Ferðaráð Føroya

Ferðaráð Føroya er eitt ráð við seks fólkum, sum hava til uppgávu at ráðgeva føroysku myndugleikunum og at leggja ætlanir fyri, hvussu Føroyar best verða marknaðarførdar. Uppgávurnar hjá Ferðaráði Føroya eru at menna Føroyar sum ferðamannaland og at kunna um og marknaðarføra Føroyar sum ferðamál.
Ferðaráðið varð endurstovnað í 2011, eftir at tað varð niðurlagt fyri nøkrum árum síðan, tá Samvit varð sett á stovn. Ferðavinnan hevur hoyrt til ymisk aðalráð. Undir ABC-samgonguni varð Samvit í 2009 lagt undir Uttanríkisráðið. Samvit varð síðani avtikið og tey fólkini sum starvaðust innan ferðavinnu í Samvit komu at starvast í Uttanríkisráðnum. Seinni vóru fleiri teirra uppsøgd, sum partur av sparingum í Uttanríkisráðnum.
Føroya Arbeiðsgevarafelag vísti í 2009 á tað óhepna í, at Ferðavinnan liggur undir einum aðalráði, meðan samferðsla, flogferðsla og heilsufrøðiliga økið, sum eru týdningarmikil fyri menningina av ferðavinnuni, vóru verandi undir Vinnumálaráðnum. Tey mæltu til, at øll vinnumál vóru løgd undir eitt aðalráð.
Miðflokkurin setti í 2010 fram uppskot um at seta Ferðaráð Føroya á stovn aftur. Í viðmerkingum til uppskotið stendur millum annað, at uppskotið er meinlíkt Løgtingslóg nr. 155 frá 20. desember 2001 um Ferðaráð Føroya, ið varð sett úr gildi við Løgtingslóg nr. 113 frá 13. desember 2006 um at seta úr gildi Løgtingslóg um Ferðaráð Føroya.  Lógin um Ferðaráð Føroya kom í gildi 1. oktober 2011.

Ferðaráðið 2011-2015
Landsstýrismaðurin í Vinnumálum Johan Dahl hevur valt seks fólk, sum skulu manna nevndina í Ferðaráði Føroya frá 2011 til 2015. Hesi umboða ferðavinnuna á ymiskum økjum: ferðasmiðir, ferðaflutningsvinnu, gistingarhús- og matstovuvinnu, økisferðavinnufeløg, mentamál og vinnumál.

 Johannes Jensen, stjóri á Hotel Føroyum, er formaður
 Anne Sophie Nordendal, leiðari á Vága kunningarstovu umboðar Økisferðavinnufeløgini og Kunningarstovurnar í Føroyum
 Eyð Matras, sjónleikari, umboðar mentanina í Føroyum
 Jóhanna Rasmussen, booking manager, Hotel Føroyar
 Magni Arge, Atlantic Airways
 Rúni Vang Poulsen, Smyril Line

Keldur

Slóðir úteftir
VisitFaroeIslands.com

Almennar nevndir og ráð í Føroyum
Ferðavinna í Føroyum


Varaløgmenn í Føroyum

Varaløgmaður er vanliga ein av landsstýrisfólkunum í Føroyum. Hesin er virkandi løgmaður, tá løgmaður er burturstaddur.
Listin niðanfyri er ikki fullfíggjaður.

Listar
Føroyskur politikkur
Føroyskir politikarar
Listar yvir føroyskir politikarar


Listi yvir borgarstjórar í Vágs kommunu

Borgarstjórar í Vági. Niðanfyri sæst yvirlit yvir borgarstjórarnir, sum hava verið í Vágs kommunu síðan 1901. Til 1972 var heitið sóknarstýrisformaður, síðan 1973 hevur heitið verið borgarstjóri.

Keldur

Listar
Vágur
Vágbingar


Threes Anna

Threes Anna (listarligt navn, veruligt navn: Threes Schreurs, fødd í Vlaardingen, Niðurlond, 1959) er rithøvundur, filmsleikstjóri og filmsleikrithøvundur. Hon arbeiðir altíð við fleiri verkætlanum í senn. Til nú (sepember 2012) hevur hon skrivað seks skaldsøgur á hollendskum. Bøkurnar eru eisini umsettar til onnur mál.

Rannsóknarferðir í Føroyum
Threes Anna var tvær ferðir í Føroyum á rannsóknarferðum, fyrst í januar og síðan í juli 2010, har hon gjørdi kanningar til eina skaldsøgu sum hon tá hevði ætlanir um at skriva, og sum nú er liðug og kemur út um mánaðarskiftið september/oktober í Hollandi. Møguliga verður henda bókin eisini gjørd til film seinni. Skaldsøgan hevur fingið heitið niðurlendskt: Het laatste land (føroyskt: Seinasta landið enskt: The Last Land). Skaldsøgan kemur út í Niðurlondum í september/oktober 2012. Í Føroyum var hon m.a. í Mykinesi, í Havn á Ólavsøku á G-festivali í Syðrugøtu og í Suðuroynni, har hon vitjaði ymsastaðni í oynni. Eitt nú var hon í kolanámi í Hvalba. Serliga hugtikin var hon av Akrabergi við tí meir enn 100 ára gamla vitanum, sum stendur á einum tanga. Ongin býr har longur, men ein vitapassari og familja hansara búðu har til 1988, og heilt aftur í tíðini, áðrenn svartadeyða, búðu frísar í Akrabergi, teir komu úr Niðurlondum eins og Threes. Hon var so hugtikin hesum staði, sum hon nevnir At the end of the world (Við heimsins enda) - at hon avgjørdi at koma aftur har um summarið saman við manni sínum og búgva í einum húsi har, sum Kunningarstovan tá leigaði út, og tað gjørdi hon eisini. Hon var eisini hugtikin av at práta við Aksal Poulsen úr Sumba, sum veit sera nógv um fuglar, og sum tá átti nógvar útstappaðar fuglar, sum hann hevði standandi í einum rúmi í heimi sínum. Nú eru fuglarnir í einum fugla- og søgusavni í Sumba. Aksal visti eisini nógv at siga um plantur, og Threes spurdi hann um alt møguligt og fekk eisini svar frá honum. Hon ætlaði upprunaliga at nevna skaldsøguna Fuglaoyggin (Bird Island), men at enda hevur hon broytt heitið til Tað síðsta landi. Á heimasíðu hennara stendur eitt brot um hvat ið henda skaldsøgan snýr seg um, og har stendur, at søgan fer fram á nøkrum oyggjum í Atlantarhavinum. Har er gott at liva til tann dagin, tá ein ræðulig ódn herjar oyggjarnar og ger at alt samband við umheimin verður avskorið. Fólk blíva fyrst bangin, men tá tað sær út til at sambandið við umheimin er mist fyri longri tíð, so kemur panikkur í fólk. Tann ungi drongurin Unnar er rættiliga einsamallur, tí foreldur hansara vóru farin suðureftir at ferðast, og tey vóru ikki komin aftur enn. Drongurin gjørdist vinur við ein arbeiðsleysan vitapassara, og roynir at finna útav øllum tí kaotiska sum hendir rundan um hann.

Verk

Bókmentir
 Paradijsvogel (Paradísfuglurin), skaldsøga, 2016
 Het laatste land (Tað síðsta landið) skaldsøga, 2012 - Hon gjørdi rannsóknarferðir til Føroya í 2010 fyri at fáa íblástur til hesa skaldsøguna
 Wachten op de moesson (Bíða eftir monsunregninum) skaldsøga, 2010
 Vogel kan niet vliegen (Fuglurin kann ikki flúgva) skaldsøga, 2008
 De stille stad (Stilli býurin) skaldsøga, 2006
 Motormoeder (Motormamman) skaldsøga, 2005. Henda skaldsøgan var tann fyrsta niðurlendska skaldsøgan, sum kundi takast niður á fartelefonir og líknandi
 De kus van de weduwe (Kossurin frá einkjuni) skaldsøga, 2003

Filmar
 The Warden(de Vogelwachter) 2020. spælifilmur
 Platina Blues 2014 (40 minuttir one-shot filmur, gjørdur við tónleiki og teksti eftir Thé Lau)
 Silent City 2012 (spælifilmur, altjóða samstarvs framleiðsla Holland, Luxemburg og Belgium)
 The Bird Can’t Fly 2007 (spælifilmur, altjóða samstarvs framleiðsla Holland, Suður Afrika og Írland)
 Noordwesterwals 1996 (stuttfilmur, stjørnaður saman við Boris Pavel Conen)

Dokumentarsendingar

 Portret of Maarten 2003
 De Wals 1996
 Theatre in South Africa 1994

Sjónleikir

 1998 Hotazel Niðurlond
 1998 2ROOM2 - Das Arts Amsterdam
 1997 Stille Getuigen - Diepenheim
 1997 Adder Zonder Gras - Groningen
 1997 A1 - Suðurafrika
 1997 Stemlab  - Amsterdam
 1996 Kulhavy Tango - Archa Theatre Prague Czech Republic
 1996 Dynamo Mundi - Koninklijk Theater Carré Amsterdam
 1996 Sturm+Stahldraht - WMG Gelände Unna Týskland
 1996 Trekpleisters - Amsterdam
 1995 teatur konsert - Paradiso Amsterdam
 1995 Assimil 2 - BITEF festival - Beograd Serbia
 1995 Noordwesterwals 2 - Amsterdam
 1995 Assimil 1 - í samstarvi við KPTG - Subotica Serbia
 1993/1994 New Year’s Eve spectacle- live TV show
 1994 Arts Alive - Johannesburg Suðurafrika
 1994 Noordwesterwals - Amsterdam
 1994 Camel Gossip III Skyline Theatre - Chicago USA
 1993 Liebes Lied – Bókamessa - Frankfurt Germany
 1993 Uwaga Uwaga II  - Tilburg
 1993 Uwaga Uwaga I - Torun Poland
 1993 Camel Gossip II - Schram Studio Amsterdam
 1992 Camel Gossip I - Tramway Glasgow Scotland
 1992 Special Event - føðingardagur hjá Sonja Barends - live TV show
 1992 Waterwork - World Expo Sevilla Spain
 1992 Waterwork - Zoetermeer
 1992 La tête d’eau Olympisku Leikirnir Albertville Frakland
 1991/1992 - New Year’s Eve spectacle- live TV show
 1991 Gestolen Titels - Praag Kekkoslovakia
 1991-1993 l’Ascension du Mandarin - ferða show - Evropa og Uzbekistan
 1991 Broederstrijd - Oerol-festival
 1991 Special – Neu Brandenburg Týskland
 1991 Special  – Lille Frakland
 1991 Vliegtuigje - live TV show
 1991 uttandura framførsla - Haarlem
 1991 The Man - uttandura framførsla - Mainz Týskland
 1990/1991 New Year’s Eve spectacle– Nieuwmarkt Amsterdam
 1990 NO-W-All – co-production with Licedei – Berlin Týskland
 1990 Ente II - Chieri Italia
 1990 Ente I - Grenoble Frakland
 1990 De springmachine - Holland
 1990 Vingers Branden - Korenbeurs Groningen
 1990 uttandura framførsla - Oerol-festival
 1989 De Ton - Rotterdam
 1989 Non Inventions - Holland
 1989 Cow Girls – Italia
 1989 BiZa - Den Haag
 1989 De tuin - Neerpelt Belgia
 1989 Zigeunerwereld - tour Holland
 1989 framførsla á staðnum - Sheffield Ongland
 1989 Zoutloper - Eemnes and Utrecht
 1989/1990 – New Year’s Eve spectacle - Nieuwmarkt Amsterdam
 1988 – disco Fellini - Utrecht
 1988 Infiltrations - Holland
 1988 Wit Paard - Leffinge Belgia
 1988 Siësta - Sabadell Spania

Keldur

Niðurlendskir rithøvundar
Føðingar í 1959
Filmsleikstjórar úr Niðurlondum
Kvinnuligir rithøvundar


Kannabis

Kannabis ella Marijuana er blómur, sprotar ella bløð, sum verða turkað, skorin sundur og stoytt. Kannabis verður brúkt ymsastaðni í heiminum sum heilivágur og rúsandi evni. Kannabis er eitt av vanligastu rúsevnum í heiminum og millum 128 og 232 mió. (svarandi til 2,7% - 4,9% av heiminum millum 15 og 65 ár) fólk royktu kannabis í 2013. Í 2015 varð kanning gjørd í USA og umleið helvtin av amerikanarum hevði roynt at roykt kannabis minst einaferð, 12% innan síðsta árið og 7,3% í síðsta mánaði.

Kannabis hevur mong nøvn, formar og roykingarhættir sum til dømis marijuana, mold, tað brúna, hasj, tjums, hamp, blunt, skunk og joint. Marijuana eru teir grágrønu turkaðu og morlaðu blómuknapparnir og smáu bløðini av kannabisplantuni. Kannabisplantan hevur mjá og spísk bløð. Marijuana og hasj verða næstan altíð blandað upp í tubbak í Evropa, tað verður roykt í til dømis pípu, vatnpípu ella í einari bong. Marijuana er heilt lógligt í Niðurlondum, Bangladesj, Uruguei, og amerikansku statunum Colorado, Washington, Alaska, Oregon og í Washington D.C, umframt í býnum Portland. Harafturat er kannabis lógligt sum heilivágur í Avstralia, Kanada, Belgia, Spania og 23 øðrum amerikanskum statum.

Marijuana verður roykt. Harumframt verður marijuana eisini etið t.d. sum kannabis-køka. 9 % av øllum næmingum í 9. flokki í Føroyum hava, sambært kanningum hjá ESPAD (stytting fyri  "European School Survey Project on Alkohol and Other Drugs"), roynt at roykja marijuana . Institute of Public Health í USA gjørdi einaferð eina kanning. Hon vísti tað, at 99 % av teimum, ið nýta/hava nýtt marijuana ikki gera tað dagliga ella fleiri ferðir um vikuna . Eingin er nakrantíð beinleiðis deyður av kannabisi.

Rúsurin

Marijuana gevur eina kenslu av vælveru, mildari eydnusælu og hvíld, og síðan vísir møði seg. Allir sansir verða ávirkaðir, og tíðarfatanin hjá persóninum broytist. Evnini at hugsavna seg broytast somuleiðis. Áhaldandi marijuananýtsla ávirkar evnini at læra nýtt og minnið, og harumframt kann hin ungi liva í einari ostaklokku og uppliva seg sjálvan sum nógv klókari enn øll onnur . Marijuana ávirkar teir anandamidu receptorarnar í heilanum. Ein receptorur er tað staðið, har evnini úr nervakyknunum binda seg føst eftir tað, at nervakyknurnar hava úrskilt tey. Anadamidi receptorurin liggur í teimum pørtunum av heilanum, sum eru við til at hava eftirlit við rørslu, og gevur eina kenslu av at vera sterkt rúsaður. Marijuana ávirkar harumframt fleiri aðrar receptorar í kroppinum, sum hava hjáárin við sær. Tá ið marijuana verður roykt, vísir rúsurin seg eftir fáar minuttir og varir í 2-3 tímar.

Eyðkenni: Hjartabankan, títtari hjartasláttur, reyðrandað eygu, eygnalokini 'detta niðurfyri', ógreið tala, gnisar at ongum, turrur í munninum og eygunum.

