Faroe Boys

Faroe Boys var ein føroyskur tónleikabólkur í 1960'unum. Teir spældu bæði altjóða popptónleik og rokktónleik umframt at teir eisini gjørdu egnan føroyskan tónleik. Teir framførdu sín tónleik ymsastaðni í Føroyum og eisini í Íslandi, har teir vóru væl móttiknir. Teir framførdu fast í Sjónleikarhúsinum í Havn í fleiri ár. Teir góvu plátur út í  1964, 65 og 67. Í 1965 hendi stór útskifting í manningini av Faroe Boys. Plátan "Faroe Boys" varð framleidd í apríl 1967, stutt áðrenn teir
góvust við at spæla í Sjónleikarhúsinum. Forsangarin í Faroe Boys var vágbingurin Robert Mc Birnie, sum stovnaði bólkin Red Boys í 1959. Faroe Boys varð stovnað í 1961, Robert var tó ikki við til at stovna Faroe Boys, hann kom við seinni í 1963.

Limir í bólkinum
Hesir vóru limir í bólkinum Faroe Boys í 1967, tá LP plátan Fareo Boys kom út: Kári Mouritsen, Jógvan Dahl, Robert Mc Birnie, Bjarni Skaalum, Jógvan Sofus Vágsheyg.

Limirnir frá byrjan til enda hava verið hesir:

Kári Mouritsen, bass, 1965-67
Jógvan Dahl, guittar 1965-67
Robert Mc Birnie 1963-67
Bjarni Skaalum 1961-67
Jógvan Sofus Vágsheyg, trummur 1965-67
Dánjal Petur, forsangari frá 1961- 1963
Atli Hansen, guittar 1961-65,
Milson Zachariassen, bass 1961-65,
Tummas Nielsen, klaver og harmonika 1961-65,
Tummas Juul Askham, trummur 1961-63,
Tryvgi Restorff, trummur 1963-65,

Útgávur
 Faroe Boys, 1964, LP, føroyskir tekstir
Løgini sum vóru á plátuni frá 1964 vóru hesi:
 Heimkoman (Lag: Jákup Mortensen, Orð: Robert McBirnie)
 Vónsvikin (Orð Andreas Djurhuus)

 Faroe Boys, 1965, LP, enskir tekstir
 Faroe Boys, 1967 LP, kom seinni út sum CD, føroyskir og enskir tekstir

Løgini sum vóru á plátuni frá 1967 vóru hesi:
Sweet Little Sixteen
Barbara Allen
That's How
Tu Og Eg Á Ástartingi
Tell Laura I Love Her
Keep on Running
Vit Fáa Tevatn Og Breydð
Baby It's You
Lightning Express
Bring It on Home to Me
Hví

Keldur

Føroyskir tónleikabólkar


Robert McBirnie

Robert McBirnie (føddur 1943 í Sørvági) er føroyskur tónleikari, sangari, sangskrivari, tónasmiður, guitarleikari og undirhaldari. Hann er útbúgvin lærari og hevur arbeitt sum lærari í Vági og í Havn. Robert hevur verið sera virkin innan føroyska tónleikalívið, bæði við tónleikabólkum sum Faroe Boys og øðrum bólkum og sum einstaklingur. Robert er føddur í Sørvági og búði har tey fyrstu árini av lívi sínum, til hann og mamman fluttu suður til Vágs at búgva. Pápi hansara var bretskur hermaður í Føroyum undir seinna Heimsbardaga. Robert hevði lítið og onki samband við pápa sín í barnaárunum, hevur hann greitt frá í føroyskari sjónvarpssending um hann, tí pápin flutti aftur til Onglands, og Robert dugdi ikki enskt. Tá hann gjørdist vaksin, eydnaðist tað honum tó at fáa samband við familjuna hjá pápanum, og hevur hann møtt teimum fleiri ferðir síðan. Mamma Robert giftist seinni við einum manni, sum nevndist Edmund og búði suðuri í Vági, tey bæði fluttu so suður til Vágs at búgva, og Edmund gjørdist so fosturfaðir Robert. Robert giftist seinni Armgarð (fødd Hjelm) úr Vági og saman eiga tey trý børn: Jón, Robert og Súsanna.

Tónleika- og undirhaldslívið

Robert McBirnie var við til at stovna tónleikabólkin The Red Boys í 1959 í heimbygdini Vági saman við  Jákupi Mortensen, Tummasi Johan Midjord, sála, og Jonhardi Vest. Robert og Jákup spældu guittar, Tummas Johan spældi uppá trummu, og Jonhard spældi uppá maracas (eitt slag av ranglum, sum teir nevndu tað tá). Teir framførdu mest í Losjuni í Vági. Seinni kom Sjúrður Strøm við í Red Boys, hann spældi á harmoniku. Fá ár seinni gjørdist Robert fastur limur í vælumtókta tónleikabólkinum Faroe Boys, og har var hann til teir góvust at spæla saman. Robert var eisini við Faroe Boys í Íslandi, har teir vóru sera væl móttiknir. Í Føroyum spældu teir runt um alt landið, tó mest í Havn, har teir spældu fast tvey kvøld um vikuna, mikukvøld og leygarkvøld, í Sjónleikarahúsinum fram til 1967. Robert var forsangari í Faroe Boys, og hann skrivaði eisini nøkur av løgunum og nakrar tekstir til bólkin. Faroe Boys framførdu bæði á føroyskum og á enskum, egin løg og kend útlendsk løg. Robert hevur eisini spælt við øðrum tónleikabólkum: Islanders, "Robert, Jákup og Ólavur", Starlight, "Robert og Jógvan", Paragraf og "Robert og Vinmenn". Eitt lag hjá Robert gjørdist landaplága í 1970'unum, tað var sangurin "Harmoniku Sørin", sum Poul F. Joensen hevur yrkt, og sum Robert gjørdi lag til og sang sjálvur. Robert hevur eisini sungið og útgivið vágssangin "Vágsbygd" (Vágsbygd mín heimbygd), sum Napoleon Mortensen hevur yrkt.
Umframt at vera virkin tónleikari, so er Robert eisini virkin sum undirhaldari, hann hevur m.a. sungið sangir til V4-sendingar, sum vinmaður hansara Niels Petur Nolsøe úr Vági hevur yrkt, og undirheldur av og á til veitslur.
Í nøkur ár hevur Robert eisini starvast í Útvarpi Føroya (sum nú eitur Kringvarpið), har hann gjørdi sendingar til Barnaútvarpið. Hann gjørdi bæði tekst og løg til fleiri barnasangir tey árini. Robert hevur eisini gjørt lýsingar fyri Kringvarpið. Í Vági skipaði hann ofta fyri skemti og var sjálvur við til at framføra tað saman við Niels Petur Nolsøe, Petur Dahl Nolsøe og seinni eisini við Arnfinni Thomassen. Hetta skemtið var fastur táttur í veitslum í VB-húsinum til nýggjársveitslur, veðraball og aðrar veitslur við borðhaldi. Tey seinnu mongu árini hevur Robert samstarvað nógv við Hilmar Jan Hansen um skemt og undirhald, umframt at hann hevur undirhildið nógv einsamallur við.

Útgávur

Egnar útgávur
1984 Robert 25 ár
2011 Robert McBirnie 50 ár á palli - Útgávur, Tættir, Barnasangir (Uppsamlingsboks við 3 CD fløgum)

Við Faroe Boys
1964 Faroe Boys
1967 Faroe Boys

Við Kagganum
2009 Kaggin - sangur og skemt

Uppsamlingsfløgur
2003 Popp List 2, Robert syngur sangin Alternativi Kári

Er við á hesum útgávum
1986 Ove, kasettuband, H.C.W. Tórgarð
1986 Skot, Kaj Klein, kasettuband, Robert syngur Heimkoman, sum er sangur nr. 6 á síðu A
1987 Øssur og Gigga velja løg, frá Barnaútvarpinum hjá Útvarpi Føroya, har Robert var vertur, H.C.W. Tórgarð gav út
1990 Skuggagestir / Skuggagestir - Sangleikur eftir Martin Joensen, sum kasettuband í 1990 og CD í 2009, sum Tutl gav út.
2000 Barnabíblia – sangir og telduspøl, CD, Robert syngur sangin Jesus føddur í Betlehem
2003 HB 100, Robert syngur við á sanginum Leikvøllurin, saman við fleiri øðrum
2006 Kyndil 50 ár, Robert syngur saman við Kyndilsleikarum sangin Kyndil, Kyndil
2009 Kaggin - sangur og skemt, Robert syngur fleiri av sangunum
2009 V4 40 ár - skemt og undirhald, Robert syngur sangin Suku Jáki, sum er á fjórðu fløguni

Heiður
Í desember 2012 fekk Robert heiðurin Ársins herðaklapp frá Miðlahúsinum, sum skipaði fyri árliga tiltakinum Planet Awards fyri at heiðra føroyskum tónleikarum og sangarum. Sagt varð m.a.:

"Robert McBirnie var maðurin, sum festi í stóra poppfjúsið í Føroyum sum oddamaður í Faroe Boys, sum vann frama bæði her og í Íslandi. Umframt at spælt tónleik, hevur vágbingurin verið virkin sum undirhaldari í nógv ár."

Ítróttamaður
Robert McBirnie hevur ikki bara verið tónleikari, hann var eisini virkin innan ítróttarlívið í Vági. Hann spældi fótbólt við VB (sum nú eitur FC Suðuroy) í barna- ungdóms- og vaknsmannaaldri. Hann var m.a. við til at vinna ísafjarðasúluna í 1974. Seinni var hann við til at stovnað VB Flogbólt, sum var virkið í nøkur ár. Felagið datt tó niðurfyri aftur nøkur fá ár eftir, at Robert flutti úr Vági.

Keldur

Ávísingar úteftir
 TUTL.com
 Sangtekstir.com

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir lærarar
Føroyskir fótbóltsspælarar
Føroyskir undirhaldarar
Føðingar í 1943
Planet Awards vinnari
Føroyskir sangskrivarar
Vágbingar


Richard Harris

Richard St. John Harris (* 1 Oktober 1930 í Limerick í Írlandi – † 25 Oktober 2002 í London í Bretlandi) var ein Írskur sjónleikari, sangari, sangskrivari, leikstjóri, filmprodjúsari, og rithøvundur.

Yngru árini
Richar Harris var nr. fimm av nýggju systkjum í eini miðalstættar katólskari familju. , pápin Ivan Harris átti eina mjølmyllu. Hann gekk í skúla í Jesuittaskúlanum Crescent College í Limerick. Sum ein talentríkur rugbyspælari, var hann við á fleiri rugbyliðum í býnum har hann m.a. vann eina Munster Senior Cup medalju í 1954 við Garryowen. Richard hevði ambitiónir um at koma á á írska rugbylandsliðið, men tuberklar settu eina forðan fyri hesum, men hann var verðandi ein íðin rugbyfjeppari til sín doyggjandi dag.
Eftir at vera komin yvir tuberklasjúkuna avgjørdi Richard Harris at fara á sjónleikaraskúla í London, har hann slapp inn á London Academy of Music and Dramatic Art (LAMDA) at læra sjónleik.

Lívsleið innan film
Harris byrjaði sína filmskarrieru í 1958 í filminum Alive and Kicking. Hann hevði eisini ein minniligan leiklut í filminum The Guns of Navarone.

Í 1962 spældi Harris's í filminum Mutiny on the Bounty, saman við Trevor Howard og Marlon Brando.

Fyrsti høvuðsleiklutur hjá Harris var í filminum This Sporting Life í 1963, sum tann beiski ungi kolanámsarbeiðarin, Frank Machin, ið gerst ein kendur rugby spælari. Fyri hendan leiklutin vann Harris prísin best actor í 1963 á Cannes Film Festivalinum. Eftir hetta hevði hann fleiri leiðandi leiklutir ígjøgnum 1960'ini.

I 1970'unum hevði hann hetjuleiklutin í spenningsfilmunum "Golden Rendevous" og "The Cassandra Crossing" og eisini eru filmarnir "A man called Horse" og "A Man called Horse returns" kendir frá hesum tíðarskeiði.

Flestu kenna Richard Harris sum Albus Dumbledore i tveimum teimum fyrstu filmunum í filmsrøðini Harry Potter. Han bleiv seinnu árini útvaldur til nógvar ymsar leiklutir, t.d. Sulla í Julius Cæsar, Dr. Andreas Tork í Frøken Smillas fornemmelse for sne og ikki minst Marcus Aurelius í stórfilminum Gladiator.

Í 1968 hevði hann eitt tónleikahitt við lagnum "MacArthur Park".

Richard Harris doyði av krabbameini stutt áðrenn upptøkurnar til tann triðja Harry Potter-filmin Harry Potter og Fangin frá Azkaban byrjaðu.

Heiðurslønir og tilnevningar

Oscar heiðurslønin
 1963 – Tilnevndur – Besti sjónleikari í høvuðsleikluti – This Sporting Life
 1990 – Tilnevndur – Besti sjónleikari í høvuðsleikluti – The Field

Golden Globe heiðurslønin
 1968 – Vann – Best Motion Picture Actor – Musical/Comedy – Camelot
 1991 – Tilnevndur – Best Performance by an Actor in a Motion Picture – Drama – The Field

Grammy heiðurslønin
 – Vann – Best Spoken Word Recording fyri Jonathan Livingston Seagull – 1973
 – Tilnevndur – Ársins tónleikaútgáva fyri A Tramp Shining – 1968
 – Tilnevndur – Contemporary Pop Male Vocalist fyri MacArthur Park – 1968
 – Tilnevndur – Best Spoken Word, Documentary or Drama Recording fyri The Prophet – 1975

Moscow Film Festival - heiðursløn
 7. 1971 Vann - Besti Sjónleikari fyri Cromwell

Minnisvarðar
30 September 2006 varð ein bronzu standmynd av einum ungum Richard Harris ið spælir racquetball  í Kilkee í Co. Clare avdúkað av sjónleikaranum Russel Crowe ið var persónligur vinur við Richard og spældi saman við honum í filminum Gladiator frá 1999.

Ein onnur standmynd ið avmyndar Richard Harris sum King Arthur í filminum Camelot er reist í Bedford Row í Limerick, hendan standmynd hevur fingið nógva mótstøðu, tí fólk í Limerick meta at hon als ikki líkist Richard Harris.

The Richard Harris Award for Outstanding Contribution by an Actor er ein 'British Independent Film' Prísur ið varð innførdur í 2003 og er uppkallaður eftir Richard Harris.

Við BAFTA handanina í 2009, ognaði Mickey Rourke sín 'Best Actor award' til Harris, ið hann segði var ein "góður vinur og ein framúrskarandi sjónleikari."

