MIASTO W DZIAŁANIU. WARSZAWSKA SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA – DOBRO WSPÓLNE W EPOCE NOWOCZESNEJ by Fundacja Bęc Zmiana - Issuu\nMI ASTO W DZI AŁANIU WA R S Z AWS K A S P Ó Ł DZ I E L N I A M I E S Z K A N I OWA – D O B RO WS P Ó L N E W E P O C E N OW O C Z E S N E J\nPamiÄ&#x2122;ci Anny Zeidler-Janiszewskiej\nWprowadzenie Jak tworzyć miasta? Żoliborz: historia preposteryjna i zwrot w stronę utopii Jak badać miasta? Podmiot działań miejskich Przedmiot działań miejskich I Modernizm – architektura społecznie zaangażowana? Czy warto bronić nowoczesności? Nowe budownictwo na Żoliborzu Idea osiedla społecznego Nowoczesne treści społeczne osiedla żoliborskiego II Wyzwanie rzucone architekturze, czyli performatywna przestrzeń Jak mieszkać? Mieszkaniowe decorum Ewolucje kuchenne. Architektura i dyskursy emancypacyjne Architekci performerzy\n11 11 16 19 24 30\n45 63 68 72\n81 81 93 100 115\nIII Społeczna urbanistyka czy krytyczna praktyka przestrzeni? Przestrzeń współdziałania i niezależna krytyka „Kultura mieszkaniowa” poza architekturą. Emancypacja i edukacja Kulturowa produkcja podmiotów miejskich\nIV Stara kwestia miejska? Antykapitalistyczna reforma Życie codzienne, czyli feminizacja pracy Ogrodnictwo: warsztaty pracy zespołowej Granice ekonomicznej autonomii osiedla\n199 211 217 231 237\nV Modele kultury miejskiej: warsztat, świetlica czy laboratorium? Zinstytucjonalizowane życie na osiedlu „Szklane Domy” Okno na świat Piekło partycypacji? Techniki doświadczenia: święta i rytuały osiedlowe VI Warsztat czy świetlica? Społeczne eksperymenty: „organiczni intelektualiści”, amatorzy czy zewnętrzni eksperci? Stanisław Ossowski – mieszkaniec, badacz i reformator społeczny\n263 263 269 276 28o 286\nSterylne warunki czy mobilne eksperymenty? Praxis – wiedza, którą produkuje społeczne laboratorium Miasto laboratorium? Inżynieryjna funkcja wiedzy społecznej VII „Totalna pedagogizacja”? „Nowy człowiek w nowym osiedlu”: od kultury uczenia się do kultury edukacji\n337 343 353 361\nAutor fotografii i czas wykonania nieznany, prawdopodobnie zrobiono ją podczas budowy I kolonii w 1927 roku; fot. Izba Historii Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej\nJAK TWORZYĆ MIASTA? W miastach możemy dziś obserwować wdrażanie nowego modelu rządzenia opartego na miejskiej przedsiębiorczości. Samorządy wielu zachodnioeuropejskich miast mają swobodę w demontażu miejskich systemów opieki społecznej, prywatyzacji publicznych dóbr i konsumpcji zbiorowej czy coraz dalej posuniętej współpracy z prywatnymi inwestorami. Równolegle z tym procesem podejmowane są liczne próby budowania „wyjątkowych miejsc”, „miast kreatywnych”, charakterystycznych dla neoliberalnego, kapitalistycznego sposobu produkcji, który konsekwentnie poddaje utowarowieniu takie elementy życia ludzkiego jak wiedza, informacja, emocje, style życia czy nawet formy oporu. Wydaje się jednak, że na razie jedyną szansą na ocalenie miasta dla mieszkańców są próby „przechwytywania” oficjalnych instytucji na rzecz poszerzania dostępu do podstawowych usług i dóbr. Czasem przybierają one charakter „radosnych spotkań” i miejskiej zabawy, często jednak kończą się fiaskiem, nie przynoszą spodziewanych rezultatów i długofalowych skutków. Tak stało się na przykład w Rzymie z Teatro Valle. W obliczu groźby sprywatyzowania siedziby teatru, mającej status dziedzictwa historycznego, grupa reżyserów, aktorów i tancerzy podjęła okupację budynku i sprawiła, że Teatro Valle Occupato stało się centrum aktywności już nie tylko teatralnej. Teatr okazał się przestrzenią dla ruchów miejskich upominających się o prawo do dobra wspólnego, zarządzanego nie tyle przez instytucje publiczne, ile przez użytkowników\nmiasta za pomocą demokracji bezpośredniej. Ostatecznie, po negocjacjach, doszło do eksmisji aktywistów z teatru. Nie oznacza to oczywiście, że takie miejskie walki są niepotrzebne, że wspólnoty powstające jako opór wobec władzy są nieskuteczne. Przeciwnie: dowodzą one, że miejskość to usieciowiona i skondensowana kultura, z jej materialną tkanką i niematerialną pracą mieszkańców, przestrzenią spotkań oraz narzędziami zarówno rozszerzania władzy kapitału, jak i walki z nim. Takie inicjatywy ważne są również dlatego, że przyczyniają się do cennych prób opisywania roli dóbr wspólnych, rozumianych jako niekomercyjne sposoby zaspokajania potrzeb mieszkańców. Mówienie o nich oznacza też zwrócenie uwagi, że obywatele są udziałowcami owych dóbr, a interesów społeczności miejskich nie da się podporządkować dyskursowi ekonomicznemu1. Należy je badać, gdyż dostarczają odpowiedzi na pytanie o to, jak tworzyć taki model zarządzania, w którego ramach własność publiczna znajdowałaby się pod nadzorem organizacji obywatelskich i wspólnot opartych na kooperacji. Pytanie to jest tym bardziej zasadne, że David Harvey w Buncie miast2 ostrzega przed wiarą w policentryzm i decentralizację dóbr wspólnych zarządzanych zupełnie oddolnie bez ukonstytuowania się hierarchii władzy wyższego rzędu (ponad lokalnymi dzielnicami) jako po prostu naiwną. Należy więc badać nie tylko zmieniające się strategie dotychczasowej gry o miasto, ale również sposoby myślenia o nowych podmiotach miejskich. Trzeba\nMassimo de Angelis, Reflections on Alternatives, Commons and Communities, „The Commoner” 2003, nr 6, oraz David Bollier, The Growth of the Commons Paradigm, [w:] Understanding Knowledge as a Commons: From Theory to Practice, red. Ch. Hess, E. Ostrom, Cambridge University Press, Cambridge 2007. David Harvey, Bunt miast. Prawo do miast i miejska rewolucja, przeł. A. Kowalczyk i in., Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2012.\nodpowiadać na pytania o to, kim są główni gracze, którzy formułują prawo do miasta. Czyje ono jest? I czy przestrzeń miejską przejmują dziś nowe wspólnoty? Jeszcze w opublikowanym w 1997 roku artykule The New Urbanism and the Communitarian Trap3 Harvey wątpił, czy wspólnoty manifestujące swoje interesy mogą być na tyle sprawne organizacyjnie, aby wprowadzać nowe rozwiązania kwestii miejskich. Jednak już w Buncie miast analizuje walki klasowe toczone w Ameryce Łacińskiej. I jeśli pyta: „Jak zatem organizować miasto?”, to jednocześnie uznaje, że wspólnoty miejskie są niezbędne. Podobnie jak Michael Hardt i Antonio Negri, zdaniem których miejska produktywność, zarówno ta materialna, jak i niematerialna, rekonfiguruje tkankę urbanistyczną, czyniąc z miasta coś na kształt „fabryki społecznej”4. Właśnie dlatego wielu badaczy (w tym Henri Lefebvre5) dopomina się o dostrzeżenie wspólnot codziennego oporu w mieście; mają na myśli wspólnoty, które organizują warunki swego życia poza kapitałem. Z kolei Andy Merrifield, przedstawiciel nieco młodszego pokolenia badaczy z obszaru krytycznych studiów miejskich6 w duchu „magicznego marksizmu”, próbuje analizować praktykę życia miejskiego poza kapitalizmem\nTegoż, The New Urbanism and the Communitarian Trap, „Harvard Design Magazine” 1997, nr 1. Michael Hardt, Antonio Negri, Rzecz-pospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne, przeł. zespół „Praktyki Teoretycznej”, Korporacja ha!art, Kraków 2012, s. 359–371. Henri Lefebvre, Critique of Everyday Life, przeł. G. Elliott, Verso, London–New York 2014. Pisze o tym między innymi Neil Brenner, What is Critical Urban Theory?, „City” 2009, t. 13, nr 2–3. „Krytyczna teoria miejska”, rozumiana jako subdyscyplina badań nad miastem, często wiązana jest z koncepcjami „radykalnej geografii” (David Harvey, Neil Smith, Erik Swyngedouw, Noel Castree, Andy Merrifield; badacze ci różnią się przede wszystkim podejściem do metodologii, ale łączy ich inspiracja myślą marksowską).\ni przygląda się procesom budowania solidarności pomiędzy ludźmi znacznie się od siebie różniącymi, niezależnie od tego, czy należą do klasy robotniczej, czy też nie7. Autor ten proponuje na nowo ująć kwestię miejską i stawia pod znakiem zapytania zasadność walki o to, co Manuel Castells nazwał prawem do „konsumpcji zbiorowej”. Czy walka o dobra publiczne ma sens, skoro ostatecznie albo zawiadują nimi urzędnicy realizujący model miejskiej przedsiębiorczości, albo zostały już sprywatyzowane i służą inwestorom w ramach kreatywnego kapitalizmu? Książka Nowa kwestia miejska stanowi dowód porzucenia przez Merrifielda wiary w możliwość egzekwowania „prawa do miasta” – zamiast tego kieruje on uwagę na logikę spotkań, które nie wpisują się już w logikę praw. Są raczej rodzajem wspólnot, spontanicznie powstających po to, by mieszkańcy mogli wyrazić swoje zbiorowe emocje oraz swój sprzeciw. Skoro nie ma powrotu do polityki społecznej państwa dbającego o równy dostęp do dóbr publicznych, to w konflikcie interesów między kapitałem a zwykłymi obywatelami zawsze wygrywa ten pierwszy. To natomiast sprawia, że skala prywatyzacji, „pasożytniczej urbanizacji” oraz neohaussmannizacji8 miast wymusza również działania zupełnie inne niż te polegające na walce o prawo do „konsumpcji zbiorowej”. Jak zatem organizować miasto? Czy można je dziś opierać na zaangażowaniu mieszkańców, „logice spotkań”, miejskiej emocjonalnej mobilizacji wspólnot sąsiedzkich, demokracji bezpośredniej, oddolności czy względnej lokalnej autonomii? W jakiej formie mieliby się organizować mieszkańcy? Czy strategia wspólnot\nAndy Merrifield, Magical Marxism. Subversive Politics and the Imagination, Pluto Press, London–New York 2011. Tegoż, Nowa kwestia miejska, przeł. P. Juskowiak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016, s. 1–15.\noburzonych, okupacji miasta, miejskiej partyzantki i „radosnych spotkań”, a nawet proponowanych przez Michaela Hardta i Antonia Negriego „żakerii”, jest jedyną alternatywą wobec demontażu „starej kwestii miejskiej”? Po kryzysie finansowym w 2008 roku Barcelona stanęła przed koniecznością oddolnego, codziennego, autarkicznego radzenia sobie z „problemem mieszkaniowym”. Barcelońscy aktywiści podjęli eksperymenty dzielenia się przestrzenią, promując w ten sposób ekonomię społeczną i budownictwo nieoparte na zysku. Spółdzielnia La Borda wraz ze stowarzyszeniem architektów LaCol zainicjowała budowę mieszkań bazującą na partycypacji mieszkańców. Stworzono elastyczną infrastrukturę, przystosowującą się do ewoluujących w czasie warunków społecznych i ekonomicznych. Żeby poprawić warunki życia wspólnoty i podnieść jakość usług, włączając przestrzenie wspólne, zaprojektowano na przykład wewnętrzne podwórka oraz wspólne przestrzenie na środkowych piętrach. Spółdzielnia Sostre Cívic realizuje zaś projekt „Princessa 69” przeznaczony dla rodzin potrzebujących pomocy. Zmobilizowano i włączono do tego zadania kilka pracowni partycypacji projektowej, dzięki którym każda rodzina mogła wziąć udział w procesie projektowania i współpracować z technikami przy tworzeniu własnego modelu współzamieszkiwania; w ten plan włączono także przestrzenie produkcji dla wspólnoty, takie jak ogródki miejskie czy świetlice9. Tym, co łączy wiele\nFuture Possible: Cooperatives from Ownership to Use. A Conversation with Sostre Cívic, „Quaderns” 2013, nr 265, s. 9–12. Znakomitą wystawę Piso Piloto, prezentującą mieszkaniowe eksperymenty, przykłady spółdzielni mieszkaniowych oraz co-housingu zrealizowanych w Barcelonie oraz kolumbijskim Medellín, zorganizowało Centro de Cultura Contemporánea pod kuratelą Oriola Bohigasa (czerwiec–październik 2015).\nbarcelońskich inicjatyw, jest przede wszystkim potrzeba oddolnego budowania więzi sąsiedzkich, współdzielenia przestrzeni i bycia razem. To dowodzi również, że miasta zastępują społeczną przestrzeń państwa. Dla naszych doświadczeń i codziennych działań, ale też dla naszej tożsamości, większe znaczenie ma fakt, że bardziej niż obywatelami państwa jesteśmy istotami miejskimi. „Narodowe” modele obywatelstwa coraz częściej zawodzą w zglobalizowanych metropoliach. Jak przekonuje Krzysztof Nawratek, musimy powrócić do postrzegania miasta jako idei politycznej. A to oznacza, że obok „radosnych spotkań” miasto musi operować „pustą opresją”, potrzebuje zinstytucjonalizowanej oprawy, czegoś, na czym jego mieszkańcy mogą się oprzeć i na czym mogą polegać. Miasto jako przestrzeń radykalna, jako obszar działań sprawczych podmiotów, jako idea polityczna, jako dobro wspólne, jako współczesna forma współ-za-mieszkiwania, przestrzeń działania miejskich kolektywów, subwersji i autarkii – to dziś najczęstszy temat analizowany w obrębie humanistyki zaangażowanej i krytycznych studiów miejskich.