Virknaður í kroppinum

Marijuana er ikki fysisk vanadannandi, tí har er onki stoff í sum kroppurin blívur bundin av. Tað er tað t.d. í sigarettum (nikotin). Marijuana doyvir heilan og ger tað trupult fyri hann at arbeiða, men aftaná at taka ein støðg við at roykja fungerar heilin sum fyrr. Tá ein roykir ekstremt kann ein fáa høvuðpínu, trupult at minnast ting, trupulleikar við at konsentrera seg . Har aftur ímóti, so er tað læknafrøðiliga prógvað, at marijuana hevur hjálpt fólki sum hava AIDS, krabbamein, rørslu trupulleikar, astma og líknandi. Marijuana er selt til fleiri millionir av sjúklingum í USA sum til dømis hava krabbamein, AIDS, etingarólag, tunglyndi, svøvnloysi, osfr. .

Keldur


Ódnir

Ódn er ógvuliga hvassur vindur. Ódn er ringasta veður ein kann hugsað sær. Himmal og hav standa í einum, og fólk mugu taka alt leyst tilfar, sum liggur úti, upp og fáa tað til høldar innandura ella surra tað væl fast. Síðan mugu fólk halda seg innandura, so leingi ódnin leikar í. Harður vindur verður kallaður ódn, tá vindmegin er 12 á Beaufort-talvuni, sum merkir at vindmegin er í minsta lagi 32,8 m/s. Tað er ikki ofta, at slíkar ódnir herja, men tað kemur meir enn so fyri. Í Føroyum er hetta hent fleiri ferðir, t.d. minnast mong fólk sonevndu Jólaódnina, sum herjaði í Føroyum í 1988 og gjørdi sera stóran skaða. Jólaódnin var beint áðrenn jól í 1988. Um kvøldið hin 24. november 2011 rakti aftur ein ódn beint á Føroyar og gjørdi skaða kring alt landið. Normenn nevndu ódnina Berit . Alsamt leika einar 2000 ódnir í ymsa staðni á Jørðini. Tær harðastu ódnirnar hava sjálvar serstaka vindskipan, meðan tær fúka avstað sum ein eind.

Í ávísum støðum á Jørðini, til dømis í Meksikoflógva, eru javnan ódnir av landafrøðiligum viðurskiftum. Tær flestu av ódnunum, sum kykna upp norðanfyri miðkring millum Amerika og Afrika, enda sínar dagar við strendurnar í USA, men onkur heldur leiðina fram norður við strondini til Newfoundland and Labrador í Kanada, og fær hon tá fatur á einum brúgvalagi, mennist hon til eitt djúpt lágtrýst, sum vanliga kemur móti Føroyum og hevur ódnarveður við sær. Ódnarveður kann elva til ræðuligar oyðingar, vindurin verður so ógvusligar, og umframt at bera móru, kava og sand við sær, kann ódnin eisini gera flóðaldu. Flóðaldan er tann mest oyðandi megin í ódnarveðri. Lufttrýstið fellur brádliga í miðjari ódnini, og sýgur sjógvin at sær. Samstundis melur stormurin í lingur um flóðalduna, og ger hana størri. Flóðaldan, ein múrur av sjógvi, fer við ódnini, og rennur hon á land, verður stórskaði.

Keldur

Vindur
Veðurfrøði
Ódnir


Snjóhvíta og teir sjey dvørgarnir (1937 filmur)

Snjóhvíta og teir sjey dvørgarnir er ein amerikanskur teknifilmur frá 1937, sum er grundaður á týska ævintýrið Snjóhvíta hjá Brøðrunum Grimm. Hann er fyrsti animeraði langfilmur gjørdur í Amerika, og fyrsti filmur framleiddur av Walt Disney Productions.

Filmurin varð frumsýndur tann 21. desember 1937 á Carthey Circle Theatre og var síðani givin út um allan heim av RKO Radio Pictures 4. februar 1938.

Søgugongd
Í forleikinum verður greitt frá, at Snjóhvíta er ein prinsessa sum býr saman við sínari óndu og fáfongdu stjúkmóðir. Pápi Snjóhvítu er deyður, og stjúkmóðurin hevur tikið yvir ríkið. Stjúkmóðurin óttast vakurleikan hjá Snjóhvítu og spyr tí hvønn dag sín gandaspegil: "Hvør er vakrast av øllum?" Í mong ár svarar gandaspegilin, at stjúkmóðurin er vakrast av øllum.

Men so ein dagin svarar gandaspegilin, at vakrast av øllum er nú Snjóhvíta. Drotningin verður øvundsjúk og gevur einum veiðimanni boð um at fara út í skógin við Snjóhvítu fyri at drepa hana. Sum prógv skal veiðimaðurin hava við sær aftur hjartað úr Snjóhvítu. Veiðimaðurin hittir Snjóhvítu, men klárar ikki at drepa hana. Ístaðin biður hann hana flýggja út í skógin fyri ongantíð at venda aftur. Heim aftur við sær tekur hann eitt svínahjarta.

Bangin og vilst hittir Snjóhvíta nøkur skógardýr, sum leiða hana til eina smáttu langt inni í skóginum. Hon tekur sær av óruddiligu smáttuni, av tí at hon heldur, at nøkur foreldraleys børn munnu búgva har. Hon finnur seinni útav, at sjey dvørgar, sum arbeiða í einum nærliggjandi námi, búgva í smáttuni. Tá dvørgarnir koma heim frá arbeiði, verða teir bangnir, tí teir síggja, at onkur hevur verið í smáttuni. Teir finna Snjóhvítu sovandi tvørtur um 3 lítlar sengur. Snjóhvíta vaknar og greiður frá, hvør hon er, og dvørgarnir bjóða henni vælkomnan í heim teirra. Snjóhvíta verður búgvandi og heldur hús, meðan dvørgarnir arbeiða, syngja, spæla tónleik og dansa í náminum um náttina.

Av tí at gandaspegilin framvegis sigur, at Snjóhvíta er vakrast av øllum, veit drotningin at hon ikki er deyð. Við gandi umskapar drotningin seg sjálva til eina gamla gívur og eitrar eitt súrepli við ”sovandi deyða”. Um Snjóhvíta bítur av súreplinum, vil hon sovna so djúpt, at bert kærleikans fyrsti kossur kann vakja hana. Drotningin ætlar, at dvørgarnir síðani skulu halda, at hon er deyð og tí jarða hana livandi.

Drotningin ferð til smáttuna, meðan dvørgarnir eru úti. Har lokkar hon Snjóhvítu at bíta av súreplinum. Tá Snjóhvíta bítur av súreplinum, rópar drotningin ”Nú eri eg tann vakrasta í landinum!” Skógardýrini hava júst ávarað dvørgarnar um drotningina, og teir jagstra drotningina upp á ein klett. Hon roynir at rulla steinar á teir, men toran slær niður í klettin, og drotningin doyr.

Dvørgarnir venda aftur til smáttuna og halda seg finna Snjóhvítu deyða. Teir taka avgerð um ikki at jarða hana soleiðis at teir ikki síggja hana, men ístaðin leggja hana í eina glaskistu á einum berum plássi í skóginum. Eina tíð seinni kemur ein prinsur framvið kistuni. Hann hevur fyrr møtt Snjóhvítu og var vorðin forelskaður í henni. Hugtikin av vakurleika hennara kyssir hann hana, og Snjóhvíta vaknar. Dvørgarnir og øll dýrini eru ovurfegin. Prinsurin tekur Snjóhvítu við heim til sína borg.

Keldur

Slóðir úteftir

Disney teknifilmar
Amerikanskir animatiónsfilmar


Johanna TG 326

Johanna TG 326 er ein slupp, sum er heimahoyrandi í Vági. Tað er Felagið Johanna TG 326, sum eigur sluppina. Ábyrgdarpersónur er Gudmund Kárason Jacobsen. Johanna var til fiskiskap fram til 1972. Nú verður sluppin brúkt til styttri og longri leigutúrar bæði í Føroyum og til grannalondini.

Søgan
Johanna varð smíðað í Rye, Sussex í Suðuronglandi í 1884 á skipasmiðjuni, sum James Collins Hoad átti. Tá nevndist hon Oxfordshire. Fyrsti eigarin varð John William Haylock úr Dulwich í Surrey. Í Oktober 1894 keypti Georg Edv. James Moody, ein stórur reiðari í Grimsby, Oxfordshire, men seldi hana aftur í Desember sama árið til Jákup Dahl, handilsmann í Vági, tá fekk sluppin navnið Johanne. Hetta var fyrsta sluppin, sum Jákup Dahl sjálvur átti. Hann keypti seinni fleiri aðrar sluppir og stovnaði fyritøkuna A/S J. Dahl. Fyritøkan átti yvir 20 sluppir og skonnartir og hevði nógv ymiskt virksemi í Vági, bæði innan fiskiskap, fiskavirking og handil.

Johanna var fiskiskip, men undir seinna heimsbardaga hevði Stóra Bretland stóran tørv á matvørum, eisini á fiski, og tí vóru tað fleiri føroysk fiskiskip, sum løgdu um til flutningsskip. Johanna sigldi til Íslands, har hon fekk ísaðan fisk í lastina, sum hon so førdi til Skotlands. Fiskurin sum føroysku skipini førdu til Stóra Bretlands kom sera væl við hjá bretum. Winston Churchill nevndi eisini føroyingar í einari talu, hann helt eftir kríggið. Hetta nevndi Elin Mortensen, rithøvundur, í sending í útvarpinum hjá Kringvarpinum. Sera nógvir føroyingar lótu lív undir seinna heimsbardaga í mun til fólkatalið. Tað vóru sjómenn, sum vóru við føroyskum fiskiskipum, sum blivu bumbaði av týskum kavbátum ella bumbu flogførum ella sigldu á eina minu. Sluppin Johanna kom tó gjøgnum kríggið uttan at vera rakt av bumbum ella minum.

Johanna varð løgd í 1972 og fór ikki til fiskiskap aftur. Hon lá við kai í Vági til 1980, tá ætlaði eigarin A/S J. Dahl at søkkja hana, men í síðstu løtu varð gjørt av at bjarga sluppini. Í 1981 varð settur á stovn ein grunnur, nevndur Johanna TG 326, sum hevði til endamáls at bjarga sluppina Johannu TG 326 og seta hana í upprunastand, soleiðis at hon kundi verða eitt minni um ta farnu slupptíðina. Tað árið keypti grunnurin Johanna TG 326 sluppina Johannu frá A/S J. Dahl fyri 1 kr. Johanna varð síðan løgd upp á land, har hon skuldi setast í uppruna stand. Sera nógv fólk vóru við í arbeiðnum at seta sluppina í stand, og stuðul var veittur úr øllum landinum. Alt arbeiði var gjørt sjálvboðið í fyrstani. Fólk úr grunninum skipaðu m.a. fyri bingo, fyri at savna pening til tilfar og annað sum kostaði pening. Ein av eldsálunum tá var Ovi Mikkelsen, sáli (doyði í mai 1995).<ref> Ein annar vágbingur, sum hevur arbeitt nógv uppá sluppina Johannu, og sum nú er formaður í grunninum, er Gudmund Jacobsen, skipstimbari og eigari av Vágs Skipasmiðju. Johanna verður nú brúkt til ferðavinnu endamál, sum styttri túrar (útferðir), men eisini til leiguferðir í Føroyum og t.d. til Hetlands.

Slóðir úteftir
 www.faergelejet.dk

Keldur

Føroysk træseglskip
Føroysk skip
Vágur


Akupunktur

Akupunktur er ein alternativur viðgerðarháttur, sum hevur sínar røtur í Kina og í øðrum londum í fjareystri. Tað finnast fleiri sløg av akupunkturi. Klænar nálir verða stungnar í ávís akupunktur punktir á kroppinum. Hetta verður gjørt fyri at fáa javnvág í energirenslinum í kroppinum, sum á kinesiskum málið verður rópt qi, til tess at linna um pínu ella hjálpa sjúkutekin frá kroppinum. Sambært hesum ástøði, so ganga sonevndar meridianir í kroppinum, nakrar ganga frá høvdinum niður í hondina alla armin, aðrar ganga frá høvdinum niður í fótin. Ástøðið sigur so, at orka streymar gjøgnum hesar meridianir, men at tær kunnu gerast typtar/blokkaðar av einari ella aðrari orsøk, og her er tað, at ein akupunktørur kann hjálpa við at seta nálir í nøkur ávís akupunktur punktir, alt eftir hvørji sjúkueyðkenni, ið persónurin hevur. Fleiri læknar nýta eisini nálir at viðgerða við, men ofta eru teir ikki útbúnir innan klassiskan akupunktur. Læknar nýta oftast nálirnar til pínulinnan við at stinga nálina nærindis har ið sjúklingurin hevur pínu. Í Danmark og Føroyum skal kann ein akupunktørur ikki bara fara í holt við at viðgera fólk uttan víðari. Lógin krevur, at hann ella hon hevur samband við ein lækna.

Alternativir viðgerðarhættir


PDF

PDF (Portable Document Format) er ein "opin standard" fíluslag, sum Adobe Systems kom við í 1993. PDF er eitt skjalasnið, ið m.a. varðveitir uppseting og skrift á einum teldutøkum skjali. T.v.s. at líkamikið hvat fyri eitt tól, ið tú letur skjalið upp við, so sær skjalið eins út. Pdf-skjøl kunnu lesast av øllum sum hava tikið niður (downloadað) ein Adobe Reader pdf-lesara, sum er eitt ókeypis forrit. Ein eigur ikki at kunna skriva í pfd skjøl, men tað ber kortini til í ávísum førum. Til hetta krevst serligt forrit t.d. Adobe Acrobat ella Libre Office. Tann, sum velur at brúka PDF-formatið, ger tað ofta fyri at vera vísur í, at fólk ikki fara at broyta nakað í skjalinum.

Tá pdf-skjalið verður gjørt, er møguligt at læsa skjalið á ymiskan hátt, t.d. soleiðis at ikki ber til at viðgera skjalið ella at prenta tað. Brúkarin kann bara gera tað við pdf-skjalið, sum rættindi eru givin til. Sum dømi kann nevnast, at eitt nú Arbeiðsloysisskipanin í Føroyum nýtir pdf-skjal sum umsóknarblað, har fólk kunnu útfylla kravdu teigarnar á internetinum, og síðan skriva tað út og undirskriva tað, fyri síðan at skanna tað inn og senda tað við telduposti. Tað ber ikki til at goyma slík skjøl á telduni. Hesi skjøl verða eisini ofta nýtt til spurnarkanningar á internetinum.

Til tíðir eru pdf-skjøl gjørd við at ljóslesa (skanna) pappír, har t.d. tekstur er á. Slík pdf kunnu ikki viðgerast (redigerast), tí teksturin er at skilja sum ein mynd, sum skannarin hevur avmyndað inn í pdf'in.

Keldur

Forrit
Teldutøkni


Fever (fløga)

Fever er áttandi fløgan hjá avstralsku Kylie Minogue. Plátan varð givin út í oktober 2001 í Stóra Bretlandi og í februar 2002 í USA.

