, który niszczy, ale też umożliwia powstanie czegoś nowego.\nHeraklit wyobrażał sobie cały cykl istnienia Wszechświata jako zamknięte koło. Kosmiczny pożar niszczy wszystko, ale świat na powrót się odradza. (Czyżby Heraklit przeczuwał teorię Wielkiego Wybuchu?).\nAnaksymenes – powietrze - Prawdopodobnie pomysł pochodzi stąd, że żywe istoty oddychają, a więc filozofowi wydawało się, że powietrze jest właśnie „prazasadą”.\nAnaksymander – bezkres (apeiron). Ta koncepcja wydaje się najbardziej pomysłowa. Filozof nie mówi już o jakimś konkretnym żywiole (wodzie, powietrzu, ogniu), ale zwraca uwagę, że prazasada musi być niewyczerpana.\nWokoło nas powstaje nieustannie bardzo wiele rzeczy. Gdyby prazasada była skończona – wyczerpałaby się. (Tak rozumował Anaksymander).\nDemokryt z Abdery – uczył o atomach. Pierwszy atomy wymyślił jednak Leucyp. Demokryt kontynuował jego rozmyślania. Legenda mówi, że Leucyp odkrył atomy spoglądając na drobinki kurzu wirujące w świetle słońca.\nAtomos – to znaczy „niepodzielny”.\nPitagoras – „wszystko jest liczbą”. Prazasada to liczby.\nDzisiaj wiemy o świecie dużo więcej, niż starożytni Grecy. Wiemy także, że istnieją cząsteczki mniejsze niż atomy... wiemy, że materia, która nas otacza może zmienić się w energię... możemy odkrywać coraz mniejsze cząsteczki, ale nadal nie znamy ostatecznej odpowiedzi na pytanie, które dawno temu postawili greccy filozofowie – czym jest to, co istnieje?\nAutor: Łukasz Henel o 05:45 Brak komentarzy:\n"Dobro i zło" - dzieci wyjaśniają, czym zajmuje się etyka\nAutor: Łukasz Henel o 08:25 Brak komentarzy:\nPrace dzieci - "jasna i ciemna strona mocy" - pieknie! :-)\nAutor: Łukasz Henel o 08:10 Brak komentarzy:\nZachęcam nauczycieli etyki do zakładanie kół filozoficznych w szkołach, w których pracują. Mamy teraz przecież rok szkolny "Szkoły z pasją". Sam postanowiłem założyć takie koło, zobaczymy jaki będzie odzew. W jakim celu należy to robić? Oprócz odpowiedzi najbardziej oczywistej - to znaczy popularyzacji nauczania filozofii jest jeszcze jedna kwestia.\nJak wspominałem wcześniej już wielokrotnie, większość osób ma błędne przekonania co do samej etyki, a także etyka. Są tacy, którzy odbierają te lekcje jako pewnego rodzaju "manifestację światopoglądową". Nic bardziej błędnego. Są też tacy, którzy postrzegają etyka jako swego rodzaju "policjanta", "strażnika moralności" (gdybym nie spotkał się z tym osobiście, nigdy bym w to nie uwierzył :-))\nKółko Filozoficzne "oddemonizuje" etykę. Pokaże, że jest to dziedzina szacownej i starej nauki - filozofii. Zaryzykuję twierdzenie, że etyka była "uprawiana" już w czasach, gdy chodziliśmy jeszcze po drzewach. Przeczucia moralne posiadają nawet zwierzęta. Etyka była "uprawiana" być może nawet wcześniej, niż narodziła się religia (dowodzą tego chociażby badania na szympansach, które wykazują, że mają one szereg zasad moralnych).\nNie jest to więc żadna "podejrzana nowość" :-) Etyka jest nauką opisową, jest wiedzą o moralności, systemach etycznych, uwrażliwia na etyczne problemy, pomaga człowiekowi stać się lepszym, w moralnym znaczeniu.\nJest dziedziną filozofii i warto to wyeksponować.\nNajbliższy temat Kółka to "Pierwsi filozofowie przyrody". Mowa będzie o Talesie (tak, on był filozofem!), Pitagorasie, Anaksymandrze i Anaksymenesie oraz Heraklicie. Razem z dziećmi zastanowimy się nad filozoficznym pojęciem "bytu" oraz "arche" - "zasady", "prazasady". Postaram się jakoś dzieciom wytłumaczyć, że pytania postawione przez tych filozofów stały się podstawą dla rozwoju współczesnej fizyki, i że w pewnym sensie nadal są aktualne.\nAutor: Łukasz Henel o 09:32 Brak komentarzy:\nDla Kartezjusza oczywistość była kryterium pewności. Mogę być pewien jedynie tego, co jawi mi się jako zupełnie oczywiste, tak jak stwierdzenie „myślę więc jestem”.\nZdawałoby się – nic prostszego. Okazuje się jednak, że to właśnie prostota jest najtrudniejsza.\nWeźmy na ten przykład, prostą grę komputerową, w którą grywam czasem. Buduje się w niej koszary, zakłada pola uprawne, później wznosi się bibliotekę, katedrę itd., itp.\nWażnym elementem tej gry jest utrzymanie wszechstronnego rozwoju i zdobycie jak największej ilości złota. Oczywiste, prawda?\nAby to osiągnąć, przejmuje się nowe kopalnie i wysyła do nich własnych chłopów. Dochód z własnych kopalni zasila nasz budżet.\nDlaczego jednak w naszej grze nie ma takich na przykład zaskakujących opcji: „Sprowadź do siebie chłopów z innych krajów, aby to oni wydobywali złoto i oddaj kopalnie”. Mogłaby być przecież opcja „oddaj kopalnię” zamiast „przejmij kopalnię”, „oddaj pole” zamiast „załóż pole”, „zamień fabrykę na targowisko”, „zadłuż obywateli w obcym banku”. Lub „oddaj złoże w zamian za możliwość wzięcia udziału w kampanii wojskowej”. Takiej gry strategicznej jeszcze nie spotkałem.\nDlaczego? Ano dlatego, że nie dałoby się w ten sposób nigdy wygrać. Byłaby to gra absurdalna. No chyba, że zwycięstwem byłaby własna klęska i wygrana konkurencyjnego państwa.\nJak to więc jest, że coś, co jest najzupełniej oczywiste dla komputera, twórców gier, czy nawet dwunastolatka (od tego wieku można grać w tę grę) jest zupełnie nieoczywiste dla naszych polityków?\nWidać prostota jest najtrudniejsza.\nAutor: Łukasz Henel o 04:26 Brak komentarzy:\nWczoraj odwiedziłem duże centrum handlowe. Na środku pasażu stało stoisko zawalone aktualnymi podręcznikami.\nMoje pytanie: "Czy jest jakiś podręcznik do etyki lub filozofii, obojętne, na jakim poziomie nauczania?"\nOdpowiedź: "Nie ma."\nAutor: Łukasz Henel o 01:41 Brak komentarzy:


» PETSTAGES Catnip Chew Mice - myszki gryzak dla kota z kocimiętką\nNawet najmłodsze kociaki odczuwają naturalną chęć do chrupania i gryzienia. Myszki bliźniaczki wypełnione miękką gumą i szeleszczącą folią świetnie zaspokajają tę potrzebę. Bawełniana siateczka oczyszcza zęby. Zabawka wypełniona jest kocimiętką - naturalnym stymulatorem do nieustających kocich harców. Rybki bliźniaczki wykonane są z materiałów odpornych na kocie zęby.


Mikołów: kontrola drogowa wykrywa narkotyki - Dziennikzachodni.pl\nMikołów: kontrola drogowa wykrywa narkotyki\n8 grudnia 2014 22:38 08.12.2014 22:38\nKontrole drogowe w Mikołowie coraz częściej kończą się dodatkowymi odkryciami. W ciągu ostatnich dni zatrzymano tu trzech posiadaczy narkotyków, którzy wpadli właśnie podczas rutynowej kontroli drogowej.\nMikołów: 25-latek groził matce śmiercią\n21-latek przechowywał marihuanę w schowku pod radiem. Następnym razem policjanci dokładnie sprawdzili samochód, którym poruszali się 33-latek i jego kolega. Mężczyźnie byli tak zestresowani, że wzbudzili podejrzenia policjantów. Jak się okazało, całkiem słusznie. Mieli kilkanaście działek dilerskich marihuany.


