W małym ciele duży zuch. Skuteczny program zapobiegania depresji u dzieci [Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nAutor: Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham Liczba stron: 344\nISBN: 978-83-246-1954-2 Data wydania: 2010-10-22\nIdź do Przykładowy rozdział Spis treści Katalog książek Nowości Bestsellery Zamów drukowany katalog Twój koszyk W małym ciele duży zuch. Skuteczny program zapobiegania depresji u dzieci Autor: Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham Tłumaczenie: Joanna Sugiero ISBN: 978-83-246-1954-2 Tytuł oryginału: The Optimistic Child: A Proven Program to Safeguard Children against Depression and Build Lifelong Resilience Format: A5, stron: 344 Pociesz swoją pociechę • Podtrzymywanie poczucia własnej wartoœci • Budowanie fundamentów optymizmu • Pokonanie automatycznego pesymizmu u dziecka • Doskonalenie umiejętnoœci społecznych Dodaj do koszyka Dodatkowo: • Kwestionariusz Stylu Atrybucyjnego u Dzieci • Program prewencyjny Uniwersytetu Pensylwanii Pomoc dla rodziców, terapeutów i nauczycieli Depresja, która uderza w najmłodszych Dziecko. Kwintesencja radoœci, beztroski i œmiechu. Mimo przelotnych smuteczków mały człowiek jest niemal permanentnie szczęœliwy. Zdarza się jednak, że nawet on, podobnie jak doroœli, doœwiadcza depresji. A cóż może ranić mocniej niż łzy ukochanego maleństwa? Czy istnieje widok bardziej rozdzierający niż postać załamanego kilkulatka? Czy cokolwiek może boleć mocniej niż jego samooskarżanie, niskie poczucie wartoœci, strach i niechęć do zabawy? Podstawową rolą dziecka wydaje się dostarczanie œwiatu radoœci i wzruszeń. Dlatego depresja u dzieci nie powinna być leczona. Ona po prostu nie powinna się nigdy pojawić! Właœnie teraz musisz nauczyć się zapobiegać tej chorobie u Twojej pociechy. Pesymizm jest cechą nabytą, którą można zmienić. Eksperci od psychologii poznawczej opracowali skuteczną metodę walki ze złymi nawykami myœlenia. Techniki przekształcania pesymizmu w optymizm stanowią kluczowy element procesu uodparniania dzieci na depresję. Cennik i informacje Zamów cennik Zamów informacje o nowościach Wydawnictwo Helion SA 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl Spis treĂci CzÚĂÊ I Dlaczego dzieci potrzebujÈ optymizmu 1. Weksel 2. Od pierwszego kroku do pierwszej randki 3. Stworzenie zespoïu CzÚĂÊ II Gdy wychowywanie dziecka z wyĝu demograficznego przynosi zïe efekty 4. Ruch wspierania poczucia wïasnej wartoĂci 5. Epidemia depresji CzÚĂÊ III Czy Twoje dziecko jest optymistÈ, czy pesymistÈ? 6. Fundamenty optymizmu 7. Mierzenie optymizmu 8. SkÈd bierze siÚ optymizm CzÚĂÊ IV Jak wzbudziÊ w dziecku optymizm i daÊ mu poczucie kontroli 9. Program Prewencyjny Uniwersytetu w Pensylwanii 10. Pokonanie automatycznego pesymizmu u dziecka 11. Zmiana stylu wyjaĂniania Twojego dziecka 12. Kwestionowanie i dekatastrofizacja 13. Doskonalenie umiejÚtnoĂci spoïecznych 9 11 21 31 37 39 53 65 67 85 113 133 135 153 185 217 255 CzÚĂÊ V Dzieci XXI wieku 301 14. Piramida optymizmu: niemowlÚta, kilkulatki i przedszkolaki 303 15. Granice optymizmu 325 331 PodziÚkowania 10 Pokonanie automatycznego pesymizmu u dziecka P rogram Prewencyjny Uniwersytetu Pensylwanii przyniósï wspa- niaïe efekty w zapobieganiu depresji u uczniów szkóï podstawo- wych i gimnazjalnych, dlatego postanowiliĂmy nauczyÊ go rodziców, tak aby mogli oni pomóc swoim dzieciom w domu. W nastÚpnych czte- rech rozdziaïach dowiesz siÚ, jak nauczyÊ swoje dziecko gïównych technik optymizmu — to wïaĂnie te umiejÚtnoĂci pomogïy w immuni- zacji dzieci uczestniczÈcych w Programie Prewencyjnym Uniwersytetu Pensylwanii przeciwko depresji. W tym rozdziale nauczysz siÚ pokazy- waÊ dziecku, jaki jest zwiÈzek miÚdzy jego sposobem myĂlenia a emo- cjonalnymi reakcjami. W rozdziale 11. zdobÚdziesz umiejÚtnoĂci, które pomogÈ Ci pielÚgnowaÊ optymistyczny styl wyjaĂniania u dziecka, a w rozdziale 12. dowiesz siÚ, jak nauczyÊ dziecko prowadziÊ twórczy dialog z wïasnymi pesymistycznymi myĂlami. UmiejÚtnoĂci spoïeczne, które mogÈ pomóc dziecku zwalczyÊ depresjÚ, zostanÈ omówione w roz- dziale 13. JeĂli chcesz nauczyÊ swoje dziecko poznawczych umiejÚtnoĂci opty- mizmu, musisz najpierw zmieniÊ wïasny sposób myĂlenia. Dzieci w duĝym stopniu przejmujÈ pesymizm od rodziców i nauczycieli, dlatego waĝne 154 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH jest, ĝebyĂ staï siÚ wzorem optymistycznego myĂlenia dla swojej pociechy. W tym rozdziale skupimy siÚ na dwóch waĝnych kwestiach. Najpierw nauczymy CiÚ stosowaÊ kaĝdÈ z technik we wïasnym ĝyciu, a potem podpowiemy, jak zapoznaÊ nimi Twoje dziecko. Dopóki sam nie bÚ- dziesz umiaï swobodnie korzystaÊ z tych umiejÚtnoĂci, trudno bÚdzie Ci nauczyÊ ich kogoĂ innego. Zanim na dobre rozpoczniemy ten rozdziaï, musisz zrozumieÊ, ĝe zaprezentowane tu strategie nie dziaïajÈ jak magiczna róĝdĝka. JeĂli jesteĂ pesymistÈ i potrafisz znaleěÊ ukrytÈ krytykÚ w kaĝdym komple- mencie oraz zïy omen w kaĝdym pomyĂlnym przedsiÚwziÚciu, nie zo- baczysz nagle szklanki w poïowie peïnej po przeczytaniu tej ksiÈĝki. DziÚki regularnym Êwiczeniom nauczysz siÚ kwestionowaÊ swoje pe- symistyczne myĂli, jednak to wymaga czasu i wysiïku z Twojej strony. Przypominam Ci, ĝe kurs, w którym braïy udziaï dzieci w ramach Pro- gramu Prewencyjnego Uniwersytetu Pensylwanii, trwaï ïÈcznie 24 go- dziny. Przez ten caïy czas dzieci uczyïy siÚ optymizmu i Êwiczyïy nowe umiejÚtnoĂci w praktyce, przy czym czÚĂÊ zadañ wykonywaïy po zajÚ- ciach w domu. Aby wyciÈgnÈÊ jak najwiÚcej z czterech najbliĝszych rozdziaïów, najpierw przeczytaj dokïadnie kaĝdy z nich. Zobaczysz, ĝe niektóre zagadnienia dotyczÈ Ciebie, a inne Twojego dziecka. Potem wróÊ do pierwszego dziaïu skierowanego do dorosïych i przeÊwicz tech- niki tam zaprezentowane. Przeznacz godzinÚ na Êwiczenie nowych umiejÚtnoĂci i postaraj siÚ, ĝeby nikt w tym czasie Ci nie przeszkadzaï. I pamiÚtaj: bÈdě cierpliwy. Nauka wymaga czasu, a proponowane przez nas techniki mogÈ zmieniÊ Twoje ĝycie na zawsze. Gdy poczujesz, ĝe posiadïeĂ juĝ nowÈ umiejÚtnoĂÊ, przejdě do nastÚpnego dziaïu, w którym dowiesz siÚ, jak nauczyÊ jej Twoje dziecko. PRZEGLkD Techniki, które poznasz w tym oraz nastÚpnych dwóch rozdziaïach, przypominajÈ gïówne taktyki stosowane przez terapeutów w leczeniu depresji. Zostaïy one przez nas zmodyfikowane, tak aby mogli je sto- sowaÊ ludzie nie cierpiÈcy na tÚ chorobÚ. Terapia poznawcza trwa krót- ko, a jej skutecznoĂÊ jest podobna jak w przypadku leków na depresjÚ. Oznacza to, ĝe gdybyĂmy losowo skierowali pacjentów wykazujÈcych podobnie ciÚĝkie objawy depresji na terapiÚ poznawczÈ albo na leczenie POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 155 najskuteczniejszymi lekami, znaczÈcÈ poprawÚ odnotowalibyĂmy u po- dobnej liczby chorych (okoïo 70 procent). Jednak z czasem róĝnice miÚdzy tymi dwiema grupami zaczÚïyby siÚ coraz bardziej nasilaÊ. GdybyĂmy obserwowali „reagujÈcych” (czyli tych, którym leczenie pomogïo) w dïuĝ- szym okresie, oceniajÈc ich poziom depresji co póï roku, odkrylibyĂmy, ĝe pacjenci, którzy byli leczeni lekami na depresjÚ, ponownie zapadajÈ na tÚ chorobÚ dwa razy czÚĂciej niĝ ci, którzy przeszli terapiÚ poznaw- czÈ. Terapia ta obniĝa ryzyko zachorowania na depresjÚ w przyszïoĂci, poniewaĝ uczy pacjenta nowych wzorców myĂlenia, które ten wyko- rzystuje, gdy przydarza mu siÚ coĂ przykrego. PodsumowujÈc: poczÈt- kowo zarówno leki, jak i terapia poznawcza przynoszÈ pozytywne efekty, jednak ta druga metoda jest dwukrotnie skuteczniejsza pod wzglÚdem prewencji1. IstniejÈ cztery podstawowe umiejÚtnoĂci optymizmu bÚdÈce fun- damentem zarówno terapii poznawczej, jak i Programu Prewencyjnego Uniwersytetu Pensylwanii. Najpierw uczysz siÚ rozpoznawaÊ myĂli, które krÈĝÈ Ci po gïowie, gdy czujesz siÚ przygnÚbiony i zdoïowany. Te myĂli, czÚsto niezauwaĝalne, majÈ ogromny wpïyw na Twój nastrój i zachowanie. Technika ta nosi nazwÚ ïapania myĂli. Lydia nauczyïa siÚ wyïapywaÊ negatywne myĂli, które sama ge- neruje. Jako matka trójki maïych dzieci (najmïodsze jest w pierwszej klasie, a najstarsze w piÈtej) nie przepada za porannÈ krzÈtaninÈ. Wyprawianie trójki dzieci do szkoïy potrafi byÊ mÚczÈce. Czasami, zamykajÈc drzwi za swoimi pociechami, Lydia krzyczy do nich rze- czy, których potem ĝaïuje. W takich sytuacjach dopada jÈ potworna chandra. DziÚki stosowaniu techniki ïapania myĂli Lydia zdaïa sobie sprawÚ, ĝe zawsze, gdy nakrzyczy na wïasne dzieci, powtarza sobie: „Jestem okropnÈ matkÈ — prawdziwÈ jÚdzÈ. Moje dzieci bÚdÈ mnie nienawidziÊ. Jestem pewna, ĝe moje zachowanie ěle dziaïa na ich psychikÚ”. Druga umiejÚtnoĂÊ optymizmu to ocenianie tych automatycznych myĂli. Musimy zdaÊ sobie sprawÚ, ĝe to, co mówimy do siebie, nieko- niecznie jest prawdÈ. Lydia uczy siÚ traktowaÊ swoje przekonania na temat samej siebie i otaczajÈcego jÈ Ăwiata jak hipotezy, które wymagajÈ sprawdzenia. Zaczyna gromadziÊ i szacowaÊ dowody, które potwierdzÈ (lub nie) sïusznoĂÊ jej przekonañ. 156 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Gdy poproszono LydiÚ, ĝeby potwierdziïa swojÈ teoriÚ o tym, ĝe jest zïÈ matkÈ, podaïa dïugÈ listÚ zarzutów wobec siebie. Aby na- uczyÊ jÈ optymizmu, kazano jej zrobiÊ listÚ dowodów na to, ĝe nie jest takÈ zïÈ matkÈ, co okazaïo siÚ duĝo trudniejsze niĝ poprzednie zadanie. Druga lista byïa bardzo krótka, dlatego poproszono LydiÚ, ĝeby wziÚïa pod uwagÚ równieĝ inne swoje zachowania, które wcze- Ăniej pominÚïa. Wkrótce lista zalet przerosïa listÚ wad: Lydia przy- gotowuje posiïki dla dzieci, pierze im ubrania, gra z nimi w piïkÚ po lekcjach, pomaga im liczyÊ uïamki, pociesza, gdy sÈ smutne, uczy je graÊ na gitarze i okazuje zrozumienie dla ich problemów. Po dostar- czeniu tych wszystkich dowodów Lydia zaczÚïa wÈtpiÊ, czy rze- czywiĂcie jest takÈ zïÈ matkÈ. Trzecia umiejÚtnoĂÊ to formuïowanie dokïadniejszych wyjaĂnieñ, gdy przydarzajÈ nam siÚ zïe rzeczy, i kwestionowanie w ten sposób automatycznych myĂli. Lydia nauczyïa siÚ mówiÊ: „Po poïudniu miïo spÚdzam czas z dzieÊmi. Rano jest gorzej, bo nigdy nie byïam rannym ptaszkiem. MuszÚ nauczyÊ siÚ lepiej panowaÊ nad porannÈ irytacjÈ”. „Nigdy nie byïam rannym ptaszkiem” to wyjaĂnienie, które nie ma trwaïego charakteru. Lydia nauczyïa siÚ zastÚpowaÊ nim typowÈ wczeĂniej myĂl „Jestem okropnÈ matkÈ”. DziÚki Êwiczeniom przerwaïa wreszcie ïañcuch negatywnych wyjaĂnieñ, który szedï w niebezpiecznym kie- runku: „Jestem okropnÈ matkÈ, nie radzÚ sobie z dzieÊmi, a wiÚc nie zasïugujÚ na to, ĝeby ĝyÊ”. ZaczÚïa podawaÊ zupeïnie inne wytïuma- czenie dla swojego zïego zachowania. Teraz potrafi juĝ powiedzieÊ: „To zupeïnie nielogiczne, ĝe nie zasïugujÚ na to, ĝeby ĝyÊ, tylko dlatego, ĝe nie jestem rannym ptaszkiem”. Gdy uĂwiadomiïa sobie, ĝe jej pro- blemem jest poranna krzÈtanina, a nie to, ĝe jest zïÈ matkÈ, jej nastrój poprawiï siÚ. DziÚki temu poczuïa przypïyw energii, który sprawiï, ĝe poranki z dzieÊmi staïy siÚ bardziej do zniesienia. I wreszcie czwarta umiejÚtnoĂÊ: dekatastrofizacja. Przypomnij sobie, jak ostatnio Ci siÚ coĂ nie udaïo: na urzÈdzonej przez Ciebie szykownej kolacji goĂÊ honorowy dostaï alergii na sos orzechowy, a w musie orze- chowym byïo peïno grudek; ĝona (mÈĝ) zapytaïa (zapytaï) CiÚ, kiedy zaczniesz ÊwiczyÊ; zïapaïeĂ syna, jak paliï trawkÚ za garaĝem; Twój szef powiedziaï Ci, ĝe jest rozczarowany Twoimi wynikami. Gdy coĂ nie idzie po Twojej