LIXIBA EGITEKO GARAIA\nBadira gauzak begiratzen zaien tokitik begiratzen zaiela itsusiak direnak, erremediorik gabe. Gaurko emaitzak esate baterako. Berdin da Estatuan jartzea begia, Hego Euskal Herri mailan, Autonomia Erkidegoan edo Nafarroako Foralean, probintziaka edo hiriburuetan. Nonahi kokatuta ere ikusmira, desastrea. Alderdika aztertuta berdin. PPren bihotzetik bakarrik dago pozteko motiborik, eta bistan da, ez da nire kasua. EAJk Madrilen bi diputatu gehiago izateak ere ez dakar kontsolamendu handirik. Mapako koloreei erreparatuz, eskuinaren gorri-horiak tinta-tzen du zezen larrua, garden eta distirante zabalerorik handienean, azpitik doazen olio tanta setatien modura Catalunya, Andaluzia eta Autonomia Erkidegoko ertzetan. IUko Frutos galtzailearen hitzekin geratzen naiz: "Estatu osoan atzerakoikeria ekonomiko, sozial, politiko eta kulturala nabarmendu da. Ez dago bueltarik".\nKanpaina istean kalifikatibo bat jarri zioten EA eta EAJkoek: zikina. Hortik lixiba egiteko lehen deia. Baina emaitzak ezagututa lixibaren beharra orokor eta errotikagokoa gertatzen da. Emaitzak neurri batean bakarrik egotzi dakizkioke kanpainari. Sakonago jo beharra dago lau urteren ondoren hamaika ordutan zehar finkatuta geratzen den foto-finish hori ulertzeko.\nEdo horretan saiatzeko behintzat, uler-tzea ez baita erraza. PSOEk eta IUk egin beharko dute beren analisia. Euskal Herrira etorrita, nola esplikatu gizartean dauden ekimen eta sektorerik dinamikoenak kolore abertzalekoak izan eta gero panorama hau nagusitzea? Nondik haustura ikaragarri hori? Zerbaitetan ez dugu asmatzen. Hor dago ETAren atzerakarga, erabakiorra. Baina horrek bakarrik ezin du justifikatu abertzaleen joko eskasa, bototan nahiz abstentzioan. Etsiko ez badugu, txingurriarena egiten segi behar harrokeriak utzita, zuhurtzia eta argitasun osoz.\nEstetikarekin hasitakoa alor berean bukatuko da, irudi adierazgarri bat medio. Balza umearen kotxetxoari bultzaka eta emazteak sorbaldatik helduta irten da hauteslekutik. Madrilen daukan homonimoarekiko distantzia keinu horretan islaturik geratu da beste ezertan baino argiago. Tamalez, gorilaz inguratutako ministroa nahiago izan dute hautesle askok, bizkarzaintzat emaztea duena baino


Txinako Hopper Loader Fabrikatzaile eta Hornitzaile Autonomoak - Aumax\nEtxea > Produktuak > Karga automatikoa eta garraiatzailea > Hutsaren Autokargatzaile Autonomoa > Hopper kargatzaile autonomoa\n1. Hopper Loader autonomoa Sarrera\nAUMAX AML-400G hiru fasetako konbinatutako huts-ontzia kargatzeko makina plastikozko injekzioen industrian plastikozko erretxina materialak transmititzeko diseinatuta dago. Hutsezko auto kargagailu honek indukzio motako aire ponpa trifasikoa du. Makinak alderantzizko funtzioa du iragazkietako hautsa garbitzeko. AML-400G ontzi kargagailuaren ahalmena 300kg ~ 400kg / ordukoa da.\n2. Hopper kargagailuaren parametroa (zehaztapenak)\n1,5HP / 3Fasea\n2) AML-400G potentzia tentsio estandarra 3 fasekoa da, 380V, 50 / 60Hz. Beste tentsio batzuk daude, hala nola 220V, 400V, 415V eta 440V.\n3. Hopper Loader autonomoa Ezaugarriak eta aplikazioa\n1. AML-400G Hutsezko autokargagailu konbinatua hauts iragazkiz eta hautsa biltzeko poltsaz hornituta.\n2. Iragazkia garbitzeko funtzio automatikoa duen biltegi kargatzailea.\n3. Egitura integratua erraz instalatzeko.\n4. Kable bidezko urruneko kontrol panelaz hornitutako makina, erraz funtzionatzeko eta konfiguratzeko.\n5. Altzairu herdoilezinez egindako huts-ontzia, plastikozko erretxina kutsadurarik gabe mantentzeko.\n6. Potentzia handiko aire ponpak garraiatzeko eta elikatzeko ahalmen handia bermatzen du.\nHot Tags: Hopper kargatzaile autonomoa, fabrikatzaileak, hornitzaileak, fabrika, pertsonalizatua, Txina, kalitatea, CE, aurreratua, erostea, prezioa


5 1 EUSKERA doc free ebook download from centros.educacion.navarra.es\n5 1 EUSKERA doc\nSearch tags: Euskera, 5 maila\nClases de euskera 2009.pdf\nCLASES DE EUSKERA EN ANSOAIN 2009/2010 El Ayuntamiento de Ansoáin en cola boración con Euskarabidea ofrece clases de euskera. NIVEL: 103 DONDE: Gazte Berriak.\neuskera guia hosteleria cast eusk.pdf\nRecurso prueba Euskera 1.do.pdf\neuskera ue modelocomunicacion eusk.doc\nOharrak: bete baino lehen, komenigarria da arretaz irakurtzea “ http://www. lehendakaritza. ejgv. euskadi. html behar bezala egiteko oharrak.\nPages: 43 Date: 2011-02-08


General Rodriguezeko 'Eusko Aterpea' Euskal Etxea bisitatu zuten partaideek instalazioak eta bertan burutzen ari diren lanak ikusi ahal izan zituzten\nFEVAko zuzendaritzako zenbait kide --Felipe Eiheragibel lehendakaria eta Maria Angeles Oñederra batzordeko kidea tartean-- General Rodriguezeko 'Eusko Aterpea' Euskal Etxea bisitatu zuten, bertako euskal komunitateak elkarteko bazkide aktiboa izatea eskatu ondoren. Bertan izan ziren ere Josu Legarreta Eusko Jaurlaritzako Diasporarako zuzendaria, Jose Vicente Katarain Velez Bogotako Euskal Etxeko lehendakariordea eta Horacio Marotto, Jose C. Pazeko 'Toki Eder' Euskal Etxeko lehendakaria.\nRaul Taretto General Rodriguezeko 'Eusko Aterpea' Euskal Etxeko lehendakariak ohar baten bidez aditzera ematen duen moduan, Felipe Eiheragibel FEVAko lehendakariak eta Maria Angeles Oñederra elkarteko kideak euskal komunitateko egoitza bisitatu zuten. Ekimenaren arrazoia Euskal Etxeak FEVAri bazkide aktiboa izateko egindako eskakizuna izan zen Euskal Argentinar Erakundeen Elkarteak bere estatutuetan azaltzen duen moduan.\n[Goiko irudian, 'Eusko Aterpea' Euskal Etxea bisitatu zuten partaideetako batzuk]\n[General Rodriguezen bildutako pertsonek lasai hitz egiteko aukera eduki zuten]\nGeneral Rodriguezeko Mitre kaleko 370. zenbakian dagoen 'Eusko Aterpea' Euskal Etxeko egoitzako bisitan beste zenbait ordezkarik ere parte hartu zuten: Josu Legarreta Eusko Jaurlaritzako Diasporarako zuzendaria, Jose C. Pazeko 'Toki Eder' Euskal Etxeko lehendakaria eta Jose Vicente Katarain Velez Bogotako Euskal Etxeko lehendakariordea. Azken honek bisita aprobetxatu zuen Buenos Aireseko Liburuaren Azokara bidaia egin ondoren (Kolonbiako Oveja Negra Argitaletxeko editorea da).\n['Eusko Aterpea' Euskal Etxeko bisitan parte hartu zuten pertsona guztiek General Rodriguezeko euskal komunitateko kideek antolatutako askari bat dastatu ahal izan zuten]\nEkintzan parte hartu zutenek Euskal Etxeko instalazioak ikusi ahal izan zituzten eta, bereziki, Udalak martxan ipini dituen lan berriak. Bertan bildutakoek argentinar herriko Kontseilu Erabakitzaile Ohoretsuak Euskal Etxeak antolatutako 'Palabras Mayores' zikloaren alde emandako dekretua irakurri ahal izan zuten. Manifestuak 'Udaleko kultur interesgune' bezala izendatzen du General Rodriguezeko herritarrak euren esperientziak kontatzeko biltzen dituen zikloa. Bisita arratsaldean amaitu zen eta, Euskal Etxeko zuzendaritzatik baieztatzen duten moduan, 'segurki Eusko Aterpea FEVAko 59. elkarte aktiboa izango da'.\nGeneral Rodriguezek Aberri Eguna ospatu zuen\n2008ko apirilaren 19an EuskalKultura.com-en argitara emana\nHector Demichelis, Gral. Rodriguezeko 'Palabras Mayores' zikloan\nMarta Berse, 'Palabras mayores' zikloan\nFelipe Eiheragibel da FEVAko presidente berria\n2008ko martxoaren 17an EuskalKultura.com-en argitara emana


Bertan erabakitzeko aldarrikapena Euskal Hirigune Elkargora eraman dugu | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Ipar Euskal Herria Bertan erabakitzeko aldarrikapena Euskal Hirigune Elkargora eraman dugu\nHauxe da Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari Jean Rene Etxegarairi igorritako gutuna:\n2012tik goiti LAB sindikatuak Bertan Erabaki aldarrikapenaren bidez Euskal Herri mailan falta zizkigun instituzioen falta salatzen zuen. Garaian jadanik 2 aldarrikapen nagusi genituen :\n1.\tEremu sozio ekonomiko iraunkor bat izaitea.\n2.\tCPL « commission paritaire locale » delakoaren moduko Negoziazio kolektibo eremu bat pribatuko langile guztientzat sortzea.\n2014 an LABek bere aldarrikapena funtzio publikoari zabaltzen zuen Euskal Herri mailan CDG « centre de gestion » delako bat eskatuz bertako Lurraldeko funtzio publikoko langilentzat.\nAzkenean, 2017 an lan eta gogoeta ezberdinei esker, bai hautetsi eta bai jendarte eta Batera plataformari esker besteak beste Euskal Elkargoa sortu da.\nHonen bidez lehen aldiko Ipar Euskal Herriak benetako onarpen administratiboa lortu du.\nLAB sindikatua kontziente da Euskal Elkargoak dituen erronkak ugariak eta konplexuak direla, baina uste dugu hori ez dela aitzakia izan behar langileok bertan erabakitzeko galdegiten ditugun tresnak ukatzeko.\nHara zergatik gaur gutun ideki hau Euskal Elkargoari helarazten diogun, lehenbailehen langile guzientzat benetako negoziazio kolektibo eremu bat sortua izan dadin. Legeak ematen duen parada segituz 2014tik LAB etengabe lanean aritu da pribatuan ari diren langileentzat Elkargoaren barne izango litzatekeen CPL moduko eremu bat sortzeko.\nHori egingarria izaiteko bertako ordezkaritza edo errepresentibitatearen zenbakiak behar genituzke eta gutun honen bidez beste behin ere zenbaki horiek ukaiteko egin beharrekoa egitea eskatzen dizuegu.\nBestalde, Lurraldeko funtzio publikoko langileei dagokionez, lehenbaitlehen bertako “CDG” delako baten sorrera beharrezkoa dela iduritzen zaigu. Jakinez gaur egun legeak ez duela hori baliabidetzen edo onartzen, momentuz 50 langile baino gutxiagioko egiturentzat « Comité Technique Paritaire intercommunal » delako bakar bat sortzea eskatzen dizuegu.\nLABek departamendu mailan diren eskumen edo konpetentzia sozialak errekuperatzea galdegiten du, hemen lan egiten duten pertsona guztiak bertatik kudeatuak izan daitezen.\nIpar Euskal Herria Elkargoaren bitartez hemen bizi diren 300.000 biztanleak kudeatzeko gai bada, bertako langileak eta hauekin lotuak diren gai tekniko eta administratiboak kudeatzeko ere gai izan beharko litzateke. Horrez gain, hurbileko eta kalitatezko zerbitzu publikoak garatzea helburua izanik, lurraldearen errealitateari egokituak diren berezko formakuntzak bermatu beharko lirateke.\nBesterik gabe, jakin ezazue zuen erantzunaren zain izanen girela eta zuekin mintzatzeko edo biltzeko prestutasuna beti hor izanen dela.


Las trabajadoras de comedores en lucha, ¡nosotras también! | behar-beharrezkoak! blog de campaña de Plazandreok 2011\nFiled under: Artículos. Artikuluak,Campaña 2011 Kanpaina,Candidatas. Hautagaiak |\n« Jantokietako langileak borrokan, gu ere bai! VPO en alquiler, promesa electoral que por ahora constituye una quimera. Erreportaia Gara-n »\nitziar, on 13 maiatza 11 at 2:36 pm said:\nJuana, te votare con muchisimo gusto. A la Borbona, ni agua\nitziar, on 13 maiatza 11 at 2:37 pm said:\nSaluda, saluda, Bobona!!!!