Løg á fløguni
"More More More" – 4:40
"Love at First Sight" – 3:57
"Can't Get You Out of My Head" – 3:49
"Fever" – 3:30
"Give It to Me" – 2:48
"Fragile" – 3:44
"Come into My World" – 4:30
"In Your Eyes" – 3:18
"Dancefloor" – 3:24
"Love Affair" – 3:47
"Your Love" – 3:47
"Burning Up" – 3:59

Útvortis ávísing
 Almenn heimasíða hjá Kylie Minogue

Kylie Minogue tónleikaútgávur


Vung Tau

Vung Tau er ein býur í Vjetnam, høvuðsstaður í Ba Ria-Vung Tau landslutinum. Í 2009 var íbúgvaratalið 296.237. Býarøkið er 140 km2 íroknað 13 forstæðir og ein bygd. Vung Tau er miðdepil fyri oljuídnað í Vjetnam.

Býir í Vjetnam


Aphrodite (fløga)

Aphrodite er 11. fløgan hjá avstralsku Kylie Minogue. Hon varð givin út í juli 2010.

Løg á fløguni
"All the Lovers" – 3:20
"Get Outta My Way" – 3:38
"Put Your Hands Up (If You Feel Love)" – 3:38
"Closer" – 3:10
"Everything Is Beautiful" – 3:25
"Aphrodite" – 3:45
"Illusion" – 3:21
"Better than Today" – 3:25
"Too Much" – 3:16
"Cupid Boy" – 4:26
"Looking for an Angel" – 3:50
"Can't Beat the Feeling" – 4:10

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan hjá Kylie Minogue

Kylie Minogue tónleikaútgávur


Skúlin á Argjahamri

Skúlin á Argjahamri (gamli skúlin var nevndur Argja Skúli) er ein nýggjur (2011) skúli á Argjum í Føroyum. Skúlin er ein av fólkaskúlunum í Føroyum og ein av fólkaskúlunum í Tórshavnar kommunu. Skúlin á Argjahamri varð tikin í nýtslu í august 2011. Skúlin er tvísporaður frá 1-9 flokk. Har er eisini frítíðarskúli. Bygningurin er skipaður í fýra eindir, og teir tríggir undirvísingarpartarnir eru í hvør síni eind við felagsøki bæði til lærarar og næmingar. Í tí fjórðu eindini er m.a. dupult fimleikahøll. Skúlastovurnar eru allar á ovastu hæddini. Skúlin á Argjahamri er 7.100 m² til støddar. Skúlaárið 2011/12 ganga 319 næmingar í tilsamans 17 flokkum í Argja skúla. Lærararnir eru 31.

Ráðgevararnir
MAP arkitektar – tekning og projekteringsleiðslu
LBF ráðgevarar – berandi konstruktiónir og el
MEL/PBC ráðgevarar – hvs, ventilatión og sprinkling
Høvuðsarbeiðstøkuna og projektleiðsluna hevði byggifelagið Articon.

Undirveitarar
Demich – hvs, ventilatión og sprinkling
Install – el
Inntakt – takelementir

Keldur

Slóðir úteftir
ArgjaSkuli.fo, Heimasíðan hjá Skúlanum á Argjaharmi

Skúlar í Føroyum


Norðureuropeiskur stutthalaseyður

Norðureuropeiskur stutthalaseyður, er ein bólkur av seyðsløgum við stuttum hala úr Bretsku oyggjunum, Norðurlondum og Baltisku londunum. Tey stava ætlandi frá frumseyðinum ið fólk høvdu við sær til Europa sum húsdjór av háslættunum í núverandi Turkalandi og Iran. Hetta eru harðfør seyðasløg, ið klára seg í harðbalnum lendi og veðurlagi, men slagið er lágvaksið og flestastaðni eru tey nú útskift við størri seyðasløg við longum hala.

Føroyskur seyður er eitt av hesum seyðasløgunum við stuttum hala.

Sløg og alirasur
Ålandsseyður – Av Ålandi, bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Marglittur við ymiskt littum flekkum.
Boreray-seyður ið bøndur á St Kilda fyrr hildu, finst nú bara á Boreray.  Bæði kyn eru hornaseyður, vanliga hvítur við myrkari gron og beinum, men kann eisini vera almyrkur. Stavar frá uppruna stutthalaða seyðinum á Hebridunum, blandaður við Scottish Blackface.
Castlemilk Moorit seyður Frá Castlemilk ognini nær Glasgow í Skotlandi.  Bæði kyn hornaseyður, morreytt (moorit).  Verður hildin sum viðarlundaseyður (parkland animals) frá Manx Loaghtan, Hetlandsseyði og villum Moufloni.
Cladagh-seyður – Frá Írlandi, yvirlivdi longst á Arann oyggjunum og nakrir framvegis á lívi fyrst í 1970unum.  Oftast kollutur, hvíta gron og alhvítur, nakrir tó við øðrum kropslitum.
Dalskur ullaseyður – Frá Svøriki, eitt av svenska bøseyðaslagnum.  Veðrar hornaseyður, ær sum oftast kollutar.  Vanliga hvítur á liti, sera sjáldsamur seyður í dag.
Estiskur Ruhnu seyður – Frá estlendsku oynni Ruhnu.  Nakrir veðrar hornaseyður, hvítur ella skjórutur við hvítum høvdi.
Føroyskur seyður Úr Føroyum, veðrar vanliga hornaseyður, ógvuliga marglittur og við nógvum ymiskum flekkum.
Finnseyður Úr Finnlandi.  Veðrar hornaseyður, ær kollutar, vanliga hvítur í Norðuramerika, ymisklittur í Finnlandi. Ofta tví- og trýlembur, stundum heilt upp í sjey- og nýggjulembur.
Gotlandsseyður
Grønladsseyður
Gute seyður
Hebriduseyður ella "St Kilda"
Heidschnucke
German Grey Heath
White Polled Heath
White Horned Heath
Islendskur seyður
Dímunarseyður Upprunaseyðurin í Føroyum, livdi sum útilagstur (villur) seyður á Lítlu Dímun inntil hvalbingar og sandvíkingar keyptu oynna frá kongi í 1850 og avtóku slagið stutt aftaná. Meinlíkt Soay seyðnum, kanska beinleiðis eftikomari av europeiska frumseyðinum, ógvuliga smávaksið, svart, bert veðrar hornaseyður.
Kerry Mountain seyður ella Kerry.
Manx Loaghtan Frá Isle of Man.
North Ronaldsay seyður Frá North Ronaldsay í Orknoyum
Polskur heiðaseyður ella Wrzosówka
Ouessant seyður'
Romanov seyður
Roslag seyður
Russiskur Viena seyður – From vestur Russlandi.  Bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Marglittur við ymiskum gráum og hvítum flekkum.
Scottish Dunface
Hetlandsseyður Úr Hetlandi, sum oftast bara veðrarnir ið eru hornaseyður, smávaksið. Marglitt og ymiskt flekkut. Ógvuliga fína ull.
Skudde – Frá Preussen og Baltisku londunum.
Spælsau seyður Noreg. Bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Oftast hvítur, men aðrir litir finnast eisini. Finst eisini sum útiløgu seyður við vesturstrond Noregs.
Soay-seyður av gomlum útilagstum seyðastovni á Soay í St. Kilda í Skotlandi.
Svenskur bøseyður – Fyrr víða um í Svøríki; finst nú sum smáir bólkar m.o. Gute, Dalskur ullaseyður og Roslag seyður.
Värmlendskur skógarseyður ella svenskur skógarseyður – úr Värmlandi í Svøríki

Seyðir


StÍF

StÍF er eitt føroyskt ítróttarfelag av Strondum. StÍF er stytting fyri Stranda Ítróttarfelag. Felagið varð stovnað 11. oktober 1942. Felagið er virkið innan hondbólt og kappróður. Fyrr hevur felagið eisini verið virkið innan flogbólt, men tað er dottið niðurfyri.
Fyrsta stjórn felagsins var: Carl Andreasen, formaður, Carl Olsen, næstformaður og Hans Jacob Simonsen, kassameistari.
Í 1963 heitti felagið á bátsmiðin Niclas í Koltri um at smíða teimum eitt áttamannafar. Báturin fekk navnið Strandingur. Kappróðrarfelagið hevur seinni fingið sítt egna navn, tað nevnist Strálan. Kappróðrarfelagið eigur m.a. 6-mannafarið við sama navni, sum felagið, Strálan.

Nevndin
Andras Danielsen, formaður
Poli Hansen, næstformaður
Jógvan Óli á Fríðriksmørk, nevndarlimur
Jústinus Jústinussen, nevndarlimu,
Marner Gærdum, nevndarlimur
Per Mikkelsen, nevndarlimur

Keldur

Slóðir úteftir
Heimasíðan hjá Stranda Ítróttarfelag

Føroysk hondbóltsfeløg


St Kilda

St Kilda (skotskt gæliskt: Hiort) er ein avtoftaður oyggjabólkur 64 km vestanfyri North Uist í Ytru Hebridunum og 423 km suður úr Føroyum. Fýra størri oyggjar eru Hirta, Dùn, Soay og Boreray. Oyggjabólkurin, ið hevur hægstu fuglabjørg í Stórabretlandi, hoyrir umsitingarliga undir Comhairle nan Eilean Siar.

Upprunin til navnið St. Kilda er ókendur.

Fólk og mentan
Fólk hava búð á St Kilda, á oynni Hirta, í minst tvey túsund ár, men neyvan hava meir enn eini 180 fólk búð har í senn, og eftir 1851 ikki meir enn eini 100. Talumálið var ein serstøk dialekt av skotskt-gæliskum, við nógvum norrønum lániorðum, eins og nógv staðarnøvn hava norrønan uppruna. Fuglaveiða var ein týðandi partur av lívinum og fuglur var meginkosturin á St. Kilda. Fólkið á St. Kilda livdi eftir Móselóg og Gamla Testamenti. Í 1926 komu kirkjufólk og trúboðarar úr Bretlandi  at boða umvending. Hetta ørkymlaði íbúgvarnar ið søgdu seg vera kristnaðar langt áðrenn meginlandið Skotland, helst vóru írskir munkar á St. Kilda longu í 6 øld.

Fyrstu ferð St. Kilda verður nevnd í skriftligum keldum var seint í miðøld. Við fyrra veraldarbardaga og øktari turismu kom sjúka til St. Kilda og nógv fólk doyði. Eftir kríggið fluttu nógv ungfólk vekk, fólkatalið minkaði frá 73 í 1920 til einans 37 í 1928. Í 1930 vórðu tey seinastu fólkini flutt av oynni.
Í dag eru ongin fastbúgvandi fólk eftir, bara fólk í bretska herinum og granskarar halda til í oyggjunum í styttri og longri tíðarskeið.

Djóra og Plantulív
Allur oyggjabólkurin er nú ogn hjá National Trust for Scotland og í 1986 gjørdist hann tað fyrsta UNESCO World Heritage Site í Skotlandi.

Tvey villini sløg eru serlig fyri St. Kilda, mortítlingur (músabróður) Troglodytes troglodytes hirtensis, ið er eitt undirslag av mortítlingi, og eitt undirslag av hagamús, kend sum St. Kilda hagamúsin Apodemus sylvaticus hirtensis. Triðja serstaka undirslagið á St. Kilda var heimamúsin Mus musculus muralis sum doyði út stutt eftir at fólkið var rýmt í 1930. St. Kilda heimamúsin var nærmast í slekt við heimamúsina í Mykinesi í Føroyum Mus musculus mykinessiensis, og var møguliga forfaðirin til músina í Mykinesi.

Fuglalívið er ríkt. Størsta súlubølið í verðini finst á St. Kilda og telur eini 30.000 pør, uml. 24% av samlaða stovninum av súlu. 49.000 drunnhvítapør, uml. 90% av europeiska stovninum; 136.000 lundapør, uml. 30% av bretska stovninum, og 67.000 havhestapør, uml. 13% av bretska stovninum. Á Dùn finst størsti havhestastovnurin í Bretlandi. Havhestur átti fyrst á St. Kilda í Bretlandi, áðrenn 1828. Seinasti gorfuglurin ið varð sæddur í Bretlandi, varð dripin á Stac an Armin í juli 1840.

Vegna fjarleikan til meginlandið, er náttúrumargfeldnið avmarkað. Einans 58 sløg av firvaldum finnast á oyggjunum, samanborið við 367 sløg í Ytru Hebridunum annars. Plantuvøksturin er nógv ávirkaður av saltráki í luftini, nógvum vindi og súrum mógvi. Ongi trø vaksa yvirhøvur, men 130 ymisk blómandi plantusløg finnast, 162 soppasløg og 160 mosasløg. Fleiri av teim 194 skónsløgunum eru sjáldsom. Tarin ið veksur á grunnunum húsar einum margfeldni av sjáldsomum sjósmákyktum.

Seyður
Seyðurin á St. Kilda er serstakur, nevndur Soay Sheep; hetta er seyður ið var útilagstur á oynni Soay. Seyðurin av Soay er meinlíkur Dímunarseyðinum í Føroyum, ið nú er útdeyður.

Leinki úteftir

 abandonedcommunities.co.uk
 St Kilda - National Trust for Skottland.

Keldur
 Hendan greinin byggir á ensku wikipedia útgávuna http://en.wikipedia.org/wiki/St_Kilda,_Scotland frá 4 desember 2011.

Oyggjar í Skotlandi
Heimsarvar


Dímunarseyður

Dímunarseyður var seinasti upprunaseyðurin í Føroyum.  Hann yvirlivdi sum útilagstur (villur) seyður á Lítlu Dímun tí at oyggin var kongsjørð og ongin festari var. Oyggin var sett til sølu í 1850, og keyptu hvalbingar og sandvíkingar oynna. Nøkur ár seinni avtóku teir frumseyðin, tað sum ikki fekst í rætt varð skotið. Tríggir av hesum seyðum eru á Føroya Fornminnissavni, veðrur, ær og lamb. Slagið var meinlíkt Soay-seyðinum, kanska beinleiðis eftikomari av europeiska frumseyðinum, slagð var smávaksið og svart.

Sí eisini
Soay-seyður

Seyðir


Soay

Soay (skotskt gæliskt: Soaigh) er ein oyggj í St Kilda oyggjabólkinum við Skotland. Hon er næststørsta oyggin í bólkinum og er 968.000 m² til støddar.

Navnið kemur av norrønum Seyðoy (Sauðey), og er oyggin kend fyri seyðaslagið Soay-seyður.

Oyggjar í Skotlandi


Soay-seyður

Soay-seyður er eitt upprunaligt seyðaslag (Ovis aries) frá oynni Soay í St Kilda. Slagið er meinlíkt tí nú útdeyða Dímunarseyðinum, og eins og Dímunarseyðurin yvirlivdi tí at oyggin var kongsjørð, so yvirlivdi Soay-seyðurin tí at oyggin var ogn hjá eigaranum (Lensharranum), ikki íbúgvunum, av St Kilda.

Oyggin Soay hevur navn eftir seyðinum Sauðey, sum aftur hevur navn eftir oynni, sostatt merkir 'Soay-seyður' í veruleikanum Seyðoy-seyður.