myĂli, czy wyobraĝasz sobie od razu najgorsze moĝliwe konse- kwencje? Czy zdarza Ci siÚ fantazjowaÊ o najbardziej tragicznych skutkach? POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 157 MyĂlenie o najgorszym (inaczej katastrofizacja) czasami moĝe byÊ pro- duktywne, ale w sytuacjach, gdy najgorszy scenariusz jest maïo praw- dopodobny, przynosi ono wyïÈcznie negatywne skutki. W takich przy- padkach szykowanie siÚ na najgorsze jest po prostu stratÈ czasu — w ten sposób tracisz tylko energiÚ i psujesz sobie humor. Lydia lubiïa katastrofizowaÊ. Gdy koleĝanka Eileen powiedziaïa jej, ĝe ma juĝ doĂÊ ciÈgïego odwoïywania ich wspólnych planów przez LydiÚ, potraktowaïa to nie tylko jako zakoñczenie ich znajo- moĂci, ale równieĝ uznaïa, ĝe inne przyjaěnie na tym ucierpiÈ. „Gdy Eileen powiedziaïa mi, co czuje, od razu pomyĂlaïam: »To koniec. Zepsuïam to. Eileen jest zbyt miïa, ĝeby mi to powiedzieÊ, ale prawda jest taka, ĝe nie chce juĝ mieÊ ze mnÈ nic wspólnego. Wiem, co teraz bÚdzie. Eileen powie o wszystkim Sharon, Lynn i Toni, a wtedy one teĝ siÚ ode mnie odsunÈ«”. Lydia nauczyïa siÚ lepiej oceniaÊ prawdopodobieñstwo katastrof, których siÚ obawia. Zamiast pozwalaÊ, ĝeby fantazje i nierealistyczne horrory psuïy jej skutecznie nastrój, nauczyïa siÚ kierowaÊ caïÈ swojÈ energiÚ na naprawÚ problemów. apanie automatycznych myĂli, szukanie dowodów, tworzenie al- ternatyw i dekatastrofizacja to cztery gïówne umiejÚtnoĂci poznawcze stanowiÈce fundament Programu Prewencyjnego Uniwersytetu Pen- sylwanii. W dalszej czÚĂci tego rozdziaïu dowiesz siÚ, jak nauczyÊ pierwszych dwóch najpierw siebie, a potem Twoje dziecko. W nastÚp- nych dwóch rozdziaïach omówimy tworzenie alternatyw i dekatastro- fizacjÚ — umiejÚtnoĂci, które skïadajÈ siÚ na skutecznÈ dysputÚ. MODEL ABC Wielu ludzi uwaĝa, ĝe zïe samopoczucie jest bezpoĂrednim skutkiem „czynników stresujÈcych” albo zmagania siÚ z przeciwnoĂciami losu. Gdy ktoĂ naruszy naszÈ prywatnoĂÊ, jesteĂmy na niego ěli. Kiedy tra- cimy coĂ cennego, czujemy siÚ przygnÚbieni. Kaĝde wydarzenie w na- szym ĝyciu wywoïuje emocje, ale to powiÈzanie jest duĝo sïabsze, niĝ Ci siÚ wydaje. Zrozumiesz to, gdy wyobrazisz sobie dwie osoby w tej samej sytuacji. 158 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Jennifer i Tara to sÈsiadki i przyjacióïki od dwunastu lat. Kaĝda z nich byïa Ăwiadkiem triumfów i poraĝek koleĝanki. W zeszïym roku postanowiïy wyjechaÊ razem na wakacje — same, bez mÚĝów i dzieci. Nie miaïy zbyt duĝo pieniÚdzy, wiÚc postanowiïy poszukaÊ jakiegoĂ taniego sposobu na wypoczynek. ¿adna z nich nie byïa wczeĂniej na kampingu, ale obie uznaïy, ĝe bÚdzie to dla nich wspa- niaïe wyzwanie. Sprawdziïy róĝne miejsca na Wschodnim Wybrzeĝu i postanowiïy pojechaÊ do Outer Banks w Póïnocnej Karolinie. Zapakowaïy samochód sprzÚtem poĝyczonym od znajomych i macha- jÈc rodzinom na poĝegnanie, ruszyïy w podróĝ sprzed domu Tary. Trzy dni póěniej, gdy ulokowaïy siÚ w samodzielnie rozbitym namiocie, zaczÚïo padaÊ. Na poczÈtku byï to tylko delikatny kapu- Ăniaczek, ale wkrótce zamieniï siÚ on w rzÚsisty deszcz. Wiatr wiaï coraz silniej, wyrywajÈc sïupki z ziemi i wprawiajÈc namiot w praw- dziwe konwulsje. Kobiety zapomniaïy wziÈÊ ze sobÈ brezent, wiÚc po kilku minutach deszczu do ich namiotu zaczÚïo wdzieraÊ siÚ bïoto. Gdy usïyszaïy pierwszy grzmot zwiastujÈcy burzÚ, straciïy humor na dobre. Postanowiïy znaleěÊ solidniejsze schronienie. Szybko wybie- gïy z namiotu i wsiadïy do samochodu. Burza szalaïa przez osiem- naĂcie godzin. Deszcz wywoïaï takie zniszczenia, ĝe Tara i Jennifer nie mogïy wróciÊ na pole namiotowe jeszcze przez trzy dni. Zameldowaïy siÚ w tanim motelu, w którym nie byïo telefonu, telewizor wydawaï děwiÚki jakby spod wody, a recepcjonista miaï wytatuowany na piersi obraz martwego jelenia oraz napis URODZONY OWCA. Gdy kobiety wróciïy na pole namiotowe, okazaïo siÚ, ĝe ich rzeczy ulegïy kompletnemu zniszczeniu. Namiot byï rozerwany w kilku miejscach. ¥piwory i sprzÚt do gotowania zniknÚïy. Klosz od lampki byï roztrzaskany na kawaïki. WiÚkszoĂÊ poĝyczonego od znajomych sprzÚtu byïa zdewastowana. Mimo ĝe wycieczka okazaïa siÚ fiaskiem, Tara i Jennifer zupeïnie inaczej zareagowaïy na wspólne doĂwiadczenie. Najpierw obie byïy zmartwione. WielkoĂÊ szkód przeraziïa je, poniewaĝ miaïy Ăwiado- moĂÊ, ĝe bÚdÈ musiaïy odkupiÊ poĝyczony sprzÚt. Podróĝ do domu byïa dïuga. Z poczÈtku obie kobiety byïy mar- kotne. Po kilku godzinach jazdy nagle Jennifer zaczÚïa chichotaÊ. Ironia, którÈ dostrzegïa w ich nieszczÚĂliwym wypadku, wkrótce POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 159 wywoïaïa w niej salwy Ămiechu. „Ale zaoszczÚdziïyĂmy pieniÈdze na tych wakacjach… ¿adnych czterogwiazdkowych hoteli, aleĝ skÈd. Jedziemy na tanie wczasy! Dwie wariatki. Ty, ja i piÚkna przyroda!”. Im bardziej Ămiaïa siÚ Jennifer, tym bardziej ponura byïa Tara. Gdy dojechaïy do domu, Jennifer miaïa juĝ gotowÈ historiÚ o „dwóch panienkach z miasta, które daïy siÚ pokonaÊ burzy”. Nie mogïa siÚ doczekaÊ, aĝ opowie rodzinie o swoich wstrzÈsajÈcych przeĝyciach, ale za kaĝdym razem, gdy zaczynaïa opowieĂÊ, wybu- chaïa Ămiechem i musiaïa zaczynaÊ od nowa. Natomiast Tara wysiadïa szybko z samochodu, przywitaïa siÚ krótko z rodzinÈ, powiedziaïa, ĝe chce odpoczÈÊ, i obiecaïa, ĝe porozmawia z nimi jutro. Albert Ellis, który razem z Aaronem Beckiem stworzyï terapiÚ po- znawczÈ, opracowaï „model ABC”2. A oznacza niepowodzenie (ang. adversity). Moĝe to byÊ dowolne negatywne zdarzenie: nieudane wakacje, kïótnia z przyjacielem, ĂmierÊ ukochanej osoby. C symbolizuje konse- kwencje (ang. consequences), czyli to, jak siÚ czujemy i zachowujemy na skutek tego wydarzenia. Bardzo czÚsto wydaje nam siÚ, ĝe kaĝde ne- gatywne zdarzenie natychmiastowo i automatycznie powoduje konse- kwencje, jednak Ellis twierdzi, ĝe to B, czyli przekonania (ang. beliefs), i interpretacje A wywoïujÈ okreĂlone skutki. Jennifer i Tara przeĝyïy wspólne przykre doĂwiadczenie — nieuda- ne wakacje — ale konsekwencje tego wydarzenia byïy zupeïnie inne dla obu kobiet. Róĝnica wynikaïa z odmiennych interpretacji tego samego nieszczÚĂcia. Oto, jakie przekonanie wyznawaïa Jennifer: A. Niepowodzenie: Ojej, co za wycieczka! MogÚ uczciwie po- wiedzieÊ, ĝe to byï mój najgorszy tydzieñ od czasów naszej poraĝki z mieszkaniem. MówiÈc w skrócie, jechaïyĂmy trzy dni tylko po to, ĝeby zobaczyÊ, jak najwiÚksze deszcze w historii Karoliny dokonujÈ ogromnych szkód w obozowisku i niszczÈ wiÚkszoĂÊ sprzÚtu kam- pingowego poĝyczonego od Billa i Rogera. W koñcu spÚdziïyĂmy nasze wakacje w brudnym, rozpadajÈcym siÚ motelu. MówiÚ wam, przy nim to schronisko, w którym nocowaliĂmy zeszïego lata, wy- glÈdaïo jak Tadě Mahal! B. Przekonania: Nie mogïam uwierzyÊ, ĝe to siÚ dzieje naprawdÚ. Co za pech. Na poczÈtku pomyĂlaïam sobie, ĝe pomysï wakacji pod namiotem to byïa czysta gïupota. Przecieĝ ani ja, ani Tara nie jesteĂmy 160 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH specjalistkami od kempingu. Naszym najbliĝszym kontaktem z natu- rÈ byïa wyprawa z dzieÊmi na wystawÚ „Zagroĝone gatunki” do po- bliskiego muzeum. Uznaïam, ĝe postÈpiïyĂmy naprawdÚ niemÈdrze, wybierajÈc siÚ na takÈ wyprawÚ. Potem jednak zaczÚïam traktowaÊ to jak ĝart. Wszystko, co mogïo, poszïo nie tak. MówiÚ wam, powinny- Ămy zostaÊ oficjalnymi maskotkami „Prawa Murphy’ego”. Wiem przecieĝ, ĝe nasz brak doĂwiadczenia w kempingowaniu nie miaï nic wspólnego z burzÈ. Po prostu miaïyĂmy wielkiego, ogromnego pecha! C. Konsekwencje: Przez pierwsze dwa dni po tych przejĂciach czuïam siÚ fatalnie. Byïo mi tak wstyd, ĝe nie chciaïam o tym roz- mawiaÊ nawet z TarÈ. Czuïam siÚ ěle sama ze sobÈ. Najgorszy mo- ment byï wtedy, jak wróciïyĂmy na kemping i zobaczyïyĂmy te wszystkie zniszczenia. Chciaïam wsiÈĂÊ do samochodu i odjechaÊ jak najdalej z tego miejsca. Jeszcze bardziej dobijaïa mnie Ăwiado- moĂÊ, ĝe bÚdÚ musiaïa wytïumaczyÊ siÚ ze wszystkiego przed Roge- rem i Billem. Ale kiedy pierwszy szok minÈï, zaczÚïam siÚ z tego ĂmiaÊ. Ta caïa sytuacja byïa naprawdÚ zabawna, na swój pokrÚcony sposób! Im bardziej siÚ Ămiaïam, tym bardziej zabawne to wszystko mi siÚ wydawaïo. Tara miaïa podïy nastrój, wiÚc próbowaïam jÈ po- cieszyÊ, ale nie udaïo mi siÚ. Moĝe kiedyĂ opiszÚ tÚ naszÈ przygodÚ. Szkoda, ĝe w gazetach nie ma dziaïu „Antywakacje i antypodróĝe”! Na poczÈtku Jennifer czuïa siÚ zawstydzona i przygnÚbiona. Marzyïa, ĝeby uciec z tego okropnego miejsca, nie mówiÈc nic nikomu. To zro- zumiaïe zachowanie w Ăwietle tego, jak Jennifer postrzegaïa swojÈ po- raĝkÚ. Pierwsze jej myĂli dotyczyïy tego, ĝe jest „gïupia” i „naprawdÚ niemÈdra”. WiÚkszoĂÊ z nas czuïaby siÚ zaĝenowana i zdoïowana, gdy- byĂmy uznali, ĝe nieudana wycieczka jest skutkiem naszej gïupoty — gdybyĂmy zastosowali wyjaĂnienie o charakterze wewnÚtrznym, trwa- ïym i globalnym. Jednak zawstydzenie Jennifer nie trwaïo dïugo. Gdy spojrzaïa na caïÈ sytuacjÚ jak na pechowy zbieg okolicznoĂci, jej nastrój poprawiï siÚ, a frustracja zamieniïa siÚ w Ămiech. Tara spojrzaïa na caïe wydarzenie zupeïnie inaczej, wywoïujÈc caï- kowicie odmienne konsekwencje. Oto, jak streĂciïa tÚ samÈ wyprawÚ swojemu mÚĝowi: POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 161 A. Niepowodzenie: PrzybyïyĂmy na miejsce szeĂÊ godzin przed nadejĂciem burzy. Nigdy nie widziaïam czegoĂ podobnego. Caïy kemping zostaï spustoszony. Gdy zdaïyĂmy sobie sprawÚ, co siÚ dzieje, pobiegïyĂmy do samochodu i poszukaïyĂmy schronienia, w którym mogïybyĂmy przenocowaÊ. MyĂlaïyĂmy, ĝe zostaniemy tam tylko na jednÈ noc, ale straĝnicy leĂni nie pozwalali nam wróciÊ do namiotu jeszcze przez trzy dni. B. Przekonania: Wstyd przyznaÊ, ale zawaliïam na caïej linii. Nie mogÚ uwierzyÊ, ĝe jestem aĝ taka gïupia. OczywiĂcie, to nie ja wy- woïaïam burzÚ, ale niepotrzebnie jeszcze pogorszyïam naszÈ sytuacjÚ. Na przykïad nie zabraïam z namiotu sprzÚtu, gdy odjeĝdĝaïyĂmy z pola. Co za bezmyĂlnoĂÊ! Przecieĝ to nie byïy nasze rzeczy, tylko poĝyczone. PowinnyĂmy je spakowaÊ do samochodu przed opusz- czeniem kempingu. A ja zostawiïam je na pastwÚ burzy. Kolejna gïupota z mojej strony to to, ĝe nie zrobiïam ĝadnego wywiadu na temat miejsca, do którego siÚ wybieraïyĂmy. PamiÚtam, ĝe przed wyjazdem myĂlaïam o tym, ĝeby zadzwoniÊ i zapytaÊ, jaka pogoda panuje w Karolinie o tej porze roku, ale oczywiĂcie zapomniaïam. Caïa ja. Niczego nie potrafiÚ doprowadziÊ do koñca. Jestem na to zbyt leniwa. Tym razem to lenistwo kosztowaïo nas sporo pieniÚdzy. C. Konsekwencje: To byïo straszne. Najgorsze wakacje w moim ĝyciu. Obie z Jen byïyĂmy bardzo przygnÚbione przez pierwsze kilka dni, ale potem ona zaczÚïa siÚ z tego ĂmiaÊ. Nie wiem, co ta- kiego zabawnego dostrzegïa w naszej sytuacji. Próbowaïa mnie po- cieszyÊ — wiem, ĝe chciaïa mojego dobra, ale tylko dziaïaïa mi na nerwy. Do teraz nie rozumiem, jak ona moĝe siÚ z tego ĂmiaÊ. Wiem, ĝe wczoraj byïeĂ na mnie zïy, ĝe nie chciaïam z tobÈ rozma- wiaÊ, ale czuïam siÚ naprawdÚ okropnie. Tak mi wstyd, ĝe muszÚ ci to wszystko opowiadaÊ. Mam ogromne poczucie winy. Moĝe dla ciebie to nie jest nic wielkiego, ale ja wciÈĝ czujÚ siÚ bardzo gïupio. Chciaïabym jak najszybciej o tym wszystkim zapomnieÊ. Tara nie widziaïa w wyprawie nic zabawnego. Czuïa siÚ winna i przy- gnÚbiona, poniewaĝ uznaïa, ĝe przyczynÈ niepowodzenia byïa jej gïu- pota, lenistwo i brak przezornoĂci. Te cechy majÈ charakter