18:18:42, Atalak: Filologia, Euskara, Unibertsitatea/Irakaskuntza, Euskararen_historia\nLazarragari buruzko uda ikastaro bat\nUztailaren 7 eta 8an, Donostian, UPV/EHUko XXIX Uda Ikastaroen barruan "Lazarraga, XVI. mendeko autore berri bat" (PDF) ikastaroa izango da. Animatzen zaituztet ikastaroan izena ematera. Euskararen historiari buruz, euskal testu zaharren edizioari buruz, euskal literaturari buruz interesik baduzue, edota euskara irakasleak bazarete, ikastaroan zer ikasi eta zer ikusi izango duzue.\nIkastaroaren matrikula edota egoitza ordaintzeko bekak eska daitezke apirilaren 23a baino lehen.\nIkastaroa Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren lankidetzaz antolatu da.\nMatrikula-prezioak: maiatzaren 31ra arte: 50 €. Ekainaren 1etik aurrera: 60 €.\nHomologazio kodea: 1068170003\nLazarraga Eskuizkribua 2004.ean aurkitu zenetik, Lazarragarena izen ezaguna bihurtu da, baina ez da oraindik azterketa-lan sakonik argitaratu. Azterketa horretan dihardu Monumenta Linguae Vasconum ikerketa-taldeak, lehenik eta behin testua bera finkatzen, eta hain zuzen bere lanaren lehenengo emaitzak ezagutzera eman nahi ditu UPV/EHUren XXIX. Uda Ikastaroen testuinguruan, egun horietan aurkeztuko baitu bost urteko lanaren emaitzak biltzen dituen webgunea. Hortaz, ikastaroetan publiko zabalari aurkeztu nahi zaio, bere testuinguruan kokatuta, Lazarragaren eskuizkribuaren inguruan gaur dakiguna (ikastaroa interesgarria izango da euskal testuetan interesatua den ororentzat, eta bereziki irakaskuntza ertainetako irakasleentzat), ondoko helburu zehatz hauekin:\nEuskal testuak aztertzeko eta jendarteratzeko metodologia aurkeztea.\nLazarraga Eskuizkribua XVI.-XVII. mendeetan beste hizkuntza batzuetan idazten denaren testuinguruan kokatzea.\nLazarragaren eskuizkribuaren deskribapen sakona eskaintzea.\nLazarragaren euskara ulertzeko giltzarriak eskaintzea.\nLazarragaren testuak jendarteratzeko giltzarriak eskaintzea.\n9:00etan\tDokumentazio banaketa\n9:15etan\t“Joan Perez Lazarragakoa eta Lazarraga Eskuizkribua”\nLetren Fakultatea. Vitoria-Gasteiz.UPV/EHU.\n10:45etan “Géneros de poesía popular –y semipopular– en el Cancionero de Lazarraga”\nJESÚS ANTONIO CID.\nComplutense Unibertsitatea. Madril.\n12:15etan\t“Lazarragaren poemak: bigueleaz cancio baten cantaetan”\n15:15etan\t“Lazarraga en la literatura pastoril del siglo XVI”\nJOSÉ JAVIER RODRÍGUEZ.\n16:45etan\t“Lazarragaren artzain-liburua: Silbero, Silbia, Doristeo ta Sirena”\n18:00etan\tEgunekoaren laburpen-saioa\n9:15etan\t“Lazarragaren hizkuntzaren ezaugarriak”\n10:45etan “Los textos del manuscrito Lazarraga en castellano”\n12:15etan\t“Lazarragaren ediziorako bidean”\n13:30etan\tLaburpen saioa / Bibliografiari buruzko saioa\n23:11:26, Atalak: Hizkuntzalaritza, Euskara, Argitalpenak, Liburuak, Euskalaritzaren_historia\nArgitaratzear dago Humboldten euskal lanen lehen liburukia\nBatzuek aspalditik espero genuen lana laster hasiko da kaleratzen; Wilhelm von Humboldt hizkuntzalari eta euskalari prusiarrak euskarari eta Euskal Herriari buruz idatzi zituen lan guztien edizioaz ari naiz.\nHalaxe da. Uda honetan argitaratuko da Bernhard Hurch irakasleak prestatutako edizio-lanaren lehenengo liburukia:\nWilhelm von Humboldt. Schriften zur Anthropologie der Basken (Paderborn: Schöningh, 2010)\nGuztira hiru liburuki izango dira euskarari eta Euskal Herriari eskainiak, eta bigarren atala osatuko dute Humboldten hizkuntzalaritza lan guztien edizioa helburu duen proiektu handiaren barruan.\n22:53:00, Atalak: Filologia, Euskararen_historia\nUstezko lagun 'amigo' zaharra erdaratik euskara itzulitako testu zahar batzuetan\nJuan Martin Elexpuruk jarraitu du bere blogean idazten Iruña-Veleiako 15921 piezan irakurtzen den VELE / IAN OSO / LAGUN, / MARCUS / N idazkunari buruz (E transkribatu dut II-ren ordez). Zehazkiago, azken egunotako mezu batean Elexpuru saiatu da euskal testu zaharretatik gaztelaniazko 'amigo' adiera duten lagun hitzaren agerraldiak biltzen, adiskide izenaren esanahikide direnak nolabait esateko.\nGogoratu, blog honetan aspaldiko mezu batean, Lakarraren txostenak lagun hitzari buruz esandakoa ekarri nuen, baita Elexpuruk berean erantzun ziona ere. Orobat, erakutsi nuen Elexpuruk bere txostenean Orotariko Euskal Hiztegiko lekukotasuna ez zuela behar bezala aipatu, euskalki askotako erreferentzia "pankroniko" bezala ematen baitzituen XX. mendeko hiztegi eta lan dialektologiko jakin batzuetako erreferentziak zirenak.\nZerrenda luzexka bildu du oraingoan Elexpuruk, egile eta mende desberdinetako pasarteak erakutsiz. Baten bat has liteke adibideak irakurtzen eta banan-banan iruzkintzen: honetan lagun-ek 'compañero' esan nahi du, beste horretan 'prójimo', harako hartan 'colega'. Erraza litzateke. Alabaina iruditzen zait halako bide batetik abiatuz gero, ez garela inoiz ados jarriko, pentsa baitaiteke iritzi hutsen erresuman mugitzen garela. Eta egia dateke (nahiz eta kasu batzuk nabarmenak izan).\nLeizarraga: Gauza jakina da Leizarragak Testamentu Berria (1571) itzultzeko, gehienbat, Pierre Robert Olivétanek itzulitako Biblia (1535) eta San Jeronimoren Vulgata baliatu zituela, Erasmoren grekozko bertsioa (1516) ere aintzat harturik. Ikus dezagun, bada, nola agertzen diren jatorrizko testu horietan Elexpuruk aipatzen dituen lagun-en adibideak. Ez dut Olivetánen itzulpena sarean aurkitu; bai, ordea, hartan oinarritu zen Kalbinoren Genevako Biblia (1669ko edizioa bada ere), eta hortik atera ditut frantsesezko beheko pasarteak:\n1. "Hartu zituzten arrain hatzamaitearen gainean, halaber Iakes eta Ioanes Zebedeoren seme Simonen lagun ziradenak ere".\n2. "Bada Titez den bezenbatean ene lagun da eta zuek baithan aiutazale: eta gure anaiez den bezenbatean, Elizen enbaxadore dirade eta Kristen gloria".\nGenevako Biblia: Ainsi donc quant à Tite, il est est mon associé & compagnon d'œuvre envers vous : & quant à nos freres, ils sont& la gloire de Christ. (2 Korintoarrei 8:23)\n3. "Eta hiri ere othoitz egiten drauat, neure egiazko laguna, aiuta ditzan emazte enekin batean bataillatu diradenak Ebanjelioan"".\nGenevako Biblia: Je te prie aussi, mon vrai compagnon, aide-leur, comme à celles qui ont combatu avec moi en l'Evangile, avec Clement aussi & mes autres compagnons d'œuvre, desquels les noms sont au livre de vie. (Filopoarrei 4:3)\n4. "Nola ikasi ere baituzue Epafras gure lagun maite eta zerbitzari-kideaganik, zein baita Kristen ministre fidel zuendako".\nGenevako Biblia: Comme aussi vous l'avez appris d'Epaphras nostre cher compagnon de service, qui est fidele ministre de Christ pour vous : (Kolosarrei 1:7)\n1. "Eztuzu desiratuko zure lagunaren etxea,\nez eta haren emaztea, ez mutilla,\nez neskatoa, ez idia, ez astoa,\nez eta haren den gauzarik".\nTestuan pixkatxo bat gorago irakurri eta latinezko hauxe agertzen da:\nNon concupisces domum proximi tui, nec deliderabis vxorem eius, non seruum, non ancillam, non bouem, non asinum, nec omnia quae illius sunt.\nTu ne convoiteras la maison de ton prochain, ne desireras sa femme, son serviteur, sa servante, son boeuf, son asne, ni aucune chose qu'il ait. (201. or.)\n2. "Nor ezta eme, miserikordios, eta bere lagunari barkatzera prestik egonen, dakiela barkatzen derauela guziei, bai eta hura gurutzean iosten dutenei".\nQui ne sera clement, misericordieux, & prompt à pardonner à son prochain, sçachant qu'il pardonne à tout le monde, mesme à ceux qui l'attachent en Croix? (48. or.)\nBeharbada, datu hauek (ere) ez diete ezer esango Veleiako euskarazko idazkunen egiazkotasunean (eta antzinatasunean, badaezpadan) sinesten dutenei. Niri, ordea, esanguratsua irudituko litzaidake XVI-XVIII. mendeetako euskal testu zahar itzuli batean norbaitek euskarazko lagun jatorrizko "amigo", "ami" edo "amicus" izenen itzulpena dela aurkituko balu. Jakina, itzulpenaren jatorriaz ari naiz, ez euskarazkoa gerora nola itzuli den, Villasante izanda ere.\nNahi duenak badu hor lan "oso polit" bat.\nZabaldu• Bildu• Twitter•\tPermalink-a • 79 erantzun\n19:45:52, Atalak: Euskara, Argitalpenak, Unibertsitatea/Irakaskuntza, Aldizkariak\nBeñat Oihartzabali gorazarre (ASJU XLIII: 1-2, 2009)\nJoan den ostiralean, Baionan IKER ikerketa-gunearen egoitzan, Beñat Oihartzabalen omenezko ekitaldi xume bat izan zen, eta bertan Ricardo Etxeparek, Joseba A. Lakarrak eta hirurok argitaratu dugun omenaldi-liburua eman genion.\nHainbat lagun bildu ginen egun berezi hartan Beñaten ondoan egoteko; bai liburuan parte hartu duten autore batzuk, bai Euskal Herriko unibertsitateetako, IKER-eko eta Euskaltzaindiko lagunak, baita Beñaten senide eta adiskide zenbait ere. Ekitaldian R. Etxeparek eta biok Beñat Oihartzabalen ibilbide akademikoari buruzko hitz batzuk egin genituen eta, ondoren, lunch bat izan zen, aspaldiko eta ez hain aspaldiko lagunekin solas egiteko aukera izan genuelarik.\nBeñat Oihartzabalen omenezko liburua Anuario del Seminario de Filología Vasca "Julio de Urquijo" (ASJU) aldizkariaren ale berezi gisa atera da, 2009. urteko 1-2 zenbakia izanik. Gainera, liburuak honako izenburu hau dauka: Beñat Oihartzabali gorazarre - Festschrift for Bernard Oyharçabal eta bertan hirurogeita hamahiru egilek parte hartu dute, berrogeita hamazazpi artikulu idatziz, euskaraz, frantsesez, gaztelaniaz eta ingelesez.\nNire esker ona eman nahi diet omenaldi-liburuan eta ostiraleko ekitaldia antolatzen parte hartu duten guztiei, baita ostiraleko ekitaldira bertaratu ziren gainerako guztiei ere.\n[Aurelia Arkotxaren argazkia; handiagoa ikusteko, klik egin argazkian]\nHona hemen aurkibide osoa:\nXabier Alberdi Larizgoitia, “Kalkoen tipologia eta eragina gaurko euskarazko neologian”, 1-17\nGontzal Aldai, “Aoristo Perifrástico, perfectivo y pluscuamperfecto: Leizarraga vs. Lazarraga”, 19-36\nIzaskun Aldezabal Roteta, María Jesús Aranzabe, Arantza Díaz de Ilarraza, Ainara Estarrona, Nerea Ezeiza & Larraitz Uria, “Corpusen etiketatze linguistikoa”, 37-50\nXabier Altzibar Aretxabaleta, “Amodioaren martirra (1900-1901), foiletoi-nobela ezezaguna”, 51-66\nAurelia Arcocha-Scarcia, “Martin Goyhetche-ren alegien peritestuetan zehar: ‘nota’ eta ‘hitztegui’”, 67-96\nXabier Artiagoitia, “Jabetza-genitiboaren sintaxia eta erkatze anizkuna”, 97-118\nGotzon Aurrekoetxea, “Euskalkien dialektotasunaz”, 119-135\nMiren Azkarate, “Du contrat social-etik Gizarte-hitzarmenera, edo nominalizazioen eragina diskurtso berezituetan”, 137-157\nK. Josu Bijuesca, “Filotearen lehen itzulpenen electio verborum-erako hurbiltze saioa”, 159-171\nJon Casenave, “Francisque Michel eta euskal literaturaren historia”, 173-179\nJesús Antonio Cid, “Metamorfosis parnasianas de Atharratze Jauregian: Albert Glatigny, 1868”, 181-192\nJean-Baptiste Battittu Coyos, “Errealitate soziolinguistikoaren deskribapena eta irudikatzea - hiru aldagairekiko modeloak”, 193-203\nGorka Elordieta & Aritz Irurtzun, “The prosody and interpretation of non-exhaustive narrow focus in Basque”, 205-230\nAgurtzane Elordui & Igone Zabala, “Euskara Batuaren garapen lexiko-diskurtsiboa: batasunetik aniztasun funtzionalerantz”, 231-246\nAntton Elosegi Aldasoro, “Gailuren bilakabidea garai bateko testuetatik oraingoetara”, 247-259\nIrantzu Epelde, “Maileguen erabilera ekialdeko eskuizkribu batean”, 261-282\nMichel Etchebarne, “Cas locatifs et cas grammaticaux en damana”, 283-293\nJavier Etxagibel, “Inflexio kanporatze gertakariak euskaraz”, 295-313\nUrtzi Etxeberria, “Euskal artikuluak bultza ditzakeen interpretazioez”, 315-333\nRicardo Etxepare & Myriam Uribe-Etxebarria, “Hitz hurrenkera eta birregituraketa euskaraz”, 335-355\nBeatriz Fernández, Jon Ortiz de Urbina & Josu Landa, “Komunztadurarik gabeko datiboen gakoez”, 357-380\nPatxi Goenaga, “Hauta-galderez”, 381-403\nRicardo Gómez, “Eredu latindarraren eragina euskal deklinabidearen XIX. mendeko deskribapenetan”, 405-421\nBill Haddican, “A note on Basque participles”, 423-433\nJean Haritschelhar, “Toberak Baigorrin 1973an”, 435-445\nBittor Hidalgo, “Erlatiboak Iparraldean Haur prodigoaren 141 itzulpenetan”, 447-483\nJosé Ignacio Hualde & Oihana Lujanbio, “Goizuetako azentuaz zerbait gehiago: oharmena”, 485-501\nBernhard Hurch, “«Emakume-bahitzea» eta lege fonetikoak; Georg von der Gabelentzen Hizkuntza arrotzak jasotzeko eskuliburua-ren ingurukoak”, 503-516\nOrreaga Ibarra Murillo, “-(e)la morfemaz osaturiko esaldien erabilera gaurko euskaldun gazteen mintzairan”, 517-529\nIván Igartua, “Euskara hizkuntza zeltikoa zenean: oharra XVIII. mendeko uste genetikoez”, 531-538\nJon Kortazar, “Jokin Zaitegiren poesia”, 539-551\nItziar Laka, Adam Zawiszewski & Kepa Erdozia, “Euskal Gramatika prozesatzen: hastapenetako zenbait emaitza”, 553-563\nJoseba A. Lakarra, “Adabakiak /h/-aren balio etimologikoaz”, 565-595\nAne Loidi Garitano, “Klotildaren miraria Klobis pastoralean”, 597-613\nJuan Karlos Lopez-Mugartza Iriarte, “Oyharçabal eta Santa Graziko beste toponimo eta oikonimo batzuk 1838 eta 1914ko katastroen arabera (grafia arazoak ebazten)”, 615-633\nJesus Mari Makazaga Eizagirre, “Elgoibarko eta Debabarreneko hizkeren kokapenaz gehiago”, 635-656\nMari Jose Olaziregi, “Basque Writing in the Iberian Context: Brief Notes on the Translations of Basque Literature”, 657-662\nMiren Lourdes Oñederra, “Ohar batzuk bokal batez: zubereraren [y]”, 663-678\nMaite Oronoz, Arantza Díaz de Ilarraza & Koldo Gojenola, “Erroreak automatikoki detektatzeko tekniken azterlana eta euskararentzako aplikazioak”, 679-705\nRosa Miren Pagola, “XVIII. mendeko gutun baten azterketa soziala eta linguistikoa”, 707-720\nElixabete Pérez Gaztelu, “Erdal aurrizkien irtenbideak Zehazki hiztegian (eta II)”, 721-743\nGeorges Rebuschi, “On the polysemy of the suffix -ke in the history of Northern Basque”, 745-768\nMilan Rezac, “On the unifiability of repairs for the Person Case Constraint: French, Basque, Georgian and Chinook”, 769-789\nJosep del Rio & Itziar Aduriz, “Errenteriako euskararen kokagunea”, 791-803\nIñigo Ruiz Arzalluz, “Literaturaren zertarakoa, itzulpenak eta hizkuntzaren auzia Orixerengan”, 805-818\nPatxi Salaberri Zaratiegi & Juan Jose Zubiri Lujanbio, “Euskal deituren jatorria eta etxe izengoitiak”, 819-830\nItziar San Martin, “Derived nominals from the nominal perspective”, 831-845\nAna M. Toledo Lezeta, “Hizkuntzak eta aldaerak euskal narratibaren sorreran”, 847-860\nKoldo Ulibarri, “Viva Jesus dotrinaren azterketa bibliografia materialaren arabera”, 861-871\nBlanca Urgell, “Martin Harrieten hiztegiak: eraketari buruzko zenbait berri”, 873-889\nRuben Urizar, Iñaki Alegria, Juan Carlos Odriozola & Nerea Ezeiza, “Euskarazko hitz anitzeko unitate lexikalen tratamendu konputazionala”, 891-908\nAndrés Urrutia Badiola, “Dominique Dufau (1880-1956) notario senpertarraren testu juridikoak euskaraz: lexikoa eta itzultze-lana”, 909-950\nVidal Valmala, “On the position of central adverbial clauses”, 951-969\nXarles Videgain, “Pintatu (Etxepare 1545): ‘edan’?”, 971-977\nPiarres Xarriton, “Hazparneko bertsolari xurien eta gorrien arteko azken uztarrak”, 979-984\nNatalia M. Zaika, “Les textes de Cerquand. Les contes qui n’existent pas”, 985-1002\nMikel Zalbide, “Interferentzia, hiztun garbien galera eta mintzaldaketa: Hiriart-Urrutiren garaiko zenbait korrelato”, 1003-1033\nLaster izango da salgai. Liburudendetan aurkitzen ez baduzue, edo horrela eskuratzea nahiago baduzue, helbide hauetara idatziz egin ditzakezue eskariak:\n13:01:51, Atalak: Denetarik\nJauna, Joxemiel Bidador...