Filmografi

Discografi

Albummir
 Camelot (Motion Picture Soundtrack) (1967)
 A Tramp Shining (1968)
 The Yard Went On Forever (1968)
 My Boy (1971)
 The Richard Harris Love Album (1972)
 Slides (1972)
 His Greatest Performances (1973)
 Jonathan Livingston Seagull (1973)
 The Prophet (1974)
 I, in the Membership of My Days (1974)
 Camelot (Original 1982 London Cast recording) (1982)
 Mack The Knife (Original Soundtrack) (1989)
 The Apocalypse (2004) the story of John the Apostle on Island named PatmosSingles
 "Here in My Heart (Theme from This Sporting Life)" (1963)
 "MacArthur Park" (1968)
 "Fill the World With Love" (1969)
 "Ballad of A Man Called Horse" (1970)
 "Morning of the Mourning for Another Kennedy" (1970)
 "Go to the Mirror" (1971)
 "My Boy" (1971)
 "Turning Back the Pages" (1972)
 "Half of Every Dream" (1972)
 "Trilogy (Love, Marriage, Children)" (1974)
 "The Last Castle (Theme from Echoes of a Summer)" (1976)
 "Lilliput (Theme from Gulliver's Travels)" (1977)

Fløguútgávur (CD)
 Camelot (Original 1982 London Cast Recording) (1988)
 Mack the Knife (Motion Picture Soundtrack) (1989)
 Tommy (studio recording) (1990)
 Camelot (Motion Picture Soundtrack) (1993)
 A Tramp Shining (1993)
 The Prophet (1995)
 The Webb Sessions 1968–1969 (1996)
 MacArthur Park (1997)
 Slides/My Boy (2 CD Set) (2005)
 My Boy (2006)
 Man of Words  Man of Music  The Anthology 1968–1974'' (2 CD Set) (2008) *

Keldur

Slóðir úteftir
Richard Harris IMDb The Internet Movie Database

Írskir sjónleikarar
Írskir sangarar
Føðingar í 1930
Andlát í 2002


Meryl Streep

Meryl Streep (doypt Mary Louise Streep) (* 22. juni 1949 í New Jersey) er ein amerikonsk sjónleikarinna.

Karriera

Meryl Streep hevði sína fyrstu framførslu á palli í 1971 í leikinum 'The Playboy of Seville', áðrenn hennara fyrsta filmsleiklut í sjónvarpsfilminum 'The Deadliest Season' í 1977. Hon hevur havt nógvar stórar leiklutir, nakað ið eisini sæst aftur í hennara nógvu oscarnomineringum. Heilar 16 ferðir er hon nominerað (3 ferðir fyri besta kvinnuliga leiklut og 13 ferðir fyri besta kvinnuliga hjáleiklut) tvær ferðir hevur hon vunnið. Fyrstu ferð í einum hjáleikluti fyri Kramer vs. Kramer (1979), aðru ferð sum besti sjónleikari fyri Sophie's Choice (1982). Hon fekk eisini ein Life Achievement Award frá tí amerikanska filmsinstituttinum (AFI) í 2004 fyri umfatandi karrieru sína. Meryl Streep var nominerað til ein Oscar í Oscarhandanini í 2009, fyri 'Besta kvinnuliga høvuðsleiklut', í filminum Doubt (2008), men vann hann ikki.

Privatlív

Sum heild vita fólk lítið um Meryl Streep, hon verjir sítt privatlív og er kend fyri at siga; "eg eri ein sjónleikarinna, ið fari heim aftaná arbeiðstíð".

Filmografi

 Everybody Rides the Carousel (1975)
 Julia (1977)
 The Deer Hunter (1978)
 Holocaust (1978)
 Uncommon Women and Others (1979)
 Manhattan (1979)
 The Seduction of Joe Tynan (1979)
 Kramer mod Kramer (1979)
 The French Lieutenant's Woman (1981)
 Still of the Night (1982)
 Sophies valg (1982)
 Silkwood (1983)
 In Our Hands (1984)
 Falling in Love (1984)
 Mit Afrika (Out of Africa, 1985)
 Plenty (1985)
 Heartburn (1986)
 Ironweed (1987)
 A Cry in the Dark (1988)
 She-Devil (1989)
 Postcards from the Edge (1990)
 Defending Your Life (1991)
 Death Becomes Her (1992)
 Åndernes hus (1993)
 A Century of Cinema (1994)
 The River Wild (1994)
 The Living Sea (1995)
 The Bridges of Madison County (1995)
 Before and After (1996)
 Marvin's Room (1996)
 Assignment: Rescue (1997)
 Eternal Memory: Voices from the Great Terror (1998)
 Dancing at Lughnasa (1998)
 One True Thing (1998)
 Chrysanthemum (1999)
 Music of the Heart (1999)
 Ginevra's Story (2000)
 Vermeer: Master of Light (2001)
 The Papp Project (2001)
 AI: Artificial Intelligence (2001)
 Orkidétyven (Adaptation, 2002)
 The Hours (2002)
 Monet's Palate: A Gastronomic View from the Gardens of Giverny (2003)
 Stuck On You (2003)
 The Manchurian Candidate (2004)
 Lemony Snicket - En ulykke kommer sjældent alene (2004)
 Prime (2005)
 A Prairie Home Companion (2006)
 The Devil Wears Prada (2006)
 Dark Matter (2007)
 Evening (2007)
 Rendition (2007)
 Lions for Lambs (2007)
 Mamma Mia (2008)
 Doubt (2008)
 Julie & Julia (2009)
 Its complicated (2010)

Leinki úteftir

 Meryl Streep IMDb The Internet Movie Database.

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1949


Dustin Hoffman

Dustin Hoffman (føddur 8. august 1937 í Los Angeles) er ein amerikanskur sjónleikari. Hann hevur spælt við í filmum, í sjónvarpi og í sjónleikarhúsum síðan 1960.

Keldur

Slóðir

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1937


Martin Landau

Martin Landau (føddur 20. juni 1928; a. 15. juli 2017) var ein amerikanskur film- og sjónvarps sjónleikari, sum er best kendur fyri sín leiklut í sjónvarpsrøðini Mission: Impossible (1966-1969) og Space: 1999 (1975-1977), og fyri sín prísvinnandi leiklut sum Bela Lugosi í filminum Ed Wood í 1994, har hann vann ein Oscar fyri besta mannliga hjáleiklutin.

Filmar í úrvali
 Crimes and Misdemeanors (1989)
 Ed Wood (1994)
 EDtv (1998)
 Sleepy Hollow (1999)

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1931


Peter Fonda

Peter Henry Fonda (* 23. februar 1940 í New York City, New York, deyður 16. august 2019 í Los Angeles), var ein amerikanskur sjónleikari og leikstjóri, sonur Henry Fonda, yngri beiggi Jane Fonda og faðir Bridget Fonda. Mamman Frances Ford Seymour forgjørdi sær í 1950, hetta er nakað ið Fonda kemur aftur tíl í sínum leikluti í Easy Rider Wyattsa upplivingar í gravlundini í New Orleans, Louisiana.

Peter Fonda studeraði sjónleikalist í heimbýi faðirsins Omaha í Nebraska har hann gekk á University of Omaha og begynti seinni á Omaha Community Playhouse har bæði pápin og Marlon Brando høvdu byrja sínar karrierur. Fonda fekk seinni leiklutir í sjónleikarhúsum á Broadway í New York har hann vann sær uppmerksemi í uppsetingini «Blood, Sweat and Stanley Poole» áðrenn hann fór til Hollywood, Los Angeles fyri at spæla við í filmum.

Fonda fekk sítt gjøgnumbrot sum motorsúkklukoyrandi hippie i kultfilminum Easy Rider frá 1969. Aftaná hendan filmin spældi Fonda í eini røð av ævintýrfilmum sum ikki fingu so stórt uppmerksemi, men fyri leiklut sín í filminum Ulee's Gold frá 1997 bleiv hann nomineraður til ein Oscar.

Filmografi (partvís)

 1966: Heavenly Blues í The Wild Angels
 1967: Paul Groves í The Trip
 1969: Wyatt í Easy Rider
 1974: Larry Rayder í Dirty Mary, Crazy Larry
 1976: Chuck Browning í Futureworld
 1978: Trucker
 1982: Mr. Freedom í Peppermint Frieden
 1996: Pipeline í Escape from L.A.
 1997: Ulyssesa 'Ulee' Jackson í Ulee's Gold
 1999: Terry Valentine í The Limey
 2004: Røddin sum sannleikin í videospælinum Grand Theft Auto: San Andreas
 2006: Alfred í Japan
 2007: Mephisto í Ghost Rider
 2007: filmar: 3:10 to Yuma

Leinki úteftir
 Peter Fonda Internet Broadway Database.

Amerikanskir sjónleikarar
Filmsleikstjórar úr USA


Elizabeth Taylor

Dame Elizabeth Rosamund Taylor (* 27. februar 1932 – † 23. mars 2011) var ein bretsk-amerikonsk sjónleikarinna. Hon var ein av kendastu sjónleikarum í heiminum og vann fleiri heiðurslønir fyri sítt virksemi sum sjónleikari, m.a. vann hon tvær ferðir heiðurslønina Academy Award for Best Actress, sum eisini er kent sum Oscar fyri bestu sjónleikarinnu. Hesar vann hon í 1960 fyri BUtterfield 8 og í 1966 fyri sín leiklut í Who's Afraid of Virginia Woolf?. Elizabeth Taylor varð fødd Onglandi, og búði í einum forstaði í ein útnyrðing av London saman við foreldrum og syskjum fyrstu sjey árini av lívi sínum. Í 1939 brast Seinni heimsbardagi á, og familjan flutti til USA at búgva. Bæði foreldrini hjá Elizabeth Taylor vóru úr USA, og tí fekk Elizabeth Taylor bæði bretskan og amerikanskan statsborgaraskap. Elizabeth Taylor gjørdi eitt stórt arbeiði og brúkti nógvan pening fyri at stuðla gransking í AIDS sjúkuni. Hon var við til at stovna National AIDS Research Foundation, sum var lagt saman við øðrum líkandi stovni og fekk síðan navni AmfAR, The Foundation for AIDS Research. Hon fekk ymiskan annan heiður, eitt nú: Presidential Citizens Medal, Legion of Honour, Jean Hersholt Humanitarian Award, AFI Life Achievement Award. Hon var tilnevnd sjeyndaplássi millum amerikanskar sjónleikarinnur á einum topp 50 lista, sum American Film Institute hevur gjørt.

Keldur

Føðingar í 1932
Andlát í 2011
Bretar
Bretskir sjónleikarar
Amerikanskir sjónleikarar


Zacharias Zachariassen

Zacharias Zachariassen (føddur í Gøtu í 1935 - deyður 21. august 2017) varð føroyskur trúboðari. Hann varð búsitandi í Norðragøtu. Hann hevur verið virkin í andaligum høpi í yvir 50 ár. Z. Zachariassen hevur verið blaðstjóri í umleið 45 ár, fyrst saman við øðrum á Røddini, og síðani á Leirkerinum. Leirkerið er eisini heiti á forlagnum, sum Z. Zachariassen hevur saman við beiggja sínum Flóvin Tyril. Eisini hevur hann skrivað nógvar bøkur við andaligum ella samkomuligum innihaldi, nevnast kann Jeremias - hin grátandi profeturin, Bíblian á føroyskum í hálva øld og Frá penni Petur Hábergs, sum er í tveimum bindum. Zacharias hevur eisini umsett nógvar sangir og sálmar til føroyskt, umframt at hava yrkt nógvar føroyskar sangir og sálmar, sum serliga verða brúktir í brøðrasamkomum í Føroyum.

Zacharias er pápi Jógvan Zachariassen og Jákup Zachariassen.

Brøðrasamkoman
Trúboðarar í Føroyum
Føðingar í 1935
Føroyskir blaðstjórar
Andlát í 2017


Petur William Háberg

Petur William Háberg (føddur 31. august 1914 í Havn, andaðist 25. oktober 1984) var kendur fyri sín leiklut í Brøðrasamkomuni í Føroyum, hann hevur m.a. hevur umsett og yrkt nógvar sangir sum verða sungnir í Brøðrasamkomuni í dag. Eftir barnaskúlan og realskúlan arbeiddi hann hjá Tórstein Petersen sakførara. Seinni arbeiddi hann hjá Jens av Reyni í P/F Tór. Saman við svágrinum, Jens Christian Christiansen (Kissa) gav hann fleiri bøkur út á Norrøna Forlagnum. Eisini róku teir bilasøluna Norrøna. Petur Háberg fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri bókina Hugbintingar, sum P/F Dagblaðið gav út í 1981. Bókin var ein greinarøð hjá Peturi Háberg í Dagblaðnum árini 1976-77.

Hann var giftur við Hjørdis, saman fingu tey børnini: Beinta, Erna, Jógvan Páll, Elma, Pætur og Malan.

Bókaútgávur
 Hugbirtingar - Dagblaðið P/F gav út greinarøð hjá Peturi Háberg í Dagblaðnum árini 1976-77.

Keldur

Brøðrasamkoman
Trúboðarar í Føroyum
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1914


Sąspów

Sąspów er ein býur í Póllandi. Sąspów hevur 1361 íbúgvar (2010). Býurin liggur umleið 23 km í ein útnyrðing av býnum Kraków.

Býir og bygdir í Póllandi


Eau Claire, Wisconsin

Eau Claire er ein býur í Wisconsin, í Sambandsríkinum Amerika. Hann hevur umleið 65.883 íbugvar (í 2010) og var stovnaður í 1856. Býurin er tann 9. størsti í Wisconsin.

Wisconsin
Býir í Wisconsin


Mormonarar

Mormonarar (alment enskt heiti The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints) eru ein amerikonsk sekt frá 1830. Stovnarin æt Joseph Smith. Sektin er ein blandingur av jødiskum-kristnum karakteri. Í fyrstuni lærdi og praktiseraði sektin, at menn kundu hava fleiri konur. Tað er ikki galdandi longur.

Mormonararnir hava ein dátugrunn yvir allar deyðar borgarar í USA.

Næstan tríggir fjórðingar búgva í Utah. Í Danmark eru umleið 2.000 limir.

Kristindómur


Colin Powell

Colin Luther Powell (f. 5. apríl 1937 í New York City - 18. okt 2021 í/á Bethesda) var uttanríkisráðharri í stjórnini hjá Republikanska forsetanum George W. Bush. Hann er limur í GOP.

Tað var tann 5. februar í 2003, at Powell royndi at sannføra altjóða samfelagið um øll hópoyðingarvápnini hjá stýrinum í Bagdad. Ein mánað seinni gjørdi USA innrás í Irak.

Amerikanskir politikarar
Uttanríkisráðharrar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1937


Amerikanskur fótbóltur

Amerikanskur fótbóltur (nevndur fótbóltur í USA) er tjóðarítrótt í USA. Amerikanskur fótbóltur er ikki tann ítróttur, sum føroyingar hava størstan áhuga í. Men fyri amerikanarar er finalan, Super Bowl, hæddarpunktið á árinum. Frá september mánaði og árið út verður kappast í tveimum kappingum í amerikanskum fótbólti. Alt hetta endar við, at sekstan lið fara víðari til Play offs, og fyri mong lið er hetta succes-kriteriið. Fótbóltsvøllurin er við strikum býttur í 20 eins stór øki, ið eru fimm yards breið (4,57 m.). Ein dystur eru 4 hálvleikir, sum eru 15 minuttir hvør. Í amerikanskum fótbólti eru 11 leikarar á hvørjum liðnum.

Wilson-bóltur er nógv brúktur av fótbóltsfeløgum og framhaldsskúlum í USA til amerikanskan fótbólt.

Kelda

Sí eisini

 NFL.

Ítróttur
Amerikanskur fótbóltur


Magni Christiansen

Magni Christiansen er føroyskur gospel-sangari úr Kvívík. Flestir føroyingar kenna navnið Magni Christiansen. Hesin cowboy'arin hevur nú í mong ár verið sera væl dámdur millum føroyingar. Magni hevur útgivið fimm fløgur, og hava hesar eisini verið sera væl móttiknar. Men tað heilt serliga við seinastu útgávuni, er at hon er upptikin í countryheimstaðnum Nashville, Tennessee saman við contrytónleikarum í USA.