Sí eisini
Dímunarseyður

Seyðir


Boreray-seyður

Boreray-seyður er eitt seyðaslag (Ovis aries) frá oynni Boreray í St Kilda. Inntil 1930 varð hetta slagið hildið av íbúgvunum á oynni Hirta eisini, men tá ið Hirta avfólkaðist í 1930, bleiv slagið avtikið har og Soay-seyður settur ístaðin. Boreray-seyður er nú sjáldsamasta seyðaslag í Bretlandi, og telur færri enn 300 áseyðir. Í 1970'unum blivu nakrir Boreray-seyðir fluttir til skotska meginlandið fyri at uppbyggja ein stovn har, men enn er stovnurin á Boreray álitið hjá hesum hótta slagnum.

Sí eisini
Soay-seyður

Seyðir


Boreray

Boreray (skotskt gæliskt: Boraraigh), av norrønum Borgarey, er ein oyggj í St Kilda oyggjabólkinum við Skotland. Tveir stakkar eru við oynna, Stac an Armin, norðanfyri oynna, er tann hægri 196 metrar høgur, meðan Stac Lee, vestanfyri, er 172 metrar høgur.Farvegur sæst eftir búseting og landbúnað heilt aftur til fyrisøguliga tíð.

Oyggin hevur sjáldsamasta seyðastovnin í Bretlandi, Boreray-seyður ið er eitt hótt slag av skotskum seyði.

Oyggjar í Skotlandi


Body Language (fløga)

Body Language er níggjunda fløgan hjá avstralsku Kylie Minogue. Hon varð givin út í november 2003.

Løg á fløguni
"Slow" – 3:15
"Still Standing" – 3:39
"Secret (Take You Home)" – 3:17
"Promises" – 3:16
"Sweet Music" – 4:11
"Red Blooded Woman" – 4:21
"Chocolate" – 5:00
"Obsession" – 3:31
"I Feel For You" – 4:19
"Someday" – 4:18
"Loving Days" – 4:26
"After Dark" – 4:10

Útvortis ávísing
 Almenna heimasíðan hjá Kylie Minogue

Kylie Minogue tónleikaútgávur


Daniella Cicarelli

Daniella Cicarelli Lemos (fødd 6. november 1978 í Lavras) er sjónleikari úr Brasil.

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1978


IF Elfsborg

Idrottsföreningen Elfsborg er eitt svenskt ítróttarfelag, fyrst og fremtst fótbóltsfelag úr Borås. Felagið varð stovnað tann 26. juni 1904. Elfsborg hevur heimvøll í Borås Arena. Elfsborg leikar í bestu svensku fótbóltsdeildini hjá monnum, Allsvenskan. Felagið spældi fyrstu ferð í Allsvenskan 1. august 1926 í dysti móti Örgryte IS. Síðan var Elfsborg við í bestu svensku fótbóltsdeildini líka til 1954. Felagið hevur vunnið svenska meistaraheitið SM seks ferðir: 1936, 1939, 1940, 1961, 2006 og 2012. Liðini hjá IF Elfsborg spæla í gulum troyggum og sokkum og svørtum shorts.

Venjarar
 Jörgen Lennartsson (2012–)
 Magnus Haglund (2004–2011)
 Anders Grönhagen (2002–2003)
 Bengt-Arne "B-A" Strömberg (2000-2001)
 Karl-Gunnar Björklund (1998-1999)
 Anders Linderoth (1995-1997)
 Håkan Sandberg (1993-1994)
 Hans Lindbom (1991-1992)
 Leif Målberg (aug-okt 1990)
 Jan Maak (1988-1990)

Hjálparvenjarar
 Peter Wettergren
 Thomas Ahlström

Keldur

Slóðir úteftir

 IF Elfsborg
 Guliganerna

Svensk fótbóltsfeløg


Tarnobrzeg

Tarnobrzeg er ein býur í landsynningshorinum á Póllandi, sum hevur umleið 49 000 íbúgvar. Býurin varð grundaður í 1593, tá hann fekk  býarrættindi (Magdeburg-rættindi). Býurin liggur við eystara áarbakka av  Vistula-ánni, ið er longsta áin í Póllandi.

Býir og bygdir í Póllandi


Szczecin

Szczecin (søguligt navn: Stettin) er ein havnabýur í Póllandi. Býurin hevur fyrr hoyrt til Týskland og Svøríki. Býurin liggur í útnyrðingshorninum á Póllandi, á markinum til Týskland og mitt í søguliga økinum Pommern. Fólkatalið er umleið 408.113 (2014). Í desember 2011 varð EM svimjistevna á stuttbana hildin í Szczecin, har m.a. føroyski Pál Joensen luttók.

Slóðir úteftir
 Szczecin online (pólskt, týskt og enskt)
 Infoludek (pólskt, týskt og enskt)
 Stettin alfrøði
 Stettin-Szczecin
 Polen-Stettin.dk

Býir og bygdir í Póllandi


Predatión

Predatión er latínska heitið fyri 'interaktiónina' har ein organisma (rovdjórið ella 'predatorin') fangar eina aðra organismu (fongdjórið) til føði.

Djórafrøði


Amerikanskur bisonur

{{Taxoboks
| color             = beige
| status =  NT
| status_ref =  VarðveitingarstøðaNærum hótt
| name              = BisonurAmerikanskur bisonur
| image             = American_bison_k5680-1.jpg
| image_width       = 250px
| image_caption     =
| regnum            = Animalia
| phylum            = Chordata
| subphylum         =
| classis           = Mammalia
| ordo              = Eutheria
| superfamilia      = Artiodactyla
| familia           = Bovidae
| genus             = Bison
| species = B. bison
| species_authority = Linnaeus, 1758
| subspecies = '''''}}Amerikanskur visundur ella Amerikanskur bisonur''' (amerikanskt enskt: Buffalo, frøðiheiti: Bison bison'') er eitt grasetandi jóturdýr ið upprunaliga livdi í stórum flokkum á amerikansku preriunum í USA og í Kanada. Núlivandi stovnurin er lítil, men í vøkstri. Fyrr reikaðu visundar í milliónatali í ovurstórum fylgjum á grasfløtunum í t.d. Wyoming og Nebraska. Men fyri einum hundrað árum síðan høvdu niðursetumenn dripið so nógvar, at bara einir 500 vóru eftir á lívi. Nú eru einir 550.000 visundar í náttúrufriðøkjum.  Stór fylgi av bisonoksum ganga eisini trygt á biti í Wyoming og Montana. Í Yellowstone National Park liva bæði bisonoksar, úlvar, fjalla-leyvur, grizzly-bjarnir, elgar og nógv onnur.

Um ár 1900 fóru nógvir garðar at ala drápsneyt.

Sí eisini

 Evropeiskur bisonur

Keldur

Jóturdýr


Europeiskur bisonur

{{Taxoboks
| color             = beige
| status =  VU
| status_ref =  VarðveitingarstøðaViðbrekin
| name              = VisundurEuropeiskur bisonur
| image             = Bison bonasus (Linnaeus 1758).jpg
| image_width       = 250px
| image_caption     =
| regnum            = Animalia
| phylum            = Chordata
| subphylum         =
| classis           = Mammalia
| ordo              = Eutheria
| superfamilia      = Artiodactyla
| familia           = Bovidae
| genus             = Bison
| species_authority = Linnaeus, 1758
| species = B. bonasus
| subspecies = '''''''}}Europeiskur bisonur ella europeiskur visundur''' er eitt grasetandi jóturdýr í Europa. Hann varð nærum avoyddur men yvirlivdi í Białowieża skóginum í Eystur Europa.

Sí eisini
Bisonur

Jóturdýr


Bisonneyt

Bisonneyt ella bisonoksar er ein bólkur av neytum ið umfatar tvey núlivandi sløg, amerikanskur bisonur og europeiskur bisonur, og fýra útdeyð sløg. Tað natúrliga økið hjá bisonneytinum er prerian. Vit hava eitt slag í Europa, tað europeiska bisonneytið, sum er eitt skógardjór. Tey flestu liva í okkara døgum í skógum heilt har eysturi í Póllandi og har vesturi í Hvítarusslandi.

Bisonneyt eru tey størstu landsúgdjórini í bæði Norður Amerika og Europa. Tey eru plantuetarar og jóturdýr ið liva í bólkum.

Jóturdýr


Moskusneyt

{{Taxoboks
| color             = beige
| status =  LC
| status_ref =  VarðveitingarstøðaNøkurlunda
| name              = MoskusneytMoskusoksi
| image             = Ovibos moschatus qtl3.jpg
| image_width       = 250px
| image_caption     =
| regnum            = Animalia
| phylum            = Chordata
| subphylum         =
| classis           = Mammalia
| ordo              = Eutheria
| superfamilia      = Artiodactyla
| familia           = Bovidae
| genus = Ovibos
| genus_authority = Blainville, 1816
| species = O. moschatus
| subspecies = '''''''}}Moskusneyt ella moskusoksar''', eru arktisk jóturdýr ið hvørki eru neyt ella seyðir. Núverandi náttúrliga útbreiðslan er Grønland og Norður Amerika. Fram til síðstu ístíð, livdu moskusneyt eisini í Europa og Asia, og eru moskusneyt slept uppaftur í Siberia og Noregi (haðani tey hava spjatt seg til Svøríkis. Moskuneyt vórðu eisini slept uppaftur á Svalbarði men doyðu útaftur har.

Jóturdýr


Vesturevropa

Vesturevropa er vestasti partur av Evropa. Londini í Vesturevropa eru Bretsku Oyggjarnar, Frakland, Týskland, Belgia, Luksemburg, Niðurlond, Eysturríki, Sveis, Liktinstein og Monako. Hesi lond eru átøk hvørjum øðrum í landslagi, veðurlagi og livilíkindum. Ígjøgnum londini renna stórar og makar áir, har skip sigla í hópatali, og ímillum áirnar og út um landið er hópur av siglirennum. Meginparturin av Vesturevropa er láglendi. Suðuri í Fraklandi og Týsklandi er tó nakað av fjøllum og háslættum, men tey eru sjáldan hægri enn 1500 m. Láglendið er mest sum alt velt við tíðarhóskandi amboðum. Tann óvelti parturin av lágfjøllunum og láglendinum er vaksin við lyngi, grasi og skógi. Men fram um alt eru hesi lond av heimsins mætastu ídnaðarlondum, tí í jørðini er fullt av jarni, koli og alskyns metalum og ikki sørt av olju, vatn trýtur ikki at framleiða elmegi við, fólkið dugir eisini væl at handfara maskinur og er vant til allan ídnað.

Evropa


Kjøtetandi plantur

Ein kjøtetandi planta fær tað føði henni tørvar við at fanga og eta kjøt – ikki hestar og leyvur, men smákykt. Kjøtetandi plantur eru ikki so vandamiklar sum tær kanska ljóða. Planturnar veksur ofta har tað ikki eru so nógv tøevni í moldini, og tað er helst tí, hon hevur utviklað seg til kjøtátara.

Fyri at fanga eina flugu ella ein firvaldur, nýta ymsar plantur ymsar framferðarhættir. Plantur sum til dømis heliamphora chimantensis í Venesuela fanga kykt við at rulla bløðini saman. Í bløðunum er ein hyl av sodningarevnum, sum drepa óheppnu kytini. Nakrar fanga fluguna við einari klebrutum evjum. Aðrar brúka smellifellur. Tær eru sum ein opin muður, og tær bíða til offurið setur seg niðurat, so hapsa tær, og kyktið er horvið. Tað er haðani dreparaplanturnar í Hollywood-filmunum fáa sín íblástur. Har finnast eisini kjøtetandi vatnplantur. Tær hava smá hol, sum virka sum dustsúgvarar, ið súgva kyktið inn, beinanvegin tað nertir við. At endans eru plantur, sum noyða offurið inneftir við hárum, til eitt sodningargagn.

Plantur
Plantufrøði


Sitting Bull

Sitting Bull (upprunanavn: Tȟatȟaŋka Iyotȟaŋka, orðalýsing: "Sitandi tarvur") var fyrsti indiánarahøvdingin, ið vardi frælsið og rættindini hjá amerikonsku indiánarunum, Sioux. Hann noktaði at leggja seg í skuld til hvíta mannin og fyri ættarfelagar sínar varð hann mettur sum ein heilagur maður, sum dugdi at tosa við dýr og síggja framtíðina . Eftir at hava vunnið bardagan í Little Bighorn í Montana, har flest allir hermennirnir í evropeiska herinum doyðu, vardi frøðin hjá Sioux ikki leingi. Myndugleikarnir sendu túsundtals hermenn til staðið har fleiri ættarbólkar høvdu savnað seg undir stóra høvdinginum, Sitting Bull. Hermennirnir skuldu fáa indiánararnar at geva seg yvir. Men Sitting Bull noktaði at geva seg undir hvíta mannin og hann rýmdi við ættbólkinum til Suðurkanada í 1887 . Fýra ár seinni mátti hann tó ásanna, at har kundu tey ikki vera. Tey vóru veik og hungraðu og noyddust at venda heim aftur.

Men enn gjørdi Sitting Bull mótstøðu og at enda bleiv tað nóg mikið fyri teir hvítu. Teir settu saman eitt lið av indiánara-løgreglumonnum. Løgregluliðið fór til húsini hjá Siting Bull og greiddu honum frá, at hann var handtikin. Men Sitting Bull noktaði at stíga á hestin og fara við teimum. Nú hendi alt í senn. Ættfelagar Sitting Bulls vóru í øðini og ein teirra skeyt ein av løgreglumonnunum. Í tí hesin fall, skeyt hann eitt skot í bringuna á Sitting Bull, sum hevnd. Og júst í somu løtu skeyt ein annar løgreglumaður, Red Tomahawk, høvdingan í nakkan, so hann doyði. Hesar óvæntaðu hendingarnar førdu, sum vera man, til stóra ørkymlan og øði, og alt í einum var pallurin broyttur til ein sannan vígvøll. Endin var, at 8 løgreglumenn og 7 indiánarar umframt Sitting Bull, lógu eftirá . Líka til endans stríddist Sitting Bull fyri landi sínum og fyri at verja indiánsku mentanina og lív teirra.

Keldur

Uppruna amerikanarar


Planet Awards 2011

Planet Awards 2011 varð hildið í hølunum Deep hin 28. desember 2011. Planet Awards er eitt afturvendandi tónleikatiltak í Føroyum, sum Miðlahúsið skipar fyri fyri at heiðra føroyskum tónleikarum.

