Dagur B. Eggertsson

Dagur Bergþóruson Eggertsson (f. 19. juni 1972) er íslendskur politikari. Hann er núverandi borgarstjóri í Reykjavík og tók við starvinum eftir Jóni Gnarr tann 16. juni 2014.

Dagur er føddur í Oslo í Noregi, men er vaks upp í Reykjavík. Hann er sonur Eggert Gunnarsson, djóralækna, og Bergþóru Jónsdóttur, lívfrøðing. Kona Dags er Arna Dögg Einarsdóttir, lækni á Landspítalinn-Háskólasjúkrahús í Reykjavík. Tey eiga 4 børn, Ragnheiður Hulda f. í mai 2004, Steinar Gauti f. í september 2005, Eggert f. august 2009, og Móeiður f. mars 2011.

Dagur er útbúgvin lækni frá Háskóla Íslands í 1999, og hevur master grad í mannarættindum og altjóðalógum frá universitetinum við Lund í Svøríki árið 2005.

Íslendskir politikarar
Føðingar í 1972


Føroya Skótaráð

Føroya Skótaráð er eitt ráð sum umboðar allar fýra skótasamskipanirnar í Føroyum. Tær 4 samskipanirnar eru KFUM skótarnir í Føroyum, Føroya KFUK skótar, FH-skótarnir (Frelsunarher skótarnir) og Føroya Skótasamband (gulu skótarnir).

Føroya Skótaráð er síðani 1991 sjálvstøðugur limur i Nordisk Samarbeits Komité, sum umboðar alt Norðulenskt skótaarbeiði. Føroya Skótaráð eru limir í alheimsfelagskapunum WOSM og WAGGGS í gjøgnum donsku felagsskapirnar
Fællesrådet for Danmarks Drengespejdere og Pigespejdernes Fællesråd Danmark.

Føroya Skótaráð tekur sær av øllum felags tiltøkum hjá teimum føroysku samskipanunum, og er nevndin samansett av nevndarlimum úr øllum teirra.

Arbeiðsuppgávur eru millum annað árliga tiltakið Skótahjálpin, og at samskipa føroyska luttøku á alheimsskótaleguni Jamboree (World Scout Jamboree) sum er fjórða hvørt ár.

Keldur

Føroyskir felagsskapir


Klaksvíkar Dansifelag

Klaksvíkar Dansifelag varð stovnað í 1954. Felagið hevur í dag 220 limir. Formaðurin eitur Heini Mohr. Allar gerðabøkurnar eru til skjals, og tær siga frá eini livandi søgu. Fyrsta nevndin í Klaksvíkar Dansifelag var mannað av: Jacob Mourits Olsen Form, Ernst Petersen, Leo Sumberg, Hans P. Petersen, Joen Johansen, Jákup Matras og Óli Dahl. Heini Mohr hevur verið formaður í Klaksvíkar Dansifelag seinastu 20 árini. Líka síðan dansifelagið varð sett á stovn, hevur felagið verið virkið og hevur m.a. bygt felagshúsið Skálan, sum hevur verið nógv brúktur til veitslur og onnur tiltøk í Klaksvík. At dríva eitt virkið felag og halda Skálan í góðum standi krevur sítt. Fyri at fáa orku til hetta arbeiðið, hevur Klaksvíkar Dansifelag javnan bingo og einaferð um árið eitt eydnuhjól. Tá felagið varð stovnað í 1954 var læknastríðið í hæddini, og tað sæst eisini aftur í gerðabókunum. Í fyrstu gerðabókini skrivar formaður felagsins, at eftir tógvi stríð og nógvar samtalur við sýslumannin sleppa vit nú at dansa aftur. Undir læknastríðnum var ”forsamlingsforboð” frá myndugleikunum, og tí bar heldur ikki til at savnast til dans. Fyrsti fundurin var 17. oktober 1954 og í fundarbókini stendur at lesa, at orsøkin til at felagið varð stovnað, er tí at føroyski dansurin var við at doyggja út, og vit kunnu siga at feløgini hava gjørt mun, tí støðan er nú fullkomiliga vend. Føroyski dansurin er partur av fólkaskúlanum og stór fjøld av børnum og ungdómi gongur til dans hjá felagnum. Hvørt sunnukvøld dansa 40 til 50 børn og ung.

Keldur

Føroyskur dansur
Føroyskir felagsskapir
1954


G20

Í G20 eru heimsins førandi ídnaðarlond, og limirnir eru Argentina, Avstralia, Brasil, Stóra Bretland, Kanada, Fólkalýðveldið Kina, Frakland, Týskland, India, Indonesia, Italia, Japan, Suðurkorea, Meksiko, Russland, Saudiarábia, Suðurafrika, Turkaland og Sameindu Statirnir. Harumframt er ES, við sínum 28 limum, eisini ein partur av G20. Felagsskapurin kemur reguliga saman til fundar at røða um heimsbúskapin.

Kelduávísingar

Altjóða politikkur
Altjóða felagsskapir


Charles Manson

Charles «Charlie» Manson (føddur 12. november 1934 - deyður 19. november 2017 sum Charles Milles Maddox í Cincinnati, Ohio) var ein amerikanskur dømdur hópdrápsmaður, sum við sínum skara í Manson-familjuni gav boð um at drepa m.a. táverandi konu Roman Polanski, Sharon Tate. Manson sat í fongsli frá 1969, eftir tey ræðuligu drápini av konu Roman Polanski og fýra onnur í Los Angeles 9. august 1969, og fyri at hava dripið hjúnini Leno og Rosemary LaBianca sama kvøld. Hann sat í fongsli til hann doyði hin 19. november 2017. Í sekstiárunum skelkaði hann heimin, tá ið hann varð dømdur fyri níggju morð. Sjálvt um Manson ikki drap sjálvur, so var hann dømdur fyri viðvirkan. Ikki fyrr enn í 2027 kundi hann møguleika søkja um royndarleyslating, men doyði tíggju ár áðrenn tað.

Manson sat inn í fongslinum Corcoran í Kalifornia, har hann sat fyri lívstíð. Í 2014 tá hann var farin um tey 80 árini, fekk hann loyvi at skipa sítt egna brúdleyp. Sambært tíðindastovuni AP skuldi hann í 2014 giftast við eini 26 ára gamlari kvinnu, sum tá hevði vitjað hann regluliga í fongslinum í sjey ár. Manson søkti fleiri ferðir um at verða royndarleyslatin, men tað bleiv noktað honum. Hann fekk noktandi svar 12 ferðir. Hann kundi í fyrsta lagi fáa eitt slíkt loyvi í 2027. Tá hevði Manson altso verið 92 ár, um hann hevði livað so leingi. Hann helt uppá, at hann onki hevði at gera við morðini - sjálvt um tað varð hann, sum bað Manson-skaran drepa Sharon Tate og skriva "Grísur" á úthurðina hjá Roman Polanski við blóðinum hjá Tate. Hetta hendi í ár 1969. Skarin hjá Charles Manson í Simi Valley, Kalifornia drap eisini onnur fólk og hevði Charles Manson fingið sín vilja, so hevði hann útruddað alla verðina. Áðrenn hann bleiv dømdur fyri lívstíð, varð hann vinur við tónleikaran Dennis Wilson frá Beach Boys.

Nógvir filmar eru gjørdir um Charles Manson, so sum "The Manson Family" frá 2003 og dokumentarurin "The Six Degrees of Helter Skelter" frá 2009. Mordarin, sum ikki drap nakran sjálvur - men fekk onnur at drepa fyri seg - hevur fasinerað menniskju kring heimin og eitt ótal av samrøðum við Charles Manson liggja eitt nú á m.a. YouTube. Harafturat kann nevnast, at tónleikarar so sum Guns N' Roses, White Zombie og Marilyn Manson (sum er ein blandingur av navninum Marilyn Monroe og Charles Manson) hava framført sangir, sum gjørdir eru av Charles Manson sjálvum.

Drápsmenn
Føðingar í 1934
Andlát í 2017


Vivino

Vivino er ein app ella applikatión, har tú kann taka eina mynd av einari og hvørjari vín-fløsku og so fortelur appin tær alt um vínslagi og vísir tær afturmeldingar frá øðrum brúkarum. Appin varð gjørd í 2009 av føroyinginum Heina Zacariassen og dananum Theis Søndergaard. Appin er ein av best umtóktu vín-appunum í heiminum og liggur millum tíggju tær bestu í mat- og drekka-bólkinum í app-savninum hjá Apple. Í mars 2012 fór Vivino upp um 1 mió. brúkarar. Í 2014 er Vivino heimsins mest brúkta app til vín, og er komin uppá 6,6 mió. brúkarar. Vivino hava so gott orð á sær, at íleggjarar standa í kø fyri at seta pengar í appina. Tað skulu pengar til at menna ein slíka app. Janus Friis, sum stovnaði Skype, gjørdist ein av íleggjarunum, og í 2013 komu nýggir íleggjarar afturat. Vivino hevur á henda hátt fingið eitt samanlagt innskot uppá 50 mió. kr frá íleggjarum. Vivino heldur til á Amager í København, har tað starvast 18 fólk, í Ukraina starvast 8 forritarar, í India somuleiðis 8 forritarar. Harumframt hevur Vivino lut í einum liði av 50 fólkum, sum sita í India. Tey seta saman myndir av vínetikettum í teimum førum, har hetta ikki letur seg gera sjálvvirkandi. So er tað ikki minst nýggja deildin í San Francisco, har Heini Zachariassen flutti til í 2014, so hann kundi vera tættari íleggjarunum og stórum fyritøkum sum Facebook, YouTube og Apple. Hann flutti í august 2014 til San Francisco við konu, trimum børnum og hund. Síðani Vivino fekk deild í USA, er talið á teimum, sum taka Vivino-appina niður, vaksið nógv. USA er størsti marknaðurin hjá Vivino, og vínlandøkið Napa Valley liggur ein stuttan koyritúr burturi. 200.000 fólk skanna vín umvegis app hansara ein vanligan leygardag fyri at fáa upplýsingar um vínið, tey drekka. Og hvønn dag leggjast fleiri aftrat. Í 2014 umfatar Vivino yvir 1,3 millioner sløg av víni og har ber til hjá fólki úr øllum heiminum at fáa upplýsingar um hvørt slagi og eisini ummæli.

Skipanin virkar á tann hátt, at tú tekur eina mynd av vínspjaldrinum, og so leitar forritið eftir víninum í dátagrunninum hjá Vivino, har 1,3 mió. vínsløg verða tøk um stutta tíð. Tá vínið er funnið, kanst tú lesa um tað, og síggja hvat aðrir brúkarar siga um tað. Tú kanst eisini meta um vínið sjálv/ur og seta eitt ”like” ella ”dislike”. Vivino er ein app til smartphones, sum letur teg skapa ein digitalan "vínkjallara". Við appini hevur tú møguleika at taka myndir av vínfløskum, sum automatiskt verða skrásettar og paraðar við røttu vínfløskuna úr databasanum hjá Vivino, sum kann reypa við at hýsa upplýsingar um fleiri enn eina millión ymsar vínfløskur. Millum annað ber tað síðani til at lesa ummæli av fløskunum frá øðrum brúkarum av Vivino, umframt at skriva síni egnu ummæli.

Í 2013 kundi fyritøkan vísa ein netto kapital á góðar 74 milliónir krónur. Í 2014 eru fleiri enn 6,6 milliónir aktivir brúkarar, ið nýta Vivino, ið veksur meiri og meiri fyri hvønn dag.

Forrit
Undirhald


Tjóðarslagorðið hjá USA

Tjóðarslagorðið hjá Sambandsríkinum Amerika hevur síðani 1956 verið In God We Trust (á føroyskum: "Vit trúgva á Gud"). Eitt slagorð hjá USA hevur eisini verið "E pluribus unum" ("Úr nógvum, ein").

Kelda

USA
Gjaldoyra


Ozonlagið

Ozonlagið, sum er á leið 10 km frá jørðini, verjir jørðina móti skaðiligum strálum frá sólini. Tá minni er til av ozoni, gerst ozonlagið tynnri og sagt verður, at "hol" er í ozonlagnum. Jú tynri ozonlagið er, jú fleiri skaðiligar strálur koma tá niður á jørðina. Skaðiligu strálurnar kunnu elva til krabbamein í húðini og tálma vøkstri av plantum og algum.

Náttúruvísindi


Santa Cruz Island

Santa Cruz Island er við sínum umleið 250 km2 størsta oyggj í Kalifornia. Oyggin er øll sum hon er ein tjóðgarður: Channel Islands National Park. Onki fólk hevur búð fast á oynni síðan 1960. Í dag er bert ein persónur í oynni (National Park Service Ranger). Ferðasamband er sjóvegis við Island Packers og luftvegis við Channel Islands Aviation. Hon er sera væl egnað til ferðavinnu, serstakliga orsaka náttúruvakurleika.

Oyggjar í USA
Kalifornia


Anders Koustrup Kærgaard

Anders Koustrup Kærgaard (føddur 1972) er ein danskur varskógvari (whistleblower) og kapteinur við Gardehusarregimentið.

Han er tann persónurin, ið í 2012 kom alment fram við prógvum fyri álvarsaman ágang móti sivilum í Irak, har ið Danmark luttók sum friðarvarveitandi herdeild.

Han varð í 2013 dømdur dagbøtur í seks mánaðir, tí at hann noktaði at upplýsa navnið á tí offiserinum, ið hevði syrgt fyri at varveita í staðin fyri at oyðileggja bandið við videoupptøkunum, ið prógvaðu ágangin ið varð framdur undir einari operatión, ið var undir danskari leiðslu.

Í tíðarskeiðnum 2004 - 2005 var hann útsendur sum fregnaroffiserur í tí donsku Irak-herdeildini. Eftir at hann var sendur til Irak, fór hann úr donsku verjuni og fór í staðin at arbeiða við at seta á stovn Koldkrigsmuseum Stevnsfort (tann núverandi Stevnsskansin), ið er partur av Østsjællands Museum á Stevns.

Hin 22. novembet 2014 var han gestur í DR1 sendingini Ugens gæst. Tá ið sendingin bygjaði, varð sagt at (í føroyskari týðing):

Hann misti nærum alt: Vinirnar, starvið, sambandið við pápan og alt, ið hann var uppaldur til at trúgva uppá. Harafturímóti helt hann fast í síni virðir.

Anders Koustrup Kærgaard hevur nú stovnað ein NGO felagsskap fyri varskógvarar.

Keldur

Varskógvarar
Føðingar í 1972
Danir


Lars Moa

Lars Kolbjørn Moa (føddur 1947) er ein norskur týðari og fyrrverandi lærari. Hann er útbúgvin lærari við eftirútbúgving í enskum og norðurlendskum málum, og var lærari í ungdómsskúlanum frá 1970. Moa er nevndarformaður í Ole Vig-fondinum, sum býtir út Ole Vig-virðislønina.

Moa hevur enduryrkt/týtt bøkur úr føroyskum til nýnorskt síðan 2003, bæði barnabøkur, yrkingasøvn og skaldsøgur. Hann fekk heiðurslønina Målblomen frá Noregs Mållag í 2007 fyri sítt arbeiði við at gera føroyskar bókmentir meira kendar í Norra, serliga við at týða verk eftir rithøvundan Jóanes Nielsen. Fyri hetta arbeiði varð hann eisini tilnevndur Kritikerprisen fyri bestu týðingina av Norsk kritikerlag í 2008. Í 2011 varð hann heiðraður við Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts virðislønini fyri hansara arbeiði fyri at styrkja norskt-føroyskt samstarv. Í 2009 vóru fýra av bókatýðingunum hjá Moa givnar út.

Týðingar úr føroyskum til nýnorskt
Sting. Rithøvundur: Jóanes Nielsen.
Bruer av svoltne ord. Rithøvundur: Jóanes Nielsen.
Símun Sámal. Rithøvundur: Martin Næs.
Frå alle kantar ber vinden med seg ord og plantar og teikn. Rithøvundur: Jóanes Nielsen.
Det fins dei som tar månelys på alvor. Rithøvundur: Jóanes Nielsen.
Tider skal komme. Rithøvundur: Oddvør Johansen.
Dei kallar meg berre Hugo. Rithøvundur: Rakel Helmsdal.
Glansbildesamlarane. Rithøvundur: Jóanes Nielsen.
U-. Historier om djevelskap. Rithøvundur: Carl Jóhan Jensen.