Og sjálvt um tað eru verðsligir menn sum Shakin Stevens og Alan Jackson sum eru tónleikaligar fyrimyndir hjá Magna, letur hann tað ikki verða nakar ivi um hvør er størsta fyrimynd hansara, nevniliga Jesus, og eru sangir hansara flest eisini um hendan mannin sum broytti lív hansara.

Hann hevur eisini umsett nógvar sangir og sálmar til føroyskt.

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Country sangarar
Country tónleikarar
Kvívíkingar


Tjaldur (hondbóltsfelag)

Hondbóltsfelagið Tjaldur er eitt hondbóltsfelag í Runavík, sum varð endurstovnað 29. oktober 1998. Tjaldur spælir í bestu deildunum hjá monnum og kvinnum. Besta kvinnuliðið hjá Tjaldri gjørdist steypavinnarar í 2011. Í landskappingini í Sunsetdeildini vunnu tær bronsu í 2011.

Søga
Hondbóltsfelagið Tjaldur var stovnað í 1957. Liðið var tá ein deild hjá NSÍ, og byrjaði í landskappingini longu sama ár. Stigtakarar til nýggja liðið vóru Niklas Folbo og Ib Hauritz. Ib var av Tvøroyri men flutti til Runavíkar at starvast sum bakari. Millum leikarar á fyrsta liðinum vóru teir báðir Niklas og Ib, Klæmint úr Lamba, og Hans á Bakka sum málmaður. Ikki gekk væl fyrstu tíðina og minnist Niklas at teir taptu allar dystirnar, og harímillum heili 8-1 fyri Stjørnuni í Klaksvík.

Hondbólturin varð spældur á Sandinum. Eitt øki, sum var brúkt at hagreiða sild og goyma sildatunnur í sildatíðini, sum byrjaði fyrst í august mánað, tá sildin tók seg upp norðanfyri. Sandurin var tøkur hjáliðnumm um ólavsøkutíð at spæla hondbólt á. Vøllurin var grúsvøllur, og har kálkaðu teir hondbóltsmátini í sandin.

Fyrsta ítróttarhøllin kom í Klaksvík í 1968, og næsta høllin kom í Havn á heysti 1970. Soleiðis broyttist hondbólturin frá at vera uttanduraítróttur til innanduraítróttur, og so við og við fánaði virksemið hjá Tjaldri. Men fyrst í 1980-árunum bragdaði aftur, tá høllin á Skála kom í 1980 og høllin í Runavík tikin í nýtslu í 1983.

Áðrenn høllin í Runavík kom, var vant í fimleikahøllini, men tá høllin á Skála kom, keypti felagið buss so koyrast kundi inn á Skála at venja hondbólt. Væl gekk, og vunnu NSÍ dreingir, sum liðið tá æt, FM-heitið í 1982 og 1985, og dreingir 10 ár hjá NSÍ vunnu FM-heitið í 1986. Fleiri úr hesum árgangum vuksu upp at spæla í bestu mansdeilidini. Har ímillum kunna nevnast Sverri Justinussen, Trygvi Mortensen, Jens Martin Knudsen og Andrias Jacobsen.

Í eina tíð hevði Tjaldur bæði mans- og kvinnulið í bestu deildini, men árgangirnir minkaðu tá spælarir fóru av landinum og soleiðis fánaði felagið.

Tjaldur dreingir 10 ár vunnu tó FM-heitið í 2008 og 2011. Besta kvinnuliðið vann FM-heitið í 2009 og steypakappingina í 2011, men tíverri fánaði virksemið enn einaferð.

Í september 2012 boðaði VÍF frá at felagið hevði gjørt eina samstarvsavtalu við Tjaldur. Avtalan bar við sær at bestu og næstbestu kvinnulið felagana løgdu saman. Nýggja felagsliðið fekk navnið VÍF/Tjaldur. 17. juni 2013 boðaði Tjaldur tó frá at liðið hevði sagt upp samstarvinum. Nevndin metti at tað vóru ov nógvir spælarar, ið ikki fingu at at spæla, og valdi tí at fara egnar leiðir. Samstundis varð boðað frá einum samstarvi ímillum Tjaldur og STÍF.

Tann 5. oktober í 2013 boðaði nevndin í Hondbóltsfelagnum Tjaldri frá, at at tey løgdu frá sær, soleiðis at felagið var niðurlagt og at alt virksemi helt uppat. Hendan avgerð varð tikin vegna hølistrupulleikar hjá felagnum, í sambandi við at nýggj fimleikahøll var bygd í Runavíkar kommunu. Virksemið var tikið uppaftur tá Fimleikahøllin Bylgjan var tikin í nýtslu.

Í 2015 greiddi Johnny Lamhauge, nevndarlimur soleiðis frá: – Tjaldur hevur áður ikki havt so nógvar ungdómar, sum júst nú. Spælarar koma líka úr Fuglafirði at spæla hondbólt við Tjaldri. Eg kann nevna, at í U8 ár deildini hava vit tvey lið, dreingir/gentur 10 ár trý gentulið og fýra dreingjalið, dreingir/gentur 12 ár tvey dreingjalið og eitt gentulið, dreingir/gentur 14 ár tvey dreingjalið og eitt gentulið. Dreingir/gentur 16 ár høvdu vit eitt dreingjalið og eitt gentulið, men genturnar eru byrjaðar so seint at spæla hondbólt, at tær stóðu seg ikki ímóti hinum liðunum, og munurin gjørdist alt ov stórur. Tí góvust tær í kappingarárinum. Ein B-deild átti at verið í gentum 16 ár. Í vetur hava 2. deild menn og 1. deild kvinnur spælt í landskappingini, og næsta kappingarár manna vit eitt 1. deildarlið við monnum. Jú vit eru væl nøgd, at so nógv ungfólk vilja spæla hondbólt í Tjaldri. Trupulleikin hjá okkum er at fáa nóg nógvar venjarar at venja tey ungu. Tjaldur hevur góðar hondbóltsumstøður í nýumvældu høllini, har vit hava tjúgu venjingartímar um vikuna. Vit kundu ynskt okkum nakrar venjingartímar aftrat, sigur Johnny at enda.

Hópurin hjá Tjaldri í Sunsetdeildini
Hópurin hjá kvinnum í Sunsetdeildini sá soleiðis út í 2011 (tær sum vunnu gull í steypakappingini):
1. Gurðun í Lágabø, málverji, 2. Benadikta Johannesen, 3. Kirstin Gaardbo, 4. Annika Thomsen, 5. Heidi Sevdal, 6. Sarah Ann Thomsen, 7. Adina Petrea, 8. Barbara Nygaard, 9. Ansy Sevdal, 10. Jakoba Sevdal, 11. Jóhanna í Króki, 12. Simona Hansen, málverji, 13. Simona Petersen, 14. Sólfríða Pattinson, 15. Eyð Jacobsen, 16. Beinta Joensen, 17. Cornelia Rimbu, 18. Katrin Jacobsen, málverji, 19. Hansina Joensen
Venjari: Trúgvi Mortensen
Hjálparvenjari: Damir Oros
Liðleiðari: Jákup Mortensen

Vaksnamanna nevndin

2017/2018http://hsf.fo/felog/tjaldur-2/

 Selinda í Heiðunum, forkvinna
 Torben Nielsen, næstformaður
 Durita Olsen, kassameistari
 Maud Hansen, nevndarlimur
 Jacob Martin Jacobsen, nevndarlimur
 Andrias Jacobsen, tiltakslimur
 Johnny Lamhauge, tiltakslimur

Ungdómsnevndin

 Niels Petur Bech
 Sonja Gleðisheygg

Keldur

Útvortis slóðir
 Heimasíðan hjá Hondbóltsfelagnum Tjaldri
 Nýggja almenna heimasíðan hjá Hondbóltsfelagnum Tjaldri

Føroysk hondbóltsfeløg
Hondbóltur


Bowling

Bowling er ein sportur, ið eisini kann gerast í Føroyum. Vit hava t.d bowling høllina á Hálsi.

Ítróttur


Holocaustdagur

Holocaustdagur er 27. januar. Undir Seinna heimsbardaga vórðu 6 milliónir jødar týndir, umframt at fólk frá øðrum minnilutabólkum eisini vórðu týnd. Fyri at minnast hendan sorgarleik er ásettur ein altjóða dagur til minnis um Holocaust. Tann 27. januar 1945 kom Reyði herurin hjá Sovjettsamveldinum til týningarleguna í Auschwitz og setti jødarnar har í frælsi. Tí var tann 27. januar valdur at vera minningardagur á hvørjum ári.

Merkisdagar


Jason Aldean

Jason Aldine Williams (f. 28. februar 1977 í Macon, Georgia) er ein amerikanskur country-tónleikari úr Georgia. Hansara mest kendu sangir eru "My Kinda Party", "She's Country", "Big Green Tractor", "The Truth" og "Hicktown".

Hann býr í Nashville, Tennessee saman við konuni Jessica, og saman eiga tey dóttrina Keeley (f. í 2003).

Hópskjóting á festivali í Las Vegas 2017
Hin 1. oktober 2017 var Aldean júst byrjaður at syngja "When She Says Baby" á Route 91 Harvest Festivalinum í Las Vegas, tá ein vápnaður maður byrjaði at skjóta inn í hópin á 22.000 fólk, ið vóru á festivalinum. Maðurin var staddur á 32. hædd á Mandalay Bay Resort & Casino. Jason Aldean flýddi av pallinum og varð ikki særdur, men í minsta lagi 58 fólk vórðu dripin og meira enn fimm hundrað vóru særd. Hendingin varð tann, ið hevði kravt flest mannalív í nýggjari amerikanskari søgu. Aldean skrivaði seinni á Instagram, at hann og hansara bólkur høvdu tað gott, men at tey vóru sera sorgarbundin um tey mongu, ið vóru komin har fyri at hava tað stuttligt, men í staðin mistu lívið á festivalinum.

Fløguútgávur

 2005: Jason Aldean.
 2007: Relentless.
 2009: Wide Open.
 2010: My Kinda Party.
 2012: Night Train.
 2014: Old Boots, New Dirt.
 2016: They Don't Know.

Keldur

Amerikanskir tónleikarar
Country sangarar
Country tónleikarar


Amerikanskt enskt mál

Amerikanskt enskt (á enskum: American English) er eitt málføri av enskum, ið verður tosað í USA.

Mál í USA
Enskt mál


Tro, håb og trolddom

Tro, håb og trolddom (trúgv, vón og gandur) er ein danskur filmur frá 1960 ið varð innspældur í Føroyum .
Manuskript William Heinesen og Erik Balling.
Instruktión Erik Balling og Finn Henriksen.
Nakrir leikarar ið spældu við:

Bodil Ipsen
Gunnar Lauring
Peter Malberg
Poul Reichhardt
Jakob Nielsen
Louis Miehe-Renard
Berthe Qvistgaard
Poul Müller
Valsø Holm
Victor Montell
Carl Ottosen
Kjeld Jacobsen
Hanne Winther-Jørgensen
Freddy Koch
Ole Larsen
Gunnar Strømvad
Henry Lohmann
Axel Strøbye
Bertel Lauring
Bjørn Spiro
John Hahn-Petersen

Danskir filmar
Filmar frá 1960'unum


Subway

Subway, sum serliga fæst við at selja smurd langabreyð ("subs" sum stytting fyri "submarine sandwiches"), er ikki skrásett á nøkrum børsi, og talsmaðurin fyri felagið, Les Winograd, vísir til hetta sum eina av grundunum til góðu gongdina seinastu árini. Fyritøkan hevur valt ikki at skráseta seg á børsinum, tí at hetta loyvir teimum at halda fokus á vøruna, dygdina, sølustøðini og ikki alt hitt roksið, sum stendst av børsskráseting so sum fíggjarrapportir og annað, sigur Winograd.

Í 2010 er Subway farið framvið McDonald's sum heimsins størsta innan skundverðar, um mált verður í tali á sølustøðum. 1. januar í 2010 vóru 33 749 Subway sølur at finna kring heimin, meðan talið á McDonald's sølustøðum var 32 737. Sostatt er Subway farið framvið McDonald's einaferð í 2010, boðar tíðindastovan AFP frá.

Subway hevur høvuðsskrivstovu sína í Milford í Connecticut, USA.

Fyritøkur


Sex and the City

Sex and the City er ein amerikanskur filmur frá 2008 ið varð innspældur í New York City.

Filmsliga útgávan av Sex and the City hevur fingið bæði rís og rós eftir heimspremieruna á Leicester Square í London 12. mai 2008.

Kollektiónin inniheldur ymiskt, sum minnir bæði um Carrie, Charlotte, Miranda og Samantha og stíl teirra í væl umtóktu sjónvarpsrøðini. M.a. er ein svartur pailletkjóli, ein reyður A-formaður kjóli við prikkum, ein høgur svartur niðurdeilur, ein paillet-blazari og eitt catsuit.

Søga

Filmurin tekur um endan, har sum væl umtókta sjónvarpsrøðin slepti fyri fýra árum síðan. Steikin Carrie Bradshaw (Sarah Jessica Parker) og hennara vinkonur Samantha Jones (Kim Cattrall), Miranda Hobbes (Cynthia Nixon) og Charlotte York Goldenblatt (Kristin Davis) sum allar búgva í New York City í New York, USA vita alt um móta, matstovur og hvat er inn beint nú, men við kærleikanum gongst ikki so væl. Carrie er kortini saman við stóra kærleikanum John James "Mr. Big" Preston (Chris Noth), og tey eru farin at reika fyri brúdleypi. Hon stákast óført saman við vinkonunum, men knappliga má Carrie sanna, at tað veruliga lívið ikki er sum eitt ævintýr.

Leikarar

Nakrir leikarar ið spældu við

Høvuðsleikarar

 Sarah Jessica Parker
 Kim Cattrall
 Kristin Davis
 Cynthia Nixon
 Chris Noth
 Jennifer Hudson
 David Eigenberg
 Jason Lewis

Aðrir

 Evan Handler
 Willie Garson
 Mario Cantone
 Lynn Cohen
 Candice Bergen
 Annaleigh Ashford
 Andre Leon Talley
 Joseph Pupo
 Alexandra Fong
 Parker Fong
 Gilles Marini
 Monica Mayhem
 Julie Halston
 Daphne Rubin-Vega

Virðirslønir

MTV Movie Awards
 2008: Best Summer Movie So Far (Nominerað)
Teen Choice Awards
 2008: Choice Movie Actress: Comedy (Nominerað)
 2008: Choice Movie: Chick Flick (Nominerað)
Satellite Awards
 2008: Best Costume Design (Nominerað)
People's Choice Awards
 2008: Favorite Cast (Nominerað)
 2008: Favorite Song from a Soundtrack (Nominerað)
National Movie Awards
 2008: Best Comedy (Nominerað)
 2008: Best Female Performance (Nominerað)
Golden Trailer Awards
 2008: Best Summer 2008 Blockbuster Poster (Nominerað)
Costume Designers Guild Awards
 2009: Excellence in Costume Design for Film (Nominerað)

Slóðir úteftir

 Sex and the City á IMDb (kelda).

Amerikanskir filmar


Tangled

Tangled ("Fløkt"; danskt heiti: "To på flugt - Et hårrejsende eventyr") er ein amerikanskur familju teldugjørdur teknifilmur frá 2010. Hann hevur danska talu, og nógvur tónleikur og sangur er í honum. Aldursmarkið er frá 7 ár og eldri. Filmurin varar 1 tíma og 40 minuttir. Filmurin kostaði 260 milliónir amerikanskir dollarar (1,35 milliardir krónur) at gera.