Vinnararnir av Planet Awards 2011
Swangah Dangah - Ársins bólkur
Swangah Dangah - Ársins nýggi bólkur
Lena Anderssen - Ársins songkvinna
Hans Edward Andreasen - Ársins sangari
Lena Anderssen - Ársins einstaklingur
Lena Anderssen - Ársins útgáva
Jákup Eli Joensen – Ársins sangur - Vanja
Nicolina av Kamarinum - Planet Herðaklappið 2011

Tey tilnevndu til Planet Awards 2011

Ársins Bólkur

Orka
Páll Finnur Páll
Swangah Dangah
GipsyTrain
Týr

Ársins nýggi bólkur ella einstaklingur
Swangah Dangah
Gipsy Train
Benjamin
Glóð
Guðrun og Bartal

Ársins Songkvinna
Lena Anderssen
Guðrið Hansdóttir
Eivør Pálsdóttir
Lisa í Dali
Anna Maria Olsen

Ársins Sangur
Ævintýraferðin – Snedigt
Benjamin – Warmth of the Sun
Páll Finnur Páll – Eg drepi meg sjálvan
Glóð – Spilt tíð
Jákup Eli Joensen – Vanja

Ársins Einstaklingur
Lena Anderssen
Guðrið Hansdóttir
Høgni Reistrup
Benjamin
Budam

Ársins Sangari
Høgni Reistrup
Búi Dam
Hans Edward Andreasen
Líggjas Olsen
Benjamin Petersen

Ársins Útgáva
Guðrið Hansdóttir – Beyond the Grey
Lena Anderssen – Letters from the Faroes
Swangah Dangah – Belials synir
Benjamin – Ghost With Skin
Budam – Man

Sí eisini
Planet Awards 2012
Planet Awards 2010

Keldur

Slóðir úteftir

Planet Awards
Føroyskur tónleikur
2011


Rosa Parks

Rosa Louise McCauley Parks (fødd 4. februar 1913 í Alabama, USA, deyð 24. oktober 2005 í Detroit, Michigan) var seymikona í einum stórum handli í býnum Montgomery, Alabama, einum av suðurstatunum í Amerika, sum gjørdist fyrimynd fyri stríði fyri borgararættindum.

Um kvøldið tann 1. desember í 1955 stóð hon og bíðaði eftir bussinum, sum hon skuldi koyra heim frá arbeiði við. Parks var móð aftan á ein strævnan arbeiðsdag og var eym í fótunum. Bussurin kom, og hon fór uppí. Við tað at hon var afroamerikanari, fór hon inn aftast í bussin. Tann fremri parturin var bert fyri hvít. Hon setti seg á tann fremsta bonkin í aftara partinum á bussinum, og sat á bonkinum beint aftan fyri fremra partin á bussinum, har tey hvítu áttu at sita. Nógv fólk kom inn í bussin, og nøkur noyddust at standa, bæði afroamerikanarar og hvít. Beint tá ið hon hevði sett seg, segði tann hvíti bussstjórin, at Parks og tríggir aðrir afroamerikanarar noyddust at reisa seg upp og lata tey hvítu, ið stóðu, fáa sessirnar. Hini trý gjørdu eftir boðunum, men Rosa Parks segði nei. Harvið hevði hon brotið gamla lóg og sið í Alabama, og boð vórðu beinanvegin send eftir løgregluni. Hon varð handtikin og førd burtur. Eftir at hava verið kúgað í fleiri hundrað ár, reistust afroamerikanarar til bardaga. Teir vildu kvetta tey bond, ið bundu teir, so at teir kundu bróta seg út úr tí vanvirðisligu tilveru, teir høvdu livað í. Teir vildu ikki longur verða trælkaðir av teimum hvítu, men hava menniskjanslig kor sum borgarar í Sambandsríki Amerika. Tað var eitt stríð, sum allur heimurin í spenningi fylgdi við í, og sum við eitt gjørdi ein mann kendan víða um: Martin Luther King.
Afroamerikanarar mótmæltu viðferðini ið Rosa Parks fekk og noktaðu at brúka bussarnir, men gingu í staðin, og eftirsum tað í størstan mun vóru afroamerikanarar, ið brúktu bussarnir, vóru bussfeløgini við at fara á húsagang. Stjórnin noyddist tí at broyta lógina, soleiðis, at afroamerikanarar ikki longur skuldu sita aftast í bussinum og heldur ikki vóru noydd til at geva sítt sitipláss til tey hvítu.

Kelduávísingar

 Snl.no

Amerikanarar
Afroamerikanarar


Nero

Nero keisari, ið ráddi í Róm frá ár 54 til 68, hevði sera ringt orð á sær. Honum dámdi væl at hyggja at sjónleiki. Og serliga væl dámdi honum at síggja ógvusligar hendingar. Hann læt nógv kristin handtaka, og tey vóru sera illa viðfarin. Fleiri teirra vóru tveitt fyri villini djór og skrædd sundur, meðan onnur vóru brend á báli. Í árinum 64 e.Kr. byrjaði Nero eitt stórt átak at beina fyri teimum kristnu. Ein stórur eldsbruni kyknaði í býnum, og tað eydnaðist keisaranum at fáa fólk at trúgva, at tað vóru tey kristnu, ið høvdu sett eld á. Men hildið verður, at tað var Nero sjálvur, ið hevði birt eldin, tí hann vildi hava meira pláss til nýggjar og stásligar bygningar.

Rómverjar


Dávid

Dávid var ein rættvísur og góður kongur í Ísrael. Hann vardi landið og vann nógvar bardagar ímóti øðrum tjóðum. Sjey ár eftir, at hann gjørdist kongur í Júdaríkinum, tók hann ræði yvir øllum Ísrael. Dávid hertók Jerúsalem og bygdi ein múr uttanum býin. Hann gjørdi Jerúsalem til høvuðsstað og flutti ørkina við lógini og teimum 10 boðunum hagar. Hetta varð gjørt við miklum fagnaði, sangi, tónleiki og dansi. Dávid búsettist í Jerúsalem. Hann bygdi sær eina stóra borg. Dávid var kongur í Ísrael í mong ár. Hann vardi landið væl og gjørdi Ísrael til eitt stórt ríki. Dávid doyði, tá hann var 70 ár. Ísraelsfólk minnast hann sum ein góðan og rættvísan kong. Enn í dag syngja tey sálmar hjá honum og tosa um avrik hansara.

Kristindómur
Gamla Testamenti
Bíbilskir persónar


Tubbak

Tubbaksplantan er ársplanta. Hon veksur ymsastaðni í heiminum, men trívst best í heitum londum í USA. USA og Kina eru tey lond í heiminum, har mesta tubbakið verður dyrkað, men menningarlondini dyrka eisini tubbak. Tá ið Kolumbus kom til Amerika í 1492, royktu indiánarnir undarlig bløð . Bløðini vóru av tubbaksplantuni. Nú, 500 ár eftir, roykja fólk um allan heim sigarett, sigar ella pípu. Flestu roykja, tí at tað sissar. Tað er evnið nikotin, sum tað ger. Vit gerast lættliga bundin at nikotini, so torført er at leggja av. Acetylcholin (ACH) er ein ógvuliga týdningarmikil nervatransmittari. Nikotin líkist ACH og setir seg á somu reseptorar sum ACH. Tað hevur við sær, at nervakyknur senda nervainnstøkk, tá ið tær ikki skulu gera tað. Hjá einum, ið júst er byrjaður at roykja, kennist hetta ikki væl. Hjartað fer at sláa títtari, slættir vøddar í sodningarleiðini taka seg saman og blóðið sleppur ikki at húðini. Tann, sum roykir sína fyrstu sigarett, gerst bleikur og fær vaml og annan ampa av sigarettini. Tað er, tí at nikotin fær nervakyknur at senda øll hesi boð úr heilanum út í kroppin. Sum frá líður, venur heilin seg við nikotinið. Hann fær fleiri reseptorar, og evnini at senda øll hesi boð, hvørja ferð ein sigarett verður roykt, minka. Økta nøgdin av reseptorum er tað, sum ger, at roykjarar gerast bundnir av nikotininum.

Tú hoyrir í útvarpi, sært í sjónvarpi, lesur í fjølmiðlum og hoyrir tosan um royking - og felagsboðskapurin fyri hesa kunning er heilt greið – at roykja er heilsuskaðiligt fyri roykjaran og tey, ið eru rundanum. Í tubbaksroyki eru 4000 ymisk evni . Flestu eru skaðilig. Roykir tú, orkar tú verri og luktar illa. Tey, sum roykja, eru í stórum vanda at fáa álvarsama sjúku, til dømis krabba, blóðtøpp, bronktis og hjartasjúku. Lungnakrabbi er tann krabbasjúkan, ið krevur flest mannalív; 90 % av lungnakrabba-tilburðunum standast av royking . Umleið 14 000 danir missa lívið hvørt einasta ár orsakað av royking . Heilsumyndugleikarnir royna at fáa fólk at leggja av. T.d. Tubbaksráðið gevur út upplýsandi tilfar um vandan, ið stendst av at roykja. Roykur úr rúkandi sigarett, dálkar eisini meiri, enn roykurin, roykjarin andar í seg. Tá ið fólk, sum ikki roykja, verða ørkymlað av royki, eitur tað óvirkin royking.

Føroyskir menn og føroyskar kvinnur eru tey, sum roykja allarmest í Norðurlondum . Hetta sæst aftur í Heilsulýsingini sum Landslæknin gjørdi fyri árini 2012-2013, har spurningurin um talið av dagligum roykjarum er staðfest. Út frá hesum kann ein lesa, at 31 prosent av føroyskum monnum, ið eru eldri enn 15 ár, roykja dagliga. Og at 26 prosent av kvinnunum í sama aldri gera tað, tá gjørt varð upp í 2010. Hesi tølini eru munandi hægri enn í nøkrum av grannalondum okkara; vit liggja rættiliga tætt Danmark, har 25 prosent av monnunum og 24 prosent av kvinnunum ið eru eldri enn 15 ár roykja. Hinvegin sæst at Ísland hevur fáar roykjarar í aldrinum 15 til 79, her einans 15 prosent av monnunum og 14 prosent av kvinnunum roykja. Og fara vit til Svøríkis eru tølini ávikavist 13 prosent menn og 15 prosent kvinnur. Í 2012 doyðu 577,190 fólk av krabbamein í USA . Talið á krabbameinstilburðum í Evropa er økt 10 prosent 2007-2009. Altjóða krabbameinsgranskingarstovnurin sigur, at royking er høvuðsorsøk . ES-kommissiónin metir, at 700.000 evropearar doyggja av tubbaki um árið.

Kelduávísingar

Rúsevni


Newt Gingrich

Newton Leroy "Newt" Gingrich (føddur Newton Leroy McPherson 17. juni 1943 i Harrisburg, Pennsylvania) er amerikanskur politikari. Newt Gingrich er eitt kent andlit í amerikonskum politikki. Hann kom í Kongressina í 1978 og er valdur tíggju ferðir . Hann var formaður í Umboðsmannatinginum frá 1995 til 1999. Gingrich var við í kappingini um at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2012, men mátti lúta fyri Mitt Romney. Gingrich er útbúgvin søgufrøðingur og hevur skrivað fleiri bøkur. Tey seinnu árini hevur hann arbeitt sum politiskur eygleiðari.

Gingrich hevur boðað frá, at um hann verður valdur presidentur, so fer hann at flyta amerikansku sendiharrastovuna í Ísrael til Jerúsalem. Hann hevur eisini sagt: "Minst til, eingin Palestinskur statur hevur nakrantíð verið, vit hava havt eitt uppfunnið palestinskt fólk, sum í veruleikanum eru arábarar og søguliga er partur av arábiska samfelagnum. Tey høvdu møguleikan at búsetast á nógvum øðrum støðum" .

Kelduávísingar

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1943


Mitt Romney

Willard Mitt Romney (føddur 12. mars 1947 í Detroit, Michigan) er ein amerikanskur politikari. 28. august 2012 varð Romney formliga útnevndur forsetavalevni hjá republikanarunum í USA. 65 ára gamli Romney er mormonur og kendur handilsmaður. Funnist verður ofta at honum fyri at broyta hugsan í heilum. Hann royndi eisini at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2008, men máti lúta fyri John McCain .

Tað var á einum veljarafundi í statinum New Hampshire í juni 2011, at Mitt Romney kunngjørdi, at hann hevur hug at royna at sleppa í Hvítu Húsini í 2012 . Samstundis kom hann við atfinningum móti Barack Obama, forseta og politikki hansara. Eitt nú fanst hann hvassliga at nýskipanini á heilsuøkinum, og hann lovaði at seta hana úr gildi, verður hann valdur til forseta. "Hann hevur ikki fingið gongd á búskapin aftur, hann hevur ikki steðgað vøkstrinum í teirri almennu umsitingini, og hansara uttanríkispolitikkur hevur ikki verið ein eind", segði Mitt Romney um forsetan. Demokratarnir skuldseta Romney fyri hykl. Teir vísa á, at tá Mitt Romney var guvernørur í statinum Massachusetts frá 2003 til 2007, samtykti staturin eina heilsunýskipan, sum er sera lík teirri nýskipanini, sum Obama fekk meiriluta fyri í 2010 .

Kelduávísingar

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1946


Justin Bieber

Justin Drew Bieber føddur 1. mars 1994, er ein kanadiskur pop/R&B sangari, sangskrivari og filmstjørna. Bieber bleiv funnin í 2008 av Scooter Braun, sum fann hann í gjøgnum kykmyndir á Youtube, seinni bleiv hann hansara manager. Braun arangeraði ein fund fyri hann við Usher í Atlanta, Georgia, og Usher var skjótur at undirskriva Justin til Raymond Braun Media Group (RBMG) eitt felags Mediuselskap ímillum Usher og Braun, og eina uptakandi kontrakt við island Records tilboði av L.A Reid.

Bieber'sa debut var stakfløvan, "One time", hon varð givin út í 2009 og kom í top 10 í Kanada, og kortlagt í top 30 í fleiri altjóða marknaðum. Hansara debut fløga, "My World", kom í november 2009, og seinni vann fløvan platin í USA. Hann gjørdist tann fyrsti artisturin sum hevði 7 sangir frá einari debut fløgu á hittlista á Billboard Hot 100. Bieber'sa fyrsta studiofløga, "My World 2.0", bleiv útgivin í mars 2010 og debuteraði í top 10 listum í fleiri londum og varð certifisera platin í USA. Síðan kom tað globala top 10 staklagið, "Baby". Musikk kykmyndinin av "Baby" var tað mest vísta og mest umrødda Youtube-video stutt eftir at tað kom út. Bieber fylgdi við í útgávuni av hansara debutfløgu við sínum fyrsta høvuðsnavnaturné. My World Turné, tær remix'aðu fløgurnar. My Worlds Acoustic og Never Say Never- remixini, og 3D film-konsert filmurin, Justin Bieber Never Say Never- sum hevði eitt upplatingar vikuskifti, sum næstan var tað størsta upplatingar vikuskifti fyri ein konsert-film. Bieber útgav sína aðru studiufløgu, "Under the Mistletoe" í november 2011 sum debuteraði sum nummar eitt í Billboard 200.

Bieber er blivin tilnevndur og hevur vunnið eina langa røð av virðislønum. Til dømis vann hann heiðurin Ársins Artistur 2010 á American Music Awards, og bleiv nomineraður sum Besti nýggi artistur og Best Pop Vocal Album í 53rd Grammy Awards. Bieber verður sæddur sum eitt tannáringa idol (fyrimynd).

Útgávur
 My World 2.0 (2010)
 Under the Mistletoe (2011)
 Believe (2012)
 Believe Acoustic (2013)
 Journals (EP) (2013)
 Purpose (2015)
 Changes (2020)
 Justice (2021)

Slóðir úteftir

Føðingar í 1994
Kanadiskir sangarar


Isabela Garcia

Isabela Garcia Costa (fødd 11. juni 1967 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil.