Keldur

Týðarar
Norðmenn
Lærarar
Føðingar í 1947
Føroyskar bókmentir


Jómfrúoyggjar

Jómfrúoyggjar ella Virginoyggjar, enskt: Virgin Islands, merkir Jómfrúoyggjarnar, er ein oyggjabólkur í Karibiahavi sum telur 9 størri oyggjar og umleið 200 smærri hólmar og oyggjar. Stórabretland og Sambandsríki Amerika hava býtt oyggjarnar sínámillum. Fyri eystan eru hinar Puertorikansku Jómfruoyggjarnar og handan tær Puerto Riko í Sambandsríkinum Amerika. Tað er partur av Smáu Antilluoyggjunum.

Størstu oyggjar

Keldur

Karibia
Oyggjar
Puerto Riko
Amerikonsku Jómfrúoyggjar


Polynesia

Polynesia (úr grikskum πολύς “mong” og νῆσος “oyggjar”) er eitt landafrøðiligt øki í Kyrrahavinum. Heiti Polynesia var fyrst brúkt av franska rithøvundanum Charles de Brosses í 1756 og var eitt heiti fyri allar oyggjarnar í Osiania. Seinni hevur orðið verið nýtt um ta serstøku regiónina, ið hevur sama átrúnað, mál ella mentan. Oyggjarnar í Polynesia eru tann amerikanski lutstaturin Hawaii, Nýsæland, Páskaoyggin, Sámoa, Amerikanska Sámoa, Franska Polynesia, Cookoyggjar, Tokelau og nakrar minni oyggjar, sum til dømis Marquesasoyggjar, Tuvalu, Niue, Norfolkoy, Pitcairn, Wallis og Futuna, umframt amerikonsku Midwayoyggjarnar, Johnstonoy, Jarvisoy, Howlandoy og Bakeroy. Heiti verður nýtt um fleiri enn túsund oyggjar í Kyrrahavinum, ið hava somu tilsvarandi átrúnað, mentan, málfamilju ella samfelagsskipanir. Landafrøðiligt er Polynesia trínynt við trimum hornum: Hawaii, New Zealandi og Páskaoyggin.

Polynesia


Mikronesia

Mikronesia (úr grikskum μικρός “smá” og νῆσος “oyggjar”) er ikki bara eitt landafrøðiligt øki í Kyrrahavinum, men eisini ein sokallað etnografiskt región, har fólkið í ymsu londunum hava sama etniska uppruna. Tað liggur í vestara partinum av Kyrrahavinum. Fyri vestan liggja Filipsoyggjum, Indonesia liggur í útsynning, Melanesia mót suðri, og Polynesia liggur har eysturi. Øki hevur ein vídd á 2,7 mió km² og hevur umleið eina hálva millión íbúgvar. Fólk ið búgva í Mikronesia tosa mikronesisk mál, altsá ikki polynesisk ella melanesisku málini, sum t.d. á Fiji ella Sámoa. Heiti Mikronesia bleiv fyrst nýtt av franska sjómanninum Jules Dumont d’Urville í 1831 fyri at skilja hetta økið frá Polynesia í eystri. Sjálvstøðug lond í Mikronesia eru Kiribati, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Nauru og Palau, umframt fleiri amerikonsk hjálond, sum til dømis Guam, Norðurmarianoyggjar og Wakeoy. Amerikanska oyggin Guam er tann størsta oyggin í Mikronesia. Tað er tropuveðurlag í øllum Mikronesia. Størstu oyggjabólkarnir eru Karolinoyggjarnar í Mikronesiasamveldinum, Gilbertoyggjar í Kiribati, Marshalloyggjar og Marianaoyggjar (sum er býtt millum Guam og Norðurmarianaoyggjar, ið bæði eru amerikonsk hjálond). Mikronesia hevur umleið 2100 oyggjar og er umleið 2700 km2 í landvídd.

Mikronesia


Marianoyggjar

Marianoyggjar (á enskum: the Marianas) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA, sum liggja í Mikronesia í Kyrrahavi, eystanfyri Filippinunum. Marianoyggjarnar liggja uml. 2000 km frá stondini í Suðurjapan og norðan úr Ný Guinea. Marianoyggjar vóru áður nevndar Islas de los Ladrones. Landið fevnir um tær báðar høvuðsoyggjarnar Guam og Norðaru Marianaoyggjar. Oyggjarnar fevna um eitt økið á 1004,5 km². Guamoyggin er tann størsta í oyggjabólkinum Marianoyggjum og eisini størsta í Mikronesia. Hagar koma nógv ferðafólk, tí veðurlagið er avbæra gott. Í tí subtropiska veðurlagnum á Guam vaksa nógvar litfagrar plantur. Oyggjabólkurin er av vulkanskum uppruna. Oyggjarnar hava verið undir amerikonskum yvirvaldi síðan 1898. Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari.

Ferdinand Magellan var tann fyrsti evropearin, sum kom til oyggjarnar, tað var 6. mars 1521.

Lond

 Norðaru Marianaoyggjar
  Guam

Mikronesia
Kyrrahavsoyggjarnar
Oyggjar í USA


Avstralásia

Avstralásia er eitt landafrøðiligt øki í Osiania. Londini í Avstralásia eru: Avstralia, Norfolksoyggj, Jólaoyggj, og onkuntíð eisini New Zealand og Papua Ný Guinea. Heiti Avstralásia bleiv fyrst nýtt av franska rithøvundinum Charles de Brosses í 1756 fyri at skilja hetta økið frá til dømis Mikronesia og Polynesia.

Kyrrahavsoyggjarnar


Sámoaoyggjar

Sámoaoyggjar er býtt ímillum londini Lýðveldið Sámoa og Amerikanska Sámoa. Oyggjarnar eru partur av Polynesia í Osiania. Oyggjarnar eru 3030 km2 til víddar. Savai'i, Ulopu og Tutuila eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Góð 250.000 fólk búðu í oyggjunum í 2014. Málið er sámoskt, men nógv fólk duga væl enskt sum ein fylgja av tí tætta sambandi við Sameindu Statirnir gjøgnum tíðirnar og upp á grund av ferðavinnuni, sum er týdningarmesta vinnugreinin. Hægsti blettur á oyggjunum er Silisili á Savai'i, 1858 metrar yvir havinum.

Sámoa
Polynesia
Kyrrahavsoyggjarnar


Palle Sørensen

Palle Mogens Fogde Sørensen (føddur 26. mars 1927) var ein danskur drápsmaður. Hann er kendur fyri at hava skotið 4 løgreglufólk, ímeðan hann var á flótta í einum stolnum bili i september 1965. Palle og sonur hansara "Mikkel Aske Høg" skuldu handtakast fyri at hava ólóglig vápn um hendur.

Eftir stóra leiting hjá løgregluni, varð Palle 3 dagar seinni funnin, og varð dømdur lívstíð í fongsul.
Sjálvt um Palle var ein av teimum friðarligu fangunum, var hann tó altíð mettur at vera tann farligasti fangin í fongslinum.
Palle Sørensen slapp leysur aftaná 32 ár og 8 mánaðir, og er tað tað longsta, ið nakar hevur sitið í donskum fongsli, í nýggjari tíð.

Hendan hendingin hevði við sær, at donsk løgreglufólk byrjaðu at bera vápn til arbeiðis.

Keldur

Danir
Drápsmenn
Føðingar í 1927


Norðurjútland

Norðurjútland (á donskum Nørrejyske Ø ella Vendsyssel-Thy) er næststørsta oyggin í Danmark. Norðurjútland er norðasti parturin av Danmark. Norðan fyri Limfjørðin liggja Norðurjútlandi. Her búgva umleið 300 000 fólk. Úr Norðurjútland er ferjusamband til Göteborg á svenska meginlandinum og m.a. Kristiansand, Larvik, Oslo, Stavanger og Bergen í Noregi. Lítla flogfelagið Danish Air Transport (DAT) hevur bíligasti flogferðir millum Norðurjútland og Keypmannahavn, umleið 295 krónur annan vegin. Tað er SAS, ið er høvuðsoperatørur á rutunum millum Jútland og Keypmannahavn. Danish Air Transport hevði herfyri ætlanir um at flúgva á rutuni millum Keypmannahavn og Vágar, men hesar ætlanir vórðu av ongum.

Í Norðurjútlandi er 3 sýslur: Vendsyssel, Han Herred og Thy (minus Thyborøn):

Sí eisini

 Región Norðurjútland

Keldur

Oyggjar í Danmark
Landafrøði Danmarkar


HDI

HDI – Human Development Index – er ein háttur at máta og samanbera støðuna í heimsins londum. Vísitalið, sum er á einum stiga frá 0 til 1, verður roknað við at leggja saman ymisk tøl fyri búskaparliga menning.

Búskapur


Tänndalen

Tänndalen er ein bygd í Härjedalens kommunu í Jämtlands län í Svøríki. Tänndalen hevur umleið 66 íbúgvar (2010) og liggur 720 metrar yvir havinum.

Í Tänndalen verður vetrarítróttur íðkaður. Í 1947 byrjaði skískúlin "Pinnens skidskola" í Riksgränsen, sum í dag er Svøríkis elsti privati skískúli. Skúlin var fluttur til Tänndalen í 1952, tá ið tann fyrsta skílyftan í Tänndalen og Funäsfjällen var klár. Í 2010 var skískúlin fluttur til Funäsdalsberget.

Keldur

Býir í Jämtlands län


Martha’s Vineyard

Martha’s Vineyard er ein amerikonsk oyggj beint úti fyri strondina í Cape Cod í Massachusetts í Nýonglandi. Oyggin liggur 50 kilometrar úr Massachusetts og grannaoyggin Nantucket liggur 24 kilometur eystari. Í 2010 var fólkatalið 16 535. Tær størstu bygdirnar á Martha’s Vineyard eru hesar: Oak Bluffs, Edgartown og Tisbury. Oyggin er 231,75 ferkilometrar til støddar, t.e. minni enn Eysturoy.

Oyggjar í USA
Massachusetts


Nantucket

Nantucket er ein oyggj uttanfyri Eysturstrondina í USA. Hon er umleið 48 km suður úr Cape Cod í Massachusetts. Fólkatalið á Nantucket er umleið 10,172. Víddin er 272,6 km2.

Oyggjar í USA
Massachusetts


Tjørnuvíkar kirkja

Tjørnuvíkar Kirkja er kirkja í bygdini Tjørnuvík og varð hon vígd tann 18. oktober 1937. Upprunaliga skuldi hon vígast dagin fyri sum var ein sunnudagur, men vegna óveður var hetta útsett til dagin eftir.

Kirkja hevði verið í Tjørnuvík áður, men í 1857 vórðu partar av gomlu kirkjuni fluttir til Saksunar, sum tá fekk sína egnu kirkju. Tjørnuvík kom tá at standa uttan kirkju, og kom at hoyra undir kirkjuna í Vík. Soleiðis vardi tað í heili 80 ár.

Bratta og ofta illgongda leiðin til Víkar var ein av grundgevingunum, tá 65 navngivin fólk úr Tjørnuvík í mars 1934, settu fram ynski til Føroya Løgting um at fáa nýggja kirkju bygda í bygdini.

Longu í oktober 1932 hevði H.C.W. Tórgarð arkitektur, gjørt tekningar til ta nýggju kirkjuna, ið byggjast skuldi Yviri á Oyrunum, og 8. oktober 1934 varð sáttmáli undirskrivaður við Zacharias Jacobsen (hjá Bøkjaranum) í Havn um at byggja kirkjuna.

Væl gekst í hond við arbeiðinum at fáa kirkjuna bygda. Sambært brævi frá K. Grøn til Kirkjuinspektiónina dagfest tann 12. oktober 1936 er kirkjan nú liðugt smíðað, og biðið verður um at fáa kirkjuna sýnaða og góðkenda. Hetta kirkjusýn fer fram longu 14. november 1936 av Óla Arge og Johs. Mørkøre, har hesir vátta, at kirkjan er bygd í samsvar við góðkenda tekning.

Keldur

Kirkjur í Føroyum


Tokelau

Tokelau er ein lítil oyggj í Kyrrahavi, sum hoyrir til Nýsæland. Tokelau fevnir um koralloyggjarnar Atafu, Nukunonu og Fakaofo.

Kyrrahavsoyggjarnar


Olgar Danski

Olgar Danski (Danskt: Holger Danske) er ein donsk sagnahetja við uppruna í eldri evropeiskum kvæðum og vísum sum á gomlum fronskum vórðu rópt chansons de geste. Hann er fyrstu ferð nevndur við navninum Oger le Danois í Runsivalsstríðnum frá miðum 1000-talinum, har hann er í tænastu sum reiðmaður hjá Karlamagnusi.

Ørindi 53 og 54 úr Ámunds rímu:

Tað var keisarin Karlamagnus,
reið sær heim í garð,
úti Olgar danski
fyri honum var.

Mælti tað Olgar danski,
heldur sær á gleim:
“Tað má tú takka frænda tínum,
at tú komst livandi heim.”

Standmyndir
Hotel Marienlyst í Helsingør bílegði í 1907 eina bronsustandmynd av Olgari Danska. Myndahøggarin Hans Pedersen-Dan gjørdi fyrst ein stóran gipsfigur, ið myndaði stoypiformin til ta røttu standmyndina úr bronsu. Hesin gipsfigurur, ið bleiv staðsettur í kjallaranum á Kronborg, gjørdist nógv meira kendur enn originalurin við hotellið. Í 1985 var gipsfigururin so illa farin av fukti, at hann var útskiftur við eina standmynd úr betongi.

Søgnin sigur, at når Danmark stander i våde, så vil Holger Danske vågne op til dåd; at tá Danmark verður hótt, so fer Olgar Danski at vakna og koma móðurlandinum til hjálpar.

Tann upprunaliga bronsustandmyndin hjá Hotel Marienlyst varð sett til sølu í apríl 2013. Hon bleiv seld á Lauritz.com netauktiónssíðuni fyri 3,2 mió. danskar krónur, og er harvið tann dýrasti luturin ið nakrantíð er seldur á hesi alnetsíðu. Keyparin var ein vinnulívsmaður úr Skjern, og standmyndin skal nú setast upp í hesum vesturjútska býnum.

Ekstern leinki
 Ámunds ríma
 "Holger Danske" historie af H. C. Andersen
 B.S. Ingemanns værker på Kalliope

Danir
Kvæði


Árnafjarðar kirkja

Árnafjarðar kirkja er kirkja í bygdini Árnafjørður á Borðoy. Hon varð vígd tann 10. oktober í 1937.

Hin langi og torføri vegurin til sóknarkirkjuna í Klaksvík var fremsta orsøkin til, at 46 árnfirðingar, í august 1932, sendu umsókn til løgtingið um studning til gerð av nýggjari kirkju. Kirkjukassanevndin vildi síggja tekningar og eina kostnaðarætlan, áðrenn játtan kundi gevast. Tí settu árnfirðingar seg í samband við H.C.W. Tórgarð, byggimeistara í Havn, og fingu til vega tekning og kostnaðarætlan. Í álitunum stendur, at kirkjan, ið skal stoypast upp av betong og klæðast innan við timbur, kemur at hava rúm til 100 føst situpláss umframt lofts- og kórpláss.

Í september 1933 góðtók nevndin ætlanina og heitti á árnfirðingar um at fara undir ávegisarbeiði, so sum at grava út og savna tilfar. Peningur kundu tó ikki latast tað árið, men árnfirðingar skuldu fáa tilsøgn um studning so skjótt, tingið hevði ráð til tess. Tá búðu bert 90 fólk í Árnafirði, og tí var eisini krav frá nevndini um, at kirkjan skuldi styttast við tveimum stólarekkjum, soleiðis at rúm varð fyri 80 fólkum.