Hizkuntza Ofiziala - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nHizkuntza bat ofiziala da, botere publikoek hizkuntza hori beraien arteko eta subjektu pribatuekiko komunikaziorako ohiko bitarteko gisa onartu dutenean, erabateko balio eta eragin juridikoekin.\nIndarrean dagoen legediarekin bat, Euskal Herriko hiru errealitate juridikoetan, euskara ofiziala da Euskal Autonomia Erkidego osoan (EHAE 6.1 art.) baita Nafarroako "euskal hiztunen eramuetan" ere (NFBHLO 9.2 art.). Ipar Euskal Herrian ordea, soilik frantsesa da ofiziala (1992ko ekainaren 25eko "92-554 zki.dun Loi constitutionnelle"ri jarraiki; izan ere, 1958ko urriaren 4ko Konstituzioko 2 art.ari ondoko xedapena gehitzen dio: "La langue de la République est le français"); nahiz eta aipatu beharra dagoen, Frantziar Konstituzioan, lehen aldiz, 2008ko uztailaren 23ko "2008-724 zki.dun Loi constitutionnelle"k, 75.1 artikulu berria gehitzen diola testuari, zera xedatuz: "Les langues régionales appartiennent au patrimoine de la France".\nAgerikoa da, Euskal Herriko lurralde bakoitzean euskara ofizialtzat aitortzearen ondorio juridikoak, biztanleen hizkuntza-eskubideen estatus ezberdina dakarrela euskararen erabileran eta derrigorrezko hezkuntza-esparruan, euskararen irakaskuntza bermatu beharko litzatekeelako eraginkorki ofiziala deklaratzen den eremuetan. Nolanahi ere, pribatuen arteko harremanetan, hiritarrek inolako eragozpenik gabe erabili ahal izango dute euskara; aitzitik, hertsiki publikoa den eremuan, lurralde bakoitzean ezargarria den eta indarrean dagoen ordenamendu juridikoak xedatuko ditu hiritarren hizkuntza-eskubideak.\nJakina, hiritarrek hautatuko botere publikoak dituzten herrialdeetan, baita arauak egiteko nahiz aginte publikoa kontrolatzeko parlamentu-sistemak dituztenetan ere, legeek erabakitzen dute beti hizkuntza bat ofiziala den ala ez. Nolanahi ere, hizkuntza bat ofiziala izateak gizarte baten borondatea adierazten du, kontuan hartu gabe, aipatu hizkuntzak, gizarte-fenomeno gisa, bizi duen egoera eta daukan errealitate soziolinguistikoa; alabaina, horrek ez du esan nahi aintzat hartu behar ez denik, hizkuntza ofizial batek duen errealitatea eta bere ezaguera soziala.\nHonetara, nabarmena da, hizkuntza gutxitu baterako eskubideak (oraindaino euskara den bezala Euskal Herriaren zati handi batean) bere erabilera eragozten duela toki, harreman eta egoera askotan, ofiziala izan arren lurraldearen zati handi batean. Izan ere, hizkuntzaren normalizazioak galdatzen du, administrazio-egiturak, botere publikoak eta, batik bat, errealitate soziala molda daitezela, hizkuntza-ofizialtasuna aitortzen den toki horretara, nahiz eta bertan bere ezaguera soziala gutxiengo bat izan.\nHortaz, Euskal Herriko eskualde nahiz lurralde ezberdinetan dagoen errealitate soziolinguistikoak eta legez anitza denak zera galdatzen du: tokian tokiko plangintza bat egitea, euskara normalizatzeko eta ahalbidetzeko erabilera eremu guztietan, lehenik eta behin, hizkuntzaren ofizialtasuna legez horrela onartzen den tokietan. Jakina, bigarrenez, horrek ez du esan nahi euskararen erabilera hedatu behar ez denik lurralde guztietara, hezkuntza nahiz gizarte-eremuetan, bere sustapenak hiritarren sostengua duenean.\nNolanahi ere, halabeharrezkoa dirudi, euskaldunak ez diren eremuetan, errealitate soziolinguistikoak, egitez, beheratu egin ohi duela hizkuntza gutxituen estatusa, ofizialtasunetik erdi-ofizialtasunera, hain zuzen ere. Edo are okerrago; ezerezean uzten duela, zenbat adierazpenetan ofizialtasun bera. Ahantzi ezin dena, ordea, zera da: ofizialtasunak dakarren normalizazio prozesuak oinarriak finkatzen dituela, derrigorrezko hezkuntza orokorraren bitartez, etorkizuneko belaunaldiek euskara eraginkortasunez jakingo dutela bermatzearren.\nHorrenbestez, jarraian, euskararen ofizialtasuna Euskal Autonomia Erkidegoan aztergai izango da, baita Nafarroan ere. Azkenik, Ipar Euskal Herriko euskaldunen hizkuntza-eskubideak aztertuko ditugu. Aldez aurretik alabaina, ikergai izango dugun legezko errealitate hori kokatuko dugu, argitara eman diren azken datuek islatzen duten errealitate soziolinguistikoan.\nHonetara hain zuzen ere, garrantzitsua deritzogu, aurrenik, 2006ko IV. inkesta soziolinguistikotik ateratako zenbait datu aztertzea (2008-ISBN: 978-84-457-2747-8). Aipatu inkestak, Euskal Herriko lurralde guztietan bizi den eta hamabost urtetik gorakoa den biztanleria du aztergai (2.500.000 pertsona gutxi gora behera). Hortaz, kanpo uzten du hamabost urtetik beherako biztanleria; eta datu hori azpimarragarria da, euskaldun kopuru gehien duen taldea delako.\nZehazki, ikuspegi horretatik adierazten da, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), biztanleen hirutik bat dela elebiduna, eta 16 urtetik beherako biztanleriari dagokionez, %66 dela elebiduna. Aitzitik, Ipar Euskal Herrian, elebiduna den biztanleriaren ehunekorik handiena 65 urtetik gorakoen taldean topa daiteke; ehunekoa jaitsi egiten da ostera, adin-taldeetan behera egiten den heinean. Halere, aipagarrian da, Ipar Euskal Herriko gazteen artean joera honen aldaketa-zantzuak gero eta argiagoak direla; izan ere, 2006ko inkestaren datuen arabera, gazte elebidunek gora egin dute kopuruan zein ehunekoan.\nHalaber, IV. inkesta soziolinguistikoaren datuei jarraiki, Euskal Herrian, 15 urtetik gorako biztanleen %25,7 elebiduna da (alegia, 1991ean baino 3,4 puntu gehiago, orduan, %22,3 baitzen), %15,4 elebidun hartzailea, eta %58,9 erdaldun elebakarra (hots, gazteleraz ala frantsesez egiten duena). Lurraldeka, Euskal Autonomia Erkidegoan, 15 urtetik gorako biztanleen %30,1 elebiduna da (1991ean baino 6 puntu gehiago, orduan, %24,1 zelako); Ipar Euskal Herrian ostera, %22,5 da elebiduna (1991ean baino 11 puntu gutxiago, orduan, %33,1 baitzen); eta azkenik, Nafarroan, biztanleen %11,1 da elebiduna (hots, 1991ean baino 1,6 puntu gehiago, orduan, %9,5 zelako).\nHortaz, 2006an, hamasei urtetik gorako biztanleen artean, 1991ean baino 137.200 euskaldun gehiago dago. Euskara menperatzen duen biztanleriaren hazkuntza Nafarroan eta, batik bat, Euskal Autonomia Erkidegoan gertatu da. Haatik, Ipar Euskal Herrian, biztanle euskaldunen galera oraindik gertatzen den arren, gazteen artean, euskaldunen ehunekoa hazten hasia da dagoeneko.\nEuskal Autonomia Erkidegoan, 15 urtetik gorako biztanleen artean, euskararen erabilera sustatzearen alde % 64,7 agertzen da; Ipar Euskal Herrian berriz %41,2, eta Nafarroan %37,7. Ez alde eta ez aurka ostera, Ipar Euskal Herriko biztanleen %41,1 azaltzen da, Nafarroako biztaleen %37,7 eta Euskal Autonomia Erkidegokoen %24. Azkenik, euskararen erabilera sustatzearen aurka agertzen da Euskal Autonomia Erkiegoko biztanleen %11,2, Ipar Euskal Herrikoen %17,6, eta Nafarroako biztanleen herena baino pixka bat gehiago (hau da, %34,2).\nBadirudi euskararekiko jarrera hizkuntza-gaitasunari hertsiki lotuta dagoela. Izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoan zein Nafarroan, euskaraz dakien biztanleriaren %85 baino gehiago, euskararen erabilera sustatzearen alde agertzen dela ikus daiteke; eta Ipar Euskal Herrian, biztanleen %15. Aitzitik, gazteleraz ala frantsesez soilik hitz egiten duten biztanle elebakarren artean, euskararen erabilera sustatzearen aurka, %24,4 agertzen da Euskal Autonomia Erkidegoan, %46 Nafarroan eta %26 Ipar Euskal Herrian. Adinari dagokionez, lurralde orotan, 65 urtetik gorako biztanleen taldean agertzen da euskararen erabilera sustatzearen aldeko ehunekorik zabalena. Euskal Autonomia Erkidegoan zein Nafarroan, orobat, handia da oso euskararen erabilera sustatzearen aldeko jarrera azaltzen duten gazteen ehunekoa. Ipar Euskal Herrian, ordea, euskararen erabilera sustatzearen alde daudenen artean, ehunekorik txikiena gazteen taldean ageri da.\nEuskararen Ofizialtasuna Euskal Autonomia Erkidegoan\nHizkuntza arloko oinarrizko printzipioak\nEspainiar Konstituzioaren 3.1. artikuluko lehenengo paragrafoan gaztelania Estatuko hizkuntza ofizialtzat jotzen da, horrekin, bistakoa denez, gainerako hizkuntza ofizialekiko egoera desberdinean kokatuz, bera baita Autonomia Erkidego guztietan eta, beraz, Estatuko lurralde guztian, ofiziala den bakarra. Bestalde, Konstituzioko 3.2. artikuluaren arabera, "gainerako hizkuntza espainiarrak ere ofizialak izango dira dagokien Autonomia Erkidegoan, bertako Estatutuen arabera". Beraz, gaztelaniarentzat ezarritako ofizialtasun bera aitortzen zaie gainerako hizkuntza espainiarrei, nahiz eta Autonomia Erkidegoaren lurralde eremura mugatuta egon.\nHalaber, Konstituzioak gaztelania jakin beharra ezartzen du, inplizituki hizkuntza dela-eta ez diskriminatzeko printzipioa ere onartuz; eta aldi berean Estatutu batzuk, hala nola Euskadikoak, Kataluniakoak edo Valentziakoak, euskara eta katalana edo valentziera, hurrenez hurren, Erkidegoko berezko hizkuntzatzat onartzen dituzte.\nHizkuntza alorreko oinarrizko printzipioak ofizialtasunarena eta hizkuntza dela-eta ez diskriminatzearena dira inolako zalantzarik gabe, eta aldiz, gaztelania jakin beharrarena eta Erkidego batetako berezko hizkuntzarena osagarri gisa jo daitezke. Ikus dezagun bada hau guztia astiroago, printzipio bakoitzaren edukiak laburki aipatuz.\nA) Hizkuntzen ofizialtasuna\nKonstituzio Auzitegiak modu egokian adierazi duenez, "hizkuntza bat, bizi duen errealitatea eta fenomeno sozial gisa duen pisua alde batetara utziz, ofiziala da botere publikoek beraien arteko eta subjektu pribatuekiko komunikaziorako ohiko bitarteko gisa onartu dutenean, erabateko balio eta eragin juridikoak izango dituelarik" (KAE 82/1986). Beraz, hizkuntza bat lurralde batetan ofizial deklaratzen denean, oztoporik gabe eta erabateko eraginkortasun juridikoaz erabili ahal izango da edonolako harreman publiko eta pribatuetan; alegia, ofizialtasunaren lehenengo ondorio juridikoak hizkuntzarekiko eskubidean datza, bai ikuspegi aktibotik baita pasibotik ere (erabiltzeko eskubide subjektiboa edozein kasutan eta erantzuna aukeratutako hizkuntzan jasotzeko eskubidea solaskidea erakunde publikoa denean). Honek, bistan denez, administrazioko eta botere publikoetako egiturak hizkuntza ofizial anitzen beharretara moldatzea galdatzen du.\nBigarrenik, hizkuntza bat ofizial deklaratzetik eratorritako ondorioen artean, juridikoki, aho batez onartuta dago, botere publikoek euren hezkuntza sisteman hizkuntza ofiziala edo ofizialak txertatzeko betebeharra hartzen dutela; izan ere, horrela, derrigorrezko hezkuntza bukatu ondoren, hizkuntza hori ikasleek jakingo dutela ziurtatzen da [honetara, gaur egun, oinarrizko legedian, 2/2006 Lege Organikoaren 2.1.j) eta 23.h) art.ek xedatzen dute aipatu betebeharra (ordura arteko LOGSEko 19.a) art. ordezkatuz) edo, Euskadiko Autonomia Erkidegoan, Euskal Eskola Publikoari buruzko 1/1993 Legeko 3.2.g) art. ak]. Ildo beretik, Konstituzio Auzitegiak adierazia du "Estatuak bere osotasunean (Autonomia Erkidegoak barne direla) bai gaztelania baita hizkuntza ofizialaren izaera duen Erkidegoko berezko hizkuntza jakitea ziurtatzea ere betebehar konstituzionala dela...., honek, jakina, bi hizkuntzak xede hori lortzea bidezko egingo duen indarraz irakatsiko direla dakar. Eta betebehar hori Estatututik ezezik, Konstituzio beratik ere dator (3. art.)". Horretaz gainera, Konstituzioaren interpretari gorenak eransten duenez "erregulatutako gutxieneko ordutegiak ez balira nahikoak bi hizkuntza ofizialak eraginkortasunez irakasteko, betebehar konstituzional hori ez litzateke beteko" (KAE 88/1983). Beraz, ez da aski hizkuntza ofizialak irakastea, baizik eta beharrezkoa da irakaskuntza hori modu eraginkorrean antolatzea, horrela, derrigorrezko hezkuntza amaitzerakoan, ikastetxea edo hautatutako eredua edozein dela ere, ikasleek dagokien lurralde eremuko hizkuntza ofiziala edo ofizialak jakin ditzaten.