Søgugongd
Langt inni í einum skógi, er tann vakra og ljóshærda prinsessan Rapunzel goymd í einum høgum torni. Øll vilja hava fatur á henni, av tí at hár hennara er gandað. Tá ið Rapunzel var lítil, stjól ein ónd kona hana og goymdi hana burtur fyri at hava gandamegina fyri seg sjálva. Foreldrini hildu á við at leita eftir henni, men til fánýtis.

Ein dagin rýmur tjóvurin, Flynn Rider, undan vaktarum og finnur av óvart tornið við goymdu Rapunzel. Hon leingist innarliga eftir frælsi og at sleppa at síggja heimin, sum hon ongantíð hevur upplivað. Flynn hevur ógvuliga nógvar fíggindar, men tey gera eina avtalu, og saman fara tey gjøgnum nógv spennandi og stuttligt. Rapunzel møtir nógvum nýggjum og spennandi fólkum, og tey gerast vinir hennara. Nógv av teimum eru tjóvar og ógvuliga vandamiklir, men Rapunzel fær tað besta úr teimum.

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney animatiónsfilmar


Hannah Montana

Hannah Montana var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð, ið varð send frá 24. mars 2006 - 16. januar 2011 í USA. Fríggjadagin 12. november 2011 var síðsti parturin av heimskendu sjónvarpsrøðini vístur á Disney Channel. Sjónvarpsrøðin um vanligu gentuna Miley Stewart, sum livir eitt dupult lív, sum poppstjørnan, Hannah Montana, er nú endað eftir 95 partar og filmin Hannah Montana: The Movie (2009).

Sjónvarpsrøðin hjá Disney Channel gjørdist beinavegin væl umtókt. Átjan ára gamla Miley Cyrus hevur í næstan 4 ár leikt høvuðsleiklutin í kendu sjónvarpsrøðini saman við pápanum, Billy Ray Cyrus sum eisini leikar pápi hennara. Sjónvarpsrøðin minnir nógv um veruliga lívið hjá filmsstjørnuni og sangarinnuni Miley Cyrus, og hon hevur sjálv sagt, at tað ikki rættiliga er sjónleikur, tá hon leikar Miley Stewart. Allar tríggjar genturnar Miley Cyrus, Miley Stewart og Hannah Montana er vorðnar heimskendar og hava havt konsertir um allan heimin.

Í fyrstuni var tað mest Hannah Montana, fólk vildu hoyra, men tá Miley Cyrus er blivin vaksnari og vil sjálv royna seg sum sangarinnu, vilja flest fólk hoyra hana syngja. Hon hevur eisini spælt í filminum The Last Song.

Søga

Sjónvarpsrøðin, Hannah Montana, snýr seg um gentuna Miley Stewart, sum flytir frá Tennessee til Malibu í Kalifornia fyri at royna seg sum sangara. Hon elskar tónleikin og at syngja, men vil kortini ikki hava, at fólk kenna hana úti á gøtuni, og at hon verður viðfarin øðrvísi bara tí, at hon er kend. So hon livir eitt dupult lív, har hon fær tað besta úr tveimum heimum. Í tí eina er hon tann vanliga Miley Stewart og í hinum, er hon heimskenda poppstjørnan, Hannah Montana, sum er fyrimyndin hjá næstan øllum tannáringagentum í USA.

Tað ljóðar lætt at liva hetta luksus lívið, men so er ikki. Miley er alla tíðina noydd at lúgva fyri fólki, hon elskar, fyri at tey skulu finna útav, hvør hon er. So nógv sum er gott við at vera Hannah Montana er eisini ringt, so Miley Stewart sær ofta onga aðra loysn enn at siga við heimin, hvør hon ordiligt er. Kortini kemur hon aldri so langt og fær altíð reddað poppstjørnuni.

Hesu ferð gongur tað kortini ikki. Miley Stewart og Hannah Montana hava fingið ein sjek, sum tær eru ordiliga forelskaðar í, og hann verður hataður av øllum Hannah Montana-fjepparum, tí tey vita ikki av, at Miley og Hannah eru ein og tann sama gentan. Eisini verður Lily, besta vinkonan hjá Miley Stewart noydd til at uppgeva skúlan, sum hon hevur droymt um at sloppið á alt lívið, tí at Miley ikki slapp inná orsakað av hennara dupult lívið sum Hannah Montana. Miley Stewart sær nú, hvussu nógv Hannah Montana sárar hennara vinfólk og sær ongan annan útveg.

Slóðir úteftir

 Almenn netsíða.

Sjónvarpsrøðir úr USA


Drogheda

Drogheda [:drå'hida:] (írskt Droichead Átha, "brúgvin um vaðið") er ein býur ið liggur við ánna Boyne í Co. Louth á eysturstrond Írlands, 45 km norðan fyri Dublin. Áin Boyne er mark til Co. Meath, og sostatt liggur sunnasti parturin av Drogheda, sunnan fyri ánna í Co. Meath.

Ítróttur
Fótbóltsliðið í býnum, Drogheda United gjørdist írskur meistari í (Premier Division) fótbólti í 2007.

Írland


Amerikanska Kollveltingin

Hin Amerikanska Kollveltingin, ið vardi frá 1765 til 1783, rakk hæddarpunktinum, tá amerikumenn tóku sær rætt til at siga upp trúskap sín til bretska kongahúsið. Umboðsmenn fyri øll trettan hjálondini ("Second Continental Congress") samtyktu amerikansku frælsisyvirlýsingina í Philadelphia tann 4. juli 1776. Í seinnu helvt av 1700-talinum tók ein tjóðskaparrørsla seg upp í øllum Vesturheiminum.

Ónøgd niðursetufólk

Byrjanin til ta amerikonsku sjálvstýristilgongdina skal síggjast í ljósinum av, at bretar mettu, at tað var neyðugt at skatta koloniirnar fyri at kunna fíggja umsitingina av teimum. Bretska krúnan legði eina røð av skattum á koloniirnar, men mótstøðan var hørð og umfatandi. "The East India Company" fekk einarætt frá bretsku stjórnini at flyta te úr Kina beinleiðis til síni umboð í USA, og hetta førdi við sær, at niðursetuhandilsmenninir ikki fingu lut í hesum lønandi handli. Tann 16. desember í 1773 skipaðu nøkur niðursetufólk fyri sokallaðu Boston Tea Party sum eitt mótmæli ímóti bretsku atferðini. Hetta gjørdist byrjanin til harða stríðið millum niðursetufólkið og bretsku ta stjórnina. Bretar kravdu frið og landaskil, men amerikumenn kravdu frælsi.

Byrjan av frælsiskrígnum og Frælsisyvirlýsingin

Í september í 1774 varð stevna hildin í Philadelphia í Pennsylvania, sum nevndist "First Continental Congress". Allar koloniirnar uttan Georgia sendu umboð til stevnuna. Endamálið við stevnuni var at bøta um sambandið við ta ensku stjórnina, men hetta eydnaðist ikki, og í apríl mánaði í 1775 vóru niðursetufólk í Massachusetts í bardaga við bretar við Concord og Lexington. Frælsiskríggið brast á. Stríðið spjaddist og uppreistur var veruleiki, og krav um fullveldi varð endaliga orðað 4. juli í 1776 í tiltiknu Frælsisyvirlýsingini, ið staðfesti natúrrættindi hjá mannaættini og fullveldið hjá teimum amerikonsku statunum. Thomas Jefferson orðaði yvirlýsingina, sum í stóran mun er grundað á tey politisku ástøðini hjá enska heimspekinginum John Locke .

Frælsiskríggið vardi longri enn væntað. Tað byrjaði 19. apríl í 1775, tá ið niðursetumenn og bretsk herlið brustu saman við Lexington og kríggið endaði 19. oktober 1781, tá ið Chares Cornwallis við heri sínum gav seg yvir í Yorktown, Virginia. Bretar, sum eisini vóru í kríggi við fleiri evropisk lond, máttu lúta fyri frælsishugaðu niðursetufólkunum. Í 1783 viðurkendi Stóra Bretland fullveldið hjá teimum 13 koloniunum.

Samgongusáttmálin

Meginlandsstevnan (enskt: Continental Congress), sum var sett saman av umboðum frá øllum statum, viðurkendi í november í 1777 "Articles of Confederation", ið komu í gildi í mars 1781 eftir at statirnir høvdu góðtikið skjalið. Samgongusáttmálin ásetti sambandið millum einstøku statirnar og nýggju meginstjórnina. Sáttmálin staðfesti, at statirnir vóru sjálvstøðugir og at meginstjórnin einans var ein miðil hjá statunum at ráða og stýra í samstarvi (sokallað konfederatión). Óttin fyri eini sterkari meginstjórn, eins og tann bretska, er endurspeglaður í samgongusáttmálanum. Alt valdið var hjá kongressini, sum var sett saman av umboðum frá statunum. Tann nýggi sáttmálin og tann nýggja stjórnin hóvdu sínar veikleikar. Eingin forseti var, einki tjóðardómsvald var, og kongressin hevði ikki rætt at áleggja skatt, men noyddist at biðja um pening frá statunum. Tingið hevði heldur ikki rætt at stýra handli. Tað var næstan ómøguligt at bøta um veikleikarnar, tí broytingar kundu einans fremjast, um allir trettan statirnir atkvøddu fyri broytingunum.

Tørvur á eini nýggjari skipan

Krøv um broytingar var úrslit av eini maktarleysari meginstjórn og búskaparkreppu í 1780-árunum. Fleiri politiskir leiðarar mettu, at trupulleikarnir í 1780-árunum vóru úrslit av veikleikunum í samgongusáttmálanum, serliga vantandi evnini hjá meginstjórnini av fáa skil í lag í fleiri statum. Sambært James Madison (16. mars 1751 – 28. juni 1836) , sum av fleiri verður mettur at vera faðir at teirri amerikonsku stjórnarskipanini, og øðrum var loysnin at seta eina nýggja meginstjórn á stovn og at smíða eina nýggja stjórnarskipan. Hann metti, at neyðugt var at seta á stovn eina sterka samveldisstjórn, men hann bar ótta fyri, at ein sterk samveldisstjórn kundi misnýta valdið og fremja ágang ímóti borgarunum. Tí var neyðugt, í teirri nýggju skipanini, at tryggja, at valdið ikki varð miðsavnað. Fyri at forða fyri valdsmiðsavnan og valdsmisnýtslu, skuldi tann politiska skipanin býtast í tríggjar partar - tað lóggevandi, útinnandi og dømandi valdið. Eitt slíkt valdsbýti var alneyðugt sambært James Madison.

Stjórnarskipanarstevnan

Í 1786 bjóðaði Virginia statunum til stevnu í Annapolis, Maryland fyri at endurskoða og betra um handilsviðtøkur. Umboð frá einans fimm statum møttu upp. James Madison og Alexander Hamilton vóru millum umboðini. Seinni høvdu hesir avgerandi ávirkan á stjórnarskipanarsmíðið. Stevnan samtykti at kalla saman til stevnu árið eftir í Philadelphia, Pennsylvania. Tólv av trettan statum møttu upp í mai mánaði í 1787. Nógv vitborið fólk var savnað. Nógvir høvdu høga útbúgving og fleiri dugdu væl latín og grikskt. Stevnan varð hildin, fyri afturlatnum hurðum, frá mai til september. Høgt virdu leiðararnir Benjamin Franklin og George Washington tóku lut í stevnuni, og var George Washington einmælt valdur til stevnuforseta, men veruliga leiðslan kom frá einum lítlum bólki av ídnum tjóðskaparmonnum - Alexander Hamilton frá New York, James Madison frá Virginia og James Wilson frá Pennsylvania.

The Great Compromise

Ta fyrstu vikuna legði Edmund Randolph frá Virginia uppskot fram, sum James Madison hevði tilevnað, við broytingum, sum kundu koma ístaðin fyri ta veiku samgonguna av statum og seta á stovn eina dygdargóða meginstjórn heldur enn at endurskoða samgongusáttmálan (enskt upprunaheiti: Articles of Confederation). Umboðini vóru samd um at skifta orð um uppskotið, ið nevnist Virginia-ætlanin. Endamálið við ætlanini var at skapa eina sterka meginstjórn. Lóggávutingið skuldi hava vald at kolldøma statslógir. Nýggja stjórnarskipanin skuldi geva stjórnini størri myndugleika yvir statunum og fólkinum. Stjórnarvaldið skuldi býtast í tríggjar sjálvstøðugar deildir - lóggávudeild, útinnandi deild og dómsdeild.

Teir smáu statirnir góðtóku ikki Virginia-ætlanina, tí teir bóru ótta fyri, at áhugamál teirra fóru ikki at verða røkt. Sambært Virginia-ætlanini átti umboðanin í lóggávutinginum at verða avgjørd av skattaupphæddini, sum bleiv rindað til meginstjórnina. William Paterson úr New Jersey legði fram, umboðandi smáu statirnar, eitt alternativt uppskot til tess at varðveita sterka leiklutin hjá statunum. Alternativið verður kallað New Jersey-ætlanin. Allir statir skuldu, sambært uppskotinum, hava somu umboðan í einum eittkamar tingi. Hetta uppskot fekk ikki undirtøku, men smáu statirnir høvdu tó nóg nógvan stuðul til tess at fáa í lag eina neyðloysn viðvíkjandi spurninginum um umboðan í lóggávutinginum. Ein nevnd varð vald til at loysa ósemjuna, og úrslitið gjørdist "The Great Compromise". Sambært hesum uppskoti skuldi umboðanin í umboðsmannatinginum verða grundað á fólkatalið í statunum, meðan umboðanin í senatinum var líka hjá øllum statunum, nevniliga tveir senatorar hvør. Nógvar aðrar ósemjur vóru, og fleiri aðrar neyðsemjur vóru gjørdar áðrenn stjórnarskipanaruppskotið varð latið úr hondum í september í 1787. Eftir at New Hampshire sum nýggjundi staturin góðkendi stjórnarskipanina, kom hon í gildi 4. mars í 1789.

Orðaskiftið

Tá ið stjórnarskipanin varð latin statunum til góðkenningar, byrjaði eitt stórt alment orðaskifti. Tey, sum vóru ímóti stjórnarskipanini, nevndir antifederalistar, mettu, at nýggja stjórnarskipanin tók ov nógv vald frá einstøku statunum og gjørdi samveldisstjórnina alt ov sterka, so at persónliga frælsið, ið tey høvdu stríðst fyri, fór at koma í vanda. Til tess at koma hesum ákærunum til lívs, lovaðu federalistarnir, teir, sum stuðlaðu stjórnarskipanini, at staðfesta hesi frælsisrættindi eftir at nýggja stjórnarskipanin var staðfest.

Úrslitið gjørdist tey fyrstu tíggju ískoytini til stjórnarskipanina, nevnd "Bill of Rights", og komu hesi í gildi 15. desember í 1791. Besta próvførslan fyri teirri amerikonsku stjórnarskipanini er savnað í "The Federalist Papers", ið var ein røð av greinum, sum vóru prentaðar í bløðum í New York frá oktober 1787. Greinarnar vórðu skrivaðar undir dulnevninum Publius. Høvundarnir vóru Alexander Hamilton, James Madison og John Jay, sum høvdu havt stóra ávirkan í stjórnarskipanarsmíðinum og vóru ídnir talsmenn fyri teirri nýggju stjórnarskipanini. "The Federalist Papers" vísir ikki bara, hvussu stjórnarskipanarsmiðirnir fataðu skipanina, tá ið teir skrivaðu hana, men eisini hvussu fólkið í USA fataði nýggju grundleggjandi lógina, tá ið tey góðkendu hana.