Leiklutir

Sjónvarp

Filmar

 1976 - Ninguém Segura Essas Mulheres .... Patrícia
 1989 - Jardim de Alah
 1998 - Como Ser Solteiro .... Mulher do Pequinique
 2004 - Home on the Range .... Grace (Brazilian voice dubbing)
 2006 - O Amigo Invisível

Keldur

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1967


Ana Beatriz Nogueira

Ana Beatriz Soares Nogueira (fødd 22. oktober 1967 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Í 1987 vann hon Silver Bear for Best Actress á 37th Berlin International Film Festival fyri hennara leiklut í filminum Vera, stjórnað av Sergio Toledo.

Filmar

Ana Beatriz Nogueira hevur spælt við í hesum filmum:

 1984 - Santa Marta Fabril S.A.
 1986 - Mania de Querer
 1987 - Vera
 1988 - O Pagador de Promessas
 1989 - Kananga do Japão
 1990 - Stelinha
 1991 - Matou a Família e Foi ao Cinema (enskt heiti: Killed the Family and Went to the Movie Theater)
 1991 - O Sorriso do Lagarto
 1991 - Felicidade
 1992 - As Noivas de Copacabana
 1995 - Jenipapo
 1995 - Você Decide
 1996 - O Rei do Gado
 1997 - Anjo Mau
 1999 - Andando nas Nuvens
 2000 - Villa-Lobos - Uma Vida de Paixão
 2001 - Estrela-Guia
 2001 - Copacabana
 2002 - Querido Estranho
 2002 - Lara
 2002 - Poeta de Sete Faces
 2003 - A Casa das Sete Mulheres
 2003 - Celebridade
 2004 - O Diabo a Quatro
 2004 - O Vestido
 2004 - Sob Nova Direção
 2005 - Essas Mulheres
 2006 - Mulheres do Brasil
 2006 - Bicho do Mato
 2008 - Ciranda de Pedra
 2009 - Caminho das Índias
 2011 - Insensato Coração
 2011 - A Vida da Gente
 2012 - Salve Jorge

Keldur

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1967


Thomas Jefferson

Thomas Jefferson (* 13. apríl 1743 – † 4. juli 1826) var 3. forseti í Sambandsríki Amerika. Jefferson, sum avnoktaði meginpartin av Bíbliuni og tann imateriella Gud har frá  og ein av høvuðsmonnunum aftanfyri "Declaration of Independence", sum hevur tað sera kenda sitati: "Vit halda tað vera rímiligt og sjálvsagt, at øll verða javnsett, og at vit hava fingið ávís ómissandi rættindi frá skaparanum - rættin til lívið, frælsið og stremban eftir eydnuni". Hann varð eisini tann sum kom við "Wall of separation between Church and State" sum gjørdi at kirkjan og staturin ikki skuldi blandast saman. Orsøkin varð at verja tey sum ikki hoyrdi til og sum møguliga eisini vóru forfylgt av kirkjuni tá.

Thomas Jefferson var amerikanskur sendimaður í Fraklandi í rokárunum 1785-1789 beint undan fronsku kollveltingini . Árini í Fraklandi ferðaðist hann víða í Evropa og fekk stóran áhuga og alsk til vín. Afturkomin til garðin, Monticello í Virginia í USA, hevði hann bæði vínfløskur og vínstokkar við sær frá ferðum á evropeiskum víngørðum. Alt lívið royndi hann at eksperimentera við at dyrka vín á Monticello og sigst Thomas Jefferson vera faðirin at amerikansku víndyrkingina. Viðurkendur er Jefferson eisini fyri arbeiðið at skilja sundur statin og kirkjuna, ivaleyst við íblástri frá sveisisk-franska samtíðar-heimspekinginum, Rousseau. Og ikki minst var Jefferson ein stovnsetarunum av USA, eitt nú at skriva Frælsisyvirlýsingina.

Triði forsetin í USA, Thomas Jefferson, var ein klókur og klárthugsandi maður. Hansara mongu rit verða enn goymd eins og dýrgripir. Tað eru 200 ár síðan hann livdi, men enn í dag verða nýtt orðatøk úr hansara ritum, millum annað "aldri reglurnar" :

 Útset aldri til í morgin, tað sum tú kanst gera í dag.
 Legg aldri tað yvir á annan, sum tú kanst gera sjálvur.
 Nýt aldri pengar, fyrr enn tú eigur teir: við øðrum orðum - fá tær aldri skuld.
 Keyp aldri nakað, bert tað er bíligt.
 Ver aldri hugmóðigur, tað kann skjótt gerast dýrt fyri teg.
 Halt ongantíð, at tú hevur etið ov lítið. Fleiri fólk doyggja av ováti enn av hunguri.
 Fuska ongantíð við einum arbeiði. Tað, sum er gjørt við gleði, møðir ikki og er aldri keðiligt.
 Stúr ikki fyri nøkrum, sum kanska aldri hendir; í níggju av tíggju førum hevur tú stúrt til einkis.
 Tel upp í tíggju, um tú ert uppøstur - og upp í hundrað um tú ert óður - áðrenn tú svarar.
 Noyð teg sjálvan at síggja alt frá tí góðu síðuni, so vinnur tú bæði á tær sjálvum og tínum mótstøðumonnum.
 Skriva brøv, tá ið tú ert illur, um tú leggur í. Men send tey ikki. Hugsað um tað til dagin eftir - og brenn so brævið.

Kelduávísingar

Amerikanskir politikarar
Forsetar í USA
Ambassadørar úr USA
Føðingar í 1743
Andlát í 1826


Donald Trump

Donald John Trump, Sr. (f. 14. juni 1946 í New York City, New York í USA) er fyrrverandi forseti í USA, valdur fyri Republikanska flokkin á forsetavalinum í USA í november 2016. Trump er er ytst á høgravonginum í USA. Donald Trump, sum fyrst og fremst varð kendur sum eitt úrslit av bakgrund hansara innan handilsheimin frá 1970-árunum og frameftir, var vertur fyri reality-sjónvarpsrøðina ”The Apprentice”, sum koyrdi frá 2004-2015, og sum hann sjálvur var við til at framleiða. Harumframt botnar populariteturin hjá Donald Trump, sum ikki hevur havt nakra serliga politiska fortíð, eisini í, at hann verður sæddur sum eitt mótrák ímóti tí etableraðu politisku skipanini í Washington.

Trump hevur tikið USA úr París-avtaluni, og hansara atfinningar móti NATO hava viðført, at hini limalondini nú eru meira til reiðar at rinda meira fyri limaskapin, enn tey hava gjørt frammanundan. USA hevur rindað alt for stóran part í mun til hini londini, heldur Trump.

Forsetavalið

Høvuðsgrein: Forsetavalið í USA 2016

Útnevningin av Republikanska forsetavalevninum fór fram, tá Republikanski flokkurin hevði konvent í Ohio 18.-21. juli 2016. Trump fekk ikki stuðul frá týðandi persónum í Republikanska flokkinum. Hvørki Jeb Bush, George H. W. Bush  ella George W. Bush søgdu seg vilja atkvøða fyri Donald Trump til forsetavalið. Tað er brot á siðvenjuna í USA, tí fyrrverandi forsetar plaga at stuðla valevninum hjá flokkinum. Eisini aðrir framstandandi republikanarar noktaðu at stuðla honum, t.d. Mitt Romney og John McCain.

Vinnarin av forsetavalinum 2016 gjørdist Donald Trump, meðan Hillary Clinton tapti.

Politikkur
Í januar 2016 gjørdi Trump greitt, at hann ynskti at seta forboð fyri, at muslimar sluppu inn í Amerika, og eitt av kendastu lyftum hansara var at byggja ein stóra múr millum USA og Meksiko. Donald Trump segði eisini, at hann fór at vísa fleiri milliónum ólógligum innflytarum úr landinum, um hann gjørdist amerikanskur forseti á valinum 8. november 2016. Trump skeyt upp undir valstríðnum, at tollgjaldið á kinesiskar vørur skuldi hækka upp til 45 prosent, og skuldsetti Kina fyri at føra búskaparligt kríggj móti USA, og fyri at taka amerikansk arbeiðspláss. Hann er ímóti, at samkynd kunnu ganga í hjúnaband, og hann er eisini ímóti fríari fosturtøku. Trump ætlar at ógilda heilustrygdarskipanina Obamacare, sum Barack Obama, forseti, setti í verk. Hann hevur eisini lovað at avtaka tær lógir, ið Barack Obama setti í verk, ið loyva børnum av ólógligum tilflytarum at vera verandi í landinum.

DACA
Tann 4. september í 2017 kunngjørdi Donald Trump at hann vildi avtaka skipanina, DACA. DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) er ein skipan sum fyrrverandi amerikanski forsetin, Barack Obama setti í verk. Skipanin verjir børn, ið eru komin ólógliga til USA við foreldrum sínum. Skipanin DACA ger tað lættari hjá hesum fólkunum at fáa arbeiðs- og uppihaldsloyvi í USA. Trump, ið arbeiðir fyri at herða reglurnar um tilflytarar í USA kunngjørdi sostatt at hann vildi avtaka hesa skipanina. Hetta hevur fingið øði í nógv fólk, serliga tey umleið 800,000 fólkini, ið eru umfataði av DACA skipanini.

Innferðarforboð

Umstrídda innferðarbannið hjá amerikanska forsetanum móti seks londum í Afrika og Miðeystri, varð sett í verk 30. juni 2017. Innferðarbannið fevnir um borgarar frá Libya, Iran, Somalia, Sudan, Sýria og Jemen. Hetta eru alt lond, har meginparturin av íbúgvunum eru muslimar. Upprunaliga var Irak eisini fevnt av innferðarbanninum, men hetta varð broytt aftur. Trump gjørdi longu í januar eina fyriskipan um at seta innferðarbann í verk, men síðan tá hevur málið verið aftur og fram í ymsum dómstólum, sum hava sett fyriskipanina úr gildi.

Fyrr var innferðarbannið vent einans móti muslimskum londum. Men við at seta Norðurkorea, Venesuela og Kjad á listan í sept. 2017, hevur Trump víðkað listan til eisini at umfata lond, ið ikki eru muslimsk. “At gera Amerika trygt hevur mína fyrstu raðfesting. Vit vilja ikki loyva fólkum inn í landið, sum vit ikki kunnu trygdarkanna,” skrivaði Trump á Twitter, tá umsiting hansara hevði kunnað um nýggja innferðarbannið.

Londini á listanum verða viðgjørd eitt sindur ymisk, tí tað er ikki beinleiðis bann móti borgarum úr øllum londum, men meira, at hesir skulu kannast nærri. Til dømis eru allir norðurkoreanar raktir av banninum, meðan tað er møguligt hjá einum lesandi úr Iran at koma inn í landið eftir at verða kannaður nærri. Hóast afrikanska landið Kjad samstarvar við USA í Stríðnum Móti Yvirgangi, so hevur landið ikki latið neyðugar upplýsingar um yvirgang til USA. Tað er orsøkin til at Trump ikki longur vil geva borgarum í Kjad ferðafólkavisum. Veikast er bannið móti Venesuela. Tað er bert ávís embætisfólk og familjur teirra, ið verða sýtt atgongd til USA.

París-sáttmálin

Donald Trump forseti hevur 1. juni 2017 tikið avgerð um at taka USA úr París-veðurlagsavtaluni. París-avtalan frá 2015 leggur upp til, at upphitingin av jørðini skal haldast undir 1,5-2 stigum. Men avtalan er í sjálvum sær ikki nóg mikið at náa málinum, og hon er heldur ikki bindandi løgfrøðiliga.

Ráðharrarnir í stjórnini eru ójavnir á máli um altjóða veðurlagsavtaluna. Steve Bannon, ráðgevi hjá forsetanum, hevur roynt at sannføra Trump um at taka seg burtur úr avtaluni, men Rex Tillerson, uttanríkisráðharri, og dóttir Trump, Ivanka, mæla til, at USA skal halda seg til avtaluna.

"Fyrrverandi stjórnin skoytti ikki um arbeiðarar, tá hon setti lógir í gildi. Vit kunnu verja umhvørvið, samstundis sum vit loyva fólki at arbeiða", segði Donald Trump, tá hann skrivaði undir nýggju kunngerðina. Millum átøkini, ið eru strikað, er eisini Clean Power Plan, ið hevði til endamáls at tryggja, at statirnir í USA tálmaðu CO2 útlatið soleiðis, at USA megnaði at liva upp til París-sáttmálan. Clean Power ætlanin hevur tó ikki verið virkin síðani 2016, tí at amerikanski hægstirættur skuldi avgerða, um hvært ætlanin var í stríð við amerikansku grundlógina.

Fyriskipanin ógildar eisini eitt forboð at leita eftir koli í nýggjum námum. Forsetin segði, “at við hesum varð støðgur settur fyri ágangin á kol og arbeiðsdrepandi reglugerðum”.

Múrurin

Hann er kendur fyri sínar ætlanir um at byggja ein múr á markinum millum USA og Meksiko. Meksikanski forsetin, Enrique Peña Nieto, hevur í januar 2017, í kjalarvørrinum av at Trump hevur sagt, at múrurin ímillum USA og Meksiko verður bygdur heilt skjótt, og at Meksiko skal gjalda 100% av byggikostnaðinum, boðað frá, at land hansara ikki fer at rinda fyri nakran múr. “Vit eru miðskeiðis í einari kreppu á syðra markinum. Tí er umráðandi, at vit betra um trygdina í báðum londunum. Ein tjóð uttan landamørk er ongin tjóð. Og í dag taka vit stýringina av okkara marki aftur. Vit bjarga túsundvís av fólki, skapa milliónir av arbeiðsplássum og vinna milliardir av dollarum”, segði Trump forseti millum annað í hesum sambandi.

Republikanarar í Senatinum hava boðað frá, at Kongressin ætlar at halda fram við ætlanini, og at hon kemur at kosta millum 12 og 15 milliardir dollarar. Markið millum USA og Meksiko er 3.200 kilometrar langt.

Donald Trump hevur í januar 2017 kunngjørt, at hann ætlar sær at seta 5,000 markavaktir aftrat í starv og at trýfalda talið av immigratións- og tollvalds arbeiðsfólkum.

Trump hevur aftur og aftur brúkt Meksiko sum evni í sínum røðum gjøgnum valstríðið í 2016. Aftur og aftur hevur hann tosað um at byggja ein múr á markinum millum USA og Meksiko fyri at forða fyri ólógligari innflyting og narkobrotsverkum. Hann fer eisini at senda fólk uttan pappírir út úr landinum. “Vit hava vart landamørk uttanlands, meðan land okkara er fylt við rúsevnum og kriminellum tilflytarum. Soleiðis fer tað ikki at vera framyvir”, helt Trump millum annað fyri í Kongressini í februar 2017.

Norðurkorea

Leiðarin í Norðurkorea, Kim Jong-un, segði í nýggjársrøðu síni 1. januar 2017, at landið er komið væl áleiðis í royndunum at menna rakettir, ið kunnu røkka allan vegin til norðuramerikanska meginlandið. Hesi orðini hava fingið Trump til at svara aftur: “Norðurkorea hevur júst sligið fast, at landið er við at leggjá síðstu hond á kjarnorkuvápn, ið kunnnu røkka til USA. Tað fer ikki at henda!”, skrivaði Trump á Twitter mánakvøldið 2. januar amerikanska tíð. Twitter dagføringin hjá Trump kemur í hølunum á einari fráboðan frá amerikanska verjumálaráðnum, Pentagon, ið fyrr um dagin hevði ávarað Norðurkorea. Talan er um sonevndar ICBM-rakettir, ella Intercontinental Ballistic Missiles. Hetta eru rakettir, ið røkka millum 5,500 og 9,000 km. Frástøðan frá Kalifornia, ið liggur á amerikansku vesturstrondini, til Norðurkorea er á leið 9,000 km.

