Archiwum Historii Mówionej - Monika Buchner\nMonika Buchner z domu Marzyńska. Urodziłam się 5 marca 1931 roku w Warszawie.\nProszę opowiedzieć o miejscu, w którym pani mieszkała przed wojną, o swoim domu rodzinnym.\nMoi rodzice pobrali się w 1930 roku. Moja mamusia była wiedenką, ojciec był młodym architektem, zamieszkali na ulicy Jakubowskiej 16 na Saskiej Kępie. Wkrótce rozpoczęli budowę własnego domu na ulicy Czeskiej, w zespole, który budowali inni architekci. To było dość młode towarzystwo zakładające rodziny. Pod numerem 20, na końcu zespołu szeregowego, był dom moich rodziców. Został wykończony w 1936 roku, wtedy przenieśliśmy się z Jakubowskiej na ulicę Czeską. W 1939 roku dom został mocno zniszczony. Rodzice jednak go zabezpieczyli. Niestety musieliśmy ograniczyć się tylko do powierzchni poprzednio zajmowanej przez pracownię ojca, bo resztę domu wynajęliśmy. Inaczej nie było to możliwe. Przed wojną rozpoczęłam naukę w szkole powszechnej Ireny Kurelli. W drugiej klasie byłam chora, wyjechałam na dłuższy czas do Rabki. Rodzice umieścili mnie w sanatorium u sióstr nazaretanek. Jak wróciłam z sanatorium, dalej kontynuowałam naukę u sióstr nazaretanek na ulicy Czerniakowskiej, ale nie byłam pensjonariuszką, dowożono mnie codziennie do szkoły.\nJak wpłynęła wojna na losy pani rodziny?\nW 1939 roku, w sierpniu, rodzice byli za granicą. Zorientowali się, będąc we Włoszech, że sytuacja międzynarodowa jest taka, że trzeba czym prędzej wracać do kraju. Wracając, z trudnością przebijali się przez oddziały wojsk niemieckich stojące już przed granicami Polski. Byli bardzo tym poruszeni i przerażeni, ale jednak udało im się do Polski przed wybuchem wojny przejechać. Dojechali do mnie. Byłam u dziadków pod Łodzią.\nCzym pani rodzice się zajmowali?\nOjciec był architektem. Mama nie pracowała, byłam mała.\nCo się wydarzyło, jak rodzice przyjechali do Warszawy?\nRodzice zostawili mnie dziadkom, pojechali do Warszawy. Ojciec zgłosił się do wojska i [miał jechać] na wschód, naturalnie z całą armią. Miał gdzieś przydział – w Łucku bodajże – i szybko się przeniósł. Mama podążała za ojcem. Mieli samochód. Ojciec był wcielony do wojska. Jaki brał udział, trudno mi powiedzieć. Uniknął na szczęście niewoli. W jakiś sposób już było zagrożenie od strony wojsk radzieckich. Wiem, że uciekł. Udało mu się uciec z jakiegoś terenu już, gdzie byli zgromadzeni ludzie z wojska. Mama z trudnością wielką wróciła do Warszawy, wioząc inne żony wojskowych. Zabrano mamusi samochód przed samą granicą miasta, ale jakoś się dostała. Byłam już nie pod Łodzią, bo Niemcy wkroczyli. Wprawdzie widziałam wojska polskie, ale razem z częścią najbliższej rodziny uciekliśmy pod Końskie, w okolice Gowarczowa, do wsi Borowiec, z której pochodziła moja stryjenka. Widziałam popalone domy, sterczące kominy. Uciekaliśmy do rowów, bo bombardowali uciekających ludzi, strzelanie było z samolotu. Kładliśmy się na ziemię. Dotarliśmy do wsi. To wszystko było oczywiście w trudnych warunkach. Jako dziecko to inaczej odbierałam niż ludzie dorośli. Dzieci inaczej obserwują, dla nich wiele rzeczy jest ciekawe, nie zdają sobie sprawy z grozy sytuacji. Nie byłam jako dziecko sama, było ze mną moje trochę młodsze stryjeczne rodzeństwo. Po jakimś czasie do wsi dotarła moja mama i inne osoby, panowie, którzy uciekali do Rumunii i zaopatrywali się w żywność na drogę. Pamiętam rozmowy o ucieczkach, namowy, żeby pojechać razem. Mama nie zdecydowała się na ucieczkę do Rumunii. Zostałam na Borowcu. Mamusia wróciła do Warszawy. Po jakimś czasie zjawił się ojciec. Rodzice zaczęli przystosowywać dom na Czeskiej do możliwości mieszkania. Pozostałam na Borowcu dość długo. Trudno mi odtworzyć, kiedy siostry nazaretanki, do których chodziłam przed wojną, bezpośrednio wznowiły naukę w trzeciej klasie powszechnej. W każdym razie, jak tylko to było możliwe, zaczęłam chodzić do nazaretanek.\nWróciłam późną jesienią 1939 roku. Już na Boże Narodzenie byliśmy w Warszawie.\nZ czego żyła pani rodzina w czasie okupacji? Tata dalej był architektem?\nBył architektem. Było sporo zniszczonych domów, kościołów. Ojciec przed wojną projektował kościół ojców redemptorystów na ulicy Karolkowej, więc był z nimi związany. Wszędzie, gdzie były jakieś zniszczenia, brał udział w pomocy, żeby to się działo zgodnie z charakterem budowli. Potrzebny był. Również ludzie, którzy wzbogacali się w jakiś sposób, mieli więcej pieniędzy – przecież zróżnicowane było społeczeństwo zawsze – jedna rodzina chciała mieć nowy dom, więc ojciec im dom zaprojektował. Ponieważ byli młynarzami, to w zapłacie przywoził mąkę, kaszę. Radził sobie jakoś. Wiem, że było bardzo ciężko. Końskie mięso to było to mięso, które rodzice mogli kupić. Rodzice musieli się ukrywać. W 1941 roku przyszła informacja, że gestapowcy chcą ojca aresztować. Rodzice szybciutko zwinęli nasze mieszkanie na Czeskiej.\nPani wiedziała o konspiracyjnej działalności swojego taty?\nOczywiście, że wiedziałam. Przepisywało się na maszynie gazetki, czyli wiadomości radiowe. Odbitek się robiło tyle, ile maszyna była w stanie odbić przez kalkę. Papier był jak najcieńszy używany. Konspiracja potrafiła wszystko załatwić. Roznosiłam gazetki zwinięte na małe formaty, schowane pomiędzy ubraniem. Byłam małą dziewczynką, to biegałam po Saskiej Kępie do znajomych, o których wiedziałam, że mam zanieść. Pani, która przepisywała, cały czas siedziała i stukała na maszynie. Doskonale sobie zdawałam sprawę. Przychodzili różni tatusia koledzy, przy tym nie brałam udziału, ale to już były spotkania wojskowych. To były początki konspiracji, która się potem rozwinęła, że potworzyły się struktury zgodnie z wiedzą, jaką już wszyscy mają.\nW jaki sposób gestapo trafiło na pani ojca?\nTego nie wiem. Ale trafili.\nRodzice zaczęli się ukrywać, wyjechałam z powrotem na Borowiec. Mieszkałam jakiś krótki czas przed zagrożeniem. Rodzice przenieśli mnie do szkoły pani Kurelli. Nie jeździłam na Czerniakowską, bo to było bardzo daleko. Czwartą i piątą klasę uczyłam się u pani Ireny Kurelli. W trakcie piątej klasy wyjechałam na Borowiec. Byłam długi czas u stryjostwa – zimę, jesień, zimę i następny rok. Rodzice sobie jakoś radzili. Mama była łączniczką, sekretarką u pana Abrama. Są dokumenty na mamusi działalność. Skończyła kurs rusznikarski, była odpowiedzialna za zgromadzenie archiwum możliwie wszelkiej orientacji prasy podziemnej. Nie tylko poświęconej jakiemuś określonemu wydawnictwu czy powiedzmy „Biuletyn Informacyjny”, ale zgromadzenie wszelkich odłamów prasy podziemnej. Za to była odpowiedzialna. Jako dziecko czytałam gazetki. Rodzice specjalnie dawali, żebym poznała fakty, jakie są. Czytałam książki wydawane w prasie podziemnej. To były fascynujące powieści. Meisnera były jakieś książki, już były „Kamienie na szaniec”. W każdym razie czytałam, brałam udział. Widziałam radia, które były używane do podsłuchu, wiedziałam, gdzie były schowane.\nJaka kara groziła za taką działalność?\nPani jako córka też byłaby skazana na śmierć?\nSkąd mogę wiedzieć, co by gestapo zrobiło. Tego nie wiem. Wiadomo, że wiele osób było aresztowanych, że byli zsyłani do obozów, trafiali do Oświęcimia, że na Szucha były katusze i tortury, że na Pawiaku działo się to samo. Przecież człowiek oczy miał otwarte, z tego wszystkiego sobie zdawałam sprawę, w sposób proporcjonalny do mojego wieku.\nJuż wtedy? Jako nastoletnia dziewczyna?\nPlakaty, które były rozwieszane z wyrokami śmierci osób więzionych na Pawiaku, czerwone plakaty. Nie było możliwości ukrycia tego nawet przed dziećmi.\nBała się pani o swoich rodziców?\nPewnie, że się bałam. Strasznie się bałam. Jeszcze jak mieszkałam na Saskiej Kępie na Czeskiej, a budy jeździły po ulicy, bo to były jedyne samochody, jakie mogły wtedy jeździć, nikomu nie było wolno. Po pierwsze w listopadzie 1939 roku zabrano wszystkim samochody, radia. Innych nas nie było. Więc jeżeli słyszałam, nie spałam, bo się bałam. Budy jeździły, to znaczy aresztowanie, nakrywałam się kołdrą na głowę, żeby nie słyszeć, ale słyszałam. Dobrze pamiętam strach okropny. Jak jeździłam na Borowiec, później z Borowca przyjeżdżałam do Warszawy, pociąg przejeżdżał przez Koluszki. W Koluszkach Niemcy zawsze stali na peronie z psami owczarkami, wagony miały otwierane drzwi do każdego przedziału. W każdej chwili mógł wejść żandarm. Nie tylko że ludzie na szmugiel jechali i wieźli żywność, ale wieźli różne rzeczy. Nigdy nie wiadomo było, co takiemu przyjdzie do głowy, kogo zechce wyrzucić z pociągu, potem nie wiadomo, co z nim zrobić na peronie. Na pewno się strasznie bałam.\nTęskniła pani za rodzicami?\nOkropnie tęskniłam. Do tego stopnia, że jak mama mnie odwiozła na Borowiec i potem musiała przejść do stacji kolejowej Petrykozy – właściwie stacja się nazywała Białaczów, a w miejscowości Petrykozy – mamusia miała buty, które miały szerokie obcasy, wyraźnie odciskały ślady na piasku, we wsi większość ludzi chodziła w drewniakach własnej roboty, też miały takie szerokie obcasy – mnie się wydawało, że widzę obcasy mamusi. Szłam drogą w kierunku stacji w Petrykozach. Pewnie, że bardzo tęskniłam.\nKiedy pani wróciła do Warszawy do rodziców?\nWróciłam do rodziców, bo się okazało, że miałam zapalenie wyrostka robaczkowego, trzeba było mnie szybko operować. Rodzice przyjechali po mnie w 1942 roku. W szpitalu u Karola i Marii mnie operowano, już wtedy zostałam. Ale bardzo było dla mnie przyjemne, jak po wyjściu ze szpitala wsiedliśmy w rikszę. Rikszą pojechaliśmy na Stare Miasto. Rodzice już wtedy mieszkali nie pod swoim nazwiskiem na Starym Mieście. Nie miałam mówić do rodziców mamusiu i tatusiu, tylko ciociu, wujku. Jak się szło Wąskim Dunajem, żeby wejść do drzwi tego domu, to nie można było tak, jak człowiek idzie sobie spokojnie i skręci, i wejdzie. Tylko szło się prościutko i nagle – buch – lewym czy prawym ramieniem do drzwi. Szybciutko, jak najszybciej, bez kierunku, żeby ktoś idący z tyłu nie zauważył kierunku skręcania, żeby jak najszybciej wejść do bramy, żeby zniknąć z ulicy we wnętrzu bramy.\nJakie inne zasady konspiracji jeszcze pani pamięta?\nW podłodze była skrytka, do której dostęp był w szparze. Trzeba było włożyć bardzo wąską blaszkę, specjalnie do tego przygotowaną, nacisnąć w odpowiedni sposób, wtedy odskakiwały trzy klepki i zmiana kenkarty następowała. Rodzice [wkładali] tę, którą mieli przy sobie, i wyjmowali tę, która miała być w tym mieszkaniu obowiązująca. W skrytce były rewolwery i radio. W mamusi pamiętniku będzie, co jeszcze było.\nPamięta pani audycje radiowe, słuchała ich pani?\nTak, z Londynu. To było oczywiście na słuchawki, takie detektorki. Okno, przy którym była skrytka, to jest na trzecim piętrze kamienicy. W tej chwili jest zamurowane. To było w starych ścianach wybite, niezgodne z jakąś dokumentacją starszą budynku, więc jest zamurowane. Kiedy rodzice mieszkali, to okno było częściowo zasłonięte, ponieważ była umieszczona rura do piecyka. Bo wtedy do okna doprowadzano rury piecyków kozy, w której się paliło. Miała nałożoną małą część metalową, która lepiej się rozgrzewała. To był rodzaj dodatkowego piecyka, który korzystał z ciepła i bardziej go rozprowadzał, promieniował po prostu. To okno, które w tej chwili nie istnieje, stanowiło wylot dymu kozy.\nJakie warunki mieszkaniowe były na Wąskim Dunaju?\nDla nas był jeden pokój, dostępny poprzez inny pokój. Mieszkanie zamieszkiwali państwo Białopiotrowiczowie, z rodzicami byli. Brat jej, pan Czyż, był później dyrygentem orkiestry w Katowicach. Syn państwa Białopiotrowiczów Janek miał wąski pokoik, przez który się przechodziło do naszego pokoju. Jaś oczywiście był w AK, brał udział w Powstaniu, przeżył. To było takie prawdziwe warszawskie mieszkanie – stare, stare sprzęty, swoisty klimat, wspólna kuchnia, łazienka.\nZamieszkała tam pani po przyjeździe z Borowca?\nTak. Już wróciłam do nazaretu, do pensjonatu. Rodzice tam mieszkali. Przychodziłam do domu w sobotę, na niedzielę, mamusia przyjeżdżała i mnie zabierała. Państwo Białopiotrowiczowie udawali, że nie wiedzieli, że jestem córką. Była konspiracja, to było traktowane tak jak trzeba. Mieliśmy na Starym Mieście bardzo bliskich znajomych. To często były tylko żony, ponieważ mężowie byli zagranicą jako wolni ludzie albo w obozach. Koleżanki, koledzy byli często tylko z mamami, ojców nie było z tych powodów, o których mówiłam. To były wakacje po siódmej klasie, byłam pod Mszczonowem. Ojciec projektował dom okazały dla młynarzy znajomych i byłam na wakacjach. Pod koniec lipca ojciec do mnie przyjechał. W ogóle przyjeżdżał do mnie, mamusia raczej nie jeździła. Powiedział: „Słuchaj, jedziemy do Warszawy, bo chcę żebyś zobaczyła, jak Niemcy uciekają”. Wtedy ze wschodu przez Warszawę przejeżdżały gremialnie wojska niemieckie.\nTuż przed wybuchem Powstania. „Chcę, żebyś zobaczyła, jak Niemcy uciekają”.\nPrzyjechałam na Stare Miasto. Tatuś już wiedział doskonale, co się zbliża. Miał swój przydział do rzeźni. To był 5. Rejon AK, do którego ojciec miał swój przydział, stawił się pod sam koniec lipca. Mamusia jeszcze ojca pożegnała 1 sierpnia rano na moście Poniatowskiego, donosiła mu jeszcze jakieś rzeczy osobiste. Rodzice rozstali się przed Powstaniem. Mamusia wróciła na Nowy Świat. Na róg Nowego Światu i Alej Jerozolimskich, bo miała swój lokal, do którego była zobowiązana stawić się 1 sierpnia. Jeszcze to zdążyła zrobić przed wybuchem, przed godziną siedemnastą we wtorek.\nMama miała funkcję łączniczki?\nŁączniczki i sekretarki pana Adolfa Abrama, o którego dokładnej funkcji mogę powiedzieć z dokumentów.\nGdzie panią zastał dzień wybuchu Powstania?\nWtorek. Byłam na Starym Mieście u przyjaciół rodziców na ulicy Mostowej, tuż przy rogu Nowomiejskiej, vis-à-vis kościoła Paulinów. Wiadomo było, że coś się dzieje takiego, że wszyscy byli niespokojni, wszyscy słyszeli, że coś się ma dziać, że jest niedobrze. Mamusi nie było, byłam u państwa Wiśniewskich. Mieli na rogu Mostowej i Nowomiejskiej sklep spożywczy, tam jest teraz sklep z zabawkami. Sklep wspaniale prosperował, z okolicy musieli kupować żywność, jarzyny i kartofle. Byli starymi mieszkańcami tego miejsca i żyli wśród swoich sąsiadów. Ich córka też była żoną architekta, to byli ludzie zaprzyjaźnieni z moimi rodzicami. U nich byłam po południu 1 sierpnia. Była strzelanina w okolicy Długiej czy placu Krasińskich, wszyscy słyszeli. Na moich oczach między innymi, bo przecież było dużo ludzi, zaczęto kłaść pierwsze wyrwane płyty chodnikowe na barykadę, która przecinała ulicę Mostową w pobliżu skrzyżowania przed sklepem. Rzucano, co się dało, co było po ręką, żeby jak najszybciej barykadę postawić. W to popołudnie, kiedy się zaczęło Powstanie widziałam, co się działo. Pod wieczór się uspokoiło. Mury oddzielają fragment od samego rynku, teraz jest przebudowane, Barbakanu nie było, tylko mury były. Pod murami były tłumy ludzi, przeszłam na Wąski Dunaj do naszego domu. Poszłam do naszego pokoju. Mamusi nie było, byłam sama. Tą noc bardzo dobrze pamiętam. Bałam się. Nie wiedziałam, gdzie jest mamusia, nie zdawałam sobie sprawy, gdzie jest ojciec. Byłam kompletnie sama w tym momencie. Oczywiście byłam w rodzinie zaprzyjaźnionej, ale nie wiedziałam, co się będzie działo. Jasne, że lęk był.\nRano 2 sierpnia, bardzo wcześnie – chyba piąta godzina – zjawiła się mama. Jak to się stało? W miejscu zbiórki mamusi, czyli w lokalu na rogu Nowego Światu i Alej mama się zjawiła i była tam mamy bezpośrednia szefowa. Ponieważ one były tylko dwie, absolutnie nie wiedziały, co dalej ma się dziać. Mama z nią uzgodniła, że idzie do mnie. Oczywiście pełna zgoda. Zeszła mamusia na dół na Powiśle, jeszcze można było jakoś. Tyle razy opowiadała w jakich okropnie trudnych warunkach przedzierała się przez Powiśle w kierunku Starego Miasta, ponieważ z góry, z Krakowskiego Przedmieścia był ostrzał. Siedzieli tak zwani gołębiarze i strzelali do każdej żywej osoby czy czegokolwiek, co się ruszało. Można było pokonać ulice prostopadłe do Dobrej i Topiel tylko na zasadzie chwili po strzale, kiedy następnego jeszcze nie było. Byli ludzie, którzy w różnych kierunkach chcieli się przedostać. Ktoś z przeciwka chciał w stronę południową, mamusia chciała w stronę północną, nie tylko ona. Dawali sobie znaki na migi, mijali się w trakcie przebiegania przez ulice. W ten sposób dotarła mamusia do Bednarskiej, Bednarską do góry i jakoś udało się jej nad ranem od tego popołudnia – cały czas starając się przedzierać – dotrzeć do mnie. Byłyśmy obie szczęśliwe, że jesteśmy razem. Wtedy prosiłam mamę, żeby już nigdy mnie nie zostawiała w czasie tego, co się dzieje, żebyśmy już były cały czas razem.Przy naszym domu był megafon, tak zwana szczekaczka. Nie pamiętam, czy z tej szczekaczki było nadawane na przykład „Jeszcze Polska nie zginęła”. Nie pamiętam, czy szczekaczki były użyte przez żołnierzy powstańczych.\nJaka atmosfera panowała na Starym Mieście?\nEuforii. Po prostu wszyscy czuli, że jesteśmy w Polsce. Nareszcie wolni. To było coś niesamowitego. Była radość. 2 sierpnia był deszcz. Pod naszym domem, pod szczekaczką, na chodniku ktoś zarządził zbiórkę w dwuszeregu młodych dziewczyn. To były licealistki, były jeszcze w granatowych spódniczkach, jakby wyszły ze szkoły. Te dziewczyny to były sanitariuszki albo inne dziewczyny jako żołnierze, które miały brać udział w Powstaniu. Zbiórka w dwuszeregu przed naszym domem. Myśmy obie z mamusią na to patrzyły, to było 2 sierpnia. Poszły w kierunku Jezuickiej, w narożniku po prawej stronie od naszego okna. Myśmy dwa okna mieli na Rynek Starego Miasta. Po południu już na noszach kogoś niosły. Bardzo szybko się okazało, że potrzebne są opaski. Opaski trzeba było szyć. Mamusia miała maszynę, zbierało się materiały, jakie kto miał, białe i czerwone. Szyłyśmy opaski. Mamusia na maszynie, pomagałam. Okazało się bardzo szybko, że trzeba butelki. Wszystkie butelki, jakie kto miał w okolicy, się zbierało. Myłyśmy butelki, żeby mieli do napełnienia benzyną czy inną mieszanką. Były rzucane na miejsca, które musiały być w ten sposób bronione.\nŚwietnie. Bardzo szybko powstało PWPW, opanowane przez żołnierzy, to pierwsze dni. Stamtąd wynosili masę mundurów niemieckich. Mundury rozdzielali pomiędzy siebie. U nas, w tym domu, były piwnice – dwie kondygnacje. Szybko ulokowali się powstańcy. Dziewczyny i chłopcy zaczęli ubierać się w panterki. To były nie tylko mundury, ale i płaszcze. Dziewczyny przycinały sobie płaszcze, które były za długie. Miały czas na to, żeby dopasować sobie paskami, żeby się ścisnąć elegancko w pasie, pozakładali opaski. Chłopcy też się ubierali, przypinali sobie wszystko, żeby było widać, że są powstańcami.\nWyglądali jak wojsko?\nWyglądali jak wojskowi, to była też jakaś forma radości – strojenia się w mundury. Dużo było jeszcze wtedy nastroju pełnego zapału. Prócz mundurów to mnóstwo żywności. Całe Stare Miasto by chyba nie przeżyło, żeby nie zapasy z PWPW. Wszystko, co było możliwe, rozdzielano pomiędzy ludzi.\nMąkę, płatki kartoflane, w puszkach pomarańczowy dżem czy marmoladę. Strasznie mi było żal, jak opuszczaliśmy 2 września, że została otwarta ostatnia puszka. Jakieś czekoladki były, ale okazało się, że to były czekoladki dla lotników, żeby nie zasnęli, z jakimś środkiem. Przestrzegano, żeby dzieci nie jadły tych czekoladek. Żywność i wszystko, co zdobyli, to dla Starego Miasta było bardzo cenne, poza mundurami, dla nich ważnymi zdobyczami. Myśmy potem jedli już tylko mąkę albo na biało jako papkę, albo przypalaną na brązowo. To było całe jedzenie nasze pod koniec.\nZ wodą było bardzo dziwnie u nas w domu. Na ulicy był stale bardzo duży ruch. 15 sierpnia nasz dom się spalił. Od kiedy myśmy siedzieli w piwnicach, tego nie powiem, mnie się to łączy w ogóle z pobytem w piwnicy. Bardzo szybko żeśmy opuściły mieszkanie jako miejsce, gdzie się przebywa, tylko siedzieliśmy w piwnicy na drugiej kondygnacji od poziomu, na który się wchodziło. Rozdzielono piwnice pomiędzy mieszkańców. Każdy miał jakąś swoją, ale wszyscy się zbierali na ogół w troszeczkę większym rozszerzeniu tej małej przestrzeni. Siedziało się i rozmawiało. Ściana od ulicy Wąski Dunaj musiała przylegać do jakiejś rury wodociągowej, która pękła na skutek wybuchu. Przez ścianę sączyła się czysta woda z pękniętej rury. Panie zbierały wodę sączącą się po ścianie i to była woda do picia i do gotowania. Myśmy byli uprzywilejowani. Mieliśmy wodę na własnej ścianie do samego końca, to była wielka rzecz. Na początku Powstania zjawiła się rodzina, to byli rodzice z malutkim dzieckiem, którzy uciekli z Woli, gdzie na początku była straszna masakra. Uciekli, udało im się przedrzeć na Stare Miasto, jakoś do nas trafili. Jak ta biedna matka pierwszego dnia po przyjściu mogła to dziecko umyć, była taka szczęśliwa! Do końca z nami byli. Bardzo byli biedni. Wszyscy, co mogli, starali się im dać. To dziecko przez pierwsze dni Powstania mogło być kąpane, więc woda była. Na początku Powstania przyszedł starszy pan w mundurze granatowym, miał małą bródkę, siwy, przedstawił się, że jest z milicji PPS, że mają za zadanie koordynowanie, pomoc w jakichkolwiek kłopotach i trudnościach, jeżeli ludność będzie miała. Będą stanowili pewnego rodzaju opiekę. Spisywał różne dane, powiedział, że tym będą się zajmowali. Z wielkim szacunkiem wszyscy się odnosili do niego. Pamiętam wybuch „goliata” na Podwalu, tą straszną masakrę. Jak był zdobyty „goliat”, mamę namawiano, żeby pójść zobaczyć, przecież to była euforia. Ludzie wylegli, żeby to oglądać. Nareszcie zdobyty duży obiekt niemiecki. Mama powiedziała: „Nie pójdę. Ty też nie pójdziesz, nie będziemy tego oglądały”. Bóg strzegł.15 sierpnia dom został spalony pociskiem.\nKiedy się zaczął ciężki ostrzał Starego Miasta?\nJak pani przeżywała ostrzał, bombardowania?\nOkropnie. Trzeba było liczyć ilość zgrzytów „szafy”, która stała na Dworcu Gdańskim. Do trzydziestu się liczyło, potem był huk. Teraz tylko: „Gdzie? Gdzie oni uderzyli?”. To nie był przecież jedyny ostrzał. Były samoloty, które cały czas zrzucały bomby. Bardzo duży pocisk trafił w kamienicę Fukiera, która sąsiadowała z naszą i zawisł na konstrukcji budynku, nie wybuchł, co było szalonym szczęściem, bo nic by z naszego i sąsiedniego domu nie zostało. Dom został zapalony od pocisku i spłonął 15 sierpnia. Myśmy przeszli do bramy na dalszym odcinku Wąskiego Dunaju w kierunku Podwala. Stojąc w bramie, patrzyliśmy, jak dom płonie, jak z naszych okien buchają płomienie. Przetrzymaliśmy, przestaliśmy, przenocowaliśmy tak długo, jak to było konieczne. Wróciliśmy do spalonego domu i do naszej piwnicy, w której mieliśmy zgromadzone tyle rzeczy, że było na czym spać i jakieś niezbędne do życia były zniesione z mieszkania, z którego oczywiście po 15 sierpnia nic nie zostało.\nMama była cały czas z panią?\nCały czas była ze mną. Mamusia cały czas brała udział w działalności wydawniczej. Kontaktowała się cały czas z ludźmi działającymi w sferze informacyjnej. To była jej praca. Nie przestała, nie zaniechała kontaktów, które były w jej działalności poprzedniej. Co mogła to robiła i starała się zorganizować szycie, mycie. W ogóle jakąś opiekę nad ludźmi. Miała zmysł organizacyjny.\nOd nalotu do nalotu. Ludzie jakoś żyli. Był czas na posiłek. Dla mnie było najważniejsze, że w piwnicach, które były przekute ścianami – łączyły się w długi szereg pomieszczeń – był szpital powstańczy i leżeli ci biedni ranni. Dla nich gotowały panie i moja mama jakieś galaretki, kto miał jeszcze. Mówiono, że żelatyna może zapobiec nadmiernemu krwawieniu. Darcie prześcieradeł na bandaże. Udział w pomocy, jaka tylko była możliwa. Szpital to była najważniejsza rzecz. Liczenie od zgrzytu „szaf”. U nas mówiono „szafy”, nie „krowy”, chyba z powodu ryku. Chyba szpital – dwie sprawy dla mnie są najważniejsze. Wieczorem wychodziło się. Jak szłam na Mostową, to odłamek świsnął, gwizdnął, upadł na ziemię, nie we mnie. Podniosłam go, był gorący. To samo na naszym małym podwóreczku.Myśmy nie byli tak zamknięci, żeby nie wychodzić, jednak jakoś się wychodziło z piwnic.\nO czym ludzie rozmawiali w piwnicach?\nO tym, co się dzieje. W kamienicy Johna podobno był sklep spirytusowy. Były duże ilości alkoholi. To była oczywiście pokusa, że bardzo szybko dobiorą się ludzie czy chłopcy i popiją się. Oddział poszedł i ten, który był odpowiedzialny za ten oddział, wszedł na stertę skrzyń jak najwyżej, rzucał na ziemię, tłukąc alkohole, żeby nie dostały się w niepowołane ręce. Wiele osób mogło z tego zrobić użytek. Nasz dom był ratowany przez powstańców w czasie pożaru, starali się ugasić. Schodził młody chłopak, potem okazało się, że miał prawie wszystkie zęby wybite, bo jakaś belka na niego spadła. O akcjach powstańczych ciągle się mówiło. Co, gdzie się dzieje, który dom jeszcze istnieje, który spłonął, a co z ludźmi, o Woli. Ile się opowiadało o Woli, co się działo.\nDużo było ludzi z Woli?\nU nas była jedna rodzina. Ale nie było dużo, bo przedostać się z Woli na Stare Miasto to było wyjątkowe bohaterstwo i trudność.\nJak wpływały na panią wiadomości o barbarzyństwie Niemców?\nByłam odporna. Czas zapełniałam, bo od strony ulicy Piwnej był sklep z materiałami piśmiennymi. Na samym początku Powstania poszłam i udało mi się kupić zeszyty. To nie bardzo było potrzebne nikomu, więc ta pani chętnie sprzedawała. Coś było, że sobie rysowałam. To było wypełnieniem dla mnie czasu. Z mamusią, jak tylko było możliwe, wieczorem gdzieś wychodziłyśmy. Pamiętam noc zrzutów. To był charakterystyczny dźwięk, jakby coś się przesuwało, szorowało, coś się działo takiego ponad nami. To nieszczęśliwie się skończyło, że zrzuty nie dotarły do powstańców. Ciągle się o czymś mówiło cały czas. Jakie wiadomości docierały w formie drukowanej? Jakaś była forma, ale nie umiem powiedzieć.\nPamięta pani życie religijne?\nTak. Dobrze, że padło to pytanie. W tym domu były lokale Towarzystwa Historycznego. To była pierwsza niedziela po wybuchu Powstania. Ksiądz odprawiał mszę świętą przy stole pod oknem. Wszyscy śpiewali „Boże coś Polskę”. To było takie wzruszające, że pamiętam nastrój uniesienia, nieprawdopodobnego szczęścia, że możemy to po polsku głośno śpiewać, dziwny powrót do nastroju wolnych ludzi. To było wielkie przeżycie. Nie pamiętam, czy księża przychodzili do nas. Kontakty były z ulicą Piwną, z kościołem Świętego Marcina, bo mamusia chodziła. Kościół Świętego Marcina był inny wewnątrz, były orły czarne i białe na ścianie, inny był niż teraz.\nJak wyglądały ostatnie dni na Starym Mieście?\nOstatnie dni były bardzo ciężkie z powodu strasznie ciężkich nalotów i coraz większego wycieńczenia. Myśmy coraz gorzej to znosili. Dla mnie każdy nalot kończył się bólami strasznymi. Nie wiadomo było, co zrobić. Coraz mniej było siły, coraz więcej było trudności i pył, który utrudniał wdychanie powietrza. Mimo że byliśmy tak głęboko, to jednak pył docierał. Trudno było oddychać. Piwniczka była malutka, na węglu wszystko było poukładane na czym się leżało. Mama raczej nie kładła się ze mną, ale mnie kazała leżeć. Panie czuwały, żeby w razie czego być przytomnym, jeżeli coś będzie jakiegoś działania wymagało. Mamusia nie kładła się, nie siedziała ze mną w małej piwniczce, tylko z paniami, które były dostatecznie odporne i silne, pilnowały bezpieczeństwa. Myśmy nie byli zamknięci. Przechodziło się po schodach koło naszych piwnic w kierunku Fukiera, gdzie leżeli powstańcy. Później oni byli przeniesieni na Podwale, ale pamiętam, że byli ciągle. Komunikacja odbywała się na poziomie piwnicy w kierunku Fukiera i dalszych piwnic. Nie byliśmy zamknięci w jakiejś jednej przestrzeni, to jednak było otwarte.\nJak odebrała pani informację o tym, że zbliża się upadek Starego Miasta? Czy takie informacje docierały do pani?\nDocierały. Wszyscy czuli, że opadając z sił, nie mają się czym bronić, są coraz większe straty. Straszne straty. Ich była garstka. Zgłaszali się prawie dzieci. Chłopcy bohaterscy rozrzucali butelki, jakieś dziewczęta bardzo młode czy starsi ludzie, którzy czuli, że mogą. Jednak wiadomo było, że ich jest coraz mniej. Częściowo zaczęli opuszczać Stare Miasto kanałami. Nasilają się naloty, jest coraz trudniej wytrzymać z powodu tych nalotów. Nie czułam głodu, ale wiadomo było, że żywności jest coraz mniej. Ludzie zaczęli chorować.Dochodziły wiadomości. Mama miała stale kontakty z osobami, które brały udział w decyzjach. Informacje docierały, trzeba się przygotować na opuszczenie Starego Miasta. Wobec tego przygotowywano jakieś plecaki, co kto miał najcenniejszego, co będą w stanie wynieść ze sobą. Decydowało się o tym, co zapakować, zabrać. Jak sobie zapewnić przejście gdzieś – nie wiadomo gdzie. Pamiętam pakowanie. Musiało być nie jednego dnia, bo decydowałyśmy, że pewne rzeczy zapakujemy, a pewne się potem odkładało. Byłyśmy przygotowane obie do tego, żeby plecaki wziąć na plecy i wyjść, jak będzie to konieczne. Córka naszych przyjaciół była sanitariuszką – Wandzia Pyrzaj. Przyniosła pełną torbę leków. Rozdawała ludziom, pytając, co im jest najbardziej potrzebne z tego, co miała. Co było ważne – przygotowywano męskie ubrania, żeby przebrać powstańców i jakieś bandaże, żeby ich pobandażować, żeby wyglądali na rannych. To było bardzo ważne, żeby ich jakoś osłonić, żeby nie wyglądali na młodych chłopców. To było bardzo ważne, to się działo na oczach dosłownie, przygotowanie wyjścia. To nie mogło być 2 września od rana, bo to było wcześniej świadome szykowanie się na opuszczenie domu.\nUlica Wąski Dunaj, na której pani mieszkała, do ostatniej chwili była pod kontrolą powstańców, czy Niemcy weszli wcześniej?\nNie weszli. W ostatnim momencie 2 września, kiedy nas wypędzono z domu, jak wychodziliśmy z piwnic, na rogu podwóreczka stała świeżo otworzona puszka dżemu pomarańczowego – trzeba było zostawić. Niemcy nas wypędzali i skierowali na Piwną. Oczywiście Piwna to nie była ulica, po której się szło, tylko była do wysokości pierwszego piętra sterta gruzów. Oczywiście gruzów w taki sposób, jak one spadły z kamienic. Nie było mowy, żeby przejść, trzeba było wspinać się po odłamkach ścian i innych elementów. To była ulica kopytników przed Powstaniem, sklepikarze mieli swoje sklepiki po obu stronach. Na otwartych drzwiach sklepów zawsze wisiały kopyta. Kopyta widocznie zostały wyrwane z pomieszczeń, można było gdzieniegdzie je zobaczyć. Niemcy – byli tacy, którzy nie mogli uwierzyć, patrząc, że takie ilości ludzi wychodzą z piwnic, z podziemi. Nie mogli zrozumieć, skąd się bierze taka masa ludności.Musieli tak nas prowadzić, że przez ulicę jest szersze przejście między Piwną a Świętojańską, jakoś to było kręcone. Jakiś Niemiec zauważył, że po drugiej stronie rynku, na pierzei równoległej do Jezuickiej, coś mu się wydawało, że w oknie zobaczył powstańca. Kazał nam się zatrzymać, przygotował broń i strzelał w kierunku okien, gdzie myślał, że są jacyś powstańcy. Narożnik, gdzie jest teraz poczta. Taki kurz, pył od pocisku, który zahaczył o ścianę! Żeśmy szli na pewno Piwną do placu Zamkowego. Żołnierze czy gestapowcy – łącznie z podległymi im wojskami ukraińskimi – nawet podawali ręce kobietom, starali się pomóc przejść przez gruzy. To było nieraz ponad siły przejść przez takie zwalisko, ludzie nie byli w stanie, dźwigając jeszcze na plecach swój dobytek, jedyny możliwy.Wyszliśmy na plac Zamkowy, zobaczyłam leżącą kolumnę Zygmunta potrzaskaną – Zygmunt leżący. Potem na dół poszliśmy Mariensztatem, pod górę szliśmy Bednarską. Straszne rzeczy się działy. Niemcy, którzy stali po bokach zauważyli, że kobieta ma jakieś złoto na palcach – wciągano do bram, wyłamywano palce i działy się straszne rzeczy. Straszną stratę sama poniosłam w swoim ówczesnym pojęciu. Mnie się nic złego nie stało. Miałam pierścionek, który był pleciony z włosia końskiego. Na terenie szpitala Ujazdowskiego leżeli żołnierze z 1939 roku. Musieli sobie zarobić. Wyplatali z białego i czarnego końskiego włosia pierścionki, oczka robili ze szczoteczek do zębów, z rękojeści. Wybierali czerwone tło, u spodu warstwy wydrapany był biały orzeł. To w formie oczka było osadzone w pierścionku. Mój pierścionek był z czarnego włosia. Nie wiem, czy w Muzeum są takie pierścionki. Nie ma.\nKupowało się te pierścionki, żeby im płacić, żeby mieli jakieś pieniądze. Ze strachu pierścionek upuściłam w bruk Bednarskiej, bo wiedziałam, co działo się w bramie. Przecież nic mi nie grodziło. Ale to świadczy o tym, jak się bałam.Wyszliśmy na Krakowskie Przedmieście, a ponieważ byliśmy tyle czasu w ciemnym pomieszczeniu, a było słońce i w tym słońcu czerwone kanny wokół pomnika Mickiewicza. Trudno było na to patrzeć z powodu rażącego czerwonego koloru. Później skierowano nas w kierunku ulicy Wolskiej. Szliśmy pochodem w kierunku Wolskiej, do kościoła Świętego Wojciecha, który miał opinię, że straszne rzeczy się dzieją, ludzie sobie powtarzali. Nie byłam świadkiem żadnych egzekucji, nie widziałam niczego. Dotarliśmy do Pruszkowa.\nCały czas pieszo. Szliśmy w niekończącym się pochodzie na całą szerokość jezdni. Nie można nawet powiedzieć, ile ludzi obok. Tłumem się szło sobie. Dotarliśmy do Pruszkowa. Kiedy? Nie wiem. Po prostu szliśmy wszyscy. W Pruszkowie zaczęły się rozgrywać rzeczy dramatyczne. Najpierw jakimś przejściem wąskim przepuszczano nas już na teren obozu. Okazało się, że poza Niemcami byli ludzie z Rady Głównej Opiekuńczej. Był ksiądz palotyn z ulicy Skaryszewskiej, który dostał się do Warszawy z Pragi. To było możliwe, że niektórzy ludzie w jakiś sposób przedostawali się z Pragi i jacyś przedostawali się z Warszawy. Ksiądz palotyn z ulicy Skaryszewskiej przedostał się do Warszawy, bo miał wyraźną misję, że ma się udać pomagać ludziom. Dotarł do obozu w Pruszkowie. Myśmy na niego natrafili. Mamusia go rozpoznała, jako znajomego księdza. Powiedział mamie: „Pan Stanisław żyje”, czyli mój ojciec. Ojciec po nieudanym Powstaniu na Pradze znalazł się u księży palotynów, razem z rektorem, księdzem Szykowskim, działał jak mógł. Ksiądz widział tatusia na początku sierpnia po upadku Powstania na Pradze i przedostał się do Warszawy, do Pruszkowa. Po upadku Powstania widział ojca żywego. Zdołał mamusi powiedzieć w przejściu wąskim, którym nas wpuszczano na teren obozu. Przeżycie mamy i moje, kiedy się dowiadujemy, że ojciec żyje, przeżył Powstanie, że jest gdzieś – tylko boska opatrzność może takie rzeczy spowodować. Zostaliśmy umieszczeni w jakichś warsztatach, w pomieszczeniach fabrycznych, gdzie były szczątki słomy dosłownie. Jakieś miejsce było, na którym rozłożyłyśmy się w grupie. Myśmy z mamą trzymały się razem z osobami z tego domu, było nas dziewięć osób. Udało się nam przeleżeć noc jedną albo dwie. Następnie wypędzano nas z tych pomieszczeń znowu do jakiejś selekcji. Selekcja odbywała się na wolnej przestrzeni. Po to, żeby rozdzielić ludzi po pierwsze do Generalnej Guberni, żeby ich wywieść na teren Polski, na roboty i do obozów koncentracyjnych. Było rozdzielanie naszej grupy. Powstały dramatyczne sytuacje, kiedy chciano rozdzielić matkę z córką z naszego grona. Córka była dziewczyną na tyle dojrzałą, że może być skierowana na roboty, a matka do Guberni. Rozdzielenie dwóch kobiet spowodowało krzyk, harmider, jakieś zaostrzenie sytuacji. Jednocześnie z mamą byłyśmy za nimi i Niemiec każe nam skierować się do bardzo małej grupki osób stojących z boku, nie do ludzi skierowanych do Generalnej Guberni. Mama zorientowała się, że ta mała grupka to może być coś bardzo złego – to nie jest tam, gdzie idzie tłum ludzi. Jednocześnie krzyk rozdzielanych dwóch kobiet spowodował zamieszanie. Mamusia mnie złapała za rękę, siłą pociągnęła, gdzie była większość skierowana na Gubernię, już szła w kierunku pociągu. Niemcy nie zareagowali. Myśmy się szczęśliwie znalazły wśród ludzi, których wsadzono do pociągu towarowego i dalej w drogę.\nDowiedziała się pani, dokąd ta mała grupka potem trafiła?\nDokładnie nie wiem, ale to było do obozu koncentracyjnego. Taka była opinia. To byli ludzie, z którymi coś bardzo złego miało się stać.Jak znalazłyśmy się już w wagonach, to RGO zaczęło nas dożywiać, rzucać z góry jedzenie. To były otwarte wagony. Pomidory – to była jesień, więc już były dojrzałe – i jakieś chleb. W każdym razie rzucały nam panie z RGO z góry żywność. Ale to było jednak trochę niebezpieczne po takiej przerwie jeść pomidory. Ludzie byli bardzo głodni, korzystali z tego, co tylko było można. Krzyk był straszny, harmider, trudno wyobrazić sobie, co się działo. Najgorsza rzecz to było rozdzielanie rodzin, rozdzielanie ludzi. Koleżanka, która mieszkała niedaleko na Starym Mieście była wysoka, z matką poszły na roboty do Niemiec. Byłam mała, drobna, na roboty nie bardzo się nadawałam. Transport skierowany w kierunku Piotrkowa został zatrzymany w Rozprzy. Raus! z tych wagonów. Zostaliśmy z nich wyrzuceni na stacji Rozprza. Leżały wielkie konary drzew, tak jak się przygotowuje do tartaku. Sterty pni leżały. To zbliżała się noc. Na pniach ludzie zaczęli się rozkładać, Niemcy krzyczeli, był harmider, nikt nic nie miał, nie mógł nic jeść. W każdym razie już nie byliśmy w pociągu. Mama przytomna bardzo, przeczekała aż się ściemniło, wyciągnęła nas ze składowiska bali w prawo, w zarośla. W zaroślach przeczekaliśmy aż noc nadeszła. Oddzielały nas tory od zabudowań kolejarskich. W nocy przez tory przeszłyśmy do najbliższego domu kolejarza. Mama zapukała, było nas dziewięć osób. Wcale się nie przerazili. Wpuścili nas do środka. Powiedzieli, żebyśmy szybko poszli na strych, ułożyli się na sianie. Mama z nimi porozmawiała, czy jeżdżą pociągi. Dowiedziała się, że można wsiąść do pociągu. Mamusia miała pieniądze, prosiła o kupienie biletów do stacji Białaczów. Syn kolejarzy kupił bilety na stacji dla całej grupy. Myśmy następnego dnia wcześnie rano wsiedli do pociągu, pojechaliśmy do Białaczowa. Wysiedliśmy w Petrykozach. To był teren, który świetnie znałam z pobytów na Borowcu. Pomiędzy Petrykozami a Borowcem były dosyć zaniedbane stawy rybne. Pomiędzy stawami groble, można było przejść od Petrykoz na Borowiec groblami, niecałe trzy kilometry. Szliśmy – grupka ludzi z tobołami na plecach – w kierunku wsi. Doszliśmy do miejsca, które się nazywało Wydmuch, bliżej wsi były łąki, stawy się skończyły. Zbliżamy się do Wydmuchu, widzę – stoi mój stryj. Po prostu wiedział, że są transporty z Warszawy. Myślał, że może przyjedziemy. Może kogoś zobaczy, może ktoś dotrze, czegoś się dowie. To już nie byli pierwsi ludzie, którzy z Warszawy docierali. Zobaczył nas idących. Ten dorosły mężczyzna się rozpłakał, jak nas zobaczył. Myśmy były szczęśliwe, odnalazłyśmy stryja. Zaczęło się nasze życie tułacze na Borowcu. Zamieszkałyśmy w domu dobrej kobiety. Były takie warunki, że wszyscy w większości mieszkali na polepie glinianej. Nie było podłóg, może w pokoju, kuchnia była z glinianej polepy. Dostałyśmy jeden pokój z całą gromadką. Zaczęło się życie na Borowcu już w innych warunkach. Zbliżała się zima. Nie było ubrania, nie było butów. Trzeba było coś jeść, jakoś żyć. Mama miała pieniądze konspiracyjne. Za pieniądze właśnie mogła kupić bilety. Mogła kupić dla nas wszystkich jakieś garnki, naczynia, żebyśmy mogli w ogóle istnieć. Oczywiście, że wszyscy dobrzy ludzie wokół starali się pomóc, żeby grupka ludzi mogła przeżyć. Innych ludzi z Warszawy we wsi nie było, tylko nasza grupa. Szybko się nawiązało kontakty akowskie. Stryj był oczywiście też w AK, był delegatem rządu na ten okręg. Pomoc w jakiejś formie też nadeszła. To były strasznie ciężkie warunki. Trzeba było ubrać nas, żebyśmy mogli w ogóle istnieć. Bardzo było ciężko na Borowcu tej zimy.\nDowiedzieliśmy się, że w styczniu jest Warszawa już [wyzwolona]. Do Borowca ściągnęła uciekająca armia niemiecka, jakiś oddział. Z oddziałem ściągnął też oddział Kozaków, który był wyposażony w wozy na pałąkach zaokrąglonych, wybite dywanami z Warszawy, obustronnie, jak najgrubiej. Kozacy wewnątrz wozów wieźli to, co dało im się zrabować w Warszawie. To nie jest śmiech, nie jest bajka. Pamiętam ręce tych chłopaków, które były zegarkami – od dłoni aż do łokcia jeden koło drugiego. To całe towarzystwo rozłożyło się we wsi z tymi wozami pomiędzy chałupami. To końskie wozy były. Można sobie wyobrazić, jaki padł strach na wieś, jak to się wszystko rozeszło. Nie doszło do żadnych dramatycznych wydarzeń. Nikt nie został zabity ani zamordowany, nie słyszałam o innych napaściach na ludzi. Ale starali się jeszcze dalej rabować, co mogli. Jak chodzili po chałupach, do nas weszli, to ręka się wyciągała po każdą rzecz, która wpadła im w oczy i jest warta, żeby zabrać. Czas naglił, Niemcy głównie, którzy uciekali, tak się bali, że nazwa Petrykozy na przykład pomyliła im się z Piotrkowem, bo to podobne brzmienie. Myśleli, że to już blisko Piotrkowa. To były Petrykozy, zbieżność dźwiękowa. Strasznie się bali. Zabrali się razem z Kozakami. To był krótki okres, póki nie weszli Sowieci. Tabor niemiecki, który ciągnęli ze sobą potem porzucali, ludność to rozparcelowywała, zabierała do siebie do domu. To były rzeczy z taboru uciekającej armii, które się walały po lesie wzdłuż rzeczki. Uciekali, zostawiając wszystko, co przed tym im się wydawało cenne. Co z Kozakami się stało, pojęcia nie mam. To było jeszcze przed upadkiem Warszawy. Jak dowiedziałyśmy się w styczniu, że Warszawa jest w rękach rosyjskich, radzieckich, że są pociągi, można jechać, zaczęłyśmy się szykować do drogi. Wobec tego topiło się słoninę do jakichś naczyń, suszyło się suchary. Trzeba było mieć pieniądze na to wszystko, więc chodziłam po wsi i sprzedawałam sagany, rzeczy, które nam były niepotrzebne albo wymieniałam na żywność. Byłam zaradna. Jeżdżąc tyle razy na Borowiec w czasie wakacji, nauczyłam się wiejskiego życia i radziłam sobie dobrze. Chodziłam po chałupach i wymieniałam nasz dobytek. Gospodyniom proponowałam, co nam w drogę nie było potrzebne, wymieniałam na żywność. Żeśmy nazbierały, co się da, żeby wsiąść do pociągu. W połowie lutego udałyśmy się na stację. Wszystko było przed tym omówione, przygotowane. Wiadomo było, że już jadą pociągi, tylko że to są lory, nie mają żadnych wagonów. Tylko na stalowej konstrukcji wagonowej można było przejechać drogę. Innych warunków nie było. Trzeba ze sobą mieć wszystko, co jest możliwe, żeby przetrzymać drogę – to był luty, były ciężkie mrozy – żeby wytrzymać noc, którą na lorze [trzeba] przejechać w kierunku Warszawy. Paliło się słomę, żeby rozgrzać ręce, jadło się to, co było z zapasów albo w ogóle się nie jadło. Dojechałyśmy na lorach, pociąg był pełen ludzi. Wszystkie lory były całe zapełnione ludźmi, którzy do Warszawy ciągnęli ze wszystkich stron. Dojechaliśmy w tych warunkach do Skierniewic, dalej pociąg nie jechał. Widok dworca w Skierniewicach był czymś niesamowitym. Dawno nie widziałam budynków miejskich. Wszędzie ludzie, tłok. Czy jadą pociągi w kierunku Warszawy? Są pociągi, ale nie do samej Warszawy. Tylko podobno na Dworzec Zachodni można dojechać. W Skierniewicach można było już wsiąść w pociąg, który był zamknięty, bo były wagony. Tłok był nieprawdopodobny. W pociągi ludzie się wpychali. Też nocą jechałyśmy bardzo długo. Przypominam sobie żołnierza radzieckiego, który grał na harmonijce ustnej. To był dla mnie przyjemny dźwięk, który słyszę. A czy to był żołnierz... był żołnierz, ale grał coś miłego dla ucha. Dojechałyśmy chyba do Dworca Zachodniego. To było cudowne, żeśmy w zamkniętym wagonie jechali. Z grupki dziewięciu osób już nie wszyscy byliśmy razem, ponieważ w trakcie dłuższego pobytu – od września do początku lutego – ludzie zaczęli sobie podawać informacje o pobycie krewnych, szukali się wzajemnie, inne osoby poznajdowały rodziny, gdzieś po Polsce umieszczane, porozjeżdżali się. Myśmy z mamusią były we dwie. Dojechałyśmy do początku Warszawy i dalej piechotą. Idziemy w tłumie ludzi idących do Warszawy. Wszystko spalone dookoła, wszystko jest w ruinie, ale cieszyłam się, że jestem. Obie cieszyłyśmy się, że wracamy do Warszawy, a że jest w ruinie to nie szkodzi, to się odbuduje. Jesteśmy w Warszawie, żeśmy się do ruin przez czas Powstania przyzwyczaiły. Ruiny były nie w takim zakresie jak z 1939 roku. Ruina to było coś takiego, co nam towarzyszy. Dotarłyśmy przez całe miasto, gdzieniegdzie były jakieś dymki, ale poza tym zupełna ruina dookoła. Dotarłyśmy do mostu pontonowego. Oczywiście kierunkiem naszym była Saska Kępa i ulica Czeska, gdzie rodzice mieli swój dom. Mamusia chciała pójść. Jak znalazłyśmy się na moście, był ogromny ruch. Mama mi przy brzegu Saskiej Kępy powiedziała: „Słuchaj, zostań tutaj. Nie mam odwagi ciebie ze sobą brać na Czeską. Nie wiem, czego się dowiem o tatusiu. Zostań, poczekaj na mnie”. Stałam na końcu mostu, patrząc w kierunku Saskiej Kępy, miałam na plecach cały swój dobytek. Byłam szczęśliwa ze świadomością, że to co mam na plecach, to mam. Więcej niczego nie mam, jestem w Warszawie, stoję tutaj, cieszę się, że już jestem, że nie mam nic więcej dobytku niż to, co jest na moich plecach. To uczucie było pełnią radości. Mama wróciła rozpromieniona. Tatuś żyje, jest w Zamościu w wojsku. Był na Czeskiej u naszych najbliższych sąsiadów. Panie go widziały, pani Szenajcowa. Musimy odnaleźć tatusia w Zamościu.\nUdało się. Tatuś był w wojsku, uczył topografii. Musiał się nauczyć pisać bukwami. Znał trochę rosyjski ze szkoły. Był szeregowcem na etacie majora. Wtedy nie przyznawał się do jakichkolwiek [związków z AK]. Zresztą oficerem nie był. Później było bardzo trudno tatusia wyciągnąć z wojska, ponieważ był im potrzebny do wykładów z topografii w szkole lotniczej. Okazało się, że jest potrzebny do odbudowy Warszawy jako architekt. Poprzez władze, które już się organizowały na Pradze wtedy, były urzędy, mama dostała dokumenty, że jest niezbędny do odbudowy Warszawy jako architekt, potrzebny do nowych zadań, jakie są przed wszystkimi. Trzeba było wyreklamować tatusia z wojska. To była straszna gehenna. Myśmy zamieszkały na Pradze, a wszystkie dowództwa mieściły się w Pruszkowie, oczywiście po drugiej stronie Wisły. Komunikacji żadnej nie było. Mamusia piechotą chodziła z Pragi do Pruszkowa, do rosyjskich oficerów, którzy nie mówili po polsku i nie raczyli nawet mówić, nie próbowali. Mieli jakichś tłumaczy, którzy też nie byli Polakami. Robili straszne trudności. W ogóle nie chcieli słyszeć o żadnym zwolnieniu. Mama wyprosiła różne ważne dokumenty od władz budowlanych, które się organizowały. Już byli architekci, którzy wcześniej w Lublinie rozpoczęli jakieś działania. Wielu z nich było związanych poprzednio z jakimiś lewicowymi organizacjami. Byli wciągnięci do pracy od razu jako urzędnicy. Ale jako koledzy pomagali innym bardzo. Ich pomoc okazała się bardzo skuteczna. Ojca udało się wyreklamować z wojska. Długie miesiące to trwało.\nTata brał udział w odbudowywaniu Warszawy?\nTak. W Biurze Odbudowy Warszawy i Rozbudowy Stolicy. Dostaliśmy z BOS-u urzędowe mieszkanie dwupokojowe na Poznańskiej. Ojciec był w pełni zaangażowany w odbudowę Warszawy, zwłaszcza w odbudowę kościołów. Ma ogromne zasługi, jest jego tablica przy wyjściu z katedry. Odbudowywał wszystkie najważniejsze warszawskie kościoły, katedrę, kościół Jezuitów, Świętego Floriana, kościół na placu Trzech Krzyży, Świętego Aleksandra, Świętej Trójcy na Solcu. Nie mówiąc o redemptorystach, którymi się opiekował. Był autorem odbudowy tych kościołów. [Kościół] Zbawiciela – jedna wieża, bo jedna istniała. Wynegocjował bardzo dużo. Bez niego nie wiem, co by się działo. Kościół Świętego Aleksandra, który miał przed wojną dwie wieże, nie pozwolono na to, żeby były odbudowane, więc powrócono do formy Aignera, wzorowanej na rotundzie. Jakieś negocjacje – tutaj dwie wieże darujemy, odbudowujemy dwie wieże Zbawiciela. […]\nCo z domem na Czeskiej na Saskiej Kępie?\nPo Powstaniu był tak zrujnowany, że rodzice nie byli w stanie go odbudować sami, sprzedali dom. To jeszcze nie koniec gehenny rodzinnej. Mamusia po powrocie do Warszawy – do niby normalnego życia – wróciła do pracy konspiracyjnej. To była grupa piłsudczykowska. Mam to wydawnictwo – „Wierni Polsce” pana Gałęziowskiego. Mama też jest, szczegółowo omówiono jej działalność. Mamusia działalność piłsudczykowską dalej prowadziła. Ktoś doniósł, że jest taka grupa, wiąże się do pracy konspiracyjnej. W 1947 roku w listopadzie aresztowali mamę. Wróciłam akurat z biwaku harcerskiego. Wchodzę do domu na Poznańskiej, tłum ludzi. Obcy ludzie. Co się dzieje? Kocioł. UB przyszło, zaaresztowało rodziców od razu i każdego, który się zjawił, zatrzymywali. W ten sposób w malutkim mieszkanku – nie wiem, czy miało czterdzieści metrów kwadratowych – było chyba około czterdziestu osób. Między innymi była siostra szarytka, która przywiozła dla rodziców jakieś wiktuały z Tamki. Bo tatuś cały klasztor odbudowywał, kościół także i siostra Maria przyjechała, zawsze furką przyjeżdżała. Przyszła na górę z tym, co miała przynieść, zatrzymali ją w kornecie pięknym jak siostry szarytki chodziły. Kiwnęła mi głową. Woźnica stał na Poznańskiej. Jak tu wracać do klasztoru, jak nie ma siostry? Co się z nią stało? Siostra prosiła ubeków, żeby zeszli, żeby woźnicy powiedzieli, żeby jechał do klasztoru z powrotem, ona nie może stąd wyjść. Jakoś go chyba wyprawili. Ta biedna siostra, jak miała z ludźmi współżyć, kiedy siostry są zawsze za klauzulą. Pianino tak odwrócili, żeby była między ścianą a pianinem przestrzeń, żeby mogła na podłodze się położyć. Dla niej jednej zrobiło się kajutkę malutką. Wszyscy pokotem leżeliśmy. Tatusia puścili, był z nami. Były dwa pokoje. Dranie wiedzieli, że ocalał dom, w którym mamusia miała archiwum pism konspiracyjnych wydawanych w czasie okupacji – ogromne ilości popakowanych gazetek. Ułożone były przez ubeków, bo były gdzieś pochowane, nawet nie wiedziałam gdzie, pod ścianą w jednym z pokoi. Tatuś w nocy zdołał jeszcze coś wyciągnąć i zniszczyć. Całe to archiwum leżało położone pod ścianą. Przy tym zrobione były posłania, bo pokotem wszyscy spali. Ubecy donosili jakąś żywność. Trafił się wśród tych ludzi jakiś lekarz, kazał im przynieść kapustę kwaszoną, bo uważał, że to jest konieczne, żeby jakieś witaminy ludzie jedli. Dziesięć dni trwał kocioł. Jak kocioł miał się skończyć, to tatusia i mnie zabrali na Koszykową. Mnie przetrzymano dwa dni. Oczywiście rozmowy, badania, to przez całą noc. Takie były metody.\nWypytywania kto, co, jak przychodzi. Jeszcze byłam na tyle [przytomna], że mogłam mówić, że nie znam, nie wiem, chodzę do szkoły. Ale nie można było być takim, żeby udawać osobę niemądrą, tylko trzeba było odpowiadać w sposób, który nie pociągnie za sobą konsekwencji. Już na tyle byłam świadoma tego. Potem wróciłam sama do pustego domu. Już nikogo nie było.\nKiedy mamę zwolnili?\nMamusia miała wyrok cztery lata i na podstawie amnestii po roku mamusię zwolniono. Ojciec był około czterech miesięcy, tak że do mnie wrócił. Zaczęły się wtedy starania o zwolnienie mamy, chodzenie na widzenia. Nauczyłam się wtedy bardo dobrze pakować, bo co tydzień do rodziców nosiłam paczki na Rakowiecką. Tak długo, jak oboje byli w więzieniu, to starałam się połówkę rzeczy dać, na przykład pół pączka czy pół rzeczy, która dawała się przekroić, żeby był sygnał, że druga połówka należy do mamy czy do tatusia. Udało mi się przemycić igłę do szycia. W jakieś zgrubione szwy materiału nić namotałam. Co tydzień trzeba było paczkę do rodziców zanosić, żeby mogli żyć jakoś i jeść. To już mi pomagali nadzwyczajnie ludzie dookoła. Co kto mógł, przynosili, dostarczali. Opiekę miałam, przyjaciół i znajomych. Nie przestałam chodzić do szkoły. Chodziłam do nazaretu, to trzeba było z Poznańskiej na piechotę. Kiedyś wśród śniegu tak długo szłam, że przyszłam w połowie dnia lekcyjnego i siostra dyrektorka Mabilis: „Moje dziecko, kiedyś ty przyszła do szkoły? Dlaczego?”. Oczywiście siostra nie miała najmniejszego żalu, doskonale wiedziała w jakiej sytuacji jestem. Tak przetrzymałam do powrotu ojca. Straszne rozmowy z adwokatami, chodzenia na widzenia. Okropny był rok.\nJak doświadczenie Powstania Warszawskiego wpłynęło na pani życie?\nChyba mnie zahartowało. Wydoroślałam, byłam rozsądna, uważałam, że koniecznie musimy wziąć dwa koce ze sobą do plecaków. Musimy wziąć koniecznie – na rzecz bardzo drogocennej pamiątki – kupon materiału dla tatusia. Uważałam, że to jest konieczne. Mamusi powiedziałam: „Kocyki bierzemy i kupon dla tatusia na ubranie”. To ja decydowałam o tym, a miałam bardzo drogą sercu pamiątkę od mojej babci – lusterko z pozytywką. Zostawiłam to lusterko na rzecz tego kuponu i kocyków, które potem bardzo były potrzebne. Kupon też się przydał. Wydoroślałam, zrobiłam się mocna, odporna. Koleżanki płakały na filmach, ja nigdy.\nWarszawa, 29 lipca 2008 roku\nMonika Buchner Stopień: cywil Dzielnica: Stare Miasto