Í oktober 1934 fóru árnfirðingar, við Óla Hans Biskupstø sum løntum arbeiðsformanni á odda, ígongd við stoypiarbeiðið og í november 1936 stóð kirkjan liðug. Tó varð kirkjan ikki endaliga sýnað fyrr enn í oktober 1937. Tað vóru Zacharias Jacobsen, timburmaður, og Óli Arge, steinhøggari, báðir úr Havn, sum sýnaðu.

Í góðveðrinum 10. oktober 1937 var kirkjan vígd. Nógv fólk var samlað og m.a. kom Smyril av Havnini við 50 gestum. Eftir middag var farið í skrúðgongu í kirkju. Føroya Próstur og amtmaðurin gingu á odda við prestum, løgtingsformanni og løgtingsmonnum og øðrum aftaná. Vígslutaluna helt J. Dahl, próstur.

Keldur

Kirkjur í Føroyum
Borðoy


Bíggjar kirkja

Bíggjar kirkja er kirkja í bygdini Bøur í Vágum. Hon er vígd tann 16. oktober 1865.

Stutt eftir hálvan mai í 1865 fóru menn í holt við at byggja nýggju kirkjuna í Bø.

Jens Christian Heinesen úr Sørvági var valgdur at standa fyri arbeiðinum. Afturat sær hevði hann átta aðrar timburmenn, sum hjálptu honum at smíða og gera ymiskt annað fyrifallandi arbeiði. Hesir menn vóru úr Gásadali, Bø, Sørvági og Miðvági.

Hildið verður, at kirkjan er bygd á ta gomlu kirkjugrundina, og vert er at geva gætur, at tað var ein munur uppá tríggjar alin millum ta gomlu og ta nýggju kirkjuna. Líkt kundi verið til, at teir hava skoytt upp í báðar endar, tí tað tykist sum nýggj laðing er í báðum endum. Men á mannamunni verður hildið, at kirkjan varð longd vestureftir.

Kirkjan er 18 alin til longdar, 11 alin breið (11.5m x 7m).

Inni í kórinum er altarið. Har stendur tann tunga altartalvan úr stoypijarni. Tað sigst, at Heini í Búri í sínari tíð hevur givið altartalvuna, men helst er misskiljing komin í, tí sambært skjølum á Skjalasavninum, er hetta ikki so, tí í fleiri støðum stendur skrivað, at altartalvan er givin av Zacharias Heinesen.

Altartalvan varð umvæld í 1939, av Mikkjal Dánjalson á Ryggi, sum tá sat í kirkjuráðnum í Bø. Afturat sær hevði hann Aage Heinesen til hjálpar.

Uppi yvir altartalvuni hongur ein málningur av Jesusi á krossinum, sum Heini í Búri hevur givið kirkjuni. Hildið verður, at tað er Carl Carlsen, listamálari, ið hevur málað málningin í 1892.

Doypifunturin er dreyaður úr viði og hevur doypifat úr messing.

Í fótskørunum, á loftinum og undir prædikustólinum eru træsnældur, sum somuleiðis eru dreyaðar við rennitóli.

Keldur

Kirkjur í Føroyum
Vágar


Elduvíkar kirkja

Elduvíkar kirkja er kirkja í bygdini Elduvík á Eysturoy. Hon varð vígd tann 14. oktober 1951.

Tann 20. januar 1947 samtyktu elduvíkingar, samlaðir í Elduvíkar skúla, at fara undir at byggja eina kirkju. Nevnd var niðursett, við Salomen Joensen presti sum formanni, at hava málið til viðgerðar.
H.C.W. Tórgarð, arkitektur varð biðin um at gera eitt skitsuprojekt. Nevndin avgjørdi saman við honum, at gomlu trækirkjurnar skuldu nýtast sum fyrimynd, men við teimum nútímans tillagingum, sum máttu vera ein sjálvfylgja.

4. oktober 1947 sendi kirkjunevndin skriv til Føroya Løgting. Víst var til tekning og kostnaðarmeting frá H.C.W.Tórgarð. Sagt var frá, at nevndin hevur fingið loyvi at savna pening í døgunum 7. til 21. oktober. Víðari var sagt frá, at bygdamennirnir vildu gera alt arbeiðið viðvíkjandi útgrevstri, flutningsarbeiði av sandi og timbri og øðrum, útvega grót og flyta hetta til stað og síðani gera alt stoypiarbeiðið ókeypis.

Í skrivi til Løgtingið tann 17. juli 1948, verður sagt frá at grivið er út fyri grundini og sandur og grót eru fingin upp á pláss.

Á vári 1950 var alt fundament arbeiði liðugt og timburtilfarið fingið uppá pláss. Hesum arbeiðum stóð Jákup Garðshorn fyri.

Teir, ið stóðu fyri smíðingini vóru Heine Eldevig (Lítli Heini) úr Niðaru Nýggjustovu í Elduvík og Martin Nónskarð (fyrr Eldevig), sum eisini var elduvíkingur. Heine og Martin vóru systkinabørn og tiltiknir smiðir.

27. juli 1951 sendir kirkjunevndin í Elduvík skriv til Færøernes Kirkeinspektion og sigur frá, at nú er kirkjan nærum at vera liðug. Ein av grundunum til longu byggitíðina vóru truplu umstøðurnar at fáa við til vega.

Keldur

Kirkjur í Føroyum
Eysturoy


Eiðis kirkja

Eiðis kirkja er kirkja í bygdini Eiði á Eysturoy. Hon varð vígd tann 18. september 1881.

Í 1874 vildu fólk í Eiðis sókn fegin hava nýggja kirkju, og kirkjumyndugleikarnir vóru ikki ímóti. Nakað av kjaki stóðst av, hvar hon skuldi standa. Summi á Eiði hildu tað vera fáfongt at seta kirkjuna á eiðið millum Hólman og fjørðin, sum er versta veðurpláss í bygdini. Onkur av teimum gomlu helt, at hann sjálvur man ikki ætla, at nakar skal koma í kirkjuna til sín. Sagt verður, at V.U. Hammershaimb, próstur á Nesi, gjørdi av at seta kirkjuna á eiðið, áðrenn hann fór úr Føroyum í 1878, og so varð.
Í 1870-unum var hugurin at byggja kirkjur úr viði lítil, tí hildið var, at viðurin fór ov skjótt. Menn høvdu hug at royna við gróti, sum nógv var av á Eiði. Heitt var á danan Hans Christian Amberg at hjálpa í 1878. Hann var arkitektur frá akademinum í Keypmannahavn 1865.

Amberg var á Eiði summarið 1878 og hevði stutt eftir eina tekning klára av kirkjuni, har sitipláss vóru til eini 230 fólk. Løgtingið mælti í august 1879 Amtinum til at góðkenna uppskotið, og tað gjørdu teir. Um sama mundi stóð Amberg eisini fyri byggingini av Amtmanshúsinum og Kongaminninum í Havn.

Kirkjan stendur eystur og vestur, sum siður er. Hon er 31 alin long, við torni og sakristii, kirkjuskipið er 30 alin langt og 17 alin breitt. Hon er bygd í romanskum stíli. Takið er lagt við fløgugróti. Inni er høgt til loftið og vítt til veggja. Kirkjan fekk tunnuhválv, sum vanligt var tá til nýggjar kirkjur.

Kirkjan varð vígd 18. september 1881. Vit kunnu ætla, at teir tilhøgdu, laðaðu steinveggirnir vóru vakrir á at líta; men innan var hon nakað ber, skilst á frásøgn í Dimmalætting. Dýrdarveður var, og fólk úr øllum náminda bygdum streymaðu til Eiðis at hátíðarhalda hendan dag.

Dimmalætting skrivaði leygardag 24. september 1881 soleiðis um kirkjuvígsluna á Eiði 18. september 1881

Keldur

Kirkjur í Føroyum


Dals kirkja

Dals kirkja er kirkja í bygdini Dalur á Sandoy. Kirkjan varð vígd tann 20. oktober 1957.

27. januar 1953 vóru dalbingar komnir saman til fundar í skúlanum í bygdini, eftir áheitan frá Malvinu Clementsen, lærarinnu, fyri at tosa um at fáa kirkju í bygdina. Á fundinum samdust tey um, at fyrst skuldi kirkjugarðurin, sum kirkjan skuldi standa í, gerast. Ein bygginevnd var sett í hesum sambandi.
Nevndin kom fram til, at best var at leggja nýggja kirkjugarðin á hin slætta bøin suðuri í Túni. 30. apríl sama ár varð samtykt at lata Ludvig S. Johannesen turrleggja lendið.

Hin 28. desember 1953 varð arbeiðið uppá sjálvan kirkjugarðin boðið út. Tá bert eitt tilboð kom inn, varð avgjørt hin 24. oktober 1954, at lata Óla Groth Johannesen gera arbeiðið við tí treyt, at garðurin skuldi vera gjørdur innan eitt ár.

Ímeðan arbeiðið uppá kirkjugarðin var ígongd, arbeiddi nevndin víðari við kirkjuætlanini. 1. august 1953 varð ein tekning og ein leyslig kostnaðarmeting, sum arkitekturin S.J. Hofgaard á Tvøroyri hevði gjørt, send Føroya Løgtingi. Í fyrstu atløgu fekst eingin fígging frá Løgtinginum, og niðurstøðan hjá nevndini varð eisini tann, at uppskotið helst fór at verða ov kostnaðarmikið.

Í nevndaráliti í løgtingsmáli nr. 31/1954 (vetrarting) Kirkja í Dali, verður millum annað soleiðis sagt: Bygginevndin hevur sent tinginum nýggja umsókn, dagf.              24. august við nýggjari tekning gjørd av harra Sverra Dahl, fornfrøðingi og K. Kristoffersen, verkfrøðingi, og mælir til smærri broytingar. Føroya próstur mælir til at góðkenna tekningina sum høvuðsgrundarlag við smærri broytingum og upplýsir, at ætlanin er at gera kirkjuna úr timbri og tekja hana við skifursteini.

Í apríl 1956 fekk bygginevndin at vita, at løgtingið hevði samtykt broytingaruppskotið frá kirkjunevndini, og at peningur varð játtaður. Men nógv tann størsta partin av fíggingini fingu dalbingar sjálvir til vega.

Tá timburarbeiðið fór ígongd í juni 1956, høvdu dalbingar laðað grundina og trappurnar. Fyri timburarbeiðinum stóð Jakob Oluf Jakobsen, byggimeistari úr Fuglafirði.

Klokkan seks á kvøldi 19. oktober 1957 hoyrdist kirkjuklokkan á fyrsta sinni ringja í Dals bygd, og sunnudagin 20 oktober varð kirkjan vígd av Jákup Joensen prósti.

Kirkjan er góðar 6 m breið og 11,9m long. Á norðursíðuni vestan er forkirkjan, ein útbygningur, sum er 3,8m langur og 3,6m breiður.

Keldur

Kirkjur í Føroyum
Sandoy


Gjáar kirkja

Gjáar kirkja er kirkja í bygdini Gjógv á Eysturoy. Hon varð vígd tann 26. mai 1929.

Av skjølum sæst, at longu í 1905 høvdu gjáarmenn eina umsókn um stuðul til kirkjubygging til viðgerðar í Funnings sókn.
Men tað skuldi vísa seg at verða drúgt at koma á mál - ferð aftaná ferð fingu teir noktandi svar frá myndugleikunum.

Um heystið 1925 var so ein 7-manna nevnd sett, við tí endamáli at fáa kirkjuna bygda. Nevndarformaður var Vilhelm Nielsen, sóknarprestur á Nesi, og Jóhan Kallsoy, lærari, næstformaður og kassameistari.

Um sama mundið varð eisini sett ein bygginevnd. Formaður var somuleiðis Vilhelm Nielsen, sóknarprestur á Nesi, ið var undangongumaður at fáa kirkjuna bygda.

Farið varð nú av álvara undir at fáa pening, og var í tí sambandi ein stór lýsing í bløðunum í februar 1926 um kirkjubasar, sum ætlanin var at hava í bygdini.

Við hesum tiltøkum varð savnað so mikið væl av peningi, at menn hildu tað verða ráðiligt at fara til verka. Tað var Kristian Vilhelm Nielsen, sóknarprestur, ið teknaði kirkjuna. Heitt var á Joen David Jacobsen úr Søldarfirði at hjálpa, og hann játtaði at verða formaður fyri byggingini.

Í eini Synsforretning, ið er send til Færø Provsti 26. mai 1929, siga teir báðir, Tømrermester Zacharias Jacobsen og Stenhugger Elieser Hansen, begge af Thorshavn, at teir nú hava skoðað ta nýggju kirkjuna við Gjógv, og er niðurstøða teirra m.a. henda: Kirkebygningen, som blev nøje efterset, befandtes at være godt og solidt opført, baade ind- og udvendig.

Tveir mánaðir, áður enn kirkjan skuldi verða vígd, sendi bygginevndin Jákupi Dahl, prósti, eitt skriv við teirri umbøn, at øll vígslugudstænastan skuldi verða á føroyskum, tí at tað var vanligt fólkaynski í bygdini. So varð.

Trinitatis sunnudag 26. mai 1929 var so henda søguliga kirkjuvígsla framd í verki.

Upprunaliga var ætlanin, at kirkjan skuldi verða 30x15 alin uttan; men helst av vantandi fíggjarligum stuðli varð hon minkað munandi, so hon ístaðin er 24x12 alin. Hæddin millum sylla er 3,86m.

Keldur
Kirkjur í Føroyum
Eysturoy


Glyvra kirkja

Glyvra kirkja er ein kirkja í bygdini Glyvrar á Eysturoy. Hon varð vígd 26. mai 1926 og endurvígd 27. september 1981.

Oddamaðurin til Glyvra kirkju var eysturoyarpresturin, og danin Kristian Vilhelm Nielsen, sum var búsitandi á Nesi frá 1917 til 1927. Haðani virkaði hann sum einaprestur fyri Eysturoynna.
Í 1924 byrjaði kirkjufólkið at savna pening inn til kirkjuna, og annan hvítusunnudag 1925 var basarur á Glyvrum. Nevnast kann, at Vilhelm Nielsen keypti kirkjuklokku, vínkannu, kalik, breyðílat, messuakul og ljósastaka í 1927, og vórðu allir lutirnir goldnir av innsavnaðum peningi.

Skjótt var farið undir at byggja. Bygginevnd varð sett, og formaður gjørdist K. V. Nielsen prestur sjálvur. Hann hevur teknaði eisini kirkjuna, og kom at standa fyri byggingini.

Vilhelm Nielsen legði grundarsteinin 9. mai 1926, og kirkjan varð vígd Kristi himmalferðadag, 26. mai 1927, av Jákup Dahl prósti.

Teir ið smíðaðu Glyvra kirkju vóru Jóan Dávid Jacobsen í Niðaragerði úr Søldarfirði, sum var formaður fyri stoypingini og Símun Johannesen úr Fuglafirði, ið var formaður fyri innandura arbeiðinum.

Ein munandi útbygging av kirkjuni byrjaði 11. juni 1980. Niels Pauli Hansen, byggimeistari, fyrireikaði og J.P.Gregoriussen, arkitektur, teknaði útbyggingina. Kirkjan var í tí sambandi endurvígd sunnudagin 27. september 1981, av Eivind Vilhelm.

Keldur
Kirkjur í Føroyum
Eysturoy


Svenska kirkjan

Svenska kirkjan (svenskt: Svenska kyrkan) er ein kristin samkoma í Svøríki. Svenska kirkjan er protestantisk.

Slóðir

Svenska kirkjan

Kristindómur í Svøríki


Haldarsvíkar kirkja

Haldarsvíkar kirkja er ein kirkja í bygdini Haldórsvík á Streymoy. Hon varð vígd tann 7. desember 1856, og endurvígd 12. desember 1932.