trwaïy („Niczego nie potrafiÚ doprowadziÊ do koñca. Caïa ja”). Jennifer po- trafiïa zmieniÊ interpretacjÚ wycieczki, co wpïynÚïo na poprawÚ jej sa- mopoczucia. W przeciwieñstwie do niej Tara nie umiaïa spojrzeÊ na caïÈ sytuacjÚ z innego punktu widzenia. Dla niej nieudane wakacje byïy 162 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH jedynie kolejnym dowodem na jej brak kompetencji. Gdy coĂ idzie nie po jej myĂli, Tara szuka przyczyny problemu w sobie i podaje powody, które sÈ trwaïe i niemoĝliwe do zmienienia. Pesymizm Tary to coĂ wiÚcej niĝ dziwaczny styl bycia albo po- wierzchniowa cecha, która nie ma wpïywu na jej ĝycie. Ogólnie mówiÈc, pesymistyczne przekonania ksztaïtujÈ doĂwiadczenia czïowieka za po- mocÈ dwóch potÚĝnych mechanizmów: samospeïniajÈcej siÚ przepo- wiedni i stronniczej akceptacji dowodów. Denise ma 33 lata. Jest samotna i brakuje jej intymnego zwiÈzku z mÚĝczyznÈ. Stephanie jest jej wspóïlokatorkÈ i równieĝ nie ma partnera. Stephanie postanawia, ĝe obie powinny zaczÈÊ czÚĂciej wychodziÊ i spotykaÊ siÚ z luděmi — nie moĝna tak siedzieÊ i czekaÊ, aĝ wymarzony mÚĝczyzna w cudowny sposób pojawi siÚ przy ich kuchennym stole. „Sïuchaj, Denise, juĝ za dïugo narzekamy na naszÈ samotnoĂÊ”, zaczÚïa Stephanie. „Jak jeszcze raz wrócimy do naszej rozmowy pod tytuïem »Wszyscy fajni faceci sÈ zajÚci«, to chyba zwymiotujÚ. SkÈd my moĝemy to wiedzieÊ? WciÈĝ siedzimy w do- mu i jedyne miejsce, w którym mogïybyĂmy poznaÊ kogoĂ nowego, to metro”. Stephanie próbuje namówiÊ Denise na wspólne wyjĂcie do lo- kalnego klubu o nazwie Thursday’s. Ta odpowiada: „Nie, nie mam ochoty. Nie cierpiÚ chodziÊ do klubów. Nigdy nie wiem, co powie- dzieÊ, wiÚc nawet jeĂli jakiĂ facet do mnie zagada, na pewno to spie- przÚ. Jestem strasznÈ nudziarÈ. Kaĝdy po piÚciu minutach rozmowy zaczyna przewracaÊ oczami. Dwie osoby nawet zaczÚïy chrapaÊ! Dokïadnie wiem, jak to bÚdzie: zacznÚ siÚ jÈkaÊ i beïkotaÊ, a facet szybko znajdzie jakÈĂ wymówkÚ, ĝeby skoñczyÊ rozmowÚ. A po- tem usiÈdÚ w kÈcie i bÚdÚ rozmyĂlaÊ nad moim ĝaïosnym losem”. Denise jest niechÚtnie nastawiona do pomysïu przyjacióïki, ale w koñcu po wielu proĂbach daje siÚ namówiÊ. Denise uwaĝa, ĝe jest fatalnym partnerem do rozmowy. To przeko- nanie samo w sobie wpïywa negatywnie na jej relacje z luděmi i dziaïa jak samospeïniajÈca siÚ przepowiednia — wywoïuje dokïadnie takie skutki, jakich Denise chciaïaby uniknÈÊ. IdÈc do Thursday’s Denise jest przekonana, ĝe odstraszy kaĝdego, kto do niej zagada. Przez to jej nerwowoĂÊ roĂnie. Na widok uĂmiechajÈcego siÚ do niej mÚĝczyzny czuje narastajÈcy strach i zdenerwowanie. POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 163 Denise myĂli sobie tak: „No, Ăwietnie. Ten facet siÚ do mnie uĂmiecha. Idzie w moim kierunku. No to zaraz siÚ zacznie. Na pewno wszystko spieprzÚ. Nie mam nic ciekawego do powiedzenia. Jak tylko otworzÚ usta, on zacznie siÚ zastanawiaÊ, jak stÈd uciec”. Trudno jest prowadziÊ uduchowionÈ konwersacjÚ, gdy Twoja gïowa jest peïna negatywnych myĂli. Nic wiÚc dziwnego, ĝe gdy Denise próbuje rozpoczÈÊ dialog z nieznajomym mÚĝczyznÈ, zaczyna siÚ jÈkaÊ i traci pewnoĂÊ siebie — ona naprawdÚ nie ma nic do powie- dzenia. Jednak powodem nie jest fakt, ĝe jest nudziarÈ, lecz to, ĝe jej pesymistyczne myĂli wywoïaïy uczucie niepokoju, które staïo siÚ przyczynÈ problemów z koncentracjÈ. Stronnicza akceptacja dowodów to drugi obok samospeïniajÈcej siÚ przepowiedni mechanizm, za pomocÈ którego nasze przekonania ksztaï- tujÈ nasze doĂwiadczenia. Wyobraě sobie, ĝe Denise spotyka mÚĝczy- znÚ, z którym nawiÈzuje rozmowÚ. Stephanie siedzi obok i sïucha tej wymiany zdañ. Póěniej obie kobiety zdajÈ sprawozdanie z tego spotka- nia koledze, Jasonowi. Okazuje siÚ, ĝe sÈ to dwie róĝne historie. Jason: No i jak poszïo? PoderwaïyĂcie kogoĂ wczoraj? Denise: Akurat. Wyhaczyïam fajnego faceta i wykoñczyïam go w dwie minuty. Jason: Nie mogïo byÊ aĝ tak ěle. Denise: Och, nie, byïo tragicznie. Biedny czïowiek. Ledwo powie- dziaï do mnie „CzeĂÊ”, juĝ widziaïam, ĝe tego ĝaïuje. Stephanie: Daj spokój, Denise. Siedziaïam obok was. RozmawialiĂcie co najmniej dwadzieĂcia minut. Jestem tego pewna, bo byïam wtedy sama i nie miaïam nic lepszego do roboty, wiÚc przysïu- chiwaïam siÚ waszej rozmowie. Denise: No dobrze, moĝe przez chwilÚ pogadaliĂmy, ale czy to ma jakieĂ znaczenie? Cisza miÚdzy wypowiedziami byïa taka krÚ- pujÈca, ĝe miaïam ochotÚ zapaĂÊ siÚ pod ziemiÚ. Facet ulotniï siÚ, gdy tylko nadarzyïa siÚ pierwsza okazja. Stephanie: Jak zwykle przesadzasz. Nie sïuchaj jej, Jason. PrzysiÚ- gam, ĝe ten facet poszedï sobie tylko dlatego, ĝe kumpel bïagaï go, ĝeby z nim wyszedï. Co najmniej trzy razy powtórzyï mu, ĝe bÚdzie gotowy dopiero za 10 minut. Jason: To brzmi tak, jakby byï zainteresowany. 164 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Denise: Oj, przestañ. Po prostu nie chciaï byÊ niegrzeczny. Stephanie: To dlatego poprosiï ciÚ o numer telefonu? Jason: NaprawdÚ? I co, daïaĂ mu numer? Denise: Tak, ale to nie ma ĝadnego znaczenia. MówiÚ wam, on po prostu nie wiedziaï, co powiedzieÊ. Na pewno nie zadzwoni, Stephanie: I znów jesteĂ w bïÚdzie. Dobrze, moĝe byïo kilka niezrÚcz- nych pauz, ale to normalne przy pierwszej rozmowie. Ja z kolei pamiÚtam, ĝe duĝo siÚ ĂmialiĂcie. WyglÈda na to, ĝe nasza kole- ĝanka znalazïa sobie architekta. PowinieneĂ sïyszeÊ, jakie pytania mu zadawaïa. CytujÚ: „Niedawno widziaïam dom na wodospadzie Wrighta. Jak sÈdzisz, czy to nowatorskie uĝycie Ăwiatïa i prze- strzeni zmieniïo kierunek, w którym podÈĝa wspóïczesna archi- tektura?”. Denise: Dobra, starczy tych opowieĂci. A co u ciebie, Jason? Stronnicza akceptacja dowodów sprawia, ĝe ludzie widzÈ tylko te dowody, które stanowiÈ potwierdzenie ich poglÈdu na Ăwiat oraz sa- mych siebie, natomiast odrzucajÈ wszelkie inne. Denise skupiïa siÚ na tych aspektach rozmowy, które Ăwiadczyïy o tym, ĝe jest nudziarÈ. Stephanie jako obserwatorka potrafiïa oceniÊ rozmowÚ koleĝanki w spo- sób bardziej bezstronny. Stronnicza akceptacja dowodów wzmacnia siïÚ pesymistycznych przekonañ. JeĂli Denise nie spróbuje z niÈ zawal- czyÊ, zawsze bÚdzie traktowaïa swojÈ rozmowÚ z nieznajomym mÚĝ- czyznÈ w kategoriach poraĝki: „Widzicie? Miaïam racjÚ. Jestem nudziarÈ”. W ten sposób prawdopodobieñstwo, ĝe kobieta ponownie wybierze siÚ do klubu w poszukiwaniu wymarzonego partnera, znaczÈco maleje. mWICZENIE MODELU ABC Pierwszym krokiem w nauce optymizmu jest zrozumienie poïÈczeñ miÚdzy ogniwami ïañcucha ABC. W pierwszej czÚĂci tego podrozdziaïu znajdziesz 6 scenariuszy, które opisujÈ kilka niepowodzeñ (A) oraz ich konsekwencje (C). Twoim zadaniem jest okreĂlenie, jakie przekonania wywoïaïy te konsekwencje. Tu nie ma jednej prawidïowej odpowiedzi. Aby upewniÊ siÚ, czy wpadïeĂ na dobre rozwiÈzanie, zadaj sobie pytanie, czy gdybyĂ silnie wyznawaï to przekonanie, to czuïbyĂ siÚ i dziaïaï tak, jak opisano w konsekwencjach. Wszystkie szeĂÊ przykïadów dotyczy POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 165 osób dorosïych, podobnie jak Êwiczenie, które znajdziesz pod nimi. Gdy juĝ wykonasz wszystkie zadania dla dorosïych, przejdě do Êwiczeñ ABC dla dzieci, ĝeby wykonaÊ je ze swoim dzieckiem. 1.A. Planujesz weekendowy wyjazd niespodziankÚ dla swojej partnerki (partnera) dla uczczenia jej urodzin. Gdy zjawiasz siÚ u niej w biurze w piÈtek po poïudniu, ĝeby zabraÊ jÈ na wypra- wÚ, ta z irytacjÈ w gïosie mówi, ĝe nie moĝe nigdzie pojechaÊ. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. Czujesz siÚ bardzo zawstydzony i próbujesz jej unikaÊ. 2.A. Planujesz weekendowy wyjazd niespodziankÚ dla swojej partnerki (partnera) dla uczczenia jej urodzin. Gdy zjawiasz siÚ u niej w biurze w piÈtek po poïudniu, ĝeby zabraÊ jÈ na wyprawÚ, ta z irytacjÈ w gïosie mówi, ĝe nie moĝe nigdzie pojechaÊ. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. Czujesz siÚ zawiedziony, ale postanawiasz poprawiÊ sobie humor obiadem w szykownej restauracji i wyjĂciem do kina. 3.A. Twoja partnerka (partner) jest ostatnio nieobecna i zamyĂlona. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. JesteĂ tym coraz bardziej zirytowany i próbujesz wywoïaÊ kïótnie przy byle okazji. 4.A. Twoja partnerka (partner) jest ostatnio nieobecna i zamyĂlona. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. JesteĂ smutny i zamykasz siÚ w sobie. 5.A. Przypadkiem spotykasz swojego nastoletniego syna i jego ko- legów w centrum handlowym, a ten udaje, ĝe CiÚ nie widzi. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. ¥miejesz siÚ do siebie i obiecujesz sobie, ĝe wieczorem pod- roczysz siÚ z nim w tej sprawie. 6.A. Przypadkiem spotykasz swojego nastoletniego syna i jego kolegów w centrum handlowym, a ten udaje, ĝe CiÚ nie widzi. B. MyĂlisz: _________________________________________ C. JesteĂ wĂciekïy; wdzierasz siÚ siïÈ miÚdzy chïopców, doma- gajÈc siÚ uwagi. 166 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Teraz spójrzmy na te sytuacje i zastanówmy siÚ, jakie przekonania wywoïaïy opisane konsekwencje. 1 i 2. W pierwszym przykïadzie trwaïe, globalne i wewnÚtrzne prze- konanie, takie jak „Zawsze muszÚ coĂ zepsuÊ. Przecieĝ ona ciÈgle jest zajÚta, a ja wymagam, ĝeby nagle wszystko dla mnie rzuciïa”, mogïo wywoïaÊ uczucie zaĝenowania i chÚÊ unikania partnerki. GdybyĂ po- myĂlaï sobie: „To byï dobry pomysï, który niestety nie wypaliï” albo „Widocznie ma bardzo ciÚĝki tydzieñ w pracy” (oba wyjaĂnienia sÈ tymczasowe, lokalne i zewnÚtrzne), wtedy czuïbyĂ siÚ rozczarowany, moĝe zirytowany, ale na pewno nie przygnÚbiony. 3 i 4. W trzecim przykïadzie negatywne myĂli o partnerce wywoïujÈ w Tobie gniew i irytacjÚ: „Ona nie ma prawa wyĝywaÊ siÚ na mnie” albo „Zachowuje siÚ jak dziecko. Jak coĂ jej siÚ nie podoba, to od razu stroi fochy”. JeĂli jednak zinterpretujesz zdystansowanie partnerki jako oznakÚ utraty zainteresowania z jej strony, to nie poczujesz zïoĂci, lecz smutek. 