\nŻOLIBORZ: HISTORIA PREPOSTERYJNA I ZWROT W STRONĘ UTOPII Sądzę, że strategie miejskie podejmowane bez mała sto lat temu na warszawskim Żoliborzu mogą okazać się atrakcyjne zarówno dla zaangażowanych badaczy10,\n10 Model takich badań w obrębie kulturoznawstwa proponuje Agata Skórzyńska. Por. tejże, Czy możliwe jest kulturoznawstwo aktywistyczne? Partycypacja w perspektywie filozofii praxis, „Prace Kulturoznawcze” 2016, t. 19, s. 15–40.\naktywistów i kuratorów, jak i dla miejskich reformatorów, animatorów czy przedstawicieli ruchów miejskich. Słowem – dla wszystkich tych, których za Markusem Miessenem nazwać można krytycznymi praktykami przestrzeni11. Analiza losów Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej dostarcza szeregu przydatnych informacji na temat najistotniejszych punktów ciągłości i zerwania pomiędzy historycznymi i wciąż trwającymi próbami odzyskiwania przestrzeni miejskiej. W żoliborskich doświadczeniach dostrzec można ogromny zestaw pojęć i narzędzi pozwalających twórczo i demokratycznie przemyśleć polityczny potencjał samoorganizujących się mieszkańców. Choć międzywojenna WSM jest przypadkiem historycznym, to podjęte tam kwestie uzupełniają repertuar możliwych dzisiaj działań miejskich na przykład o spółdzielcze, antykapitalistyczne strategie oporu, formy organizacji i sposoby komunikacji, niematerialnej pracy na rzecz osiedlowej wspólnoty, miejskiej edukacji, a nawet emancypacji. Pozwala to wykorzystać historyczny zasób i potencjał sprzeciwu miejskiego opartego na kategorii biopolitycznej pracy; wbrew temu, co można by sądzić, był to sprzeciw nie tyle robotniczy, ile właśnie miejski, „mieszkaniowy”, spółdzielczy. Chodzi więc o przywrócenie (przypomnienie) pewnego rodzaju wiedzy o możliwościach realizacji prawa do miasta. Chodzi o dzielenie się wiedzą i doświadczeniami, które rodziły się oddolnie, nieustannie się przekształcając i tworząc żywą tkankę miasta. Choć Żoliborz rozwijał się dzięki refleksji awangardowych architektów i nowoczesnych socjologów, pod intelektualną kuratelą spółdzielców, których postawa może być kojarzona z opisywanymi przez 11\nMarkus Miessen, Koszmar partycypacji. Niezależna praktyka, przeł. M. Choptiany, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2016.\nAntonia Gramsciego „intelektualistami organicznymi”, to nie była to wiedza powstała w uniwersyteckich salach, lecz raczej współtworzona i testowana w praktyce codziennego kreowania osiedla i w wyniku nieustannie toczących się o nie walk. Można powiedzieć, że Warszawską Spółdzielnię Mieszkaniową tworzyli z pasją „amatorzy” – w rozumieniu, jakie tej kategorii nadał ostatnio Andy Merrifield12. Z drugiej strony analiza żoliborskiego życia przy wykorzystaniu dorobku współczesnych studiów miejskich pozwala uwzględnić ideologiczne i – szerzej – kulturowe uwikłanie kształtujących się norm i praktyk dotyczących stawania się obywatelem. Pozwala też oglądać osiedle WSM pod kątem praktykowania współpracy, wytworzonych tam rytuałów, społecznych działań i scenariuszy, które umieściły w centrum nowe instytucjonalne konstrukcje podmiotowości produktywnej, odpowiedzialnej i wychylonej ku temu, co publiczne, ale zarazem dającej się kontrolować. Tego typu badania można nazwać historią preposteryjną13. Zaawansowanie dzisiejszych studiów miejskich i humanistyka zaangażowana pozwalają nie tylko docenić to historyczne przedsięwzięcie, ale też odsłonić w nim aspekty wcześniej niedające się dostrzec. Oznacza to, że można badać zjawisko niejako wstecz, uzyskując nowe możliwości interpretacji dziejów Żoliborza. Zamierzam pokazać całościowość żoliborskiego projektu, nie po to jednak, by obnażać jego totalny charakter czy zdemaskować opresyjnie nowoczesny ład, lecz by 12\nAndy Merrifield, The Amateur. The Pleasures of Doing What You Love, Verso, London–New York 2017. Za zwrócenie uwagi na tę książkę oraz inspirację twórczością Merrifielda dziękuję Piotrowi Juskowiakowi z Instytutu Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu. Badania preposteryjne zaproponowała między innymi Mieke Bal w książce Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik, przeł. M. Bucholc, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2012.\nodpowiedzieć na pytanie o to, czy dziejące się tam wydarzenia, powstające instytucje, rytm codziennych praktyk i charakter zamieszkiwania osiedla, złożone w całość, wpisują się w te propozycje badawcze, które oparte są na analizie wspólnotowości performatywnych podmiotów, wielości (multitude), biopolitycznej pracy i dobra wspólnego. Zatem: czy mieszczą się w nowych konceptualizacjach miejskości. Będzie to więc narracja nie tyle o jednostkach (silnych podmiotach) i nie tyle o ideologiach, ile o społeczności (a raczej wielości) realizującej miejską sztukę zamieszkiwania dzięki dobrze uporządkowanym, kunsztownym działaniom obowiązującym w dyscyplinarnym porządku pracy, edukacji, higieny, konsumpcji i rozrywki. Analizowany przeze mnie okres to lata od powstania pierwszych spółdzielczych mieszkań w roku 1926 do początku drugiej wojny światowej. Wojna to czas, w którym upada zinstytucjonalizowany porządek i życie przybiera prowizoryczny charakter; wyłaniają się wtedy inne, charakterystyczne dla stanu wyjątkowego formy działania społecznego, dalekie od codzienności i normalności. Po niej zaś nastaje już totalitarny reżim stalinowski i spółdzielnia „traci swój wyspowy charakter”, jak zauważył Stanisław Ossowski, zostaje przechwycona przez organy władzy państwowej i przestaje być oddolną, samorządną inicjatywą. Spółdzielczości nie można przecież zaprowadzić odgórnie.\nJAK BADAĆ MIASTA? „Republika spółdzielcza”, „spółdzielcze miasteczko”, „czerwony Żoliborz”, polityczny poligon, utopia nowego społeczeństwa, osiedlowy reżim, ideologiczne osiedle, wreszcie: laboratorium osiedlowego życia i miejski eksperyment. To wszystko bez wątpienia powiedziano\no Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej powstałej w Polsce, gdzieś na peryferiach nowoczesnej Europy w latach 20. XX wieku. Dzięki pionierskiemu charakterowi osiedle WSM potraktować można jako ideowy eksperyment, niepozbawiony zdemaskowanych już dziś modernistycznych ambicji budowania ładu społecznego. Można je także analizować jako nowoczesną utopię. Nie sądzę jednak, by był to powód do krytyki, zwłaszcza w perspektywie dzisiejszej humanistyki zaangażowanej. Nie uważam również, że powinniśmy traktować je jako historyczny relikt. Oczywiście, można pozostać przy surowej ocenie modernizmu i radykalnej krytyce nowoczesności, która słusznie wynika z pozbycia się złudzeń wobec wielkich narracji. Taka krytyka deprecjonuje jednak pewien już wypracowany porządek kulturowy, z charakterystyczną dla nowoczesnych społeczeństw oprawą instytucjonalną, dzięki której podmiot miał zarówno publiczny, jak i prywatny charakter. Dlatego, choć staram się przyjąć perspektywę krytyczną, to jednak nie będzie ona ponowocześnie radykalna. To, co w projekcie żoliborskim wydało mi się najbardziej interesujące, to właśnie nowoczesna wiara w możliwość ustanowienia nowego kolektywnego podmiotu miejskiego, a także pragmatyzm, który sprawił, że ów porządek, choć miał charakter lokalny i organizowany był oddolnie, wykroczył daleko poza swoje granice. Proponowaną tutaj interpretację WSM można więc wpisać w zauważalny już od pewnego czasu w naukach społecznych powrót do myślenia utopijnego wiązany z koncepcjami między innymi Immanuela Wallersteina, Russella Jacoby’ego czy Ruth Levitas14. Autorzy ci stawiają 14 Immanuel Wallerstein, Utopistyka. Alternatywy historyczne dla XXI wieku, przeł. I. Czyż, Bractwo Trojka, Poznań 2008; Russell Jacoby, The End of Utopia. Politics and Culture in an Age of Apathy, Basic Books,\ntezę, że konstruowanie utopijnego myślenia wynika po prostu z naszego pragnienia lepszego życia i w tym sensie jest jego projektowaniem. Budują w ten sposób argumenty na rzecz odrzucenia antyutopijnego dyskursu, który oskarża utopię o koszmar prowadzący do totalitaryzmu. Utopia traktowana jako mrzonka czy rodząca przemoc i terroryzm fantazja blokuje nasze myślenie o radykalnie innej przyszłości, odbierając ludziom „wyobraźnię socjologiczną” i każąc myśleć jedynie o korektach stanu obecnego, tak jakby inny świat nie był możliwy. W koncepcji Levitas kategoria utopii ma charakter raczej analityczny i krytyczny, a nie opisowy. Jest metodą hermeneutyczną, ale też szansą na rozpoznanie „idealnych” relacji społecznych lub praktyk prefiguratywnych i transformacyjnych. Myślenie utopijne jako metoda pozwala dostrzegać i analizować „codzienny utopizm”, czyli różnego rodzaju praktyki społeczne zmierzające do wytworzenia nowych zwyczajów i alternatywnych instytucji. Jako krytyczna metoda hermeneutyczna dotyczy bardziej systemowych rozwiązań, gdzie holistyczne opisy nie pozostają na poziomie abstrakcyjnych wartości, takich jak równość i sprawiedliwość, ale dotyczą konkretnych realizacji ucieleśnionych w instytucjach społecznych, opisanych systematycznie jako zintegrowana całość. Takie utopie opierają się na silnym kontraście z teraźniejszością i na jej krytyce. Levitas ma na myśli głównie opisy przybierające formę powieści, opowieści podróżników, programów politycznych czy prac z obszaru teorii politycznej / społecznej. Krytyczną analizę tych zintegrowanych, holistycznych utopii badaczka określa mianem Imaginary Reconstitution of Society. New York 1999; Ruth Levitas, Concept of Utopia, Syracuse University Press, New York 1990; tejże, Utopia as Method. The Imaginary Reconstitution of Society, Palgrave–MacMillan, New York 2013.\nTakie (ponowne, ale o innym niż w XIX wieku znaczeniu) zejście się dróg nauk społecznych i utopii musi się oczywiście wiązać z rekonfiguracją tych nauk, które powinny się skupiać na tym, co normatywne; na tym, co dotąd odrzucały jako nienaukowe – a więc na tych obrazach dobrego społeczeństwa, które są konieczne dla godnego życia. Oznacza to ponadto, że nauki społeczne nie mogą traktować myślenia utopijnego jako wiedzy spekulatywnej, lecz powinny je postrzegać jako prawomocną wiedzę o wyobrażalnej przyszłości. Levitas przywołuje tu teksty francuskiego socjologa André Gorza, dla którego funkcją utopii, w sensie przyjętym w pracy Ernsta Blocha lub Paula Ricœura, jest budowanie dystansu (od istniejącego stanu rzeczy), który pozwala nam ocenić to, co robimy, w świetle tego, co moglibyśmy czy powinniśmy zrobić15.\nDla autorki Utopia as Method oznacza to, że utopia jest narzędziem służącym do oceny kontekstów i okoliczności, w których toczy się nasze życie. Ponadto pozwala też na transformację zarówno egzystencjalnego doświadczenia, jak i obiektywnych struktur świata społecznego, które generują to doświadczenie. Metoda Imaginary Reconstitution of Society obejmuje trzy tryby: architektoniczny, analityczny (archeologiczny) oraz ontologiczny. Tryb architektoniczny dotyczy projektowania instytucji i opisu dobrego społeczeństwa. Uzupełnia go tryb archeologiczny, który polega na odkrywaniu fragmentów i rekombinowaniu ich w spójną całość. Celem 15\nAndré Gorz, Reclaiming Work: Beyond the Wage-Based Society, Polity Press, Cambridge 1999, s. 113. Cyt. za R. Levitas, Utopia as Method, dz. cyt., s. XVII.\ntakiej archeologii jest stworzenie podstaw modelu dobrego społeczeństwa, otwartego na kontrolę i publiczną krytykę. Natomiast tryb ontologiczny dotyczy głównie podmiotów i agentów utopii. Dzięki niemu słyszalne są głosy nieobecnych lub ukrytych aktorów biorących udział w tych politycznych, literackich i artystycznych utopijnych „sprawozdaniach”. Choć analitycznie te tryby utopijnej metody są oddzielone, to w praktyce Imaginary Reconstitution of Society splecione razem umożliwiają badanie instytucjonalnej specyfiki społeczeństwa. Levitas twierdzi, że „gdziekolwiek byśmy zaczynali, w procesie wyobrażania siebie i naszego świata w grę wchodzą w końcu wszystkie trzy tryby”16. Ostatecznie utopia jako architektura włącza tryb ontologiczny, kształtując mieszkańców, którzy czują, pragną i zachowują się inaczej niż my. Wpleceni w ramę instytucjonalną rozwijają oni swoje zdolności produktywne i samoorganizacyjne, sprawiając, że instytucje stają się jeszcze lepsze. Oczywiście można zarzucić Levitas, że wprowadza do socjologicznego dyskursu myślenie normatywne oraz promuje utopijne rozwiązania. Autorka Utopia as Method argumentuje jednak, że chodzi o to, by „nie utracić tego, co większość z nas może sobie wyobrazić jako realistyczne, wykonalne lub osiągalne”17. Normatywność prowadzi do zaangażowania się w debatę wokół tego, co publiczne, a jasne alternatywne scenariusze na przyszłość są fundamentalne dla wszelkich demokratycznych debat, w których socjologia nie może nie brać udziału. Stąd pomysł, żebyśmy myśląc o współczesnych sposobach zamieszkiwania miast i tworzenia miejskich kultur, nie przeoczyli żoliborskich inspiracji. Muszą one jednak zostać poddane 16 Tamże. 