1 Jajko Płatków Owsianych Masło - Smaker\nPrzepisy Smaker / 1 jajko płatków owsianych masło\nPrzepisy na temat: 1 jajko płatków owsianych masło\nMasło utrzyj z cukrem. Dodaj jajko, mąkę, ice tea i proszek do pieczenia.\nSkładniki: 20 dag płatków owsianych górskich jajko 12,5 dag masła 10 dag cukru łyżeczka sody szczypta soli pół łyżeczki aromatu migdałowego 14 dag płatków migdałowych Przygotowanie: 1. Masło rozpuść. Płatki owsiane zmiksuj na mąkę. Dodaj sodę i sól, wymieszaj. Jajko utrzyj z cukrem i aromatem, dodaj masło, zmiksuj. Masę wlej do mąki owsianej, wymieszaj. Ciasto schłódź. 2. Blachę...\nPrzyznam jednak, że ten był pyszny, ale za ciężki. Być może sprawił to dodatek masła. Możecie, ewentualnie, je pominąć i wypróbować bez tłuszczu\nArtykuły na temat: 1 jajko płatków owsianych masło\n...1. Masło stopić, wymieszać z płatkami owsianymi i kokosowymi wiórkami. Jajka wbić do miseczki. Dodać cukier, cukier wanilinowy, szczyptę soli i cynamon. Ubijać...\n...1. Płatki owsiane zmiel na mąkę (np. blenderem). Wsyp do miski, dodaj przesianą mąkę, jajko, cukier, mleko oraz olej. Dokładnie zmiksuj. Ciasto powinno mieć konsystencję gęstej śmietany. Jeśli będzie(...) w plasterki. Na patelnię lub rondelek z grubym dnem wsyp brązowy cukier i wlej wodę. Podgrzewając na średnim ogniu skarmelizuj cukier (powinien osiągnąć złoty kolor). Następnie dodaj masło i wymieszaj, żeby...\n...mielonej (lub mąki pszennej), 150 g płatków owsianych, 15 g drożdży, 2 jajka, szczypta soli, mleko wg potrzeby, masło klarowane lub olej do smażenia, 120 g dżemu jagodowego, 500 g tłustego twarogu(...)Ciasto "Kanada" Składniki na 10 porcji: 150 g masła, 80 g miodu, 3 jajka, 50 g mąki tortowej, 1 mały proszek do pieczenia, 50 g rodzynek, 125 g płatków owsianych, 1 laska wanilii, 1 łyżeczka...\npraepis na sernik domowy bez spodu\nciasto sen karaibów\ngyros i dodatki


Tańce chłopskie – Natalia Gonczarowa ❤\nGłówna ⇒ 🎨Goncharova Natalya ⇒ Tańce chłopskie – Natalia Gonczarowa\nTańce chłopskie – Natalia Gonczarowa\nGrupa chłopów wykonująca taniec ludowy, ustawiona w szeregu. Ze spokojnymi twarzami kopali stopy w tańcu.\nObraz przypomina rysunek dziecka, ale postacie chłopów są pełne ruchu, a twarze są bardzo wyraziste. Ubrania są pisane lokalnymi plamami bez cieni, a przerwy i fałdy są podkreślone lekkimi pociągnięciami.\nTańce chłopskie – Natalia Gonczarowa.\n← Mitsuya z herbaciarni Omusia – Isoda Koryusai\nAutoportret – Peter Rubens →


Zbyszek's Content - Modelarstwo plastikowe - Modelwork\nEverything posted by Zbyszek\nTak patrze sami dorośli (podejrzewam że starsi niż ja) a poziom podstawówki... Odnośnie wymiarów omawianego modelu czy innego. Jaki kolwiek model w skali 1:72 podacie będzie on odwzorowany pod względem wymiarów max 60-70 % z prostego powodu. Ta skala nie uchwyci wielu szczegółów gdyby miała zachować proporcje.\nZbyszek replied to erolo2000's topic in [M]Galerie\nBardziej durnowatego tłumaczenia to nie słyszałem jeszcze. Kolega kończy z modelarstwem to po co ma kupować kompresor? Co tutaj widzisz durnowatego to nie wiem. Jak czytam kilk tematów Panowie to faktycznie zachowujecie się jak dzieci...\nFigurki 1:35 Afrika Korps\nZbyszek replied to andrzejon26's topic in [F]Warsztat\nOdnośnie koloru mundurów, odcienie nie muszą być jednakowe ponieważ słońce Afryki (promienie słoneczne) powodowały że mundury traciły oryginalny odcień poprzez blaknięcie.\nZbyszek replied to laskonogi's topic in [D]Warsztat\nBiorąc na logikę kanały były wykorzystywane do przemieszczania się oraz zastawiania zasadzek jak na zdjęciu przy pomocy panzerfaustów lub innych środków ppanc (miny magnetyczne, granaty ppanc, improwizowane ładunki itp)\nSd.Kfz. 233 Stummel Roden 1:72\nKwestia wygody i sytuacji, szczególnie tego pierwszego (miałem okazje jeździć podobnymi pojazdami min, Sd.kfz.222 które mają podobne wejścia po bokach kadłuba). o wiele lepiej włazi się górą .\nSd.Kfz. 186 Jagdtiger (H) Fujimi 1:76\nKM na tylnej płycie się zdarzał ale rzadko.\nCałkiem pokaźna kolekcja, można by się skusić na wykonanie wszystkim niemieckich konstrukcji choć były by to lata zbierania, byłoby kilkaset pojazdów\nPod względem wsiadania i wysiadania było zależne od sytuacji i wygody. Otarcia obicia itp mogły powstawać również w innych przypadkach np. wymiana amunicji. Nie wiem co pod tym względem mają wspólnego Polacy Sam model całkiem przyzwoity.\nZbyszek replied to KAMIL90's topic in [F]Warsztat\nTo że tak pisze nie znaczy że nie nadaje się to na Ardeny. Tak jak już wspomniano wyżej umundurowanie zimowe w jednostkach niemieckich było dużą mieszanką aczkolwiek w 44/45 nie różniło się pod względem frontu wschodniego czy zachodniego.\nZbyszek replied to Krisownia's topic in Jak to zrobić i jak pokazać\nW przypadku bluz M44 można użyć multum odcieni i kolorów tzw. musztardowy, feldgrau, jasno zielony nawet polski khaki (bluzy te były szyty z wszystkich dostępnych materiałów występujących w magazynach min. polskiego sukna).