Ávirkan av teirri amerikonsku stjórnarskipanini

Teir amerikonsku stjórnarskipanarsmiðirnir evnaðu til eina skipan, sum var eitt gjøgnumbrot í áhaldandi stríðnum fyri frælsi. Tann amerikanska stjórnarskipanin hevur havt stóra ávirkan á sera nógvar stjórnarskipanir kring heimin. Eyðsæð er, at einki land merkti avleiðingarnar av kollveltingini so beinleiðis sum Frakland gjørdi. Nógvir heryvirmenn tæntu í USA um tað mundið og fingu íblástur frá hertænastuni. Nevnast kann tann ungi Marquis de Lafayette, vinur Washingtons, sum, eftir at hava stríðst í USA, kom heim til Fraklands við einum ynski um frælsi og eini republikanskari sannføring. Hann var ein av teimum, ið stríddist fyri frælsi og javnrættindum í Fraklandi. Í 1789 varð Mannarættindayvirlýsingin samtykt í Fraklandi, og staðfesti hon politisk og borgarlig rættindi. Í september í 1791 fekk Frakland, eftir eina ógvusliga kollvelting, sína egnu stjórnarskipan, sum m.a. avmarkaði valdið hjá kongi. Thomas Jefferson rættaði eina kladdu av fronsku Mannarættindayvirlýsingini frá 1789, sum verður mett at vera eitt av teimum týdningamiklastu mannarættindaskjølum, sum eru skrivað. Hetta er bert eitt av fleiri dømum um ta amerikonsku ávirkanina á franska stjórnarskipanarsmíðið.

Tann amerikanska stjórnarskipanin gav ikki bara íblástur til onnur lond um tað mundið, tá ið skipanin varð sett á stovn. Í meira enn tvær øldir hevur tann amerikanksa stjórnarskipanin ávirkað og givið íblástur til stjórnarskipanir í óteljandi londum .

Hygg eisini at

 USA.

Keldur

Amerikonsk søga


Jantulógin

Jantulógin (Danskt og Norskt: Janteloven; Svenskt: Jantelagen; Finskt: Janten laki) er eitt mynstur í skandinaviskum londum, ið lýsir atburðin frá bólkum mótvegis einstaklingum, tá samfelagið fordømir eydnustremban og úrslit sum virðisleyst og ódámligt.

Danski-norski rithøvundin Aksel Sandemose lýsti í skaldsøguni En flyktning krysser sitt spor, 1933, Jantulógina sum eitt reglusett. Skaldsøgan er ein lýsing av lítla danska býnum Jante (sum minnir um Nykøbing Mors, har Sandemose sjálvur vaks upp), har øll kenna øll .

Í norðurlondum er vanligt at vísa á Jantulógina í samfelagsfrøðiligum høpi, sum eitt hugtak, ið lýsir ringan hugburð mótvegis bæði einstaklingagerð og stremban eftir eydnu. Hugtakið vísur á eina snævurskygda og øvundsjúka mentan, sum noktar at viðurkenna einstaklingin og sum hevur samfelagið í brennideplinum, meðan øll tey, sum arbeiða fyri seg sjálvi, verða revsaði.

Hugtakið verður í summum førum brúkt av einstaklingum, sum føla, at teir ikki fáa æruna fyri teirra brøgd, ella fyri at vísa á, at ein annar persónur er ov kritiskur.

Definitión

Tað eru tíggju ymiskar reglur í lógini, sum er skrivað av Sandemose. Tær byggja allar uppá sama tema og verða tí eisini ofta viðgjørdar sum ein einstøk lóg: Tú skalt ikki halda, at tú ert nakað serligt ella at tú ert betri enn vit.

Tíggju lógirnar siga:

 Tú skalt ikki halda, at tú ert nakað
 Tú skalt ikki halda, at tú ert eins nógv og vit.
 Tú skalt ikki halda, at tú ert klókari enn vit.
 Tú skalt ikki halda, at tú ert betri enn vit.
 Tú skalt ikki halda, at tú veitst meira enn vit.
 Tú skalt ikki halda, at tú ert meira enn vit.
 Tú skalt ikki halda, at tú gert nakra nyttu.
 Tú skalt ikki flenna eftir okkum.
 Tú skalt ikki halda, at nakar leggur í teg.
 Tú skalt ikki halda, at tú kanst læra okkum nakað.

Ein ellinda lóg er eisini nevnd í skaldsøguni:

11. Tú skalt ikki halda, at tað er okkurt, vit ikki vita um teg.

Í bókini verða jantarnir, ið ikki liva eftir hesi óskrivaðu 'lóg', illtonktir við fíggindaeygum, tí at tað gongur ímóti felags áhugamálunum í býnum, sum eru at varðveita sosialu javnvágina og ituhjsiðalæruna.

Hans Thomsen hevur týtt bókina hjá Aksel Sandemose til føroyskt. Hon hevur heitið, Aftur á slóðina. Lógin, ið her er endurgivin á føroyskum, er ikki samsvarandi týðing hansara.

Sí eisini

 Føroysk mentan
 Donsk mentan
 Finsk mentan
 Norsk mentan
 Svensk mentan
 Sosial mentan

Keldur

Skandinavia


Gary Tyler

Gary Tyler (f. juli í 1958) hevur verið fongslaður í Louisiana, síðani hann var 17-ára gamal. Rættarmál hansara var órættvíst og merkt av rasistiskum fordómum. Í 1975 varð hann dømdur til deyða fyri drápið á Timothy Weber, ein 13-ára gamal hvítan skúladrong, sum varð skotin uttan fyri skúla sín í sambandi við rasuófrið.

Gary Tyler var í einum bussi saman við øðrum afroamerikansum lesandi, tá tey vórðu álopin av einum bólki av hvítum, sum tveittu grót og fløskur. Tað varð sagt, at skotið kom frá bussinum. Ein genta greiddi frá, at hon hevði sitið við síðuna av Gary Tyler í bussinum, og at hon hevði sæð hann skjóta við eini byrsu inn millum fólkini. Eftir hetta fann løgreglan skammbyrsuna goymda í einum skurði í setrinum. Hetta setrið og restin av bussinum vóru framman undan blivin gjølliga kannað, uttan at nakað varð funnið.

Tá hetta hendi, var nógvur spenningur millum ymisku ættarbólkarnar. Tey hvítu á staðnum royndu at seta seg ímóti, at m.a. afroamerikanarar vórðu integreraðir. Tað eru týðilig tekin um, at Gary Tyler varð illa bukaður undir avhoyringini á løgreglustøðini. Hann varð settur fyri ein dómstól, har allir nevningarnir vóru hvítir, og har øll tey svørtu, sum búðu á økinum, við vilja vórðu útilokað. Hann var sera illa umboðaður av einum hvítum sakførara. Aftaná rættarmálið eru prógv komin fram, sum vísa á, at Gary Tyler ikki skeyt offrið. Vitni, sum áður hava vitnað ímóti honum – herímillum gentan, sum sat við síðuna av honum – hava sagt, at løgreglan noyddi tey at geva frágreiðing.

Upprunaliga deyðarevsingin móti honum varð sett til síðis í 1977. Hægstirættur í Amerika segði, at deyðarevsingin var ímóti amerikansku grundlógini, og dómurin varð broyttur til lívlangt fongsul. Um hetta ikki var hent, hevði Gary Tyler mest sannlíkt verið avrættaður.

Kelda

 http://www.themilitant.com/2007/7111/711157.

Amerikanarar


Guantánamo

Guantánamo er fangalegur á Kuba. Guantánamoflógvin hevur serligan leiklut og verður stýrdur av amerikonsku verjuni. Í 2009 lovaði amerikanski forsetin Barack Obama at lata Guantánamo-fangaleguna aftur . Í 2011 boðaði forsetin frá, at hann nú tvørturímóti ætlar at fáa sett í gildi eina skipan, sum ger tað møguligt at hava fangar sitandi í Guantánamo í óavmarkaða tíð . Samstundis hevur amerikanka stjórnin boðað frá, at hon fer at seta fleiri hernðardómstólar - eisini á Guantánamo. Amerikanska fólkið er ósamt í spurninginum, hvørt Guantánamo-fangalegan eigur at latast aftur. Meðan summi finnast at viðurskiftunum, eru onnur, ið stúra fyri, hvar fangarnir so skulu sita.

Talan er um fangar, ið verða roknaðir sum hóttan ímóti USA og altjóða trygd, men sum ikki kunnu dømast orsakað av vantandi próvgrundum ella av ófullfíggjaðum avhoyringum. Tað var aftaná terrorálopið í New York 11. september 2001, at táverandi forsetin George W. Bush gav loyvi til, at Guantanamo Bay varð brúktur til millum annað at avhoyra fólk, ið vóru undir illgruna fyri at vera partur av al-Qaeda, og at varðhaldsfongsla tey. Tá Barack Obama tók yvir fyri Bush var talið av fangum í Guantanamo Bay uml. 220.

Keldur

USA
Kuba


Kjøt

Tað, vit nevna kjøt, er vøddar, feitt, bein, brósk og æðrar. Vøddarnir eru gjørdir úr vøddatægrum. Bindivevnaður bindur tægrarnar saman í bundi og bundini saman í tann stóra vøddan. Vøddarnir eru so festir at beinunum við sinum. Kjøtið av ungum dýrum er vanliga ljósari reytt enn kjøtið av eldri dýrum. Kjøtið av ungum dýrum hevur minni bindivevnað enn kjøtið av eldri dýrum. Tað merkir, at kjøtið av eldri dýrum er seigari. Mesti bindivevnaðurin er í teimum vøddunum, ið verða mest nýttir, t.d. í bógvunum. Í lundunum er næstan eingin bindivevnaður. Kjøtið av eldri dýrum er vanliga feitari enn kjøtið av ungum dýrum.

Nýflett kjøt er hart og seigt. Skal kjøtið gerast moyrt og gott, skal tað hanga eina tíð, áðrenn tað verður havt til matna. Vit siga, at kjøtið búnast. Neytakjøt skal hanga ikki styttri enn 14 dagar í kuldarúmi. Hongur kjøtið ikki í kuldarúmi, men í hjalli, skal tað ikki hanga so leingi. Seyðakjøt og svínakjøt nýtist ikki at hanga longur enn í ein dag.

Kjøtið, vit eta mest av í Føroyum, er seyðakjøt og neytakjøt, men vit eta eisini nokk so nógv av svínakjøti, sum verður innflutt. Sjálvt um vit hava nógvan seyð í Føroyum, so verður seyðakjøt eisini innflutt úr Íslandi og Ný Sælandi. Vit eta eisini høsnarunga, dunnu og kalkun. Dunna og kalkun er tó ikki so vanligt sum høsnarungi. Føroyingar eta eisini kjøt av villum djórum og fuglum. Eitt nú eta vit tvøst av grindahvali, tað er ikki vanligt í flestu øðrum londum, og nógv fólk, serliga úr øðrum londum, hava ringt við at skilja, at nakar kann finna uppá at drepa grindahvalir.  Aðrastaðni eta tey eisini rossakjøt, men tað er ikki vanligt í Føroyum, tó hevur tað verið nokk so vanligt í summum bygdum fyrr í tíðini, tá tey høvdu arbeiðshestar, t.d. í Hvalba, har tey brúktu ross til arbeiði við koli. Fleiri sløg av bjargafugli eru eisini vanligir at eta í Føroyum, t.d. havhestur, lomvigi og lundi. Kjøt av haru verður eisini etið í Føroyum, tá harutíðin er, og menn veiða villa haru.

Vegetarar og veganarar
Summi velja ikki at eta kjøt yvirhøvur, orsøkirnar kunnu vera sera ymiskar. Tey sum ikki eta kjøt, men eta aðrar úrdráttir frá djórum, t.d. egg, mjólk og mjólkaúrdráttir, verða nevnd vegetarar. Tey sum hvørki eta kjøt, egg ella mjólkaúrdráttir verða nevnd veganarar. Í Asia er heilt vanligt, at fólk eru antin vegetarar ella veganarar, í Føroyum er tað ikki so vanligt. Kjøt inniheldur protein, sum hava stóran týdning eitt nú fyri bygnaðin av vøddum. Um ein ikki etur kjøt, so er týdningarmikið at fáa eggjahvítaevnir frá øðrum mati, t.d. frá bønum ella frá soyaúrdráttum. Fólk sum velja at gerast vegetarar ella veganarar eru oftast væl vitandi um týdningin av proteinum og fáa hesi á aðrar mátar.

Vandamiklar bakteriur og dálkingar evni í kjøti

Salmonella
Kjøt er sunnur matur, um tað er nóg reint og ikki dálkað ella hevur fingið bakteriur. Nevnast kann, at eitt nú høsnarungar ofta hava vandamiklu salmonellabakteriuna. Tí er reinføri sera týdningarmikið, tá fólk matgera. Tað hevur stóran týdning at handfara kjøt við varsemi og ikki blanda sevjuna av kjøtinum við t.d. salat. Bakteriurnar doyggja, tá kjøtið verður steikt ella kókað, men tað skal vera gjøgnumstokt. Heilsumyndugleikarnir hava javnan ávara og vegleitt fólk um, hvussu tey skulu handfara kjøt. Salmonella kann eisini vera í eggum, men eisini her verður bakterian dripin, um eggið verður steikt, kókað ella bakað í einari kaku t.d.

Botulisma elvd av bakteriuni clostridium botulinum
Ein bakteria, sum er sera sjáldsom, men eisini sera vandamikil, er Clostridium botulinum, sum kann elva til botulismu. Henda bakteria kann koma í eitt nú skerpikjøt, um reinføri ikki er í lagið, tá ið seyðurin verður flettur. Bakterian krevur tó heilt serligar umstøður fyri at nørast. Hon krevur eitt umhvørvi uttan oxygen og við einum ávísum hita, t.d. stovuhita. Bakterian kann føra til, at fólk ið eta mat, ið er eitraður við Clostridium botulinum, fáa botulismu, sum kann vera deyðiligt. Í Føroyum eru nøkur fólk deyð av botulismu, men tað ganga nógv ár ímillum at tað hendir. Í 2007 vóru tveir sjúkutilburðir av botulismu, men fólkini gjørdust frísk aftur. Orsøkin til at fólkini gjørdist sjúk, var tann at tey høvdu etið skerpikjøt av seyði, sum var flettur á ikki løggildum stað, og sum ikki var hongdur út í hjallin at hanga beinanvegin. Í Føroyum er skerpikjøt vanligasta smittukeldan. Dálkingin við bakteriuni kann koma á kjøtið undir fletting, um ikki verður ansað nóg væl eftir. Bakterian finst í jørðini, og kann vera komin á ullina á seyðinum. Tí er umráðandi, at ullin er turr og ikki skitin, tá flett verður, og at amboð, sum hava verið í samband við ullina, ikki verða nýtt undir flettingini, ella verða gjørd rein áðrenn. Smittan kann eisini koma frá skarninum frá seyðinum, skarnið má ikki koma í samband við kjøtið. Fólk mugu vaska sær væl um hendurnar, um tey ætla sær at nerta við kjøtið á seyðinum, og tey mugu vaska sær serliga væl, um tey hava nert við ullina ella hava fingið skarn á hendurnar. Ráðini frá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni og Landslæknanum eru m.a., at man skal hava reinføri í ordan undir slakti og harumframt at man ikki má lata kjøt liggja í afturlatnum posa ella ílati, har ongið oxygen sleppur til. Í november 2008 sendi Heilsufrøðiliga Starvsstovan út eina stutta vegleiðing, sum eitur: Reinføri í samband við fletting. Tað eru Elspa Petersen og Ingibjørg Egholm, ið hava skrivað vegleiðingina. Í leiðbeiningini verður m.a. sagt, at gott reinføri undir slátrinum, skjót køling av krovinum, góður støðugur
luftstreymur og gott pláss í hjallinum minkar munandi um vandan fyri botulismueitran.
Í 2007 sendu Heilsufrøðiliga Starvsstovan og Landslæknin út tíðindaskriv, har vegleitt var um hvussu best slepts undan smittuvanda av Clostridium botulinum. M.a. vóru hesi fimm puntkini nevnd:

 Vísið stóran ans fyri reinførinum undir fletting. Tað er av serstakliga stórum týdningi, at kjøtið ikki verður dálkað av skarni.
 Útgerð og klæðir, ið hava verið nýtt til fiskaarbeiði, mugu ikki nýtast, tá flett verður.
 Krovið eigur at verða hongt í hjallin sum skjótast, so tað kólnar, og luft sleppur at tí.
 Kjøt eigur ikki at verða hongt upp at turka, um tað er heitt, vátt og stilt í veðrinum.
 Turt kjøt skal goymast kalt.