5 i 6. W piÈtym przykïadzie zewnÚtrzne, lokalne i tymczasowe wy- jaĂnienie, takie jak „WidzÚ, ĝe mój syn oficjalnie wszedï w okres doj- rzewania”, umoĝliwi Ci zachowanie dobrego nastroju. JeĂli natomiast potraktujesz zachowanie dziecka jako bezczelny objaw braku szacunku, poczujesz irytacjÚ. Teraz chciaïbym, ĝebyĂ poÊwiczyï ïapanie wïasnych myĂli. Najlep- szÈ metodÈ jest pisanie pamiÚtnika ABC. Przez nastÚpne kilka dni, gdy Twoja reakcja na jakÈĂ sytuacjÚ zdziwi CiÚ lub wprawi w zakïopotanie, opisz krótko caïe wydarzenie na kartce. Wieczorem poĂwiÚÊ 5 minut na dokonanie wpisu w pamiÚtniku ABC na temat wydarzeñ z danego dnia. „Niepowodzeniem” moĝe byÊ praktycznie wszystko: samochód, który nie chce zapaliÊ, telefon, którego nikt nie odbiera, dziecko, które nie chce zasnÈÊ. Wyobraě sobie na przykïad, ĝe musisz pojechaÊ w weekend do biura, ĝeby dokoñczyÊ raport, a Twój wspóïpracownik siÚ spóěnia. JesteĂ wĂciekïy. Ta sytuacja powinna zostaÊ opisana w Twoim pamiÚtniku ABC. Model ABC warto stosowaÊ szczególnie wtedy, gdy czujesz, ĝe Twoja reakcja jest nieproporcjonalna do wagi wydarzenia. Oznacza to bowiem, ĝe dopuszczasz do gïosu silne przekonania, które sÈ caïkowicie pozbawione logiki. PamiÚtnik ABC ma trzy kolumny. W pierwszej, zatytuïowanej Nie- powodzenie, opisujesz poszczególne sytuacje. Postaraj siÚ byÊ moĝliwie najbardziej dokïadny. Podaj dane na temat tego „kto”, „co”, „kiedy” i „gdzie”. „Dlaczego” to czÚĂÊ Twoich przekonañ — nie próbuj odpo- POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 167 wiadaÊ na to pytanie w kolumnie Niepowodzenie. JeĂli na przykïad Twój wspóïpracownik spóěni siÚ 10 minut, napisz: „Miaïem siÚ spotkaÊ z DanÈ w niedzielÚ o 16:00, ĝeby skoñczyÊ kwartalny raport. Przyszïa dopiero o 16:10”. Nie pisz: „Dana znowu siÚ spóěniïa. To takie typowe dla niej. Jest taka nieodpowiedzialna. Nie cierpiÚ z niÈ pracowaÊ. Byïem wĂciekïy”. Opis w kolumnie Niepowodzenie powinien byÊ konkretny i pozbawiony ocen. Druga kolumna to Przekonania. Tutaj napisz, jak zinterpretowaïeĂ przykre wydarzenie z pierwszej kolumny. Rozróĝnij swoje myĂli od uczuÊ: te pierwsze opisujesz w kolumnie Przekonania, natomiast drugie w kolumnie Konsekwencje. „On uwaĝa, ĝe jestem niedojrzaïa” albo „Nic mi siÚ nie udaje” to przekonania. Moĝesz oceniÊ dokïadnoĂÊ swoich przekonañ, porównujÈc je z dostÚpnymi dowodami. „CzujÚ siÚ winny z tego powodu” to uczucie. W przeciwieñstwie do przekonañ, uczucia nie mogÈ byÊ prawidïowe ani zïe, dlatego nie moĝna oceniÊ ich poprawnoĂci. OpisujÈc swoje prze- konania, napisz, w jakim stopniu wierzysz w kaĝdÈ z tych interpretacji. Uĝyj skali od 0 do 100, w której 0 oznacza, ĝe w ogóle nie wierzysz w to, co pomyĂlaïeĂ, a 100 oznacza, ĝe caïkowicie zgadzasz siÚ z danym przekonaniem. JeĂli wiÚc jedna z interpretacji spóěnienia Dany brzmiaïa: „Ona nigdy nie dotrzymuje sïowa”, a Ty w duĝym stopniu siÚ z tym zgadzasz, powinieneĂ przyznaÊ tej myĂli 80 lub 90 punktów. Trzecia kolumna to Konsekwencje. Tutaj opisz wszystkie uczucia, które wywoïaïo w Tobie niepowodzenie, a takĝe wszystkie Twoje reakcje na tÚ sytuacjÚ. Uĝyj skali o 0 do 100, aby okreĂliÊ intensywnoĂÊ kaĝdego uczucia — im wyĝsza punktacja, tym silniejsze uczucie. Po wypeïnieniu wszystkich kolumn przeczytaj, co napisaïeĂ. Upewnij siÚ, ĝe kaĝde uczucie i dziaïanie moĝna poïÈczyÊ z przekonaniem, które wyjaĂnia takÈ a nie innÈ reakcjÚ z Twojej strony. ByÊ moĝe nie podoba Ci siÚ ta reakcja, ale pierwszym krokiem w kierunku jej zmienienia jest zrozumienie przekonañ, które jÈ spowodowaïy. Kiedy ja wypeïniam mój pamiÚtnik ABC, czÚsto zauwaĝam jedno lub dwa uczucia lub za- chowania, które nie majÈ ĝadnego sensu w kontekĂcie przekonañ, które opisaïem w drugiej kolumnie. W takich sytuacjach poĂwiÚcam kilka minut na zidentyfikowanie tego, co pomyĂlaïem, gdy doĂwiadczaïem kaĝdego z tych uczuÊ. Zamykam oczy i wyobraĝam sobie caïÈ sytuacjÚ oraz to, co wtedy poczuïem. Wtedy zazwyczaj potrafiÚ dokïadnie okre- ĂliÊ przekonanie, które wywoïaïo okreĂlonÈ emocjÚ. 168 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH MÓJ PAMI}TNIK ABC* Wydarzenie 1. _________________ _______________ 2. _________________ _______________ 3. _________________ _______________ 4. _________________ _______________ 5. _________________ _______________ Przekonania __________________ ________________ __________________ ________________ __________________ ________________ __________________ ________________ __________________ ________________ Konsekwencje _________________ _______________ _________________ _______________ _________________ _______________ _________________ _______________ _________________ _______________ * W kolumnie Niepowodzenie podaj informacje na temat tego „kto”, „co”, „kiedy” i „gdzie”. BÈdě konkretny i unikaj ocen. W kolumnie Przeko- nania opisz wszystkie swoje myĂli zwiÈzane z tym wydarzeniem. Oceñ kaĝde przekonanie w skali od 0 do 100, w zaleĝnoĂci od tego, w jakim stopniu wierzysz w kaĝde z nich. W kolumnie Konsekwencje opisz wszystkie uczucia, które wywoïaïo w Tobie niepowodzenie, oraz to, jak siÚ zachowaïeĂ. Oceñ intensywnoĂÊ kaĝdego uczucia w skali od 0 do 100. Jeĝeli po opisaniu sekwencji ABC nadal nie rozumiesz, dlaczego za- reagowaïeĂ tak, a nie inaczej albo skÈd siÚ wziÚïa intensywnoĂÊ okreĂlo- nych uczuÊ, oznacza to, ĝe nie zidentyfikowaïeĂ caïkowicie swoich przekonañ na temat danej sytuacji. JeĂli natomiast kaĝde Twoje uczucie i dziaïanie ma uzasadnienie w postaci okreĂlonego przekonania, Êwi- czenie zostaïo dobrze wykonane. Oto kilka przykïadów, które pokaĝÈ Ci, jak dokonywaÊ wpisów w pamiÚtniku ABC. Niepowodzenie: Razem z narzeczonÈ planowaliĂmy spÚdziÊ razem miïy wieczór, bo ostatnio mamy dla siebie maïo czasu. Okoïo 19:30 zadzwoniïa do mnie i spytaïa, czy miaïbym coĂ przeciwko, gdyby zaprosiïa Lori. Przekonania: Wiedziaïem, ĝe tak bÚdzie. Tylko ja siÚ staram o ten zwiÈzek (80). Jej by wystarczyïo, gdybyĂmy widywali siÚ raz na mie- siÈc (85). Sam siebie oszukujÚ, sÈdzÈc, ĝe kiedyĂ siÚ pobierzemy (70). POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 169 Konsekwencje: Czuïem wiele róĝnych emocji. Najpierw byïem bardzo zïy na Deb i chciaïem rzuciÊ sïuchawkÈ (90). MyĂlÚ, ĝe rów- nieĝ byïem smutny i zdoïowany (90). Powiedziaïem jej, ĝe ěle siÚ czujÚ i ĝeby spotkaïa siÚ z Lori, a my zobaczymy siÚ jutro. Skoñ- czyïo siÚ na tym, ĝe caïÈ noc snuïem siÚ z kÈta w kÈt. Niepowodzenie: ChcieliĂmy razem z mÚĝem przejĂÊ siÚ po oko- licy, a on zdjÈï koszulkÚ. Poprosiïam, ĝeby zaïoĝyï jÈ z powrotem, a on tylko na mnie spojrzaï i pokrÚciï przeczÈco gïowÈ. Przekonania: On zawsze wszystko wyolbrzymia (60). Powiedzia- ïam tylko, ĝe nie podoba mi siÚ, jak chodzi po ulicy bez koszulki, a on od razu skomentowaï, ĝe zawsze muszÚ byÊ „taka sztywna” (80). Konsekwencje: ZezïoĂciïam siÚ na niego, ĝe zawsze robi z igïy widïy, i powiedziaïam, ĝe wolÚ pójĂÊ na spacer sama. Ale ta samotna przechadzka nie sprawiïa mi ĝadnej przyjemnoĂci, bo czuïam siÚ sfrustrowana i niezrozumiana (80). Niepowodzenie: Alex miaï zagrabiÊ liĂcie przed treningiem, ale gdy wyszïam na ogród, zobaczyïam, ĝe jego ojciec robi to za niego. Przekonania: Tak nie moĝe byÊ! James zawsze podwaĝa mój auto- rytet przed dzieÊmi (75). Nie mogÚ tego znieĂÊ. Mam dosyÊ bycia zïym glinÈ (90). Zawsze, gdy dajÚ dzieciom zadanie do wykonania albo karzÚ je za coĂ, James wtrÈca siÚ i uniewaĝnia moje polecenia (75). Konsekwencje: Strasznie siÚ zdenerwowaïam. Podeszïam do Jamesa i zaczÚïam na niego krzyczeÊ, ĝe jest zïym ojcem (95). Nawet nie zapytaïam go, dlaczego grabi liĂcie zamiast Aleksa. Potrzebowaïam prawie czterdziestu minut, ĝeby siÚ caïkowicie uspokoiÊ. UCZENIE DZIECKA METODY ABC Teraz pokaĝÚ Ci, jak uczymy dzieci uczestniczÈce w Programie Pre- wencyjnym Uniwersytetu Pensylwanii metody ABC. To samo bÚdziesz mógï zrobiÊ ze swoim dzieckiem. Optymalny wiek dla tego rodzaju Êwiczeñ to 8 – 12 lat; jeĂli jednak dodasz trochÚ improwizacji i uĝyjesz bardziej wyszukanego sïownictwa, moĝesz je wykonywaÊ z dzieÊmi w wieku do 15 lat. Najpierw przygotuj stanowisko pracy. Twoje dziecko musi z chÚciÈ wykonywaÊ Êwiczenia, dlatego opracowaliĂmy je w taki spo- sób, ĝeby byïy przyjemne, pozwalaïy na interakcjÚ i wyzwalaïy twórczoĂÊ. 170 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Musisz stworzyÊ atmosferÚ sprzyjajÈcÈ Ămiechowi i ĝartom, w której Twoje dziecko bÚdzie czuïo siÚ bezpieczne i kochane. Nie traktuj sztywno zaleceñ dotyczÈcych tego, ile czasu naleĝy poĂwiÚciÊ na wy- konanie poszczególnych Êwiczeñ. JeĂli Twoje dziecko bÚdzie trakto- waïo je jak zadanie domowe albo obowiÈzek posprzÈtania szafy, nie wykaĝe potrzebnego zaangaĝowania. Zacznij od poĂwiÚcenia piÚtnastu minut na Êwiczenia (w przypadku starszych dzieci powinno to byÊ nieco wiÚcej) i stopniowo wydïuĝaj ten okres do trzydziestu minut. Postaraj siÚ wytworzyÊ atmosferÚ zaciekawienia. Spraw, ĝeby Twoje dziecko zainteresowaïo siÚ swoimi uczuciami i myĂlami, pokazujÈc mu, ĝe Ty jesteĂ zaciekawiony wïa- snymi emocjami. Jeĝeli w jakiejĂ codziennej sytuacji bÚdziesz odczuwaÊ silne emocje, a Twoje dziecko bÚdzie znajdowaÊ siÚ w pobliĝu, zastosuj model ABC na gïos. To nie musi odbywaÊ siÚ w formalny sposób (prawdÚ mówiÈc, szczerze to odradzam — w przeciwnym razie Twoje dziecko moĝe uznaÊ CiÚ za „dziwaka”). Po prostu powiedz, co pomyĂlaïeĂ i jakie uczucia wywoïaïy te myĂli. JeĂli na przykïad odwoĝÈc dziecko do szkoïy, trafisz na drodze na kierowcÚ, który nagle zajedzie Ci drogÚ, zidentyfi- kuj powiÈzanie miÚdzy Twoimi myĂlami a uczuciami: „Ciekawa jestem, czemu tak mnie zezïoĂciïo to, ĝe ten kierowca jedzie powoli. Pewnie dlatego, ĝe pomyĂlaïam sobie: »Teraz to na pewno siÚ spóěniÚ, bo ten facet przede mnÈ strasznie siÚ wlecze. Jak chce sobie robiÊ przejaĝdĝki po mieĂcie, to nie powinien wsiadaÊ w samochód w godzinach szczytu. Jakie to niegrzeczne z jego strony«”. Wprowadě Dialog WewnÚtrzny. Najpierw wyjaĂnij dziecku, na czym polega model ABC. Zacznij od przedstawienia mu koncepcji dialogu wewnÚtrznego. Niektóre dzieci majÈ ĂwiadomoĂÊ tego, co mówiÈ do siebie, gdy przydarzajÈ im siÚ przykre rzeczy, a inne nie. Oto, co powi- nieneĂ powiedzieÊ (w ogólnym zarysie): Gdy mamy problem, na przykïad pokïócimy siÚ z kolegÈ albo dostaniemy karÚ od rodziców, rozmawiamy o tym, co siÚ wydarzyïo, sami ze sobÈ. To siÚ dzieje w naszych gïowach, dlatego nikt inny nie moĝe tego usïyszeÊ. Wszyscy to robiÈ — doroĂli i dzieci. To jest zupeïnie normalne. Bardzo czÚsto nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, co myĂlimy, gdy mamy jakiĂ problem. Ten gïos w naszej POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 171 gïowie wïÈcza siÚ automatycznie, bez naszej wiedzy. Wyobraě sobie, ĝe nauczycielka nakrzyczaïa na ciebie za coĂ, czego nie zrobiïeĂ. Wtedy twoje myĂli bÚdÈ takie: „Dlaczego ona siÚ mnie czepia? Zawsze obwinia mnie za coĂ, czego nie zrobiïem. Ona chyba bardzo mnie nienawidzi”. JakiĂ czas temu nie mogïem znaleěÊ tej ksiÈĝki. Pomy- Ălaïem sobie: „¥wietnie. Chciaïem pokazaÊ dziecku metodÚ ABC i zgubiïem potrzebne materiaïy. Teraz bÚdÚ musiaï przypomnieÊ sobie wszystko, co chciaïem mu powiedzieÊ”. Najwaĝniejsze to uĂwiadomiÊ dziecku, ĝe „mówienie do siebie” jest zupeïnie normalne i ĝe wszyscy to robiÈ. Po tym krótkim wstÚpie omów z nim kilka przykïadów. Oto kilka, którymi moĝesz siÚ posïuĝyÊ: Sam oglÈda siÚ w lustrze po powrocie od fryzjera. MyĂli sobie… Sam: Jejku, nie wierzÚ, ĝe tak mnie obciÈï. Praktycznie mnie oskal- powaï. Jestem prawie ïysy! Jak mogÚ pójĂÊ do szkoïy w takim stanie? Wszystkie dzieci bÚdÈ siÚ ze mnie Ămiaïy, a zanim wïosy odrosnÈ, minÈ caïe miesiÈce. WyglÈdam jak skoñczona oferma. Susan siada na ïawce w sali gimnastycznej. MyĂli sobie… Susan: Nie mogÚ uwierzyÊ, ĝe Julie nie wybraïa mnie do druĝyny. Jak ja jestem kapitanem, zawsze wybieram jÈ na samym poczÈtku. Ona wybraïa Tammy, a przecieĝ Tammy nie jest nawet jej naj- lepszÈ przyjacióïkÈ. To ja zawsze niÈ byïam. Ona chyba mnie juĝ nie lubi. Greg dowiaduje siÚ, ĝe nie zostaï zaproszony na przyjÚcie uro- dzinowe Johna. MyĂli sobie… Greg: Dlaczego John nie zaprosiï mnie na urodziny? Chodzimy ra- zem na zajÚcia i spÚdzamy ze sobÈ duĝo czasu. Musi byÊ na mnie za coĂ zïy, bo wszystkie inne dzieci zostaïy zaproszone. Wszy- scy mówiÈ o tym przyjÚciu, a ja bÚdÚ musiaï im powiedzieÊ, ĝe nie jestem zaproszony. Co za wstyd. Na pewno uznajÈ mnie za frajera. I bÚdÈ mieli racjÚ. 