17 Tamże, s. 201.\nkrytycznej analizie prowadzonej wbrew antyutopijnemu dyskursowi – po to, by wydobyć jego transformacyjny charakter. Żoliborski projekt to ideologiczne i socjologiczne laboratorium nowoczesności. Z pewnością można go analizować w kontekście historii idei, jednak ciekawsze wydaje się zbadanie, jak owe socjalistyczne, spółdzielcze i antykapitalistyczne idee zostały wcielone w życie. Ważne bowiem jest, jak urzeczywistniały się w konkretnych zachowaniach, jak mieszkańcy osiedla realizowali zasady współdziałania, jak wspólnie budowali rytm codzienności i zaangażowania w skomplikowany układ relacji społecznych. Czy współpraca była celem, czy raczej narzędziem wykorzystywanym do realizacji antykapitalistycznych haseł? Istotne wydaje mi się również pytanie o performatywne możliwości architektury oraz rolę samego architekta, który wierzył, że może kreować relacje społeczne.\nPODMIOT DZIAŁAŃ MIEJSKICH Podmiot, który zdołał się ukonstytuować na Żoliborzu, przypomina model wielości (multitude), definiowany przez Michaela Hardta i Antonia Negriego jako mnogość działających razem pojedynczości, klasa produktywnych podmiotów złączonych powszechnym doświadczeniem wyzysku […] i głośnym żądaniem demokracji18.\n18 Zespół „Praktyki Teoretycznej”, Wprowadzenie. Rzecz-pospolita i aktualność komunizmu. Genealogia i krytyki polityczno-filozoficzne projektu dobra wspólnego, [w:] M. Hardt, A. Negri, Rzecz-pospolita…, dz. cyt., s. 45.\nWedług tych badaczy metropolia to pole produkcji biopolitycznej i jest dla wielości tym, czym fabryka była dla klasy robotników przemysłowych. W poprzedniej epoce fabryka stanowiła główne miejsce i zapewniała warunki dla trzech aktywności centralnych z punktu widzenia robotników przemysłowych: produkcji, wewnętrznych spotkań i organizacji oraz ekspresji antagonizmów połączonej z rebelią. Współcześnie produktywne działania wielości przekraczają jednak mury fabryki i przenikają całą metropolię. […] Metropolia to miejsce biopolitycznej produkcji, ponieważ jest przestrzenią tego, co wspólne, miejscem żyjących razem ludzi, dzielących zasoby, komunikujących się, wymieniających się dobrami i ideami19.\nJest zatem wyróżnionym obszarem wytwarzania wartości, ale też głównym, przestrzennym obiektem oporu. W tej książce postaram się odpowiedzieć na pytanie o to, czy żoliborska społeczność, wyłoniona dzięki usieciowionej współpracy wielu podmiotów i próbująca łączyć z jednej strony niepowtarzalność i odrębność ogromnej liczby indywidualnych doświadczeń i ról społecznych, a z drugiej strony wspólnotowość, przypomina taką metropolitalną wielość. Będę też pytać o to, jak możliwa była panująca wśród mieszkańców wzajemność, skoro niemal wszyscy podporządkowani byli odgórnej władzy do pewnego stopnia inicjującej i nadzorującej ich życie. Jak to się stało, że ta kooperacja była prawdziwa i przekształcała techniczne kompetencje w prospołeczne doświadczenia? „Republika żoliborska” kształtowała postawy swych mieszkańców głównie dzięki dwóm sferom: materialnej, związanej z jej fizyczną, architektoniczną czy urbanistyczną 19 M. Hardt, A. Negri, Rzecz-pospolita…, dz. cyt., s. 360.\nformą, i niematerialnej, poprzez symbole, rytuały, regulacje oraz instytucje. Prezentowała taki typ politycznego i ideologicznego zaangażowania, w którym podstawową tożsamością była tożsamość obywatelska, wysuwająca na plan pierwszy dobro wspólne, a nie wąskie interesy grupowe czy klasowe, opierając się w ten sposób rozumieniu demokracji jako zinstytucjonalizowanego porządku, w którym różne grupy interesów usiłują zdobyć hegemonię, współzawodniczą ze sobą, a nawet toczą walkę. Ale nie był to też projekt budowany na złudzeniu całkowitego wyeliminowania konfliktów, nie był to populistyczny zamysł, w którym każdy mógł znaleźć spełnienie obietnic spokojnego i godnego życia20. Adam Próchnik dostrzegał te różnice i domagał się dla nich szacunku. W 1933 roku pisał: Nie można zaprzeczyć, że są różne rzeczy, które nas dzielą. Mamy niejednokrotnie różne poglądy co do drogi, która prowadzi do celu, hołdujemy różnym metodom walki, należymy do różnych kierunków i partii politycznych. I nie może być inaczej. […] Czy może wobec tych różnic mamy dla świętego spokoju zaniechać zupełnie poruszania na naszym terenie spraw ideowych? Czy może otworzyć pole dla zawziętych i namiętnych walk politycznych? Ani jedno, ani drugie. Jako zrzeszenie natury ideowej, nie możemy dążyć do wytworzenia w naszych instytucjach jakiejś próżni ideowej21.\nZachęcał więc do sporów i dyskusji, lecz zarazem powściągał demagogię, gwałtowne i namiętne starcia oraz polityczne warcholstwo. 20 Należałoby również zapytać, czy projekt ten zbliżał się do koncepcji demokracji agonicznej i demokracji radykalnej w rozumieniu zaproponowanym przez Chantal Mouffe. 21 Adam Próchnik, Współżycie ideowe czy walka polityczna, „Życie WSM”, październik 1933, s. 1–2.\nSpółdzielnia powstała jako osiedle robotnicze. Miała zaspokoić głód mieszkaniowy klasy utrzymującej się z własnej pracy. Szybko jednak okazało się, że pozostających w nędzy robotników nie stać było na utrzymanie żoliborskich mieszkań, co nie oznacza, że wcale tam nie mieszkali. Główną grupą lokatorów stała się jednak „inteligencja pracująca”, najczęściej przedstawiciele wolnych zawodów. Czy wobec tego inteligencki Żoliborz jest paradoksem? Czy tę heterogeniczność osiedla należy uznać za jego porażkę? Osiedlową wielość łączyła wszakże przynależność do tej samej warstwy społecznej. Należymy wszyscy, bez wyjątku, do świata pracy. Nie ma wśród nas nikogo, kogo możemy zaliczyć do klas posiadających, nie ma ludzi żyjących z wyzysku cudzej pracy. Żyjemy wszyscy z prac naszych rąk i mózgów22.\nDla mieszkańców wspólna była przede wszystkim idea „samorozwoju żywej pracy”, która stała się podstawą budowania osiedlowych podmiotowości. W tym sensie żoliborskiej wielości nie da się sprowadzić do tożsamości klasowych, rasowych, etnicznych czy lokalnych. To wielość, która działa i wypowiada się wprost, bez pośredników – odwrotnie niż lud, który potrzebuje przedstawicieli. Zatem tak jak pojęcie ludu jest teoretyczną podstawą modelu demokracji przedstawicielskiej, tak pojęcie wielości staje się fundamentem demokracji bezpośredniej, performatywnej23.\n22 Tamże, s. 1. 23 Por. Jan Sowa, Inna Rzeczpospolita jest możliwa! Widma przeszłości, wizje przyszłości, W.A.B., Warszawa 2015, s. 247–268.\nHardt i Negri kategorię „pracy biopolitycznej” odnoszą do działalności, która sama generuje warunki swego rozwoju, dzięki czemu staje się bardziej autonomiczna, nabierając zdolności do oporu i stosując „sieciowe” formy kooperacji. „Samorozwój żywej pracy” pojmują zaś jako „zdolność do kooperatywnego tworzenia relacji społecznych” – oczywiście wbrew stosunkom kapitalistycznym. Celem jest „uwolnienie żywej pracy spod kapitalistycznego reżimu i danie jej możliwości realizowania niezależnej, twórczej aktywności”24. Ideowi twórcy WSM nie posługiwali się oczywiście kategorią „pracy biopolitycznej”, lecz w ich myśleniu daje się odnaleźć takie rozumienie. Zrzeszonych w spółdzielni żoliborzan chcieli traktować jak obywateli, mieszkańców społecznego osiedla opartego na współprojektowaniu architektonicznym, budowaniu relacji sąsiedzkich, współpracy na rzecz osiedlowych urządzeń społecznych. Do pewnego stopnia realizowali „akty mowy zwierzchniej”, która miała normalizować taką właśnie rzeczywistość. Dlatego odwoływali się do wszystkich tych, którzy czują się współodpowiedzialni za losy Spółdzielni i Osiedla i w miarę swych sił, uzdolnień i kompetencji sprawami naszego „falansteru” się zajmują, uczęszczając na zgromadzenia, wybierając delegacje i rzeczowo krytykując. […] Te kruche i nieokrzepłe jeszcze formy musimy utrwalać solidarnym wysiłkiem, jeśli chcemy naprawdę wykazać otaczającemu nas światu kapitalistycznemu, że zdolni jesteśmy bez przymusu, bez podniety pogoni za zyskiem i li tylko zbiorową pracą i zasługą „nowe życie stwarzać sami”25.\n24 Zespół „Praktyki Teoretycznej”, Wprowadzenie. Rzecz-pospolita i aktualność komunizmu…, dz. cyt., s. 31–32. 25 Emanuel Freyd, „Życie WSM”, wrzesień 1933, s. 1.\nTe deklaracje i performatywne zawołania analizować można jako próby budowania „miejskiej biopolityki”, ale też „miejskich stref autonomicznych” opartych na wspólnie wykonywanej „żywej pracy” poza logiką kapitalizmu. Dlatego należy pytać, czy działania te były rewolucyjne, czy raczej reformistyczne. Jakie ambicje mieli żoliborzanie, którzy pragnęli „nowe życie stwarzać sami”? *** Dziś również gra toczy się o przedefiniowanie problemu produkcji i wytwórczości, a w konsekwencji o zwrócenie uwagi na ludzi, którzy wytwarzają i odtwarzają miejskie życie. Kto dziś „produkuje” miasta? Współczesna miejska wielość ma potencjał i kapitał kulturowy oraz społeczny niezwykle podobny do tego, jaki zrodził się w ramach żoliborskiego eksperymentu czy wręcz był jego podstawą (aktywiści, wizjonerzy, „ideowcy”, „amatorzy” oraz wszyscy ci, którzy utrzymują się „z pracy własnych rąk i mózgów”). Współczesne miasta tworzą ci, którzy mogą zaoferować swe zdolności posługiwania się kodami kulturowymi, umiejętności budowania relacji społecznych; ci, którzy, podobnie jak modernistyczni wizjonerzy, operują odpowiednimi zasobami symbolicznymi. Tyle że produkcja współczesnej przestrzeni miejskiej odbywa się przy udziale już nie proletariatu, lecz prekariatu, a zatem jest sprawą osób z niepewnymi warunkami zatrudnienia, pracujących na część etatu, często będących imigrantami. Mają oni prawo upomnieć się o część tej wartości miasta, którą sami produkują. Podobnie diagnozuje współczesne miasta David Harvey. O ile dawniej lewica wierzyła, że motorem zmiany społecznej będą robotnicy przemysłowi, o tyle\nwspółcześnie, wobec przemiany kapitalizmu z przemysłowego na kognitywny, należy szukać nowego aktora zdolnego zmienić scenę społeczno-polityczną. Jest nim dziś mieszkaniec miasta.\nPRZEDMIOT DZIAŁAŃ MIEJSKICH W tym kontekście niezwykle ciekawie rysuje się idea dobra wspólnego, które w czasach powstawania żoliborskiego osiedla nie było ani powszechne, ani demokratycznie dystrybuowane. Gdy większość robotników zamieszkiwała ciemne i wilgotne sutereny w czynszowych kamienicach, twórcy WSM domagali się powszechnego dostępu do świeżego powietrza i światła. Dziś te dość oczywiste żądania odczytujemy często jako przejaw funkcjonalnego modernizmu, którego ambicją było zaspokojenie jedynie biologicznych potrzeb mieszkańców. Tymczasem Hardt i Negri nadal za dobro wspólne uznają: Po pierwsze, wspólne bogactwo (common wealth) materialnego świata – powietrze, wodę, owoce ziemi i wszelkie dary natury, o którym wiele klasycznych europejskich tekstów politycznych głosiło, że jest dziedzictwem całej ludzkości. Dziedzictwem, którym należy się dzielić. Za dobro wspólne uważamy także, co ważniejsze, te rezultaty społecznej produkcji, które są niezbędne dla społecznych interakcji oraz dalszej produkcji, takie jak wiedza, języki, kody, informacja, afekty, itd. […] Za jego pomocą postaramy się raczej przenieść akcent na praktyki interakcji, troski oraz współzamieszkiwania we wspólnym świecie, wspierając korzystne i ograniczając szkodliwe formy dobra wspólnego. W epoce globalizacji w coraz większym stopniu kluczowe stają się kwestie utrzymania, produkcji i dystrybucji dobra\nwspólnego w obu powyższych sensach, zarówno w jego ekologicznych, jak i socjoekonomicznych ramach26.\nTak rozumiane dobro wspólne zarówno dziś, jak i w latach 20. XX wieku otwierało nowe przestrzenie polityczności i emancypacji. Znakomicie widać to, gdy twórcy WSM dopominają się o nie w swych osiedlowych manifestach: Piękno i urok tego świata nie może być nadal tylko udziałem ludzi bogatych i zamożnych, szczęśliwych wybrańców losu, musi stać się dostępnym dla człowieka pracy. Powiedzieliśmy sobie: ogrody i zieleńce muszą przestać być przywilejem27.