RealMadryt.pl w Madrycie: Z wizytą u Atleti – RealMadryt.pl\n2013.09.28, godz. 16:36, Leszczu / RealMadryt.pl\nRealMadryt.pl w Madrycie: Z wizytą u Atleti\nDo derbów Madrytu pozostało kilka godzin, więc znaleźliśmy czas na spacer po mieście. Jako że na Santiago Bernabéu powędrujemy wieczorem, teraz odwiedziliśmy okolice Vicente Calderón.\nZaczniemy jednak od początku. Do Hiszpanii wystartowaliśmy wczoraj z Krakowa (niestety obecnie Ryanair tylko stamtąd oferuje loty do Madrytu). Podróż samolotem i metrem zajęła grubo ponad cztery godziny, więc w hostelu zameldowaliśmy się właściwie dziś nad ranem. Na dzień dobry zwiedziliśmy Puerta del Sol i Cibeles. Właściwie bez żadnych większych przygód, chociaż trzeba przyznać, że niezmiennie liczba ludzi na ulicy w środku nocy wciąż zaskakuje. Czwarta rano, a ruch na ulicach mniej więcej taki jak w Warszawie w środku dnia. Okoliczne lokale serwujące kebab są otwarte nawet do siódmej nad ranem.\nDzień rozpoczęliśmy od przeglądu hiszpańskiej prasy i po krótkim śniadaniu ruszyliśmy w stronę Opery, skąd udaliśmy się w stronę Vicente Calderón. Okolice stadionu są naprawdę imponujące. Wiele zieleni, ładne zabudowania i znacznie lepiej prezentujący się stadion niż można przypuszczać po obrazkach czy ujęciach telewizyjnych. Wrażenie robi nie tylko wygląd stadionu, ale także przebiegająca pod jedną z trybun ulica czy rzeka Manzanares.\nRozpoczęliśmy od wejścia do oficjalnego sklepu Atlético, który mieści się w budynku stadionowym. Jeśli ktoś był w sklepie Realu Madryt, niemal na pewno nie będzie zazdrościł rywalom zza miedzy. Jedno piętro, sporo koszulek i właściwie tyle. Chociaż trzeba przyznać, że niektóre gadżety wyglądają całkiem ciekawie – jak na przykład trójwymiarowe puzzle stadionu. Cena? Prawie 30 euro.\nNiedaleko sklepu jest muzeum klubowe i wejście na stadion dla turystów. Cena to odpowiednio 5 i 10 euro. Niestety na zobaczenie murawy trzeba by czekać około dwóch godzin, wycieczki odbywają się bowiem wyłącznie o określonych porach, około pięciu razy dziennie. Warto jednak wspomnieć, że właściwie przy wejściu do muzeum jest restauracja, w której można oglądać mecze Atlético i napić się różnych napojów.\nPo kilku minutach przy stadionie Calderón przeszliśmy na drugą stronę rzeki. Masa ludzi, którzy wyszli na jogging, wiele osób na rowerach i nieco starsi, po prostu na spacerze w ładnej okolicy.\nZ tej strony stadion Atleti również wygląda całkiem okazale.\nWarto zwrócić uwagę, że na ulicach, nawet w centrum, trudno znaleźć kogokolwiek w barwach Realu Madryt. Pod Calderón oczywiście znalazło się parę osób w koszulkach Atlético, ale na razie atmosfery derbów w ogóle nie czuć. Kiedy wracałem do hostelu, można było zauważyć, że Hiszpanie absolutnie nie zrezygnowali z popołudniowej siesty i niemal jednocześnie około 15:30 zamknęli większość sklepów, udając się na godzinny odpoczynek.\nKolejny meldunek już z Bernabéu!\n2013.09.28, 21:14 - Znamy składy!\n2013.09.28, 18:46 - Bryant zmierzył się z Realem Madryt\n2013.09.28, 16:36 - RealMadryt.pl w Madrycie: Z wizytą u Atleti\n2013.09.28, 16:28 - Derby w ich rękach\n2013.09.28, godz. 21:16, Peluquero\n@yadin - przelot jak rezerwujesz wcześniej to w obie strony 600,- hostel na weekend 400,- bilet na derby 400,- jedzenie plus dodatki 500,- suma około 2tyś - to nie jest wydatek na który trzeba brać "chwilówkę" (powstrzymam się tu z komentarzami celującymi w Twoją osobę), jeśli chcesz się dowiedzieć jako członek Aquilla Blanca skąd sa na to pieniądze to złóż wniosek oficjalny.\n2013.09.28, godz. 21:08, Peluquero\nOstatnim razem mieszkalem ponad tydzień w okolicach stadionu Atlético (dokładnie w hotelu na Calle Antonio Lopez, czyli z 500m od obiektu) ale jak zwykle nie udało mi się go zwiedzić, ale raczej nie ze względu jakiejś wielkiej nienawiści do Los Colchoneros tylko po prostu jest 1000 innych ciekawszych rzeczy do robienia w tym mieście ;)\n2013.09.28, godz. 20:04, fartuh\nyadin po twoim tonie wypowiedzi widać, że masz lekkie "frustru frustru". nie wiem czy chodzi o to, że rm.pl jeździ do Madrytu i na mecze a ty nie, czy o coś innego. każdy ma swoją prywatność, dlatego portfel innych nie powinien cię interesować i tyle. ciesz się tym, że masz informacje z prosto z miejsca wydarzeń i możesz poczytać wiele ciekawostek. być może niedługo sam pojedziesz do Madrytu i zwiedzisz te piękne miasto :)\n2013.09.28, godz. 19:58, lafresa\nŻałuję, szkoda, ale to wszystko przez to, że byłam tam tylko jeden dzień, w dodatku praktycznie wszystkie dystanse metrem, by zdążyć oblecieć najważniejsze miejsca. Nie zobaczyłam Vincente i tych 'innych oblicz' Madrytu, no cóż. Praktycznie tylko jeden odcinek, od Pałacu Królewskiego do Cibeles szłam pieszo, ze względu na ciekawe miejsca. Może i bym zdążyła, ale dzień niemeczowy, prezentacja Isco i potem Tour de Benabeu - chyba i tak za dużo wrażeń jak na 10 godzin :) Magiczne miasto, koniecznie trzeba będzie tam wrócić :D\n2013.09.28, godz. 19:47, yadin\nfartuh "" Mam prawo zapytać o takie rzeczy na forum, które usuwa niewygodne komentarze lub banuje ludzi nawet za widzimisię moderatorów. Po prostu zapytałem, skąd bogowie mają taka kasę?\n2013.09.28, godz. 19:41, RvN91\nOkolice stadionu Atlético faktycznie są piękne, ale sam stadion z zewnątrz jest okropny (głównie od drugiej strony niż ta ze zdjęcia) i wygląda jak pamiątka z PRL. Nie wiem jak teraz, ale rok temu zastałem tam pełno powybijanych szyb czy wyblakły napis z nazwą stadionu.\n2013.09.28, godz. 19:35, thexxx\njak to skąd mieli z reklam.\nale za te prowadzenie strony dla nas nalezy sie chlopakom ;))\n2013.09.28, godz. 19:28, fartuh\nyadin co cię interesuje cudzy portfel? takie komentarze są nie na miejscu\n2013.09.28, godz. 19:22, yadin\nCiekawe, skąd RM.pl miał kasiorę na bilety do Madrytu?\n2013.09.28, godz. 19:21, ozki91\nJaki hostel i jaka cena? moze ktos cos polecic w madrycie?\n2013.09.28, godz. 18:20, yihad Mourinhista\ndysponujesz może linkiem do ankiety z mapką Madrytu co zrobiła bodajże Marca przed zeszło rocznymi derbami typu"z jakiego regionu Madrytu jesteś"?\npowstała taka mapka dzielnic kto za kim.\nChyba bylo to podwieszone kiedyś pod jakiś news i dlatego się pytam\n2013.09.28, godz. 18:15, siwy161\nŻałuj, bo to niesamowita okolica. Byłem w Madrycie i nie mogłem sobie odmówić wycieczki w rejony Atlético. Jak jedzie się z centrum to wydaje się, że za chwile wjedziemy na jakąś wioskę, aż tu zaraz pełno zieleni, wody , mostów, piękne miejsce.\n2013.09.28, godz. 18:13, DonSzczepano\nmyśle , że dzisiaj naprawde zagramy dobry mecz. Wydaje sie , że piłkarze są zmotywowani , a w końcu to derby więc licze na dobre widowisko i wygraną conajmniej 2 bramkami ,żeby uniknąć nerwowej końcówki .. :)\n2013.09.28, godz. 17:01, lafresa\nCzytam tę relację i przypomniam sobie swoją wycieczkę do Madrytu. Nie zawiało mnie tylko pod Vincente Calderón, a szkoda, teraz żałuję. Poza tym, wszystko dokładnie tak, jak tu mówicie. Nocny ruch w Madrycie można sobie dobrze wyobrazić wiedząc, że w godzinach popołudniowych na Puerta del Sol nie ma jak przejść. Miłego pobytu i Hala Madrid, oby po zwycięstwo :)\n2013.09.28, godz. 16:55, suchy1149\nreal u siebie więc nie ma się co martwić\n2013.09.28, godz. 16:54, dawidinho8\nPrzed meczem z United w tamtym sezonie w 1/8 LM z rana też nie było widać kibiców Królewskich. Dopiero pod wieczór i w okolicach stadionu ujrzałem białe barwy. A na mieście spotkałem się tylko z sympatykami Manchesteru wtedy.\n2013.09.28, godz. 16:54, rekuel\nLudzie pracują więc wiadomo, że nie ma na ulicach tylu kibiców :)\n2013.09.28, godz. 16:37, MefjuKrólewski\nMoże to nie dzisiaj derby ? :D