172 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Patty idzie do szatni po skoñczeniu lekcji i nie moĝe znaleěÊ swojej nowej kurtki. MyĂli sobie… Patty: Nie wierzÚ! KtoĂ ukradï mojÈ kurtkÚ! Co ja teraz powiem mamie? Ona mnie zabije! Ta kurtka byïa strasznie droga i mu- siaïam dïugo jÈ bïagaÊ, ĝeby mi jÈ kupiïa. Obiecaïam, ĝe bÚdÚ na niÈ uwaĝaÊ, a teraz jej nie ma! Mama juĝ nigdy mi nie zaufa i na pewno nie kupi mi juĝ ĝadnych ïadnych rzeczy do szkoïy. BÚdÚ wyglÈdaÊ jak strach na wróble w moich starych ubraniach. Gdy Twoje dziecko uĂwiadomi sobie, ĝe samo równieĝ prowadzi takie dialogi wewnÚtrzne, zapytaj je, czy przypomina sobie jakÈĂ sytu- acjÚ z niedalekiej przeszïoĂci, gdy coĂ mu siÚ nie udaïo. Dowiedz siÚ, o czym wtedy pomyĂlaïo. Musisz sprawiÊ, ĝeby dziecko zaczÚïo zwracaÊ uwagÚ na to, co mówi samo do siebie. DziÚki temu póěniej bÚdziecie mogli razem popracowaÊ nad ocenÈ poprawnoĂci tych stwierdzeñ. JeĂli Twoje dziecko nie moĝe sobie przypomnieÊ takiej sytuacji, uĝyj meto- dy badawczej opisanej w nastÚpnym akapicie albo wymyĂl przykïady, które bÚdÈ podobne do tego, czego moĝe doĂwiadczaÊ Twoje dziecko. PoproĂ, ĝeby wyobraziïo sobie, ĝe dana rzecz przydarzyïa siÚ jemu, i poproĂ je, ĝeby na gïos powiedziaïo, co pomyĂlaïoby w takiej sytuacji. 1. IdÈc do szkoïy, zauwaĝasz kilkoro dzieci, które szepczÈ do siebie i wskazujÈ w Twoim kierunku. MyĂlisz sobie: _______________ ______________________________________________________ 2. Nauczyciel wzywa CiÚ do odpowiedzi, a Ty nie masz pojÚcia, o co CiÚ zapytaï, bo myĂlaïeĂ o czymĂ zupeïnie innym. MyĂlisz sobie: ________________________________________________ 3. Razem z przyjacielem planowaliĂcie pójĂÊ do kina na film, który obaj bardzo chcecie obejrzeÊ. Póï godziny przed wyjĂciem dzwoni do Ciebie, ĝe jednak nie pójdzie z TobÈ do kina, bo zamierza pograÊ z kolegÈ w Nintendo. MyĂlisz sobie: ________________ ______________________________________________________ 4. Twój brat zaprosiï do domu grupÚ kolegów i bez wzglÚdu na to, co zrobisz, wszyscy siÚ z Ciebie nabijajÈ. MyĂlisz sobie: ______ ______________________________________________________ POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 173 Wprowadě model ABC. Gdy Twoje dziecko nauczy siÚ wsïuchiwaÊ we wïasny dialog wewnÚtrzny, zapoznaj je z modelem ABC. Musisz uĂwiadomiÊ mu, ĝe jego uczucia nie biorÈ siÚ znikÈd i nie sÈ bezpoĂred- nim skutkiem tego, co mu siÚ przydarzyïo. Wszystko zaleĝy od tego, co pomyĂli o danym wydarzeniu. JeĂli nagle poczuje zïoĂÊ, smutek albo strach, oznacza to, ĝe jakaĂ myĂl musiaïa spowodowaÊ to uczucie — kiedy odkryje, co to za myĂl, bÚdzie mogïo wpïynÈÊ na zmianÚ swojego samopoczucia. H I S T O R Y J K I A B C: Uĝyj krótkich historyjek, ĝeby zilustrowaÊ powiÈ- zanie miÚdzy myĂlami a uczuciami. Kaĝda historyjka skïada siÚ z trzech obrazków. Na pierwszym widaÊ gïównÈ sytuacjÚ, na przykïad nauczyciela krzyczÈcego na ucznia albo chïopca, który zaprasza dziewczynÚ na randkÚ i spotyka siÚ z od- mowÈ. Trzeci obrazek pokazuje, co czuje bohater — czy jest zïy, smutny czy zadowolony. Uczucie to jest opisane pod obrazkiem. Obej- rzyj wszystkie historyjki ze swoim dzieckiem. PoproĂ je, ĝeby opisaïo, co siÚ dzieje na pierwszym rysunku i jak czuje siÚ bohater na trzecim obrazku. Potem skieruj jego uwagÚ na Ărodkowy rysunek, na którym widaÊ pusty dymek nad gïowÈ bohatera. WyjaĂnij dziecku, ĝe gdy dzieje siÚ coĂ zïego, najwaĝniejszy jest wïaĂnie ten Ărodkowy rysunek, ponie- waĝ to, co bohater mówi sam do siebie, wpïywa bezpoĂrednio na jego uczucia. Po omówieniu pierwszej historyjki pokaĝ dziecku kolejne. PoproĂ, ĝeby wypeïniïo dymek na drugim rysunku, tak aby caïa historyjka sta- nowiïa sensownÈ caïoĂÊ. Zastosowana technika komiksu jest szczególnie przydatna w przypadku mïodszych dzieci, poniewaĝ pomaga im zro- zumieÊ powiÈzanie miÚdzy myĂlami a uczuciami, bez uĝywania takich sïów jak niepowodzenie, przekonania czy konsekwencje. JeĂli Twoje dziecko ma juĝ kilkanaĂcie lat, moĝesz zapoznaÊ je z terminologiÈ ABC, ale pamiÚtaj, ĝeby dokïadnie wyjaĂniÊ mu kaĝde pojÚcie. 174 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 175 176 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 177 178 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH ABC: PowiÈzanie myĂli z uczuciami. WyjaĂnij dziecku, ĝe jego zada- niem jest stworzenie powiÈzania miÚdzy myĂlÈ a uczuciem, które ona wywoïuje. Moĝesz powiedzieÊ na przykïad tak: „JeĂli pokïócisz siÚ z naj- lepszym kolegÈ, moĝesz mieÊ róĝne myĂli o tym wydarzeniu, a kaĝda z tych myĂli sprawi, ĝe poczujesz siÚ inaczej. ChcÚ, ĝebyĂ sobie wy- obraziï, ĝe naprawdÚ posprzeczaïeĂ siÚ z kolegÈ i ĝe pomyĂlaïeĂ kaĝdÈ z tych rzeczy. A potem poïÈcz kaĝdÈ myĂl z odpowiednim uczuciem. POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 179 1. Kïócisz siÚ z najlepszym kolegÈ. MyĂli Teraz nie mam juĝ ĝadnych przyjacióï. Kolega specjalnie mnie rozzïoĂciï. Niedïugo siÚ pogodzimy i znowu bÚdziemy siÚ przyjaěniÊ. Uczucia WĂciekïy W dobrym nastroju Smutny 2. Dostajesz sïabÈ ocenÚ z dyktanda. MyĂli BÚdÚ miaï problemy w domu. Bawiïem siÚ, zamiast siÚ uczyÊ. PrzyïoĝÚ siÚ do nauki i nastÚpnym razem dostanÚ lepszÈ ocenÚ. Uczucia W dobrym nastroju Wystraszony Winny 3. Twój starszy brat moĝe obejrzeÊ film i pójĂÊ póěniej spaÊ, a Ty nie. MyĂli Nigdy nie mogÚ robiÊ fajnych rzeczy. Rodzice kochajÈ go bardziej niĝ mnie. Na karuzelÚ zabrali mnie, a nie jego. Uczucia WĂciekïy W dobrym nastroju Smutny Przykïady ustne ABC. Gdy Twoje dziecko zrozumie, ĝe to myĂli, a nie wydarzenia bezpoĂrednio wywoïujÈ okreĂlone uczucia, omów z nim ustne przykïady zaprezentowane niĝej. PoproĂ, ĝeby wyjaĂniïo Ci kaĝ- dy przykïad swoimi sïowami. Dopilnuj, ĝeby zawsze opisaïo powiÈzanie miÚdzy przekonaniami a uczuciami. Po kaĝdym opisie zadaj dziecku pytania zamieszczone po przykïadzie. Niepowodzenie: Dzisiaj miaïem urodziny. Wyprawiïem przyjÚcie, na które przyszïo duĝo dzieci z mojej klasy. Po zjedzeniu tortu ko- ledzy zaczÚli coĂ szeptaÊ i nie chcieli mi powiedzieÊ, o czym mówiÈ. Przekonania: To skoñczone gïupki. To moje przyjÚcie, a oni mnie obgadujÈ. ¿aïujÚ, ĝe ich w ogóle zaprosiïem. Konsekwencje: WĂciekïem siÚ na nich i powiedziaïem mamie, ĝeby wyprosiïa ich z naszego domu. 180 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Zapytaj swoje dziecko, dlaczego chïopiec tak siÚ zezïoĂciï. Dlaczego chciaï wyprosiÊ goĂci ze swojego przyjÚcia? A jak by siÚ poczuï, gdyby pomyĂlaï, ĝe dzieci szepczÈ, poniewaĝ szykujÈ dla niego urodzinowÈ niespodziankÚ? Czy teĝ by chciaï, ĝeby mama wyprosiïa ich z domu? Niepowodzenie: Moja ulubiona nauczycielka, pani O’Leary, poszïa na urlop macierzyñski i zastÈpiï jÈ pan Watts, którego za bardzo nie lubiÚ. Wczoraj wezwaï mnie do tablicy, ĝebym rozwiÈzaï zadanie z uïamkami. ½le wyliczyïem zadanie, a wtedy on powiedziaï przy caïej klasie, ĝe powinienem bardziej skupiÊ siÚ na nauce i przestaÊ myĂleÊ o niebieskich migdaïach. Przekonania: Pan Watts siÚ na mnie uwziÈï. Teraz przez caïy rok bÚdzie siÚ mnie czepiaÊ, a wszyscy w klasie pomyĂlÈ, ĝe jestem ofermÈ. Konsekwencje: Czuïem siÚ naprawdÚ gïupio. Chciaïem wyjĂÊ z klasy i nigdy tam nie wróciÊ. Zrobiïem siÚ czerwony na twarzy i nie mogïem nic na to poradziÊ. Dlaczego ten chïopiec chciaï wyjĂÊ z klasy i nigdy tam nie wróciÊ? Dlaczego zrobiï siÚ czerwony na twarzy? Czy chciaï wyjĂÊ dlatego, ĝe nie udaïo mu siÚ rozwiÈzaÊ zadania z matematyki? Dlaczego poczuï siÚ gïupio? Co by poczuï, gdyby wierzyï, ĝe inne dzieci tak samo jak on uznajÈ, ĝe pan Watt zachowaï siÚ wobec niego niegrzecznie i zïoĂliwie? Niepowodzenie: WiÚkszoĂÊ moich koleĝanek jest chuda. Zwïaszcza Barb i Megan. Wszyscy chïopcy za nimi biegajÈ. A ja, bez wzglÚdu na to, jak maïo jem, wciÈĝ nie mogÚ schudnÈÊ. KiedyĂ nawet próbowaïam przez caïy tydzieñ jeĂÊ marchewki i inne warzywa, ale wieczorem robiïam siÚ taka gïodna, ĝe nie potrafiïam sobie odmówiÊ kolacji. Przekonania: Jestem gruba jak Ăwinia. W ogóle nie mam silnej woli. Nigdy nie znajdÚ sobie chïopaka. MuszÚ siÚ z tym pogodziÊ. ¿aden chïopak nie bÚdzie chciaï siÚ ze mnÈ umówiÊ. Grube Ăwinie nie sÈ popularne. Konsekwencje: Czuïam siÚ okropnie. NaprawdÚ podle. Chciaïo mi siÚ pïakaÊ, ale byïam w szkole i nie chciaïam, ĝeby ktoĂ zobaczyï mnie w takim stanie. Gdy wróciïam do domu, pobiegïam do swojego pokoju i wtedy zaczÚïam pïakaÊ. Mama chciaïa ze mnÈ porozmawiaÊ, ale powiedziaïam jej, ĝeby zostawiïa mnie w spokoju. NajchÚtniej wytïukïabym wszystkie lustra w domu. POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 181 182 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH Dlaczego dziewczynka poczuïa siÚ tak ěle? Czy dlatego, ĝe jej kole- ĝanki sÈ szczuplejsze od niej? A Ty jak byĂ siÚ czuï, gdybyĂ wierzyï, ĝe nikt nigdy nie bÚdzie chciaï siÚ z TobÈ umówiÊ? Co ta dziewczynka mogïa sobie pomyĂleÊ? Jak siÚ w efekcie poczuïa? Przykïady ABC zaczerpniÚte z ĝycia. Jutro poĂwiÚÊ kilka chwil na za- nalizowanie powiÈzañ niepowodzenie-przekonania-konsekwencje na podstawie jednego lub dwóch przykïadów. Potem poproĂ dziecko, ĝeby podaïo przykïad z wïasnego ĝycia. WyjaĂnij mu, ĝe to nie musi byÊ jakieĂ szczególnie straszne przeĝycie. Moĝe to byÊ dowolna sytuacja, w której poczuïo siÚ smutne, rozzïoszczone, zawstydzone lub wystra- szone, przez co zachowaïo siÚ inaczej, niĝby chciaïo (na przykïad pod- dajÈc siÚ zbyt szybko lub wyĝywajÈc siÚ na koledze) — nawet jeĂli ta reakcja nie trwaïa dïugo. Potem pomóĝ mu zidentyfikowaÊ jego prze- konania oraz ich konsekwencje. Spróbuj w ten sposób omówiÊ z dziec- kiem co najmniej trzy przykïady z jego ĝycia. Uĝyj niewypeïnionych historyjek obrazkowych (na drugiej stronie) i poproĂ dziecko, ĝeby naj- pierw opisaïo caïe wydarzenie, a póěniej opowiedziaïo o swoich uczu- ciach i zachowaniach. Potem narysujcie tÚ sytuacjÚ, opisujÈc przekona- nia bohatera w dymku. Gdy Twoje dziecko nauczy siÚ juĝ analizowaÊ przykïady ze swojego ĝycia za pomocÈ modelu ABC przy niewielkiej zachÚcie z Twojej strony, moĝesz przejĂÊ do kolejnego zadania, jakim jest zmiana jego stylu wy- jaĂniajÈcego. W nastÚpnym rozdziale dowiesz siÚ, jak to zrobiÊ. PRZYPISY 1 Rozdziaï 8. mojej ksiÈĝki What you can change and what you can’t, Knopf, New York 1994, zawiera bibliografiÚ, w której podaïem wiele tytuïów publi- kacji na temat leczenia depresji za pomocÈ leków oraz psychoterapii. Najwaĝniejszym ěródïem jest wspólne badanie NIMH: I. Elkin, M. Shea, J. Watkins, S. Imber i in., National Institute of Mental Health Treatment of Depression Collaborative Research Program: General effectiveness of treatments, „Archives of General Psychiatry” 1989, nr 46, s. 971 – 982. Uwaga dla Czy- telnika: zagadnienie to wciÈĝ wywoïuje sporo kontrowersji. Wyniki badañ sÈ wciÈĝ gorÈco dyskutowane i poddawane wielokrotnym analizom. Zarówno lobby farmaceutyczne, jak i psychoterapeutyczne twierdzi, ĝe osiÈgnÚïo lepsze rezultaty niĝ konkurencja. Moim zdaniem moĝna by ogïosiÊ remis miÚdzy POKONANIE AUTOMATYCZNEGO PESYMIZMU U DZIECKA 183 lekami, terapiÈ interpersonalnÈ a terapiÈ poznawczÈ pod wzglÚdem natych- miastowego leczenia objawów. Jeĝeli jednak leki zostanÈ odstawione, terapia poznawcza daje duĝo wiÚksze szanse na powstrzymanie nawrotu choroby: S. Hollon, R. DeRubeis, M. Evans, Combined cognitive therapy and pharma- cotherapy in the treatment of depression w „Combination drug and psychotherapy in depression” pod red. D. Manning, A. Frances, American Psychiatric Press, Washington 1990. Informacje na temat nowszych badañ dotyczÈcych nawrotów znajdziesz w M. Shea, I. Elkin, S. Imber i in., Course of depressive symptoms over follow-up, „Archives of General Psychiatry” 1992, nr 49, s. 782 – 787; oraz M.D. Evans, S.D. Hollon, R.J. DeRubeis, J.M. Piasecki, M.J. Garvey, W.M. Grove, V.B. Tuason, Differential relapse following cognitive therapy, pharmacotherapy, and combined cognitive-pharmacotherapy for depression, „Archives of General Psychiatry” 1992, nr 49, s. 802 – 808. Oba te waĝne badania wykazaïy, ĝe terapia poznaw- cza przynosi lepsze efekty niĝ leczenie farmakologiczne (dawki byïy z cza- sem stopniowo zmniejszane) w zapobieganiu nawrotom depresji. Mimo to nawet w grupach, w których prowadzono terapiÚ poznawczÈ, zaobserwowano znaczÈcÈ liczbÚ przypadków nawrotu choroby: przy leczeniu farmakologicz- nym byïo to 50 procent przypadków w ciÈgu dwóch lat, natomiast przy tera- pii poznawczej byïo to ok. 30 procent. W pewnym znanym eksperymencie 11 pacjentów, którzy dobrze reagowali na imipraminÚ (lek trójpierĂcieniowy), przyjmowaïo jÈ bez przerwy przez piÚÊ lat i tylko jeden z nich popadï w de- presjÚ. Natomiast z dziewiÚciu pacjentów, którzy otrzymywali placebo, aĝ piÚciu zachorowaïo na depresjÚ (D. Kupfer, E. Frank, J. Perel i in., Five-year outcome for maintenance therapies for recurrent depression, „Archives of General Psychiatry” 1992, nr 49, s. 769 – 773). Badania te wskazujÈ na to, ĝe jeĂli Ărodki przeciwdepresyjne przynoszÈ efekt i zapobiegajÈ depresji, powinno siÚ je nadal przyjmowaÊ, nawet jeĂli pacjent czuje siÚ dobrze. 