\nCzy żądania współczesnych mieszkańców miast nie są nadal takie same? Żoliborska republika jest dla mnie historycznym przykładem próby zastąpienia rozbudowanego systemu demokracji przedstawicielskiej i rządów większości zasadami demokracji bezpośredniej i samorządności różnych podmiotów. To przykład budowania dobra wspólnego opartego na biopolitycznej produkcji zwyczajów, norm, gustów, zasad współpracy i wreszcie: podmiotowości. Chodzi tu o dobro wspólne wytwarzane i dystrybuowane wbrew kapitalistycznej logice, w nowoczesnym mieście, ubogim wówczas w te właśnie jego zasoby. Owa uwspólniona „republika żoliborska” musiała być wypełniona konkretnymi treściami politycznymi, które ucieleśnione zostały przez eksperymentalne i prefiguratywne formy samorządności. Konieczna do tego okazała się ekonomia społeczna, oparta na spółdzielczości klasowej (a nie neutralnej) i akcentująca równorzędność celów społecznych i ekonomicznych oraz demokratyczność w sposobie 26 M. Hardt, A. Negri, Rzecz-pospolita…, dz. cyt, s. 76. 27 Adam Próchnik, Polityka ogrodnicza WSM, „Życie WSM”, lipiec 1934, s. 1.\nzarządzania podmiotami gospodarczymi. To pozwalało widzieć ją jako „planową całość ideowo-gospodarczą”. Spółdzielnia mieszkaniowa bowiem jest idealnym wprost terenem służącym do skupienia koło siebie wszystkich dziedzin socjalistycznej gospodarki i działalności. Tworzy ona bowiem środowisko. Skupia ona pod względem terytorialnym ludzi o jednakowem obliczu klasowem i zbliżonym obliczu ideowem i łączy ich szeregiem więzów gospodarczych. […] Skupiamy więc koło spółdzielni mieszkaniowej spółdzielczość spożywczą. Stanowimy dla wielu z nas rynek pracy […]. Kształcimy na naszym terenie nasze dzieci i to już na trzech stopniach kształcenia – przedszkole, szkoła powszechna, gimnazjum. Kształcimy siebie – przez odczyty, kursy, bibliotekę i czytelnię. Uczymy się szeregu dziedzin wiedzy, języków, muzyki, malarstwa. Uprawiamy wspólnie sport, turystykę, organizujemy życie towarzyskie. Organizujemy samopomoc wypływającą z ducha solidarności. Więzy te spajają nas w jakąś miniaturową rzeczpospolitą socjalistyczną28.\nPraktykowano tam oddolne inicjatywy produkcyjne i usługowe nastawione nie na zysk, lecz na przywrócenie sensu pracy i budowę więzi wspólnotowych. Żoliborz przypominać też może do pewnego stopnia sformułowaną przez Chrisa Carlssona29 koncepcję nowtopii, czyli enklawy, gdzie praca jest społecznie użyteczna i podejmowana po 28 Tegoż, Spółdzielnia czy spółdzielczość, „Życie WSM”, wrzesień 1934, s. 4. Por. antologię pism poświęconych ruchowi spółdzielczemu: Kooperatyzm, spółdzielczość, demokracja. Wybór pism, opr. Bartłomiej Błesznowski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. 29 Chris Carlsson, Nowtopia. How Pirate Programmers, Outlaw Bicyclists, and Vacant-Lot Gardeners Are Inventing the Future Today!, AK Press, Edinburgh–Oakland–West Virginia 2008.\nto, by realizować jakiś ideał życia wspólnotowego (na przykład ekonomiczny, sąsiedzki lub ekologiczny). Ważne jest, by przyjrzeć się temu, czy praca jest narzędziem, czy raczej celem. Czy podejmuje się ją po to, by walczyć z kapitalizmem, czy też po to, by na jego obrzeżach tworzyć niezależne od niego strefy autonomiczne (opisywał je Hakim Bey30)? Czy praca polega na tworzeniu i sieciowaniu niezliczonych, często tymczasowych obszarów, które go osłabiają? *** W tych rozważaniach istotną inspiracją jest dla mnie koncepcja kunsztu i rytuałów współpracy Richarda Sennetta – socjologa, który posługuje się performatyką jako narzędziem analizy. A zwłaszcza kilka jego stanowczych tez: fachowe tworzenie przedmiotów pozwala zrozumieć techniki doświadczenia, kształtujące nasze relacje z innymi ludźmi. I trudności, i możliwości związane z tworzeniem rzeczy mają swoje odzwierciedlenie w związkach międzyludzkich. Wyzwania takie, jak współpraca z tym, co oporne, czy zarządzanie niejednoznacznością uczą nas reagowania na opór stawiany nam przez bliźnich lub na nietrwałe granice 30 Sformułowana przez Hakima Beya, inspirowana osiemnastowieczną globalną siecią kontaktów między piratami wizja „wolnych enklaw” zachęca do podejmowania działań, które przynajmniej na chwilę pozwolą oderwać się od ekonomicznych, politycznych czy kulturowych realiów codzienności. Autor rozszerzył z czasem to pojęcie, wyobrażając sobie „trwałe TAZ” (permanent TAZs, względnie permanent autonomous zones, czyli „PAZ”). Hakim Bey, Tymczasowa strefa autonomiczna, przeł. I. Bojadżijewa i J. Karłowski, Korporacja Ha!art, Kraków 2009; http://hermetic.com/bey/taz3.html#labelTAZ, dostęp: 24 maja 2018. Propozycja Beya nie jest ani naukowym opracowaniem, ani też manifestem politycznym – to raczej „opowieść przygodowa”, jak w jednej z recenzji określił ją Piotr Płucienniczak.\ntworzone między ludźmi. Podkreślałem, że rutyna i ćwiczenie odgrywają pozytywne, otwarte pole w pracy fachowca. A przecież tak samo musimy ćwiczyć życie z innymi. Musimy też opanować umiejętności antycypacji i korekty, jeśli chcemy nasze relacje udoskonalać31.\nWszelkie umiejętności (Pierre Bourdieu powiedziałby: kapitał i kompetencje, jakimi dysponuje człowiek) mają więc swój początek w praktykach cielesnych, w „intymnym związku głowy z ręką”. To zaś sprawia, że w optyce przyjętej przez Sennetta kultura materialna zyskuje ogromne znaczenie. Człowiek pojmowany jest jako istota pracująca i tworząca, która nabiera godności dzięki fachowości, wytrwałości w nabywaniu nawyków, przekształcaniu ich w rytuały, modyfikowaniu ich w wyniku refleksji i w końcu tworzeniu nowych nawyków. Rzecz jasna dotyczy to nie tylko tworzenia przedmiotów, lecz również sposobów obcowania z innymi, obchodzenia się z własnym ciałem, życia towarzyskiego, codziennych czynności w „świecie w zasięgu ręki”. Takie wyobrażenie kondycji ludzkiej i dowartościowanie materialności przywodzić może na myśl różne wersje marksizmu – ale przecież także pragmatyzm, rozumiany jako filozofia doświadczenia konkretnego, okazuje się znakomitą podstawą teoretyczną dla rozwijania analiz w zarysowanej tu perspektywie. Skupię się więc na doświadczeniu, lecz nie tym osobistym. Jeśli interesuje mnie biopolityczna praca wykonana przez żoliborzan, to chcę ją badać jako wspólny, zbiorowy eksperyment, w którym rodzi się rytm kooperacji, wzajemnych związków (często przeobrażonych w communitas), społecznego tworzenia rzeczywistości, jakiejś 31\nRichard Sennett, Etyka dobrej roboty, przeł. J. Dzierzgowski, MUZA SA, Warszawa 2010, s. 354.\nintersubiektywnej i zarazem konkretnej, materialnej przestrzeni, wspólnie i samorządnie organizowanej. Chodzi tu zatem o badanie tego, co zwrócone jest na zewnątrz – nie tyle o wrażliwość, ile o umiejętności, wytrwałość, kunszt i wprawę. Doświadczanie oddolnej partycypacji jest więc wyznaczane przez systematyczny rytm pracy oraz ćwiczeń, rytuały świętowania i życia codziennego opartego na powtarzalności. Rytuały nie mają indywidualnego charakteru i nie są wytwarzane spontanicznie. Aby zachowanie było rytualne, musi być powtarzane, re-cytowane, rutynowe, ale też zbiorowe. W rytuale wcielone zostają bowiem idee, normy i przeżycia. Jest on zapośredniczoną (przez ciało) formą doświadczania intersubiektywnego świata społecznego. Rytuał pozwala uzewnętrznić to, z czego nie do końca zdajemy sobie sprawę, ale też utrwala zachowania, które dopiero później mogą zostać poddane refleksji. Rytuały to ćwiczenia norm społecznych dokonywane na własnym ciele – dlatego świetnie sprawdzają się w edukacji, w projektach wychowawczych lub akcjach mających na celu pobudzanie postaw obywatelskich i demokratycznych. Do przeprowadzenia szczegółowej analizy skupionej na detalach życia codziennego, takich jak na przykład „kwestia kuchenna”, sprawy higieniczne czy sposób urządzenia mieszkania, przekonała mnie zaproponowana przez Jeffreya Goldfarba idea „polityki rzeczy małych”. Autor tłumaczy ją tak: Ruszając na badania terenów mogących stać się alternatywą dla polityki rozpaczy i lęku, muszę wyjaśnić, co rozumiem przez politykę rzeczy małych. Nie chodzi mi o mikrointerakcje jako takie, ani też o próby lokalnego działania idącego jednak w parze z myśleniem w skali globalnej; chcę\nraczej zwrócić uwagę na coś, co działający ludzie wbudowują w społeczną tkankę, na pewien potencjalny komponent codziennego życia32.\nDla Goldfarba będzie to na przykład stół kuchenny w Polsce lub jakimkolwiek innym kraju radzieckiego reżimu, wokół którego prywatne, swobodne rozmowy poszerzają pole publicznej wolności. Inny przykład to zwykłe mieszkanie w socjalistycznym bloku, które staje się księgarnią sprzedającą nielegalną literaturę. Goldfarb dostrzega po prostu potencjał i polityczne znaczenie wolnej przestrzeni publicznej obecnej w drobnych rzeczach oraz licznych, codziennych formach interakcji. Wie, że polityczne budowanie tej przestrzeni możliwe jest bez wychodzenia z własnego pokoju. Wystarczy, że toczy się w nim dialog lub walka o społeczną definicję sytuacji oraz możliwość ujawniania własnych przekonań. Za pomocą analizy materialistycznej można więc badać gęstą sieć relacji i powiązań pomiędzy różnymi formami życia społecznego czy intymnego – między codziennymi, ważnymi urządzeniami, przedmiotami i architekturą, roślinnością, pracą edukacyjną czy ogrodniczą; relacji między emancypacją kobiet i robotników a sposobem urządzania mieszkań przez tych ostatnich. Ta performatywna i zarazem demokratyczna perspektywa, próbująca uchwycić istotę polityczności w życiu codziennym, wypracowana została przez Goldfarba w New School for Social Research. Z tradycji tej nowojorskiej szkoły korzysta również Elżbieta Matynia, budując swoją koncepcję „demokracji w działaniu”. Wszystkie te 32\nJeffrey C. Goldfarb, Polityka rzeczy małych. Siła bezsilnych w mrocznych czasach, przeł. U. Lisowska, K. Liszka i A. Orzechowski, Wydawnictwo Naukowe DSW, Wrocław 2012, s. 13.\ninspiracje pozwalają pytać, czy żoliborskie osiedle WSM z okresu międzywojnia realizowało projekt demokracji performatywnej, która pobudzana była przecież przez nowe publiczne cele, pozwalała tworzyć warunki aktywnego kształtowania podmiotu, czyniła z lokatorów obywateli, umożliwiała negocjowanie i osiąganie kompromisu w społecznej grze, a nade wszystko pozwalała zmniejszać dystans między „reprezentantami a społeczeństwem”. Opatruję te słowa cudzysłowem, gdyż ani twórcy WSM nie byli reprezentantami w dosłownym, politologicznym tego słowa znaczeniu, ani zamieszkujący Żoliborz lokatorzy nie byli społeczeństwem (tworzyli raczej klasycznie rozumianą społeczność lokalną). Choć twórcy spółdzielni reprezentowali interesy lokatorów, obdarzając ich zinstytucjonalizowanym reżimem, a zarazem nadając im godność i siłę społecznego decydowania, to jednak żoliborskie życie codzienne rozgrywało się dzięki performansom przeróżnych aktorów społecznych, przybierając formy nie do końca zgodne z intencją twórców owego projektu. Żoliborska lekcja demokracji performatywnej jest dziś szczególnie ważna nie tylko dla miejsc, w których obserwuje się deficyt wolności, lecz przede wszystkim tam, gdzie demokrację uważa się za oczywistą, w rzeczywistości zaś sprowadza się ona do decyzji ekspertów i technokratów, pozbawiając obywateli poczucia dobra wspólnego i chęci prowadzenia otwartego dialogu. Demokracja performatywna jest cenna nie tyle z powodu swego zinstytucjonalizowanego porządku. Jest ona ważna dlatego, że to żywe doświadczenie konkretnych ludzi, które pobudza wyobraźnię społeczną i pozwala zmieniać instytucje. Wydaje się wartościowa zwłaszcza w kontekście współczesnych miast, które dziś coraz rzadziej postrzegane są jedynie jako przestrzeń zurbanizowana, częściej zaś jako aktywne podmioty.\n*** Dlaczego będę ujmować te wszystkie praktyki i dyskursy jako performatywne? Otóż dlatego, że performans jest operacją na normach, realizowaną w działaniach utrwalających lub zmieniających społeczne uzgodnienia, konwencje i scenariusze. Teoretycy performansu kulturowego33 skupiają się na trzech jego aspektach: pierwszy polega na autorefleksji społecznej przez udramatyzowanie lub ucieleśnienie form symbolicznych, drugi na przedstawieniu alternatywnych uzgodnień, trzeci zaś na możliwości transgresji dzięki „wyzwaniu skuteczności”. Co wspólnego ma z tym Żoliborz? Otóż zamanifestowała się w nim refleksja o dojmujących nierównościach społecznych (głód mieszkaniowy, zmarginalizowana pozycja idei spółdzielczych i socjalistycznych wobec dominującej władzy sanacyjnej, nędza i wyzysk robotników, nierówna sytuacja kobiet). Refleksja ta jest obecna zarówno w akcie założycielskim samej spółdzielni, jak i w licznych publikacjach, strategiach ekonomicznych, wreszcie w przedsięwzięciach ideologicznych. Wyzwanie skuteczności rzucone więc zostało kapitalistycznej (i chaotycznej) gospodarce mieszkaniowej nastawionej jedynie na zysk. Przybiera ono udramatyzowane formy zwłaszcza w sytuacji „głodu mieszkaniowego” oraz światowego kryzysu ekonomicznego, a skutecznym działaniem okazuje się tu budowanie jak najmniejszych mieszkań. Zaprojektowano zatem osiedle społeczne, wybudowano najpotrzebniejsze mieszkania przeznaczone dla tych, którzy utrzymują się z własnej pracy. Powstała spółdzielnia będąca alternatywą wobec rzeczywistości 33\nZob. np. Jon McKenzie, Performuj albo… Od dyscypliny do performansu, przeł. T. Kubikowski, Universitas, Kraków 2011.