Carl Vilhelm Prytz, sum var sóknarprestur í Norðstreymi, var íðin slóðari og undangongumaður at fáa kirkju til Haldórsvíkar. So íðin, at longu í 1854 sigur hann, at hann hevur sjálvur gjørt tekning til kirkjuna, og sum hann sjálvur tekur til: Efter en hidtil på Færøerne ukendt plan. Sum fyrimynd hevur hann til tekningina nýtt kirkjuna á Frederiksberg, ein áttahyrnt barok kirkja.
Prytz mælir amtmanninum Dahlerup, til at lata Per í Nesinum ella Peter Frederik Jacobsen úr Vestmanna, sum eisini hevur hjálpt honum við tekningini, byggja kirkjuna.

Per í Nesinum gevur boð og fær arbeiðið. Kostnaðarætlanin er dagfest 30. mars 1854. Men lágt hevur hann boðið, undirskot bleiv hjá honum, og tí fekk kirkjan ongantíð ta hædd, henni upprunaliga var ætlað.

1. oktober 1855 tók V.U. Hammershaimb við embætinum í Norðstreymi, og av tí at Norðstreymur hevði ligið í prestaloysi ein part av árinum, var arbeiðið uppá kirkjuna ikki komið í gongd. Tá amtmaðurin skundar undir, í brævi frá 27. desember 1855, fór Per í Nesinum í holt við byggingina.

Kirkjan varð vígd annan sunnudag í advent 1856 av Hammershaimb presti, og tá vóru eisini prósturin Andreas Djurhuus og fimm aðrir prestar hjástaddir.

Í 1932 varð kirkjan meira ella minni bygd umaftur. Millum annað vórðu veggirnir hækkaðir, soleiðis sum uppruna tekningin vísti, og forkirkja varð bygd uppí vestureftir.

Kirkjan varð nú  endurvígd annan sunnudag í advent 1932, av Jákup Dahl prósti, og K. Grøn sóknarprestur prædikaði.

Keldur
Kirkjur í Føroyum
Streymoy


Kunoyar kirkja

Kunoyar kirkja er ein kirkja á Kunoy. Hon varð vígd tann 1. desember 1867.

Sambært pappírslepa, sum framvegis er til skjals í lesipultinum, verður byrjað at byggja nýggju kirkjuna hin 20. mai 1867, og longu tann 17. oktober sama ár er nýggja kirkjan liðug sambært hesum sama lepa. Viðurin skal vera tilgjørdur niðri á hellu og einki sprek skal hava verið minni enn hálvanannan tumma, sum kom til kirkjuna. Allir teir, sum smíðaðu nýggu kirkjuna, vóru kunoyingar.

Ein annar pappírslepi undir altarinum sigur millum annað frá, at Símun har suðuri í Haraldssundi, var formaður fyri byggingini. Hann gjørdi eisini prædikustólin, karmarnar og vindeyguni. Hann hevði eisini verið formaður fyri byggingini av Klaksvíkar kirkju, sum var bygd um somu tíð.

Kirkjan átti hvørki altartalvu ella ljósakrúnu, tá ið hon var bygd í 1867. Kunoyingar, ið vóru á floti, løgdu tí tosk burturav til endamálið og fingu Faktor Djurhuus inni í Klaksvík at útvega kirkjuni altartalvu og ljósakrúnu.

1. sunnudag í advent, hin 1. desember 1867 var kirkjan vígd av sóknarprestinum Ernst Bugislaus Wesenberg.

Sambært Kirkesyn på Færøerne 1834-1884 var kirkjusýn hin 14. juli 1868, har tað stendur, at Kirken er i 1867 opbygget af Nyt, 22 Alen lang 11 Alen bred; den har Skifertag med Hvælvning i Loftet, indvendig og udvendig malet, af et tækkeligt Udseende og meget rummelig.

Hin 13. apríl 1992 samtykti Føroya Landsstýri, at kirkjan og kirkjugarðurin í Kunoy verða friðað sum fornminni, men tó kunnu nýtast til síni endamál.

Keldur
Kirkjur í Føroyum
Kunoy
Føroysk fornminni


Kvívíkar kirkja

Kvívíkar kirkja er kirkjan í bygdini Kvívík á Streymoy. Hon varð vígd tann 13. desember 1903.

Í seinnu helvt av 19. øld vaks fólkatalið skjótt í Kvívik. Og í 1901 sendu kirkjuverjarnir umsókn til kirkjuumsjónina, um at fáa bygt uppí verandi kirkju. Men ein løgtingsnevnd viðmælti løgtinginum at játta pening úr Norðstreymoyar prestgjalds kirkjukassa til at byggja nýggja kirkju í staðin. So varð farið undir at fáa tekning til vegar og menn at standa fyri arbeiðinum. Petur í Mattalág í Havn varð biðin at tekna nýggju kirkjuna. Til hjálpar fekk hann sær Magnus á Kamarinum, sum hevði verið uttanlands og fingið sær arkitektkunnleika, og Zakaris hjá Bøkjaranum, sum var kendur sum góður handverkari og húsasmiður.

Áðrenn árið 1901 var av, vóru tekningar og allar fyrireikingar lidnar. Nú var bert eftir at fáa grót til vegar.

Formaður fyri at spreingja grót og evna til, var Kristjan Díðrikur Jensen av Stykkinum. Tann 23. apríl 1902 var spreingi arbeiðið liðugt. Síðani var farið at laða.

Magnus av Kamarinum hevði mest sum alla innandura bygging um hendur.

Tann 28. august boða amtið og próstur frá, at nú leið so væl við byggingini, at kirkjan fór at standa liðug um 1. desember.

Seinast í november 1903 stóð kirkjan liðug at taka í nýtslu. Kirkjan er øll laðað úr høgdum gróti, pussað uttan við sementi og kálkað við hvítum kálki. Takið var úr jarni, og málað reytt, somuleiðis eisini takið á torninum. Í 1990 var jarntekjan skift út við skifurtekju. Kirkjan er 30 x 15 alin til støddar uttan.

Kirkjan varð vígd 3. sunnudag í advent, 13. desember 1903, av Fríðrikki Petersen, presti, á Nesi í Eysturoy.

Keldur
Kirkjur í Føroyum
Streymoy


Demokraatit

Demokraatit ella Demokratarnir (grønlendskt: Kalaallit Nunaani Demokraatit) er ein grønlandskur sosialliberalur politiskur flokkur. Floksformaður er landstingslimurin Anda Uldum.

Valúrslit

Landstingið
Á Landstingsvalinum 2. juni 2009 fekk flokkuirn 12,7% av atkvøðunum og vann 4 av 31 landstingslimum. Tey ið vóru vald inn tá vóru: Niels Thomsen, Anda Uldum, Justus Hansen og Astrid Fleischer Rex. Ein av landstingslimunum, Niels Thomsen, valdi at gevast í politikki í december 2011, av tí at hann fekk í boði eitt stjórastarv í heimbygdini, ið hann tók av, og hann helt ikki at tað hóskaði saman av vera politikari samstundis.

Flokkurin fór í juni 2009 í eitt samgongusamstarv við flokkunum Inuit Ataqatigiit og Kattusseqatigiit. Henda samgongan var Grønlands landsstýri (Naalakkersuisut) fram til Landstingsvalið 2013. Í tíðarskeiðnum apríl 2011 til valið í 2013, hevði Demokraatit tveir landsstýrislimir: Útbúgving og gransking (undirvísingarráðharri) og Bústaðar og samferðslumálaráðharri.

Á Landstingsvalinum 12. mars 2013 fekk Demokraatit tveir limir valdar, hesir vóru Palle Christiansen og táverandi floksformaðurin Jens B. Frederiksen.

Á landstingsvalinum 28. november 2014 fekk flokkurin fýra limir valdar, hesir vóru: Nivi Olsen, Andreas Rene Uldum, Justus Hansen og Randi Vestergaard Evaldsen.

Fólkatingið
Á fólkatingsvalinum hin 13. november 2007 fekk flokkurin 4.585 atkvøður, ið ikki rakk til ein fólkatingssess. Flokkurin gjørdi í august 2007 eina samstarvsavtalu við Det Konservative Folkeparti í Danmark. Henda avtalan varð tó uppsøgd aftur á vári 2010. Í desember 2012 gjørdi flokkurin eina nýggja samstarvsavtalu við Det Radikale Venstre.

Keldur

Politiskir flokkar í Grønlandi


Venstre (Noreg)

Venstre (Vinstri) er ein norskur sosialliberaltur politiskur flokkur, ið varð stovnaður í 1884 av Johan Sverdrup. Flokkurin er Noregs elsti politiski flokkur. Seinast flokkurin var í stjórn var undir Kjell Magne Bondevik saman við Høyre og Kristelig Folkeparti.

Venstre fór úr norsku stjórnini hin 17. oktober 2005. Sama dag byrjaði Jens Stoltenberg (Ap) sína aðru stjórn, ið hevði ráðharrar úr Arbeiderpartiet, Senterpartiet og Sosialistisk Venstreparti.

Síðan 2020 hevur Guri Melby verið floksleiðari.

Floksleiðarar
 1884 Johan Sverdrup
 1884–1889 Ole Anton Qvam
 1889–1893 Johannes Steen
 1893–1894 Viggo Ullmann
 1894–1896 Ole Anton Qvam
 1898–1900 Viggo Ullmann
 1900–1903 Lars Holst
 1903–1909 Carl Berner
 1909–1927 Gunnar Knudsen
 1927–1940 Johan Ludwig Mowinckel
 1945–1952 Jacob S. Worm-Müller
 1952–1964 Bent Røiseland
 1964–1970 Gunnar Garbo
 1970–1972 Helge Seip
 1972–1974 Helge Rognlien
 1974–1976 Eva Kolstad
 1976–1982 Hans Hammond Rossbach
 1982–1986 Odd Einar Dørum
 1986–1990 Arne Fjørtoft
 1990–1992 Håvard Alstadheim
 1992–1996 Odd Einar Dørum
 1996–2010 Lars Sponheim
 2010–2020 Trine Skei Grande
 2020–present Guri Melby

Forsætisráðharrar úr Venstre
 1884–1889 Johan Sverdrup
 1891–1893 Johannes Steen
 1898–1902 Johannes Steen
 1902–1903 Otto Blehr
 1907–1908 Jørgen Løvland
 1908–1910 Gunnar Knudsen
 1913–1920 Gunnar Knudsen
 1921–1923 Otto Blehr
 1924–1926 Johan Ludwig Mowinckel
 1928–1931 Johan Ludwig Mowinckel
 1933–1935 Johan Ludwig Mowinckel

Keldur

Norskir flokkar
1884


Charlotte Amalie

Charlotte Amalie er høvuðsstaðurin í Amerikonsku Jómfrúoyggjunum og liggur á oynni Saint Thomas. Í 2010 var fólkatalið 18.481.
Býurin er eisini hin størsti í oyggjabólkinum Jómfrúoyggjarnar. Býurin er handils- og samferðslumiðdepilin landinum og hevur gott buss og ferjusamband.  Við sínum strondum, klettum, merkisstøðum og síni ríku søgu, er hetta ein av mest forvitnisligu býum í Karibia. Charlotte Amalie, ið liggur í sunnara partinum av Saint Thomas, er eitt av best umtóktu ferðamálunum í hjálandinum. Í økinum eru m.a. langar sandstrendur, reint baðivatn og eitt milt veðurlag. Charlotte Amalie hevur nógv at bjóða líka frá hvítum strondum og klárbláum havi til litfagrar blómur og grønar skógir í fjallalendinum. Talan er um fínkornaðan sand, breiðar strendur og krystallklárt vatn, har djúpt er. Lýtt tropiskt veðurlag er alt árið. Har er nógv at síggja. Blackbeard’s Castle er ein skansi frá 1679, sum er varðveittur av National Park Service (National Historic Landmark).

Býurin hevur spennandi fornsøgu. Í 1694 gjørdist landið partur av Danmark. Málið (kreólskt), søgan og mentan hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Dronningens Gade er til dømis høvuðsgøtan í Charlotte Amalie. Tá so fólkið í "De dansk-vestindiske øer" kravdi at verða leyst frá Danmark, vóru oyggjarnar í 1917 latnar til USA fyri 70 mill. krónur (DDK) .

Millumtjóða floghavnin í Charlotte Amalie er Cyril E. King Airport. Býurin hevur í mong ár marknaðarført Charlotte Amalie fyri cruise-skipum. Hetta hevur eydnast væl. Tað koma áleið 1,5 mió. fólk á havnina hvørt ár. Flestu teirra eru úr USA.

Keldur

Amerikonsku Jómfrúoyggjar
Høvuðsstaðir í Karibia


Öland

Öland er ein oyggj og ein svenskur landslutur í Eystursjónum. Öland er í Kalmar län og er næststørsta oyggj Svøríkis. Öland liggur eystanfyri Småland og er skild frá Småland gjøgnum sundið Kalmarsund. Síðan 1972 hevur oyggin verið bundin saman við meginlandinum við Ölandsbrúnni.

Kommuner síðan 1971
Borgholms kommuna
Mörbylånga kommuna

Býir

Slóðir

Oyggjar í Svøríki
Kalmar län
Öland


Alheimsskótalegan Jamboree

Alheimsskótalegan Jamboree er ein felags skótalega, ið WOSM (World Organisation of the Scout Movement) skipar fyri, til allar skótar í heiminum í aldrinum 14-17 ár. Vanliga luttaka fleiri túsund skótar frá øllum heiminum, og er hendan legan 4. hvørt ár, burtursæð frá tá seinni veraldarbardagiherjaði á.

Legan skiftir frá landi til land hvørja ferð. Fyrsta legan varð hildin í London Englandi í 1920.

Limalond í WOSM kunna senda eina umsókn um at halda jamboree í sínum landi, men WOSM hevur altíð endaligu avgerðina.

Navnið
Navnið kemur frá tí enska orðinum "Jamboree" ið merkir gleðilig og larmut fólkasamling.

Søgan

WOSM nýtur altíð orðingina "World Scout Jamboree", men í dagligari talu, verður legan bert nevnd Jamboree runt um í heiminum.

Skótarørslan kom skjótt at verða ein altjóða felagskapur, aftaná at Robert Baden-Powell stovnaði hana í Englandi í 1907. Við tí skjóta vøkstrinum, sá Baden Powell skjótt, at har var mangul á samling fyri skótaumboð runt um í heiminum. Upprunarliga hugskotið var at stovna altjóða vinarlag, og læra skótarnar um onnur fólkasløg og tjóðir í gjøgnum beinleiðis samskifti.

Hugskotið var fyrst givið Baden-Powell av skótaovastanum í Grikkalandi, Konstantinos ("Kokos") Melas á altjóða skótaráðstevnuni í Englandi árið 1918. Melas mældi til, at slík lega kundi verið hildin fjórða hvørt ár, líka sum teir Olympisku Leikirnir. Baden-Powell frøddist um hugskotið, og valdi at nevna leguna "Jamboree".

Fyrri veraldarbardagi hevði tó við sær, at fyrireikingarnar ikki kundu fara í gongd beinaveg, og var tí fyrsta Jamboreein ikki fyrr enn á sumri 1920 í Olympia Halls í Kensington í Englandi. Stuttlig tilvild var at legan var hildin í Olympia Halls, tá tað hevði veri avgjørt at móta tiltakið eftir Olympisku Leikunum. 8000 skótar luttóku frá 34 londum.

Hareftir varð Jamboree hldin fjórða hvørt ár, við einum undantøki. Ongin Jamboree varð hildin í Iran í 1979, sum ætlað, vegna politiskan ófrið, sum herjaði í landinum um tá tíðina. Vegna seinna heimsbardaga, bleiv ein Jamboree útsett til aftaná kríggjið - hendan Jamboree verður nevnd friðar Jamboree'in og varð hon hildin í Fraklandi í 1947.

Ístaðin fyri leguna sum skuldi vera í Iran, avgjørdi World Scout Committee, sum er hægsti myndugleiki hjá WOSM, at halda minni legur runt um í heiminum, so skótar ikki mistu møguleikan at møta øðrum skótum í størri samling. Eitt dømi uppá hetta er ein "mini Jamboree" sum var hildin í Perth í Avstralia í savnaði fleiri túsund skótar runt um í heiminum. Eitt líknandi tiltak var sett í verk í 2007, tá skótarørslan fagnaði 100 árum síðani fyrstu skótaleguna.