Í Danmark og øðrum londum verður botulisma millum manna eisini nevnt pylsueitran (pølseforgiftning), hetta tí at tann mest vanliga smittukeldan í Danmark er pylsur. Tað er tó sera sjáldan, at fólk í Danmark doyggja av botulismu. Bakterian kann dálkað ymiskar matvørur, ikki bara kjøt, men eisini grønmeti. Bakterian framleiðir eiturevni, tá ið tær "røttu" umstøðurnar eru, bakteriurnar trívast best tá tað er ongið oxygen, nokk av vætu, ikki ov súrt (pH yvir 4,5) og ikki ov salt. Bakterian tolir ikki meir enn eini 10% av salti og í summum førum ikki meir enn 4,5% av salti. Bakterian tolir væl hita, men um maturin, sum er dálkaður av Clostridium botulinum, verður kókaður í minsta lagi 10 minuttir, so heldur bakterian uppat við at framleiða eiturevni.

Keldur

Matur og drekka


Sámal Johansen

Sámal Johansen (føddur í Haldórsvík 31. oktober 1899, deyður 11. mars 1991) var ein føroyskur lærari og rithøvundur. Dóttir hansara, Marita Petersen, gjørdist Føroya fyrsti kvinnuligi løgmaður.

Lívsleið
Komin til mans var hann verkamaður, róði út og var til lands í Íslandi. Í 1920 fór hann niður á Askov háskúla og var á skúlanum tveir vetrar, hann kom so heim aftur, fór á Føroya læraraskúla í 1922 og tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við Vágs skúla, og hetta starvið røkti hann, til hann í 1967 fór frá vegna aldur og við eftirløn. Hann var limur í sóknarstýrinum í Vági 1935-50 og aftur 1963-66, fleiri ár sum sóknarstýrisformaður.
Í 1972 flutti hann til Havnar og bleiv búgvandi har við familjuni.

Longu í læraraskúlatíðini skrivaði hann søgur og yrkingar í Snarljósi, blaði læraranæminga, og nýklaktur lærari stjórnaði hann saman við floksfelaganum Samuel Jacob Sesanus Olsen, róptur Jacob Olsen, Barnablaðnum 1929. Tá Sámal hevði lagt lærarastarvið frá sær, fekk hann stundir at greiða til prentingar skrivligt tilfar, hann hevði havt liggjandi, og sigast má at hann hevur ríkað føroyskar yrkisbókmentir stórliga við teimum báðum bókunum "Á bygd fyrst í 20. øld", 1970, sum uttan at siga tað er ein Haldórsvíkar søga, og "Til lands", 1980, sum er um útróðurin, føroyingar tóku upp í Íslandi seinast í farnu øld.

Umframt hesar nevndu bøkur hevur hann umframt týðaraverk greitt úr hondum »Føroya landalæru« til skúlabrúks 1963, søgusavnið »Heimbygdin og aðrar søgur«, 1972, og skaðasøguna hjá teimum trimum bygdunum Tjørnuvík, Haldórsvík og Langasandi 1818-1978.

Útgávur
 1950 Hylurin í Mín jólabók
 1957 Jólaaftanskvøld í Mín jólabók
 1961 Tvey systkin í Mín jólabók
 1970 Á bygd fyrst í 20. øld
 1972 Heimbygdin og aðrar søgur
 1980 Til lands í Mín jólabók

Keldur

Føðingar í 1899
Andlát í 1991
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir lærarar
Føroyskir týðarar
Borgarstjórar í Føroyum
Vágbingar


Maud Heinesen

Maud Heinesen fødd Brimheim, fødd 15. januar 1936 í Klaksvík, deyð 7. september 2005, var føroyskur rithøvundur. Hon vaks upp í Klaksvík, har hon gekk í barnaskúla og tók realprógv í 1952, fór so til Havnar og tók studentsprógv 1954. Í 1957 tók hon prógv sum 3-málsligur korrespondentur við Handilsháskúlan í Keypmannahavn, og í 1964 prógv til handilsfaklærara. Árini 1954-1955 arbeiddi hon sum læraravikarur í Klaksvík, seinni hevur hon undirvíst drúgt áramál á Føroya Handilsskúla og annars eisini arbeitt sum skrivstovukvinna í fleiri ár. Hon starvaðist í Føroya Landsstýri 1957-60, hjá Levi Lutzen 1962-63, hjá Landslæknanum 1963-74. Frá 1965 á Fróðskaparsetri Føroya, frá 1974 sum setursskrivari.

Maud var gift við rithøvundanum Jens Paula Heinesen, sum var ein av virknastu rithøvundum í Føroyum. Maud gav út fyrstu bókina í 1974, tað var barnabókin "Marjun og tey", sum er týdd til íslendskt. Áðrenn tað hevði hon tó skrivað útvarpsleikin "Kvøldarleikur/ ella Hví var myrkt hjá Olevinu?", sum var lisin upp í útvarpinum í 1969.

Útgávur
1969 "Kvøldarleikur/ ella Hví var myrkt hjá Olevinu?" (Útvarpsleikur, sendur í Útvarpi Føroya, men ikki útgivin á prenti)
1974 Marjun og tey, barnabók
1993 Abbi og eg, barnabók
2000 Í vøggustovu við Helenu, barnabók
2004 Eg skal hava ein hund
2004 Likkulina og Likkudemus
Harumframt komu fleiri søgur, sum Maud hevði skrivað, í Gluggan og Mín Jólabók.

Heiður
Í 2001 fekk Maud Heinesen Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs fyri barnaskaldskap sín við grundgevingini: "Maud Heinesen hevur á løttum livandi máli skrivað søgur til stór og smá børn. Søgurnar eru viðkomandi og mynda tíðina, tær eru skrivaðar í."

Keldur

Føðingar í 1936
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir barnabókahøvundar
Klaksvíkingar
Havnafólk
Andlát í 2005


Jeffrei Henriksen

Jeffrei Henriksen (føddur 1. mai 1930 í Sørvági, deyður 27. november 2018 í Runavík) var føroyskur rithøvundur og lærari. Aftan á at hava gingið í barnaskúla í heimbygdini var hann ein vetur á Føroya Fólkaháskúla, áðrenn hann í 1946 fór á Føroya Læraraskúla, har hann tók prógv í 1950. Hann var lærari í Bø og Gásadali 1950-1955, á Eiði 1955-1960, í Tórshavnar Kommunuskúla 1960-1968, skúlastjóri á Venjingarskúlanum 1968-1981 og frá 1981 fastur lærari á Føroya Læraraskúla.

Í 1958 byrjaði Jeffrei brævskúla í føroyskum, hann hevur verið við til at leggja til rættis føroysku lesibókarøðina og hevur sjálvur skrivað og greitt til prentingar: "Lesibók við avmarkaðum orðatilfari", 1959, "Fyrisagnir til 3. skúlaár", 1960, "Grundbók brævskúlans í føroyskum", 1961, "Mállæra til fólkaskúlan", 1963, "Lítil rættskrivingarorðalisti" 1964, "Føroysk rættskriving til 4. skúlaár" 1967, "Ljóðlæra", 1975, "Uppgávur í føroyskum til framhaldsskúlan I-II" 1980.

Útgávur

Útgivið í Míni jólabók
1950 Gloprið í Míni jólabók
1955 Dreingirnir, sum dugdu gand í Míni jólabók
1956 Álvakongur í Míni jólabók
1957 Í Miðgarði í Míni jólabók

Bøkur og prentað rit
Orðatilfarið í barnastílum (Serprent úr Skúlablaðnum 1959).
Lesibók við avmarkaðum orðatilfari (1959).
Kanning av rættskrivingarroynd (Serprent úr Skúlablaðnum 1960).
Fyrisagnir til 3. skúlaár (1960).
Grundbók brævskúlans í føroyskum (1961 – 4. útg. 1980).
Vavtrúðnismál (týðing úr Eldru Eddu. Serprent úr Varðanum 1962).
Mállæra til fólkaskúlan (1963; 2. útg. 1985).
Lítil rættskrivingarorðalisti (1964; 2. útg. 1992).
Lokki í norrønu gudalæruni (Serprent úr Varðanum 1966).
Føroysk rættskriving til 4. skúlaár (1967 – uppafturprentað í broyttum líki 1992-2001 sum „Rættskriving I-II-III“).
Intelligensbúning og intelligensmát (Serprent úr Skúlablaðnum 1968).
Føroysk mállæruheiti (Serprent úr Skúlablaðnum 1970).
Móðurkærleiki – móðursaknur (Serprent úr Skúlablaðnum 1972).
Skúlahagtøl (1974).
Ljóðlæra (1975).
Skúlamál (Greinar úr Skúlablaðnum 1976).
Uppgávur í føroyskum I-II (1980).
Odysseus (1982).
Kursus i færøsk I-II (1983).
Kursus i færøsk, ljóðband (1984).
Esperantobókin (1987).
Jomsvíkingar (1988).
La Filo (týðing av „Sonurin“ eftir Marionnu Dahl. 1990).
Kvæða- og vísuskrá (1992. – Dagførd á heimasíðu hjá Føroya Landsbókasavni).
Rættskriving. Fyrri partur (1992).
Rættskriving. 2. partur (1995).
Esperantobókin II, orðalisti (2000).
Orðalagslæra (2000).
Rættskriving. 3. partur (2001).
15 týðingar / 15 tradukoj (2001- yrking).
Mál- og bókmentaheiti (2003).
Bendingarlæra (2004).
Uppaling og skúlaskapur (Sprotin, 2007)
Málsligar rannsóknir, greinir og hugleiðingar (Sprotin 2010)
Orðalagslæra (Sprotin 2000, onnur økta útgáva 2011)

Yrkingar og týðingar
Eiriks-Paulina kvað (Fjúrtandi 1953. Songbók Føroya Fólks, 9. útg. nr.92).
Heystkvøld (Varðin 1955, Songbók Føroya Fólks, 8. útg. nr. 359).
Álvakongurin (Mín Jólabók 1956).
Sorgblíðu órógv (týðing eftir Bertil Malmberg. Varðin 1957).
Hjálpirótin (Varðin 1961, Lesibók til 7. skúlaár).
Vavtrúðnismál (týðing úr Eldru Eddu. Serprent úr Varðanum 1962).
Guðrunarkviða (týðing úr Eldru Eddu. Varðin 1961, Lesibók til 3. real).
Sisyphos (týðing eftir J.S. Welhaven. Varðin 1964).
Bjarnabani (Barnablaðið 1963, Lesibók til 3. skúlaár II, Grør so fagurt).
15 týðingar / 15 tradukoj (2001 – bóklingur).

Fjølrit
Greind rættskrivingarroynd (1958).
Fornnorrønt í samanburði við føroyskt (brævskúlaskeið, 1963).
Intelligensmodning og legemsvækst (1967).
Ættatal (1979).
Úr Gásadals søgu (1979).
Staðhjáliðir, støða teirra í setninginum (1981).
Tvey kvæði eftir J. H. Djurhuus, yngra sjóvarbóndan, í frumriti (1982).
Skjaldur, kvæði og dansispøl (Bólkarbeiði, 1984).
Fallsamsvar í føroyskum (1989).
Føroysk heiti í skinnviðgerð (týðing 1994).

Søgur
Heilatváttur (Lesibók til 3. real).
Dreingirnir sum dugdu gand (Lesibók til 5. skúlaár).

Annars mest útgivið í Míni Jólabók.

Greinar og ritgerðir
Identitetseffekt – en mangel ved målsætningen? (Dansk Pædagogisk Tidsskrift 1971).
Esperanto (Varðin 1978).
Tættir, ið hava framt ella darvað føroysku málmenningina (Skúlablaðið 1987).
Faktorer, der fremmer eller truer det færøske sprog (Bilingualism and the Individual. Serprent 1988).
Dansk i Færøerne (Nordisk Språksekretariats Rapporter 8. 1988).
Málsliga samsvarið í FFÆ (Fróðskaparrit 1988).
La feroaj baladoj (Literatura Foiro 132/1991).
Esperanto (Málting 1/1991).
Navnháttur ella lýsingarháttur í føroyskum (Málting 3/1991).
La Feroa lingvo (La jaro 1992).
Umsetingarmaskinur (Málting 4/1992).
Hin ósakliga málvilluleiðin (Málting 5/1992).
Kongruens i færøsk (The Nordic Languages and Modern Linguistics 7,I. 1992).
Málbrigdi (Fjúrtandi 27.10.1990-20.10.1993).
Hugtøk og heiti (Málting 11/1994).
Tolsøgn ella ávirki (Málting 17/1996).
Ljóðglopstreinging (Málting 18/1996).
Skúlabyrjan – Føroyskir bókstavir (Skúlablaðið 1/1997).
Hvørsfall (Málting 23/1998).
Høvuðssagnorð (Málting 25/1999).
Esperanto (á heimasíðu hjá Málstovuni, www.fmd.fo 2001).
Umljóð (Málting1/2002).
„Í gjár“ (Málting1/2002).
Eitt kis (Málting1/2002).
Setningsgreining – „Sleppið næmingum undan hugtaksfløkjuni“ (Skúlablaðið 2/2002).
Eitt sindur um Bukkutátt (Eivindarmál 2002)
Kristindómur og fordómur (Dimmalætting og Sosialurin 16-17.okt. 2002)
Okkurt spinnandi galið (Skúlablaðið 7/2003
Støðan hjá føroyskum í føroyska útbúgvingarverkinum (Skúlablaðið 4/2004)
Føroyskur dansur fyri eini øld síðan (Dimmalætting 28.10.2005)
Fyri skúlaaldur (Pedagogblaðið 1/2007)
Ein upprunafrøðilig tilhugsan (Fróðskaparrit 54/2006)

Handrit
Illion (hjá Bókadeild Føroya Lærarafelags).

Heiður
1977 M.A.Jacobsens heiðursløn fyri yrkisbókmentir
1986 Heiðurslimur í felagnum Sverige – Färöarna
2000 Sømdargáva úr Grunni Kristjans á Brekkumørk

Ávísing úteftir
Minningarorð um skúlamannin Jeffrei Henriksen, sum fór um sýn 27. novembur, jn.fo, 19. februar 2019

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føroyskir lærarar
Føðingar í 1930
Andlát í 2018


Sjúrður Joensen

Sjúrður Joensen er føddur við Gjógv 6. november 1913. Tá hann var liðugur við barnaskúlan, fór hann til skips og var fiskimaður í níggju ár, til hann fór á Læraraskúlan í Havn, har hann í 1942 tók prógv. Hann var fyrstu árini vikarur ymsastaðni í Norðuroyggjum, Eysturoynni og Streymoynni, settur lærari í Elduvík og Funningsfirði 1946-1963 og frá 1963 við Glyvra skúla.