2 Albert Ellis, Reason and emotion in psychotherapy, Lyle Stuart, New York 1962. Ta ksiÈĝka razem z klasycznÈ Depression Aarona T. Becka, Hoeber, New York 1967, stanowiÈ moim zdaniem najcenniejsze ěródïa informacji na temat psychologii depresji. Wspaniaïym przewodnikiem po metodach leczenia jest A.T. Beck, A.J. Rush, B.F. Shaw, G. Emery, Cognitive therapy of depression: A treatment manual, Guilford, New York 1979. mwiczenia zaprezentowane w tym oraz w nastÚpnych dwóch rozdziaïach pochodzÈ ze znaczÈcej pracy Aarona Becka i Alberta Ellisa. SÈ oni autorami pierwszych wersji technik, których celem jest ïagodzenie objawów depresji u osób cierpiÈcych na tÚ chorobÚ. W 1987 roku towarzystwo Metropolitan Life poprosiïo mnie, ĝebym dostosowaï te techniki do potrzeb normalnych ludzi i nadaï im charakter prewencyjny, tak aby moĝna je zastosowaÊ na sprzedawcach — grupie ludzi, która rzadko popada w depresjÚ. Poprosiïem dwie wspaniaïe 184 W MAYM CIELE DU¿Y ZUCH osobistoĂci: Steve’a Hollona, profesora w Vanderbilt, oraz Arta Freemana, ówczesnego profesora w New Jersey College of Medicine and Dentistry i jednego z najsïynniejszych wykïadowców terapii poznawczej, o to, aby pomogli mi przeksztaïciÊ podstawowe techniki terapii poznawczej. Dan Oran z Foresight, Inc. oraz Dick Calogero z Metropolitan Life zarzÈdzali naszym projektem, a Karen Reivich zostaïa gïównÈ redaktorkÈ naszego podrÚcznika. Karen Reivich, Jane Gillham i Lisa Jaycox dostosowaïy nasze techniki do normalnych dzieci i poddaïy je licznym testom, które opisaïem w rozdziale 9.). W PodziÚkowaniach znajdziesz informacjÚ na temat tego, czym zajmowaïy siÚ poszczególne osoby. W tych trzech rozdziaïach (10. – 12.) opieraïem siÚ w duĝym stopniu na wiedzy i pracy tych wszystkich osób.\nAutor: Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/W_malym_ciele_duzy_zuch__Skuteczny_program_zapobiegania_depresji_u_dzieci-ksiazkaRO/p003224i003" target="_blank" title="W małym ciele duży zuch. Skuteczny program zapobiegania depresji u dzieci [Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="W małym ciele duży zuch. Skuteczny program zapobiegania depresji u dzieci [Martin E. P. Seligman, Karen Reivich, Lisa Jaycox, Jane Gillham] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


600% w górę ! | SportoweGniezno.pl\n600% w górę !\n6-krotnie wzrosła frekwencja kibiców na meczach z udziałem Mieszka przy Strumykowej. Stoją za tym oczywiście świetne wyniki i nienotowana passa wygranych z rzędu. To była od lat zmora działaczy Mieszka – co zrobić by przyciągnąć na trybuny fanów futbolu. Najprostszą rzeczą byłoby oczywiście… lepiej grać, co nie udawało się pierwszej drużynie. Trybuny świeciły pustkami, więc nie było nawet sensu otwierać kas by sprzedawać bilety bo i tak nikt by za nie nie zapłacił.\nSytuacja zmieniła się diametralnie gdy drużyna zaczęła regularnie okładać rywali a na swoim boisku wręcz ich demolować. Zaczęło się od 200-300 kibiców by w pojedynku na szczycie z Tarnowią zanotować wynik nie notowany od dawna – ponad 1000 widzów.\nZ naszych obliczeń wynika że frekwencja wzrosła o 600% co jest kosmicznym wynikiem, który nas niesamowicie cieszy. Mam nadzieje że będziemy śrubować ten wynik bo runda wiosenna pomimo naszej dużej przewagi też zapowiada się ciekawie. Każdy przecież będzie chciał nas ograć, a to może zwiastować emocje. No i przede wszystkim czeka nas baraż decydujący o awansie, a więc najważniejszy mecz roku. Liczę że trybuny będą wtedy pękać w szwach\n– mówi prezes biało-niebieskich Maciej Cisielski\nSpore wyzwanie czeka też trenera by tak zmobilizować zespół aby nie „uszło z niego powietrze”. Dobre wyniki i spokojna pozycjalidera u każdego mogą wyłączyć czujność a to byłoby najgorsze co\nmogłoby spotkać Mieszko. Mariusz Bekas zapowiada że nie dopuści do tego bo sezon jest długi i nieprzewidywalny\nNie ma szans na rozprężenie w drużynie na żadnym etapie. Problemem jest jednak nasza wąska kadra i mam nadzieję że nasi najważniejsi zawodnicy nie złapią kontuzji bo wtedy mogłyby zacząć się dla nas problemy. Na pewno przydałoby się nam wzmocnienie jakościowe ławki rezerwowych, ale jest szansa że w przerwie zimowej to się zmieni.\nCzy bogatsze kluby już wzięły na celownik graczy Mieszka, co na temat wyników gnieźnian sądzą polscy działacze – wkrótce obszerny wywiad z Mariuszem Bekasem i dyrektorem sportowym biało niebieskich – Dawidem Frąckowiakiem\n08 grudnia 2017 | 12:06


Japonia Włodarza. Czas na prezenty - Automotyw\nJaponia Włodarza. Czas na prezenty\nPrzedstawiamy najciekawsze klasyczne JDM-y dostępne na polskim rynku wtórnym. Nie wiesz jaki prezent sprawi Ci radość? Podpowiadamy\nTym razem nietypowy odcinek, zamiast opisywać samochody, które już dawno nie są dostępne w sprzedaży, skupię się dzisiaj nad ciekawymi japońskimi autami, które są obecnie wystawione na sprzedaż w Polsce. Ceny są różne, ale auta niebanalne. W sam raz, żeby sprawić sobie prezent na zbliżające się święta.\nZobacz klasyczne JDM-y, których w Polsce nie uświadczysz\nOd dawna śledzę rodzimy rynek JDM-ów oraz ciekawych aut japońskich, oferowanych na sprzedaż w Polsce. Wszystkie auta prędzej, czy później znajdują swoich amatorów, nawet jeśli ich cena rośnie. Tak było z Nissanem Skyline GT-R BNR32 z Łodzi, który wisiał w ogłoszeniach od mniej więcej roku. Jego cena z miesiąca na miesiąc rosła, aż doszła mniej więcej do 190 tys. zł. Wtedy auto sprzedało się za granicę, co zresztą nie jest odosobnionym przypadkiem. Śpieszmy się więc kochać te samochody, bo być może już za jakiś czas nie będzie ich w Polsce. Albo jeszcze lepiej – kupcie je sobie na prezent bożonarodzeniowy, czego i Wam i sobie życzę.\nNissan Skyline GT-R BCNR33 z Białegostoku\nPiękny GT-R BNR32 z Łodzi nie jest już dostępny (z perspektywy czasu, jak zwykle, mogę napisać, że nie miał złej ceny), ale na rynku pojawił się jeszcze jeden rarytas. Co prawda tanio go nie kupicie, ale za to, co to za fura. Na sprzedaż jest bowiem czerwony BCNR33 z Białegostoku. Być może kojarzycie ten egzemplarz ze zdjęć i z filmów. Cena w ogłoszeniu to 50 tys. euro (czyli pod 230 tys. zł), ale moim zdaniem ten samochód zdecydowanie jest tyle wart. Fura porobiona na 641 KM i 632 Nm, ma do tego przełożoną kierownicę. Drugiej takiej w tej chwili w Europie nie znajdziecie. Najgorsze jest to, że pewnie ten samochód sprzeda się właśnie za granicę. RB26, napęd na obie osie i marchewy z wydechu – takich klasyków jest bardzo mało.\nNietypowe wersje GT-R\nLexus LS400 Pezeta\nRzadko zdarza się taka okazja, żeby stać się posiadaczem kultowego samochodu, który należy do kultowego muzyka. Lexus Pezeta jest w JDM-owym środowisku doskonale znany, do tego występował w niejednym teledysku (jak go nie znacie, polecamy klip Magenta). Auto ma zawieszenie airride i gruby bodykit. Budowane było przez fachowców z Do It Right Garage z Żywca, a ci goście wiedzą, co robią, bo już niejednego takiego LS-a zbudowali. Fura bardzo orientacyjnie wystawiona została za około 100 tys. zł, ale coś mi mówi, że można by się ciut potargować. Warto, bo można stać się właścicielem jednego z najbardziej rozpoznawanych Lexusów w Polsce.\nA znacie te JDM-owe kombi?\nCrown od Bartka\nFirmy BartCars pewnie nie trzeba Wam przedstawiać. Jej właściciel Bartek importował do Polski już tyle JDM-ów, że powinien dostać wyróżnienie na Jap Feście. Od niego mam Glorię, a kiedyś to on przywiózł tutaj Skyline’a, którego (drugim) właścicielem się stałem. Dużo już dobra przewinęło się przez mały placyk w Łaziskach Górnych. Obecnie znajdziecie na nim np. Cimę V8 z napędem na cztery koła, Cimę z turbo, a także pięknego Chasera X90. Moją uwagę zwróciła jednak Toyota Crown Majesta pierwszej generacji z silnikiem 1UZ FE V8 i napędem na obie osie. Samochód będzie w Polsce mniej więcej za trzy miesiące, ale już dzisiaj można go zarezerwować. Cena z ogłoszenia to 35 999 zł. Rejestracja z uwagi na wiek, powinna pójść łatwo, jest też spora szansa, że takiego samochodu w Polsce nie ma!\nToyota Carina ze Skandynawii\nKocham stare Toyoty, śledzę więc na bieżąco, co jest na sprzedaż w Polsce. Ta Carina TA47 z 1981 roku co jakiś czas powraca. Dzisiaj kosztuje 55 tys. zł, jeszcze nie tak dawno, było to 45, ja zaś pamiętam jak ze trzy lata temu, była wystawiona za 35 tys. To oczywiście nic dziwnego, bo ceny takich samochodów rosną. W tym wypadku mamy do czynienia z relatywnie rzadkim przypadkiem dwudrzwiowej Cariny z kierownicą z lewej strony, która oryginalnie sprzedana była na rynku skandynawskim. W Polsce przeszła remont, oklejenie i szereg modyfikacji. Rarytasem jest JDM-owy grill, ale właściciel samochodu dorzuca do pakietu też oryginalny europejski, z którym Carina wyjechała z salonu Toyoty, dawno, dawno temu.\nToyota Soarer z Warszawy\nZnam właściciela tego samochodu i sam samochód. Jak zwykle żałuję, że trafi gdzieś daleko (pewnie za granicę). Soarer to oczywiście japoński brat bliźniak Lexusa SC, ale… z innym silnikiem. W przypadku tego pięknego egzemplarza mamy do czynienia z motorem 1JZ GTE (jeszcze bez vvti) i manualną przekładnią niemieckiej firmy ZF, która pochodzi z BMW. Samochód ma też gwint i ciekawe 19-calowe koło (3tlg Trafficstar VZ), co w całości robi piorunujące wrażenie. Oczywiście jak przystało na JDM-ową Toyotę, kierownica jest tutaj z jedynie słusznej strony, czyli po prawej. Samochód ma nawet klimatyzację. Cena z ogłoszenia to 70 tys. zł, ale jest spora szansa, że dałoby się z niej nieco urwać.\nMazda RX7 bez przebiegu\nI na koniec prawdziwy rarytas. Widzieliście kiedykolwiek w Polsce na sprzedaż RX-7 FD? Do tego praktycznie bez przebiegu. Ta Mazda pokonała bowiem w swoim 29-letnim życiu 475 mil. Tak, to nie błąd, ktoś bardzo tym autem nie jeździł, a patrząc na zdjęcia, można dość do wniosku, że bardzo też trzymał ją pod kocem. Według opisu jest to pierwsze FD wyeksportowane do USA, gdzie zakupił je miłośnik japońskich samochodów. Do samochodu jest komplet dokumentów potwierdzających jego przebieg, ale wystarczy na spojrzeć na Mazdę. Prezent na zakończenie tego odcinka Japonii Włodarza, to niestety najdroższe auto w zestawieniu. Cena z ogłoszenia to 599 tys. zł.\nTe JDM-y na pewno zdrożeją!\nJaponia Włodarza. Ameryka czeka. Te JDM-y zdrożeją!