Fyrstu 7 Jamboreeinrnar vóru allar hildnar í Evropa, áttunda legan varð hildin í Norður Amerika, og byrjaði venjan at skiftast ímillum heimspartar eftir hetta. Í 2014 er Afrika einasti heimspartur sum enn ikki hevur hildið Jamboree.

Størsta Jamboree sum hevur verið hildin higartil, varð hildin í Birkenhead í Englandi í 1929, tá 50,000 skótar frá øllum heiminum luttóku. Fleiri hundrað skótar, sum ikki vóru luttakarar, vitjaðu leguna á vitjunardøgum.

Fyrsta jamboreein var eisini ætlað almenninginum. Baden-Powell meinti at hetta var ein gyltur møguleiki, at vísa almenninginum skótaarbeiðið í praksis, og vísa hvussu aðrir kulturar arbeiddu. Vitjunardagar eru enn í dag ein stóru partur av Jamboreeleguni, og er tað vorðið eitt so stórt tiltak, at fólk, ið ynskja at vitja á Jamboreeini í Japan 2015, noyðast at keypa sær atgongumerki á internetinum í góðari tíð. Avmarkað atgongd verður, og byrjar sølan í februar 2015, sjálvt um legan ikki byrjar fyrr enn á Ólavsøkuaftan sama ár.

Hvør og ein Jamboree arbeiðir erftir sínum egna formati og tema, men endamálið er altíð at geva skótunum góða tíð at prøva og uppliva siðir hjá øðrum kulturum, runt um í heiminum, og menna alheimsskótavinarlag.

Jamboreein í 2007 fall á 100 ára føðingardagshaldið hjá altjóða skótarørsluni. Í hesum sambandi varð Englandi aftur boðið at halda jamboreeina, eftirsum at tað var har skótaarbeiðið byrjaði í 1907. Meir enn 40.000 skótar tjaldaðu í Hyland Park í Essex. Fleiri hundrað túsund vitjaðu á vitjunardøgum.

Næsta Jamboree varð hildin í Rinkaby í Svøríki í 2011, Jamboreein í 2015 verður hildin í Kirara-Hama í Japan, og í 2019 verður legan hildin í The Summit Bechtel Family National Scout Reserve í West Virginia, USA.

Jamboree í tølum

* Hátíðarhald av 100 ára føðingardegi Baden-Powells og 50 ára stovningardegi skótarørslunar.

** Avlýst vegna politisku støðuna í Iran.

*** Hesar Jamboreeirnar vórðu hildnar um árskiftið

**** Hátíðarhald av 150 ára føðingardegi Baden-Powells og 100 ára stovningardegi skótarørslunar.

Føroysk luttøka á Jamboree
Føroya Skótaráð samskipar føroyska luttøku á Jamboree. Av tí at Føroyar eru partur av danska kongaríkinum, eru vit ikki sjálvstøðugir limir í WOSM. Føroyar noyðast tí at vera partur av danska ferðaliðinum, umboða Danmark, og sleppa ikki at flagga føroyska Merkinum á opnunarhátíðini, tá eitt umboð frá øllum luttakandi londum ganga skrúðgongu við fløggum sínum. Hetta eru føroyingar sera harmir um. Føroyar hava tó fyrr fingið undantaksloyvi til at flagga á sínum leguøki, og at ganga við hálsklútum í føroysku flagglitunum.

Ringt er at meta hvussu nógvir føroyskir skótar hava luttikið á jamboree og nær vit luttóku fyrstu ferð.

Ein blaðgrein frá Dimmalætting hevur at vísa, at ein bólkur av føroyskum skótum luttók í USA í 1967.

Føroyskir skótar hava verið umboðaðir á øllum jamboreeum síðani í 1980'inum.

Í 2015 fara umleið 67 føroyskir skótar, leiðarir og hjálparfólk úr øllum skótasamskipanum á Jamboree í Japan.

JOTA, JOTI og JOTT

Jamboree on the Air
Jamboree on the Air ella JOTA, sum tað verður nevnt í vanligari talu, er eitt tiltak, sum fer fram, triðja hvørt vikuskifti í oktober hvørt ár. Tiltakið var fyrstu ferð hildið í sambandi við 50 ára føðingardagshaldið hjá skótarørsluni í 1957. JOTA verður mett at vera størsta tiltak WOSM skipar fyri árliga.

Jamboree on the Internet
Jamboree on the Internet ella JOTI, sum tað verður kallað í vanligari talu, er eitt tiltak sum fer fram samstundis sum JOTA. Hetta tiltak var fyrstu ferð hildið í 1996, og hevur til endamál at samskifta við aðrar skótar runt um í heiminum í gjøgnum alnótina, ofta gjørt í gjøgnum ScoutLink á Mirc, ella í gjøgnum teldupost.

Upprunin kom í 1995, tá rovaraskótin Norvan Vogtvvar frá Avstralia var útvekslings student í Hollandi. Norvan gjørdi eitt link á Mirc, har hann kundi tosa við skótaliðið heima í Avstralia.

Í november 1996 avgjørdi World Scout Committee, vitandi av vøkstrinum í samskiftum skóta ímillum á internetinum, og at JOTI longu var veruleiki fleiri staðni í heiminum, at gera hetta til eitt afturvendandi tiltak, við tí endamáli at samskifta á hesum miðli. Avgjørt var at JOTI skuldi haldast hvørt ár, samstundis sum JOTA.

Í 2011 kom tann fyrsta JOTI útvarpstøðin. Tað var ein útvarpsstøð á alnótini sum bert var virk í JOTA/JOTI vikuskiftinum. Hon hevði til endamál at undirhalda skótum, sum sótu við telduna runt í heiminum, og samskiftu hvør við annan. Útvarpstøðin útvarpaði ímillum annað beinleiðis samtalur við skótar runt um í heiminum. Útvarpstøðin var samskipað av einum skótabólki í Englandi, sum kallar seg Avon Scout Radio, við hjálp frá Scout Radio. JOTI Radio er nú vorðin ein fastur partur av JOTA/JOTI vikuskiftinum.

Eftir luttøku av JOTA/JOTI fáa allir luttakarar eitt merki, sum vísir at tey hava luttikið. Føroyar eru partur av norðurlenskum skótasamstarvi, og fáa tí eitt merki, ið vísir øll tey norðurlensku fløggini samantvinnað, sum skal merkja samanhald og samarbeiði landanna ímillum.

Jamboree on the Trail
Hugskotið til Jamboree on the Trail, ella JOTT, sum tað kallast í vanligari talu, kemur frá einum ,minni tiltaki sum var skipað fyri í einum Jamboree ári. Sum hjá JOTA og JOTI er endamálið eitt virksemi, sum skótar runt um í heiminum kunna vera felags um. Í hesum føri er talan um ein gongtúr, sum er hvørt ár annan leygardag í mai.

Teinurin, ið skal gangast hevur ymiskar vegalongdir, so øll kunna luttaka, har í millum úlvaungar, sum eru oftast teir yngstu limirnir í skótarørsluni.

Endamálið er at vera partur av einum felags tiltaki, sum verður framt á sama degi í fleiri londum runt um í heiminum, og vísa á altjóða skótavinarlag.

Somuleiðis her fáa lutakaranir eitt merki, ið vísir luttøku.

Smærri tiltøk
Har eru upp til 10 ymiskar mini Jamboreeir, ella Jamborettur, sum tær verða kallaðar, runt um í heiminum hvørt ár. Har í millum økisjamboreeir, sum verða hildnar í teimum ymisku heimspartunum triðja hvørt ár. Luttøkan er sum oftast minni enn á alheims Jamboree, men hesi tiltøk eru sera væl móttikin. EuroJam í 2005, sum var ein økisjamboree fyri Evropa, hevði til dømis 10.000 luttakarar frá øllum Evropa.

Keldur

Leinkjur úteftir
  WOSM - World Organisation of the Scout Movement
 Alheims Jamboree í Japan 2015
 JOTA/JOTI
 Avon Scout Radio
 Scout Radio

Samfelag
Skótalív
Mánaðargrein


Walt Disney Classics

Walt Disney Classics ("Meistaraverk Disney"), var ein røð av teknifilmum á sjónbondum (VHS), sum vóru givin út av Walt Disney Home Video. Filmarnir vóru givnir út ímillum 1984 og 1994 á amerikanska, evropiska, japanska og avstralska marknaðinum í avmarkaði tíðarskeið.

Søgan
Disney nýtur orðið "classics" (meistarverk) til at lýsa trimum sløgum av filmum teirra í fullri longd. Fyrsta týpan, tann sum flest kenna sum klassikarir, eru animeraðir teknifilmar, ið hava eina samanhangandi søgu í gjøgnum allan filmin. Næsta týpan eru filmar samansettir av fleiri stuttsøgum. Eitt dømi um hetta er filmurin The Many Adventures of Winnie the Pooh frá 1977, sum var ein samling av fleiri stuttfilmum hjá Winnie the Pooh, sum høvdu verið útgivnir áður, bara hvør sær. Triðja týpan, sum verður tald upp í meistaraverkini, eru filmar sum partvís eru animeraðir, og partvís veruligir. Tað vil siga ein blanding av teknifilmi og sjónleikarafilmi. Dømi um hetta eru filmarnir Mary Poppins, Bedknobs and Broomsticks og Pete's Dragon.

Meistaraverk Disney bleiv tað sum tað er í dag vegna stovnan Disney sjónvarstøðina (Disney Channel). Tá starvsfólkini hjá Disney fóru í gjøgnum tað stóra filmsavnið í 1983, til at velja filmar at sýna á tí nýggju støðini, avgjørdu tey at vísa, nakrar av teimum mest umtóktu filmunum, sum Alice in Wonderland og Mary Poppins, men í savninum vóru so 15 animeraðir filmar aldrin skuldu vísast.

Hesar filmarnir høvdu aldrin verið vístir í sjónvarpi ella verið útgivnir á sjónband. Hesir filmar høvdu aldrin verið at síggja, burtursæð frá tá teir gingu í biograf í sínari tíð. Hesir filmar vórðu kallaðir "The Untouchables" (Teir ónemanligu). Hesir 15 filmarnir høvdu verið grunnsteinar í bygnaðinum av Walt Disney fyritøkuni. Ferð aftaná ferð teir vóru endursendir í biografarnar, sum var sirka hvørt sjeynda ár, tjenaðu teir eina rúgvu av peningi. Tí føldu starvsfólk Disney, at við at geva hesar filmar út á sjónbond, vóru fleiri sum fingu gleði av teimum, tey sloppu undan at endursenda teir í biografarnar, og filmarnir livdu longur.

Teir 15 ónemanligu filmarnir vóru: Snow White and the Seven Dwarfs, Pinocchio, Fantasia, Bambi, Cinderella, Peter Pan, Lady and the Tramp, Sleeping Beauty, 101 Dalmatians, The Sword in the Stone, The Jungle Book, The Aristocats, Robin Hood, The Rescuers, og The Fox and the Hound.

Allir filmar, ið vístu eina samanhangandi søgu, vóru partur av hesum 15 burtursæð frá Dumbo og Alice in Wonderland, sum longu høvdu verið at sæð í sjónvarpi. Hesr filmar vórðu tó seinni eisini útgivnir á sjónband.

Til at tjena meiri pening, vórðu flestu filmarnir útgivnir beint undir jól, soleiðis at yvirskotið av søluni kundi verða sum størst.

Útgávur
Legg til merkis at her er tosað um útgávuár í USA.

1984: Robin Hood
Fyrsti filmurin sum kom út í røðini var Robin Hood. Disney fyritøkan metti hetta at vera ein góð byrjan, har sum filmurin ikki var so eftirsóttur av almenninginum, og fór neyvan at verða endursendur í biografarnar, vegna vánaligar inntøkur. (Filmurin hevði verið í biografinum í 1982, við skuffandi unditøkum.)

1985: Pinocchio og Dumbo
Pinocchio  hevði verið endursýndur í biografunum í 1984 við stórari undirtøku, har hann tjenaði yvir 26 milliónir amerikanskir dollarar. Tí var stórt ivamál um filmurin skuldi útgevast á sjónband. Summi vildu goyma hann til endursýningar í biografunum, tá hann hevði stórar inntøkumøguleikar. Meðan onnur meintu, at hann tjenaði ongan pening ímeðan hann sat og savnaði dust ímillum sýningar, og skuldi heldur tjena pengar á sjónbandamarknaðinum. Tí var avgjørt at Pinocchio skuldi útgevast á sjónband, men vera eitt sindur dýrari, enn minni umtóktir filmar sum Robin Hood og The Sword in the Stone.

Pinocchio varð útgivin tann 16. juli 1985, aftaná eina sjónvarpslýsingarherferð sum kostaði 1 millión dollarar.

"Making Your Dreams Come True" lýsingarherferðin
Umleið 125.000 eintøk av Pinocchio vórðu seld í juli og august hetta árið, men í september avgjørdi Disney at lækka prísin á Pinocchio, og 20 øðrum titlum, samstundis sum teir útgóvu Dumbo, sum part av meistaraverkunum. Hendan príslækking var í gildi frá 3. desember 1985 til 31. januar 1986, og hevði við sær at Pinocchio gjørdist bestseljari á sjónbandamarknaðinum. Tann knappa avgerðin um príslækkingina, gav stórar trupuleikar. Fólk sum júst høvdu keypt Disney filmar áðrenn príslækkingina kravdu endurgjald á prísmuninum.

Tá 1986 endaði, var tað mett at Pinocchio hevði verið seldur í umleið 250.000 eintøkum. Pinocchio varð eftir hetta vístur á Disney sjónvarpsstøðini.

1986: The Sword in the Stone, Alice in Wonderland, og Sleeping Beauty
The Sword in the Stone varð útgivin 25. mars 1986 og sostatt tann fjórði klassikarin útgivin á sjónbandi.

27. mai 1986 varð Alice in Wonderland útgivin, nú sum partur av klassikarunum, í sambandi við eina nýggja lýsingarherferð.

14. oktober 1986 bleiv Sleeping Beauty útgivin og sætti klassikarin í røðini. Sleeping Beauty var samstundis fyrsti klasikkarin, at verða broyttur digitalt, til at betra um bæði ljóð og mynd.

Í sambandi við eina jólalýsingarherð seldi Disney næstan 5 milliónir sjónbond jólini 1986, meir enn nøkur onnur filmsfyritøka. Svøvnrósa seldist í 1.2 milliónum eintøkum, og bleiv best selda sjónband í 1986.

1987: Lady and the Tramp
Lady and the Tramp vóru útgivni 6. oktober 1987, sum sjeynda meistaraverkið í røðini. Filmurin seldi 3.2 milliónir eintøk, og bleiv best selda sjónband nakrantíð. Jólalýsingarherferð hjálpti Disney at bróta øll sølumet, og seldi 7.5 milliónir sjónbond jólini 1987.

1988: Cinderella
Eftir mótstøðu fra stjórum Disney, varð endiliga avgjørt at útgeva Cinderella á sjónband tann 4. oktober 1988. Hetta var aftaná at filmurin hevði tjenað 35 milliónir dollarar í biografunum árið áðrenn.

Disney fór í gongd við enn eina jólalýsingarherferð, hesurferð í samstarvi við Coca-Cola. Disney seldi 11.5 milliónir sjónbond jólini 1987, har ímillum 5.4 eintøk av Øskufíu. Øskufía seldi 7.4 milliónir eintøk í 1987, og var nummar tvey á listanum yvir ársins mest seldu filmar. Nummar eitt á listanum var E.T. the Extra-Terrestrial við 14. milliónum eintøkum.

1989: Bambi
Bambi, sum Disney mett at verða sín mest virðismikla film (í inntøkum), varð útgivin 28. september 1989.

1990: The Little Mermaid og Peter Pan
Síðani útgávuna av Sleeping Beauty í 1986, var tað vorðið vanligt at eitt nýtt meistaraverk kom út stutt áðrenn jól, men aldrin fyrr en tað. Tí kom tað nógvum av óvart, tá tað var kunngjørt tíðliga í 1990 at The Little Mermaid skuldi útgevast sama. Filmurin hevði verið frumsýndur í biografunum 17. november 1989, og var tí enn vístur á fleiri støðum.