\nAzkenik, hizkuntza bat ofizial deklaratzearen azken ondorio gisa zentzuzkoa dirudi ondorioztatzea -Kataluniako Consell Consultiuk 35/1982 Txostenean egin zuen moduan- ezin dela Administrazioak darabilen hizkuntza ofiziala ez jakitea alegatu, hark, dagokion betebehar konstituzionala betez, ikastetxeetan hizkuntza ofizialaren edo ofizialen irakaskuntza eraginkortasunez bermatzen duenean. Gaztelaniari dagokionez, jakina, ondorio hori ziurtatuta dago, irakaskuntzak -Espainia osoan betebehar gisa orokortu zenetik- Estatu guztiko hizkuntza ofiziala ikastea bermatu baitu. Aldiz, Espainiako gainerako hizkuntza ofizialak irakaskuntzan sartzea duela gutxi gertatu da eta denek ez dute zorte bera izan. Horregatik normalizazio prozesu baten beharrean daude eta bere oinarriak belaunaldi berriei modu eraginkorrean erakustean datza.\nB) Gaztelania jakin beharra\nHizkuntza alorrean Konstituzioan lehenengo nabarmentzen den alderdia da, gaztelaniaren eta Espainiako gainerako hizkuntzen ofizialtasunarekin batera esplizituki derrigorrez gaztelania jakin beharra agintzen dela. Konstituzioa egin zenean klausula hori ez zen ustegabean pasa, nahiz eta aurregitasmoa ez zen aldatu, eta esan daiteke gaia oso eztabaidatua izan zela, izan ere, batzuk kentzea eskatu zuten, beste batzuk ordea gainerako hizkuntzetara ere jakin beharra hedatzea eta azkenik, espainiar guztiek gaztelania jakiteko obligazioa hizkuntza horren erabilerara zabaldu nahi izan zuenik ere egon zen, koofizialtasunak bidezko egiten duen aukeraren aurkako jarrera agertuz. Dena den, proposamen horiek ez ziren onartu eta, ondorioz, Konstituzioak gaztelaniari dagokionean soilik agintzen du jakin beharra, nahiz eta edozein hizkuntza ofizial erabateko balio eta eragin juridikoz erabiltzeko eskubidea ere ezartzen duen. Horrek zera esan nahi du: Konstituzioak ez duela gaztelania erabiltzera behartzen ez eta bi hizkuntza ofizial dituzten Autonomia Erkidegoetan inposatzen ere, baizik eta hautatutako hizkuntza ofizialaren erabilera bermatzen duela.\nBestalde, Konstituziotik ondorioztatu nahi bada Autonomia Erkidego elebidunetako bi hizkuntza ofizialen artean ez dagoela berdintasun juridikorik jakin beharra gaztelaniari bakarrik dagokiolako, baieztapen honi zenbait ñabardura erantsi beharko zaio eta galdetu beharko litzateke botere publikoek nola edo zein modutan bermatzen duten gaztelania jakitea. Honen erantzuna derrigorrezko irakaskuntzaren eta aurrikuspen hori hezkuntza planetan sartzearen bidetik etorriko da. Baina ezin da ahaztu ofizial deklaratzetik ere aurrikuspen horixe datorrela, izan ere Estatuak, Konstituzio Auzitegiak dioenez, nahitaezko hezkuntzan hizkuntza ofizialak eraginkorki irakatsiko direla bermatzeko "betebehar konstituzionala" dauka. Beraz, betebehar honen ondorioz logikoa dirudi pentsatzea Autonomia Erkidego elebidunetan derrigorrezko irakaskuntza egiten duten ikasleek bi hizkuntza ofizial jakingo dituztela.\nLaburbilduz, gaztelania jakin beharra ezartzen duen Konstituzioko klausulak hizkuntzen ofizialtasunaren eragin juridikoari ez dio ezer berezirik eransten, ez bada "behar"aren berezitasuntzat "gaztelania"ri dagokion zerbait dela ulertzen, hain zuzen ere, Estatu guztian zehar hedatzen eta irakasten den hizkuntza delako, pertsonen bizileku eta auzotasun zibila kontuan izan gabe, bai Konstituzioa onartu aurretik baita ondoren ere. Alegia, gutako inork ez daki gaztelania Konstituzioak jakiteko beharra ezartzen duelako, baizik eta derrigorrezko hezkuntzan ikasi dugulako.\nEta hori guztia, ahaztu ezin delarik hizkuntza bat jakiteko betebeharra, halaber, Autonomia Estatutu batean ezar daitekeela. Izan ere, horrela gertatzen da, esaterako, Kataluniako Estatutu berria onartzen duen 6/2006 Lege Organikoan, bertako 6.2 art.ak zera xedatzen duelako: "Kataluniako hizkuntza ofiziala katalana da. Orobat, ofiziala da gaztelera, espainiar Estatuko hizkuntza ofiziala baita. Pertsona orok bi hizkuntza ofizialak erabiltzeko eskubidea dauka eta Kataluniako biztanleek haiek jakiteko eskubidea eta betebeharra dauzkate. Kataluniako botere publikoek eskubide horien egikaritza eta betebehar honen betetzea errazteko behar adina neurri ezarri behar dute. Ezen, 32 art.ak xedatutakoarekin bat, ezin da diskriminatu hizkuntza bat zein bestea erabiltzeagatik".\nBada, konstituzionaltasun arazorik sor al liteke, Autonomia Estatutu bat onartzen duen Lege Organiko batean halako adierazpenak egiteagatik? Gure aburuz, xedapen horrek ez dakar inolako konstituzionaltasun arazorik, baldin eta katalana jakiteko betebeharra soilik Kataluniako biztanleriara mugatzen den eta gaztelera jakiteko betebeharraren ondorio berdinak dituen. Alegia, Kataluniako biztanle batek ezingo luke formalki alegatu katalana ez dakienik; jakina, beti ere gaztelera erabil lezake eta edozein Administraziori eska liezaioke harremanak -balio eta ondorio juridiko osoekin- gazteleraz gauzatzea.\nHonetara, gogora ekarri behar dugu, Konstituzio Auzitegiak 84/1986 Epaian konstituzio kontrakotzat jo zuela galizieraren hizkuntza-normalizazioari buruzko 3/1983 Legearen 1.2 art.. Izan ere, aipatu Legeak galiziarrak galiziera jakitera behartzen zituen, zera xedatuz: "betebehar hori ez du Konstituzioak ezartzen eta ez dago galizieraren koofizialtasunari lotua. Konstituzioko 3.1 art.ak gaztelera jakiteko betebehar orokorra ezartzen du, gaztelania Estatuko hizkuntza ofiziala delako. Hain zuzen, betebehar hori bat dator honakoa aitortzen duten Konstitutuzioko beste xedapen batzuekin: espainiar orok hizkuntza komunik baduela eta, ondorioz, hizkuntza hori jakintzat jotzen dela egoitz edo auzotartasun faktoreak alde batera utziaz. Alabaina, ez da berdina gertatzen dagokion Autonomia Erkidegoaren esparruan koofizialak diren gainerako espainiar hizkuntzekin; izan ere, Konstituzioak ez du haiek jakiteko betebeharrik ezartzen. Noski, hori ez egiteak ez dakar diskriminaziorik, gaztelera jakitera behartzen duten arestian aipatu balizkorik ez baita gertatzen hizkuntza koofizialetan". Nolanahi ere, kontuan hartu behar dugu, galiziera jakiteko betebehar hori ez zela ezartzen Konstituzioa zuzenean garatzen zuen Estatuko legedi organikoan (egun Katalunian gertatzen den bezalaxe), lege autonomiko batean baizik (Galiziako Estatututik at). Hortaz, Konstituzio Auzitegiaren 84/1986 Epaia ezin da aurrekaritzat jo, hizkuntza bat jakiteko betebeharra, konstituzionaltasun blokea deiturikoa osatzen duen Estatutu-arau batean ezartzen denean.\nC) Lurralde batetako berezko hizkuntza\nAutonomia estatutu batzutan berezkotasun printzipioa azpimarratzen da Erakunde Publikoek Autonomia Erkidegoko berezko hizkuntzaren erabileraren lehentasuna ahalbideratzeko. Honela, adibidez, Kataluniako Estatutu berriko 6.1 art.ak zera xedatzen du: "Kataluniako berezko hizkuntza katalana da. Bada, Kataluniako Administrazio publikoetan zein hedabide publikoetan lehentasunez erabili ohi den hizkuntza da; berebat, irakaskuntzan harremanetan jartzeko nahiz ikasteko erabili ohi den hizkuntza da".\nAurretik, Kataluniako Hizkuntz Politikari buruzko 1/1998 Legean, baieztatzen da, berezko hizkuntzaren kontzeptua katalanari aplikatzeak botere publikoak behartzen dituela hizkuntza hori babestera, modu orokorrean erabiltzera eta bere erabilpen publikoa maila guztietan bultzatzera. Hain zuzen, horretaz dihardu ere, aipatu Legeko 2. artikuluak, honakoa adierazten duenean: "Katalana, berezko hizkuntza denez, Kataluniako erakunde guztien hizkuntza da eta bereziki Generalitateko Administrazioarena, toki Administrazio, gorporazio publikoena, enpresa eta zerbitzu publikoena, hedabide instituzionalena, irakaskuntzakoa eta toponimiakoa".\nDena den, aldi berean bi hizkuntza dauden Erkidegoetan, berezkotasun printzipioak ezin du ofizialtasun bikoitzaren printzipioa ezabatu. Nolabaiteko modulazioak eragin ditzake, baina orokorrean ezingo da hizkuntza bakarraren printzipioa aplikatu, bi hizkuntza ofizialetako edozeinetan burututako edozein iharduerak erabateko balio eta eragin juridikoa izango baitu. Beraz, hizkuntzen erabilerari dagokionean, Administrazio Publikoek bermatu behar dutena da herritarrek hautatutako hizkuntza ofiziala erabiliko dela ad extra edo kanpo harremanetan, Erkidegoaren berezkoa izan ala ez; ezberdina da lan-harremanetan -edota Administrazioaren ad intra edo barne harremanetan-, iharduera hauetan Erkidegoan berezkoa dena soilik erabil daiteke eta hori guztiz onargarria litzateke, beti ere noski, lege babesa badago eta Administrazioaren zerbitzura dauden langileak hizkuntzaren ikuspuntutik trebatuta badaude.\nHorrela, laburbilduz esan daiteke hizkuntz ofizialtasun bikoitzak herritarrek hizkuntza aukeratzeko duten eskubidea babesten duela, eta berezko hizkuntzaren printzipioak aldiz, Administrazioko barne harremanetan lehentasunez erabiltzea bidezko egiten duela, baita -hala egin nahi eta ahal bada- laneko hizkuntza gisa soilik hizkuntza hori erabiltzea ere. Horixe gertatzen da Estatuko Administrazio periferikoan gaztelaniarekin, Administrazio Publikoen Erregimen Juridikoari buruzko Legeko 36.1. artikuluan xedatutakoaren arabera (4/1999 Legea), eta gauza bera gerta daiteke, baina alderantziz, Autonomia Erkidegoko Administrazioetan berezko hizkuntzarekin.\nD) Hizkuntza dela-eta ez diskriminatzea\nSistema guztia borobiltzeko garrantzi berezia hartzen du hizkuntza dela-eta ez diskriminatzeko printzipioak, funtsezko eskubideen oinarrizko gunea baita berau gauzatzerakoan hizkuntza ofizial baten hautaketa edo exijentzia tarteratzen denean. Konstituzioko 14. artikuluaren idazkeran hizkuntza hitza sartzea komeni zela begibistakoa zen, batik bat nazioarteko itunekiko koherentziagatik. Honi buruz, kontuan izan behar da Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunak (2.2. art.) eta Giza Eskubideak Babesteko Europako Hitzarmenak (14. art.) hala jasotzen dutela eta dakigun bezala, Espainiak bi testuak berretsita dituela.\nHalere, Konstituzioak hori jasotzen ez duenez, mahaigaineratu beharreko galdera ondokoa litzateke: printzipio hori inplizituki sartuta ote dagoen. Erantzunak baiezkoa dirudi, izan ere oso urruti joan gabe, tipifikatzeko borondate itxirik ez dagoela ikus baitaiteke Konstituzioko 14. artikuluan beste baldintza edo zirkunstantzia pertsonal edo sozialak aipatzen direnean, zeintzuk logikoki hizkuntzari lotuta egon daitezkeen Konstituzioko 10.2. artikuluaren eragin zuzena dela-eta. Aipatu artikuluak, jakina denez, funtsezko eskubideei buruzko arauak alor horretan eman diren etaEspainiak berretsi dituen nazioarteko akordioen arabera interpretatuko direla dio.\nPrintzipio honek izan ditzakeen ondorio praktikoak Estatu guztiko hizkuntza ofizialarekiko baita Autonomia Erkidegoetako berezko hizkuntzekiko ere eman daitezke, kasuan kasuko baldintzen arabera.\nZehazki, diskriminazioa funtsezko eskubide bat gauzatzerakoan eman daiteke, hala nola funtzio publikoan lanera sartzerakoan, non berezko hizkuntzaren balorazioa egiteko Konstituzioaren arabera inolako arazorik ez dagoen baldin eta burutu beharreko lanerako beharrezkoa duenarekiko zentzuzkoa eta proportzionala den; eta exijentziak ere ez luke arazorik sortu beharko, derrigortasuna bete behar den lanposturako gaitasunezko ukanbehar gisa azaltzen bada (KAE 46/1991).\nEra berean, diskriminazioak aukeratutako hizkuntza ofiziala erabiltzeko eskubide publiko subjektiboan izan dezake jatorria, eta horrek, baita gutxiengo hizkuntzen kasuan ere, hizkuntzaren ofizialtasunean ezezik, aurrez aipatu Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituneko 27. artikuluan ere du bere oinarria. Nire iritziz hizkuntza ofizial orori dagokion eta ezabatu ezin den funtsezko eskubidea da. Hori bai, gehienez, Administrazioa hizkuntza ofizialak jakiteko betebehar konstituzionalari egokitu artean modulatu egin daiteke. Orobat, aipatu eskubidea ez da hizkuntzaren erabilera hutsarekin agortzen, baizik eta aukeratutako hizkuntza ofizialean erantzuna izateko eskubide konstituzionalera arte zabaltzen da.\nBada, oreka eta irtenbidea aurkitu beharko zaion funtsezko arazoa hauxe da: Erkidego elebidun batean, non hizkuntza ofizialetako bat biztanleen zati batek soilik ezagutzen duen, nola uztartzen diren hizkuntza erabiltzeko eskubidea eta hizkuntza dela-eta diskriminatua ez izateko printzipioa, azken honek dituen aukera guztiak kontuan izanik. Honetara, Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartak -Estrasburgon egin zenak 1992ko azaroaren 5ean eta Espainiak berretsi eta argitara eman zuenak 2001eko irailaren 15eko Estatuko Aldizkari Ofizialean- aipatu arazoa zerbait argi dezake, bere 7.2 art.ak zera xedatzen baitu: "hizkuntza erregional eta gutxituen aldeko neurri bereziak hartzen direnean, neurri horiek ez dira diskriminatzailetzat joko gehien hedatuta dauden hizkuntzak hitz egiten dituztenekiko, euren helburua honakoa denean: hizkuntza horiek hitz egiten dituztenen zein gainerako hiritarren arteko berdintasuna sustatzea, baita hizkuntza horien egoera berezia aintzat hartzea ere".