Norðurkorea hevur seinni ført fram, at um hálvan august 2017 er landið til reiðar at senda rakettir við spreingievni, sum skulu bresta tætt við amerikansku oynna Guam. Hendan hóttanin fekk amerikanska forsetan at hótta aftur við "fire and fury" (føroyskt: eldi og vreiði).

“Allir møguleikar verða umhusaðir viðvíkjandi Norðurkorea”, sigur amerikanski forsetin, eftir at Norðurkorea aftur hevur framt eina royndarspreinging við eini langtrøkkandi rakett í august 2017. Norðurkoreanska rakettin, sum varð skotin út 29. august, fleyg yvir japanskum øki og lendi á sjónum. Tað er fyrstu ferð síðani 2009, at Norðurkorea hevur sent rakett yvir japonskum øki.

Amerikanski forsetin hevur sagt um norðurkoreanska einaræðisharran Kim Jong-un, at hann er á eini sjálvmorðsferð, og Trump hevur hótt við at leggja Norðurkorea í oyði um Guam ella sameind lond í Ásia verða álopin.

Islamski Staturin

Donald Trump sigur, at Islamiskur Statur og aðrir islamiskir yvirgangsfelagsskapir slátra leypandi kristin í teirra lokalsamfelagi sum ein part av teirra globala jihad. “Hesir yvirgangsmenn og teirra regionala og heimsumfatandi netverk skal útruddast av jarðarinnar yvirflatu. Hetta er ein missión, sum vit vilja fremja saman við teimum, sum elska frælsi”, segði Trump 20. des. 2017.

13. apríl 2017 tveittu amerikanarar eina sonevnda MOAB-bumbu í Afganistan. MOAB-bumban er sterkasta bumban, sum ikki er kjarnorkuvápn, ið USA eigur. Bumban, sum gongur undir navninum "Mother Of All Bombs", hevur almenna heitið GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb. Bumban inniheldur umleið 11 tons av TNT. Bumban varð tveitt úr einum serligum Hercules flogfari, og hetta er fyrstu ferð, at amerikanarar brúka bumbuna. Sambært amerikanskum myndugleikum doyðu 36 hermenn hjá IS í bumbuálopinum. Bumban, ið vigar næstan tíggju tons, varð fyrst roynd í 2003, men er ongantíð nýtt í krígsførslu fyrr.

“Vit royndu at raka eina tunnilsskipan, ið ISIS hermenn nýta til at ferðast aftur og fram í, ið ger tað lættari hjá teimum at loypa á amerikanskar hernaðarráðgevar og afganskar herdeildir í økinum”, segði Sean Spicer, talsmaður úr Hvítu Húsunum. Hann legði aftrat, at fyrivarni varð tikið, soleiðis at sivilfólk ikki vórðu rakt av spreingini.

Fíggjar- og búskaparpolitikkur

Undir valstríðnum segði Trump at avtalur sum t.d. NAFTA, ið er eitt slag av heimamarknaði millum USA, Kanada og Meksiko, og TPP, kosta amerikonsk arbeiðspláss. Hann er ímóti fríhandilsavtalum sum TPP, TTIP og NAFTA, sum hann heldur kosta amerikansk arbeiðspláss. Hetta er í stríð við vanliga politikkin hjá Republikanska flokkinum.

Trans-Pacific Partnership (TPP)
Amerikanski forsetin hevur við fyriskipan 23. januar 2017 tikið USA úr eini nýggjari fríhandilsavtalu, Trans-Pacific Partnership (TPP), sum fleiri lond við Kyrrahavið, teirra millum Japan og Avstralia, høvdu gjørt við USA, Kanada og Meksiko. Undir valstríðnum fanst Trump harðliga at TPP-avtaluni, og segði millum annað at hon var "ræðulig" og at hon "neyðtók Amerika" og flutti arbeiðspláss til lond við lægri lønarlagi. Ístaðin fara vit at royna at fáa rættvísar, sínámillum handilsavtalur í lag, sum fáa arbeiðspláss og fyritøkur aftur á amerikanska jørð," sigur Trump.

Fyrrverandi forsetin, Barack Obama, stuðlaði avtaluni, sum tó manglaði endaliga góðkenning í Senatinum.

Skattapolitikkur
 Fremja størstu skattalækkan síðani Ronald Reagan var forseti
.
 Partafelagsskatturin skal skerjast úr 35 niður í 15 prosent fyri at eggja virkjum at flyta vinnuframleiðsluna aftur til USA.
 Hann ætlar at minka skattin á lægstu inntøkunum.
 Hann vil ikki hækka skattin hjá teimum ríkastu.
 Hann sigur seg vilja hækka minstulønina til 10 dollarar um tíman.

 Hann gongur inn fyri hækkaðum tolli mótvegis handilspartnarum.

Vápnaeftirlit

Trump vil ikki hava strangari vápnaeftirlit, og hann vil geva fleiri loyvi at bera fjald skotvápn í teimum statunum, sum loyva tí.
 Hann er ein sterkur stuðul av vápnalógini í USA (Second Amendment) og hevur millum annað skotið upp, at lærarar eiga at kunna bera skotvápn, fyri at forða fyri hópdrápum á skúlum.

Heilsupolitikkur
Heilsutrygdin Obamacare skal strikast, og í staðin skal ein onnur skipan gerast, bygd á frælsa marknaðin. Inngjaldið til hesa heilsutænastuna skal kunna dragast frá í skatti. Hann tekur ikki undir við, at allir amerikanarar skulu tvingast við lóg til at hava egna sjúkratrygging.

Donald Trump hevur lovað at geva øllum krígsveteranunum viðgerð á hægsta stigi.

Útbúgvingapolitikkur
 Strika Common Core: Common Core er eitt altjóða akademisk standardmál fyri støddfrøði og enskan málførleika. Trump ynskir í staðin, at lærukravið skal spretta úr statunum sjálvum.

 Frítt skúlaval: Trump hevur sagt, at hann var heppin, við tað at familjan hevði ráð at senda hann á ein góðan skúla. Hann ynskir, at allir amerikanarar skulu fáa sama møguleika.

Uttanríkispolitkkur

Egnu áhugamálini hjá USA skulu setast fremst. Teir sameindu mugu bera ein størri part av kostnaðinum av síni egnu verju. Samstundis lovar hann at herða Stríðið Ímóti Yvirgangi. Donald Trump gongur inn fyri at økja stuðulin til Ísrael, og hann vil eisini hava nýggjar samráðingar um atomavtaluna við Iran. Harumframt sigur hann at NATO-londini skulu økja teirra hernaðarútreiðslur, áðrenn tey kunnu rokna við at fáa stuðul úr USA til hernaðarlig átøk.

Guantánamo
Hann ætlar sær eisini at varðveita fangaleguna í Guantánamo-víkini og at lata amerikanska herin sleppa at brúka vatntortur aftur.

NATO
“Vit stuðla NATO, sum er vorðið til sum ein fylgja av tveimum heimsbardøgum, og sum hevur barst ímóti kommunismu. Men okkara sameindu mugu eisini rinda sín part av gildinum. Og tað eru teir farnir at gera. Pengarnir streyma inn. Mítt arbeiði er ikki at umboða allan heimin. Eg skal umboða USA”, segði Trump 28. februar 2017.

Keldur

Forsetar í USA
Vinnulívsfólk úr USA
Amerikanskir sjónvarpsvertir
Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1946


Red Sovine

Woodrow Wilson Sovine (føddur 17. juli 1918, doyði 4. apríl 1980) var ein amerikanskur countrysangari úr Vesturvirginia. Hann var kendur undir navninum Red Sovine. . Kendasti sangur hansara má allarhelst verða "Phantom 309". Onnur kend løg eru til dømis "Little Rosa", "If Jesus Came To Your House", "Giddy Up Go", "Teddybear", "The Last Goodbye" og "Daddy's Girl".

Sovine doyði av hjartaslag í Nashville í 1980.

Amerikanskir tónleikarar


Skálafjørður (fjørður)

Skálafjørður er longsti fjørður í Føroyum, har er kyrt og góð skipahavn. Við fjørðin eru 13 bygdir, tær eru Strendur, Innan Glyvur, Skáli, Skálafjørður, Gøtueiði, Skipanes, Søldarfjørður, Lambareiði, Glyvrar, Saltangará (Heiðarnar), Runavík, Saltnes og Toftir. Á eystursíðuni í firðinum er so nógv bygt nú, at tað er ilt at siga, hvar ein bygd endar og onnur tekur við. Innanfyri Saltnes er Runavík. Har verður fjørðurin kallaður Kongshavn, haðani og inneftir er Skálafjørðurin kyrrupláss. Innast í Skálafirði er bygdin Skálafjørður.

Firðir í Føroyum


Bárður Háberg

Bárður Háberg (føddur í 1979 í Havn) er ein føroyskur tónleikari, tónasmiður og tónleikaframleiðari. Saman við Óla Jógvanssyni eigur og rekur hann tónleikafyritøkuna Baroli Music. Teir framleiða løg til útlendskar sangarar, ofta spæla teir eisini fleiri av instrumentunum og mixa sangin. Teir hava samstarv umvegis alnótina við aðrar tónleika framleiðarar og skriva eisini sangir saman við øðrum sangskrivarum og tónasmiðum.

Baroli Music
Bárður Háberg og Óli Jógvansson framleiða tónleik til sangstjørnur úti í heimi. Teir hava lagt seg eftir at skriva løg sum eru íoyrafallandi og lætt kunnu gerast hitt. Teir hava m.a. framleitt tónleik til poppstjørnur í USA, Japan, Italia, Korea og Kina. Baroli Music hevði sáttmála við The Kennel/Universal Music Publishing frá 2010-2012, men er í løtuni óheft av nøkrum ávísum forlagi. Í 2011 og 2012 var stórur eftirspurningur eftir tónleiki frá Baroli Music frá stórseljandi artistunum Koda Kumi úr Japan og Elva Hsiao úr Teivan.
Teir hava eisini skrivað lag til sangin "A New Law" sum niðurlendska songkvinnan Iris Kroes syngur. Hon gjørdist sera kend í Niðurlondum, tá hon vann sjónvarps sangkappingina The Voice of Holland. Bárður og Óli hava eisini gjørt lagið FYI, sum unga sjónleikarinnan og songkvinnan úr USA, Stefanie Scott syngur, hon er m.a. kend frá sjónvarpsrøðini A.N.T. Farm á Disney Channel. Sangurin eitur kom út á iTunes hin 18. september 2012.
Í september 2012 høvdu teir selt útvið eina millión eintøk av løgum teirra uttanlands.

Vertur á Atlantic Radio
Bárður Háberg var eitt av starvsfólkunum, sum starvaðist á Atlantic Radio, sum var fyrsta føroyska privata útvarpsrásin, hon var í luftini alt døgnið frá 6. mai 1999 til desember sama árið. Bárður var ein av vertunum og starvaðist eisini við lýsingum og teknikki.

Keldur

Slóðir úteftir
Barolimusic.com

Føroyskir tónleikarar
Føroysk tónaskøld
Baroli Music
Føðingar í 1979
Shake It Up
Føroyskir sangskrivarar
Føroyskir tónleikaframleiðarar
Havnafólk


Baroli Music

Baroli Music er føroysk tónleikafyritøka, sum framleiðir tónleik til útlendskar tónleikarar og sangarar. Tað eru havnamenninir Bárður Háberg og Óli Jógvansson, sum hava stovnað Baroli Music, teir eiga og reka tónleikafyritøkuna. Teir framleiða tónleik til sangstjørnur úti í heimi. Teir hava lagt seg eftir at skriva løg sum eru íoyrafallandi og lætt kunnu gerast hitt. Teir hava m.a. framleitt tónleik til poppstjørnur í USA, Japan, Italia, Korea og Kina.

Í 2011 var stórur eftirspurningur eftir tónleiki frá Baroli Music frá stórseljandi artistunum Kumi Koda úr Japan og Elva Hsiao úr Teivan.

Í mai 2013 gjørdist tað alment, at teir báðir hava gjørt eitt lag, sum skuldi brúkast sum eyðkennislag til eina nýggja skemtirøð á Disney Channel, sum hevði arbeiðsheitið Liv and Maddie.

Á sumri 2013 brúkti Disney lagið ”Future Sounds Like Us” í samband við eitt stórt lýsingarátak. Hetta er eisini eitt lag, sum Baroli Music hevur skrivað og framleitt, og sum var við á soundtrackútgávuni "Shake It Up: I Love Dance", ið lá nummar 26 á Billboard200 listanum í USA í mars 2013. Baroli Music hevur verið við til at skriva og/ella framleitt og/ella miksa tveir av sangunum í hesi soundtrack-útgávuni: "Afterparty og "Future Sounds Like Us". Báðir sangir eru framleiddir og miksaðir av Bárður, Afterparty er skrivaður av Bárður og Scott Krippayne og "Future Sounds Like Us" er skrivaður av Bárður Háberg, Óla Jógvanssyni, M.Lewis og H.Rojas. Sangurin Afterparty verður framførdur av Caroline Sunshine og Roshon Fegan. "Future Sounds Like Us" verður framførdur av Dove Cameron.

Baroli Music hevur fyrr samstarvað við Disney-stjørnuna Stefanie Scott, ið hevur ein av høvuðsleiklutunum í Disney-sendirøðini ”A.N.T. Farm” og hevði ein høvuðsleiklut í filminum ”Frenemies”, sum eisini varð vístur á Disney-rásini. Samstarvið við Stefanie Scott fevndi millum annað um sangirnar ”FYI”,”The Girl I Used To Know” og "I Don't Wanna Let You Go", ið Baroli Music skrivaðu og framleiddu. Best umtókta lagið hjá Stefanie higartil, er "The Girl I Used To Know" ið hevur omanfyri 3 milliónir vísingar á Youtube. Sjónbandalagið til "I Don't Wanna Let You Go" hevði frumframførslu 8. apríl á Disney Channel, og var vikurnar frammanundan millum tey mest umbidnu løgini á Radio Disney, sum er ein av heimsins størstu útvarpsrásum millum ung við sínum 30 milliónum lurtarum um vikuna.

Til mai 2013 vóru umleið ein hálv millión eintøk av sangum, sum teir hava skrivað ella verið við til at skrivað og framleitt, seld kring heimin.

25. februar 2014 kundu teir báðir í Baroli Music staðfesta, at videolagið "Better in Stereo", eftir at hava ligið nummar 1 á Billboard lista í 4 vikur á rað, og verið á iTunes "Soundtrack" topp-listum kring allan heim í fleiri mánaðirnar (í USA, Bretlandi, Spania, Kanada, Argentina osfr.), eisini var farið um 5 millióna markið fyri sýningum á Youtube, sum má sigast at vera tað mest sædda/hoyrda lag nakrantíð á YouTube, ið er skrivað av føroyingum.