eduteka Słowianie – Niemcy – Europa, Herbert Ludat - Recenzja\nAutor /kneercefalbuicaoca Dodano /02.10.2007\n„Czy Polska leży jeszcze w Europie?” – w tak prowokacyjny sposób w 1960 r. wybitny historyk i slawista niemiecki Herbert Ludat (1910-1993) zatytułował jeden z tomików wykładów wygłoszonych na niewielkim heskim Uniwersytecie w Giessen. W czasach „nocy stalinowskiej” i warunkach powszechnej sowietyzacji historiografii zarówno Polski, jak i innych krajów ówczesnego bloku wschodniego pytanie to brzmiało szczególnie dramatycznie. Odpowiedź na nie można odnaleźć w lekturze pozycji, którą postanowiłem poniżej w kilku zdaniach przybliżyć.\n„Słowianie – Niemcy – Europa” jest zbiorem 19 artykułów Herberta Ludata z lat 1936-1973 ujętych w 3 grupy tematyczne: historia stosunków polsko-niemieckich w średniowieczu, problematyka miejska słowiańszczyzny oraz historia polskiej historiografii. Zagadnienia te stanowiły główny przedmiot zainteresowań badacza, który z czasem zyskał miano „ambasadora” polskiej nauki historycznej w Niemczech. Książka przygotowana w ramach współpracy Instytutu Herdera w Marburgu i Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, opublikowana przy finansowym wsparciu niemieckiego MSZ odznacza się dużą starannością wydania. Przejrzysty układ graficzny, wyraźna czcionka i doskonałej jakości papier to być może niuanse, jednak mające niebagatelny wpływ na komfort obcowania z zawartością. Z punktu widzenia czytelnika istotniejsza jest obecność obszernej biografii Ludata autorstwa tłumacza, wykazu ważniejszych prac, bibliografii uzupełniającej, indeksu nazw osobowych, geograficznych i plemiennych, czy mnogości przypisów. Z tego zadania wydawca wywiązał się znakomicie.\nPraca Herberta Ludata jakkolwiek napisana bardzo przystępnym językiem raczej nie jest skierowana do szerokiego grona odbiorców, dobór tematów obejmujący wąskie wycinki z historii, wręcz epizody, może mniej zorientowanego w historii czytelnika znużyć czy nawet zniechęcić do dalszej lektury. Przykładem tutaj może być kwestia trybutu, jaki – według Thietmara – Mieszko I miał płacić z terytoriów usque in Vurtha fluvium, stanowiąca przedmiot rozważań w dwóch artykułach z I części. Autor wychodząc od szczegółu z dziejów Brandenburgii próbuje rozwiązać jedno z najbardziej kontrowersyjnych w latach 30-tych XX w. zagadnień z historii stosunków polsko-niemieckich. H. Ludat zauważył mianowicie, że w XIII w. odcinek dzisiejszej Warty pomiędzy Santokiem a Kostrzynem nosił nazwę Noteci, i wyprowadził stąd wniosek, że 300 lat wcześniej było podobnie. Wobec powyższego sporne terytorium trybutarne rozciągało się po lewy brzeg Warty, nie zaś, jak sytuowali je często historycy polscy, na Pomorzu Zachodnim czy Nowej Marchii. O ile stwierdzenie to może być traktowane jedynie jako hipoteza (co zauważa choćby Gerard Labuda – trudno jest mówić o rzeczywistości historycznej w X w. na podstawie faktów z XIII w.), to jednak dobrze ilustruje metodę badawczą H. Ludata, który wychodząc od lokalnych szczegółów starał się rozwiązywać ogólne problemy polsko-niemieckich stosunków. Podobnie specjalistyczny charakter mają artykuły z II części dotyczące pochodzenia wschodnioniemieckich wików, tudzież apelatywu tego słowa w językach słowiańskich. Dla nieprzygotowanego odbiorcy, którego wiedza opiera się o informacje wyniesione jedynie ze szkoły średniej, wykłady te mogą być nawet nie tyle niezrozumiałe, co wręcz jałowe; to jednak dla czytelnika mającego już jakąś orientację w powyższej materii artykuły mogą stanowić interesujący punkt wyjścia do własnych dalszych poszukiwań.\nJednym z bardziej interesujących jest najobszerniejszy z całego zbioru artykuł (1936) dotyczący sprawy braniborskiej i kontrowersji jakie wokół niej narosły. Nie próbując rozstrzygać dyskusyjnego zagadnienia identyfikacji Jaksy, czy też Jaksów, H. Ludat stara się w nowy, bardziej realistyczny i pozbawiony nacjonalizmów okresu międzywojennego sposób przedstawić rolę polityki Albrechta Niedźwiedzia i wpływu tzw. „epizodu Jaksy” na stosunki polsko-niemieckie w XII w. Godne odnotowania są próby uwolnienia ówczesnej dyskusji od narodowych szowinizmów prezentowanych zwłaszcza przez Mariana Gumowskiego, u którego Jaksa ma niewiele wspólnego z rzeczywistością historyczną XII w., lecz urasta do roli polskiego bohatera narodowego ratującego Połabie przed Niemcami. Ów mityczny książę pozostaje wytworem polskiej megalomanii i nostalgii za „utraconymi ziemiami” pomiędzy Odrą i Łabą. „Legendy o Jaksie z Kopnika” H. Ludata wydają się wiarygodne. Autor, pomimo młodego wieku (w chwili pisania artykułu Ludat miał 26 lat) może imponować dojrzałością i przygotowaniem do tematu sumiennie przedstawiając skrajne niekiedy stanowiska badaczy polskich i niemieckich, opatrzając wykład mnogością przypisów (stanowiących część nawet obszerniejszą od właściwego tekstu). Kompetencje H. Ludata jako badacza zdają się nie podlegać dyskusji. Potrafi przy tym utrzymać uwagę odbiorcy, pisząc na tyle ciekawie iż wzbudza zainteresowanie co do obecnego stanu wiedzy na powyższy temat. Czy po z górą 70 latach problem został rozstrzygnięty?\nKolejnym z zagadnień jakie porusza (II część) H. Ludat są procesy osadnicze z XII do XIV w. Ukazując z jednej strony różnice, jakie dzieliły kraje środkowo-wschodnio-europejskie od wyżej rozwiniętego zachodu, z drugiej zaś świadczące o osiągnięciu wysokiej dojrzałości państwowej słowiańszczyzny od momentu przyjęcia chrześcijaństwa.\nW tej samej części odnaleźć można interesujące studium o stosunkach polsko-połabsko-niemieckich na przełomie X i XI w., w którym H. Ludat ukazuje mechanizmy powodujące, że plemiona połabskie otoczone przez Niemcy, Czechy i Polskę pomimo wielu prób (często naprawdę bliskich sukcesu – Hawelanie) nie zdołały wytworzyć własnej państwowości.\nZ uwagi na inny punkt widzenia niemieckiego mediewisty, dla polskiego czytelnika interesujące powinny być bardziej już ogólne i przystępne fragmenty pracy poruszające tematykę badań nad strukturą społeczną i polityczną Polski wczesnopiastowskiej, stosunków pomiędzy średniowiecznym cesarstwem a pierwszym państwem piastowskim (część I) czy rozważania o tysiącletnim sąsiedztwie polsko-niemieckim w kontekście polskiego Millenium (część III), w których to H. Ludat przedstawia pogląd, że przyjęcie chrześcijaństwa w X w. przez ludy słowiańskie i tym samym przystąpienie do rodziny narodów chrześcijańskich stanowiło decydującą fazę w narodzinach Europy. Świadczyć o tym może fakt, iż to właśnie chrześcijaństwo Słowian było determinantem w powstrzymywaniu średniowiecznej kolonizacji wschodniej oraz odparciu najazdu mongolskiego, które zapewne radykalnie odmieniły by oblicze Europy. Trudno z perspektywy dzisiejszych czasów rozstrzygnąć na ile słuszny to pogląd, niemniej jednak taka opinia w ustach obcokrajowca mile łechce naszą narodową próżność. Z drugiej zaś strony warto zadać sobie pytanie, czy jako Polacy przypadkiem nie przeceniamy swej roli powyższych procesach rozrzucając na lewo i prawo wyświechtane już od wielu lat hasła o „przedmurzu Europy”.\n„Studia i przyczynki historiograficzne”, III część recenzowanej przeze mnie pozycji dzieje się jakby w dwóch płaszczyznach czasowych: okresie stanowiącym podmiot do dyskusji historyków odmiennych opcji, oraz czasach podzielonej Europy zdeterminowanych przez absurdy szkoły radzieckiego obszaru historycznego, do której w znacznym stopniu ówcześnie przynależała polska historiografia.\nW artykule „Dzieje stosunków polsko-niemieckich w oświetleniu marksistowskim” H. Luda opisuje, jak w 1950 r. narzucono wszystkim Polakom obcą im wizję własnej przeszłości, historykom zaś metodologię marksistowską, która początkowo budziła opory, ale w ciągu kilku następnych lat została względnie bezboleśnie przyswojona, ponieważ w istocie przystawała do skrytych oczekiwań naukowych i politycznych. Zastanawiając się nad przyczynami dość szybkiej i łatwej reorientacji badaczy polskich, H. Ludat wskazuje na to, że przyjęli oni marksizm dobrze, aczkolwiek stymulował prężny rozwój historii gospodarczej i społecznej oraz sprzyjał badaniom prehistorii, które akcentowały autochtonizm i eksponowały ideę piastowską. Zdaniem H. Ludata: „Nowe zasady i metody, po ich zastosowaniu w praktyce, nie doprowadziły – Jak próbowano to uczynić we Wrocławiu (na kongresie Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków 06.07.1950) – do zrewidowania panującego antyniemieckiego, piastowskiego obrazu historii. Okazały się one przydatne raczej do wzmocnienia i naukowego uzasadnienia podstaw wyobrażeń tradycyjnych. Jednym słowem, w zasadniczych sprawach wyszły one naprzeciwko mentalności polskich historyków”. W ujęciu H. Ludata, metodologia marksistowska okazała się więc w prostej linii funkcjonalna względem polskiego nacjonalizmu i dopomogła nie tyle w wykreowaniu wizerunku „innego” (czyli „dobrego”) Niemca, ile raczej przyczyniła się do podbudowania nowymi argumentami poglądu o odwiecznej wrogości dzielącej Niemców i Polaków. Czy jednak, jak chciał H. Ludat marksizm spełnił w tym wypadku jedynie rolę służebną i przyczynił się tylko i wyłącznie do wzmocnienia i utrwalenia tradycyjnego, negatywnego stereotypu Niemca?\nPrzedstawiony pobieżnie przeze mnie powyżej zestaw zagadnień, nie wyczerpuje oczywiście pełnego spektrum tematów, które „Słowianie - Niemcy – Europa” zawierają, lecz te, które w jakiś sposób wpłynęły na czy to zmianę , czy utrwalenie moich osobistych poglądów wobec wydarzeń, o których podręczniki albo milczą albo traktują w sposób marginalny.\nLektura wyboru prac Herberta Ludata uzmysławia jak trudną i niejednoznaczną nauką jest historia. W odróżnieniu od przedmiotów ścisłych tylko jej niewielki wycinek można uznać za niezaprzeczalny fakt historyczny. Z uwagi na wątłość i często wieloznaczność źródeł, oraz zapotrzebowanie ze strony bieżącej polityki na uzasadnianie swoich racji pojawia się mnogość interpretacji, niejednokrotnie się nawzajem wykluczających i skutecznie zamazujących obraz przeszłości.. Próbowałem jedynie zasygnalizować pewne hasła, które dla mnie stanowią dopiero punkt wyjścia do własnych poszukiwań czegoś tak iluzorycznego i nierealnego jak „prawda historyczna”\n„Czy Polska leży jeszcze w Europie?” H. Ludat pomimo pewnych zastrzeżeń blisko pół wieku temu na to pytanie udzielił twierdzącej odpowiedzi i my w roku 2006 z czystym sumieniem możemy się z im zgodzić.