Hann hevur so av og á latið bløðum og jólabókum eina søgu. Í 1980 komu nakrar teirra í savninum "Mangt er", sum Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út.

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1913


Martin Holm

Martin Holm varð føddur í Hvalba 18. desember 1909. Hann tók læraraprógv á Vordingborg Seminarium í 1933; hann sat í lærarastarvi ymsa staðni í Danmark, til hann í 1945 flutti heim aftur til Føroya, har hann fekk starv við Føroya millum- og realskúla í Havn. Í 1962 varð hann settur sum adjunktur við Føroya Læraraskúla og sum rektari við sama skúla frá 1. august 1965.

Holm tók sum umboð fyri Fólkaflokkin lut í føroyskum politikki og var tingmaður tvey valskeið 1946-1954. Hann var formaður fyri Ítróttarsamband Føroya 1946-1962 og blaðstjóri á "Ítróttartíðindum" 1947-1961.  Martin Holm doyði 26. september 1970 í flogvanlukkuni í Mykinesi.

Útgávur
Navnalæra í fimleiki, 1969, bók til skúlabrúks.

Keldur

Føðingar í 1909
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir politikarar
Føroyskir blaðstjórar
Andlát í 1970


Tórður Jóansson

Tórður Jóansson, áður Tórður Debes Joensen, er føddur í Keypmannahavn 1. mai 1941. Hann gjørdist doktari í málfrøði á University of Aberdeen í 1997. Í 2012 gjørdist hann doktari í gudfrøði á University of Glasgow; ritgerð Brethren in the Faroes. Fimm ára gamal flutti hann við foreldrunum til Føroya og gekk í barnaskúla og framhaldsskúla í Havn. Tilkomin fór hann á Emdrupborg-læraraskúlan í Keypmannahavn, har hann tók prógv í 1964. Lærari á Tvøroyri 1964-1968 og á Venjingarskúlanum í Tórshavn frá 1968. Skúlaárið 1968-1969 var hann á ársskeiði í føroyskum á Fróðskaparsetri Føroya, var 1970-1971 eitt lestraár í Moskva, og árini 1978-1981 las hann við lærda háskúlan í Glasgow í Skotlandi og tók prógv sum Master of Arts.

Í læraraskúlatíð síni í Keypmannahavn var hann við til at endurstovna ungmannafelagið Oyggjaframa og at geva út vinstrahalla tíðarritið "Framan", har hann eitt skifti var blaðstjóri. Hann var eisini eitt skifti blaðstjóri á "Tíðini", og av og á hevur hann arbeitt sum blaðmaður á "14. September".

Føroyska arbeiðararørslan hevur havt hansara stóra áhuga, og í 1975 legði hann til rættis fimti ára minningarrit Føroya Arbeiðarafelags "Saman tí standið". Hann hevur eisini skrivað bóklingin "Lenin 100 ár", 1970, og í 1979 kom frá hansara hond greinasavnið "Okkurt um ymiskt", sum er eitt lítið úrval av tí, hann hevur skrivað til føroysk bløð tíðarskeiðið 1963-1978.

Útgávur
1970 Lenin 100 ár
1970 Saman tí standið (Minningarrit Føroya Arbeiðarafelag)
1979 Okkurt um ymiskt
1983 Virki og menning (Minnisrit Fuglafjarðar Arbeiðsmannafelags)
1997 English loanwords in Faroese (doktararitgerð)
2012 Brethren in the Faroes (doktararitgerð)

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1941


Hervør Jákupsson

Hervør Jákupsson er fødd við Gjógv 14. desember 1944. Aftan á loknan barnaskúla fór hon á studentaskúla í Hoydølum, har hon tók prógv í 1965. Veturin 1965-1966 var hon á Askov háskúla, arbeiddi so fyrifallandi arbeiði, til hon fór á læraraskúla í Hjørring, har hon tók prógv í 1971. Fyrsta árið starvaðist hon í Danmark, flutti so heim til Føroya og fekk starv við Tórshavnar kommunuskúla 1972, frá 1976 hevur hon arbeitt við Hoyvíkar skúla.

Hon hevur evnað til skrivitilfar til tríggjar teir fyrstu flokkar fólkaskúlans - "Sóljan", 1978, "Smæran", 1978. "Summardáin", 1972 og "Blákollan", 1976.

Føðingar í 1944
Føroyskir rithøvundar


Ludvig Petersen

Ludvig Petersen er føddur 20. februar 1918 í Sandavági. Komin til mans var hann trý ár fiskimaður, fór so á Føroya læraraskúla og tók prógv í 1942. Hann var vikarur á Viðareiði 1942-1943, lærari á Selatrað og Morskranesi 1944-1945 og í Bø og Gásadali 1945-1949. Árini 1946-1947 og 1947-1948 var hann ársskeið á Danmarks Lærerhøjskole. Lærari á Tvøroyri 1949-1951 og við Millum- og Realskúlan í Tórshavn, seinni Tórshavnar Kommunuskúla, 1951-1965, harav varaskúlastjóri seinasta skúlaárið. Frá 1. oktober í 1965 settur í starv sum landsskúlaráðgevi og frá 1. august 1979 landsskúlastjóri. Hesi síðstnevndu størv hava havt við sær, at hann hevur sitið sum limur, ofta nevndarformaður, í óteljandi nevndum, ið lagt hava til rættis broytingar innan føroyska skúlaverkið.

Nevndarlimur hevur hann verið í Føroya Lærarafelag 1956-1966, harav formaður eina setu, og hann var blaðstjóri á Skúlablaðnum 1956-1967. Í 1963 gav hann út bygdarsøguna "Sandavágs søga", og hann var við í tí arbeiðsbólki, ið legði til rættis roknibókarøðina til 1-7. skúlaár 1965-1975.

Føðingar í 1918
Føroyskir rithøvundar


Danilo Türk

Danilo Türk (føddur 19. februar 1952 í Slovenia) var forseti í Slovenia frá desember 2007 og desember 2012. Hann er útbúgvin løgfrøðingur og hevur starvast sum diplomatur. Í 2014 starvaðist hann sum gesta professari í lóg á Columbia University í New York City. Hann var føddur í Maribor, pápin doyði tá hann var smádrongur. Í 1971 fór hann at lesa løgfrøði í Lærda Háskúlanum í Ljubljana. Hann skrivaði høvuðsuppgávuna um rættindi hjá minnilutum, hann tók prógv frá Lærda Háskúlanum í Beograd. Hann var ein av rithøvundunum handan kapitlið um mannarættindi í grundlógini hjá Slovenia í 1991. Frá 1992 to 2000 var hann umboð Slovenias í Sameindum Tjóðum. Frá 1998 til 99 var hann formaður fyri Trygdarráð ST. Í 2007 varð hann valdur til forseta í Slovenia og gjørdist hann triði forsetin í landinum.

Slovenar
Løgfrøðingar
Diplomatar
Føðingar í 1952


Dorete Bloch

Dorete Bloch Danielsen, vanliga nevnd Dorete Bloch (fødd 14. juni 1943 í Rungsted í Hørsholm, Danmark, deyð 28. februar 2015 í Tórshavn) var føroyskur/danskur professari í biologi, granskari og rithøvundur.

Lívsleið
Dorete var gift við Ólávus Danielsen (1927-1997), sum var matrikulstjóri. Hon tók matematisk studentsprógv í juni 1962 frá Viborg Katedralskúla. Seinni læs hon á Aarhus Universitet har hon fekk Aarhus Univeristets gullmedalju í 1969. Dorete tók náttúruvísindaligt embætisprógv í djórafrøði, við serligum atliti at vistfrøði antarfuglanna, í januar 1970 frá universitetinum í Aarhus, Danmørk, og hevur eisini undirvíst har í tíðarskeiðnum 1970-1973.

Hon hevur arbeitt á Vildtbiologisk Station í Kalø, 1970-1974 við harum. Hon tók pedagogikum í 1974, gjørdist lektari í lívfrøði frá 1. oktober 1974 á Fróðskaparsetri Føroya, adjungerað sum professari fra 2001. Hon tók prógv í føroyskum á Fróðskaparsetrinum í mai 1988. Dorete var ritstjóri fyri Fróðskaparrit frá desember 1993 til 2015. Fil.dr. við universitetið í Lund, Svøríki, 16. desember í 1994 í dýravistfrøði við grindahvalum sum evni. Hon var leiðari á dýradeildini á Føroya Náttúrugripasavni frá 1. oktober 1980 og stjóri av savninum frá 15. november 1995. Hon fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 1999 fyri bókina "Villini súgdjór í útnorðri".

Útgávur

 Bloch, D., Aldenius, J. and Lindell, T. 1982. Supplementary List to K. Hansen: Vascular Plants in the Faroes. Fróðskaparrit 30: 119-121.
 Bloch, D. and Sørensen, S. 1984. Yvirlit yvir Føroya fuglar. Fróðskaparrit 31 (1983): 36-67.
 Bloch, D. and Sørensen, S. 1984. The autumn migration at Akraberg, Faroe Islands, 1982. Fróðskaparrit 31 (1983): 75-93.
 Bloch, D. 1992. Studies of the long-finned pilot whale in the Faroe Islands, 1976-1986. Fróðskaparrit 38-39 (1990): 35-61.
 Bloch, D. 1992. A note on the occurrence of land planarians in the Faroe Islands. Fróðskaparrit 38-39 (1990): 63-68.
 Baagøe, H. and Bloch, D. 1994. Bats (Chiroptera) in the Faroe Islands. Fróðskaparrit 41 (1993): 83-88.
 Bloch, D. and Mourier, H. 1994. Pests recorded in the Faroe Islands, 1986-1992. Fróðskaparrit 41 (1993): 69-82.
 Desportes, G., Andersen, L.W., Aspholm, P.E., Bloch, D. and Mouritsen, R. 1994. A note about a male-only pilot whale school observed in the Faroe Islands. Fróðskaparrit 40 (1992): 31-37.
 Desportes, G., Bloch, D., Andersen, L.W. and Mouritsen, R. 1994. The international research programme on the ecology and status of the long-finned pilot whale off the Faroe Islands: Presentation, results and references. Fróðskaparrit 40 (1992): 9-29.
 Kaaber, S., Gjelstrup, P., Bloch, D. and Jensen, J.-K. 1994. Invasion af admiralen (Vanessa atalanta L.) og andre sommerfugle på Færøerne i 1992. Fróðskaparrit 41 (1993): 125-149.
 Bloch, D. 1998. Long-term Fluctuations in Age and Sex Composition of Pilot Whale Schools in the Faroe Islands. Extended abstract. In: Bloch, D. and Enckell, P.H. (eds.). Proceedings from: Environmental change in North Atlantic Islands Tórshavn, Faroe Islands, 17-20 May 1998. Fróðskaparrit 46: 165-166.
 Bloch, Dorete. 2007. Grindehvalen og Færøernes Grindefangst - HNJ's Ultimative Guide til Færøerne. H. N. Jacobsen. 64 sider, sprog: dansk. ISBN-13:9789991866024

Heiður
 1969 - Fekk gullmedalju frá Århus Universitet
 1999 - Fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri bókina "Villini súgdjór í útnorðri.

Keldur

Føðingar í 1943
Andlát í 2015
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir ritstjórar
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir granskarar
Danir


Frida Zachariassen

Frida Zachariassen (fødd í Klaksvík 24. september 1912, deyð 1992) var ein føroysk listakvinna og rithøvundur. Ellivu ára gomul fór hon til Havnar at ganga í skúla og tók millumskúlaprógv har. Hon fór so niður til Danmarkar, var í húsplássi í seks ár, tók handilsskúlaprógv og gekk eisini á skeið í málningalist. Í sjey mánaðir var hon í Newcastle og lærdi seg enskt mál, var so í eitt ár í húsplássi í London, kom heim aftur stutt undan krígnum og fór so at arbeiða á skrivstovu í Klaksvík. Hon hevur gjørt vart við seg sum listakvinna bæði innan myndlist og bókmentir. Í 2011 gav Posta út føroysk frímerki við málningum hjá Fridu sum motivi. Frida málaði nógv, hon hevði sín egna stíl. Hon málaði mest í 1950'unum og 1960'unum.

Í 1978 læt hon úr hondum barnabókina "Tá ið Jón vaks upp 20-30 árini",  í samband við altjóða barnaárið 1979 gav hon út "Barnaár 1979", sama ár kom "Brún og brá", og í sambandi við Norðurlendska málárið 1980-1981 gav hon undir heitinum "Strev í málrøkt" út greinasavn við viðmerkingum til føroyskt mál, mállæru og málrøkt.

Keldur

Føroysk listafólk
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1912
Andlát í 1992
Føroyskir barnabókahøvundar
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar


Chuck Berry

Charles Edward Anderson "Chuck" Berry (føddur 18. oktober 1926 í St. Louis, Missouri, deyður 18. mars 2017) var ein amerikanskur rock & roll tónleikari, sangari og gittarleikari. Gjøgnumbrotið kom í 1955 við "Maybellene", og seinni komu fleiri rock & roll løg, ið eru farin beinleiðis í rocksøguna, og sum eru millum fyrstu spírarnar innan hetta tónleikaslag.Millum hansara kendastu sangir eru "Maybellene" (1955), "Roll Over Beethoven" (1956), "Rock and Roll Music" (1957) og "Johnny B. Goode" (1958). Johnny B. Goode er m.a. kent frá amerikanska science fiction-filminum Back to the Future. Berry er føddur tann 18. oktober 1926 í Missouri og var millum fyrstu tónleikararnar í Rock and Roll Hall of Fame. Hann var við at byrja rock'n'roll-tónleikin. Í 1950-árunum og 60-árunum rindaði hann stórar kausjónir fyri at sleppa undan fongsulsrevsing fyri millum annað stuldur, at hava marihuana og eitt umfatandi mál, har hann var ákærdur fyri at hava filmað ves-vitjanir hjá fleiri hundrað kvinnum. Frá 1959 til 1962 sat hann í fongsli fyri at hava havt kynsligt samband við eina ómyndiga gentu.

Hann stuðlaði Barack Obama (D) í 2008. Berry hevur sagt alment, at tað er stórt, at ein kann velja ein littan mann uttan nakran ampa. Hetta er ein "góð løta, ið allir íbúgvarnir í hesum landi skulu vera ernir av - ikki bara tey svørtu, men allir amerikanarar," segði hann við The Independent .

Keldur

Amerikanskir tónleikarar
Guitarleikarar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1926
Andlát í 2019


Norsk-Færøysk Lag

Norsk-Færøysk Lag er eitt felag úr Oslo sum varð stovnað í apríl 1931. Turið Mørkøre er forkvinna í Norsk-Færøysk Lag. Næstformaður eitur Kára Lamhauge Tangen. Per Hovda (f. 17. oktober 1908, d. 1997) var fyrrverandi formaður.