The Little Mermaid varð fyrsta meistaraverk, framleitt aftaná hini 15 ónemanligu (tey vórðu framleidd ímillum 1937 og 1981), at sleppa upp í savnið.

The Little Mermaid varð útgivin 15. mai 1990 seldi 10 milliónir eintøk í, sum var nóg til at verða ársins best selda sjónband.

Við útgávuni á The Little Mermaid fyrr á árinum, var pláss fyri enn einar útgávu áðrenn jól 1990. Sostatt varð Peter Pan útgivin 21. september, frískur úr endursýningu í biografunum árið fyri. Peter Pan seldi 7 milliónir eintøk í 1990.

1991: The Jungle Book, The Rescuers Down Under, og Fantasia
The Jungle Book, sum hevði verið endursýnd í biografunum summarið áðrenn, varð útgivin 3. mai 1991.

Robin Hood varð endurútgivin 12. juli, eftir at hava verið tikin av marknaðinum í 1987. Hetta tóktist løgin marknaðarføring, tá flestu børn eru í summarfrítíð hatta tíðarskeiðið, og neyvan sita inni og hyggja eftir film. Disney vildi nýta sær tað, at vælumtókti filmurin Robin Hood: Prince of Thieves (við Kevin Costner í høvuðsleiklutinum) spældi í biografunum, og nýta tað sum lýsing fyri Disney filmin um Robin Hood.

The Rescuers Down Under, sum varð framhald av filminum The Rescuers, varð útgivin 20. september 1991.

Fantasia varð útgivin 1. november, aftaná fleiri ár av noktanum hjá Disney um at útgeva filmin á sjónband. Fantasia varð fyrsta meistaraverkið at vera útgivið sama dag runt um heiminum, ella í 46 londum. Fantasia seldi 14.4 milliónir sjónbond og laserdiscs.

1992: 101 Dalmatians, The Great Mouse Detective, The Rescuers, og Beauty and the Beast
101 Dalmatians varð útgivin tann 10. apríl 1992, The Great Mouse Detective tann 17. juli og The Rescuers tann September 18.

Beauty and the Beast varð útgivin tann 30. oktober, aftaná at hava verið framsýndur í biografunum árið fyri. Filmurin var sera væl umtóktur, seldi 20 milliónir eintøk, og tjenaði 200 milliónir dollarar í 1992.

1993: Pinocchio (endurnýggjað útgáva) og Aladdin
Pinocchio varð endurútgivin í einari endurnýggjaðari útgávu tann 26. mars 1993. Lýsingarherferðin var: "Síðstu ferð at fáa í hesi øld", útsøgn sum vísti seg at vera skeiv, tá Pinocchio varð endurútgivin fyri triðju ferð í 1999, til at hátíðarhalda 60 ára útgávudagin sum skuldi haldast í 2000.

Aladdin varð útgivin 1. oktober 1993 á sjónband og laserdisc. Aladdin kom at vera best selda meistaraverk í meistaraverk røðini frá 1985 - 1994.

1994: The Fox and the Hound
The Fox and the Hound varð útgivin 4. mars 1994. Summi eintøk høvdu filmsbrot frá filminum The Lion King, onnur brot úr filminum The Return of Jafar, sum vóru frumsýndir í biografunum seinni sama ár.

Keldur
 Disney Classics Walt Disney Classics á ensku Wikipedia

Disney


Smør

Smør er ein mjólkavøra, sum verður framleidd við at kirna óma. Tað mest siðbundna í vesturheiminum er at nýta neytamjólk, men mjólk frá øðrum djórasløgum sum til dømis frá seyði, geit, yakaoksum og bøfflum kann eisini nýtast, tá ið smør skal gerast. Smør inniheldur mjólkaproteinur og í minsta lagi 80% av mjólkafeitti og í mesta lagi 16% av vatni. Smør fæst bæði við og uttan salt. Um salt er í kann tað ofta vera umleið 2% av salti í smørinum, tað verður tilsett bæði fyri at betra um smakkin og fyri at økja um haldføri. Smør hevur ein fastan konsistens, tá ið tað stendur kalt, men við stovuhita frá umleið 20 °C verður tað sera bleytt. Tá ið smør verður hita, gerst tað ein klárur, flótandi, gulur massi. Liturin er ljóst gulur, men liturin kann eisini variera frá gulum til nærum hvítt. Liturin á smørinum gerst bleikari, tá ið neytini eta hoyggj um veturin í staðin fyri frískt gras. Um neytini ganga á bønum alt árið, so broytist liturin á smørinum ikki nakað serligt.

Mjólkavørur


Mjólk

Mjólk er tann hvíta ella gulhvíta vætan, ið hon-súgdjór framleiða til sínar ungar. Mjólkin frá hvørjum einstøkum djóraslagi og frá menniskjum hevur ymiska samanseting, men hevur eisini felags eyðkenni. Eftirsum drekkivøran skal geva ungunum/børnunum øll tey føðsluevni, ið tey hava brúk fyri til tess at vaksa, inniheldur mjólkin tey føðsluevni, ið ungarnir ella børnini hava brúk fyri. Mjólk inniheldur serstakliga protein (eggjahvítaevni), feitt, sukur (laktosu) og kálk og haraftuar eisini onnur mineralir sum jarn og selen, og vitaminir sum t.d. vitamin B.

Menniskju drekka móðurmjólk sum pinku- og småbørn.  Fólk við laktosuintoluransu tola ikki at drekka mjólk frá djórum.

Umframt at drekka mjólk verður mjólk ofta nýtt í matgerð, t.d. í greyti ella saman við morgunmatarvørum, og tá ið fólk baka køkur og annað. Mjólk er eisini tað ráevnið, ið verður nýtt til at flamleiða smør, ost og joghurt.

Alheims mjólkadagur er 1. juni.

Ymisk sløg av kúgvamjólk
Í dag er vanligt, at kúgvamjólkin fæst í ymiskum sløgum við ymiskum innihaldi av feitti.

Mjólk, sum á donskum verður nevnd sødmælk, hevur vanliga 3,5% av feitti. Tann føroyska mjólkin hjá MBM er í ljósabláum pakkum.
Millummjólk (letmælk á donskum) inniheldur 1,5% av feitti. Tann føroyska millummjólkin er í ljósareyðum pakkum.
Lættimjólk (minimælk á donskum) inniheldur 0,5% av feitti. Tann føroyska lættimjólkin frá MBM er í myrkagulum pakkum.
Soltimjólk (skummetmælk) inniheldur 0,1% av feitti. Tann føroyska soltimjólkin frá MBM er í ljósagrønum pakkum.

Onnur sløg av «mjólk»
Orðið mjólk verður eisini nýtt um hvítar drekkjuvørur, ið ikki koma frá djórum, t.d. sojamjólk, rísmjólk, mandilmjólk og kokosmjólk.

Innihaldið av feitti í ymiskum sløgum av mjólk

Keldur

Mjólkavørur
Matur og drekka


Sjónleikari

Sjónleikari er eitt starvsheiti, ið fevnir um fólk, ið starvast við sjónleik. Sjónleikarar kunna millum annað starvast í sjónleikarhúsum, í sjónvarpi og útvarpi.

Sjónleikarar nýta tekst, ið eitt leikskald hevur skrivað, til at tulka og spæla ein annan persón enn tey sjálvi eru.

Dømi um sjónleikarar eru hesi:
 Høvuðssjónleikari: Ein sum hevur høvuðsleiklut í einum leiki.
 Eykasjónleikari: Ein við minni leikluti í einum leiki.
 Stuntmaður: Ein sum leikur vandamiklar leiklutir.
 Raddaleikari: Ein sum tosar fyri ein annan. Til dømis teknifilmsfigurar.
 Dansleikari: Ein sum hevur dansleiklut í einum leiki.
 Hermari: Ein sum hermir, til dømis eftir kendum fólki.
 Gamanleiks sjónleikari: Ein sum leikur í skemtileikum
 Harmleiks sjónleikari: Ein sum leikur í syrgiligum leikum.
 Keipuleikari (mimikari): Ein sum ikki nýtur orð, men brúkar kroppin til at vísa kenslur og hendingar.
 Kórgenta/drongur: Ein sum leikur og syngur bakrøddir í einum sangleiki.
 Ífyllingarleikari (statist): Ein eyka sjónleikari sum traðkar til, um ein annar sjónleikari fellur frá.

Sjónleikarar
Størv


Keflavík

Keflavík er ein íslenskur býur í kommununi Reykjanesbær. Íbúgvar eru um 13.000.

Keflavík er mest kent fyri herstøðina sum amerikanarir bygdu undir øðrum veraldarbardaga og blomstrandi tónleikalív í seinnu helvt av 20. øld. Íslenski atjóða flogvøllurin er eisini at finna í Keflavík.

Býurin fekk navn sítt frá eini vík, við sama navni, sum liggur tætt við.

Søgan
Sambært bókini Landnáma, sum er elsta kelda um landnám í Íslandi, verður sagt at fyrsti íbúgvi á Reykjanesi, og harvið Keflavík, var Steinunn Gamla, landnámskona. Hetta er at finna í ritum frá umleið 1270.

Í 15. øld var tað nógv um at englendingar fiskaðu í økinum, og hava teir sjálvsagt komið á land í Keflavík. Í 1579 gav Danakongur tað fyrsta handilsloyvið, tá til nakrar týskarar, sum nú kundu handla í Keflavík. Í 1602 byrjaði so tann danski einahandilin. Keflavík fekk sokallað keypstaðar rættindi tann 22. mars 1949.

Seinni veraldarbardagi hevði við sær, at Keflavík vaks skjótt og væl. Kom hetta av nýggjum starvsmøguleikum, bæði á herstøðini og altjóða flogvøllinum.

Keldur

Býir og bygdir í Íslandi


Fantasia (1940 filmur)

Fantasia er ein amerikanskur teknifilmur frá 1940, sum Walt Disney hevur framleitt. Hann er hin triði filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney. Filmurin varð frumsýndur í Amerika hin 13. november 1940. Í 1999 kom ein framhaldsfilmur, Fantasia 2000, sum varð sýndur í biografunum.

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney teknifilmar


Globala upphitingin

Global upphitingin er tað, ið man nevnir ta observeraðu upphitingina av jarðarinnar lægru atmosferu og havi síðan 1950-árini umframt tað spádda framhaldið av hesum. í 20. øld vaks tann globali miðalhitin við 0,74 ± 0,18 °C. Sambært eitt nú klimapanelinum hjá ST, IPCC, kemur upphitingin mest sannlíkt av, at menniskju nýta ov nógv vakstrarhúsgass. Hildið verður eisini, at ikki-menniskjaligir faktorar, so sum variasjónir av sólaraktiviteti og vulkanútbrot, hava ávirkað til eitt sindur kaldari síðan ár 1950.

Kjakið um eina antropogena upphiting, tað vil siga eina upphiting, ið menniskjan hevur elvt til, hevur vakt stóran ans síðan 1990-árini. Í fleiri førum hava heimsins leiðarar hittst, fyri at taka avgerð um hvussu útlátið av vakstrarhúsgassum kann avmarkast, eitt nú hittust teir og samdust um Kyotosáttmálan í 1997 og hittust á veðurlagsráðstevnu Sameindu Tjóða í Keypmannahavn 2009.

Keldur

Global upphiting
Altjóða politikkur


Rithøvundur

Rithøvundur er eitt starvsheiti, ið fevnir um fólk, sum hava tað til yrki at skriva rit og bøkur. Viðurkendir rithøvundar kunna vinna fleiri heiðurslønir, og tann mest eftirtókta man vera Nobelsprísurin í bókmentum.

Dømi um útlendskar rithøvundar
 J. K. Rowling  -  skrivaði Harry Potter bøkurnar.
 J. R. R. Tolkien - Skrivaði Ringanna Harri og Hobbin ímillum annað.
 Jules Verne -  Skrivaði Around the world in 80 days ímillum annað.
 Anne Rice - Skrivaði Interview with the vampire ímillum annað.

Føroyskir rithøvundar
 Heðin Brú - Feðgar á Ferð
 Hans Andrias Djurhuus
 William Heinesen
 Símun av Skarði
 Rakel Helmsdal

Størv


Kingmanoyggj

Kingmanoyggj er ein amerikonsk oyggj, ið liggur í ein landnyrðing frá stórbýnum Washington D.C. Oyggin, sum er umringað av Kingmanvatni, er gjørd av mannahondum, og varð liðug í 1916. Síðani 2010 hevur helvtin av oynni verið ein golfvøllur, ímeðan hin helvtin er óbygd.

Oyggin, og vatnið sum umringar hana, eru nevnd eftir verkføðinginum og generalinum Dan Christie Kingman, sum er fyrrverandi ovasti í United States Army Corps of Engineers.

Oyggjar í USA


Føroya Ungdómsráð

Føroya Ungdómsráð er ein føroyskur felagskapur, ið fevnir um alt barna og ungdómsarbeiði í Føroyum. Føroya Ungdóms ráð ella FUR, sum tað verður sum oftas umtalað, varð sett á stovn tann 25. mai 1984. FUR hevur fleiri verkætlanir hvørt ár. Eitt gott dømi um hetta er bókin Les og Lær, sum kom út í 2014, og verður endurútgivin, við einari samliðari heimasíðu í 2015. Í tí bókini eru at finna allar miðnáms og framhalds útbúgvingar føroyingar kunna taka í Føroyum og í Danmark.

Á heimasíðu FUR stendur:

FUR er ein samstarvsfelagsskapur fyri teir skipaðu, sjálvbodnu og landsumfatandi barna- og ungdómsfelagsskapirnar í Føroyum.

Endamál
Endamálið hjá FUR er:
 at vera felagsumboð fyri limafelagsskapirnar.
 at viðgerða spurningar, ið viðvíkja føroyskum ungdómi.
 at skapa áhuga fyri ungdómsmálum.
 at eggja ungdóminum at taka lut í og fáa ávirkan á samfelagið.
 at umboða limafelagsskapirnar í samstarvi við myndugleikarnar.
 at menna samstarvið og sínámillum fatan millum føroyskan ungdóm.
 at menna millumtjóða fatan.

Um Føroya Ungdómsráð
FUR hevur 25 barna- og ungdómsfelagsskapir sum limir, hararv eru 21 limafeløg virkin í 2014. Teir virknu limafelagsskapirnir hava 34 lokalfeløg. FUR umboðar soleiðis 4820 børn og ungdómar í Føroyum (pr. 31.12.2013).

	FUR fíggjar virksemi sítt við limagjaldi frá limafelagsskapunum, við árligum studningi á løgtingsfíggjarlógini og við peningi frá Spf. Ítróttarvedding.

	FUR umsitir stuðulsskipan, sum veitir pening til limafelagsskapirnar og lokalfeløgini eftir reglugerð sum limafelagsskapirnir hava samtykt og sambart løgtingslóg um ítróttarvedding.

	FUR verður stjórnað av starvsstjórnini, sum hevur 5 limir. Starvsstjórnarlimir verða valdir á landsfundinum fyri eitt ár ísenn, meðan formaðurin verður valdur fyri 2 ár.

	FUR hevur eina umboðsstjórn, har allir limafelagsskapir hava hvør sín umboðsstjórnarlim. Umboðsstjórnin hevur í minsta lagi 2 fundir árliga.

	FUR hevur samstarv við hini ungdómsráðini í norðurlondum gjøgnum NKM (Nordiske kontaktmøder). FUR luttekur í NKM á jøvnum føti við hini ungdómsráðini.

	FUR hevur síðan 2001 verið limur í VNU. VNU (Vest Nordisk Ungdomsforum) - er samstarv við Grønlendska ungdómsráðið Sorlak og felagsskapin UMFÍ í Íslandi.