Sierpień 2019 - Banki\nadmin 31 sierpnia 2019\t 31 sierpnia 2019 Banki\nPrzed chwilą miałem próbę…\nPrzed chwilą miałem próbę wyłudzenia oszustwa na BLIK. Standardowa wiadomość czy mam pożyczyć 1000 PLN. Przez podanie kodu BLIK uzyskałem adres bankomatu (nazwa, miejscowość, ulica). Szybki telefon na 997, przekierowanie do dyżurnego. Miejscowość: Sochaczew Ulica: Mieszka 1. Bankomat: Santander. Niestety policjant nie wiedział nic o popularnych w ostatnim czasie oszustwach na BLIK (włamanie na Facebooku, prośba o środki). W tym czasie rozmawiałem z oszustem, prosiłem go chwilę m.in tłumacząc problemy z aplikacją bankową. Policjant poinformował mnie, że najbliższy patrol będzie w okolicy za około 30 minut i sprawdzą okolicę. Być może ktoś będzie się kręcił w okolicy i wpłyną podobne zgłoszenia. Chyba jest już za późno. #blik #banki #bezpieczenstwo #oszukujo #policja Czytaj dalej...\nadmin 29 sierpnia 2019\t 29 sierpnia 2019 Banki\nAle jaja. Przed chwilą…\nAle jaja. Przed chwilą zostałem oficjalnie poinformowany na info linii, że wydział bezpieczeństwa @mBank zablokował oficjalny rachunek Coinbase w banku w Talinie. Nie można na niego wykonać przelewu. Coinbase największa amerykańska giełda krypto. Chyba czas się pożegnać z tym bankiem. #bitcoin #krytowaluty #pieniadze #banki Czytaj dalej...\nMireczki i Mirabelki!…\nMireczki i Mirabelki! Ostrzegamy przed bardzo dobrze przygotowanym atakiem, mającym na celu pozyskanie przez przestępców kodu do utworzenia odbiorcy zaufanego i w konsekwencji kradzieży środków z konta. Atakujący wykorzystując technikę podszywania się pod numer telefonu, dzwonią do ofiar z fałszywym numerem infolinii banku i proszą o kod SMS, najczęściej w sposób bardzo nachalny. Numer infolinii nie jest pod kontrolą przestępców – wykorzystują oni słabości standardu GSM poprzez serwisy internetowe oferujące funkcjonalność spoofingu numeru telefonu. O technice tej jako pierwszy powiadomił nas @Idea_Bank, ale z informacji medialnych wynika, że inne banki też są tak atakowane. Plusujcie, przekażcie znajomym niezależnie w jakim banku mają konto i pamiętajcie aby zgłaszać takie telefony na https://incydent.cert.pl – pozwoli to nam skuteczniej pracować z bankami w zakresie zwalczania tego typu praktyk (⌐ ͡■ ͜ʖ ͡■) #polska #cert #oszukujo #scam #komputery #informatyka #cybersecurity #bezpieczenstwo #banki Czytaj dalej...\nAkcje Bank Millennium…\nAkcje Bank Millennium straciły wczoraj ponad 13%. W ciągu 2 miesięcy straciły prawie 30%. Czy to efekt rosnących kursów walut? Symptomy niebezpieczenstwa w sektorze bankowym? Cały indeks WIG-Banki jest najniżej od prawie 3 lat… Czy takie powinno być w krainie mlekiem i miodem płynącej? https://stooq.com/q/?s=wig_banki&c=5y&t=c&a=ln&b=1 #gielda #banki #inwestowanie #ekonomia Czytaj dalej...\nadmin 26 sierpnia 2019\t 26 sierpnia 2019 Banki\n#banki #finanse Tak tylko…\n#banki #finanse Tak tylko przypominam, gdzie żyjemy Czytaj dalej...\nadmin 25 sierpnia 2019\t 25 sierpnia 2019 Banki\nadmin 22 sierpnia 2019\t 22 sierpnia 2019 Banki\nNie rozumiem dwóch rzeczy. 1….\nNie rozumiem dwóch rzeczy. 1. Jak można brać chwilówki. 2. Jak można być krw… która sprzedaje chwilówki osobom które mają komornika, brak możliwości spłaty zadłużenia i widać że jedyne co to nie będą mogli spłacić zobowiązania. Czemu w ogóle to gowno jest legalne? #chwilowki #banki #przestepczosc #chujenieludzie Czytaj dalej...\nApple wypuściło kartę…\nApple wypuściło kartę kredytową, której odradza nosić w kieszeni czy w portfelu, najlepiej zostawić w domu za gablotką. XD „Karta może ulec zniszczeniu gdy wejdzie w kontakt z „twardymi powierzchniami bądź materiałami”. Materiałami, które mogą zaszkodzić prestiżowej karcie są m.in. skóra oraz dżins. Firma zaznacza, że kontakt z nimi może doprowadzić do trwałej „dekoloryzacji” Apple Card. To z kolei oznacza, że tytanowej karty nie powinniśmy nosić w kieszeni dżinsowych spodni ani w skórzanym portfelu. Tytanowej karty nie powinniśmy też trzymać w bezpośrednim kontakcie z naszymi innymi kartami, co może doprowadzić do trwałego zarysowania Apple Card.” #apple #heheszki #truestory #bekazapple #bankowosc #banki #pieniadze Czytaj dalej...\nW ciągu ostatniego roku mocno wzrosły ceny towarów – głównie żywności i usług, w tym wizyt u lekarzy specjalistów. Co nas czeka w kolejnych miesiącach? Czytaj dalej...\nadmin 20 sierpnia 2019\t 20 sierpnia 2019 Banki\nMieliśmy być drugą Irlandią, ale obieramy raczej wenezuelsko-grecki kierunek. Czytaj dalej...\nZawsze omijam firmy bez…\nZawsze omijam firmy bez terminali płatniczych – fryzjerów, kwiaciarnie itp. Są to leniwe bulwy, którym nie chce się wziąć darmowego terminala z rządowego programu dla wygody klientów. #oswiadczenie #oswiadczeniezdupy #banki Czytaj dalej...\nDrogie @ING_Bank_Slaski Czy…\nDrogie @ING_Bank_Slaski Czy możecie przekazać zespołowi developerów aplikacji mobilnych by ogarneli w apce Android kanały powiadomień? Tak by można było osobno konfigurować powiadomienia do transakcji, osobno do wiadomości o przerwach w usługach a osobno do bezuzytecznego spamu jak na screenie poniżej? Bank to poważna instytucja i jak dostaję powiadomienie z aplikacji gdy nie wykonuję żadnej transakcji to jest to dla mnie alarmujące. Pol biedy jak idę ulicą i mogę sprawdzić szybko co się dzieje ale jak jadę samochodem autostradą to nie jest łatwo sprawdzić jakie to powiadomienie. Chciałbym mieć możliwość wyłączenia powiadomień które mnie nie interesują. Obecnie kanał jest jeden dla wszystkich powiadomień więc nie można tego wyfiltrować. Screen w komentarzu. Jeżeli zespół nie bardzo wie jak się za to zabrać to dajcie znać, pomogę sam lub polecę dobrą firmę. #ing #ingbank #banki Czytaj dalej...\nadmin 16 sierpnia 2019\t 16 sierpnia 2019 Banki\nZwróćcie uwagę na daty…\nZwróćcie uwagę na daty wybicia. To się nazywa stabilność… i pieniądza i jego wartości i wzornictwa. #szwajcaria #podrozujzwykopem #podroze #takaprawda #banki #pieniadze Czytaj dalej...\n@ZespolmBanku dlaczego łamiecie prawo? Dlaczego nie uznajecie paszportu jako dowodu potwierdzającego tożsamość Waszych klientów? Inne banki i instytucje państwowe nie mają z tym problemu. Zgodnie z tym co mówią Wasi pracownicy konta moje i mojej żony nie mogą zostać odblokowane do momentu, gdy dostarczymy dowody osobiste (obecnie posiadane straciły ważność, a z racji pobytu za granicą nie mieliśmy możliwości wystąpienia o nowe). Do tego czasu wszystkie operacje na kontach będą zablokowane. Wasi pracownicy na infolinii i w placówkach powtarzają za Wami kłamstwa, że paszport nie jest dowodem tożsamości, ponieważ Wasz regulamin stanowi inaczej. Otóż w myśl art. 112b ustawy Prawo bankowe za dokument tożsamości, należy uznać dokumenty takie jak dowody osobiste, dokumenty paszportowe, a w odniesieniu do cudzoziemców dokumenty, takie jak m.in. karty pobytu, polskie dokumenty tożsamości, dokumenty „zgoda na pobyt tolerowany” w okresie ich ważności. Dodatkowo ustawa z 13 lipca 2016 r. o dokumentach paszportowych ( (Dz.U. z 2006 r. nr 143, poz. 1027 ze zm.) w art. 4 wskazuje, że „dokument paszportowy (czyli paszport, paszport tymczasowy, paszport dyplomatyczny, paszport służbowy MSZ) poświadcza tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych, jakie ten dokument zawiera”. W obliczu obu tych ustaw nie mają Państwo żadnej podstawy prawnej, upoważniającej Państwa do odmowy uznania dokumentu paszportowego przy otwieraniu i prowadzeniu rachunku bankowego, niezależnie od wieku osoby składającej taki wniosek (a próbowaliście mi dzisiaj w mailu wmówić, że według Waszego regulaminu paszportem w mBanku może posługiwać się jedynie osoba między 13. a 18. rokiem życia). Jesteście bankiem na miarę Misia i tym misiem otwieracie oczy niedowiarkom. Brzmi zn Czytaj dalej...\nidź tutaj - dodatkowe czytanie - systemy wystawiennicze reklamowe rollup 150x200 najtaniej na rynku - renowacje okien Wrocław - pracownika do sprzątania zatrudnię bydgoszcz


Zestaw - obroża COBRA z rączką +piłka skórzana\n» Zestaw - obroża COBRA z rączką +piłka skórzana\nKod produktu: S10011\nUWAGA: W zestawie taniej o 10%\n-S04026 obroża z taśmy COBRA\nSuper mocną obrożę z rączką z taśmy polipropylenowej COBRA ( długość 40-52cm; szerokość 4,0cm), która idealnie nadaje się dla owczarka niemieckiego lub innego dużego psa do szkolenia K9. Obroża zawdzięcza swoją nazwę bardzo wytrzymałej klamrze Cobra (austriackiej firmy Austrialpin stosowanej przy wspinaczce wysokogórskiej i sportach ekstremalnych), która zapewnia bezpieczeństwo użytkowania w najbardziej ekstremalnych warunkach. Pasek główny wykonany jest z wysokiej jakości taśmy typu MILITARY. Obroża jest zszywana dwuwarstwowo, wyposażona w dodatkowe wewnętrzne wzmocnienia, oraz posiada spawane chromowane półkole na skórzanej podkładce.\n-S02784 piłka ze skóry\nPiłka wykonana z naturalnej skóry licowej przeznaczona do zabawy i szkolenia. Ze względu na jej miękkość i przyciągający naturalny zapach polecamy głównie do zabawy i szkolenia psów*. Produkt został zaakceptowany przez trenerów szkolących psy w profesjonalnych europejskich ośrodkach.\nUWAGA! Piłki mogą się różnić kolorami od tej, widocznej na zdjęciu\nZestaw - dwie piłki skórzane z rączką #11cm\nPiłka wykonana z naturalnej skóry licowej przeznaczona do zabawy i szkolenia.\nUchwyt magnetyczny i piłka z rączką ze sznurka, kolory mix\nZestaw: szarpak piłka z magnesem w rączce i uchwyt magnetyczny.\nZestaw - dwie piłki skórzane z rączką #8cm i #11cm\nPiłki wykonane z naturalnej skóry licowej przeznaczona do zabawy i szkolenia.


Gry terenowe dla dzieci\nJedną z najwspanialszych gier, jakie zapamiętałam z pierwszej kolonii (miałam wtedy 7 lat) były podchody. Grupy chłopców szukały grup dziewczynek – i pamiętam do dziś smak zwycięstwa! Udało się nam wygrać! Podchody trwały dobrych kilka godzin i zakończyły się wspaniałym ogniskiem – już na terenie ośrodka.\nGry i zabawy na otwartej przestrzeni mają dla dziecka wielką wartość – nie dość, że zwykle czegoś uczą (czego, napiszę za chwilę), niosą mnóstwo wartości zdrowotnych: ruch, świeże powietrze, mniej lub bardziej intensywny wysiłek. Warto planować takie zabawy, nawet jeśli mielibyśmy je zorganizować tylko dla jednego dziecka. Choć, przyznaję – lepiej bawić się przynajmniej w trójkę! Można więc zorganizować znajomych, mających dzieci w zbliżonym wieku, i wybrać się do lasu czy nawet – do pobliskiego, większego parku. Osiedlowy skwerek nie spełnia standardów!\nW terenie można się bawić już z przedszkolakami (na pewno tymi powyżej 4. Roku życia). Trzeba tylko mieć oko (zwłaszcza w lesie), by żadne z dzieci nie oddaliło się zbytnio od dorosłego. Ale jeśli z dziećmi są rodzice, nic takiego nie powinno się zdarzyć.\nLeśne duszki. Tę grę sprzedała mi koleżanka. Jej pięcioletnia córka wybrała się z grupą przedszkolną do lasu – i tam rozegrali prawie dwugodzinną zabawę, połączoną z nauką rozpoznawania drzew. Oczywiście, w grupie przedszkolnej gra jest może ciekawsza (więcej dzieci), ale i mała grupa ma swoje zalety – dziecko częściej może być leśnym duszkiem. Las – najlepiej mieszany, liściasty – tak, by dzieci mogły poznać co najmniej cztery, pięć gatunków drzew. Przynajmniej jeden dorosły musi być „ekspertem” – czyli dobrze znać gatunki, występujące na tym terenie, żeby nie zrobić dzieciom „wody z mózgu”. Szef wyprawy powinien się przygotować – zebrać po jednym pięknym liściu każdego drzewa. Na początek ustalamy – np. w formie wyliczanki, którą dzieci lubią, kolejność „duszkowania”. Jeśli dzieci są starsze, można zrezygnować z wyliczanki, a grę rozpocząć od pierwszego pytania – o nazwę drzewa, pod którym akurat stoimy. Pierwszym duszkiem będzie dziecko, które pierwsze udzieli prawidłowej odpowiedzi. Ale właściwa gra dopiero się rozpoczyna. Prowadzący zabawę pokazuje liść, wymienia jego nazwę. Jeśli jest dobrze przygotowany – może również pokazać zdjęcie drzewa. Zwycięzca (wyliczanki, albo konkursu) otrzymuje liść (w tym drugim przypadku oczywiście innego drzewa!) i musi znaleźć drzewo, do którego pasuje liść. Nie jest to proste – nie dla wszystkich dzieci jest oczywiste, że należy patrzeć pod nogi, bo pod drzewami zawsze – nawet wiosną czy latem – znajdują się jakieś liście. Nie wszystkie umieją podzielić uwagę i kojarzyć kształty. Rodzice jednak powinni powstrzymać się od podpowiadania! Kiedy dziecko znajdzie właściwe drzewo, staje pod nim jako „duszek”. Inne dzieci podchodzą, i na głos mówią nazwę drzewa. Następne dziecko otrzymuje kolejny (różny) liść – zabawa rozpoczyna się od początku.\nKolory tęczy na łące. Tę grę najlepiej rozegrać wiosną albo latem, na w miarę dużej przestrzeni – łąka na skraju lasu będzie akurat. Gra wymaga więcej przygotowań. Dla każdego dziecka trzeba przygotować kartonową planszę, a także jedną – na której namalujemy wcześniej tęczę (nie wszystkie dzieci pamiętają, jakie kolory ma tęcza). Powinniśmy mieć również wolno wysychający klej – ale jeśli takiego akurat nie mamy, każdy z rodziców powinien dostać tubkę, i być asystentem swojej pociechy. Dzieci w tej grze są artystami - a ich zadanie to wykleić na swojej palecie wszystkie kolory tęczy, gromadząc barwy z łąki – trawy, kwiatki, listki, piórka – wszystko, co wpadnie im w ręce. Kwadrans powinien wystarczyć, ale zabawa może trwać i pół godziny. Gdy już wszystkie palety są gotowe, możemy zrobić zdjęcia małym artystom i ich dziełom, nazwać jeszcze raz wszystkie kolory, poprosić dzieci by „pomalowały” słowami świat na nowo – np., wyobraziły sobie pomarańczowe niebo i niebieskie drzewa. Porozmawiać z dziećmi, czy świat który widzą się im podoba. Dla kontrastu – jeśli mamy taką możliwość – można podjechać w pobliże jakiejś elektrowni czy innej fabryki i pokazać, jak człowiek może (choć nie powinien) pozbawiać świat kolorów. Żadne dziecko nie powie, że szary krajobraz jest ładniejszy, niż kolorowy.