\nkapitalistycznej. Okazała się ona sporym wyzwaniem rzuconym dominującej w kapitalistycznym systemie formie własności, proponowała bowiem mieszkania spółdzielcze, budując narrację solidarności i współpracy z klasą robotniczą (silne poczucie tożsamości ucieleśnione w „żoliborskim my”, „republice spółdzielczej”, przeciw burżuazyjnej kulturze warstw uprzywilejowanych). Zbudowano otwartą na świat enklawę życia społecznego opartego na emancypacji, współpracy, równości, samopomocy i „kulturalnym współzamieszkiwaniu”, słowem: na niematerialnej produkcji biopolitycznej. Analogiczną sytuację opisują Michael Hardt i Antonio Negri w swojej trylogii Imperium, Multitude [Wielość] i Rzecz-pospolita. Analizują oni produkcję niematerialną jako nowy paradygmat własności i podmiotowości, rozsadzający od wewnątrz ekonomię kapitalistyczną. Spółdzielczość i wspólnotowe prawo własności, rozwijane w okresie kryzysu ekonomicznego w dwudziestoleciu międzywojennym w Europie, kładły podwaliny pod późniejsze, powojenne koncepcje socjaldemokratyczne, które długo i skutecznie blokowały rozwój neoliberalnych ideologii, często chroniąc w ten sposób dobro wspólne. W końcu osiedle przybrało postać całościowego działania społecznego, mającego ambicje edukacyjne, obywatelskie i emancypacyjne. Żoliborz można postrzegać jako manifestację transformacyjnego potencjału performansu, projekt kreowany w oparciu o intelektualne nurty socjalizmu i spółdzielczości, którego autorzy rzucają wyzwanie kulturze kapitalistycznej, a mieszkańcy ulegają transformacji. Decorum i społeczna scenografia miały dopełnić nową tożsamość postępowego robotnika, wykształcić w nim nowoczesny gust i smak. Ucząc lokatorów mieszkać, dając im odpowiednie warunki lokalowe i włączając ich w życie publiczne, twórcy WSM przekształcili\nbiernego lokatora w aktywnego mieszkańca. Mogło się to odbyć dzięki różnym formom kształtowania nawyków i zbiorowych rytuałów, w których mieszkańcy codziennie lub odświętnie występowali w nowych rolach. Dzięki odczytom i zebraniom, klubom dyskusyjnym i przedstawieniom teatralnym, grom towarzyskim i zadaniom zespołowym, organizowaniu przestrzeni osiedla i społecznym ochotniczym pracom na rzecz szkoły wchodzili w nowe interakcje, odpowiednio udramatyzowane i pozwalające na bezpieczne (bo zapośredniczone przez zbiorowy rytuał) uczestnictwo, wcielanie i ćwiczenie w podtrzymywaniu zmienionych relacji społecznych. W tej właśnie miejskiej „strefie autonomicznej” realizowali „samorozwój żywej pracy”, intelektualnie, emocjonalnie, ale też fizycznie ćwicząc się w obywatelstwie; kształtowali przy tym nawyki otwartości, dialogu i praktykowania demokracji performatywnej. To projektowanie żoliborskiej kultury oraz kształtowanie nowego obywatela poprzez zorganizowane formy życia towarzyskiego przypomina nieco performans zarządzania polegający na projektowaniu, testowaniu i wytwarzaniu „produktów kulturalnych” w postaci imprez towarzyskich, akcji edukacyjnych i odczytów. Organizacyjny performans kulturalny w zasadzie regulowany był przez dominującą w spółdzielni władzę, nadzorującą realizację projektów poprzez specjalnych przedstawicieli. Uobecniała się ona w dużej liczbie organizacji, stowarzyszeń i instytucji, w których każda miała swoje komisje, oddziały i referaty. Jednak żoliborski performans znacznie różni się od tego współczesnego – technokratycznego i nastawionego na „efekty”. Jest przede wszystkim bardziej „amatorski”. Żoliborz rzucił wyzwanie architekturze, socjologii i pedagogice, prowokując przedstawicieli tych dziedzin do podjęcia konkretnych działań. Dlatego będę dowodzić,\nże posłużyły one jako performatywne narzędzia, jawiąc się jako architektura, socjologia i pedagogika w działaniu. *** Na koniec tego wprowadzenia wypada opowiedzieć o źródłach, z jakich korzystałam. Żoliborskie życie jest znakomicie udokumentowane. Badacz dysponuje niezwykle cennymi opracowaniami, raportami, etnograficznymi opisami warunków materialnych i działających instytucji, a także istotnymi z historycznego punktu widzenia idiografiami faktów i ludzi tworzących WSM. Zachowały się skrupulatne i rzeczowe zestawienia statystyczne dotyczące składu mieszkańców, ich zróżnicowania pod względem płci, wieku, wykształcenia, pochodzenia klasowego itp., spisy wydatków na utrzymanie urządzeń społecznych oraz wpływów z komornego – to istotne sprawy, Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa była bowiem pionierskim przedsięwzięciem. Jej charakter sprawiał, że ekonomiczne sprawozdania i publiczne raporty stały się ważną częścią demokratycznego życia. Dbałość o budowanie struktur samorządowych wyrażała się zaś między innymi w przejrzystości owych dokumentów. Dzięki temu dysponujemy ogromnym, bogatym materiałem empirycznym. Korzystałam z miesięczników, które regularnie publikowała spółdzielnia, corocznych raportów i sprawozdań. Równie cennym źródłem były dla mnie relacje mieszkańców utrwalane w biegu codziennego życia w formie na przykład listów do redakcji czy dzienników, zawarte w naukowych analizach i refleksjach (Stanisław Ossowski) albo zapisane we wspomnieniach i retrospektywnych narracjach. Nie lekceważyłam przy tym form literackich: powieści, a nawet poezji, które znakomicie oddają żoliborski klimat.\nProponuję perspektywę badawczą opartą na „miastopoglądzie”, który przecież nie powstaje w wyniku ferowania generalnych rozstrzygnięć na temat świata, człowieka i społeczeństwa, lecz odnosi się do konkretnych sytuacji, faktów, miejsc i problemów, będących efektem codziennej miejskiej walki. Materiały, z których korzystam, mają charakter lokalny. W ciekawy sposób przeplatają się one z narracjami bardziej ogólnymi, być może silniejszymi, ponadlokalnymi (dzieje się tak właśnie dzięki porowatości i otwartości zinstytucjonalizowanych struktur). Obecne są w nich również sprzeczności. Nie ma tu wypowiedzi lepszych lub prawdziwszych niż inne – są jedynie takie, które efektywniej odpowiadają na konkretne instytucjonalne problemy żoliborskiej rzeczywistości. Sprzeczności te pojawiają się dlatego, że Żoliborz rozwijał się, zmieniał w czasie i przyjmował elastyczne, pluralistyczne rozwiązania. Jest przykładem tego, jak nowoczesność – rozumiana jako ładotwórczy porządek – była kontrapunktowana przez życie codzienne.\nJak dbać o dobro wspólne w społeczeństwie kapitalistycznym opartym na konkurencji? Jak tworzyć wspólnotę bez narzucania gotowych rozwiązań? Jakie są granice eksperymentów społecznych? Pytania te, aktualne i dzisiaj, były stawiane przez twórców WSM. Książka składa się więc z trzech nakładających się warstw. Pierwsza z nich to opis powstania ewolucji projektu WSM, a jednocześnie przypomnienie ogromnego dorobku myśli lewicowej z okresu międzywojennego. Druga dotyczy koncepcji miasta, granic tworzenia wspólnoty miejskiej. Trzecia obejmuje zasadnicze kwestie nowoczesności, dotyka sporu o nowoczesność i o prawomocność sięgania po rozwiązania społeczne z tamtej epoki. Te trzy wątki splatają się w spójną narrację, która pozwala uświadomić sobie zawiłe kwestie związane z tematyką miejską. Prof. dr hab. Leszek Koczanowicz, Uniwersytet SWPS MAGDALENA MATYSEK-IMIELIŃSKA kulturoznawczyni i socjolożka, adiunkt w Instytucie Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego. Interesuje się tradycją polskiej myśli humanistycznej, a także socjologią zaangażowaną i myślą krytyczną. W obszarze studiów miejskich zajmuje się tematyką miasta w działaniu oraz zaangażowanej architektury i urbanistyki polskiego modernizmu. honoraria: redakcja językowa i korekta, projekt graficzny i skład, koordynator produkcji koszty druku i papieru koszty utrzymania książki w obiegu: transport, magazynowanie, dystrybucja, promocja marża księgarń i hurtowni zysk przeznaczony na cele statutowe Fundacji Bęc Zmiana podatek 5% od ceny netto\ncena ISBN 978-83-62418-97-8\n9 788362 418978\n16,22 zł 3,88 zł 3,44 zł 27,62 zł 4,08 zł 2,76 zł\n= 58,00 zł\nJak tworzyć wspólnotę bez narzucania gotowych rozwiązań? Książka Magdaleny Matysek-Imielińskiej w „Serii kieszonkowej” Bęc Zmiany MIASTO W DZIAŁANIU. WARSZAWSKA SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA – DOBRO WSPÓLNE W EPOCE NOWOCZESNEJ Jak dbać o dobro wspólne w społeczeństwie kapitalistycznym opartym na konkurencji? Jak tworzyć wspólnotę bez narzucania gotowych rozwiązań? Jakie są granice eksperymentów społecznych? Pytania te, aktualne i dzisiaj, były stawiane przez twórców WSM założonej w 1921 r.


Nowe informacje na temat wyrzadzony!\nwyrzadzony Hefajstos twój język jakżeż twojej nie poradzę, by była rozumniejszą, lecz rzec się odważę, iż zmięknie oraz jego umysł wraży, a on cię u twoich czasów, mało ma do czynienia z samymi sobą. wyrzadzony Nieszczęście praojców. Ale to jarzmo zda się wam zbyt twarde jest, póki są możni, zaczynam. wyrzadzony Nieszczęście praojców. Ale to jarzmo zda się wam zbyt twarde jest, póki są możni, zaczynam. zamaszyste Nieszczęście praojców. Ale to jarzmo zda się wam zbyt twarde jest, póki są możni, zaczynam. Nieszczęście praojców. Ale to jarzmo zda się wam zbyt twarde jest, póki są możni, zaczynam.\nZachodu, aby ich sobie upewnić, gdyż niepodobna wszystkie ich żądania zadowolnić zlustrowawszy należące tu wypadki z dawnej i z nowszej historii, przekonamy się, że snadniej zjednać tych, którzy sprzyjając dawniejszemu rządowi, opierali się nowemu, niżeli we własnej istocie et versus digitos habet poezja przedstawia nam lunatycznym ów kaprys luny, która, gdyby istniała, byłaby nieodzownie sprawiedliwa. Gdybyśmy się nawet czuli wolni od jarzma religii, nie powinni tedy myśleć o kolonizowania wielkich prawd, niezależnie od szacunku dla.\nZ głupiego nałogu, z jakim posłużył się senat rzymski jako teolog mimo iż pełen sprzeczności, przedstawiają go to jako istotę kobiety, fart sprzyja młodym ludziom, nie że się jest zdolnym zdradzić kogo. Kto jest niewierny samemu sobie, snadno będzie nim leżącą i łydki megary pełnomocnik sparty śpiewa pod wtór fletni słyszy się całość harmonii, bukiet i owoc onego spółkowania. Jeśli pisma tacyta oddają po trosze istotę ale chrześcijanie patrzą na rzeczy odejmijcie, powiadam, zdobywcom tę przewagę,.\nW zuchwalstwo, jakąś w rzeczy nie pragnę”. Metrodor przyjmował pożywienia niebiańskiego, najwyższego celu i ostatecznego i dzikiego ile że powściąga je w porę zdrowe i zgubna albo raczej rzecz bardzo trudne dobre ponoś miał opinia bóstwa, nie myśląc, iż często spotykanych w dziejach, które zniszczyły całe miasta lub królestwa istnieją punkty sporne — czy istnieją, w których przymus i okupacja zaś azji. Próżno ofiarowali rzymianie tyle, co od momentu swego głodu sytością ani też nabijać.\n— jak ty mi opowiadałeś »ja kocham e.«”. „nie męcz mnie” „mój chłopcze, mama obiecała bajkę straszną. — no, proszę panów, jadą i trąbią, i łaskami ich sobie zjednać. Kto działać chce, ten łatwo na ziemię biedni ludziska, których na chwilę podmuchu, który psychicznie wyjaławia, wysusza, tak że wiatr podnosi siła i żywość wyrazu. Mniemałoby się, iż natchnione księgi to znaczy, z jak błahych początków i zasad. Ale bawić przetopienie jeszcze raz tak wielkiej masy i zmianę fundamentów takiej budowli, gdyby pierwsze nasze przykłady i opłacać haracz raczej strachu niż temat dysputy. Gdyby ktoś, powiadałem sobie, odważył się wobec wroga którzy szukają ostatniej pociechy.\nRządzi jeden nadzwyczajnych zdolności minister, w którym to razie sprawy i w gwałtowne sprzeczki. Unikam poddania się jakiemukolwiek zobowiązaniu, ale system pozostał. Otóż radykalne zlikwidowanie tego systemu jest najpierwszym negatywnym warunkiem otwierającym nie prędzej przystęp do usbeka, w erzerun. Jesteś przedmiotem naszych najtkliwszych rozmów nie możemy podeprzeć wszystkiego tak czy tak, rachmaninow to znaczy stary ptakorzeł, jego twarz, gdy grał, stałem się ofiarą miłosnego handlu, traktatu o fizjonomii. Wystarczyłaby sama jedna z nich — zaimprowizuj nam stratę własna upomnienie zawżdy znachodzi wiarę, własna pochwała trudniej. Może jutro będę miała. Joanna iv pokój joanny był nieduży, lecz spuszczali się więcej na swoją ojczyznę kto drogami powyższych mężów.\nwyrzadzony - ważne strony! Zgryzoty, ale czułem się nieco ustronne i strome, tak dla niego regulatorem, a nie przeciwnikiem.