\nEuskararen ofizialtasuna eraginkorra izan dadin, beharrezkoa den hizkuntza-plangintza\nEuskal Autonomia Erkidegoan, Estatutua onartzen denetik aurrera (1979an, alegia), euskara normalizatzeko Legeak (1982) eta euskal funtzio publikoari buruzkoa Legeak (1989) ezartzen dituzte, funtzio publikoan sartzerakoan euskara jakitea galdatu eta baloratu ahal izateko oinarriak.\nHalaber, gogora ekarri behar da, lehenik eta behin, laurogeiko hamarkadan zehar, euskal Administrazioa eraikitzen ari zenean, euskara jakitea ezin zela merezimendu gisa baloratu, eta are gutxiago, gaitasunezko ukanbehar bezala. Honen arrazoia ondokoa zen: urteetan zehar Auzitegi Gorenak esaten zuela, inolako ñabardurarik gabe, Autonomia Erkidegoko berezko hizkuntza merezimendu gisa baloratze hutsa funtzio publikorako aukeren berdintasun printzipioaren aurkakoa zela. Doktrina hori Konstituzio Auzitegiak zuzendu zuen zera xedatuz: "herritarrek hizkuntzak erabil ditzaten bermatzeko, ez lekarke arazorik botere publikoek funtzionario lanpostu jakin batzuetarako bi hizkuntzak jakitea beharrezkotzat jotzea edota hori merezimendutzat hartzea bestelako merezimenduekin batera". (KAE 82/1986). Ondoren KAE 46/1991 k Kataluniako Funtzio Publikoari dagokionez ondorengoa adierazi zuen: "Konstituzioaren arabera zilegia dela katalana maila jakin batetan ezagutzea galdatzea, hizkuntza horrek Katalunian duen izaera koofiziala eta katalanaren erabilerak Autonomia Erkidegoaren lurralde guztian duen hedapena kontuan hartuz, ezinbestekoa delako Administrazio autonomikoan funtzionarioak bere lana modu egokian burutu ahal izateko".\nBeraz, Konstituzioaren arabera ez dago arazorik berezko hizkuntza orokorrean baloratzeko, ez eta galdatzeko ere -gaitasunezko ukanbehar gisa- lana modu egokian burutzeko eta herritarren hizkuntz eskubideak bermatzeko egiten bada. Horrela, Euskal Autonomi Erkidegoan, 1989an Funtzio Publikoaren Legea onartu zenean Administrazioko hizkuntz plangintzaren oinarriak ezarri ziren -adostasunean-, jeltzale eta sozialisten arteko gobernu koalizioaren gidaritzapean.\nLegeko zioen azalpenean jasotzen denez, xedea "Administrazio elebiduna eraikitzeko betebehar utziezina" da. Hori lortzeko lanpostu bakoitzari hizkuntz eskakizun bat ezartzen zaio eta horren bidez lanpostu hori betetzeko eta dagokion lana burutzeko nolako hizkuntz gaitasuna behar den zehazten da -batetik laurako aldagaiekin-. Horretaz gainera, lanpostu bakoitzak derrigortasun-data izan dezake eta data hori betetzen denean soilik joko da hizkuntz eskakizuna nahitaezko galdapen gisa lanpostu hori bete ahal izateko. Horren ondorioz, derrigortasuna ezartzen ez den bitartean, ezarritako hizkuntz eskakizunak lanpostua hornitzeko edota kanpoko norbait aukeratzeko garaian euskara jakiteari merezimendu gisa egingo zaion balorazioa zehazteko bakarrik balioko du.\nErraz ikus daiteke arazoaren gakoa ez dela soilik lanpostuaren hizkuntz eskakizuna zein den jakitea (1 eskakizunak ahozko eta idatzizko ulermena funtsezko mailan menperatzea eskatzen du; 2 eskakizunak ahozko ulermena ongi menperatzea dakar; 3 eskakizunak ahozko eta idatzizko ulermen ona izatea galdatzen du; eta azkenik, 4 eskakizunak hizkuntz gaitasunaren maila espezializatua eskatzen du eta normalki unibertsitateko lizentziatuei dagokie); horretaz ganiera garrantzi berezia dauka derrigortasun-datak, horixe baita lanpostu bakoitzaren hizkuntz eskakizuna galdatzen has daitekeen unea. Gai honen erregulazio zehatza, apirilaren 15eko 86/1997 Dekretuak, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio publikoetan, euskararen erabilera normalizatzeko prozesua arautzen duenak burutzen du.\nAdministrazio bakoitzari dagokio bere lanpostuen hizkuntz betebeharrak finkatzea -Eusko Legebiltzarrak onartutako irizpideak betez-, eta hori lanpostuen zerrenda onartzean egin ohi da; zerrenda hori Euskal Autonomi Erkidegoan prestatzerakoan, lanpostuaren izenarekin batera, zein talde, kidego edo eskalakoa den, izango duen dedikazio erregimena, hizkuntz eskakizuna eta, baldin badauka, derrigortasun-data adierazten dira.\nLogikoki, antzeko lanpostuetan hizkuntz eskakizuna berdina izango da Administrazio Publikoetan, baina derrigorrezko data errealitate soziolinguistikoa kontuan hartuz galdatuko da, eta hori Administrazio bakoitzaren lurralde eremuari dagokion derrigortasun indizetik aterako da; aipatu indizea kalkulatzeko euskal hiztunen kopurua eta elebidun hartzaileen erdia gehitzen dira. Horrela, adibidez, Euskal Autonomia Erkidegoan, 2006 urteari dagozkion Erroldako datu ofizialen arabera, %37,38 badira euskal hiztunak (774.894) eta %22,14 berriz, elebidun pasiboak (458.939), Erkidegoko erakundeetan derrigortasun-indizea 37,38 + (22,14/2) = 48,45 izango litzateke; hots, gaur egun indarrean dagoen lanpostuen zerrendan, 2006ko Erroldako datuak aplikatuz gero, Eusko Jaurlaritzako funtzionarioen %48,45ak derrigortasun-data izan beharko luke esleituta.\nLanpostuei derrigortasuna ezartzeko irizpideek Administrazioko maila ezberdinei tratamendu zuzen eta proportzionala ematea izango dute helburu, zein kidego, eskala edo titulazio taldetakoak diren bereizi gabe. Halere, publikoarekin harreman zuzena duten eta elebidun gisa kalifikatutako unitateetako lanpostuek lehentasuna izango dute. Azken hauetan sartzen dira bereziki gazteriarekin harreman zuzena eta ohikoa dutenak. Honetara, ezin dugu ahaztu, 30 urtetik beherako biztanlegoaren taldean, baita 15 urtetik beherakoak direnetan ere, euskaldunak nabarmenki gehiengoa direla.\nHalaber, Eusko Jaurlaritzan, euskararen erabilera normalizatzeko planari dagokionez [IV plangintzaldia (2008-2012), 2008ko uztailean argitaratutakoa], oinarrizko printzipio bezala ezartzen da (19. orrian): "Sailek aukeratu ahal izango dute zein komunikaziotan egingo den euskaraz eta zenbat, malgutasunez eta progresioa zainduz, baina gutxieneko hori denek betetzen dutela eta aurrerantzean funtzio horiek gehitzen joango direla bermatuz. Horrela, derrigortasun-datak eta hizkuntza-eskakizunak benetako tresna edo bitarteko izango dira euskararen erabilerarekin lotzeko, eta ez ezagutzarekin soilik, orain arte maiz gertatu den bezala".\nAdministrazio publikoetan, euskararen erabileraren normalizazioaren III. Plangintzaldia (2003-2007) baloratzen duen Txostenak (2008ko urtarrilean argitaratutakoak) adierazten du (11. orrian): "Derrigortasun-data igarota duten hizkuntza eskakizunen egiaztatze maila altua da. Orokorrean, derrigortasun-data igaro zaien titularren %55,58k dagokion hizkuntza eskakizuna edota altuago bat egiaztatu du, eta beste %5,69k dagokiona baino maila bat baxuagoa. Ezer egiaztatu gabeak, berriz, %5,64 dira. Ikusten da lanpostuen %26,26 ez dagoela titularrez beteta, hala ere, lanpostu horietan ari direnek, orokorrean, egiaztatzen dute dagokien maila; kasu horietan, gainera, titularrez betetzen direnean egiaztatua beharko dute. Bestalde, aintzat hartzen bada herri administrazio guztietan une honetan ari den langile oro, derrigortasun-data ezarria izan edo ez kontuan hartu gabe, ikusten da euskararen ezagutzari buruzko datuak ere onak direla: %57,43k eskuratu du hizkuntza eskakizunen bat. Administrazio Orokorrari begiratuta, berriz, ikusiko dugu hizkuntzaren ezagutzari buruzko datuak zertxobait hobeak direla oraindik: ia %60k, zehatzago esanda %59,74k egiaztatu du hizkuntza eskakizunen bat. Datu horien arabera beraz, esan daiteke, batetik, derrigortasun-data igarota daukaten lanpostuetan, hizkuntza eskakizunen egiaztatze maila altua dela; eta bestetik, une honetan herri administrazio guztietan ari diren langileak oro har hartuta, euskararen ezagutza ere altua dela: ia %58koa".\nBalorazio-txosten berean (2003-2007), orobat, adierazten da (46-47 orrietan), IV. Plangintzaldian "euskara ere Administrazioko lanerako hizkuntza bihurtuko bada, langileak euskaraz ere egin behar du lana. Eta horretarako zehaztu egin behar da zein lan-jardun gauzatzeko erabiliko den euskara lan-hizkuntza moduan, nola, norekin, noizko, eta, batez ere, zergatik. Horrezaz gain, langileen motibazioa indartu behar da, euskaraz lan egiteko lehen urratsak emateko, baita ere gaztelaniarekiko inertzia eten eta, arian-arian, euskaraz jarduten hasteko. Horixe izango da, hain zuzen ere, IV. Plangintzaldiaren helburua: euskara ere lan-hizkuntza normala bilakatzea; esan nahi baita, bihar-etziko planen xedea ez da izango euskararen presentzia bermatzea, zeren hori, itzulpenaren makulua erabilita bada ere, dagoeneko ziurtatuta dago neurri handi batean; hurrengo plangintzaldiko helmuga izango da Administrazioan bi hizkuntzen erabileran berdintasunerantz pauso eraginkorrak ematea. Administrazio honek zabaldu egin behar du bi hizkuntza ofizialak erabiltzearen aukera, betiere urratsez urrats eta eragile guztien adostasunaz. Eta une honetantxe eman daiteke urrats garrantzitsu hori, aurreko plangintzaldien bitartez ezagutza maila ona erdietsia den une honetan: izan direlako gara".\nHonetara, dagoeneko onartu dira "Eusko Jaurlaritzan hizkuntza ofizialak erabiltzeko irizpideak" (2008ko uztailean argitara emanikoak). Honela, esaterako, aipatu irizpideen 2 art. ak xedatzen du: "Euskara eta gaztelania zerbitzu-hizkuntza dira herritarrekin, harremanetako hizkuntza beste administrazio batzuekin, eta lan-hizkuntza Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorrean eta bere erakunde autonomoetan. Hori betetze aldera, derrigorrezko hizkuntza-eskakizuna egiaztatuta daukaten Eusko Jaurlaritzako langileei bi hizkuntza ofizialetan jarduteko gaitasuna aitortzen zaie; hortaz, hizkuntza batean zein bestean erantzungo diote lanari, kasu bakoitzean, lan-beharkizunen arabera". Halaber, errespetatu behar da Eusko Jaurlaritzaren Kontseiluak hartutako Akordioa (2006ko otsailaren 28an), Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorreko, bere erakunde autonomoetako eta zuzenbide pribatuko erakunde publikoetako administrazio-kontratuen egikaritzan bete beharreko hizkuntza-baldintzei buruzkoa (18 art.).\nBestalde, ezin dugu ahantzi, 86/1997 Dekretuak, bere lehen xedapen gehigarrian aurreikusitakoari jarraiki, plangintza orokorretik at geratu direla (euren izaera zehatza eta berezitasunak direla medio) osasun-arloa (22.500), Ertzaintza (7.500) eta unibertsitate-mailakoa ez den irakaskuntza-arloko irakaslegoa (23.000). Hain zuzen, azken kasu honetan, 47/1993 Dekretuak, martxoaren 9koak, irakaspostuetarako hizkuntza-eskakizunak eta derrigortasun-datak zehazteko irizpideak finkatzen ditu, baita euren salbuespen araubidea eta euskalduntze-plangintza ere. Halaber, aipatu Dekretuan, hizkuntza-eskakizun bi soilik dituen sistema taiutzen da: honetara, 1 hizkuntza- eskakizuna euskarako edo euskaraz eskolik ematen ez duten irakasleei ezartzen zaie eta gurasoekin zein ikasleekin euskaraz komunikatzeko gaitasuna ematen die; 2 hizkuntza-eskakizunarekin ordea, eskolak euskaraz eman ditzakete. Uztailaren 28ko 197/1998 Dekretuko 26. artikulua, ostera, irakasleen hizkuntza-gaitasunari buruzkoa da eta irakasle berriek Erkidegoko bi hizkuntza ofizialetan eskolak emateko gai izan behar dutela xedatzen du.\nErtzaintzari dagokionez, otsailaren 24ko 30/1998 Dekretuak arlo horren hizkuntza- normalizaziorako prozesua arautzen du, eta bere helburua da, ertzainak batik bat euskararen ahozko ulermenean trebatzea. Kontuan izan behar da, ertzainen hautaketan, heziketa-ikastaroetarako aukera izateko garaian ez zaiela euskara inolako mailatan jakitea eskatu, nahiz eta azkeneko promozioek aipatu ikastaroetan jaso duten gutxieneko hizkuntza-trebakuntza.\nOsasun-arloaren plangintzan ostera, ekainaren 26ko 8/1997 Legeak, euskal osasungintzaren antolaketari buruzkoak, zera xedatzen du: euskal osasun-zerbitzuak -Osakidetzak-, lanpostuak hornitu eta langileak hautatzeko prozesuetan, funtzio publikoaren legedian aurrikusitako arauak ezarriko dituela, euskararen ezagutza merezimendu gisa baloratzeko. Gerora, martxoaren 18ko 67/2003 Dekretuak garatzen du, euskararen erabileraren normalizazioa Osakidetzan.