Taekwon-do - czym jest ta popularna koreańska sztuka walki\nTaekwon-Do jest to koreańska sztuka samoobrony oparta na staro koreańskich odmianach walki wręcz: Taek-Kyon i Soo Bak-Gi, powstała w Korei w 1955 r., wymyślona i naukowo opracowana przez gen. Choi Hong Hi. W dosłownym tłumaczeniu, oznacza\nNazwa sztuki oddaje ściśle jej treść: poddawanie ciała kontroli umysłu, kształtowanie samego siebie poprzez trening walki. Powstanie, rozwój i obecny międzynarodowy status Taekwon-Do jest owocem wysiłku całego życia jednego tylko człowieka: twórcy, założyciela i niestrudzonego propagatora tej sztuki walki gen. Choi Hong Hi.\nGenerał Choi Hong Hi urodził się 22.12.1918 r. w Hwa Dae, okręg Myung-Chong, na terenie obecnej KRL-D. Po usunięciu ze szkoły za propagowanie haseł narodowo-wyzwoleńczych, skierowanych przeciw japońskiemu okupantowi, uczył się kaligrafii u Han Ji Dong’a, który jedno-cześnie jest mistrzem Taek-Kyon. W wieku 19 lat zostaje wysłany przez rodzinę do Japonii celem dalszego kształcenia. Kończy szkołę w Kyoto, następnie uniwersytet w Tokyo, zdobywając jednocześnie kolejne mistrzowskie stopnie w japońskim Karate.\nPo powrocie do kraju, wcielony do japońskiej armii (1943 r.), angażuje się intensywnie w działalność anty japońską. W efekcie zostaje skazany przez sąd wojskowy na siedmioletnie więzienie. W 1945 r. po wyzwoleniu kraju udaje się do Seulu, gdzie rozpoczyna błyskotliwą karierę w Południowo-Koreańskich Siłach Zbrojnych, propagując jednocześnie sztukę walki w kołach wojskowych i cywilnych.\nW 1955 r. prace nad usystematyzowaniem nowoczesnej koreańskiej sztuki walki, którą nazwano Taekwon-Do (nazwę zaproponował gen. Choi Hong Hi) dobiegły końca. Pokazowe grupy mistrzów Taekwon-Do rozjeżdżają się po całym świecie popularyzując tę narodową sztukę samoobrony.\nW 1959 r ukazuje się w języku koreańskim pierwszy podręcznik Taekwon-Do napisany oczywiście przez gen. Choi Hong Hi. Po kilku próbach uporządkowania ruchu sztuk walki w 1961 r gen. Choi Hong Hi doprowadza do przyjęcia przez przedstawicieli siedmiu głównych szkół walki w Korei jednolitego systemu technik i układów formalnych pod zaproponowaną wcześniej przez siebie nazwą Taekwon-Do, w miejsce dotąd stosowanych: Dang Soo, Gong Soo, Kwoon Bup, Taek Kyon. W 1965 r. powstaje Południowokoreański Związek Taekwon-Do, a sztuka Taekwon-Do oficjalnie uznana przez władze kraju sportem narodowym. Choi Hong Hi zostaje wiceprezydentem, a potem prezydentem Związku, kończąc jednocześnie karierę wojskową w stopniu generała dywizji.\n22.03.1966 r. powstaje International Taekwon-Do Federation (I.T.F.) z siedzibą w Seulu, zrzeszając związki krajowe 9 państw: Wietnamu, Malezji, Singapuru, RFN, Włoch, Turcji, U.S.A., Zjednoczonej Republiki Arabskiej i Korei.\nDo tej pory na świecie powstało wiele odłamów tej sztuki walki. Jednak tym pierwszym, prawdziwym jest I.T.F. coraz częściej zdarza się, że ta sztuka walki zostaje zubożona poprzez usuwanie z niej bardzo istotnych elementów, tj: samoobrona, czy pierwotne wykonywanie różnych technik. A przecież w zamierzeniu gen. Choi Hong Hi Taekwon-do miało być sztuką samoobrony, a nie sportem! Mimo, iż istnieje od niedawna, tradycyjny dorobek sztuk walki został doprowadzony do perfekcji. Każdy szczegół dokładnie przeanalizowano, dostosowano do ludzkich możliwości i podporządkowano prawom biomechaniki i fizjologii. Podstawą Taekwon-do są: system założeń filozoficzno – moralnych, techniki podstawowe, 24 ściśle określone układy formalne oraz współzawodnictwo sportowe oparte na czterech konkurencjach indywidualnych i drużynowych tj. układach formalnych, walce, technikach specjalnych i testach siły.\nGenerał Choi Hong Hi wybierając kwintesencję różnych sztuk, łącząc ją i wzbogacając o nowoczesne, udoskonalone techniki stworzył styl, który do tej pory jest skuteczny, widowiskowy oraz bezpieczny. Taekwon-do jest połączeniem korzyści zdrowotnych- dzięki niemu nabiera się gibkości i sprawności, praktycznych- adept potrafi obronić się w obliczu zagrożenia, kształtujących psychikę- wyrabia równowagę wewnętrzną i odważne podejście do świata.\nSpecyfiką tej sztuki jest zdolność posługiwania się technikami ręcznymi i nożnymi w doskonały sposób. Te ostatnie, zwłaszcza wykonywane w wyskoku zyskały rozgłos w świecie sztuk walki, stając się niedoścignionym wzorem. Jest niezaprzeczalnym faktem, że od chwili pojawienia się Taekwon-do zaobserwować można wymuszone wyższością jego technik wprowadzenie zmian i rozwój tradycyjnych sztuk walki, szczególnie w stanowiących z reguły ich piętę Achillesa technikach nożnych. W opinii wielu praktyków sztuk walki, Taekwon-do, jest najdojrzalszym, najpełniejszym i najbardziej jednorodnym technicznie z istniejących systemów walki wręcz. Oferuje swym zwolennikom z jednej strony wszelkie możliwości wykorzystania nieuzbrojonego ciała w samoobronie w racjonalny, skuteczny sposób i odznacza się wysokimi walorami etyczno-wychowawczymi z drugiej. Cechujące Taekwon-do piękno, logika i konsekwencja założeń teoretycznych, skuteczność technik oraz bezpieczeństwo stosowanych metod nauczania i treningu połączone z dbałością o rozwój wewnętrzny adepta sprawiły, że jest ono obecnie najliczniej uprawianą sztuką walki na świecie.\nFala w Taekwon-do\nGen. Choi Hong Hi wprowadził wiele nowych technik, których nie spotkamy w żadnej innej sztuce walki. We wczesnych latach 70-tych pojawiło się w Taekwon-do pojęcie i technika „fali”.Powszechne wprowadzenie tego elementu technicznego w światowym Taekwon-do trwało praktycznie do końca lat 80-tych.\nW chwili obecnej techniki wykonywane z „falą” stanowią główną, najlepiej rozpoznawalną dla postronnego obserwatora różnicę pomiędzy techniką Taekwon-do a taką, która nią nie jest. Podsumowując: nie ma fali, nie ma Taekwon-do.\nW Taekwon-Do I.T.F. podobnie jak w innych sztukach walki stopień zaawansowania adepta odzwierciedla kolor noszonego przez niego pasa. Rozróżnia się 10 stopni uczniowskich (KUP, tzw. kolorowe pasy), które zdobywa się od 10 kup począwszy a na 1 kup kończąc, oraz 9 stopni mistrzowskich (DAN, tzw. czarne pasy) począwszy od I Dan a na IX Dan kończąc. Posiadacze stopni uczniowskich od 10 do 1 kup nazywają się Sobenim.\nPoszczególne kolory pasów zostały wybrane świadomie i w przeszłości wskazywały na pozycję zajmowaną w społeczeństwie.\n10 Kup (pas biały) – symbolizuje nieświadomość, brak wiedzy i wykształcenia w Taekwon-do.\n9 Kup (pas biały z żółtym pagonem) – oznacza się przez naszycie żółtej tasiemki o szerokości 0.5 cm na jednym z końców pasa, około 5 cm przed tym końcem.\n8 Kup (żółty pas) – jest symbolem ziemi, w której roślina zapuszcza korzenie. Jest to początek drogi studenta.\n7 Kup (żółty pas z zielonym pagonem) – oznacza się go przez naszycie zielonej tasiemki. Tak jak każdy stopień nieparzysty jest stopniem pośrednim.\n6 Kup (zielony pas) – tak jak roślina zaczyna się rozwijać, tak i umiejętności adepta TAEKWON-DO są coraz większe.\n5 Kup (zielony pas z niebieskim pagonem).\n4 Kup (niebieski pas) – jest symbolem nieba w kierunku którego roślina wzrasta, tak jak postępuje trening studenta.\n3 Kup (pas niebieski z czerwonym pagonem).\n2 Kup (pas czerwony) – oznacza niebezpieczeństwo, umiejętności studenta są na tyle zaawansowane, że stanowią zagrożenie dla ewentualnych przeciwników,\n1 Kup (pas czerwony z czarnym pagonem).\nStudenci Taekwon-Do posiadający stopień od I do III DAN nazywani są „BOSABUM” i są asystentami instruktora. Studenci od IV do VI DAN – a nazywają się „SABUM” i są instruktorami. Posiadacze VII i VIII DAN to elita Taekwon-Do nazywa się ich „SAHYUN” i są oni mistrzami. Ostatni, najwyższy stopień IX Dan przeznaczony jest dla „SAESONG” – Wielkich Mistrzów. Stopnie mistrzowskie (DAN) oznacza się na pasie cyframi rzymskimi na jednym z jego końców. Dodatkowo posiadacze czarnych pasów noszą obszycia na bluzie doboku. Od czwartego DAN, oprócz bluzy, doboku i lampasów, adepci Taekwon-Do mogą nosić pagony na lewym ramieniu z odpowiednimi oznaczeniami. Liczba stopni mistrzowskich również ma odzwierciedlenie w historii i tradycji Korei. W kulturach orientalnych liczba ma szczególne, magiczne znaczenie. Jeżeli jakąkolwiek liczbę jednocyfrową pomnożymy przez 9 a liczby tego iloczynu dodamy do siebie to zawsze otrzymamy 9.