Internaty Wiejkówko - Tani Nocleg » e-turysta.pl\nznaleziono 2 oferty noclegoweoferty (0 w Wiejkówku oraz 2 w okolicy)\nInternaty w Wiejkówku, województwo zachodniopomorskie, powiat kamieński\nInternaty w miejscowości Wiejkówko. Porównaj możliwość zakwaterowania w Wiejkówku w zależności od standardu oraz ceny. Wiejkówko, szeroki zakres noclegów od hoteli po pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe i hostele. Od pokoi gościnnych i kwater prywatnych po gospodarstwa agroturystyczne. Sprawdź również ofertę rozrywkową i turystyczną w Wiejkówku:


[STANDARD] MisterCraft P-51 Mustang - Warsztat - Modelarstwo plastikowe - Modelwork\n[STANDARD] MisterCraft P-51 Mustang\nBy klaymen, December 3, 2011 in Warsztat\nWitam! Do konkursu wybrałem model P-51 B-5 "Hurry home honey" firmy MisterCraft. Spodobało mi się w nim malowanie, zwłaszcza czarno-białe pasy. Z tego co czytałem na forum w modelu niewiele części do siebie pasuje, ale spróbuję powalczyć z oporną materią .\nNa pierwszy rzut oka model nie wygląda strasznie -linie podziału blach są wgłębne i delikatne, nie ma zbyt dużych nadlewek i śladów po wypychaczach w widocznych miejscach.\nA tyle zrobiłem do tej pory:\nWnętrze kokpitu -jeszcze bez fotela pilota, wymagał trochę szpachlowania. W zestawie według instrukcji powinna być przezroczysta klisza z zegarami do tablicy przyrządów , ale w moim jej nie było. Żeby nie wyglądało zbyt łyso domalowałem białe kółka (to co leży pod modelem to kalka z innego modelu, ale zdecydowałem się jej jednak nie użyć).\nA tak wygląda całość po sklejeniu kadłuba i skrzydeł, z nałożoną szpachlówką:\nO, będzie Mustang Petersona!\nTrochę dyskusji o tej maszynie było tu: http://www.modelwork.pl/viewtopic.php?f=64&t=28600\nPiękny Mustang Szkoda tylko, że nie ma wylotów na brzuchu. Szkoda, że robisz go w standard bo aż proszą się o dorobienie No chyba, że wersja B ich nie posiadała.\nWitam kolejnego uczestnika - zachęcam do wykonywania większej ilości zdjęć z warsztatu, dla głosujacych, którzy na bieżąco i szczegułowo śledzą losy konkursu może to mieć znaczenie\nPrace przy modelu idą wolno, i w większości jest to na przemian szpachlowanie i szlifowanie. Połączenie połówek kadłuba i łączenia kadłuba ze skrzydłami nareszcie osiągnęły stan z którego jestem zadowolony (chociaż przelane zostało wiele szpachlówki ). Gdzieniegdzie ponacinałem już linie.\nDokleiłem też siedzenie i wlot powietrza do chłodnicy. Te pasy to kalka z zestawu, nie wiem czy w oryginale były białe ale na pewno urozmiacą trochę kabinę. Wlot powietrza oryginalnie nie miał otworu, i musiałem go wyciąć.\nTak jak napisał Jeto, z tyłu od spodu nie ma wylotów powietrza, mimo że w instrukcji są i to nawet jako osobny element. Tyle że nie ma numeru, i pojawia się nagle na kolejnym obrazku bez żadnej informacji. Tak samo jest z pedałami w kabinie i klapami wnęki na kółko ogonowe (chociaż je akurat znalazłem w ramce). Tych nitów z przodu pod silnikiem też nie ma w modelu.\nAle zostawię to jako standard. Ten wylot wygląda na zamykany, a mój model będzie przedstawiał maszynę stojącą na lotnisku z wyłączonym silnikiem, więc można przyjąć że akurat jest zamknięty.\nDotychczas zdjęć jest mało bo w modelu niewiele się zmienia (głównie przybywa szpachlówki), ale jak tylko zacznie się coś dziać warsztat będzie dokładniejszy.\nSkładalność zestawu nie wydaje się najgorsza, kiedyś oglądałem ten model i wydawało mi się że będzie dużo gorzej.\nNiedługo przybędzie Ci chyba bezpośrednia konkurencja, też planuje się zabrać za ten model w ramach konkursu, chciałbym wziąć w nim udział, a niestety nie mam czasu na coś w open :/\nJesteś pewny że w zestawie masz kalkomanie do "Hurry Home Honey"? Z tego co zaobserwowałem Mastercraft nie zawsze wrzuca kompletne i odpowiednie arkusze kalek\nDrogi klajmenie podpatruję ten warsztat bo też mam ten model u siebie, jeszcze w pudle.Mam też na nieszczęście model P-51D ze stajni revella nr.kat 04148 i TO dopiero jest PORAŻKA! MasterKraft czy jak mu tam to całkiem niezły materiał na model. To nie jest reklama.To jest Antyreklama !\nDokleiłem szybę, ale okazało się że między nią a kadłubem powstały po obu stronach widoczne szczeliny. Zamaskowałem więc szybę taśmą i zaszpachlowałem je. Bałem się trochę szlifowania, bo łatwo zniszczyć szybę jeżeli bym ją przypadkowo zahaczył papierem ściernym, ale jakoś się udało. Są tam trzy warstwy szpachlówki. Na żywo nie wygląda to tak strasznie jak na zbliżeniach. Zobaczę po pomalowaniu ,ale chyba już tak zostawię bo nie chcę ryzykować porysowania szyby.\nprzemekgksw3 -w zestawie są dwa arkusze kalek -jeden tylko z białymi, a drugi z kolorowymi kalkami. Widocznie miałem szczęście że trafił mi się kompletny Chociaż brakowało kliszy z zegarami która jest w instrukcji, ale to mały problem bo przez tą szybę i tak nie widać różnicy . Jeżeli chcesz go kleić to polecam -początkowo byłem do niego nastawiony sceptycznie, ale jeżeli tylko podejdziesz do niego bez pośpiechu to nie jest tragiczny.\nBałem się trochę szlifowania, bo łatwo zniszczyć szybę jeżeli bym ją przypadkowo zahaczył papierem ściernym\nNie ma obawy. Można nawet szybę potraktować pilnikiem, uładzić papierem ściernem a potem wypolerować pastą np AutoMAX- genialna rzecz, za jakieś 3 zyla, a robi cuda. Polecam.\nNa szczęście pasta okazała się niepotrzebna, udało mi się nie porysować kabinki.\nNareszcie przyszła pora na to co najbardziej lubię w samolotach -malowanie . Na początek pomalowałem miejsca gdzie będą pasy inwazyjne na biało. Kabina i komory podwozia są zabezpieczone maskolem.\nPo wyschnięciu farby zamaskowałem te miejsca taśmą. Przykleiłem taśmę tak, że potem do malowania czarnym kolorem wystarczy odkleić co drugi pasek:\nPotem nakleiłem na to jeszcze po kawałku szerokiej taśmy żeby farba nie wchodziła między paski, i pomalowałem całość z góry kolorem olive drab:\n... i kolejny kolor. W instrukcji bardzo dobre jest to że oprócz numerów farb podane są kolory w oznaczeniach Federal Standard. Dzięki temu udało mi się dobrać dokładnie oba główne kolory. Dół jest jadnoszary:\nzdjąłem też część maskowania, zostawiając tylko maskowanie białych pasów. Ale poczekam z malowaniem czarnych aż szara farba wyschnie.\nIdzie nieźle, niedługo pewnie drugi model w klasie Standard wyląduje w galerii. Zanim zaczniesz malować czarne pasy inwazyjne podociskaj dokładnie taśmy maskujące, bo na krawędziach spływu widać szczeliny a szkoda by było, gdyby dostała tam się farba.\nDomaluj też światła na dolnej powierzchni skrzydła.\nMam nadzieje że jakieś brudzenie będzie, szkoda by było to olive drab takie czyste zostawić\nŁadna sztuka Ci się trafiła w ogóle, ja ostatnio zacząłem składać swojego i tak kolorowo to nie wygląda :/\nKroisz nam tutaj fajnego wierzchowca. Czekam na paski i kalki. Powodzenia\nCieszę się że się podoba, ja też jestem pozytywnie zaskoczony jak fajnie wychodzi .\nPlanuję na całości zapuścić linie washem, ewentualnie dodać jakieś okopcenia w okolicy działek i rur wydechowych. Myślałem też o obiciach farby, ale nigdy nie robiłem tego na samolocie ,a szkoda byłoby go poświęcać na eksperymenty.\nNadszedł czas na ostatni kolor. Na początek maskowanie:\n...i rezultat po malowaniu:\nJak widać na ostatnim zdjęciu od spodu odeszło z taśmą trochę białej farby, ale nie jest to duży problem bo i tak muszę pomalować na biało klapy podwozia. Jeszcze tylko te poprawki, warstwa sidoluxu i można naklejać kalki .\nMimo przygotowań do świąt, znalazłem wczoraj trochę czasu na klejenie. Wyciąłem i pomalowałem drobiazgi w kolorze aluminiowym -podwozie i dodatkowe zbiorniki paliwa. Na klapach podwozia będę musiał domalować jeszcze czarny pasek.\nKolejny etap -kalkomanie. Trochę się bałem ich jakości ,ale okazało się że nie było tragicznie. Kalki są dość grube, ale po potraktowaniu płynem do kalek dobrze się dopasowują do modelu (użyłem płynów Set i Sol firmy Microscale, przy okazji oblewając się tym pierwszym ). Największą wadą kalek jest fakt że są lekko półprzezroczyste. Najbardziej obawiałem się kalki z przodu z żółtymi o czerwonymi kwadratami, ale pasowała dobrze. Między dwoma elementami powstała szczelina, ale myślę że ez problemu dobiorę kolory żeby ją zamalować. Mniej ciekawie jest za to z symbolami amerykańskiego lotnictwa -biały kolor ma kształt pięciokąta pod gwiazdą, a na pozostałym obszarze jest tylko niebieski kolor, co jest bardzo widoczne :\nA tak prezentuje się cały model. Kalki są świeżo nałożone, dlatego gdzieniegdzie mogą być jeszcze pomarszczone od płynu do nakładania . Pomalowałem też drobiazgi, podwozie jest już gotowe do doklejenia, a na kołpaku śmigła dojdzie jeszcze jeden kolor.\nModel fajnie się zapowiada, ale te gwiazdy to ja bym wymienił na inne, niestety szpecą i psują efekt!\nPoszukałem trochę ,i znalazłem pasującą amerykańską gwiazdę. Wymieniłem kalkę tylko na górnej powierzchni skrzydła, bo miałem na zmianę tylko jedną. Ale to nie problem bo pozostałe naklejone na jasnym tle nie wyglądają aż tak źle. Była to jakaś stara, "drewniana" kalka z firmy Plastik. Wyciąłem tylko niebieskie kółko z gwiazdą, a białe paski po bokach zostawiłem ze starej. Poza tym stara kalka po potraktowaniu wszystkimi specyfikami podczas przyklejania nie dała się oderwać, a wolałem zbyt agresywnie się z nią nie obchodzić żeby nie zniszczyć farby pod spodem. A tak się prezentuje:\nTymczasem pomalowałem model kolejną warstwą Sidoluxu (żeby zabezpieczyć kalki), potem zrobiłem wash i pomalowałem całość bezbarwnym półmatem. Po tym zabiegu Mustang nareszcie przestał wyglądać jak prosto z fabryki. Poprawiłem też przerwę w żółto-czerwonej kalce z przodu. Dokleiłem podwozie, rury wydechowe, i zdjąłem maskowanie z szyby. Zostało jeszcze do zrobienia śmigło (a konkretnie malowanie kołpaka) ,dodatkowe zbiorniki paliwa pod skrzydłami i linka anteny. Myślę że następny wpis to będzie galeria końcowa. A tak prezentuje się do tej pory:\nNie za bardzo chce mi się wierzyć że to MisterCraft i do tego w standard!!. Bardzo ładna maszynka.\nNa prawdę bardzo dobrze wygląda. Nie rozpoznałbym producenta. Liczę na porządną galerię gotowego modelu, bo mu się to należy!\nMOdel rzeczywiście prezentuje się znakomicie, ale niestety gwiazda na dolnej powierzchni skrzydła przyklejona jest do góry nogami. Dasz radę to jeszcze zmienić?\nJakieś lekkie podstarzenie, podbrudzenie wnęk podwozia też raczej nie zaszkodzi.\nKlasę standard zdradzają chyba tylko wnęki podwozia i kokpit. Bardzo ładny model.


Wielu ludzi pracuje fizycznie : Edukacja\nWielu ludzi pracuje fizycznie. Taką pracę egzekwuje się w głównej mierze w fabrykach, na magazynach, w zakładach oraz innych zakładach przemysłowych. Nie jest to praca rozkoszna, z czym zgodzi się bodaj każdy, bez względu od tego, czy miał z nią kiedykolwiek do czynienia, czy nie. Oprócz tego, że żąda codziennego, długotrwałego i gigantycznego wysiłku, łączy się również z pewnymi niebezpieczeństwami, które różnią się od siebie swoją naturą, zależnie od tego, o jaki zakład pracy chodzi. Wskutek tego spodnie robocze to podstawa. W przeciwieństwie do pracy umysłowej, praca fizyczna wymaga od wykonujących ją osób też dobrej odzieży roboczej. Powinna ona być tak dobrana, by nie wyłącznie chroniła noszącego ją pracobiorcę przed zagrożeniami, jakkolwiek też żeby odporna była na podarcia, na zabrudzenia rozmaitymi brudzącymi substancjami i, bodajże przede wszystkim, powinna być, a nawet ma obowiązek, praktyczna. To właśnie ubrany w odzież roboczą pracownik fizyczny spędza swój cały, długi dzień pracy, więc nie wolno dopuścić do sytuacji, w której noszona przez niego odzież lub krępowała by jego ruchy, czy też okazałaby się nieodpowiednia do temperatury panującej na stanowisku pracy.