	FUR hevur sjálvstøðugan limaskap í NSU (Nordisk Samorganisation for Ungdomsarbet). Endamálið er at styrkja samstarvið millum flokspolitiskar óheftar sentralar ungdómsfelagsskapir í Norðurlondum.

Limafeløg
		Unga Tjóðveldið (UT)
		Dramaverkstaðið
		Fólkafloksungdómur (HUXA)
		Ung í MáF - hvílandi limur
		Ungmannafelagið Samband (US)
		KFUM skótarnir í Føroyum
		Føroya KFUK skótar
		Føroya Skótasamband (FSB)
		Frelsunarherurin - skótar og ungdómur
		KFUM
		KFUK
		Amnesty International Føroyadeild (AI)
		Meginfelag teirra brekaðu í Føroyum (MBF)
		Ung, aktiv, edrú (Fyrrverandi Ungtemplara-samband Føroya)
		Blákrossungdómur (BKU)
		Tónleikasamtakið Grót
		Sosialistisk ung (SU)
		AFS Føroyar
		CISV Føroyar
		Frelsunarherurin ung
		Framsøkin Ung
		Losjan Glotti
		Xperiment
		Ung fyri Miðflokkin
		Norrøna Ungmannafelag Føroyar (NUF)
		Tónaungdómur
		Ungdómslandsfelag Føroya (ULF)

Starvstjórnin
Starvstjórnin í Føroya Ungdómsráð 2014-2015 er hendan:
 Rói Poulsen, formaður (Fólkaflokksungdómur)
 Olga Arnfinnsdóttir (KFUM skótarnir í Føroyum)
 Elisa Abrahamsen (KFUM skótarnir í Føroyum)
 Erhard Petersen (Sosialistisk Ung og Norrøna Ungmannafelag Føroyar)
 Ebba Malena Debess Thomsen (Dramaverkstaðið)
 Ragna Maja Kruse, tiltakslimur (Dramaverkstaðið)

Keldur
Samfelag
Felagsskapir


CISV Føroyar

CISV (Children's International Summer Villages) Føroyar (stovnaður í 1978) er ein felagskapur, ið starvar undir CISV International. CISV er ein altjóða felagsskapur, ið arbeiðir fyri friði í heiminum. CISV virkar í londum kring allan heim og skipar fyri altjóða barnalegum og arbeiði í lokal-umhvørvinum. CISV leggur stóran dent á, at tað ber til at liva saman í sátt og semju hóast ymiskan húðarlit, ymiska lívs-, mentanarliga-, politiska- ella átrúnaðarliga áskoðan.

Nevndin í CISV Føroyar 2014
 Marit Holm Petersen, forkvinna
 Annika Eidesgaard, skrivari og altjóða umboð
 Lena Ziska
 Sunneva K. Olsen
 Siri Tórgarð

Samfelag
Felagsskapir
1978


Ung fyri Miðflokkin

Ung fyri Miðflokkin (UfM) er eitt politiskt ungmannafelag, ið virkar undir Miðflokkinum.

Ungmannafelagið varð fyrstu ferð stovnað, einferð um túsundáraskiftið, og hevur síðani verið meiri og minni virkið.

5. oktober 2010 varð felagið endurstovnað, eftir at hava verið óvirkið í eitt styttri tíðarskeið.

UfM hevur eitt samstarv við móðurflokkinum, og sæst hetta millum annað aftur, í at ungmannafelagið hevur havt fleiri valevnir uppstillaði til bæði løgtings- og kommunuval.

Felagið er í dag virki umvegis facebook, har tey hvørja viku leggja út politiskt tilfar. Eisini luttekur ungmannafelagið í tí almenna orðaskiftinum m.a. við at luttaka í kjakfundum o.t.

UfM fylgir eina kristindemokratiskari ideologi og fylgir tí politisku linjuni hjá móðurflokkinum. Hjartamál hjá ungmannafelagnum eru m.a.: hjúnabandslógin, fosturtøka, rúsdrekkapolitikkur, heilsupolitikkur, familjumál og neyð/menningarhjálp.

Formenn
 Hallur av Rana (2010-2012)
 Dánjal Mouritsson Joensen (2012-2013)
 Aksel Berg (2013-2015; 2018-)
 Jón Steintún (2015-2016)
 Rúni Steintún (2016-2018)

Føroysk politisk ungmannafeløg


Dramaverkstaðið

Dramaverkstaðið (stovnað í 1997) er elsti drama/sjónleikaraskúli í nýggjari tíð. Skúlin heldur til í gamla snikkara og orgulverkstaðnurm hjá Verland Johansen, tætt við Høllina á Hálsi í Havn. Her fáa næmingar frið at arbeiða og læra í somu hølum, har fleiri av fyrrverandi næmingunum eru vorðin yrkis- og amatør sjónleikarar.

Søgan
Hjørdis Johansen fekk hugskotið at byrja Dramaverkstaðið, á gamla snikkara- og orgulverkstaðnum hjá pápanum Verland Johansen. Saman við manninum, Christian Kruse, keypti hon verkstaðið í 1986, og fram til 1996 virkaði verkstaðið sum orgulverkstaður burturav. Aftaná at kreppan hevði gjørt um seg fyrst í 1990 árunum, var einki orgul at byggja, og lykilin varð snaraður um. Verkstaðið stóð tómt eina tíð, líka til hetta hugskotið um Dramaverkstaðið fór at spíra. Farið var undir at rudda, vaska og mála, og í januar 1998 var klárt at byrja.

Nevndin í 2014
 Ragna Maja Kruse, forkvinna
 Ebba Sofía Kruse, kassameistari
 Ebba Malena Debess Thomsen, nevndarlimur
 Mari Ann Ellendersen, tiltakslimur
Dagligur leiðari er framvegis Hjørdis Johansen.

Útvortis leinkjur
Heimasíða Dramaverkstaðsins: http://www.dramaverk.net/

Keldur

Samfelag
Sjónleikur í Føroyum


Hjørdis Johansen

Hjørdis Johansen, f. 1949, er ein føroyskur  lærari, leikstjóri, tónasmiður, scenografur og leikritahøvundur.

Á heysti 1997 fekk Hjørdis Johansen hugskotið at byrja Dramaverkstaðið á gamla snikkara- og orgulverkstaðnum hjá pápanum Verland Johansen.

Saman við manninum, Christian Kruse, keypti hon verkstaðið í 1986, og fram til 1996 virkaði verkstaðið sum orgulverkstaður burturav. Aftaná at kreppan hevði gjørt um seg fyrst í 1990 árunum, var einki orgul at byggja, og lykilin varð snaraður um. Verkstaðið stóð tómt eina tíð, líka til hetta hugskotið um eitt dramaverkstað fór at spíra. Farið var undir at rudda, vaska og mála, og í januar 1998 var klárt at byrja.

Hjørdis er fødd í Havn í 1949. Hon tók barnagarðslæraraútbúgving í 1971. Hon var á sjónleikarskeið hjá Eyðun Johannesen, og seinni hjá Grímu í 1970 árunum, og tókst eftir hetta við alt møguligt innan undirhald, sang, myndlist og sjónleik, samstundis sum hon arbeiddi í barnagarði, í Sjónvarp Føroya og nøkur ár á Orgulverkstaðnum.

Hjørdis hevur lokið útbúgving sum Barnasjónleikaleiðari á sumri 2000, og hevur sumrini 1997, 1998 og 1999 fingið sær útbúgving innan leikstjórn í Íslandi. Harumframt hevur hon verið á skeiðum í teatersport, "At skriva til pall", skeiðum innan scenografi, og gerð av búnum bæði her heima og í Danmark.

Hjørdis hevur drúgvar royndir á palli, bæði hjá Havnar Sjónleikarfelag og hjá Grímu. Hon hevur ígjøgnum ár og dag leikt við í nógvum sjónleikum, kvøldsetum og øðrum tiltøkum, síðan hon, 10 ára gomul, fyrstu ferð stóð á palli í Sjónleikarhúsinum í sjónleikinum "Robin Hood". Nevnast kunnu leikir sum Skeyk (1997), Dansur í fyllandi sól (1995), Havið (1993), Sanna og Gandafuglurin (1989), Stjørnubarnið (1988), Haturfuglar (1981) og útisjónleikurin Trælalív (1977).

Eisini hevur Hjørdis verið sera virkin innan tónleik, sang og myndlist. Hon hevur undirhildið børnum á bókasavninum við sangi, søgum og dukkuleiki. Í útvarpinum hevur hon sungið og lisið søgur upp. Hesar royndir førdu við sær, at hon í 1979 gav út vældámdu plátuna "Barnasangir", ið fyri stuttum er endurprentað sum fløga. Í mong ár, síðan miðskeiðis í 1970 árunum, hevur hon verið virkin myndlistakvinna. Hon hevur sýnt fram klippmyndir og tekningar á sjálvstøðugum framsýningum og umframt tað, hevur hon verið við á fleiri Ólavsøkuframsýningum, kvinnuframsýningum og øðrum.

Í 1980 árunum skrivað hon, og spældi "Giu og Grana" og arbeiddi við barnasendingum í Sjónvarp Føroya. Hon ferðaðist um sama mundið við Bókabilinum kring alt landið við søgum og dukkuleiki. Fýra ferðir, í 1987 og 1988, og aftur í 1997 og 1998  stjórnaði Hjørdis teimum vælumtóktu Leikhúsjól í Sjónleikarhúsinum.

Hjørdis hevur skipað fyri skeiðum í drama og sjónleiki bæði her heima og niðri í Danmark.

Heiðurslønir
 Herðaklappið 2003 - Leikpallur Føroya
 Barnamentanarheiðurslønin 2012  - Tórshavnar Kommuna

Keldur

Føroyskir lærarar
Føroyskir leikstjórar
Føðingar í 1949


Papa Stour

Papa Stour (av norrønum Papey Stóra) er ein oyggj í Hetlandi. Hon er 8,28 km² til støddar og í 2011 vóru íbúgvarnir 15 í tali. Oyggin liggur syðst í St. Magnus Bay, í ein útnyrðing av Mainlandi.

Landslag og Djóralív

Oyggin er bæði basalt og áløguberg. Hæsta punktið er heyggurin Virda Field ið er 87 metrar (285 ft) høgur. Stórur partur av oynni er hagi við heiðalyngi. Otur, láturkópur, bóghvítuhvalur(mastrahvalur) og nísa síggjast javnan við strendurnar kring oynna. Lundi, terna, skúgvur, kjógvi, havhestur, lomvigi, álka, tangaspógvi, steinstólpa, svarthálsa og svartbakur reiðrast øll á oynni, og nógvur flytifuglur sæst eisini. Upprunaliga hetlandsrossið verður enn alt á oynni.

Søga
Á oynni finst farvegur eftir búseting frá uml. ár 3.000 f.Kr. og gamla norrøna navnið Papey Stóra, ið merkir "Stóra oyggin hjá papunum (prestunum)", sipar til keltisku paparnar ið búleikaðust har, áðrenn norðbúgvarnir komu. Elsta handritið sum er funnið í Hetlandi er eitt norrønt handrit frá 1299, har Papa Stour verður umtalað. Hóast Hetland kom undir skotskt vald í 1469, so var Papa Stour ogn hjá norskum jallum fram til 17'du øld. Tá oyggin í 18'du øld var vorðin ogn hjá tveimum skotskum lordum, var útróður við sokallaðum sixareens (seksæringum) vorðin ein týðandi vinnuvegur á oynni, hesin útróður er kendur sum Haaf fishing (havútróður), og siglt var so langt til havs, at bjørgini á Foula hvurvu í havsbrúnni. Kendi hetlendski yrkjarin Vagaland yrkti ein sang um útróðrarmenninar á Papa Stour: Da Sang o da Papa Men, har niðurlagið er "Rowin Foula doon" (rógva Foula undir [havsbrúnna]).

"Oot bewast da Horn o Papa,
Rowin Foula doon!
Owir a hidden piece o water,
Rowin Foula doon!
Roond da boat da tide-lumps makkin,
Sunlicht trowe da cloods is brakkin;
We maan geng whaar fish is takkin,
Rowin Foula doon!"

Búseting

Búsetingin savnað kring bygdina Biggins eystantil á oynni, haðan ferjusamband er til West Burrafirth á Mainlandi. Tað er eisini ein lítil flogbreyt nær við Biggins, haðani regluligt flogsamband er til Tingwall á Mainlandi. Íbúgvatalið er nógv minkað, og nú (2011) eru bert 15 fastbúgvandi fólk eftir á oynni.

Yvirlit yvir broyting í fólkatali

Oyggjar í Hetlandi


Đắk Lắk

Đắk Lắk er ein landlutur í Vjetnam. Navnið verður eisini stavað Đắc Lắc.  Đắk Lắk liggur í landslutinum Tây Nguyên (merkir Vestara Hálendi, á enskum kent undir navninum Central Highlands). Har búgva nógv fólk ið eru av upprunafólkinum í landinum, tey hoyra ikki til tann etniska bólkin av vjetnamesarum (Việt). Fólkatalið í landslutinum var  1.733.100 við fólkateljingini í 2009. Landsluturin fevnir um eitt øki á 13.062 km2 og liggur umleið 600 metrar omanfyri havið.

Fyrisiting

Politiskt verður Đắk Lắk landsluturin býttur sundur í trettan smærri eindir, ið kunnu samanberast við sóknir:

Buôn Đôn
Cư Kuin
Cư M'gar
Ea H'leo
Ea Kar
Ea Súp
Krông Ana
Krông Bông
Krông Buk
Krông Năng
Krông Pắk
Lắk
M'Đrăk

Ein býur er eisini ein sókn í landslutinum Đắk Lắk:

Buôn Hồ

Høvuðsstaðurin í Đắk Lắk landslutinum, Buôn Ma Thuột, er ein sjálvstøðug kommuna.

Søga
Økið ið nú verður nevnt Đắk Lắk varð upprunaliga  ein partur av Champa kongsríkinum. Champa var eitt kongsríki frá umleið 7. øld til 1832. Đắk Lắk landsluturin kom undir Vjetnamesiskt stýri í 15. øld. Tá ið økið kom undir franskt harradømi, plantaðu fraklendingar nógvar plantasjur í økinum. Mótstøðan móti fraklendingum var stór í Đắk Lắk og fleiri uppreistrar vóru. Seinni gjørdist Đắk Lắk partur av Suðurvjetnam, og Vjetnamkríggið fór eisini fram í Đắk Lắk.

Vjetnam


Sisimiut

Sisimiut (fyrr nevndur Holsteinsborg) er ein býur í Grønlandi. Býurin liggur í Qeqqata kommunu í Mið-Vesturgrønlandi við strondina til Davis-sundið. Býurin er høvuðsbýur í kommununi. Fólkatalið er 5.598 og býurin er næst størsti býur Grønlands, næst eftir Nuuk. Hægsta fjallið í Sisimiut er 784 metrar høgt. Sisimiut er Grønlands norðasta havn, ið er ísfrí um veturin. Býurin liggur umleið 320 km norðan fyri Nuuk
Áðrenn kommunureformin í 2009 var Sisimiut høvuðsbýur í Sisimiut kommunu.

Sisimiut hevur havt búseting av fleiri ymiskum fólkasløgum í umleið 4 500 ár. Teir fyrstu íbúgvarnir vóru eitt Inuit-fólk frá Saqqaq-mentanini, Dorset-mentanini og seinni frá Thule-mentanini, hvørs eftirkomarar í høvuðsheitum eru tey ið nú búgva í býnum. Harumframt eru eisini rættiliga nógv fólk av donskum uppruna, ið fluttu til økið undir leiðslu av prædikumanninum Hans Egede í 1720-árunum.

Sisimiut veksur við 8 % um árið, hetta ger býin til tann triðskjótast veksandi býin í landinum. Fiskivinnan er enn tann týdningarmiklasta vinnan í Sisimiut, sjálvt um onnur sløg av vinnum eru í býnum. KNI og dóttirfelagið Pilersuisoq, ið rekur eina røð av handlum hjá landinum, hevur høvuðssæti í býnum. Arkitektoniskt er Sisimiut ein blanding av teimum siðbundnu fleirlittu einfamiljuhúsunum av træ og íbúðarblokkar, sum vóru bygdir orsakað av politikkinum hjá donskum myndugleikum í 1960-árunum við miðsavnan. Býurin veksur í norðara parti av býnum. Serliga hinumegin tað smølu Ulkuvíkina móti floghavnini er eitt øki sett av til nýtíðar forstaðarbúseting. Air Greenland flýgur frá Sisimiut til fleiri býir á vesturstrondini og til fleiri lond í Evropa umvegis Kangerlussuaq Floghavn.