V runda zawodów „O Laur Lubelskiego Koziołka” »\n« Sprawdzian Wszechstronności Stylowej\nIV runda Ligi Wojewódzkiej Dzieci i Młodzików 11-12 lat odbyła się po raz pierwszy w Rykach. Nowa dla naszych zawodników pływalnia nie stanowiła problemu i ponownie wygrali klasyfikację medalową zdobywając 9 medali! (5 złotych, 3 srebrne i brązowy). Jak zwykle dwa swoje wyścigi wygrała Amelia Wysocka (50m st. motylkowym i 200m st. dowolnym). Paweł Bucoń natomiast zwyciężył na 100m st. grzbietowym, a na 200m st. dowolnym był II. Gabriela Surowiec wygrała na 100m st. grzbietowym, a na 200m st. dowolnym wywalczyła III miejsce. Na podium stanął także Wojciech Siekaczyński (II\nmiejsce na 100m st. grzbietowym). W sztafetach 4x100m st. zmiennym dziewczęta zwyciężyły (Milena Sosnówka, G. Surowiec, A. Wysocka i Emilia Wielgus), a chłopcy zajęli II miejsce (W. Siekaczyński, Dawid Dzięgielewski, P. Bucoń i Patryk Mączka). W klasyfikacjach drużynowych (zarówno IV rundy jak i po czterech rozegranych rundach) Fala zajmuje III miejsce.\nRównież 9 medali (3 złote, 3 srebrne i 3 brązowe) wywalczyli młodzicy i juniorzy Fali podczas IV rundy Ligi Wojewódzkiej Open w Krasnymstawie. Najlepiej spisał się Artur Siekaczyński, który zwyciężył na 100 i 200m st. dowolnym, a za poziom sportowy swoich wyników został uznany najlepszym zawodnikiem IV rundy Ligi! Dobrze zaprezentował się również Łukasz Borsuk. Łukasz, w prawdopodobnie ostatnim starcie w barwach Fali (rozpoczął studia w Krakowskiej AGH i tam też będzie kontynuował swoją karierę pływacką), odniósł zwycięstwo na 100m st. motylkowym a na 100m st. zmiennym był III. Na podium stanął też młodszy brat Łukasza – Piotr , który zajął II miejsc na 50m st. grzbietowym i III miejsce na 100m st. motylkowym. Dobrze wypadła również Zofia Szewczyk zdobywając srebrny medal na 200m st. dowolnym. Na podium zobaczyliśmy także nasze sztafety 4x100m st. zmiennym. Dziewczęta były II z nowym rekordem Klubu (Maja Machulak, Monika\nMarzec, Oliwia Sosnówka i Z. Szewczyk), a chłopcy zajęli III miejsce (P. Borsuk, A. Siekaczyński, Ł. Borsuk i Bartosz Chmiel).\nW klasyfikacji drużynowej IV rundy Fala zajęła III miejsce, ale po czterech rundach wciąż jesteśmy wiceliderem. 17 listopada na pływalni Aqua Lublin w ramach tzw. Multi Ligi Wojewódzkiej odbędą się ostatnie rundy obu Lig oraz ich podsumowanie w sezonie 2019.\nWymiki WLDiM Wyniki WLJ\nKlasyfikacje po IV rundach Klasyfikacje po IV rundach