\nHorrenbestez, adierazi beharra dago sozietate publikoek, eta Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoen menpe dauden zuzenbide pribatuko erakunde publikoek zerbitzu publikoak eskaintzen dituztenean, erabiltzailearekiko harreman zuzena dakarten zerbitzuetan euskara eta gaztelaniaren erabilera bermatu beharko dutela. Halaber, kontratazioen alorrean, erabiltzailearekin harreman zuzena duten eta hirugarren batzuk gauzatzen dituzten zerbitzu publikoak, herritarrei dagokion Administrazioari exijitu dakiokeen hizkuntz baldintza berberetan emango zaizkiela bermatu beharra dago.\nEuskal Herrian kokatuta dagoen Estatuko Administrazioari dagokionez, bertan ez da jadanik inolako hizkuntz plangintzarik jarri martxan Erkidegoko berezko hizkuntza erabili nahi dutenen hizkuntz eskubideak bermatu ahal izateko.\nAipamen berezia egin behar diogu justizia-Administrazioari. Izan ere, epaile zein magistratu-lanpostuetan, printzipioz, euskara lehentasunezko meritutzat jo beharko litzateke (EHAE 35.1 art.). Aitzitik, Euskal Herriko Justizia Auzitegi Nagusiko presidentearen izendapenarekin gertatutakoa ikus daiteke 2006ko maiatzaren 31ko Auzitegi Gorenaren Epaian (Azdi. 3055). Gainerakoan, Eusko Jaurlaritzak, berriki onartu du (2008ko uztailaren 29an), Euskal Autonomia Erkidegoko justizia-Administrazioan hizkuntza-normalizazio prozesua arautzen duen Dekretua 152/2008. Aipatu arauan justizia-Administrazioko langileei hizkuntza-eskakizunak esleitzea agintzen da, hizkuntza-ondorioei begira unitate mota ezberdinak zehazten dira, hizkuntzan trebatzeko ikastaroak antolatzen dira, baita euskara erabiltzeko programak ere, organo zein zerbitzu judizialetan eta fiskaltzatan.\nKontsumitzaileak babesten dituen eremuari dagokionez, abenduaren 22ko 6/2003 Legeak, kontsumitzaileen zein erabiltzaileen Estatutua arautzen du, honako eskubidea aitortzen dielarik: "Autonomia Erkidegoaren lurralde-eremuan kokatzen diren enpresa edo establezimenduekin dituzten harremanetan, ofizialak diren bi hizkuntzetako edozein erabiltzekoa". Honetara, aipatu Legeak xedatzen du, enpresa eta establezimendu horiek, bi hizkuntza ofizialetako edozein erabiltzen dutela ere, zerbitzu egokia eman beharko dietela (37.b art.). Gerora, uztailaren 1eko 123/2008 Dekretuak, erabiltzaileen zein kontsumitzaileen hizkuntza-eskubideei buruzkoak zehazten ditu, jendeari begirako enpresen, erakundeen eta establezimenduen hizkuntza-betebeharrak. Alabaina, Dekretuaren norainokoa, nahita, mugatua da; izan ere, kontsumo-harreman jakin batzuk soilik hartzen ditu bere eraginpean. Honela, Dekretutik at geratu dira kontsumo-arloko beste hainbat harreman, gehienbat merkataritza txikian eta mikroenpresetan biltzen direnak izanik.\nBestalde, uztailaren 29ko 150/2008 Dekretuak, Elebide, hizkuntza eskubideak bermatzeko zerbitzua sortzen du, halaber, bere aurrean, kontsultak, iradokizunak nahiz kexak bideratzeko erregulazioa ezarriz. Elebideren zereginak honakoak izango dira: hizkuntza eskubideen gaineko sentikortasuna sustatzea; hala eskatzen duten herritarrei, hizkuntza eskubideen babesari buruzko informazioa eta aholkularitza ematea; eta lankidetza eskaintzea instituzio zein erakundeei, aipatutako eskubideek bete daitezen. Elebidek, bere jardueran, oinarritzat hartuko ditu indarrean dagoen araudian aitortzen diren hizkuntza eskubideak.\nHizkuntza-normalizaziori buruzko laburpen hau amaitzeko aipatu beharra dago pribatuki betetzen diren funtzio publikoetan, ez sarreran ez eta horniketan ere, ez dela euskara kontuan hartzen -besteak beste, lan horiek betetzen dituztenak notarioak, jabetza eta merkataritza erregistratzaileak, merkataritzako korredoreak, portuetako praktikoak eta jabetza industrialeko agenteak dira-. Kasu honetan ere, guztiz zentzuzkoa eta arrazoizkoa dirudi gehiengo euskalduna duten zonaldeetan euren harremana euskaraz bideratu nahi dutenen hizkuntz eskubideak bermatzea, Erkidego osoan gaztelania darabiltenei bermatzen zaizkien modura. Honetara, gogora ekarri behar dugu, 2/2006 Lege Organikoak, Kataluniako Estatutu berria onartzen duenak, honakoa xedatzen duela: Katalunian, magistratu, epaile edo fiskal-lanpostu bat bete nahi duenak, katalanaren ezagutza egokia eta nahikoa egiaztatu beharko duela, hiritarren hizkuntza-eskubideak erangikorrak izan daitezen. Berbera galdatzen zaie, orobat, idazkari judizialei baita justizia-Administrazioan jarduten duten gainerako langileei (102 art.). Hizkuntzaren behar adina ezagutza izatea zehazki eta bereziki baloratuko da gainera leku-aldaketze lehiaketatan lanpostu bat lortu ahal izateko (102.3 art.). Berebat, notario zein erregistratziale-lanpostuak (jabegokoak, zibilak edo merkataritzakoak) hornitu ahal izateko, katalanaren ezagutza egiaztatzea beharrezkoa izango da (147.3 art.).\nEuskararen Ofizialtasuna Nafarroan\nNafarroako Foru Erregimena Birrezarri eta Hobetzeko Lege Organikoak (NFBHLO) 9 art.an zera xedatzen du: "gaztelera, Nafarroako hizkuntza ofiziala da" eta "euskara ofiziala izango da ere Nafarroako euskal hiztunen eremuetan". Halaber, honakoa gehitzen du: "foru-lege batek eremu horiek zehaztuko ditu, euskararen erabilera ofiziala erregulatuko du eta, Estatuko legedi orokorrarren esparruan, euskararen irakaskuntza arautuko du".\nOndorioz, NFBHLOrekin bat, badirudi euskararen ofizialtasuna Nafarroan, soilik, "euskal hiztunen eremuetara" mugatzen dela. Aitzitik, aipatu Legeak ez du zehazten zeintzuk diren eremu horiek, eurak finkatzea etorkizuneko Foru-Lege baten esku uzten bada ere. Foru-Lege honi, hain zuzen, esleitzen zaio euskararen erabilera ofiziala erregulatzeko eginkizuna. Honetara, uka ezina da 18/1986 Foru Legetaz ari garela, bertan, hitzez hitz, "euskal hiztunen eremuei" aipamen egiten ez zaien arren.\nEuskarari buruzko Foru Legea aztertu aurretik, lehenik eta behin mahai-gainera daitekeen arazoetako bat honakoa da: Konstituzioko 3.2 art.ak -xedatzen duenean "gainerako hizkuntza espainiarrak ere ofizialak izango dira dagokien Autonomia Erkidegoan, bertako Estatutuen arabera"- ahalbidetzen ote duen Foru Erkidegoko zati batera soilik mugatzea hizkuntza autonomikoaren ofizialtasuna. Gure aburuz, ikuspuntu juridikotik, hori egiteko aukera ematen du Konstituzioko 3.2 art.ak; balizko etorkizun bati begira ordea, gerta liteke Foru Parlamentuak "euskal hiztunen eremuak" Foru Erkidego osora hedatzen direla adieraztea. Bada, kasu honetan, NFBHLO berberarekin, euskararen ofizialtasuna Nafarroa osora zabal liteke. Horretarako Foru Parlamentuan 26 boto lortzea aski izango litzatekeela esan beharra dago ere -jakina, adostasun handiagorik lortu ezean-; alegia, NFBHLOak galdatzen duen bezalaxe, erabateko gehiengoz Lege bat onartzea beharrezkoa izango litzateke.\nHonetara, ezin dugu ahaztu Nafarroako Parlamentuak, 1980ko azaroaren 3an dagoeneko deklaratu zuela euskararen ofizialtasuna Foru Erkidego osora hedatzen zela, ondokoa xedatuz: "1. Gaztelania eta euskara Nafarroako hizkuntza ofizialak dira. 2. Printzipio hori Nafarroako Foru Erregimena Birrezarri eta Hobetzeko Oinarriei erantsiko zaie eta Foru Erkidegoak eskuduntza osoa izango du Lege bidez erregulatzeko".\nNafarroako errealitate soziolinguistikoa aintzat hartzen badugu, zalantza izpirik gabe, Foru Erkidego osoan euskara ofiziala dela deklaratzea sinbolikoki esanguratsua izango litzateke. Alabaina, ikuspuntu juridikotik, deklarazio horrek makina bat modulazio beharko luke (ziurrenik, Valentziako Autonomia Erkidegoan, irakaskuntzaren eremuan dauden modulazioen antzekoak, eta Administrazioak euskaraz emaniko zerbitzuak, zuzenean, errealitate soziolinguistikoaren menpe egongo lirateke). Bada, honek gutxi aldatuko lituzke egungo arau-markoaren materialtasuna zein aukerak. Hortaz, alde batera utzirik euskararen ofizialtasunaren inguruko eztabaida interesgarri hori -baina antzua ere izan litekeena-, une honetantxe, ikuspuntu praktiko batetik garrantzitsuena zera litzateke: Nafarroan, euskaldunen hizkuntza-eskubideen berme maila zein den zehaztea. Edozein kasutan ere, argi izan behar duguna da, NFBHLO behar adina malgua dela, etorkizunean, Foru Erkidegoa osatzen duten hizkuntza-lurralde ezberdinak "euskal hiztunen eremutzat" deklaratu ahal izateko.\nGaur egun, euskarari buruzkoa Foru Legeak (abenduaren 15eko 18/1986 zki.dunak alegia) Nafarroa hiru hizkuntza-eremutan zatitzen du: "euskalduna" -"euskal hiztuna" esan nahi ez duena eta eremu bakarra besarkatzen duena, NFBHLOk "eremuak" direla xedatzen duen arren-; bigarrena ostera, eremu "mistoa" da, alegia, Nafarroako euskal hiztun gehien biltzen duena; eta, hirugarrena eta azkena, "ez-euskalduna" deituriko eremua, non "euskal hiztunak" ere badauden, baina gutxiengo bat diren gizartean.\nAlabaina, sarritan ahazten dugu, Nafarroako euskararen Legea alderdi Sozialistak proposatuta onartu zela, eta lege-egitasmoaren osotasunerako hiru zuzenketa aurkeztu zirela. Lehenak, Nafarroa osoan euskararen ofizialtasuna deklaratzea zuen helburu (Euskal Jeltzaleen parlamentu-taldeak aurkeztu zuena). Gainerako bi zuzenketen arabera ordea, batak zioen egitasmoa ez zetorrela bat NFBHLOrekin (talde Popularraren zuzenketak, alegia). Besteak berriz (UPNko parlamentu-taldearenak), zera esaten zuen: NFBHLOk xedatzen zuenari ez ziola men egiten. Izan ere, deitura desegokia zerabilen; hizkuntzaren izendapenari ez zitzaion egokitzen; zehaztasunik ez zuen euskararen ofizialtasuna nora mugatzen zen finkatzeari zegokionean, edo euskararen erabilera ofiziala iradokitzen zuen euskal hiztunen eremuetatik harago; 13/1982 Legeak aurreikusitakoarekin bat ez zetozen "eremu euskalduna" eta "mistoa" finkatzen zituen; hizkuntza hautatzeko borondate printzipioa ez zuen behar adina bermatzen; eta horrenbestez, errealitate soziolinguistikotik harantzago, ikasketa-planetan euskara sartzea xedatzen zuen.\nDakigun bezala, lege-egitasmoaren osotasunerako hiru zuzenketa horiek ez ziren aurrera atera eta Legea erabateko gehiengoz onartu zen. Aitzitik, ez UPNk ez eta euskal jeltzaleek ere, ez zuten aldeko botorik eman (eta HBko parlamentu-taldeak ez zuen lege-egitasmoaren eztabaidan parte hartu ez eta onarpen-prozesuan ere). Euskal jeltzaleek Nafarroa osoan euskara ofiziala zela esplizituki deklaratzea galdatzen zuten, baina ez zuten lortu; UPNko bozeramaileak ostera, lege-egitasmoaren azken Irizpenean, emaniko botoaren zergaitia azaltzerakoan, honakoa aditzera ematen zuen hitzez hitz:\n"no es nuestra Ley, porque no asume todos los postulados de nuestra enmienda a la totalidad y del texto alternativo" (...).. Al analizar el contenido del Dictamen final, vemos diferencias del contenido al proyecto, evidentemente. Pero, como puse ayer de manifiesto en relación con el artículo 16, algunas son puramente formales y prácticamente semánticas, sin que afecten al fondo de la motivación que motivó y que fundamentó la postura de nuestro Grupo en la enmienda a la totalidad. Si tomamos como referencia los puntos en que se basaba nuestra enmienda a la totalidad, tendríamos que decir que los puntos 1 y 2 referidos a la denominación inadecuada de la Ley está realmente aceptados en el Dictamen. No se habla de Ley del euskera; se habla de Ley del Vascuence. Y no voy a entrar en el nominalismo que eso representaba, porque ambas acepciones son perfectamente válidas e incluso desde el texto en que está elaborada la Ley, que es el castellano. Se dice, y enseguida acabo, señor Presidente, en el punto 3 que había una cierta ambigüedad en torno al contenido oficial. Esta ambigüedad ha sido salvada en los rótulos de la Ley hablando en una parte del uso oficial y en otra, simplemente, del uso, pero manteniendo en gran parte el contenido anterior, que en opinión de algunos Grupos acercaba a la oficialidad y en opinión de otros Grupos no implicaba oficialidad. Se mantiene el criterio de las zonas, al que nuestro Grupo se oponía por entender que no estaba basado en el artículo 9 de la LORAFNA. Sin embargo, en el aspecto positivo, el principio de voluntariedad en que se apoyaba nuestro Grupo se ha respetado, incluso se ha hecho énfasis de una forma destacada en la voluntariedad y en la progresividad. No voy a citar todos los artículos, pero son ni más ni menos que 9 los artículos en los que se hace referencia a esta voluntariedad, y es una aportación claramente positiva del contenido del Dictamen".