wieści z Planety Małp: tak ci się tylko wydaje, cz. I\nczyli dlaczego może być dokładnie odwrotnie, niż sądzisz\nNie pierwszy i nie ostatni raz wspominam o tym na blogu, ale nasze mózgi nie wyewoluowały w celu poznawania świata możliwie najdokładniej i odkrywania obiektywnych prawd dotyczących głębokiej rzeczywistości. Ewoluowały tak, by osiągnąć optymalny stosunek poniesionych nakładów na ich wykształcenie do korzyści, jakie przynoszą. Nasz mózg ma zadanie umożliwić nam orientowanie się w otoczeniu w stopniu wystarczającym, by doczekać wieku rozrodczego (w tym czasie unikać drapieżników i zapewniać sobie pokarm) i skutecznie począć potomstwo, które warto byłoby jeszcze przez jakiś czas odchować. Niewiarygodne rzeczy, których dokonujemy przy jego pomocy, rozwój nauki i techniki, osiąganie zdolności pojmowania naszego umysłu, odnajdywanie się w całkowicie obcych mu rzeczywistościach - wszystko to jest niczym podkręcanie procesora bez zapewniania mu dodatkowego chłodzenia - próbujemy wycisnąć z tego organu więcej, niż było dla niego przewidziane.\nDlatego w wielkich miastach cierpimy jak *zwierzęta w zoo, dlatego złudzenie anonimowości w internecie pozbawia nas zahamowań, z tego powodu przemysł kosmetyczny wpędza nas w *kompleksy. Wychowaliśmy się w mniejszych grupach i w innym krajobrazie, jesteśmy przyzwyczajeni do większej ilości informacji (w tym niewerbalnej) w procesie komunikacji i nigdy nie widzieliśmy dookoła siebie taki wielkiej liczby tak atrakcyjnych ludzi (niejednokrotnie enhanced using Adobe® Photoshop® software). Różne nasze skłonności sprawiają także, że chętnie *ulegamy autorytetom, co z kolei miewa katastrofalne skutki.\nAspekt pracy naszego mózgu o którym chciałbym Ci dzisiaj opowiedzieć, ma bezpośrednie przełożenie na to, jakim widzimy świat w którym żyjemy. To, czy postrzegamy go jako miejsce wrogie i niebezpieczne czy też nie a także jak oceniamy szanse wystąpienia rzeczy, które mogą się nam przydarzyć. Mózg pracuje w określony sposób, porusza się pewnymi mniej lub bardziej utartymi drogami - stosuje heurystyki poznawcze - drogi na skróty, którymi podąża nasze wnioskowanie, dzięki czemu myślimy szybko i na ogół skutecznie - czasami, zwłaszcza wobec nowych sytuacji, wiedzie go to na manowce. Trzeba Ci bowiem wiedzieć, że m.in. na takich myślowych drogach na skróty opierają się także liczne *techniki wywierania wpływu na ludzi.\nZanim zagłębimy się w świat cudnych manowców ludzkiego poznania, chciałbym poprosić Cię o udzielenie odpowiedzi na kilka pytań i zapisanie ich sobie do następnego odcinka. Proszę także, byś nie podawał swoich odpowiedzi w komentarzach.\nCo jest bardziej prawdopodobne - śmierć w wyniku wypadku drogowego, czy śmierć w wyniku zawału serca?\nJakie jest prawdopodobieństwo, że na spotkaniu towarzyskim, w którym uczestniczą 23 osoby, dwoje uczestników obchodzić będzie urodziny tego samego dnia?\nKtóry z wyników rzutów monetą (O-orzeł, R-reszka) jest najbardziej przypadkowy:\nW czasie rozdawania kart przed rozgrywką, jak dotąd dostajesz same słabe karty. Jakich kart spodziewasz na końcu rozdawania?\nW którym z trzech losowań LOTTO jest największa szansa wygranej?\nWyobraź sobie dwa szpitale położnicze. Jeden znajduje się w Warszawie, drugi w położonej pod Warszawą małej miejscowości. W którym ze szpitali zachodzi większe prawdopodobieństwo urodzenia się w ciągu roku 60% chłopców?\nCo jest bardziej prawdopodobne: że w czasie najbliższej sesji zdasz jeden, czy dwa egzaminy?\nPoznaj Magdalenę. Magdalena jest kobietą niezależna, inteligentną i elokwentną. Ukończyła studia filozoficzne. W czasie studiów była głęboko zaangażowana w problemy nierówności społecznych i dyskryminacji.\nJakie jest prawdopodobieństwo, że Magdalena jest teraz kasjerką w banku?\nJakie zaś jest prawdopodobieństwo, że Magdalena jest kasjerką w banku, aktywnie walczącą o prawa kobiet?\nNa środku Warszawy spotykasz śniadego, ciemnowłosego mężczyznę grającego muzykę flamenco na gitarze. Jakie są szanse, że jest Hiszpanem a jakie, że Polakiem?\nŁukasz skończył studia i stara się o pracę w pewnym przedsiębiorstwie. Jak ocenia swoje szanse na przyjęcie do pracy?\nJak ocenia swoje szanse, gdy dowiaduje się, że oprócz niego jest jeszcze dwóch kandydatów?\nJak oceniłby je, gdyby było ich dziewięciu?\nJan morduje swojego współpracownika\nJan morduje swojego współpracownika, ponieważ odkrył jego machinacje finansowe\nBłędy poznawcze - błędy przy ocenianiu i podejmowaniu decyzji\nBłędy poznawcze to właściwe nam nieracjonalne sposoby postrzegania rzeczywistości. Najważniejszym z nich jest przeświadczenie, że to, co spostrzegamy jest niezaprzeczalnie prawdziwe - jak w: wiem co widziałem!. Owo poczucie, iż jest się wolnym od błędów poznawczych nazywamy błędem plamki ślepej.\nZasada podczepienia (bandwagon effect). Jeśli nie wiesz co myśleć, zobacz, co myślą inni. Nazywana także owczym pędem czy mentalnością stada - czujemy się dobrze, kiedy wybór podzielają inni członkowie społeczności, zwłaszcza, kiedy zależy nam na ich akceptacji. Im więcej osób dokonało danego wyboru, tym większe prawdopodobieństwo, iż kolejna jednostka postąpi tak samo. Jest przyczyną wybierania złych polityków (głosujemy na partie, na które głosują inni), szałów zakupowych na dane produkty, pewnie nie bez znaczenia w wypadku mód i trendów. Częściowo odpowiada także za efekt sieciowy, który z kolei odpowiada za sukces ekonomiczny Microsoftu\nZaniedbywanie miarodajności (base rate fallacy). Im więcej wiemy, tym niekiedy większe prawdopodobieństwo błędu. Duża ilość szczegółowych informacji powoduje, iż mamy tendencję do przypisywania im większej wagi, niż na to zasługują a informacjom, istotnym, wagi mniejszej. Wiemy, iż pośród homoseksualnej części populacji jest znacznie większy odsetek nosicieli wirusa HIV, niż wynikałoby to z ich udziału w populacji. Wyobraź sobie, iż masz ocenić prawdopodobieństwo, iż dowolnie wylosowany z populacji zarażonych człowiek jest homoseksualistą. Jeśli wydaje Ci się, że jest większe niż prawdopodobieństwo, że będzie heteroseksualistą, masz piękny przykład błędu. Populacja składa się w ogromnej większości z heteroseksualistów, co oznacza, że zarażonych i tak będzie ich więcej.\nBłąd plamki ślepej (blind-spot bias). "Może inni się mylą, ja - nigdy." Z reguły nie doceniamy stopnia w jakim sami ulegamy błędom poznawczym - kiedy oceniamy prawdopodobieństwo ich wystąpienia, stosujemy bowiem introspekcję - sami zaglądamy w głąb siebie i nie znajdujemy niczego, co mogłoby wskazywać na popełnienie przez nas błędu. Sęk w tym, że gdyby ślady takich błędów byłyby dla nas w prosty sposób dostępne, prawdopodobnie nie byłyby one tak rozpowszechnione. Typowy przykład ograniczeń mózgu poznającego samego siebie.\nEfekt wspierania decyzji (choice-supportive bias). "Z perspektywy czasu, postąpiłem słusznie." To bardzo możliwe, choć warto zauważyć, iż *z pewnych względów nie mamy możliwości oceny skutków ewentualnego wyboru opcji alternatywnej - w rezultacie mamy tendencję do wyższego wartościowania tych decyzji, które podjęliśmy. W badaniach zaobserwowano, iż po fakcie mamy większą skłonność do przypisywania pozytywnych cech do tych możliwości, które wybraliśmy (i negatywnych do tych, które nie wybraliśmy), choć mogły nie mieć z nimi nic wspólnego.