Karta graficzna do zestawu z i5 2500k - Karty graficzne - forum.benchmark.pl\nKarta graficzna do zestawu z i5 2500k\nRozpoczęty przez pawel1ek, 08 kwi 2019 11:06\ni5 2500k karta graficzna\nNapisano 08 kwiecień 2019 - 11:06\njestem w posiadaniu zestawu, który prezentuje się następująco:\nCPU: Intel Core i5 2500K /\nRAM: DDR III 8GB 1333Mhz CL9\nHDD: Samsung 1TB | SSD: Samsung 250 GB\nCOOLER CPU: Zalman CNPS10x Perfomance\nPSU: Seasonic S12II-520 520W 80 Plus\nNiestety wczoraj karta zaczęła rzucać artefaktami, dlatego zbieram się do jej wymiany. Na celowniku mam już 1060 wersję 3 lub 6 GB. Co myślicie o takim wyborze? Wymieniam także ramy, prawdopodobnie na 1600.\nJakieś propozycje co najbardziej pasowałoby do tego CPU/MOBO? Zasilacz 520 W uciągnie mi jakiegoś radeona w stylu RX 580?\nDodam, że karta głownie używana do grania, ale nie w najnowsze tytuły (ewentualnie tak, żeby chodziło). Również praca na dwóch monitorach (głównie obróbka zdjęć), AutoCAD ew. 3ds MAX do grafiki 3D.\nBudżet w jakim chciałbym się zmieścić to 1000 zł, ale im mniej tym lepiej.\nUżytkownik pawel1ek edytował ten post 08 kwiecień 2019 - 15:04\nMOBO: ASRock P67 PRO3 B3 / CPU: Intel Core i5 2500K / RAM: DDR III 8GB 1333Mhz CL9 Goodram / HDD: Samsung 1TB / COOLER CPU: Zalman CNPS10x Perfoma / PSU: Seasonic S12II-520 520W 80 Plus / OBUDOWA: Cooler Master Elite 430\nNapisano 08 kwiecień 2019 - 14:57\nKarta nowa, używana? Z nowych w podobnej cenie do tych co podałeś najlepszym wyborem jest gf 1660.\nNapisano 08 kwiecień 2019 - 14:59\nPo głębszym przeanalizowaniu sprawy zdecydowanie będę skłaniał się ku używanej. Coś takiego warto brać pod uwagę: https://www.olx.pl/o...html#7a8665c315 ?\nAbsolutnie nie warto pakować się w 3gb vramu. W tym budżecie szukaj rx 580 8gb lub gtx 1060 6gb, jeśli olx to tylko odbiór osobisty pełno tam oszustów, ja bym na aledrogo szukał.\n#5 majster klepka\nNapisano 08 kwiecień 2019 - 16:02\nTak warto kupić taką kartę do takiego zestawu. Sam nie dawno posiadałem identycznego kompa jaki posiadasz. Co prawda wersja z 6 GB Ramu jest wydajniejsza ale w cenie 500 zł nie dostaniesz wydajniejszej karty po mimo 3 GB, gry i tak działają o niebo lepiej jak na GTX 1050 Ti 4 GB. A obecnie posiadam taką samą kartę jak z ogłoszenia OLX i będę sprzedawał ale to nie wcześniej jak za 3 miesiące.\nUżytkownik majster klepka edytował ten post 08 kwiecień 2019 - 16:09\nNapisano 08 kwiecień 2019 - 16:21\nUzywane - rx580 4/8GB (zależy jak trafisz)\nNowe - rx570 4GB\nW 1050/1060 bym się nie ładował.\nNapisano 10 kwiecień 2019 - 07:10\ndo tego procesora nie ładuj żadnego rx-a, dodatkowo masz strasznie wolne ramy, szukaj gtx1060 6gb używki\nNapisano 10 kwiecień 2019 - 10:18\nNo proszę Cię ... proponuję Ci pchać już teraz, bo lada dzień wychodzą nowe stery do 10xx uruchamiające na tych kartach RT.\nTak tak, obsługa RT jest możliwa nie tylko na kartach RTX baa nawet nie tylko na kartach zielonych, (ofc. nic to do tematu nie wniesie - to nie może być wydajne, szczególnie na 1060 6gb) ale niestety 1060 3gb nie ma na cudownej złotej liście GPU obdarzonych w tą jakże medialną funkcją - więc jak nie trudno się domyśleć karta straci na wartości.\nZasilacz 520 W uciągnie mi jakiegoś radeona w stylu RX\nJeśli planujesz w najbliższym czasie również dalszą modernizację to do 1000 zł przemyśl również zakup 1660, czy używanego 1070\nUżytkownik pendzel_3 edytował ten post 10 kwiecień 2019 - 12:29\nNapisano 10 kwiecień 2019 - 10:30\nram czemu nie spróbujesz podkręcić do tych 1600 Mhz? Masz do tego dobrą płytę i warto spróbować .\nCo do grafiki do 1000 zł to może GTX 1660 nowy, lub używane GTX 1070/1070 Ti ? z czasem możesz zmienić procka na I7 2600/k lub 3770/K i będzie to jeszcze ładnie hulać\nKomputer:Płyta Msi Tomahawk B450 , Ryzen 5 3600 @ 4.2Ghz, chłodzenie AIO CoolerMaster ML240L, RTX 2080S MSI X TRIO, 2x8 GB RAM Patriot Viper Steel 3733mhz mHz @ 3800mHz CL17 ,IF1900Mhz ,1xSSD 480 GB PNY ,1xSSD 120 GB ADATA, 2xHDD 1TB, 1xHDD 1,5 TB, Monitor AOC C32G1 144Hz FHD 1080p , Xbox One\nNapisano 10 kwiecień 2019 - 15:43\nCo do Ram'u to wziąłbym na Twoim miejscu 2 kości byś miał dual channel.\nCPU: Ryzen 5 3600x // MOBO: MSI B450 Tomahawk // GPU: Palit RTX 2080 8GB Gaming OC Pro // RAM: Patriot Viper 2x8GB 3800MHz CL16 // HDD: Western Digital Red 2TB // SSD: Crucial MX500 500GB // NVME: ADATA XPG SX8200 PRO 512GB // PSU: be quiet! PURE POWER 10 600W // CASE: Fractal Design Define R4 // LG E2290V-SN // Logitech G403 + Razer Goliathus Control // Logitech G413 Silver // Xbox 360 Controller // AKG K450 // iPhone 8 64GB // Macbook Air 2017\nNapisano 11 kwiecień 2019 - 21:58\n@ dobra taki mały up\nTak jak mówiłem....***j cały dwie gały, ale RT jest na 10xx\nA na 1060 to .pptx odpalić można\nna 1070 to nawet sapera w 640x480...\nNapisano 12 kwiecień 2019 - 15:23\ndzięki wielkie za wszystkie odpowiedzi. Okazało się, że mogę kartę graficzną podciągnąć pod dofinansowanie, więc wychodzi na to, że nic mnie ona nie będzie kosztowała.\nZdecydowałem się mimo wszystko na 1660, teraz tylko w której wersji.\nChociaż chyba skuszę się na:\nhttps://www.mediaexp...-ocv1,id-765703 - z tego co przeczytałem bardzo dobra kultura pracy (nie hałasuje) i utrzymuje całkiem znośne temperatury (w porównaniu do tej z pierwszego link'u)\nDodam, że karta musi być zakupiona w Media expert, niestety. Chociaż z drugiej strony mają większy wybór, niż się spodziewałem.\nZ góry dzięki za wszelkie odpowiedzi,\nNapisano 12 kwiecień 2019 - 17:01\nej, dzięki wielkie za wszystkie odpowiedzi. Okazało się, że mogę kartę graficzną podciągnąć pod dofinansowanie, więc wychodzi na to, że nic mnie ona nie będzie kosztowała. Zdecydowałem się mimo wszystko na 1660, teraz tylko w której wersji. Znalazłem coś takiego: https://www.mediaexp...c-6g,id-1343900 Chociaż chyba skuszę się na: https://www.mediaexp...-ocv1,id-765703 - z tego co przeczytałem bardzo dobra kultura pracy (nie hałasuje) i utrzymuje całkiem znośne temperatury (w porównaniu do tej z pierwszego link'u) Dodam, że karta musi być zakupiona w Media expert, niestety. Chociaż z drugiej strony mają większy wybór, niż się spodziewałem. Z góry dzięki za wszelkie odpowiedzi, Pozdrawiam Paweł\ndrugi link który podałeś to 1060 a nie 1660, więc uważał bo nazwy podobne... a za 1200 1060 kupić to powiem Ci... mógłbyś załować.\ntutaj masz 1660:\nUżytkownik pendzel_3 edytował ten post 12 kwiecień 2019 - 17:04\nNapisano 13 kwiecień 2019 - 11:50\nOhm, nie zauważyłem. Dzięki za czujność!\nTemat się wykrystalizował, można zamknąć.\nDziękuje za wszystkie odpowiedzi i szybką pomoc.\nNapisano 13 kwiecień 2019 - 14:37\nNa Allegro też się trafiają pi**y w stylu Ryzen za 120PLN. Ewidentnie śmierdzi wałkiem.\nNapisano 13 kwiecień 2019 - 17:27\nJaki Ryzen? Wrzuć..\nTeraz nowy Ryzen 3 1200 kosztuje 270zł... więc używki w dobrych cenach będą się trafiać - ofc trzeba uważać.\nNapisano 14 kwiecień 2019 - 11:10\nnic poniżej r5 1400 albo 2400g nie ma sensu kupować - 4 wątki w nowych grach to jak hamulec ręczny obecnie, taki AC Odyssey czy BF5 zadyszki dostaje w każdym miejscu, gdzie się więcej dzieje\nRównież z jednym lub większą ilością słów kluczowych: i5, 2500k, karta graficzna


Właściciele Selvity zdecydują o przejściu na główny rynek GPW - Money.pl\nStrona głównaGiełdaWiadomości giełdoweWłaściciele Selvity zdecydują o przejściu na główny rynek GPW\nWłaściciele Selvity zdecydują o przejściu na główny rynek GPW\nOd 2011 roku spółka jest notowana na rynku NewConnect.\nWalne Zgromadzenie Selvity, zwołane na 9 lipca, zdecyduje w sprawie przejścia na główny rynek GPW.\nSpółka podała, że planuje zmienić rynek notowań w czwartym kwartale 2014 r. i obecnie jest na etapie zaawansowanych prac nad dokumentacją prospektową. Akcjonariusze zdecydować mają o emisji do 2.651.891 akcji serii F z wyłączeniem prawa poboru.\n_ - Projekty uchwał na WZA dotyczące emisji są konsekwencją naszych decyzji o możliwym przeprowadzeniu oferty publicznej akcji w 2014 r. Sama decyzja akcjonariuszy o podwyższeniu kapitału zakładowego nie przesądza jednak, że do emisji dojdzie _ - powiedział cytowany w komunikacie Bogusław Sieczkowski, wiceprezes spółki i jej znaczący akcjonariusz.\nSpółka podała, że może pozyskiwać kapitał do rozwoju z grantów, od inwestorów branżowych oraz z rynku kapitałowego.\n_ - Ostateczne decyzje będą zależne od sytuacji na rynkach finansowych oraz warunków finansowania z poszczególnych źródeł. Zależy nam na tym, aby źródła finansowania dobrać optymalnie do długoterminowej strategii Selvity _ - napisano w komunikacie.\nOd 2011 r. Selvita jest notowana na rynku NewConnect.\nZM Mysław myślą o przejściu na rynek główny GPW i nowej emisji akcji\nAkcjonariusze Esotiq&Henderson zdecydują przejściu na GPW\nAkcjonariusze InventionMed zdecydują 28 czerwca o przejściu na główn...\nAkcjonariusze Pharmeny zdecydują 26 IX o przejściu na rynek główny G...


Margaryna - promocje i cena | Twoja Gazetka\nStrona główna > ... > Produkty > Margaryna\nMargaryna - promocje i ceny\nSzukasz promocji i ofert na margaryna? Może spędzasz zbyt dużo czasu myśląc o tym, jak zaoszczędzić pieniądze kupując takie produkty jak margaryna. Na tej stronie znajdziesz listę wszystkich gazetek, oferujących świetne ceny na takie produkty jak margaryna.\nMargaryna ŚNIADANIOWA KLASYCZNA BIELMAR - 450 g, 8,20/kg\nMargaryna PROACTIV IMMUNE UPFIELD - 250 g 39,96/kg\nMiks FINUU KRUSZWICA - 200 g, różne rodzaje 3,00/100 g\nMargaryna PROACTIV UPFIELD - 400 g, różne rodzaje 32,48/kg\nMargaryna MR KRUSZWICA - 750 g 7,45/kg\nMiks do smarowania KRUSZWICA FINUU - 200 g, różne rodzaje 3,00/100 g NEPLATNÝ LETÁK\nMargaryna FLORA PROACTIV - 400 g różne rodzaje 32,48/kg NEPLATNÝ LETÁK\nMargaryna KASIA - 250 g 7,96/kg NEPLATNÝ LETÁK\nMargaryna KASIA - 250 g wybrane rodzaje 9,00/kg NEPLATNÝ LETÁK\nMargaryna KASIA - 250 g 8,60/kg NEPLATNÝ LETÁK\nNa portalu Twoja Gazetka wiemy o wszystkich okazjach, obniżkach, promocjach i rabatach na margaryna. Możemy znaleźć najlepsze zniżki i to my, jako pierwsi, poinformujemy Cię, że margaryna jest obecnie w promocji. To oznacza, że możesz zaoszczędzić dużo pieniędzy podczas cotygodniowych zakupów. Sprawdź ile możesz zaoszczędzić na margaryna korzystając z naszych promocji i zniżek z najnowszych gazetek.\nSprawdź, ile kosztuje margaryna w Twojej ulubionej sieci\nJeśli chcesz zaoszczędzić pieniądze, wystarczy kliknąć na gazetkę i sprawdzić aktualną cenę w Twojej ulubionej sieci Kaufland, Netto, Selgros, Eurocash Cash & Carry, E.Leclerc, Dino, Carrefour, Polomarket, Stokrotka Supermarket, Carrefour Market. Jeśli chcesz ułatwić sobie wyszukiwanie ofert, możesz wybrać odpowiedni filtr - gazetki i katalogi od wybranych marek. Pamiętaj, że na portalu Twoja Gazetka również możesz sprawdzić zniżki na bardzo wiele różnych produktów. Sprawdź nasze niesamowite okazje i zacznij oszczędzać na zakupach.\nPrzejrzyj aktualne oferty i promocje na swoje ulubione produkty takie jak magiczny pamietnik, mata łazienkowa, marchewka, miniszklarnia, Marilyn. Na portalu Twoja Gazetka wszystko jest w jednym miejscu. Jedno kliknięcie i wszystkie najlepsze oferty są w zasięgu ręki. Upewnij się, że na bieżąco sprawdzasz nasze oferty - ciągle pracujemy nad udoskonaleniem swoich usług i dodajemy nowe promocje i zniżki, by każdy mógł skorzystać z najniższych cen!\nMargaryna - sklepy\nmargaryna Delikatesy Centrum\nmargaryna Stokrotka Supermarket\nmargaryna Eurocash Cash & Carry\nmargaryna Stokrotka Market\nmargaryna Topaz Express\nmargaryna Carrefour Market\nmargaryna Eurocash Dystrybucja\nmargaryna Carrefour Express\nmargaryna Piotr i Paweł


Krzysztof Zalewski w PolskieRadio.pl (1)\nJakiej muzyki uczy słuchać swojego syna Krzysztof Zalewski?\n– Kiedy już nic nie działa, a mój synek nie może usnąć, to puszczam mu tego konkretnego wykonawcę i po chwili Lew jest przeszczęśliwy – zdradził Krzysztof Zalewski. O jakiego artystę chodzi? Zobacz więcej na temat: Trójka Męskie Granie Piotr Stelmach Krzysztof Zalewski\n– W refrenie tej piosenki śpiewam o tym, że jako ludzie na poziomie podstawowym potrzebujemy tych samych, bardzo prostych rzeczy: pragniemy miłości, poczucia szczęścia – mówi Katarzyna Nosowska o hymnie tegorocznej trasy Męskie Granie. Z artystką rozmawiał Piotr Stelmach. Zobacz więcej na temat: Trójka Męskie Granie Krzysztof Zalewski Piotr Stelmach Katarzyna Nosowska\n"Z piosenką na Męskie Granie spóźniłem się trzy tygodnie"\n– Czułem w sobie coś na kształt tego "świętego spokoju", o którym w "Sobie i Wam" śpiewa Kasia Nosowska – mówi Krzysztof Zalewski, który wspomina pracę tegorocznym hymnem Męskiego Grania i opowiada o zeszłorocznej współpracy z Kortezem i Dawidem Podsiadło. Zobacz więcej na temat: Trójka Męskie Granie Krzysztof Zalewski Piotr Stelmach


Jak zaprojektować wnętrze mieszkania - One Line\nJak zaprojektować wnętrze mieszkania\nMożliwość komentowania Jak zaprojektować wnętrze mieszkania została wyłączona\nKażdy z nas chciałby mieszkać w pomieszczeniach ciekawie urządzonych. Mowa tu zarówno o estetyce i wyszukanych rozwiązaniach, jak i zastosowaniu zasad funkcjonalności na etapie tworzenia aranżacji. Warto zadbać, aby już projekt pomieszczeń wykonany został w sposób fachowy i kompetentny. Można w tym celu skorzystać z pomocy firmy, która zajmuje się fachowo tworzeniem projektów.\nKażde pomieszczenie wymaga indywidualnego podejścia\nTo oczywiste i naturalne, że inaczej urządza się salon, a inaczej kuchnię czy sypialnię. Każde pomieszczenie wymaga indywidualnego podejścia i rozważenia różnych opcji w zakresie tworzenia aranżacji. Inaczej urządza się pomieszczenia małe, a inaczej wielkie. W małych lokalach każdy kąt jest ważny i należy wykorzystać przestrzeń w sposób maksymalny. Duże wnętrza dają nieco większą dowolność w odniesieniu do tworzenia aranżacji. Projektowanie wnętrz Kraków musi uwzględniać różne kwestie. Będzie to między innymi rozmieszczenie ścian, określenie rodzaju i wielkości mebli, a także umiejscowienie dodatków i dekoracji. Wybrać trzeba także podłogi i kolorystykę ścian. Bardzo popularne są panele oraz podłogi drewniane. W łazienkach oraz kuchniach sprawdzają się rewelacyjnie płytki. Warto zadbać, aby zostały dobrze położone. Od tego zależy bowiem w głównej mierze to, jak się będą sprawowały. Nie bez znaczenia jest też ich jakość. Im będzie ona lepsza, tym bardziej trwała okaże się realizacja.\nNa tworzeniu aranżacji nie powinno się przesadnie oszczędzać. Dobrze urządzone i wyposażone mieszkanie będzie nam służyło przez wiele długich lat. Postaw zatem na wykonanie profesjonalnego projektu i zadbanie o wysoką jakość kupowanych materiałów, mebli, sprzętów. Określ też czy chcesz mieć mieszkanie urządzone klasycznie czy też znacznie bardziej nowocześnie.\n« Usuwanie plam na skórze przy pomocy lasera Skuteczne panele słoneczne »