3. mars 2014 lá studio fløgan Bon Voyage hjá japonsku songkvinnuni Kumi Koda sum nummar eitt í Japan á Oricon sølulistanum (Sales Chart), fløgan kom út 26. februar 2014 og lá sum nummar eitt longu fyrsta dagin á Oricon sølulistanum.

Baroli Music samstarvar sum er við altjóða viðurkend feløg sum Universal Music, The Kennel Publishing, Avex, Sony og Phrased Differently.

Heiður
2014 - Vann heiðurin sum Ársins framleiðarar á FMA 2013

Keldur

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan hjá Baroli Music
 Baroli Music á Facebook
 FYI við Stefanie Scott

Føroyskar fyritøkur
Føroyskur tónleikur
Føroysk tónaskøld
Baroli Music


Bahamaoyggjar

Samveldið Bahamaoyggjar (alment enskt heiti: Commonwealth of the Bahamas) er ein oyggjabólkur í Karibia. Høvuðsstaður eitur Nassau. Fólkatalið er umleið 353 000. Mesta fólkið er av afrikanskum uppruna, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er enskt.

Bahamas er oyggjaland, sum liggur í ein útsynning úr amerikanska statinum Florida. Í mong ár hava Bahamaoyggjarnar verið lýstar sum skattaskjól, ið gevur almenninginum sera avmarkað innlit í upplýsingar um fyritøkurnar, sum eru skrásettar har. Ferðamannavitjanin er nógv.

Navnauppruni

Spaniamenn nevndu oynna Bajamar, sum merkir grunt vatn.

Søga
Tað var á oynni San Salvador í Bahamaoyggjum, at Kristoffur Kolumbus steig fótin á land, tá ið hann fann nýggja heimin í 1492. Seinni settu bretar seg niður í oyggjunum, og vóru tær bretskt hjáland til 1973.

Landafrøði

Bahamaoyggjar eru um 700 koralloyggjar, ið eru stutt eystur úr strondini í Florida í USA.
Tær flestu av hesum oyggjum eru tó óbygdar. Fólk búgva bert á 30 av teimum oyggjum.

Tær týdningarmestu oyggjarnar

Fyrisitingarliga sundurbýtið
Síðan 1999 er alt oyggjalandið býtt sundur í 32 fyrisitingarlig økir (districts):

Politikkur

Bahamaoyggjarnar eru limir í ST, WTO og The Commonwealth.

Búskapur

Nú eru oyggjarnar satt frítíðarparadís, og fólk úr øllum heiminum koma hagar. Fólk úr øllum heiminum koma at ferðast á flógvu sandstrondunum í Bahamaoyggjum. Ferðavinnan hevur alstóran týdning fyri búskapin, og stívliga helvtin av fólkinum í landinum arbeiðir á gistingarhúsum, í handlum og á matstovum. Freeport, á oynni Grand Bahama, er størsti ferðavinnubýur, og har er djúp og góð havn til stór skip, ið eru á rundferð í Karibiahavi.

Bahamaoyggjar eru eisini týdningarmikil fíggjarmiðdepil, tí at skattalógirnar og avgjaldslógirnar eru so lagaligar. Í Danmark í 2010 hevur skattavaldið lagt sak ímóti 211 starvsfólkum hjá reiðarínum Clipper, tí tey hava fingið ein part av lønini umvegis Bahamas og uttan um skattaskipanina. Skattavaldið hevur avdúkað, at Clipper rindaði starvsfólkinum ta føstu lønina ígjøgnum ta donsku skattaskipanina, men at bonuspengar vórðu goldnir umvegis Bahamas. Talan var ofta um fleiri hundraðtúsund krónur, og teir pengarnar hevur danska skattavaldið ongantíð sæð.

Mentan

Um ársskiftið er lívligt á gøtunum í Bahamaoyggjum, tí at tá eru Junkanoo-skrúðgongurnar við dansi og tónleiki. Henda veitsla hevur røtur aftur í farnar dagar. Søgnin sigur, at tá ið afrikanskur høvdingi, nevdur John Canoe, var førdur higar sum trælur, lótu teir hann halda veitslu eftir afrikonskum siði.

Myndarøð

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: bahamas.gov.bs
Bahamas, wikivoyage.org (á enskum)

Karibia


Honduras

Tjóðveldið Honduras (alment spanskt heiti: República de Honduras) er eitt land í Miðamerika. Honduras er 112,492 km² stórt (uml. 80 ferðir so stórt sum Føroyar), og fólkatalið er 8,598,561 í 2014. Honduras hevur verið heim hjá fleiri ymiskum og týdningarmiklum indiánarastammum, herundir Mayaindiánaranum. Summi av teimum fólkunum, ið nú búgva har, eru ættað úr upprunafólkinum. Men tey flestu (umleið 90 %) hava bæði evropeiskar og amerikanskar forfedrar - mestizar. Landið er kent fyri at framleiða og útflyta mineralir, kaffi, bananir, sukur og seinastu árini eisini klæðir til altjóða klædnavinnuna. Honduras er eitt av teimum fátækastu londunum í Latínamerika. Landið hevur stórar trupulleikar við bandarelateraðum harðskapi, og meira enn helvtin av øllum íbúgvunum liva í fátækradømi. Høvuðsstaðurin eitur Tegucigalpa.

Búskapur

Landbúnaður er týdningarmesti vinnuvegurin í Honduras. Bananútflutningurin er sera týdningarmikil fyri búskapin í Honduras. Bananir úr Honduras verða fluttar um allan heim. Mestu bananirnar verða dyrkaðar í ovurstórum lundum, helst við La Lima í Landnyrðingshonduras. Arbeiðsdagurin er langur og strevin, og fólkið fær lítla løn. Allan dagin bera tey, sum skera, banantyssi. Tyssini viga eini 40 kg. Tá ið bananirnar eru skornar, verða tær vaskaðar, flokkaðar, vigaðar og pakkaðar til útflutnings. Ríkir góðseigarar sita við tí mesta av jørðini, teir leiga so burturav til bøndurnar tað, sum teir ikki dyrka við sínum arbeiðsfólki. Lønin er lág, og korini hjá arbeiðsfólkinum og bóndunum eru trong.

Flestu fólkini í Honduras eru enn fátækir bøndur ella bønarfólk. Mong eru arbeiðsleys (nú á døgum er 27,9 % av fólkinum er arbeiðsleys ), og ofta er hungur og hall. Tað nógva av fólkinum dugir hvørki at skriva ella lesa. Veðurlagið í Honduras er lýtt og slavið, og tí verður nógv frukt dyrkað í landinum, og í mong ár hava bananir verið størsti og týdningarmesti vinnuvegur. Men nú er Honduras eisini farið at flyta út sukur, kaffi og kjøt. Mesta fólkið eru fátækir bøndur, sum dyrka bønir, mais og rís til egna nýtslu. Lívið er harðført, og hungur nívir mong fólk. Jørðin er ójavnt býtt, ríkar ættir og fruktfeløg eiga 60 % av jørðini .

Fólkið

Fleiri enn 8,5 mió. fólk búgva í Honduras, tey flestu á bygd ella í smáum býum. Meiri enn helvtin av fólkinum býr á bygd. Flestu tala spanskt ella okkurt indiánskt mál. Fólkið er blandað. Flestu fólk í Honduras eru mestitsar - fólk, ið eru ættað frá indiánum og evropearum, sum komu hagar í 16. øld. Eftirkomarar eftir afrikanarar, ið vórðu fluttir til Karibia sum trælir, eru eisini. Summi er evropear ella indiánar. Sum allastaðni í Latínamerika, har spaniólar komu, er fólkið katolikkar. Nógv tað mesta fólkið livir av landbúnaði.

Politikkur

Interamerikanska Mannarættindanevndin (stytt IACHR) hevur biðið myndugleikarnar í Honduras um at verja limir í MAO (stytting fyri Environmental Movement of Olancho). Myndugleikarnir hava tó ikki enn syrgt fyri hóskandi verju. Arbeiðið hjá MAO er blivið nógv avmarkað, tí limirnir hava verið noyddir at avmarka arbeiði teirra av ótta fyri álopum.

Í hesum árum verður sera nógv skóg feld í Honduras. Í Honduras er 35 % av skógunum blivnar burtur uppá bert 15 ár (1990 til 2005) . Hetta ávirkar langtíðar livikorini hjá fólkinum á negativan hátt og skapar grundarlag fyri enn størri trupulleikum við fátækradømi. Orsøkin er, at nógv av teimum fátækastu eru tengd at, hvat tey kunnu finna í skóginum, bæði til inntøku og føði. Enn ein munandi forðing fyri betran av umhvørvinum er, at umhvørvismyndugleikarnir sum heild eru veikir. Myndugleikunum vanta lutvíst orku at handhevja politikk, ætlanir, lógir og sáttmálar, sum landið hevur samtykt, og lutvíst verður starv teirra gjørt truplari orsakað av vantandi rættartrygd og av mutri.

Landafrøði

Veðurlagið er heitt og slavið, plantur, trø og frumskógardjór trívast væl við blotarnar fram við strondini og í teim høgu fjøllunum. Veðurlagið er tropiskt, og tað regnar illa, tó ikki heilt úti við eysturstrondina. Har vaksa regnskógir, og teir dyrka til dømis sukur, kakao og bananir. Tað slavna, heita veðurlagið er ringt fyri heilsuna, og fepursjúkur eru sera vanligar. Inni á háfløtunum er veðurlagið turrari, og har býr mesta fólkið. Har dyrka teir eisini mais, og tað er tað mesta, tey liva við, teir dyrka eisini bummull og kakao, og har vesturi í landinum dyrka teir kaffi.

Landslutir

Honduras er býtt sundur í 18 landslutir.

 Atlántida
 Choluteca
 Colón
 Comayagua
 Copán
 Cortés
 El Paraíso
 Francisco Morazán
 Gracias a Dios
 Intibucá
 Islas de la Bahía
 La Paz
 Lempira
 Ocotepeque
 Olancho
 Santa Bárbara
 Valle
 Yoro

Kelduávísingar

Miðamerika


Kosta Rika

Tjóðveldið Kosta Rika (á sponskum República de Costa Rica) er eitt land Miðamerika. Ólíkt øðrum miðamerikanskum londum hevur friður valdað í Kosta Rika. Høvuðsstaðurin eitur San José. San José er í hálendinum mitt inni í landinum, við høvuðsvegin ímillum amerikonsku heimspartarnar.

Landafrøði

Søga

Búskapur

Í Kosta Rika, sum er ein av heimsins størstu útflytarum av bananum, er eitt slag av undantaksstøðu lýst fyri bananbøndurnar í landinum í 2013, tí ullarlýs hava gjørt, at ein fimtingur av kostarikansku banangrøðini longu nú er burturbeindur . Nú stúra myndugleikarnir fyri, at landið ikki megnar at liva upp til longu gjørdar handilsavtalur. Úr kostarikanska landbúnaðarmálaráðnum verður sagt, at tað eru veðurlagsbroytingarnar, sum gera, at ullarlúsin er farin at gera nógv meira um seg. Lúsin ger plantuna veikari og bananin fær blettir, sum gera, at keyparin ikki skoytir um hana. Samstundis sum Kosta Rika hevur stórar trupulleikar, vísir amerikansk gransking, at ein soppur hóttir banangrøðina aðrastaðni í heiminum. At byrja við hildu vísindafólk, at soppurin Fusarium oxysporum f. sp.cubense var avmarkaður til Avstralia og partar av Ásia, men soppurin er nú eisini staðfestur í bæði Jordan og Mosambik. Og nógv halda tað bara vera ein spurning um tíð, áðrenn soppurin eisini kemur til Latínamerika. Hendir tað, kunnu soppurin og ullarlúsin í felag hótta alla banangrøðina í latínamerikansku londunum og oyggjalondunum í Karibia. Heili 80 prosent av heimsins bananum koma úr hesum londunum.

Størsti havnabýur er Limón á eysturstrondini við Karibiahav. Meira enn helvtin av øllum fólkum í Kosta Rika býr á fruktagóðum háslætta, við høgum gosfjøllum uttanum. Á øllum slættanum eru smágarðar, og har velta tey t.d. rís, sukur, kaffi og mais. Í San José verður nógv frukt, ið veksur í dølunum tætt við, virkað og pakkað. Býurin var miðdepil fyri tubbaksdyrkan, tá ið spaniamenn ráddu har, og gjørdist høvuðsstaður í 1823.

Atlantsjarnbreytin, gjørd liðug í 1890, varð mest løgd til at flyta kaffi úr lundunum og oman til útflutingshavnirnar á eysturstrondini. Trupult var at leggja jarnbreytina, og mangir túsund verkamenn doyðu. Breytin gjørdist so dýr, at landið kom sær í stóra skuld. Kosta Rika var fyrsta land í Miðamerika, sum fór at dyrka kaffi, og í meiri enn 100 ár var kaffi týdningarmesta útflutningsvøran. Tað hevði við sær, at búskaparstøða landsins var eftir, hvat fekst fyri kaffi á heimsmarknaðinum. Kaffi verður gjørt úr fruktini av kaffitrænum, sum veksur best í turrari, væl veittari jørð. Kaffitræið skal hava heitt veður, men ikki ov heitt, og veksur best í skugganum av stórum trøum. Tað kann bera nógvan ávøkst í eini 15 ár. Kaffitræið verður um 3 m høgt. Blómurnar hava søtan anga og følna eftir 3 til 4 døgum. Kaffifruktin minnir nógv um kirsuber. Fruktin er fyrst myrkagrøn, so gul og at enda reyð, tá er hon búgvin. Kaffi verður malið úr báðum bønunum inni i fruktini. Kaffibønirnar verða hentaðar við hond. Royndur hentari hentar eini 25 kg um dagin.

Politikkur

Kosta Rika var einaferð avtakið við regnskógi, og har vuksu til dømis mahogni og tropiskur setrisviður. Men nú er næstan eingin skógur eftir, hann er høgdur niður, tí at har var nógvur dýrur viður, og tí at lendið mátti leggjast inn til kaffilundir. Myndugleikunum er greitt, at verður skógartýningin ikki tálmað, hvørvur bæði plantulívið og dýralívið, og tí varð farið at friða skógin. Nú eru um 23 % av regnskógunum, ið eftir eru, friðað øki og tjóðargarðar.

Ríkidømi

Kosta Rika er í mongum førum ólíkt grannalondum sínum í Miðamerika. Har er friðarligt, og síðan 1949 hevur eingin herur verið í landinum . Landið er eisini sera ríkt borið saman við grannalond síni. Skúlagongdin er ókeypis, og rættiliga stórur partur av fíggjarlógini verður nýttur til skúlaverkið . Fá fólk eru fátæk í Kosta Rika, og miðallívsævin er tann hægsta í Miðamerika.

Dýralívið

Í Kosta Rika eru flest sløg av vakstrar- og djórasløgum í mun til støddina á landinum enn nakra aðrastaðni í heiminum. Millum sjáldsomu fuglarnar í Kosta Rika er Vangabláa kolibriin, ið er, bara 12 cm long. Hon hongur still í luftini og sýgur hunang úr blómum við langa nevi sínum. Á surruflogi, tá ið hon hongur still í luftini, láta veingirnir einar 55 ferðir um sekundið.

Kelduávísingar

Miðamerika
Kosta Rika