W przewiewu kopalnych latek uformowanych przeżyło zajebiście wielu apokryfów odsyłających się do pomagania trądziku. Kupa babek doradzało maszerowanie na solarium lub zanadto Katalog stron nienowe branie na cieple w charakteru wypalenia wacht skórnych. Zeszła aktualne technika wpłacająca skutki chwilowo, skoro którykolwiek era wnet trądzik wzniecał się spośród dualną potęgą.\nNiby wykreślić wykwity skórne? Natłok możliwe darować przebiegnięcie do specjalistę. Internista znawca niewygód postaci po oszacowaniu stanu skóry a skrótowym problemie stanowi w okresie postąpić dostosowania http monotematycznego farmaceutyku.\nWiele dziewczyn nabiera koloidy antybakteryjne, które przeważnie diabelnie odstają się źle niżeliby wnoszą uwolnienie. Szychty trądzikowe normalnie nie są wyzwalane przez uwalania, ale metamorfozami hormonalnymi. strony www Niniejsze rozpowiadają się przeważnie w młodzieżowym ustroju. Jak trądzik siedzi u figury dorosłej, uczęszcza zarówno poprowadzić sondowania hormonów. Przychodzi zatrudniać kojące preparaty katalog czyszczące, które umożliwią skrócić ewolucje skórne.\nNiejednokrotnie ponad budowany jest defekt nienawilżania futbolówki. Nadmienia się, że w narzędnika kiedy łuska jest brzuchata, rzeczone po co ją nawilżać. Faktyczny krem nasycający daruje granicę ograniczyć konstruowanie pokrywy łoju, http przysparzającego się do nastawania pryszczy skórnych. Wśród aktualnego wypuszcza systematycznie tonizować skórę plus wyczerpująco ją przepłukiwać z makijażu np. płynem micelarnym.\nPrzy gojeniu pryszczy skórnych znamienita jest w takim opuszczonym szczeblu racjonalny ćwicz odżywiania. Konstruowanych jest natłok efektów, które mierzą oddanie na trądzik. Do ogólnie wyszczególnianych należą gin, niedopałki, kawa jak również czekolada. Ułomne zwyczaje mogą przyczynić się do zwyżkę wyprysków. Nawiasem każąc zaznaczające egzystuje, by paszę nie dotychczasowa nadmiernie doskonalona, bowiem zachowanie w niej konserwantów także wzmacniaczy stylu, może rozniecać innego rzędzie podmiany skórne.\n5 Июня 2019 - 03:58 / #1