\nEfekt potwierdzania (confirmation bias). Wszystko wskazuje na to, że mam rację [jeśli odpowiednio poszukasz]. Mamy tendencję do selekcji informacji pod kątem tych, które potwierdzają nasze wcześniejsze założenia a także takiego jej poszukiwania, którego wyniki mogą potwierdzić to, w co wierzymy. Badani przez P. C. Wasona zostali poproszeni o odnalezienie reguły - metodą weryfikacji własnych hipotez - według której wyświetlane są trójelementowe sekwencje liczb (reguła: każda kolejna cyfra jest większa od poprzedniej). Tworzyli karkołomne hipotezy i, co najważniejsze, stosowali weryfikację w taki sposób, żeby raczej potwierdzała ich pomysły niż im przeczyła, utwierdzając się tym samym w błędnych przekonaniach. Odpowiada za wiarę w przesądy (zapamiętujemy te sytuacje, kiedy szczęśliwa bielizna przyniosła nam szczęście a nie zauważamy lub nie zapamiętujemy tych, gdy tak nie było), moc modlitwy, pseudonaukę i pseudomedycynę - w rezultacie dowody anegdotyczne (mama koleżanki ma znajoma, której córka...) okazują się być doskonałymi kontrargumentami dla wyników badań_naukowych. Naukowcy także nie są od nich wolni - wyniki badań przeczące naszej hipotezie muszą być co najwyżej błędami eksperymentu.\nEfekt zaprzeczania (disconfirmation bias). Analogiczna sytuacja - jeśli fakty przeczą mojej opinii, tym gorzej dla faktów. Badanym zwolennikom i przeciwnikom kary śmierci zaprezentowano rzekome badania nad tą karą. Wyżej oceniane były badania zgodne z wyznawanym przez badanego poglądem, wskazywano wiele argumentów przeciwko badaniom o wynikach przeciwnych. Rzecz w tym, że prezentowane badania różniły się tylko wnioskami.\nEfekt kontrastu (contrast effect). Wszystko zależy od kontekstu. Najprościej ilustruje to klasyczne złudzenie wzrokowe Ebbinghausa. Choć wszyscy wiemy na czym polega, nadal ulegamy złudzeniu, iż prawa kropka w środku jest większa od lewej (to chyba doskonale symptomatyczne dla innych błędów poznawczych) Dotyczy nie tylko okręgów ale i większości dziedzin życia: oceny wystąpień, wypracowań, sprzedawanych produktów, a także np. oceny atrakcyjności potencjalnych partnerów - badania pokazują, iż na łowy matrymonialne warto niekiedy zabrać ze sobą podobnego do nas, lecz nieco mniej atrakcyjnego, towarzysza tej samej płci.\nSkrzywienie zawodowe (fr. déformation professionnelle). Utrata szerszej perspektywy. Przykład: nie ma normalnych, są tylko jeszcze nie przebadani, lub, jak określił to A. Maslow - gdy jedynym narzędziem jakie posiadasz jest *młotek, wszystko wygląda jak gwóźdź. Kiedy już poznaliśmy jakiś temat dobrze, nieświadomie uznajemy, iż jest on niezmiernie istotny i nasza wiedza ma zastosowanie uniwersalne. Dotyczy w szczególności studentów pierwszych lat.\nEfekt posiadania (endowment effect). Jak w: "Moje auto nie jest tyle warte?! Przecież tyle dla mnie znaczy!". Mamy tendencję do przeceniania wartości przedmiotów, które posiadamy, mimo, iż w innej sytuacji sami nie ocenilibyśmy ich tak wysoko. W badaniach próbujemy drożej sprzedać przedmioty, które chwilę wcześniej otrzymaliśmy na własność. Przypuszczalnie nie bez przyczyny jest nasze *utożsamianie tego, co posiadamy, z nami samymi. Ekonomiści kwestionują rzeczywiste istnienie efektu.\nEfekt skupienia i zakotwiczanie się (focusing effect, anchoring). Złej baletnicy i drzazga w oku... Mamy tendencję do skupiania się na szczegółach i trudności z wyjściem poza to "zakotwiczenie". Wynika to z prawdopodobnie heurystyki zakotwiczania (w następnym odcinku) - propozycje odpowiedzi podawane przez zgadującą grupę będą na ogół koncentrowały się wokół pierwszych rozsądnie brzmiących wartości. Działa to także na skalę indywidualną i wobec kompletnie niezwiązanych ze sobą wartości liczbowych - badani poproszeni o podanie numerów swoich ubezpieczeń zdrowotnych decydowali się na składanie znacznie wyższych ofert w ustawionej licytacji. Efekt skupienia oznacza przywiązywanie dużej wagi do czynników, które tak naprawdę nie mają znaczenia - wszyscy wiemy, że ludzie żyjący w tropikach są szczęśliwsi, gdyż mają ładną pogodę. Zapominamy jednak o wielu niedogodnościach ich życia - chorobach tropikalnych, niebezpiecznych gatunkach zwierząt, niestabilnej sytuacji politycznej, trudnej sytuacji ekonomicznej...).\nEfekt ram (framing effect). Odbiór informacji zależy od sposobu i kontekstu jej zaprezentowania.\nJeden obraz odda więcej, niż nie jedna cliché\nZłudzenie kontroli (ilusion of control). Złudzenie poczucia sprawowania kontroli lub wywierania wpływu na wynik wydarzeń, na które wpływu nie mamy. Badanych poproszono o próbę pokierowania wciskaniem klawiszy powodujących rozświetlenie się lampek oznaczonych jako "Score" (punkty) i "No Score" (bez punktów), tak, aby mieć kontrolę nad ta, którą lampkę zapalają. W jednym wypadku, klawiszom rzeczywiście przypisane było pewne stałe prawdopodobieństwo aktywowania danej lampki, w drugim, nie istniało żadne połączenie. Badanym powiedziano, że może okazać się, iż nie mają możliwości kontroli. Okazało się, że deklarowany przez badanego poziom wywierania wpływu nie był związany z tym, jaki wpływ badany rzeczywiście miał. Podobny efekt obserwuje się w kasynach, gdzie na ogół rzucamy kostką mocniej wtedy, gdy zależy nam na wyższym wyniku a słabiej w wypadku przeciwnym. Ponieważ nasz mózg przywykł do znajdywania zależności przyczynowo-skutkowych w otaczającym nas świecie (to adaptacyjne, warto wiedzieć dlaczego spotyka nas to, co nas spotyka), mamy tendencję do wynajdywania połączeń. Mechanizm prawdopodobnie nie bez znaczenia przy powstawaniu przesądów - zaobserwowano, iż gołębie rejestrują czynności, które wykonywały w czasie podawania im pokarmu (losowo) i próbują je powtarzać.\nIluzja wstrząsu (impact bias). Dobra (i zła) wiadomość - mamy tendencję do przeceniania wpływu, jaki dane zdarzenie wywrze na nasz stan psychiczny - z reguły dochodzimy do siebie po wstrząsach szybciej, niż nam się wydaje, że będziemy. Nie doceniamy naszego "psychicznego układu immunologicznego". Niestety dotyczy to także powrotów na ziemię po radosnych wydarzeniach.\nEfekt niepotrzebnych informacji (information bias). Lepiej wiedzieć więcej, niż mniej. Tak nam się przynajmniej wydaje - i na ogół tak jest - jesteśmy stworzeniami bezprecedensowo ciekawymi świata (lub przynajmniej nasze możliwości sprawiają, że skuteczniej się w tym realizujemy?), przypuszczalnie ma to związek z naszą neotenicznością. Nasze organizmy wzrastają nieproporcjonalnie długo i jednocześnie (choć dzieje się to relatywnie bardzo późno) uprzednio osiągamy dojrzałość seksualną, dzięki czemu długo zachowujemy cechy młodzieńcze. Niemniej jednak, kiedy możemy wiedzieć więcej, próbujemy dowiedzieć się więcej, choć informacje te są obiektywnie niepotrzebne i jedynie zakłócają osąd.\nEskalacja zaangażowania (escalation of commitment). Kiedy coś robić, to do końca; jeśli wlazłeś między wrony, musisz krakać tak, jak one; kiedy powiedziało się A, trzeba powiedzieć B... Konsekwencja uważana jest za cnotę i lubimy myśleć o sobie, jako o osobach konsekwentnych. M.in. dlatego mamy tendencję do uzasadniania i kontynuowania naszych działań nawet wtedy, gdy są one w oczywisty sposób błędne. Obawiamy się także utraty tego, co już zainwestowaliśmy i, nie bacząc na to, że stracimy jeszcze więcej, konsekwentnie powtarzamy wybór. Prostym przykładem jest myślenie typu: "czekałem tak długo, poczekam jeszcze trochę - inaczej czekałbym na marne". Mechanizm widoczny w wielu licytacjach, w eksperymentach badani ostatecznie licytują jednego dolara za kilka dolarów. Może odpowiadać za podtrzymywane zaangażowanie USA w konflikty zbrojne, jak w wypadku Wietnamu i Iraku.\nUwaga na regułę zaangażowania, jedną z najskuteczniejszych technik manipulacji.