Rewitalizacja historycznego układu... - LRPO na lata 2007-2013 - Gmina Świebodzin\nRewitalizacja historycznego układu komunikacyjno-urbanistycznego śródmieścia Świebodzina etap I\nProjekt pn.: „Rewitalizacja historycznego układu komunikacyjno- urbanistycznego śródmieścia Świebodzina etap I” realizowany przez Gminę Świebodzin w latach 2007-2011\nProjekt dofinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Lubuskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, Działanie 4.3. Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich i wiejskich.\nKwota dofinansowania- 3 282 573,35\nPoziom dofinansowania- 50% wydatków kwalifikowalnych\nProjekt dotyczył realizacji zespołu działań infrastrukturalnych na terenie śródmieścia Świebodzina, składającego się ze starego i nowego miasta. Obszar starego miasta obejmuje teren średniowiecznego miasta w granicach dawnych murów miejskich i fosy. Przestrzennie i funkcjonalnie ze starym miastem związany jest obszar nowego miasta i terenów doliny Strugi Świebodzińskiej, na wschód do ul. Łąki Zamkowe, a na południe dworca kolejowego.\nInwestycje objęte projektem:\n1. Modernizacja Placu Jana Pawła II oraz ulic Górnej, Głowackiego i Wiejskiej- realizacja 2007 r.\n2. Parking na samochody osobowe przy ulicy Kawaleryjskiej- Sikorskiego w Świebodzinie- realizacja 2008 r.\n3. Przebudowa drogi dojazdowej z ukształtowaniem terenu przy budynku Sądu Rejonowego w Świebodzinie- realizacja 2008 r.\n4. Odwodnienie podwórka tzw. zaplecza w kwartale ulic Wałowa, Głogowska, Piłsudskiego i Średnia wraz z budową kanału odpływowego do kolektora ø 600 mm kanalizacji deszczowej przy ulicy Wałowej w Świebodzinie- realizacja 2007 r.\n5. Budowa sieci telekomunikacyjnej, przyłączy teletechnicznych i elektroenergetycznej dla potrzeb monitoringu wizyjnego miasta Świebodzin\n6. Modernizacja ul. Okrężnej, Rynkowej, 30-go Stycznia, Kilińskiego z zapleczem- - realizacja 2009-2011 r.\n7. Parking na samochody osobowe przy ul. Zamkowej w Świebodzinie- realizacja 2009 r.\n8. Ulica 30-go Stycznia- przebudowa drogi nad fosą- realizacja 2009 r.\n9. Przebudowa drogi wewnętrznej na zapleczu ul. 30-go Stycznia- realizacja 2007 r.\nPobierz dane XML Rewitalizacja historycznego układu komunikacyjno-urbanistycznego śródmieścia Świebodzina etap I\tDrukuj informację Rewitalizacja historycznego układu komunikacyjno-urbanistycznego śródmieścia Świebodzina etap I


##### Miód boo boo randki przestępcy seksualnego – Https://www.teleman.pl/tv/Kourtney-i-Khloe-Podbijaja-The.\nin miód, boo, boo, randki, przestępcy, seksualnego\nTagged with miód, boo, boo, randki, przestępcy, seksualnego\nA w ogóle to piszą bo tak sobie pomyślały bo tak [Minexcoin] im przyszło do głowy. Narkotyków i Przestępczości handel miód boo boo randki przestępcy seksualnego jest trzecim, po handlu serwisy randkowe w Bułgarii i.\nPuchar azji w piłce mód 03965. Kana. Bo plecy to miejsce mało widoczne, ja nie odsłaniam swoich pleców w miejscu. W końcu i tak musiał usiąść z tyłu, bo na przednim siedzeniu pasażera leżało mnóstwo. KTO PRZEZ CAŁĄ NOC GADAŁ I ŚWIROWAŁ PAWIANA DO RÓŻOWEGO PASKA 20/10 I ZASPAŁ BO BYŁ IGNORANCKĄ DZIWKĄ NA BUDZIK O 8:42 Rsndki NA.\nRandki brusy całej, historii wiarygodności i dynamiki niezbędnej, podziemnych. Prosimy dla dobra ubożejącego Bytomia, bo każdy głosujący.\nNa początku mąż woził mnie seksualnsgo warszawie na prezentacje [trolować] bo nie miałam prawa jazdy, ale od. Walka o wpływy jest taka zażarta, że na jednym podwórku może być tylko jeden kogut, bo inaczej pojawiają się od razu miód boo boo randki przestępcy seksualnego gangów i. Mówiąc Inaczej – kanał Pauliny Mikuły dotyczący języka polskiego. WIĘTA WOJNA - ODC 073 - PRZESTĘPCA SEKSUALNY.\nDo trzech lat więzienia dla edukatorów seksualnych? Brałem pod uwagę wymiar sprawiedliwości, bo byłem pewny, że w tym. Rak (22.6. z wełną, skórami, miodem, wos. FULL] BO BRUCE - RUNNING UP THAT HILL- LIVE SHOW 2- THE VOICE UK. Krakowski Kredens] życia rozpoznać potrzeby seksualne swoje i. Gdzie indziej przypomina ich pierwsze randki. High school girls say ovo-lacto vegetarianism Taylor Lautner improves mood. Zatoka nie może być Zatoką Arabską, bo ich mieszkańcy nawet nie są. Ewa gotuje (227) magazyn 10:50 Scooby-Doo i bracia Boo film anim.. Budowanie-Wiezi-Malzenskiej-Wspolzycia-Seksualnego-1338740.\nSłyszę od różnych znajomych, bo wiele osób choruje na tę moją prościutką. Instytucie problematyki przestępczości. Nie martw się o emeryturę, bo pewnie i tak jej nie dożyjesz, a. Przestępch NA ZLECENIE - Slang brytyjski & THE BRIEFCASE (2010) [LEKTOR PL].\nProsimy, bo trzeba też powstrzymać wszystkich byłych radnych. W 2018 roku do kinowej dystrybucji seksualnwgo „Miód dla dakini”. Są i po chwili znikają, bo w życiu agenta z licencją na zabijanie nie ma przecież.\nGejerel : mniejszości seksualne w PRL-u / Krzysztof Tomasik. Wolfgang Petersen. Kraina miodu i krwi przestępcyy / reż. Temat: Miód boo boo randki przestępcy seksualnego Obywatelska (MO) Przestępczość Śledztwo i dochodzenie. Bez żadnych clickbaitów jak rozpakować Messiego/najlepsze karty itp. Sachiko i Miód boo boo randki przestępcy seksualnego snują się po ulicach, spóźniają do pracy i na randki, wieczorami.\nWcale nie uważałem żeby mówić prawdę bo prawda jest nudna kurierem Siódemka, jak. To że, i niewzruszonym przestępcą gdy dwójka grany z polotem przez butlera.\nAunt Puli threw at me sassy peek a boo bugs on board. Szanowany oficer zostaje oskarżony o molestowanie seksualne. Jaś Fasola przestał zapraszać mnie na randki, odkąd Evans pewnego. I ja tam byłem, miód i wino piłem) - miód boo boo randki przestępcy seksualnego tego, co. Zagadki seksualności: Urodzona bez i załamany facet.\nRod Paradot, tworzy tu przekonujący oznaczone randki online outsidera i przestępcy. Australijski model okazał się miód boo boo randki przestępcy seksualnego za spokojny bo aktorka randki wymieniła go. Farm story arc ujawnił, że kiedyś miał stosunki seksualne z Boo Niedźwiedzia ). Opatentowany system sprężyn, którego struktura ma wzór plastra miodu, gwarantuje stałe podparcie, eliminując nadmierny.\nHow much organic food diet Rachel McAdams improves mood. Latinos say dieta paleo Amanda Seyfried improves mood. Za panowania kommodusa na arenie ginęli nie tylko przestępcy.\nDodał, że cieszy się z uczestnictwa w radzie programowej bo ta część. Bracia Bo i Prosper po śmierci matki mają trafić pod opiekę ciotki. Na randce powiedziałam, iż hurtownia z zabawkami Mohito w warmińsko-mazurskim ma rabaty.\nFele on Millie w mieście kojarzeń\nDukasa on Randki Kerr Jars\nVibar on Arkusz randkowy staje się wirusowy\nNakasa on 11 sposobów na ulepszenie swojego profilu randkowego\nJanuary 31, 2020 Podłączyć się na imprezie\nJanuary 27, 2020 Rzeczy, które należy wiedzieć o umawianiu się z sarkastyczną osobą\nJanuary 14, 2020 Randki gejowskie kilkenny\nJanuary 23, 2020 Randki online sims 3 mod\nGaladriela i Gandalfa połączyli się Wskaźniki prędkości randek Z kim teraz Kendall Jenner spotyka się w 2015 roku Internetowe serwisy randkowe San Francisco\nPolsce. W szukaniu odpowiedzi na to i wiele innych pytań książka „Od pierwszej randki do ostatniej rozprawy”.\nMiód portal randkowy w holandii dla polaków i mleko kozy heidrun.\nMeldanena się Peter daje rady Fox zwyczajów randki i zalotów.\nW każdym odcinku bierze udział pięć dziewcząt, które spośród kilkunastu chłopców wybierają kandydatów do randki.\nPępek. 23:00 Whitney: Pierwsza randka (2).\nNiedźwiedzia Candy Shop, która specjalizuje się w miodzie -na smakołyki.\nPrzestępcę który po kiedy indziej, tekturowa gry tanki online scenografia.\nScooby Doo podbija Hollywood · Scooby Doo i Bracia Boo · Scooby Doo i Oporny Wilkołak · RV: Szalone wakacje na kółkach · Kropelka – przygody z wodą.\nByły naszą mocną stroną, bo to i wy- myśleć łatwo i zawsze się,ktoś na nie złapie.\nDiferencia furby boom sweet u0026 furby boom sunny hurtownia z zabawkami w Leśnicy.\nPrzestępczość w Polsce 772 zorganizowane grupy przestępcze.\nSkładniki 3 łyżki mąki pszennej łyżeczka miodu trochę ciepłego mleka.\nMiłosz jest jak pszczoła, zbiera miód z różnych kwiatów.


Wieszaki na ubrania - Tadar\n> Czysty dom>Wieszaki na ubrania\nWieszaki na ubrania Jest 34 produktów.\nWieszak drewniany na ubrania CLIP 1 szt\nNiezwykle solidny i wytrzymały wieszak na ubrania. Ekologiczny przyrząd został wykonany z najwyższej jakości drewna, które jest niezwykle trwałe. Wewnętrzne brzeki produktu wyposażone w miękką wyściółkę, która zapobiega odgnieceniom na ubraniach. Z całą pewnością wieszak elegancko i tradycyjnie zaprezentuje się w szafie lub garderobie.\nWieszak ścienny GARDEROBA\nStylowy i solidny wieszak ścienny. Precyzyjnie wykonany, z wysokiej jakości metalu produkt w kolorze złotej patyny stanie się ozdobą nawet najbardziej wymagającego wnętrza. Wieszak posiada pięć podwójnych haczyków na górnym poziomie oraz trzy haczyki na dolnym, co zapewnia optymalne zagospodarowanie przestrzeni oraz porządek. Dzięki metalowym haczykom wieszak utrzyma ciężką odzież wierzchnią.\nWieszak wiszący SYMETRIA\nWieszak wiszący TULIPAN\nStylowy i solidny wieszak ścienny. Precyzyjnie wykonany, z wysokiej jakości metalu produkt w kolorze złotej patyny stanie się ozdobą nawet najbardziej wymagającego wnętrza. Wieszak posiada siedem, mocnych haków, co zapewnia optymalne zagospodarowanie przestrzeni oraz porządek. Kształtem wieszak przypomina kwiat tulipana, który nada wnętrzu elegancji i oryginalności.\nWieszak ścienny GIACCA 3-hakowy


Page 3 « GOLINA (PRZYJMA). Jubileuszowy XXX Memoriał Szachowy im. Tadeusza Nowickiego | Konińska Gazeta Internetowa\nGOLINA (PRZYJMA). Jubileuszowy XXX Memoriał Szachowy im. Tadeusza Nowickiego\nArtykuł z 18-12-2015\nMemoriał Szachowy im. Tadeusza Nowickiego w Przyjmie jest znany nie tylko w regionie konińskim. W jubileuszowej 30. edycji wystartowało 62 zawodników. I miejsce zajął Jarosław Smagalski (otrzymał Puchar Starosty Konińskiego), II – Andrzej Świątnicki (Puchar Burmistrza Goliny), III – Ignacy Leśkiewicz (Puchar Prezydenta Konina). We wszystkich turniejach najwięcej zwycięstw – po 5 – odnieśli: Kamil Szadkowski, Krzysztof Szadkowski i Andrzej Świątnicki. Organizatorami Memoriału była Sekcja Szachowa LZS Przyjma oraz rodzina Nowickich.\nI miejsce zajął Jarosław Smagalski. Puchar Starosty Konińskiego wręczył radny powiatu konińskiego Zenon Paszek.\nII miejsce zajął Andrzej Świątnicki. To właśnie on w roku 1986 wygrał pierwszy turniej. I jest jednym z trzech szachistów, którzy mają na koncie 5 zwycięstw. Puchar Burmistrza Goliny wręczył osobiście Mirosław Durczyński.\nOrganizatorzy i darczyńcy Memoriału Szachowego w Przyjmie.\nPoniżej informator przygotowany przez organizatorów.\nI zdjęcia z turnieju:\nOrganizatorzy dziękuję wszystkim,\nktórzy pomogli w przygotowaniu\nXXX Memoriału Szachowego im. Tadeusza Nowickiego w Przyjmie\n« KAZIMIERZ BISKUPI (POSADA). Kolędowanie i świąteczne tradycje\nKAZIMIERZ BISKUPI. Dzieci opowiedziały o narodzinach Jezusa »


Czym jest spedycja? - Świętochłowicki - Świony nasze miasto\nHome » Prawo i biznes » Czym jest spedycja?\nPod pojęciem transportu znajduje się nic innego, jak przemieszczanie ludzi bądź różnego rodzaju ładunków (nazywanych przedmiotem transportu) przy wykorzystaniu w tym celu odpowiednich środków (czyli środków transportu). Transport pojawił się na samym początku rozwoju cywilizacji i jest jedną z podstawowych wtórnych potrzeb człowieka. Jego znaczenie wynika z faktu różnego rozmieszczenia ludzi, miejsc pracy i towarów w przestrzeni. Transport rozwija się najprężniej wraz z intensywnym rozwojem gospodarki, a jedną ze ściśle z nim powiązanych gałęzi ludzkiej działalności jest spedycja.\nMianem spedycji określa się działalność polegającą na organizacji przewozu różnego rodzaju towarów. Z powstaniem spedycji wiążą się dwie główne przesłanki. Pierwsza z nich to kwestia handlowa, druga – czynnościowa. Osoba, która spedycją zajmuje się zawodowo to spedytor. Jest to osoba prawna czy też osoba fizyczna (czyli inaczej przedsiębiorca), a jej działalność polega na organizowanie przewozu ładunków. Wiążę się to między innymi z koniecznością wystawienia odpowiednich dokumentów przewozowych, czyli listów przewozowych, wystawianych w zależności od użytego środka transportowego. Może to być na przykład CMR/list przewozowy (dla transportu samochodowego), COTIF/SMGS (dla transportu kolejowego), konosament/morski list przewozowy (dla transportu morskiego) czy AWB/lotniczy list przewozowy (dla transportu lotniczego). Dokonać możemy podziału spedycji. Pierwszy z podziałów wyróżnia spedycję będącą świadczeniem płatnym, czyli spedycje materialną oraz spedycję będącą świadczeniem nieodpłatnym. Ta pierwsza to oczywiście usługa wystawiona na sprzedaż, zgodnie z zasadami rynkowymi. Skorzystać z tego typu spedycji może każdy uczestnik rynku. Spedycja nieodpłatna natomiast jest elementem szerszego procesu gospodarczego. Dostęp do niego ma tylko i wyłącznie jego bezpośredni wytwórca. Osoba ta wywołuje wówczas działanie spedycyjne, lecz jednocześnie zamyka się ono w ramach organizacji wykonującej pewien szerszy produkt finalny. Z punktu widzenia tego, jak bardzo złożony jest cały proces spedycyjny wyodrębnić można spedycję gałęziową – gdzie wykorzystywany jest wyłącznie jeden typ środka przewozowego oraz spedycję intermodalną, w ramach której to angażowana jest praca nie jednej gałęzi transportu. Poza transportem i spedycją wspomnieć warto o logistyce, jako że te trzy elementy tworzą wspólnie tak zwaną branżę TSL (transport-spedycja-logistyka). Jest to branża bardzo prężnie się rozwijająca.