\nHorrenbestez, zein da euskarari buruzko Foru Legearen edukia? Bere "Xedapen Orokorretan" ezartzen da, Legearen helburua dela "euskararen erabilera normala eta ofiziala arautzea gizarte-elkarbizitzaren alorrean nahiz irakaskuntzan". Halaber, Legearen oinarrizko xedeen artean, ondokoak azpimarra daitezke: "a) herritarrek euskara jakin eta erabiltzeko duten eskubidea babestu eta eraginkor bihurtzeko tresnak zehaztea; b) Nafarroan euskararen berreskurapena eta garapena zaintzea, bere erabilpena sustatzeko neurriak adieraziz; eta c) euskararen erabilpena eta irakaskuntza bermatzea, borondatezkotasun, mailakatze eta begirune irizpideei jarraiki, hau guztia Nafarroako errealitate soziolinguistikoaren arabera". Berebat, arestian esan bezala, "botere publikoek behar adina neurri hartuko dute, hizkuntza-arraozoiak direla medio, hiritarrak diskriminatzea eragoztearren".\nZehazki, euskarari buruzko Foru Legeak eremu euskalduna deiturikoan, hiritar guztiei aitortzen die, botere publikoekiko harremanetan eurak hautatako hizkuntza erabiltzeko eskubidea (euskara zein gaztelania, alegia), baita modu berean harrera izatekoa ere. Honetara, Administrazio publikoek eta izaera publikoa daukaten enpresek mailaz mailako trebakuntza sustatuko dute, eremu euskaldunean lan egiten duten langileek euskara erabil dezaten. Orobat, Administrazio bakoitzak zehaztuko du zein lanpostutarako izanen den nahitaezkoa euskaraz jakitea, gainerakoentzat, kontuan hartzeko merezimendutzat joaz. Bestalde, unibertsitate-mailakoa ez den hezkuntzan derrigorrezkoa izango da euskararen eta gaztelaniaren irakaskuntza, ikasle orok, oinarrizko eskolatzearen bukaeran bi hizkuntzetan gaitasun maila nahikoa frogatu ahal izan dezan.\nBigarrenez, eremu mistoa deiturikoari dagokionez -arestian aipatu parlamentu-izapidean, talde Popularrak eta UPNk onartzen ez duten eremua NFBHLOri jarraiki- euskarari buruzko Foru Legeak hiritar guztiei aitortzen die "euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eskubidea, Nafarroako Administrazio publikoei zuzentzen zaizkienean". Halaber, eskubide horren egikaritza bermatzeko, aipatu Administrazioek honakoa egin ahal izango dute: a) "urteroko lanpostuen eskaintza publikoan zein lanpostutarako izanen den nahitaezkoa euskaraz jakitea zehaztu; b) gainerako lanpostuetara iristeko deialdietan euskararen ezagupena merezimendutzat baloratu". Irakaskuntza arloari dagokionez, "euskara bertan sartzea piskanaka, mailaz maila eta nahikotasunez eginen da, ikastetxeetan, eskatzen dutenentzako, euskaraz emaniko irakaskuntza-ereduak sortuz". Orobat, "unibertsitate-mailakoa ez den hezkuntzan, euskara irakatsiko zaie nahi duten ikasleei, oinarrizko eskolatzearen bukaeran euskararen ezagupen nahikoa izan dezaten".\nHirugarrenez eta azkenik, eremu ez-euskalduna deiturikoan "hiritarrei aitortzen zaie Nafarroako Administrazio publikoetara euskaraz zuzentzeko eskubidea". Aitzitik, aipatu Administrazioek "interesatuei gaztelaniarako itzulpena eska diezaiekete", edo, bere kasuan, itzulpen zerbitzu ofizialak erabil ditzakete (euskaratik gaztelaniara itzultzeko, alegia); hain zuzen, itzulpen zerbitzuok Nafarroako Gobernuak sortu behar ditu administrazio-unitate bezala. Bestalde, irakaskuntza arloari dagokionez, euskarari buruzko Foru Legeak xedatzen du, eremu ez-euskaldun honetan euskararen irakaskuntza bultzatuko dela, eta hala behar izanez gero, botere publikoek osoki edo partzialki finantziatuko dutela, sustapen nahiz promozio irizpideei jarraiki baita eskarien arabera ere.\nJakina, era zilegian eztabaida daiteke, euskarari buruzko Foru Legeak proposatzen duen zatiketa hizkuntza-eremuei dagokienez -baita eremu bakoitzean aitortzen dituen hizkuntza-eskubideei dagokienean ere- NFBHLOko estatutu-aurreikuspenei eta Konstituzioari egokitzen ote zaizkion. Edozein kasutan, kontuan izan behar dena da, etorkizunean, euskarari buruzko Foru Legearen edukia alda daitekeela Parlamentuko gehiengoen arabera. Aitzitik, juridikoki egin ezin zitekeena -372/2000 Foru Dekretua eta bere hiru garapen-planak onartu zirenean-, eta gaur egun, egin ezin daitekeena -otsailaren 10eko 29/2003 Foru Dekretua indarrean egon arren-, zera da: euskarari buruzko Foru Legea garatzen duen Dekretu bat per saltum NFBHLOri lotu. Halaber, ezin da elaboratu euskarari buruzko Foru Legearen edukietara egokitzen ez den erregelamendurik. Izan ere, gogora ekarri behar dugu, arestian aipatu 372/2000 Foru Dekretua eta bere hiru garapen-planak onartzearekin batera, UPNk, euskarari buruzko Foru Legea onartzeko burututako parlamentu-eztabidetan defendatu zituen tesiak ezarri nahi izan zituela; eta ostera, bai Foru Dekretua baita hiru garapen-planak ere, osotasunean deusezak zirela deklaratu zuela Auzitegi Gorenak (2006ko ekainaren 5eko AGE Azdi 3094, 2006ko ekainaren 7ko AGE Azdi 3444, 2007ko maiatzaren 28ko AGE Azdi 5395, eta 2007ko urriaren 31ko AGE Azdi 8714).\nHorrenbestez, gaur egun oraindik, ikuspuntu material batetik, bi eztabaida juridikok bizirik diraute: lehena, hizkuntza-eskubideen hedaduraren inguruan dagoena, batik bat, eremu mistoan (bertan bizi delarik euskal hiztun gehien); eta aurrekoari lotuta, bigarrena, eremu mistoan euskara ofiziala ote denari buruzkoa (izan ere, badirudi, eremu euskaldunean euskararen ofizialtasunaren inguruan zalantzarik ez dagoela). Bada, euskarari buruzko Foru Legearen hitzei erreparatzen badiegu -baita aipatu Legearen elaborazio-prozesuan parlamentarioek eginiko parte-hartzeei ere- antzeman daiteke, eremu mistoan dagoen hizkuntza-ereduak, eremu euskaldunean eta ez-euskaldunean dauden ereduen arteko tertium genus bat nahi duela izan. Berebat, eremu mistoan, formalki, hizkuntzen ofizialtasun bikoitza dagoela errefusa liteke; aitzitik, ezin uka daiteke, materialki bederen, euskararen erabilera ofizialak daudenik, bai irakaskuntzan baita euskarari buruzko Foru Legeak aurreikusten duen aukeran ere, hain zuzen, eremu mistoan hiritarrek Administrazioetara euskaraz zuzen daitezen edo Administrazioekiko harremanetan euskara erabil dezaten -balio eta eraginkortasun osoarekin-. Orobat, aipatu eskubidearen erabilera bermatzeko, Administrazioek zehaztu beharko lukete zein lanpostutarako izanen den nahitaezkoa euskaraz jakitea, eta zeinetan kontuan hartzeko merezimendutzat joko den. Ondorioz, ikuspuntu honetatik, zuzenbide osoz deuseza izango litzateke, euskarari buruzko Foru Legea guztiz ezeztatuz, eremu mistoan, arestian aipatu tertium genus hori ezabatuko lukeen edo euskararen erabilera ofizial horiek eragotziko lituzkeen edozein Foru Dekretu -edo bera garatzen duen edozein plan-.\nEgun, Nafarroako Administrazio Publikoetan euskaaren erabilera arautzen duen eta indarrean den otsailaren 10eko 29/2003 Foru Dekretuari dagokionez, gogora ekarri behar dugu, 2005eko abenduaren 9an, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak emaniko epai batean (JUR 2005800) deusez deklaratu zituela aipatu Foru Dekretuko 15.1 art., 18.3 art., 21.1 art.ko lehen lerroaldea eta 23.1 art; izan ere, funtsean, eremu mistoko euskal hiztunen hizkuntza-eskubideak urratzen direla ulertzen zuen. Aipatu beharra dago ordea, epai hori oraindik ez dela irmoa, Foru Dekretuaren aurka jarritako kasazio-helegiteak ez baitira oraindik ebatzi. Nolanahi ere, honetara, Auzitegi Gorenaren 2006ko martxoaren 23ko Autoak (JUR 20068068), lehen auzialdian, helegilearen kasazio-helegitearen prestaketa mugatzen du, ez delako ageri "89.2 art.ak galdatutako gailentasun judiziorik; izan ere, urratutzat jotzen diren Estatuko arau zehatzak edo europar Zuzenbidekoak aipatzen diren arren, ez da inolaz ere justifikatzen eurak urratzea erabakigarria izan denik eta ondorioz, helegindako epaitzan eragina izan duenik".\nHain zuzen ere, ustez urratutzat jotzen diren Zuzenbideko arauon artean Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Karta legoke. Dakigun bezala, Espainiak 2001 urtean berretsi zuen Karta eta hortaz, Nafarroan ere guztiz aplikagarria litzateke orduz geroztik. Alabaina, eztabaidatzen den arazoa honakoa da: berretsitako xedapen guztiak - batik bat III. atala, I. eta II. atalen inguruko eztabaidarik ez baitago- eremu mistoan indarrean dauden eta aplika daitezkeen. Izan ere, kontuan hartu behar dugu, Nafarroako Foru Gobernua, hain zuzen, aurkako tesiaren aldekoa dela, nahiz eta Europako Kontseiluko Ministroen Batzordean (Karta aplikatzen ote den egiaztatzeko eginiko segimendua dela-eta) 2005eko irailaren 21ean Espainiari zuzendutako Gomendio bat onartu zuen. Honetara, Gomendioak bosgarren puntuan zera adierazten du esplizituki: "Nafarroako legediari men eginez, Kartako III. Atalak eremu mistoan euskarari eskaintzen dion babesa era egokian ezartzeko aukera aurreikusi behar dela". Bestalde, laugarren puntuan zera adierazten du: "neurriak hartu behar direla euskararen erabilera sustatzearren, Euskal herriko hedabide elektroniko pribatuetan, baita orokorrean Nafarroako irrati zein telebista saioetan ere".\nAzkenik, egungo Foru Gobernuak, Nafarroako eremu mistoan euskararen ofizialtasunik inolaz ere aitortzen ez duela aditzera ematen duen makina bat adibideren artean, honakoa gogora ekarri behar dugu: 2007ko apirilaren 10ean, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak (JUR 20070333), otsailaren 8ko 19/2006 Foru Aginduaren aurka jarritako administrazioarekiko auzi-helegitea baietsi zuen. Izan ere, Nafarroako Gobernuko komunikazioen, garraioen eta lan publikoen kontseilariak emaniko aipatu Aginduak atzera bota zuen lehendik, abuztuaren 16ko 735/2005 Ebazpenaren aurka jarritako gora egiteko helegitea. Eta lan publikoen zuzendari orokorrak emaniko Ebazpen honek halaber, atzera bota zuen lehenago, euskal toponimia ere agertzearren, Zizur Nagusitik igarotzen den 111-N ren zatiko bide-seinalea alda zedin eginiko eskaera. Bada, Nafarroako Justizi Auzitegi Nagusiaren epaiak aipatu administrazioarekiko auzi-helegitea baiesten du, azaroaren 9ko 368/1992 Foru Dekretuaren artikulu bakarrean oinarrituz. Ezen, xedapen honi jarraiki, "Cizur Mayorren ohiko deituraren izendapen ofizialak Zizur Mayor eta Zizur Nagusia dira. Eta deitura horiek, ondorio guztietarako, legezkoak izanen dira".\nEuskaldunen Hizkuntza-eskubideak Ipar Euskal Herrian\nIpar Euskal Herrian euskara ez da ofiziala; soilik frantsesa da ofiziala (1992ko ekainaren 25eko "92-554 zki.dun Loi constitutionnelle" indarrean sartzen den unetik; izan ere, aipatu Legeak, 1958ko urriaren 4ko Konstituzioko 2 art.ari ondoko xedapena gehitzen dio: "La langue de la République est le français"). Halere, aipatu beharra dago, frantziar Konstituzioan, lehen aldiz, 2008ko uztailaren 23ko "2008-724 zki.dun Loi constitutionnelle"k, 75.1 artikulu berria gehitzen diola testuari, zera xedatuz: "Les langues régionales appartiennent au patrimoine de la France".\nZeintzuk dira bada, Ipar Euskal Herrian euskaldun bati aitortzen zaizkion hizkuntza-eskubideak? Honetara, lehenik eta behin aipatu behar dugun Legea, irakaskuntza arlokokoa da; hots, 1975 eko uztailaren 11ko 75-620 zki.duna da (Loi Habi). Aipatu Legeak hezkuntza arautzen du, bere 12 art.an zera xedatuz: "Un enseignement des langues et des cultures régionales peut être dispensé tout au long de la scolarité". Hortaz, xedapen honetan oinarrituz, beti ere borondate printzipioari jarraiki, irakaskuntza publikoaren eremuan euskara eta euskaraz irakats daiteke. Hain zuzen, 1995eko apirilaren 7ko 95-086 zki.dun Zirkularrak, Frantziako hizkuntzen ondarea babestearren, honakoa ezartzen du:\n""Chaque enseignant, lorsque les activités de la classe s'y prêteront, fera découvrir à ses élèves les richesses du patrimoine culturel et linguistique, il les amènera à appréhender le fait régional non comme une opposition entre des particularismes locaux, mais comme une composante de la culture nationale"."