\nIluzja sprawiedliwego świata (just-world illusion). Każdy ma to, na co zasłużył lub też "jej wina, bo wyzywająco się ubierała". Milcząco zakładamy, że świat jest sprawiedliwy i przyczyn nieszczęść, które dotykają innych ludzi (a które obiektywnie nie są ich winą) upatrujemy w nich samych. Dzięki temu, świat pozostaje bezpiecznym miejscem i możemy wierzyć, że jeśli sami się o to nie postaramy, nie spotka nas nic złego. Niektórzy badani obserwujący przebieg rzekomego eksperymentu pamięciowego w którym kobieta zostaje rażona prądem oceniają, iż widocznie sobie na to zasłużyła słabymi wynikami a ją samą jako mniej atrakcyjną. W innych badaniach, badanym przedstawiono dwie niemal identyczne historie pewnej kobiety, różniące się jedynie zakończeniem - w jednej wersji mężczyzna oświadcza się jej, w drugiej ją gwałci. W obu wypadkach, w ocenie badanych, uczynki kobiety w oczywisty sposób doprowadziły do takiego a nie innego zakończenia. Złudzenie być może leżące u podłoża pojęć karmy i zła powracającego do nadawcy, typowe również dla neoliberałów.\nEfekt ekspozycji, efekt częstej ekspozycji (mere-exposure effect). "Ja lubię tę piosenki, które już słyszałem.". Pozytywniej oceniamy rzeczy (nawet takie, które nie przedstawiają dla nas żadnego znaczenia - w oryginalnych badaniach R. Zajonca - chińskie ideogramy) które widzieliśmy częściej, także wtedy, kiedy nie wiemy, że je widzieliśmy (bodźce prezentowane podprogowo). Okazuje się, że działa także +/- w drugą stronę - jeśli czegoś nie lubimy na początku, w miarę ekspozycji, nasza antypatia będzie wzrastać. Wiedzą o tym reklamodawcy, działa także w relacjach międzyludzkich.\nPrzewaga doznań negatywnych (negativity bias). "Zawsze widzisz tylko te ciemne strony." Większą wagę przywiązujemy i więcej uwagi poświęcamy wydarzeniom i doświadczeniom negatywnym, na przykład *w programach informacyjnych. Otrzymawszy o nieznajomej osobie dwie informacje - pozytywną i negatywną, oceniamy ją raczej negatywnie (choć + i - mogłyby się wyzerować). W nowych sytuacjach zauważamy raczej zagrożenia i to, co mogłoby pójść nie tak, niż szanse i pozytywy. Można przypuszczać, iż ma to znaczenie adaptacyjne - unikanie zagrożeń jest dość istotnym czynnikiem decydującym o przetrwaniu osobnika.\nEfekt niecodzienności (nazwa autorska, ang. normalcy bias). W głowie mi się to nie mieści, lub też : "U nas takie rzeczy się nie dzieją". Skoro coś nas do tej pory nie spotkało, oznacza, że nie spotka nas nigdy. Obserwują się wyraźną tendencję do niedoceniania prawdopodobieństwa wydarzeń, które jeszcze nas nie spotkały. W dodatku, każde niejasności i niepewności w ewentualnych ostrzeżeniach interpretujemy w sposób optymistyczny. Możliwe, że w sytuacjach klęsk żywiołowych skłania wielu ludzi do pozostania w domach pomimo wyraźnych poleceń ewakuacji.\nEfekt wyniku (outcome bias). Po owocach ich poznacie. Ludzie przejawiają tendencję do nieracjonalnej oceny podjętych decyzji, kiedy znane są ich rezultaty. W oczywisty sposób oceniamy ją uwzględniając to, co wiemy post factum a czego podejmujący decyzje w oczywisty sposób (strzałka czasu) nie mógł wiedzieć. Badani oceniają tę samą decyzję chirurga jako słuszną lub nie, w zależności od tego, czy pacjent przeżył - w obu wypadkach informuje się ich o takim samym prawdopodobieństwie powodzenia.\nRacjonalizacja zakupu (post-purchase rationalisation). Oczywiście, że potrzebuję kolejnej pary butów, tamte 14 par ma już ponad rok! Racjonalizacja zakupów jaka jest, każdy widzi. Prawdopodobnie ma związek z efektem zaangażowania, wynika z konieczności zachowania dobrego samopoczucia i mniemania o sobie w wypadku wątpliwości odnośnie podjetej decyzji. Alternatywą jest zły nastrój, którego nikt nie lubi.\nEfekt pseudopewności (pseudocertanity effect). Mamy tendencję do unikania ryzyka, gdy przewidywany rezultat jest pozytywny a dążenia do niego, gdy negatywny, wszystko zależy od sformułowania problemu. Badanym przedstawiono sytuację epidemii w której zagrożone jest życie 600 osób. Zaproponowano dwie metody leczenia - wiadomym jest, iż pierwsza na pewno uratuje 200 z nich, druga zaś ma 33,(3)% szans na ocalenie wszystkich chorych i 66(,6)% na nieuratowanie nikogo. 72% badanych wybiera opcję pierwszą. W drugim scenariuszu epidemicznym, pierwsza metoda daje pewność śmierci 400 osób z 600 a druga 33,(3)% ocalenia wszystkich i 66,(6)% śmierci wszystkich. Tym razem, 78% badanych wybiera opcję drugą, choć obie oznaczają dokładnie to samo, choć przedstawione innymi słowami. Działa na *sondaże.\nEfekt von Restorffa, efekt izolacji (von Restorff effect). Kolejna oczywista prawda, łatwiej zapamiętujemy rzeczy, które się wyróżniają.\nMyślenie życzeniowe (wishful thinking). "Chciejstwo", "jakoś to będzie", mieszanie łyżeczką w herbacie, w celu uczynienia jej słodszą. Tendencja do przewidywania i podejmowania decyzji w oparciu o optymistyczne i nierealistyczne scenariusze, powiązane z efektami potwierdzenia i zaprzeczenia. Odpowiada za wiarę przywódców w łagodne zimy, zob. też: Koniec historii\nOprócz tego istnieje również cała masa pomniejszych i specyficznych błędów Na przykład efekt bilonu (nazwa autorska, denomitation effect), udowodniona naukowo tendencja do wydawania większej ilości pieniędzy, gdy są one w mniejszych nominałach; efekty dotyczące prowadzenia badań naukowych (znacznie prościej jest je spartaczyć, niż przeprowadzić dobrze), efekt zaniedbania (omission bias) - tendencja do surowszej oceny działań o szkodliwych skutkach, niż identyczne w skutkach decyzje o niedziałaniu czy zaniechaniu działania, czy też wreszcie tendencja do przeceniania naszych możliwości przy planowaniu działań\nW następnym odcinku: zawiłości statystyki i prawdopodobieństwa.\nkupon LOTTO - za\nzłudzenie Ebbinghausa - grafika w domenie publicznej, Fibonacci, za WikiCommons\nzdjęcie żołnierzy - rozpowszechnione w internecie, za Wykopem, źródło\no 13:34 pod znakiem co się wydaje, trzeci szympans\nMając coś istotnego do zrobienia i dużo czasu na realizację postawionego przed Tobą zadania, jest szansa, że wyczekasz na odpowiedni moment ...\nDobiegł końca Dzień, w Którym Trafiłem na Główną Wykopu (dzięki A. ). Zaowocował on kilkunastoma tysiącami odwiedzin, czymś co nie przydarza...


Tyle liter przed oczami...: Feministki też mają poczucie humoru, czyli felieton inspirowany "Zadymą" Kingi Dunin\nAutor: Katarzyna Kurek o 03:01\nOlga Majerska 25 czerwca 2017 03:24\nMam nadzieję, że za taki tekst potraktowałaś swojego męża chłodnym spojrzeniem i zgryźliwym komentarzem. Cieszę się, że wyszła Ci taka laurka a nie recenzja felietonów - bo teksty Dunin pewnie same się bronią, a feminizm niestety bronić trudno. Bo jest niepopularny, uważany za fanaberię i bzdurę, która stanowi zabawę białych kobiet klasy średniej. "Jedź na Bliski Wschód i bądź feministką" - to mój ulubiony komentarz na moje przekonania, po którym mam ochotę wygłosić minimum godzinny wykład na temat idiotyzmu, jaki kryje się w tym krótkim zdaniu.\nA, no i oczywiście zapomniałaś, że oprócz tego, iż jesteśmy bardzo brzydkie, cierpimy na kompleks braku członka - niektóre chciałyby być mężczyznami, inne są po prostu niezaspokojone. W każdym razie wszystko sprowadza się do tematyki fallicznej.\nZ chęcią przeczytałabym jeszcze niejeden felieton w Twoim wykonaniu. Czyta się doskonale i jest nad czym dyskutować ;)\nPrzyszło mi nawet do głowy, czy nie rozpocząć feministycznej inicjatywy wśród blogerek książkowych. Będę musiała się zastanowić nad tematem :)\nkath_ova 26 czerwca 2017 11:38\nDziękuję za komplement. Zastanawiam się, czy raz na jakiś czas nie napisać tutaj jakiegoś felietonu związanego z książkami, ale boję się, że tak się wciągnę, że już żadnej recenzji nie napiszę :) Pewnie nałożę sobie ramy cyklu (raz na dwa tygodnie?), żeby nie zarzucić czytelników moim czczym pisaniem :)\nCo do feministycznej inicjatywy wśród blogerek to ja się pod tym podpisuje obiema rękami i chętnie wezmę udział. Choć przyznam, że nad ewentualnym tematem sama musiałabym się długo zastanawiać.