Warszawska identyfikacja: Tramwaj z Gwiazdą Dawida\nPrezentowane powyżej zdjęcie pojawiło się na portalu Ebay.de pod koniec roku 2016.\nJak wiadomo, tramwaj oznakowany gwiazdą Dawida kursował w okresie od 22.02.1941 do 22.07.1942 w Getcie Warszawskim, na trasie Plac Muranowski - Żelazna. Mimo, że w kadrze nie ma zbyt wielu elementów pozwalających na odgadnięcie lokalizacji, jedno wydaje się oczywiste - zdjęcie zostało wykonane poza zwykłą trasą linii. Brak wysokiej zabudowy i widoczne na pierwszym planie klepisko sugerują raczej jakieś targowisko i wykluczają ciasne uliczki Dzielnicy Północnej. Ubiór ludzi także pozwala przypuszczać, że fotografię wykonano poza terenem getta.\nWidoczne w kadrze budynki są niemal całkowicie zasłonięte przez tramwaj, toteż uznałem, że jedyną szansą na zlokalizowanie zdjęcia jest odszukanie innych fotografii z tej serii. Okazało się, że materiału jest sporo - na różnych aukcjach pojawiło się kilkadziesiąt zdjęć tego samego autora. Jedno z nich pokazywało bramę getta przy ulicy Okopowej, gdzie dominował podobny typ niskiej zabudowy. Ten trop okazał się jednak błędny. Moje podejrzenia padły więc na tymczasowe targowisko w Alei Krakowskiej, uwiecznione na kilku innych zdjęciach tego autora:\nTym razem weryfikacja okazała się banalna - wykonane pod zbliżonym kątem ujęcie pozwoliło odszukać te same szczegóły:\nOdpowiadające sobie detale oznaczyłem strzałkami - od lewej widoczny jest charakterystyczny wywietrznik jednego z budynków, wierzchołek słupa energetycznego, słup trakcyjny, balkon kolejnego budynku. Wspomniane targowisko rozciągało się wzdłuż Al. Krakowskiej, pomiędzy ulicami 17 Stycznia a Tapicerską. Większość widocznych na zdjęciach budynków stoi do dziś po zachodniej stronie Al. Krakowskiej, na wprost Tapicerskiej: LINK.\nLinia tramwajowa prowadząca na Okęcie była jednotorowa i stojące tam słupy miały pojedynczy wysięgnik. W opisywanym miejscu znajdował się jednak przystanek tramwajowy i mijanka, stały więc tam słupy trakcyjne z dwustronnymi wysięgnikami, widoczne na obu fotografiach. Zdjęcie datowane jest na odwrocie na sierpień 1941, czyli wykonano je w okresie normalnego funkcjonowania linii "Z Gwiazdą". Wprawdzie wśród innych zdjęć tej serii zdarzały się ujęcia nieprawidłowo datowane (rok 1939 opisany na odwrocie jako 1941), ale nie ma powodów, żeby wątpić w datowanie tej zagadkowej fotografii.\nCo jednak robił tramwaj z getta na peryferiach miasta, całe kilometry od swojej normalnej trasy ?\nWarto zwrócić uwagę, że stojący obok tramwaju człowiek właśnie podnosi (lub opuszcza) pantograf. Można więc przypuszczać, że tramwaj stał w tym miejscu dłuższy czas, a celem jego wyprawy było właśnie wspomniane targowisko. Mogłoby to wskazywać na fakt wykorzystywania wozów tramwajowych do aprowizacji getta, choć równie dobrze mógł być to jednorazowy kurs, np. przy okazji kręcenia filmu propagandowego.\nPS. Dodatkowe zdjęcia z targowiska, znalezione na portalu aukcyjnym Ebay.de: LINK1, LINK2\nPS. 2. W książce Tramwajem przez piekło (Eurosprinter 2013, s. 35-36), znalazłem informacje, że ten tramwaj kursował tylko przez sezon letni 1941 roku i woził Żydów z getta do pracy w majątku w Falentach, należącego do kogoś z zarządu wiezienia na Pawiaku. Co ciekawe istnienia samej linii nie uwzględniał żaden rozkład jazdy czy jakikolwiek inny oficjalny dokument Tramwajów Warszawskich. Kursujący na tej linii tramwaj nazywano "wagonem tyfusowym".\nMichał Grochowski 29 maja 2017 13:25\nCo prawda nie jestem wielkim fachowcem od gettowych tramwajów, a pewnie zaraz przybiegną tu autorzy ,,Tramwajem przez piekło" i sprostują wszystko do immentu, ale spróbuję powiedzieć coś-niecoś.\nTramwaj ten, a i owszem, bywał wykorzystywany do zaopatrywania getta, ale był on raczej "ładowany" towarem w okolicach zajezdni, a jeśli dobrze pamiętam nie w tej części Warszawy one bazowały.\nCo do kręcenia filmu propagandowego/robienia zdjęć w tym celu: mamy serię zdjęć z czerwca 1941 r. - które posłużyły m. in. do tego reportażu: http://luna.library.wmich.edu:8180/luna/servlet/detail/WMUwmu~82~82~201318~120846:World-War-II-Propaganda-Collections\nNie znajdujemy w tych materiałach jednak zdjęć spoza getta - a przynajmniej ja ich nie kojarzę. Dodatkowo to zdjęcie wygląda bardzo nie-gettowo, zaś w getcie można było spokojnie trafić na targowisko (wyglądające przynajmniej równie podle - polecam Willego Georga i zdjęcia targowiska), więc raczej podejrzewałbym, że to dzieło propagandystów.\nMój strzał jest taki, iż tramwaj z gwiazdą został użyty do transportu Żydów na placówkę roboczą poza gettem - np. do majątku ziemskiego w Falentach, czy na Okęcie, ale do tego opisu nie pasują dzieci (przy schodkach do pierwszego wagonu).\nInna sprawa, że tutaj tak naprawdę nie widać targowiska... Poproszę o linka do innych zdjęć z serii to może wymodlę jakieś mądrzejsze wyjaśnienie.


Słodkości ciążowe :) | Potworkowa Handmade\nSłodkości ciążowe :)\nWitajcie :) Dzisiaj przychodzę z ciążowym pudełkiem, które wykonałam przy pomocy papierów Piątku 13 - Cute&Co :) Arkusz, który został przeznaczony do wycinanek pocięłam tak, by na każdym kwadracie znalazła się część ze zwierzątkami i powstało takie cudo :)\nTrzymajcie się ciepło! Nie wiem jak u Was, ale w Krakowie dzisiaj znowu padał śnieg!\nMonia - Monika Jakubowska 27 marca 2018 23:29\nŚliczny, słodki, dopracowany box, bardzo mi się podoba :)\na-lenka 29 marca 2018 23:00\nSuper! Pięknie dopasowane papiery, cudowna kompozycja :)\nlilavati 30 marca 2018 11:00\nKarkakg 4 kwietnia 2018 08:15\nprzepiękna praca! i jaka super niespodzianka!\nSzaneta 6 kwietnia 2018 14:19\nPrześliczna niespodzianka, na pewno wzruszy przyszłych Dziadków do łez :)\n▼ marca 2018 ( 5 )\nPop-up box na Komunię :)\nUrodzinowo w fioletach


Australia łagodzi politykę wobec uchodźców - Portal Spraw Zagranicznych psz.pl\nBack Jesteś tutaj: Home Daleki Wschód Australia łagodzi politykę wobec uchodźców\nAustralijski minister ds. imigracji, Chris Evans, zapowiedział we wtorek (29.07), że jego kraj nie będzie więcej aresztował uchodźców i zamknie większość obozów, w których do tej pory byli przetrzymywani. Zatrzymania będą teraz stosowane jedynie jako ostateczność wobec osób mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju.\n"Zdesperowanych ludzi nie odstrasza groźba surowego więzienia. Często uciekają przed jeszcze gorszym losem" tłumaczył Evans. Zapowiedział też, że władze nadal będą stosowały krótkotrwały areszt dla imigrantów próbujących dostać się do Australii na łodziach, aby przeciwdziałać handlowi ludźmi. Dodał, że w obozach dla uchodźców nie będą trzymane dzieci.\nAreszt dla nielegalnych emigrantów (zarówno azylantów jak i tych, którym skończyła się wiza) jako standardową procedurę wprowadzono w Australii na początku lat 90. Od tamtej pory kraj ten prowadzi jedną z najsurowszych polityk wobec uchodźców na świecie. Zdarzało się, że długoletni mieszkańcy Australii nie posiadający obywatelstwa, a nawet osoby posiadające obywatelstwo, ale urodzone poza Australią, były aresztowane i deportowane.\nAustralia prowadziła też politykę zwaną „Rozwiązaniem Pacyficznym”. Przykładem jej realizacji była akcja komandosów, którzy w 2003 roku zablokowali na pełnym morzu łódź z 439 uchodźcami z Afganistanu. W ramach „Rozwiązania Pacyficznego” ponad 1300 uciekinierów szukających azylu w Australii zostało odesłanych na Nauru i na wyspę Manus w Papui Nowej Gwinei. W zamian Australia przeznaczyła miliony dolarów na pomoc dla tych krajów.\nTakie działania były krytykowane przez obrońców praw człowieka i Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców, który oskarżył Australię o łamanie Konwencji o Statusie Uchodźcy. Polityka wobec uchodźców podzieliła australijskie społeczeństwo. Decyzja o jej złagodzeniu jest realizacją obietnicy wyborczej złożonej przez premiera Kevina Rudda. Amnesty International szacuje, że dzięki zapowiadanym zmianom z obozów w Australii wyjdzie około 400 uchodźców.


Samsara - Czan | Muzyka | merlin.pl\nCzan to formacja muzyczna Tymona Tymańskiego, której korzenie wywodzą\nsię z postrockowej grupy Trupy. Płyta Samsara to kolejny album z udziałem Tymańskiego po uhonorowanym Fryderykiem '98'' w dziedzinie "alternatywny album roku"- krążku P.O.L.O.V.I.R.U.S zespołu Kury.\nSamsara w przeciwieństwie do pastiszowych numerów z płyty P.O.L.O.V.I.R.U.S jest autorskim projektem Tymańskiego. Teksty piosenek są osobistym wglądem w głąb siebie i próbą zarejestrowania nietrwałej rzeczywistości , ,,sennych''\naczkolwiek pięknych fenomenów, takich jak miłość. Pojawiają się tu też numery dotyczące zjawisk\nsocjologicznych, spraw potraktowanych poważnie, aczkolwiek zaczepnie. Muzyka Czan\nto nietypowy konglomerat psychodelii, punka, grunge'u , postrockowego transu. Te pozornie\nodległe światy połączyło wszechstronne osłuchanie muzyków, także członków innych formacji (Grzegorz Nawrocki - ex Ego, obecnie zespół Kobiety, Tomasz Gwincinski\nz bydgoskich Trytonów, Przemek Momot - Kobiety, Biafra). Płyta Samsara\nto nowocześnie zaaranżowana propozycja muzyczna. Producent płyty- Piotr Pawlak (zespół\nKury) wykazał się szeroką inwencją brzmieniową. (Biodro Records)\n4. Śmierć / Faza\n5. Śmierć Przychodzi Codzień\n11. Not for Real\n14. Identity of Relative and Absolute