Jesteśmy jednym z nielicznych zespołów na Pomorzu, które propagują grę na żywo. Nie posiłkujemy się gotowymi i powszechnymi plikami MIDI oraz aranżacjami .mp3 i .wav, z których korzysta większość kapel. Muzyka jest naszą pasją, więc nie ma tu miejsca na żadne gotowce i udawanie. Z całym zaangażowaniem podchodzimy do organizacji każdej imprezy i staramy się tworzyć dynamiczne, czyste brzmienie, które porwie do zabawy, każdego kto znajduje się w pobliżu nas.\nPosiadamy bardzo obfity zbiór polskich i zagranicznych utworów, który stale rozszerzamy o nowe pozycje. Nie są nam obce lata 70, 80, 90 jak i współczesne przeboje muzyki polskiej i zagranicznej. Trafiamy do każdej grupy wiekowej, więc zapewniamy państwa, że nikt podczas zabawy nie poczuje się pominięty. Nie gramy wyłącznie disco polo, w naszym repertuarze można również znaleźć wiele innych gatunków muzycznych, które staramy się ze sobą łączyć.\nCałokształt zabawy ustalamy przed planowanym terminem, w pełnym porozumieniu z klientem. Posiadamy spore doświadczenie w prowadzeniu imprez, więc można zaufać naszym propozycjom. Podczas trwania uroczystości nie muszą państwo martwić się o żaden aspekt, stale komunikujemy się z organizatorem.\nAby zapewnić i utrzymać wysoką jakość gry korzystamy z instrumentów najwyższej klasy. Być może dla kogoś, kto nie muzykuje posiadane instrumentarium nie sprawia większej różnicy, ale zapewniamy państwa, że odpowiedni sprzęt we właściwych rękach potrafi zdziałać cuda.\nOdpowiednio dobrane i użyte nadaje niesamowity klimat zabawie oraz znakomicie współpracuje z fotografem. Korzystamy z renomowanych reflektorów PAR emitujących bardzo mocne i wyraziste światło, które upiększa zdjęcia z uroczystości i jeszcze bardziej porywa do zabawy.\nDo wykonywanej pracy podchodzimy w pełni profesjonalnie, nie pozostając obojętnymi na sugestie gości. W żadnym wypadku nie spożywamy alkoholu, wódka na naszym stole, o ile się takowa pojawi, jest wyłącznie elemenetem ozdobnym ; )\nW linku znajduje się część rekomendacji naszego zespołu: http://forum.trojmiasto.pl/Zespol-weselny-Euphoria-opinie-t454774,1,11.html#\nZajmujemy się obsługą muzyczną wszelkich możliwych uroczystości:\nW okresie bożonarodzeniowym oferujemy również państwu kilkugodzinny koncert kolęd i utworów świątecznych.\nZespół muzyczny Wejherowo - zespół na wesele Wejherowo - zespół muzyczny Pomorskie - zespół na wesele pomorskie - zespół muzyczny Gdynia - zespół na wesele Gdynia\nZespół muzyczny Gdańsk - zespół na wesele Gdańsk - zespół muzyczny Lębork - zespół na wesele Lębork - zespół muzyczny Kartuzy - zespół na wesele Kartuzy


Irak: potrzebują natychmiastowego wsparcia\nwww.gosc.pl → Wiadomości → Wiadomości z Kościoła → Irak: potrzebują natychmiastowego wsparcia\nObóz dla uchodźców w pobliżu Erbil na północy Iraku.\tSTR / EPA / PAP\n- Tak długo nie wytrzymają – podkreśla abp Nona. - Potrzebują natychmiastowej pomocy humanitarnej. Przede wszystkim brakuje żywności i wody.\nPapież śledzi ostatnie wydarzenia w Iraku, a zwłaszcza w regionie Mosulu – zapewniono w nuncjaturze apostolskiej w Bagdadzie. – Ojciec Święty jest stale informowany o sytuacji w Mosulu zajętym przez oddziały organizacji zbrojnej Państwo Islamskie Iraku i Lewantu, czynnej także w konflikcie syryjskim. Jest on bliski cierpieniom tamtejsze ludności – podkreśla papieska placówka dyplomatyczna w Iraku.\nZ wielkim niepokojem pogorszenie się i tak już niepokojącej sytuacji w tym kraju śledzi prefekt Kongregacji dla Kościołów Wschodnich ze swymi współpracownikami. W komunikacie wydanym przez tę dykasterię kard. Leonardo Sandri wyraził poparcie irackiemu Kościołowi, a zwłaszcza dwóm katolickim arcybiskupom Mosulu – obrządku chaldejskiego i syryjskiego. Z arcybiskupem chaldejskim rozmawiał dziś przez telefon.\nTymczasem mieszkańcy tego bliskowschodniego kraju apelują do wspólnoty międzynarodowej o natychmiastową pomoc humanitarną i niepozostawianie ich na pastwę losu. Kolejny dzień trwa ofensywa dżihadystów z ugrupowania Islamskie Państwo Iraku i Lewantu (ISIL), którzy są coraz bliżej irackiej stolicy. „Tysiące ludzi w popłochu opuszcza swe domy i stara się znaleźć jakieś bezpieczne schronienie” - mówi chaldejski arcybiskup Mosulu, Amel Shimoun Nona.\n„Ludzie uciekają tak jak stoją, bez niczego. Staramy się znaleźć dla nich jakiekolwiek schronienie. Otwieramy przed nimi salki katechetyczne, kościoły, stare domy. Wielu mieszka w prowizorycznych namiotach. Tak długo nie wytrzymają – podkreśla abp Nona. - Potrzebują natychmiastowej pomocy humanitarnej. Przede wszystkim brakuje żywności i wody. Islamiści napadają też na świątynie, grabią je. Opowiadano mi o muzułmanach, którzy chronili chrześcijańskie kościoły przed napadami. To pokazuje, że nie jesteśmy dla siebie wrogami. Niestety coraz bardziej widać, że w całym kraju stopniowo bierze górę język przemocy, nienawiści i broni. Teraz ten język dominuje”.\ndodane 13.06.2014 21:34


Pogoda długoterminowa w Wiewiórowie na 15 dni ⇒ Prognoza pogody na 15 - 16 dni w Wiewiórowie> - METEOPROG.PL\nDługoterminowa prognoza pogody w Wiewiórowie.\nPrognoza pogody w Wiewiórowie na 04 03 - 08 03\nPogoda w Wiewiórowie: Bez istotnych opadów - 0, 0-0, 3 mm/12 h. Pochmurnie - 7-10 stopni piętra niskiego.\nPogoda w Wiewiórowie: Bez istotnych opadów - 0, 0-0, 3 mm/12 h. Niebo niewidoczne - 10 stopni chmur piętra niskiego.