\nA co do bycia feministką - właściwie dopowiedziałaś wszystko, czego nie udało mi się ująć w tym felietonie :) A co do Bliskiego Wschodu i feminizmu, to nie wiem, czy mogę uznać to za wyczyn, do którego jesteśmy zachęcane, ale kiedyś udało mi się przekonać do podstawowych idei feministycznych pewnego młodego, zapatrzonego w patriarchat Turka. Aczkolwiek nie mam pewności, czy przyznał mi rację z całkowitego braku argumentów czy z chęci świętego spokoju :) A z drugiej strony patrzenie na kobiety wychowane w patriarchalnej kulturze Bliskiego Wschodu, które po wyjeździe na zachód uczą się feministycznego myślenia i walczą o swoje prawa jest przecudowny. Także wszystko zdaje się być kwestią myślenia i środowiska, jakie dla kobiet stwarza społeczeństwo, więc nasza walka nie jest przegrana :)\nOlga Majerska 2 lipca 2017 12:00\nE tam, felietony (jeśli są sprawnie napisane) czyta się świetnie i myślę, że znalazłabyś na to czytelników;). A poza tym, o książkach można pisać też w sposób bardziej osobisty - tu do akcji wchodzi felieton, albo erudycyjny - kłania się esej. I jedno, i drugie warte byłoby przeczytania :)\nPrzemyślę to i odezwę się :). Bo można gadać albo o kwestiach czysto feministycznych (co nie wydaje mi się do końca uzasadnione), albo pobawić się w czytanie książek wpisanych w ten nurt - i tu już sprawa wygląda znacznie lepiej :D\nWiesz co? Nie chcę Cię sprowadzać na ziemię, ale chyba jednak Ci się nie udało. Albo on nie był wcale taki zapatrzony. Bo jednak lata indoktrynacji, które nazywane są wychowaniem, to nie coś, co da się przeskoczyć rozmową. Chyba że masz dar przekonywania ;). Co jest cholernie przerażające, bo Ci ludzie (tak samo, jak nasi twardogłowi prawicowcy) nie zauważają nawet ułamka racji po drugiej stronie. Oni po prostu wiedzą, wiedzą!, że jest tak, jak oni uważają. Nie ukrywam, że często pieklę się w rozmowie z osobami religijnymi, które wykładają mi swoje racje. Ale robię to wewnątrz, a na zewnątrz staram się tego nie pokazywać z szacunku dla nich. Poza tym do tego dochodzi kwestia zrozumienia - przecież nie muszę zamykać się na wszystko, co mi mówią. Jednak do tego potrzeba niezłych argumentów :)\nPrzeczytaj sobie "Bunt. O potrzebie rewolucji seksualnej na Bliskim Wschodzie" - ta książka dobrze nakreśli Ci sytuację kobiet, które muszą prosić mężów bądź synów o to, by wyjść z domu. Jeśli którakolwiek z nich decyduje się świadomie na zostanie feministką i akcentowanie swoich praw i potrzeb, to ja mogę tylko kibicować im z mojego smutnego kraju i trzymać kciuki, żeby nikt ich za to nie zgnębił, nie skrzywdził, nie zabił. U nas feminizm też jest trudny, ale tam... no cóż, to ogromny wyczyn. Nie zmienia to jednak faktu,że, tak jak powiedziałaś, wszystko zależy od środowiska. Gdyby społeczeństwo było dojrzałe i zauważało nierówności między płciami i pewne chore schematy, które z pokolenia na pokolenie się nie zacierają, a umacniają, każdemu żyłoby się lepiej.\nkath_ova 5 lipca 2017 10:15\nW sumie wiem, że całkowicie tego człowieka nie przekonałam, więc za bardzo mnie na ziemię nie sprowadzasz. Ale mam wrażenie, że coś drgnęło, a skoro człowiek już raz zacznie myśleć to może zmieni się choć w jednym procencie.\nCo do osób o prawicowym światopoglądzie - mam tak samo, chociaż nie zawsze wytrzymuje - bywam bardzo emocjonalna i serwując argumenty stosuje masę "chwytów erystycznych", żeby nie dać się do końca zakrzyczeć xD\nDzięki za polecenie książki - zapisuję tytuł i poszukam. Chciałabym poznać trochę bardziej usystematyzowaną wersję tego tematu, bo do tej pory słyszałam jedynie historie kobiet. I nawet to mnie przerażało. Szczególnie, że spotykałam się z nimi w feministycznym kraju, w Danii, gdzie niektóre muzułmanki nadal żyją tak, jakby nigdy nie opuściły Bliskiego Wschodu.\nA podsumowując całość powiem, że tak długo, jak patriarchat uznajemy za normę, a feminizm za wymysł, nigdzie nie będzie dobrze ;(\nRadosław Kowalski 25 czerwca 2017 04:13\nJa, szczerze powiedziawszy, nigdy nie spotkałem się z podziałem, mówiącym o tym, że dowcip to domena mężczyzn. Może takie założenie wynika z faktu, że mężczyźni są bardziej skorzy do żartowania? I równie krzywdzący może być podział na męskie suchary i kobiece kawały, bo wymieniamy się nimi wszystkimi w takim samym stopniu. Ale to tak nawiasem mówiąc.\nPodoba mi się twój felieton i przyznam szczerze, że zachęciłaś mnie do sięgnięcia bo książkę Dunin. A nuż mi się spodoba! :)\nkath_ova 26 czerwca 2017 11:44\nTo, że dowcip jest domeną mężczyzn było jedną z tez zawartych we wspomnianym artykule. Powoływano się tam na eksperyment udowadniający, że ze słaby dowcip opowiadany przez kobietę wywołuje konsternację. Natomiast ten sam dowcip w ustach mężczyzny wzbudza choć drobny uśmiech. Nie mam zamiaru upierać się, że kobietom nie zdarza się opowiadać sucharów, ale udowodniono, że aby kogoś rozbawić muszą się one wzbić na wyższy poziom humoru :)\nI dziękuję za komplement :) Zapewniam, że felietony Kingi Dunin są znacznie lepsze niż moje, więc naprawdę warto je przeczytać :)


Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Białymstoku - PDF\nDownload "Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Białymstoku"\nOskar Ludwik Kalinowski\n1 Raport środowiskowy Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Białymstoku\n2 CZĘŚĆ 1 Ciepło Systemowe od MPEC Białystok Misja MPEC Białystok Misją Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej jest zagwarantowanie mieszkańcom Białegostoku i Kleosina możliwości korzystania z Ciepła Systemowego - komfortowego ogrzewania, którego największą wartością jest pewność i bezpieczeństwo dostaw oraz możliwość ograniczania negatywnego wpływu działalności na środowisko. MPEC zajmuje się zakupem, produkcją i dystrybucją Ciepła Systemowego. Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej jest spółką należącą do samorządu miejskiego Białegostoku. Działamy w imieniu społeczności naszego miasta i na jej rzecz. Fundamentem naszego rozwoju są ścisłe więzi z odbiorcami energii cieplnej. W swoich działaniach odpowiadamy na ich potrzeby oraz konieczność dbania o środowisko naturalne, w którym żyjemy.\n3 Podstawy prawne działalności MPEC Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej powstało 1 stycznia 1971 r. na bazie Zakładu Cieplnego Zarządu Budynków Mieszkalnych i przejęło zarządzanie miejskim systemem ciepłowniczym. W 1975 r. zostało przekształcone w Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, do którego włączono zakłady ciepłownicze w innych miastach ówczesnego województwa białostockiego. Po dokonaniu kolejnych zmian strukturalnych, 1 października 1992 roku Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej zostało przekształcone w odrębne przedsiębiorstwa ciepłownicze. Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej stało się jednoosobową spółką Gminy Białystok. W 1998 roku Spółka otrzymała z Urzędu Regulacji i Energetyki w Warszawie 3 koncesje - na wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucję oraz obrót ciepłem - co dostosowało działalność przedsiębiorstwa do wymogów ustawy Prawo Energetyczne. Zintegrowany System Zarządzania Jakością i Zarządzania Środowiskowego Doskonalimy metody Zarządzania, czego potwierdzeniem było wdrożenie w 2006 roku Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z międzynarodową normą ISO 9001:2000, a następnie dostosowanie go do zgodności z normą ISO 9001:2009. Znaczący wpływ MPEC na środowisko spowodował konieczność ustalenia procedur określających sposoby prowadzenia działalności w tym zakresie. W 2009 r. Spółka wdrożyła System Zarządzania Środowiskowego zgodny z międzynarodową normą ISO 14001:2004. Obecnie firma posiada Zintegrowany System Zarządzania Jakością i Zarządzania Środowiskowego zgodny z normą PN-EN ISO 9001:2009 oraz z normą ISO 14001:2004. W 2014 r. planowane jest wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy.\n4 Zaopatrzenie w ciepło miasta Białegostoku Białystok jest największym miastem północno-wschodniej Polski, liczącym blisko 290 tys. mieszkańców i zajmującym powierzchnię 102,12 km2. Jest stolicą województwa podlaskiego. Pełni rolę administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Około 32 proc. powierzchni miasta zajmują tereny zielone, z czego parki i skwery to 94 proc. tych terenów. W granicach miasta znajduje się 1400 ha lasów, które tworzą specyﬁczny i zdrowy mikroklimat. Pozostałością ogromnej niegdyś Puszczy Knyszyńskiej są w Białymstoku dwa rezerwaty przyrody o łącznej powierzchni 106 ha. Klimat Białegostoku jest wyraźnie chłodniejszy od innych dzielnic nizinnych Polski. Średnia temperatura stycznia w ostatnich pięciu latach od 2009 do r. - wyniosła -4,9 st. C. i należy do najniższych w Polsce. Średnia temperatura w sezonie grzewczym w tym samym okresie wynosiła od 0,9 do 2 st. Większość potrzeb miasta związanych z ogrzewaniem i przygotowaniem ciepłej wody użytkowej jest zaspakajana przez miejski system ciepłowniczy. Pozostała część to źródła rozproszone kotłownie lokalne pracujące głównie na potrzeby przemysłu oraz indywidualne źródła ciepła w budownictwie jednorodzinnym. Głównym paliwem wykorzystywanym na potrzeby ogrzewania w Białymstoku nadal jest węgiel kamienny, chociaż co roku rośnie też udział biomasy, z której w r. wyprodukowano już 45 proc. energii cieplnej.\n5 Miejski system ciepłowniczy Miejski system ciepłowniczy obejmuje sieci cieplne, węzły odbiorcze oraz dwa duże źródła ciepła: Elektrociepłownię Białystok i Ciepłownię Zachód MPEC. W ramach systemu Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej na koniec r. było właścicielem: - Ciepłowni Zachód, km wysokoparametrowych wodnych sieci ciepłowniczych (cała wysokoparametrowa sieć wodna w mieście ma 260 km długości), - 6,7 km sieci parowych, węzłów cieplnych wodnych (w całym systemie ciepłowniczym jest 2054 węzłów). Co roku wzrasta długość sieci wykonanej w technologii preizolowanej. Na koniec r. wynosiła 96 km. W ciągu r. MPEC ułożyło 10 km sieci preizolowanych. Kubatura ogrzewanych budynków W roku nastąpił wzrost ogrzewanej kubatury o 246 tys. metrów sześć. Obecnie wynosi 35 mln 514 tys. metrów sześc. Powierzchnia ogrzewanych budynków W roku nastąpił wzrost ogrzewanej powierzchni o 91 tys. metrów kw. Obecnie wynosi 7 mln 500 tys. metrów kw. Większość obiektów ogrzewanych z miejskiego systemu ciepłowniczego stanowią budynki mieszkalne: - 4 mln 989 tys. metrów kw. - powierzchnia mieszkaniowa ogrzewana Ciepłem Systemowym MPEC - 2 mln 511 tys. metrów kw. - powierzchnia użytkowa ogrzewana Ciepłem Systemowym MPEC.\n6 Źródła Ciepła Sytemowego w Białymstoku Elektrociepłownia Białystok - Ene Wytwarzanie S.A. Podstawowym źródłem ciepła miejskiego systemu ciepłowniczego jest Elektrociepłownia Białystok Enea Wytwarzanie S.A. EC Białystok produkuje energię cieplną w skojarzeniu z produkcją energii elektrycznej. Większość energii uzyskiwana jest poprzez spalanie biomasy, a część z miału węglowego. Głównym odbiorcą energii cieplnej w wodzie gorącej jest Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Ciepłownia Zachód MPEC Drugim centralnym źródłem ciepła w systemie ciepłowniczym jest Ciepłownia Zachód będąca własnością MPEC. Ciepło produkowane jest w kotłach wodnych, rusztowych opalanych miałem węgla kamiennego. Produkcja odbywa się w okresie od października do kwietnia i kształtuje się na poziomie średnio około TJ/rok. Ciepłownia jest źródłem ciepła, spełniającym wymagania w zakresie ochrony środowiska. Energia cieplna potrzebna do ogrzania i zasilenia w ciepłą wodę użytkową obiektów podłączonych do miejskiego systemu ciepłowniczego pochodzi w 75 proc. z Elektrociepłowni Białystok SA, a w 25 proc. z Ciepłowni Zachód.\n7 CZĘŚĆ 2 Wpływ na środowisko MPEC Białystok Ograniczanie wpływu na środowisko Działalność związana z wytwarzaniem, przesyłem i dystrybucją ciepła znacząco wpływa na środowisko naturalne: - emitując zanieczyszczenia związane ze spalaniem paliw - wytwarzając odpady - zużywając energię elektryczną - zużywając wodę i odprowadzając ścieki - emitując hałas. Inwestycje służące poprawie ochrony środowiska w obu źródłach ciepła (Ciepłowni Zachód i Elektrociepłowni) spowodowały, że negatywny wpływ tych zakładów na środowisko został znacząco ograniczony. MPEC Białystok działając na rzecz minimalizacji swojego negatywnego wpływu na środowisko naturalne: - ogranicza emisję spalin w Ciepłowni Zachód - optymalizuje zużycie paliw i energii elektrycznej - ogranicza ilość wytwarzanych odpadów i prowadzi ich selektywną zbiórkę - ogranicza zużycie wody i produkcję ścieków w procesach technologicznych - ogranicza straty ciepła. Od 1998 r. Ciepłownia Zachód należąca do MPEC, została poddana kompleksowej modernizacji. Zbudowano m.in. Instalację Odsiarczania Spalin, zmodernizowano kotły i inne urządzenia technologiczne, co pozwoliło znacznie zmniejszyć emisje zanieczyszczeń oraz poprawić efektywność pracy. Działalność Spółki w zakresie ochrony środowiska oparta jest o odpowiednie decyzje środowiskowe w zakresie emisji, gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki odpadami. Jedną z najważniejszych jest decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z 1 września 2006 o udzieleniu Pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji energetycznego spalania paliw o nominalnej mocy ponad 50 MWt, zlokalizowanej na terenie Ciepłowni Zachód, obowiązująca do 30 czerwca 2016 r.\n8 Sezon grzewczy w roku Średnia temperatura w okresie grzewczym wynosiła +2,0 st. C. Czas trwania ogrzewania wyniósł 223 dni - od 1 stycznia do 29 kwietnia oraz od 19 września do 31 grudnia. Najzimniejsze były miesiące styczeń (średnia temperatura -5,2 st) i marzec (średnia temperatura -3,3 st.). Paliwo stosowane do wytworzenia Ciepła Systemowego w Białymstoku Podstawowym paliwem stosowanym do wytworzenia Ciepła Systemowego w Białymstoku jest nadal węgiel kamienny, ale jego od lat dominująca pozycja co roku zmniejsza się na rzecz biomasy, którą wykorzystuje do produkcji Elektrociepłownia Białystok. W minimalnym stopniu używany jest olej opałowy lekki. Udział procentowy zużycia poszczególnych paliw (energia w paliwie pierwotnym) kształtuje się w nastepujacy sposób: - węgiel kamienny - 54,2 % - biomasa - 45,5 % - olej opałowy lekki - 0,3 %.\n9 Zużycie paliwa ELEKTROCIEPŁOWNIA BIAŁYSTOK Elektrociepłownia Białystok w r. na potrzeby produkcji Ciepła Systemowego zużyła: - 81,8 tys. ton węgla kamiennego - 262,7 tys. ton biomasy tony oleju opałowego lekkiego. CIEPŁOWNIA ZACHÓD Paliwem wykorzystywanym do produkcji Ciepła Systemowego w Ciepłowni Zachód jest węgiel kamienny. W roku zużycie paliwa wyniosło 55,1 tys. ton. Węgiel zużywany w Ciepłowni Zachód posiadał następujące średnie parametry *: - wartość opałowa kj/kg, - zawartość popiołu 18,02 proc., - zawartość siarki 1,014 proc. * badania wykonano w laboratorium akredytowanym J.S. Hamilton Poland S.A. Produkcja ciepła i efektywność zużycia paliwa W okresie od 1998 r., w którym nastąpiła gruntowna modernizacja Ciepłowni Zachód, jej efektywność wzrosła. W r. do wytworzenia 1 GJ energii cieplnej wystarczało spalenie 53,05 kg węgla. Dla porównania w 1998 r. potrzebne było 56,3 kg węgla\n10 Emisje do powietrza Zasadniczymi źródłami emisji z Ciepłowni Zachód są procesy energetycznego spalania węgla kamiennego w celu wytwarzania energii cieplnej. Proces spalania prowadzony jest maksymalnie z udziałem pięciu kotłów o wydajności znamionowej 185,0 MW. W wyniku eksploatacji dochodzi do emisji do powietrza typowych gazów pochodzących z procesu spalania (tlenki azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla, dwutlenek węgla) i pyłów (pył PM10 i pył opadający). W stosunku do 1998 r. łączna emisja roczna zanieczyszczeń wytwarzanych przez Ciepłownię Zachód w r. była mniejsza o ponad połowę (nie licząc dwutlenku