Tað eru fleiri vanligir og fakligir skúla í Sisimiut, ið bjóða útbúgvingar til íbúgvarnir í býnum og økinum kring býin. DTU hevur sett á stovn Center for Arktisk Teknologi í býnum. Í 2008 læt upp Grønlands annar mentanardepil, Taseralik Kulturcenter, ið bæði hevur biograf og sjónleikarhøll.

Keldur

Býir og bygdir í Grønlandi


Kim Kielsen

Kim Kielsen (føddur 30. november 1966) er ein grønlandskur politikari. Hann er formaður fyri flokkin Siumut og landsstýrisformaður Grønlands. Hann gjørdist virkandi landsstýrisformaður Grønlands, tá ið hann tók við eftir at Aleqa Hammond í oktober 2014 legði frá sær, og nakrar dagar seinni gjørdist hann eisini nýggjur formaður fyri flokkin.

Kim Kielsen var upprunaliga sjómaður, men hann fekk sær útbúgving sum løgreglumaður og hevur arbeitt sum løgreglumaður í Upernavik og Paamiut frá 1996 til 2003. Í 2003 søkti hann um farloyvi frá politinum og fór í staðin at standa fyri einum átaki við børnum og ungum sum høvdu trupulleikar. Á valinum í 2005 var hann á fyrsta sinni valdur inn í Grønlands Landsting. Á vári 2005 varð hann eisini valdur inn í kommunustýrið í heimstaðarkommununi, Paamiut kommuna.

Í 2007 gjørdist hann ráðharri fyri bústaðir, samferðslu og ráevni. Hann tók við hesum starvi eftir Jørgen Wæver Johansen. Hann sat í hesum sessinum til á sumri 2009, tá ið flokkur hansara misti valdið. Síðan var hann vanligur limur í landstingum til valið í 2013, tá ið flokkur hansara aftur kom til valdið.

Í oktober 2014 gjørdist hann virkandi landsstýrisformaður, eftir at Aleqa Hammond hevði verið fyri hørðum ábreiðslum orsakað av at hon hevði nýtt umleið 100.000 krónur av landsins pengum til egna privata nýtslu, og legði frá sær. Fáir dagar seinni varð Kielsen valdur til formann fyri Siumut. Hann fekk 44 av 65 atkvøðum til formansvalið. Hin 28. november 2014 varð val í Grønlandi og Siumut gjørdist vinnari av valinum, sjálvt um flokkurin misti 3 landstingslimir í mun til eftir valið í 2013. Hin 4. december 2014 varð nýggja samgonga Grønlands veruleiki, tó vóru nøvnini ikki kunngjørd fyrr enn seinni. Samgonga varð gjørd millum Siumut (ið fekk 11 limir), Demokratarnir (4 limir) og Atassut (2 limir) við Kim Kielsen sum landsstýrisformanni.

Hann er giftur við Judithe Kielsen, tey eiga tvey børn.

Keldur

Grønlendskir politikarar
Føðingar í 1966


Atassut

Atassut er ein grønlendskur politiskur flokkur, ið varð stovnaður 29. apríl 1978. Flokkurin samstarvar við danska flokkin Danmark. Á landstingsvalinum 2014 fekk flokkurin 6,5% av atkvøðunum og 2 limir valdar í Landstingið. Flokkurin er sambandssinnaður mótvegis Danmark.

Formenn
Listin er ikki fullfíggjaður.
2014 - nú Knud Kristiansen
2009 - 2014 Gerhardt Petersen
2005 - 2009 Finn Karlsen
? - 2005 Augusta Salling
1993 - ? Daniel Skifte
1989 - 1993 Konrad Steenholdt
1985 - 1989 Otto Steenholdt
1979 - 1984 Lars Chemnitz

Landstingslimir

Landstingslimir 2014-2018
 Knud Kristiansen
 Mala Høy Kuko

Keldur

Politiskir flokkar í Grønlandi


Venstre (Danmark)

Venstre, Danmarks Liberale Parti, sum oftast bara nevnt Venstre (merkir Vinstri), er ein danskur politiskur flokkur. Flokkurin hevur bókstavin V á atkvøðuseðlinum og er elsti flokkur í Danmark, sum enn er til.

Navnið Venstre kommur av, at flokkurin, tá ið hann varð stovnaður í 1870, var á vinstravonginum: Hann stríddist fyri líkarætti millum tær ymisku stættirnar í samfelagnum, fyri skúla til øll børn og líka rætt til læknahjálp. Í dag er Venstre ein høgrasinnaður flokkur.

Ungdómsflokkurin hjá Venstre eitur Venstres Ungdom (VU) og er meira liberalur enn móðurflokkurin. Harumframt er Liberalt Oplysnings Forbund (LOF) og Danmarks Liberale Studerende knýtt at Venstre. Føroyski flokkurin Sambandsflokkurin er systurflokkur Venstre og gerst vanliga ein partur av tingbólkinum hjá Venstre, tá ið Sambandsflokkurin fær umboðan á Fólkatingi.

Venstre í dag

Venstre hevur síðan valið í oktober 2011:
 47 limir í Fólkatinginum.
 2 av Danmarkar 13 sessum í Evropaparlamentinum.
 36 borgarstjórasessir. (inkl. 5 ráðmenn/borgarstjórar í Keypmannahavn, Odense, Aarhus og Aalborg kommunum)
 699 kommunustýrislimum (av tilsamans 2.522).
 1 regiónsráðsformann.
 54 limir í regiónsráðunum.

Forsætisráðharrar

Venstre hevur í Danmarkar søgu havt 11 forsætisráðharrar, av hesum er Anders Fogh Rasmussen tann einasti, ið er blivin afturvaldur.

 Johan Henrik Deuntzer, (Reformvenstre) 1901-1905
 J. C. Christensen, (Reformvenstre) 1905-1908
 Niels Neergaard, (Moderat) 1908-1909, 1920-1924
 Ludvig lensgreve Holstein-Ledreborg, (Moderat) 1909
 Klaus Berntsen, (Moderat) 1910-1913
 Thomas Madsen-Mygdal, 1926-1929
 Knud Kristensen, 1945-1947
 Erik Eriksen, 1950-1953
 Poul Hartling, 1973-1975
 Anders Fogh Rasmussen, 2001-2009
 Lars Løkke Rasmussen, 2009-2011

Floksformenn
 Thomas Madsen-Mygdal – 1929-1941 (deyður 1943)
 Knud Kristensen – 1941-1949 (deyður 1962)
 Edvard Sørensen – 1949-1950 (deyður 1954)
 Erik Eriksen – 1950-1965 (deyður 1972)
 Poul Hartling – 1965-1977 (deyður 2000)
 Henning Christophersen – 1977-1984 (deyður 2016)
 Uffe Ellemann-Jensen – 1984-1998
 Anders Fogh Rasmussen – 1998-2009
 Lars Løkke Rasmussen – 2009-2019
 Jakob Ellemann-Jensen – 2019-

Keldur

Politiskir flokkar í Danmark


Det Konservative Folkeparti

Det Konservative Folkeparti er ein danskur politiskur flokkur. Flokkurin fær bókstavin C á atkvøðuseðlum og verður vanliga umrøddur sum "De Konservative".

Søgan
Det Konservative Folkeparti varð stovnað í 1915 eftir at samskifti hevði verið millum flokkarnir Højre, De Frikonservative og en part av tí fyrrverandi flokkinum Moderate Venstre. í 1915 var flokkurin Højre tann mest dominerandi flokkurin í Danmark. Men fleiri av teimum ungu í Højre hildu, at tað var brúk fyri einum nýggjum flokki, ið kundi fáa ein meiri nýmótans og sosialt sinnaðan konservativan profil. Det Konservative Folkeparti varð meldaður til Ríkisdagin hin 18. december 1915, og tá vóru otta fólkatings- og 26 landstingslimir í flokkinum. Formelt bleiv flokkurin ikki stovnaður fyrr enn í januar 1916.

Flokkurin hevur verið millum teir støstu flokkarnir í Danmark, hann fekk t.d. 23,4% av atkvøðunum á fólkatingsvalinum 1984, men síðan er gingið støðugt aftur, og á fólkatingsvalinum 2011 fekk flokkurin bert 4,9% av atkvøðunum og fekk 8 limir, flokkurin misti 10 limir síðan valið í 2007, tá ið Det Konservative Folkeparti fekk 18 fólkatingslimir valdar.

Floksleiðslan

Leiðarar og formenn

Tann politiski leiðarin er valdur av fólkatingsbólkinum og teknar politikkin hjá flokkinum. Floksformaðurin verður valdur av landsráðnum, ið er floksins hægsti myndugleiki í øllum politiskum spurningum.

Politiskir leiðarar í Fólkatinginum síðan 1929

Floksformenn síðan 1916

Limir í Fólkatinginum
Eftir fólkatingsvalið 2015 hevur flokkurin 6 fólkatingslimir:
 Mette Abildgaard – Nordsjællands Storkreds
 Rasmus Jarlov – Københavns Omegns Storkreds
 Naser Khader – Østjyllands Storkreds
 Mai Mercado – Fyns Storkreds
 Brigitte Klintskov Jerkel – Sjællands Storkreds
 Søren Pape Poulsen – Vestjyllands Storkreds

Keldur

Politiskir flokkar í Danmark


Dansk Folkeparti

Dansk Folkeparti er ein danskur tjóðskapar-, sosialkonservativur politiskur flokkur. Flokkurin fær bókstavin O á atkvøðuseðlum. Hann varð stovnaður hin 6. oktober 1995 á Christiansborg. Tað vóru Pia Kjærsgaard, Kristian Thulesen Dahl, Poul Nødgaard og Ole Donner, ið til tá høvdu verið limir í Fremskridtspartiet, sum stovnaðu flokkin.

Frá 2001 til 2011 var flokkurin parlamentariska grundarlagið fyri VK-stjórnini og stuðulsflokkur. Pia Kjærsgaard var forkvinna og politiskur orðførari fyri flokkin frá hann varð stovnaður og fram til 15. september 2012. Í september 2012 fór Pia Kjærsgaard frá sum forkvinna, og í staðin varð Kristian Thulesen Dahl valdur til formann.

Flokkurin var næststórstur í Danmark árini 2015-19. Hann fekk 21,1% av atkvøðunum á fólkatingsvalinum 2015. Flokkurin hevði 37 av Fólkatingsins 179 limum.

Á fólkatingsvalinum 2019 fekk flokkurin 8,7% av atkvøðunum og hevði tá 16 av Fólkatingsins 179 limum, men
síðani valdu 11 fólkatingslimir at melda seg úr flokkinum, m.a. Kristian Thulesen Dahl.

Leiðarar
 Morten Messerschmidt 2022–
Kristian Thulesen Dahl 2012–2022
Pia Kjærsgaard 1995–2012

Valúrslit

Europa-Parlamentsval

Keldur

Politiskir flokkar í Danmark


Ungmannafelagið Samband

Ungmannafelagið Samband er eitt politiskt ungmannafelag, ið hoyrir undir Sambandsflokkkin.

Nevndin
Nevndin í 2014 er hendan:
 Petur Hansen, formaður
 Jonathan Jakobsen, næstformaður
 Árni Guldborg Nielsen, kassameistari
 Magnus Herdalur, skrivari
 Ann Louisa Falkenberg, nevndarlimur

Keldur
Politikkur
Føroysk politisk ungmannafeløg


Amnesty International Føroyadeild

Amnesty International Føroyadeild er ein føroyskur mannarættinda felagskapur, ið starvast undir Amnesty International.

Hugsjón og endamál
Hugsjónin hjá Amnesty International er ein heimur, har hvørt menniskja hevur øll mannarættindini, sum eru staðfest í Heimsyvirlýsing Sameindu Tjóða, um Mannarættindi og onnur altjóða viðurkend mannarættindi.Til tess at røkka hesi hugsjón, er málið hjá Amnesty International at gera kanningar og tiltøk, at fyribyrgja og steðga álvarsligum brotum á rættin til kropsligt og sálarligt sjálvræði (integritet), samvitskufrælsi, framsøgufrælsi og frælsi frá mismuni, innan karmarnar av arbeiðinum at stríðast fyri øllum mannarættindum. Aðalmálini hjá Amnesty International Føroya Deild:
 At skapa tilvitan um mannarættindi. At syrgja fyri, at øll í Føroyum vita, hvørji mannarættindini eru og hvat hesi merkja fyri hvørt einstakt menniskja.

 At kunna um og virka fyri at betra mannarættindastøðuna í heiminum - skapa kjak, hugburðsbroytingar og eggja til samhaldsfesti.
 At fylgja mannarættindastøðuni í Føroyum. Verða álvarslig brot á grundleggjandi mannarættindini framd móti ávísum bólkum í føroyska samfelagnum, hava vit skyldu til at vísa á trupulleikan, og at gera alt, vit kunnu fyri, at trupulleikin verður loystur.

Útvortis leinkjur
Facebooksíða Amnesty International Føroyadeild: https://www.facebook.com/AmnestyInternationalForoyaDeild

Keldur
Samfelag
Felagsskapir
Mannarættindi


Blákrossungdómur

Blákrossungdómur, stytt BKU, er ein føroyskur ungdómsfelagskapur, ið starvast undir Bláa Krossi Føroya.

Endamál
Endamálið er at stuðla ungum í kristnum felagsskapi, í rúsfríari lívsførslu og fyribyrgja rústrupulleikum. Hetta verður gjørt við upplýsing, fundum, legum og øðrum tiltøkum.
BláKrossUngdómur er eisini at finna í hesum londum: Noregi, Svøríki, Týsklandi og Sveis. Blákrossungdómur hevur umleið 400 limir, og eru aktivir limir í Føroya Ungdómsráð.

Nevndin
Nevndin í 2014 er hendan:
 Dan Filip Smith Hammer, formaður
 Sanna Kass, næstformaður
 Jóhan Hansen, nevndarlimur
 Sjúrður Steinhólm, nevndarlimur

Keldur

Ungmannafeløg
Felagsskapir


Norrøna Ungmannafelag Føroyar

Norrøna Ungmannafelag Føroya, NUF, er ein føroyskur ungmanna felagskapur, ið starvast undir Norrøna felagnum í Føroyum, og var stovnaður í 2014.

Um NUF
Norrøna Ungmannafelag Føroya er ein politiskt óheftur felagsskapur. NUF hevur sjey systurfeløg í hinum Norðurlondunum, ið tað samstarvar við. NUF setur fokus á norðurlendska mentan, náttúru, mál og søgu, men eisini á at styrkja og betra samstarvið millum tey norðurlendsku londini.

Hetta skal fremjast í verki við at skipa fyri ymsum norðurlendskum tiltøkum, sum t.d. Föreningarna Nordens Ungdomsförbund (móðurfelag teirra) skipar fyri, eins væl og tiltøk kring Norðurlond, men eisini við at hava tiltøk fyri ung fólk í Føroyum.
Tiltøkini kunnu snúgva seg um at uppliva ella læra um alt frá heitum keldum í Íslandi, svenskum metaltónleiki, norsk fjøll, at fara við hundasleðu kring innlandsísin í Grønlandi ella um víkingamentan og hvar vit koma frá.

Nevndin
Nevndin í 2015 var hendan:
 Laura Kathrine Apol, nevndarlimur
 Morten Sterme, næstformaður
 Erhard Petersen, kassameistari
 Christoffur Gert Nielsen, formaður
 Ása Hammershaimb Christiansen, nevndarlimur
 Guðrið Poulsen, tiltakslimur
 Kári Joensen, tiltakslimur

Keldur

Ungmannafeløg
Felagsskapir