\nEra honetan beraz, astean hiru ordutan zehar, euskaraz irakastea baimentzen da (Ipar Euskal Herriko ikaslegoaren %11ak egiten duena), baita hezkuntza elebiduna jasotzea ere, gurasoek hala eskatuz gero (%11). Irakaskuntza publikotik at, Seaskak burutzen duen euskarazko irakaskuntza topa dezakegu (%5). Irakaskuntza hori ordea, ofizialki pribatuak diren eskoletan gauzatzen da. Hain zuzen, eskola pribatu hauek frantziar Estatuari elkartuta daude eta hitzarmenen baten bitartez onartzen zaie euren berezitasuna.\nAdministrazio publikoaren esparruan ordea, euskarak ez du inongo errekonozimendu ofizialik. Aitzitik, udal-organoetan euskara erabil daiteke eta funtzionarioek bizilagunekiko harremanetan erabil dezakete; jakina, ez eskubide bezala, baizik eta erabilera soil edo ohiturazkoa bailitzan. Halaber, ugariak dira Frantzian euskaraz agertzen diren horma-irudiak, argibideak edo herri-deiturak. Baina hauek guztiak ez dira agertzen eskubide baten adierazpen juridiko bezala; egitez, hizkuntza bat bizirik dagoenaren adierazle bezala baizik. Honetara, gogora ekarri behar dugu 1994ko abuztuaren 4ko Legea (Loi Toubon), frantsesaren erabilera arautzen duena hala erakunde ororen esparruan nola publizitate-esparruan, zera xedatuz: "Les dispositions de la présente loi s'appliquent sans préjudice de la législation et de la réglementation relatives aux langues régionales de France et ne s'opposent pas à leur usage".\nJustizia-Administrazioaren eremuan ostera, ez dago, frantsesa hizkuntza ofizialtzat bereziki jotzen duen testu berririk. Horregatik, aipamen egiten zaio tradizionalki indarrean den 1539ko Villers-Cotterêteko Ordenantzari; izan ere, bere 110 art.an xedatzen du: "Nous voulons d'ores en avant que tous arrets ... et autres quelconques actes de justice ... soient prononcez, enregistrez et délivrez aux parties en langage maternel françois et non autrement".\nHedabideetan, 1982ko uztailaren 29ko Legeak, ikus-entzuneko arloa arautzen duenak, bi ondorio garrantzitsu izan zituen erregio-hizkuntzei zegokienez. Alde batetik, irrati eta telebista zerbitzu publikoei esleitzen zien erregio-hizkuntzetako zein kulturetako adierazpenak bermatzeko zeregina (5 art.); horrek, astean zehar zenbait ordutan, aipatu hizkuntzetan saioak egitea ekarri du. Bestetik, Frantziar Estatuak irrati-difusio pribatuaren arloan zeukan monopolioa apurtu zuen eta ondorioz, Ipar Euskal Herrian Gure Irratia, Irulegiko Irratia edo Zuberoko Boza bezalako euskarazko irratiak sortu ziren.\nGainerakoan, dakigun bezala, Frantzian euskararen alde juridikoki egin den ahaleginik handiena (baita gainerako erregio-hizkuntzen mesedetan ere), Hizkuntza Erregionalen edo Gutxituen Europako Kartarekin izan zen. Hain zuzen, 1999ko maiatzaren 7an, Frantziak, Kartako III. ataleko 98 proposamenetatik 39 sinatzeko hitza eman zuen. Alabaina, Frantziako "Conseil Constitutionnel"ek edo Konstituzio Auzitegiak, berehala, 99-412 zki.dun Erabakia hartu zuen 1999ko ekainaren 15ean. Erabaki horretan Frantziako "Conseil Constitutionnel"ek zera ulertzen zuen: Kartak Errepublikaren zati ezintasun printzipioa urratzen zuela, baita legearen aurreko berdintasuna nahiz frantziar herriaren batasuna ere. Orobat, Frantziako erakundeen hizkuntza ofizial bakarra frantsesa dela deklaratzen duen frantziar Konstituzioko xedapena urratzen zuela ulertzen zuen Konstituzio Auzitegiak. Hortaz, Kartaren berrespen prozesua guztiz geratuta dago.\nZehazki, Frantziako "Conseil Constitutionnel"ek, irmotasunez, Karta konstituzio kontrakotzat jotzen zuen, zera adieraziz:\n""confère des droits spécifiques à des "groupes" de locuteurs de langues régionales ou minoritaires, à l'intérieur de "territoires" dans lesquels ces langues sont pratiquées, porte atteinte aux principes constitutionnels d'indivisibilité de la République, d'égalité devant la loi et d'unicité du peuple français; considérant que ces dispositions sont également contraires au premier alinéa de l'article 2 de la Constitution en ce qu'elles tendent à reconnaître un droit à pratiquer une langue autre que le français non seulement dans la "vie privée" mais également dans la "vie publique", à laquelle la Charte rattache la justice et les autorités administratives et services publics"".\nGerora, une hartan Lehen Ministro zen Lionel Jospinek, Errepublikako Presidente zenari, Jacques Chiraci, Konstituzioa aldatzea proposatu zion, Karta berretsi ahal izateko. Prozesuak ordea, ez du aurrera egin. Eta azken berri bezala, aipatu beharra dago, 2008ko uztailean, Konstituzioaren aldaketa burutu dela eta ondorioz, lehen aldiz, erregio-hizkuntzak Frantziako ondare gisa babesten direla. Horrenbestez, Konstituzioaren ikuspuntutik, Karta sinatzea ekar al dezake horrek? Badirudi oraindik ezinezkoa dela, bai "Conseil Constitutionnel"en argudioak aintzat hartzen baditugu, baita egun Frantziako Errepublikako Presidente den Sarkozyk, 2007ko martxoaren 9an, Caenen eginiko adierazpenak gogoan baditugu ere; hain zuzen, zera esaten baitzuen:\n""Si je suis élu, je ne serai pas favorable à la Charte européenne des langues régionales, non pas parce que je conteste les langues régionales, qu'au contraire je veux soutenir et développer, mais parce que je ne veux pas que demain un juge européen ayant une expérience historique du problème des minorités différente de la nôtre puisse décider qu'une langue régionale doit être considérée comme langue de la République au même titre que le français. Car au-delà de la lettre des textes il y a la dynamique des interprétations et des jurisprudences, qui peut aller très loin. J'ai la conviction qu'en France, terre de liberté, aucune minorité n'est opprimée et qu'il n'est donc pas nécessaire de donner à des juges européens le droit de se prononcer sur un sujet qui est consubstantiel à notre pacte national et n'a absolument rien à voir avec la construction de l'Europe"".\nNolanahi ere, azken datu bezala, aipatu gura genuke, "Conseil Constitutionnel"ek adibidez, ez duela arazo juridikorik ikusi 2004ko otsailaren 27ko 2004-192 zki.dun Lege Organikoaren 57 art. konstituzioaren kontrakotzat jotzeko. Lege honek frantziar Polinesiako autonomia estatutua onartzen du. Eta zehazki, aipatu artikuluak zera xedatzen du, hitzez hitz:\nLa langue tahitienne est un élément fondamental de l'identité culturelle : ciment de cohésion sociale, moyen de communication quotidien, elle est reconnue et doit être préservée, de même que les autres langues polynésiennes, aux côtés de la langue de la République, afin de garantir la diversité culturelle qui fait la richesse de la Polynésie française. Le français, le tahitien, le marquisien, le paumotu et le mangarevien sont les langues de la Polynésie française. Les personnes physiques et morales de droit privé en usent librement dans leurs actes et conventions; ceux-ci n'encourent aucune nullité au motif qu'ils ne sont pas rédigés dans la langue officielle.\nLa langue tahitienne est une matière enseignée dans le cadre de l'horaire normal des écoles maternelles et primaires, dans les établissements du second degré et dans les établissements d'enseignement supérieur. Sur décision de l'assemblée de la Polynésie française, la langue tahitienne peut être remplacée dans certaines écoles ou établissements par l'une des autres langues polynésiennes. L'étude et la pédagogie de la langue et de la culture tahitiennes sont enseignées dans les établissements de formation des personnels enseignants".\nAGIRREAZKUENAGA, I., "Diversidad y convivencia lingüística. Dimensión europea, nacional y claves para la normalización del euskara", Gipuzkoako Foru Aldundia, Donostia, 2003.\nCOBREROS MENDAZONA, E., "El régimen jurídico de la oficialidad del euskara", HAEE, Oñati 1989.\nMILIAN I MASSANA, A., "Derechos Lingüísticos y Derecho fundamental a la educación", Civitas, 1994.\nPÉREZ FERNÁNDEZ, J.M., "Estudios sobre el estatuto jurídico de las lenguas en España", Atelier, Bartzelona 2006.\nURRUTIA LIBARONA, I., "Derechos lingüísticos y euskera en el sistema educativo". Lete/Pamiela, Iruñea, 2005.\nAgirreazkuenaga Zigorraga, Iñaki (ES)\nPrieto Etxano, Eunate (ES)\nPrieto Etxano, Eunate (EU)\nAgirreazkuenaga Zigorraga, Iñaki (EU)


‘Irauli sistema. Zaintza sistema publikoa’ leloa plazaratu du SORTUk Martxoaren 8 honetan. Izan ere, pandemiak agerian utzi du zaintzarako baliabide publiko eta komunitarioen gabezia larria.\n‘Irauli sistema. Zaintza sistema publikoa’ leloa plazaratu du SORTUk Martxoaren 8 honetan. Izan ere, pandemiak agerian utzi du zaintzarako baliabide publiko eta komunitarioen gabezia larria. Zaintza bigarren mailako zeregintzat jo da historikoki eta emakumeen bizkar utzi izan du sistema kapitalista heteropatriarkalak. Hori gutxi balitz, ofentsiba liberalak gizarte zerbitzuak azpigaratu, pribatizatu eta prekarizatu egin ditu, jendarte osoaren ongizatearen kaltetan.\nMartxoaren 8 honetan, ‘dena aldatu, sistema arrakalatu!’ lelopean Euskal Herriko emakumeon mundu martxak eginiko mobilizazorako deiarekin bat egiten dugu. Sakoneko aldaketa bat emateko, sistema bera iraultzeko, ezinbestekoa da zaintza lanak erdigunean jartzea, eta norabide horretan lanean ari dira bai mugimendu feminista bai euskal sindikalismoa.\nPandemiak azkartutako krisi honetan, hamaika alorri eragiten dien krisi honetan, Euskal Herrian, badugu ikuspegi feministatik erantzuteko oinarri sendoa. Aurreko bi urteetako greba feministak zaintza-krisia agerian uztea lortu zuten. Gainera datorkiguna gogorra izan arren, balia dezagun oinarri hori, indar hori, burujabetzaren beharra azaleratzeko, burujabetza feminista eta trantsizio feministan aurrera egiteko. Borrokatzeko momentua da, merezi duten bizitzak bizitzea posible egingo duen errealitate baten alde, eredu berri baten alde azken batean.\nEgiturazko eraldaketa ahalbidetuko duten neurriak ezartzeko momentua da arlo ezberdinetan, politiko-instituzionalean, juridikoan, hezkuntzan, zerbitzu publikoetan... eta ezinbestean arlo sozialean, herri aktibazio baten bidez eraldaketa ahalbideratzeko, emakumeon bizi-baldintzak hobetzeko, prekarietate estrukturala gainditzeko.


Autoenplegu proiektuetarako diru laguntzak eskatzeko epea ekainaren 17an hasiko da | El Correo\nZurekinAutoenplegu proiektuetarako diru laguntzak eskatzeko epea ekainaren 17an hasiko da\nAutoenplegu proiektuetarako diru laguntzak eskatzeko epea ekainaren 17an hasiko da\nBizkaiko Aldundiak 6,25 milioi euro bideratuko ditu arlo honetako proiektuak laguntzera, eta, sustatzaile kopuruaren arabera, proiektu bakoitzari 5.000 eta 15.000 euro bitarteko laguntzak ematea aurreikusi da\nEL CORREO Viernes, 26 abril 2019, 13:44\nAutoenplegu proiektuetarako diru laguntzak eskatzeko epea ekainaren 17an hasiko da eta irailaren 16an bukatu. Hori izan da Bizkaiko Foru Aldundiak, Gobernu Kontseiluan, 2019ko ekitaldi honetarako Autoenpleguari buruzko Dekretuan onartu duena. Gauzak horrela, 6,25 milioi euro bideratuko ditu xede horretara, Enplegua, Gizarte Inklusioa eta Berdintasuna Sustatzeko Sailaren kargura. Aldunditik nabarmendu dutenez, sustatzaile kopuruaren arabera, proiektu bakoitzari 5.000 eta 15.000 euro bitarteko laguntzak ematea aurreikusi da.\nEra berean, deialdiak aurkezteko aurretiko fase bat dago, maiatzaren 3ra arte. Fase hori aholkua emateko eta aurretiko negozio plan bat burutzeko sustatzaileekin lan egiteko ardura izango duten erakundeei dagokie. Negozio plan bat eta aurretik erakundeekin landutako prestakuntza bat izatea eskatzen dute autoenplegurako diru laguntza horiek.\nAipatutako erakunde hauek, gainera, enpresa kudeaketari buruzko 30 orduko taldeko prestakuntza eta negozio plan bat egiteko 40 ordurainoko aholkularitza indibidualizatua eskaini behar izango diete autoenplegurako proiektuak sustatzen dituzten pertsonei.\nForu laguntza eskura dezaketen erakundeak dira tokiko enplegu eta garapen zentroak edo horien mendeko erakunde autonomoak, enpresa publikoak edo bestelako erakundeak, zein fundazioak, elkarteak eta irabazi asmorik gabeko beste erakunde batzuk, betiere, gutxienez hiru urteko esperientzia egiaztatuarekin. Erakunde bakoitzak, gehienez, 80.000 euroko diru laguntza jaso ahalko du dekretu honi lotutako ekintzen guztizkoagatik. Baldintzen nondik norakoak ezagutu nahi izanez gero, sakatu hemen.\nHiru gizon atxilotu dituzte Bilbon, etxebizitza batean indarra erabiliz lapurtzeagatik 'Terra Willy, planeta ezezaguna' estreinatuko da gaur, euskaraz