węgla). W 1998 r. wynosiła rocznie 843 tony, a w roku ton. Taki sam poziom emisji był w 2011 r. Nastąpił jednak wzrost w stosunku do roku 2012 (369 t). Emisja dwutlenku siarki (SO2) W 1998 r. emisja dwutlenku siarki wynosiła 198 ton. Dzięki budowie Instalacji Odsiarczania Spalin te zanieczyszczenia zostały zmniejszone. W r. Ciepłownia Zachód wyemitowała 61 ton SO2, a tymczasem dopuszczalna norma wynosi ponad 171 ton. Emisja tlenku azotu (NOx) W 1998 r. emisja tlenku azotu wynosiła 206 ton. W r. Ciepłownia Zachód wyemitowała do atmosfery 260 ton NOx. Dopuszczalna norma rocznej emisji jest jednak dużo większa i wynosi 339 ton. Emisja tlenku węgla (CO) W 1998 r. emisja tlenku węgla wynosiła 257 ton. W r. Ciepłownia Zachód wyemitowała do atmosfery 103 tony CO. W przypadku tlenku węgla nie ma określonych żadnych norm emisji. Emisja pyłu W 1998 r. emisja pyłu wynosiła 182 tony. W r. Ciepłownia Zachód wyemitowała do atmosfery 39 ton tych zanieczyszczeń, a dopuszczalna norma wynosiła ponad 125 ton. Emisja dwutlenku węgla (CO2) W r. zmniejszyła się nieco emisja dwutlenku węgla. W 1998 emisja wyniosła ton, w 2012 r ton, a w omawianym r tony W 2004 r. został wprowadzony system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. W związku z powyższym od 2005 roku instalacja ma określony średnioroczny limit emisji dwutlenku węgla. W okresie przydział średnioroczny uprawnień CO2 wynosił ton/rok. W tym trzyletnim okresie nie przekraczaliśmy średniorocznego limitu. W następnym już pięcioletnim okresie rozliczeniowym , otrzymaliśmy dużo mniejszy przydział tj ton/rok CO2. Emisja dwutlenku węgla w tym okresie nie przekroczyła średniorocznego limitu. Jednak zaostrzające się przepisy unijne spowodowały, że w r. limit emisji CO2 dla Ciepłowni Zachód wynosił już tylko ton. Przekroczenie limitu powoduje konieczność zakupu tzw. praw do emisji W r. MPEC w Białymstoku nie musiał jednak dokonać takiego zakupu, ze względu na zapas praw do emisji z lat , kiedy limit nie był przekroczony.\n11 Więcej energii cieplnej, mniej zanieczyszczeń Dzięki inwestycjom prowadzonym w Ciepłowni Zachód, MPEC wytwarza więcej energii cieplnej, jednocześnie emitując mniej zanieczyszczeń w przeliczeniu na jednostkę ciepła. W 1998 r. ten współczynnik wynosił 0,92 tony na TJ (dla zanieczyszczeń SO2, CO, NOx, pył), a w r. współczynnik emisji wyniósł 0,45 tony na TJ. Współczynnik emisji dwutlenku węgla (CO2) w 1998 r. wynosił 123,8 tony na TJ, a w 104,51 tony na TJ\n12 Straty ciepła i nośnika ciepła Modernizacje sieci cieplnych, a w szczególności wymiana sieci kanałowych na preizolowane oraz armatury w komorach i węzłach cieplnych, sukcesywnie zmniejsza liczbę awarii i wycieków nośnika energii cieplnej, a także strat ciepła. W 2000 r. ubytki nośnika ciepła w postaci wody, wynosiły prawie 302 tys. metrów sześc. W r. doszło do wycieku 171 tys. metrów sześc. Straty ciepła w 2012 r. wyniosły GJ, a w r GJ. Straty w liczbach względnych w r. wynosiły 12,8 proc. Identyczny średni wskaźnik strat w liczbach względnych uzyskany został w ostatnich 5 latach (2009-)\n13 Gospodarka odpadami MPEC przywiązuje wiele uwagi do kwestii wytwarzania i zagospodarowania odpadów. Wdrożono rygorystyczne przepisy wewnętrzne w tym zakresie. Odpady są zbierane selektywnie i zagospodarowywane zgodnie z przepisami prawa. Jednocześnie surowce wtórne są przekazywane do ponownego przetworzenia lub w miarę możliwości wykorzystywane we własnym zakresie. W Ciepłowni Zachód, największe ilości odpadów powstają w wyniku eksploatacji instalacji spalania miału węglowego (mieszanka popiołowo-żużlowa z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych) i odsiarczania spalin (błoto pofiltracyjne z oczyszczania gazów odlotowych mokrą metodą magnezową) W wyniku modernizacji sieci ciepłowniczej powstają cztery główne rodzaje odpadów: złom, beton, materiały izolacyjne i zmieszane odpady z budów. Ze względu na dalsze przekazanie odpadów do wykorzystania lub unieszkodliwienia, wszystkie odpady gromadzone są selektywnie. Część zgromadzonych odpadów wykorzystywana jest przez instalację na własne potrzeby. Odpady niezagospodarowane we własnym zakresie, przekazywane są podmiotom posiadającym wymagane prawem pozwolenie lub osobom fizycznym uprawnionym do odbioru odpadów bez zezwolenia (mieszanka popiołowo-żużlowa). Wytwarzane odpady niebezpieczne, zbierane są selektywnie, okresowo magazynowane w wyznaczonych miejscach na terenie MPEC. Miejsca czasowego gromadzenia odpadów niebezpiecznych są izolowane od podłoża, zaś odpady są przechowywane w specjalnych, szczelnych pojemnikach, w wiatach magazynowych w zamkniętych pomieszczeniach.\n14 Zużycie wody Ciepłownia Zachód zużywa wodę na potrzeby: technologiczne, socjalno-bytowe pracowników, utrzymania czystości oraz cele przeciwpożarowe. Woda pobierana jest z dwóch źródeł. Z ujęcia własnego wód podziemnych w postaci dwóch studni głębinowych oraz z wodociągu miejskiego. W r metrów sześc. wody pochodziło z własnego ujęcia i zostało zużytych przede wszystkim przez instalację do produkcji nośnika ciepła na potrzeby uzupełniania w miejskiej sieci ciepłowniczej. Pobór wody z miejskiego wodociągu wyniósł metrów sześc. Woda ta jest przeznaczona na cele socjalno-bytowe. WODA ŚCIEKI Odprowadzanie ścieków Ciepłownia odprowadza wszystkie rodzaje powstających na jej terenie ścieków oddzielnie do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, po uprzednim podczyszczeniu w neutralizatorze (ścieki technologiczne) i w separatorze (ścieki opadowe). Ścieki przemysłowe i socjalno-bytowe są monitorowane zarówno w zakresie ilości jak i jakości. W r. Ciepłownia Zachód odprowadziła metrów sześc. ścieków sanitarnych i metrów sześc. ścieków technologicznych.\n15 CZĘŚĆ 3 Podsumowanie Ogólne wnioski: 1. Produkcja ciepła w Ciepłowni Zachód od kilku lat utrzymuje się na podobnym poziomie Różnice wskaźników z poszczególnych lat wynikają głównie z długości sezonu grzewczego czy parametrów węgla kamiennego, co może powodować w poszczególnych latach nieco większy lub nieco mniejszy poziom emisji. Pomimo, nieco gorszych poziomów osiągniętych w r., produkcja ciepła charakteryzuje się korzystnymi wskaźnikami sprawności, zużycia węgla i energii elektrycznej. 2. Eksploatacja instalacji Ciepłowni Zachód nie wpływa w sposób mierzalnie znaczący na środowisko przyrodnicze jako całość, ponieważ emisje wiekszości zanieczyszczeń (do powietrza, do wód, do ziemi) nie przekraczają prawnie obowiązujących wartości. 3. Z powodu zaostrzających się przepisów unijnych związanych z pakietem klimatycznym, z roku na rok zmniejszają sie limity dopuszczalnych emisji dwutlenku węgla (CO2). W najbliższej przyszłości będzie to oznaczało konieczność zakupu tzw. praw do emisji na rynku handlu praw emisji CO2. 4. Bezwzględne i względne straty przesyłu na sieci wodnej utrzymują się od 5 lat na podobnym poziomie. W tym roku straty względne wyniosły 12,8 % - dokładnie tyle samo ile średnie straty względne z ostatnich 5 lat. 5. Niewielki wzrost ubytków nośnika ciepła, przy licznych pracach inwestycyjnych i modernizacyjnych prowadzonych na sieciach i węzłach cieplnych świadczy o poprawie stanu technicznego infrastruktury technicznej.\n16 Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. Białystok , ul. Warszawska 27 tel , fax\nRaport środowiskowy. Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o.\nPrzedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. 213 Ciepło systemowe dla miasta Suwałki Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. zapewnia mieszkańcom Suwałk moŝliwość korzystania\n2015 Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Ciepło systemowe dla miasta Suwałki Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. zapewnia mieszkańcom Suwałk możliwość korzystania