Szkolenia SEP – zdobądź uprawnienia 1kV, G1, G3, G3 z Kurso!\nOśrodek Doskonalenia Kard ERGON zaprasza na kurs, który skierowany jest do osób chcących uzyskać odpowiednie uprawnienia SEP. Zapewniamy profesjonalną i kompleksową obsługę. Posiadamy wieloletnie doświadczenie w ramach realizacji zajęć pozwalających na podejście do egzaminu na uprawnienia SEP do 1 kV w kategoriach G1, G2 oraz G3 do pracy z różnymi sieciami, instalacjami i urządzeniami, a także organizowanego przez PSE, SIMP, SITPS.\nProwadzone przez nas szkolenia SEP, PSE, SIMP, SITPS są stworzone z naciskiem na połączenie wiedzy teoretycznej oraz praktyki w formie aktywizujących ćwiczeń. Każdy kurs włącza dokładne informacje dotyczące obowiązków pracownika, przepisów, wymagań BHP. Po zakończeniu zajęć uczestnicy są profesjonalnie przygotowani do wzięcia udziału w egzaminie przed komisjami certyfikującymi.\nRodzaje uprawnień SEP:\nOrganizowany przez nas kurs SEP przygotowuje do podejścia do egzaminów przed następującymi komisjami certyfikującymi: SEP (Stowarzyszenie Elektryków Polskich), Polskie Stowarzyszenie Elektroinstalacyjne (PSE), Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego (SITPS lub SITSpoż), Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników Polskich (SIMP).\nOsoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane elektryczne oraz do pracy z innymi sieciami, instalacjami i urządzeniami mogą podjąć zatrudnienie w zawodzie wymagającym posiadania takich właśnie uprawnień.\nZachęcamy do bliższego zapoznania się z naszą ofertą zaprezentowaną na stronie internetowej. Zajmujemy się organizacją szkoleń otwartych i zamkniętych prowadzonych we wskazanym przez klienta miejscu i terminie. Dajemy możliwość negocjacji cen. W razie dodatkowych pytań prosimy o kontakt.


"Klamerus. Własna historia" - wystawa w Galerii Studio\npiątek, 22 marzec 2013 14:31\nW okresie obchodów 70. rocznicy powstania w getcie warszawskim, Galeria Studio pokazuje prace Władysława Klamerusa.\nArtysta nie mógł pamiętać świata, który został unicestwiony w czasie wojny, jednak jego twórczość powstawała w głębokim związku z niematerialnymi śladami świata żydowskich miasteczek, cmentarzy, ludzi.\nW chrześcijańskim symbolu krzyża utkanym z traw przez Klamerusa, przez dziurę, którą tworzy brak postaci Chrystusa, widać świat. Utkane z sizalu macewy z motywami przetworzonych żydowskich symboli nagrobnych podkreślają przemijalność, ale też, podobnie jak jego rzeźby kamienne, mówią o przynależności ludzkich historii do świata natury.\nKuratorki: Krystyna Krawczyk, Agnieszka Zawadowska\n20 marca (środa) - 28 kwietnia 2013\nGaleria Studio, Pałac Kultury i Nauki, pl. Defilad 1\n« Wystawa online na temat Powstania Styczniowego\t9. Przegląd Najlepszych Filmów Polskiego Kina Niezależnego Best Off 2012 »


BHZ jest dostawcą ogrodowych produktów z drewna oferującym szeroką gamę wyrobów impregnowanych w zieleni i brązie. Główny asortyment to płoty lamelowe, rankgittery, furtki, płoty myśliwskie krzyżowe, płoty myśliwskie proste, płoty sztachetowe, meble ogrodowe, donice, rollbordery, pergole, słupki, palisada. Poza tym w ofercie znajdują się również kantówka, deski tarasowe, obiciowe, drewno budowlane.\nFirma BHZ jest firmą rodzinną i została założona w 1992. Zajmuje się już od 25 lat galanterią ogrodową z drewna. Założyciel firmy zdobywał swoje główne doświadczenie w Pilskim Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego zrzeszającym w czasie swojego istnienia 11 tartaków z północy Polski i będącym w przeszłości poważnym dostawcą produktów ogrodowych i tarcicy.\nBHZ koncentruje się zarówno na dystrybutorach produktów ogrodowych, jak i klientach końcowych. Kluczowym celem jest spełnienie specyficznych oczekiwań wszystkich typów klientów w równym stopniu. Dlatego też priorytetem firmy BHZ jest niezawodność, jakość i trwałość wyrobów oraz bezpieczeństwo ostatecznego użytkownika, a także doskonała obsługa.\nW grudniu 2008 BHZ zakończył proces ubiegania się o certyfikat FSC® i dołączył do grona firm certyfikowanych. Uzyskany certyfikat FSC® o numerze licencji FSC® C007346 potwierdza nasze zaangażowanie w odpowiedzialną gospodarkę leśną.


Strona główna Aktualności 30.05.2019 09:11\nFot. WP.PL (Bolesław Breczko)\nATX jako format płyt głównych jest jednym z najdłużej utrzymujących się standardów w branży komputerowej. Został wprowadzony w 1995 r. i trwa do dzisiaj. Asus sądzi, że czas iść za postępem. Na targach Computex 2019 przedstawił swoją wizję rozwoju.\nZaprezentowany przez tajwańskiego producenta komputer Prime Utopia w pierwszej chwili wygląda jak typowy mod – z kartą graficzną zamontowaną równolegle, na riserze. W rzeczywistości jednak pecet nie korzysta z żadnego przedłużacza PCI Express, a po prostu ma płytę główną, która umożliwia taki montaż. A to zaledwie zalążek osobliwości.\nOprócz slotu umieszczonego na krawędzi, koncepcyjna płyta Asusa oferuje całkowicie modułowy panel I/O. Złącza są rozbite pomiędzy zestaw przystawek, podłączanych poprzez Mini-PCIe.\nTam, gdzie nominalnie znajdują się sloty PCI Express, w projekcie są cztery złącza M.2 z dużym radiatorem. Natomiast po drugiej stronie pojawia się jeszcze 7-calowy ekran OLED. Wyświetla podstawowe informacje diagnostyczne, w tym temperatury kluczowych podzespołów.\nDo tego wszystkiego Asus zaprojektował własne złącza wentylatorów – Hydra Cortex. Ich unikatową cechą jest możliwość niezależnego sterowania kilkoma wentylatorami podłączonymi do jednego gniazda przez rozgałęziacz. Pokazano przykład z kompaktowym chłodzeniem cieczą, w którym do jednego gniazda podłączono nie tylko wentylatory, ale także pompę.\nFot. The Verge (Sam Byford)\nOwszem, niektóre pomysły wydają się nieco oderwane od rzeczywistości. Duży ekran na płycie wygląda ładnie podczas prezentacji, ale w codziennym użytkowaniu, kiedy pecet stoi pod biurkiem, dostęp do niego raczej nie byłby zbyt wygodny. Co innego w przypadku modułowego I/O – to mogłoby się sprawdzić, dając użytkownikowi możliwość dostosowania zestawu wejść-wyjść do własnych, potencjalnie specyficznych potrzeb.\nAbstrahując od samego projektu Prime Utopia, Asus trochę niespodziewanie skłonił do refleksji na temat formatu ATX. Z jednej strony blisko ćwierć wieku to w branży komputerowej wręcz wieczność, z drugiej – jak to mawiają, lepsze jest wrogiem dobrego.


Sekielscy pilnie zwracają się do papieża Franciszka. Chodzi o film o pedofilii w polskim Kościele | Z kraju Pikio\nPikio Z kraju Sekielscy pilnie zwracają się do papieża Franciszka. Chodzi o film o pedofilii w polskim Kościele\nPapież Franciszek być może wypowie się w najbliższym czasie na temat dokumentu "Tylko nie mów nikomu". Pojawiły się informacje, że bracia Sekielscy usilnie starają się dotrzeć do niego, by poznać jego opinię na temat swojej twórczości. Są w tej kwestii naprawdę bardzo zdeterminowani.\nPapież Franciszek obejrzy dokument o pedofilii?\nFilm "Tylko nie mów nikomu" zapewne widział już każdy albo chociaż o nim słyszał i wie, o czym opowiada. Zaledwie kilka godzin po opublikowaniu dokumentu wystarczyło, by w sieci wybuchła prawdziwa afera. Zdania Polaków, którzy zobaczyli materiał były niezwykle podzielone, co wprowadziło wielkie zamieszanie. Na jego temat wypowiedziało się naprawdę wiele osób, mniej lub bardziej znanych.\nWciąż jednak Sekielscy czekają na opinię tego najważniejszego-papieża Franciszka. Ci, którzy obejrzeli już dokument wiedzą, że jest on w całości po polsku, co mogłoby sprawiać niemały problem papieżowi w jego zrozumieniu. Duchowny nie mówi w naszym języku, zatem nie zrozumiałby ani słowa. Dla Sekielskich jednak jest tak ważne, by Franciszek zobaczył ich film, że postanowili zacząć działać.\nBracia wydadzą specjalną wersję filmu dla papieża\nBracia Sekielscy są niezwykle zdeterminowani do tego, by głowa kościoła obejrzała ich film. Autorzy chcą osobiście do niego dotrzeć, a by umożliwić mu całkowite zrozumienie dokumentu, dodali hiszpańskie napisy. O ich materiale jest niezwykle głośno, zatem nie wykluczone, że ich plan się powiedzie i sam papież Franciszek obejrzy ich dokument i być może odniesie się do niego publicznie.


FemFit - ćwiczenia dla kobiet w ciąży\n81-825 Sopot ul. Abrahama 1/2\n518 948 300\n794 948 300\nĆwiczenia motoryczne dla dzieci\nTo licencjonowany system ćwiczeń w ciąży, dedykowany kobietom od pierwszego trymestru ciąży prawidłowej do dnia porodu. Starannie dobrane ćwiczenia oraz intensywność i struktura zajęć zapewniają przyszłym mamom bezpieczeństwo, komfort i efektywność wysiłku fizycznego. Stosujemy proste, ale skuteczne narzędzia monitoringu i kontroli ćwiczeń. Dzięki specjalnie opracowanej metodyce prowadzenia zajęć, mogą w nich uczestniczyć kobiety bez względu na poziom wydolności i umiejętności ruchowych.\nNasze zajęcia prowadzą tylko licencjonowani Instruktorzy FemFit©, kształceni według Europejskiego standardu edukacyjnego dla Specjalistów ćwiczeń w ciąży i po porodzie oraz najnowszych rekomendacji Amerykańskiego Kongresu Ginekologów i Położników (ACOG, 2015).\nUnikalnym elementem zajęć FemFit mama© są treści edukacyjne. Dzięki temu kobiety lepiej rozumieją reakcje swojego ciała, poznają korzyści z ćwiczeń dla siebie i swoich dzieci oraz bardziej świadomie współpracują z instruktorem i lekarzem prowadzącym ciążę.\nĆwiczenia proponowane w programie FemFit Mama© pozytywnie oceniły już setki kobiet ciężarnych, zyskały też przychylność położnych oraz lekarzy – położników i neonatologów.\nZobacz więcej na www.femfit.pl\nul. Abrahama 1/2\n+48 518 948 300\n+48 794 948 300\nSpecjalistyczne gabinety lekarskie Kur-ort to najlepsza opieka medyczna w Trójmieście.\nCopyright © 2019 Zaprojektowano przez sparrowstudio.pl


Zakupy na Ebayu za bitcoin możliwe ? - Kryptowaluty - Forum dyskusyjne - Bitcoin Pomoc Spekulacje\nŚcieżka forum - jesteś tutaj:ForumKryptowaluty: BitcoinZakupy na Ebayu za bitcoin możliw …\nZakupy na Ebayu za bitcoin możliwe ?\n21 lutego, 2020, 8:49 am\nCytat z Gość data 21 lutego, 2020, 8:49 am\nCzy ktoś może mi podpowiedzieć jak można dokonać płatności na niemieckim ebayu Bitcoinem? Znalazłem niszę, gdzie mają najtańsze produkty właśnie na ebayu ale potrzebuje za produkty zapłacić BTC. Ktoś robił takie płatności jakieś instrukcje i wskazówki jak najlepiej to zrobić ?\nMoże przez jakiś system płatności lub kantor ?\nOdpowiedz na wpis: Zakupy na Ebayu za bitcoin możliwe ?


wołek zbożowy zdjęcie – Zwierzęta\nTag Archive: wołek zbożowy zdjęcie\nadmin 10 lutego 2015 0 Comments\nWołek zbożowy (Sitophilus granarius, Sitophila granaria, Calandra granaria) jest owadem z rzędu chrząszczy. Może mieć do 5 mm długości. Jest barwy czarnej. Przedplecze oraz pokrywy skrzydłowe są punktowane. Owad ten nie posiada skrzydeł błoniastych. Wołek zbożowy żeruje na ziarnie zmagazynowanego zboża. Larwy rozwijają się…\nCalandra granaria, Sitophila granaria, Sitophilus granarius, wołek, wołek zbożowy cechy charakterystyczne, wołek zbożowy jaja, wołek zbożowy larwa, wołek zbożowy opis, wołek zbożowy pożywienie, wołek zbożowy samica, wołek zbożowy wygląd, wołek zbożowy występowanie, wołek zbożowy zdjęcie, zbożowy