Almenn heimasíða

 http://www.foroyar.no/

Feløg


Jóhannes Enni

Jóhannes Enni er føddur á Tvøroyri 3. oktober 1927, gekk í barnaskúla har og tók preliminerprógv í 1944. Í tvey ár arbeiddi hann sum krambúðarsveinur, fór so á Jonstrup læraraskúlan í Danmark og leyk prógv har í 1950. Nýlærdur fekk hann starv við Tvøroyrar skúla og hevur verið lærari har síðani. Hann hevur umframt drúgt áramál verið fyristøðumaður fyri Tvøroyrar tekniska skúla og handilsskúla, hevur eisini staðið fyri Tvøroyrar kvøldskúla og verið lærari í føroyskum á Suðuroyar HF-skeiði. Eitt skifti var hann nevndarlimur í Føroya Lærarafelag og 1968-1975 í blaðstjórn Skúlablaðsins.

Jóhannes hevur evnað til undirvísingartilfar til serundirvísing og byrjanarundirvísing, hann hevur týtt fleiri barnabøkur, skrivað barnabókina "Piltarnir", 1972, sum eisini er komin á donskum, og hann hevur verið ein av oddamonnunum í føroyskum bókaútgávustarvi seinastu 10-15 árini sum nevndarlimur í Føroya skúlabókagrunni frá 1966 og sum formaður í Bókadeild Føroya Lærarafelags frá 1973.

Føðingar í 1927
Føroyskir rithøvundar


Elin Bjørg Højgaard

Elin Bjørg Højgaard var føroyskur rithøvundur og frítíðarheimslærari, hon skrivaði barnabøkur. Elin Bjørg varð borin í heim á Toftum 31. oktober í 1945, men flutti sjey ára gomul til Havnar við foreldrunum, tá pápin gjørdist lærari við Tórshavnar Kommunuskúla. Aftan á lokna skúlagongd og fyrifallandi arbeiði eitt skifti fór hon í 1970 til Keypmannahavnar at læra til frítíðarheimslærara. Eftir lokið prógv í 1973 arbeiddi hon á dagstovnum í Albertslund og Glostrup til hon 27. mai 1977 andaðist bert 31 ára gomul.

Elin Bjørg skrivaði tvær barnabøkur og myndaskrýddi tær hegnisliga. Hin fyrra "Stina, Tina og Tummas" kom í 1970. Eftir deyða hennara, í 1978, kom seinna bókin "Trøllalív", skrivað í ævintýrasniði, men við høvuðsevni, ið uppi er í tíðini: Arbeiðsbýtið kynjanna millum.

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1945
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar


Elsa Jacobsen

Elsa Jacobsen er fødd í Norðragøtu 15. februar í 1928. Aftan á lokna skúlagongd í heimbygdini arbeiddi hon fyrifallandi arbeiði, til hon í 1948 fór til Havnar at læra til sjúkrasystur. Í 1951 var hon liðug við útbúgving sína, arbeiddi so sum sjúkrasystir, til hon í 1959 fór til Skotlands at læra til jarðarmóður. Á sumri í 1960 fór hon suður til Etiopia sum trúboðari send av Kirkjuliga Missiónsfelagnum. Í 1966 gav felagið út bók hennara "Etiopia kallar".

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1928
Føroyskir sjúkrarøktarfrøðingar


Poul Andreasen

Poul Andreasen er føddur í Vági 5. juni 1947. Gekk í skúla í heimbygdini og tók realprógv í 1964. Hann var til skips eitt skifti, arbeiddi í Íslandi eina tíð, fór so til Havnar á studentaskúla og tók prógv í 1968. Aftan á lokið studentsprógv fór hann til Danmarkar at lesa løgfrøði, tók 1. part í 1970, gavst so við lesnaðinum og fór heim aftur til Føroya. Var til skips í nøkur ár, fór so í 1978 á Niels Brockhandilsskúlan og tók prógv har í 1979. Heimafturkomin hevur hann verið vikarur í Hesti og í Koltri. Poul hevur stóran áhuga fyri søguligum evnum. Poul hevur verið ritstjóri Varðans síðani 1987.

Útgávur
Poul hevur áhuga fyri siðsøgu og persón- og lokalsøgu. Hann hevur skrivað bøkurnar:
„Úr Vágs søgu“ í 1977.
„Garðahandilin 125 ár“ í 1985.
„Johanna TG 326“ í 1988.
„Suðuroyar Sparikassi 50 ára minnisrit“ í 1993.
„Elektrisitetverkið í Botni, elektrisitet í 75 ár“ í 1996.
„Vágs kommuna 1873-1929“ í 2000.
„Vágs kommuna 1930-1972“ í 2003.

Hann hevur ritstjórnað (sjálvur og saman við øðrum) bløðum við lokalsøguligum innihaldi:
„Blaðið hjá Vágs sóknar fornminnissavni“ í 1994.
„Tórshavn – meir enn ein høvuðsstaður“ í 1995.
„Aldamót – blaðið hjá Nýggjársnevndini í Vági“ í 1999.

„Suðuroyar kirkjubók 1745-1816“. Bókin kom út í 1998.

Í 1989 skrivaði og ritstjórnaði hann saman við øðrum bøkurnar:
„Føroya Fólkaháskúli 1899-1989“.
„Ítróttasamband Føroya 50 ár“.

Keldur

Føðingar í 1947
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir ritstjórar
Vágbingar


Andrea Árting

Andrea Árting (fødd 23. desember 1891 í Tórshavn, deyð 30. mai 1988 í Tórshavn) var føroysk fakfelagsforkvinna í Havnar Arbeiðskvinnufelag í 40 ár frá 1937 til 1977. Hon var ein av fyrstu føroysku kvinnum, ið stillaði upp til løgtingsval, tað var í 1940, tá ið hon var valevni hjá Loysingarflokkinum, hon varð tó ikki vald. Tá ið Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður í 1948 var hon ein av trúføstu stuðlunum hjá flokkinum.

Lívleið

Andrea Árting varð fødd uttanfyri hjúnarlag í Havn í 1891, foreldur hennara vóru Súsanna Rasmussen (fødd 1873, deyð 1940) og blaðstjórin Jacob Johansen (1860-1900). Hon vaks upp hjá mostrini Trinu, sum var gift við Eliasi Johansen í Rættará, til hon var 11 ára gomul. Elias í Rættará var bátabyggjari og var aktivur politiskt og mentanarliga. Andrea arbeiddi í fiski tvey summar. Tá ið hon var liðug við skúlan arbeiddi hon á fiskabollavirkinum hjá Valdemar Lützen, hon stóð í krambúð og lærdi bókhald. Hon fekk tuberklar 17 ára gomul og noyddist at búgva á sanatoriunum í eini tvey ár. Síðan fór hon til Danmarkar, har hon var tænastukona í seks ár í Keypmannahavn, har hon kom at kenna Mariu Mikkelsen, sum hon seinni hevði brævaskifti við. Í 1922 giftist hon við fiskimanninum Johannes Frederik Árting, og gjørdist heimagangdi í nøkur ár, meðan børnini vóru smá, tey fingu fýra børn: Trygvi (1923), Sólrun (1926), Rhoda (1928), Ásvør (1930).

Í 1937 varð Andrea Árting vald til forkvinnu í Havnar Arbeiðskvinnufelag, ið varð stovnað árið fyri. Tær flestu av limunum arbeiddu í fiskiídnaðinum, og tær høvdu trupult við at fáa nakra av hesum til at átaka sær starvið sum forkvinna, eftirsum tað var vandi fyri, at koma á svartalista hjá arbeiðsgevarunum. Sum heimagangandi var Andrea meira sjálvstøðug, og hon hevði eisini víst, at hon ikki var bangin fyri at siga sína meining alment. Hon var sitandi sum fakfelagsforkvinna til 1977, og var eisini nevndarlimur í Føroya Arbeiðarafelag størstapartin av tíðini, har hon var nevndarlimur frá 1940 til 1958.  Samráðingarnar um somu konufólka- og mannfólkaløn vóru tær seinastu í forkonutíð hennara. Andrea var heiðurslimur og fekk løn svarandi til formanslønina restina av lívinum, til hon andaðist í 1988 96 ára gomul.

Andrea Árting var ein av teimum fyrstu føroysku kvinnunum, ið gjørdist valevni til Føroya Løgting. Hon stillaði upp til Løgtingsvalið 1940 fyri Loysingarflokkin, men bleiv ikki vald. Á fólkaatkvøðuni í 1946 talaði hon fyri loysing frá Danmark. Fólkaatkvøðan førdi til at Føroyar fingu Heimastýrislógina í 1948. Misnøgdin við at Føroyar ikki fingu fullveldi frá Danmark førdi til at Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður í 1948, og Árting gjørdist ein teimum mest trúføstu stuðlunum.

Andrea var í 1918 stigtakari til at kvinnur fóru at rógva kapp í skipaðum kappróðri, ið annars var ein ítróttagrein, ið bert mannfólk luttóku í áður. Hon var áhuga í tónleiki, gekk til undirvísing og lærdi at spæla á fleiri ljóðføri. Hon gjørdi eisini løg og yrkti sangir. Yrkingar hennara vísa hennara politisku sjónarmið. Hon yrkti eitt nú kampsangir, ið kravdu betri kor fyri tað arbeiðandi fólki.

Keldur

Føroyskir politikarar
Føroyskar kvinnur í politikki
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1891
Andlát í 1988


Kirsten Brix

Kirsten Brix (f. 15. november 1947 í Give, Danmark) er føroyskur/danskur rithøvundur, týðari og lektari í týskum, donskum og føroyskum. Hevur verið í føstum starvi á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði í Tórshavn síðani 1975. Vardi í 2002 á Fróðskaparsetri Føroya Ph.D.-ritgerðina Dialog i Babelstårnet um prosuskaldskapin eftir Regin í Líð. Gift við Hanusi Kamban, tey eiga tveir synir.

Útgávur

 Drongurin, ið tikin varð av sjótrødlakonginum (ævintýrgreining). Varðin, bd. 59, 1992.
 Um føroyskar bókmentir í Avsändare Norden. Den nya prosan. 1996.
 Moders mål og faders tale. Sprog i Norden, 1998.
 Regin í Líð og nýbrotið. Bragi, nr. 2, 2000.
 Hans Andrias Djurhuus: Álvaleikur. Analyse af udvalgte emner med henblik på litteraturhistorisk bestemmelse. Fróðskaparrit, bd. 58, 2001.
 Eyðun og selvmordet: Punktanalyse af den færøske forfatter Regin í Líðs dagbogsnovelle Eyðun. On the Threshold: New Studies in Nordic Literature. Edited by Janet Garton and Michael Robinson. Narvik Press 2002.
 Dialog i Babelstårnet. Analyse af Regin í Líðs fiktive prosaforfatterskab. Annales societatis scientiarum Færoensis. Supplementum XXXIV. Tórshavn 2002.
 Upplýsingarhugtakið og Regin í Líð. Frøði, 1/2003.
 Paul Celan: Todesfuge. Ein stutt lýsing. (Bókmentaljós. Heiðursrit til Turið Sigurðardóttur. Fróðskaparfelagið 2006)
 Les Ástøði. Føroya Skúlabókagrunnur 2009.
 "Á slóðini eftir Darwin í verkum hjá Regini í Líð", Frøði, 1/2009
 "Menningarástøði og hugmyndafrøði. Brotmynd í 4 pørtum um vald og kyn við støði í bókmentaligari viðgerð". Fróðskaparrit, 57/2009

Týðingar
Kirsten Brix hevur týtt hesar bøkur úr føroyskum til danskt:

Guldpigen eftir Hanus Kamban
At danse med virkeligheden eftir Sólrún Michelsen
Pilgrimme eftir Hanus Kamban
Blid er den færøske sommernat eftir Jógvan Isaksen
Rejsen om den blå planet eftir Duritu Holm
J.H.O. Djurhuus 1881-1922 eftir Hanus Kamban
Café Europa, yrkingar, eftir Hanus Kamban (er ikki útgivin enn)

Heiður
Kirsten Brix fekk á ársaðalfundi hjá Yrkisfelagnum 25. januar 2013 handað árligu útbúgvingvarvirðislønina, sum er á 5000 krónur. Yrkisfelagið (YF) er fakfelagið fyri m.a. studentaskúlalærarar og handilsskúlalærarar. Í grundgevingini fyri virðislønina verður m.a. víst til, at Kirsten Brix hevur verið virkin at gera tilfar og skipa fyri skeiðum, ið aðrir lærarar hava fingið nógv burturúr. Eisini hevur hon saman við øðrum skipað og útgivið bøkur til undirvísing í føroyskum á miðnámskúlastigi.

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1947
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar


Sonne Smith

Sonne Smith er føddur í Vági ólavsøkudag í 1946. Hann tók hægri handilsprógv í Odense í 1968 og journalistiskt prógv á Danmarks Journalisthøjskole í 1977. Høvuðsgrein hansara á journalistháskúlanum var heimspolitikkur. Hetta var seinni støðið undir teimum mongu sendingunum, sum hann gjørdi seinni saman við Hans Holm, tí søgufróða, geografiska snillinginum. Hann hevur drúgva journalistiska yrkisleið í útvarpi og á bløðum, var arbeiðsmaður, fiskimaður, krambakallur og skrivstovumaður í sínum ungu døgum, umframt at hann hevur spælt við í fleiri sjónleikum sum áhugaleikari. Longu í 1968 legði hann lunnar undir tær væl umtóktu poppsendingarnar í Útvarpi Føroya.

Sonne Smith er giftur við Káru Gunnu Óladóttir. Hann varð einkjumaður í 1997. Fyrra kona hansara æt Anna, fødd Poulsen, úr Klaksvík. Hon var lærari. Tey bæði fingu dóttrina Mariu Kristinu í 1985.

Sonne Smith skrivaði sína fyrstu bók í 1999. Tað var tann bílagda bókin um frítíðarfelagið Kaggan, ið Sonne var við til at seta á stovn í 1969. Annars hevur hann gjørt onkra sketjs, eitt nú fyri Postverk Føroya, tá ið tað hevði sítt 25-ára hald í Listaskálanum í 2001, og hann hevur skrivað fleiri ferðafrásagnir, bæði til útvarp og bløð. Hann hevur ferðast víða.

Seinasta avrikið er ein søga í "Mínari Jólabók 2004" um ein reypara, sum hann rópar Sámal Skrøgg. Sonne hevur eisini týtt onnur mál til føroyskt. Hann týddi tað fyrsta heftið hjá Harold R. Foster um Valiant Prins úr enskum í 1987 eftir áheitan frá Føroya Lærarafelag.

Sonne er sonur listamannin William Smith og systirsonur listakvinnuna Ruth Smith úr Vági. Bróðir Sonna, Thomas Michael Smith, var listamaður og rithøvundur.

Útgávur

Egnar útgávur
 1999 - Kaggin 1969-99
 2010 - Søgan um jødarnar
 2011 - Søgan um indianararnar

Týðingar
 2010 - Eitt hjarta úr steini - Mannajagstrarin 1, eftir Jan Kjær, Sonne Smith týddi til føroyskt
 2011 - Ongar reglur - Mannajagstrarin 2, eftir Jan Kjær, Sonne Smith týddi til føroyskt
 2011 - Fongurin hjá kannibalinum - Mannajagstrarin 3, eftir Jan Kjær, Sonne Smith týddi til føroyskt

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir týðarar
Føðingar í 1946
Vágbingar


Jonhard Mikkelsen

Jonhard Mikkelsen (f. 1953) vestmenningur. Stjóri á forlagnum Sprotin. Útbúgvin cand. mag. í enskum og føroyskum á Århus Universiteti og Fróðskaparsetri Føroya í 1980. Starvaðist sum adjunktur á Føroya studentaskúla frá 1981 til 1995. Hann var lærugreinaráðgevi í føroyskum fyri studentaskúlar og hf-deildir frá 1988 til 1995, tá ið hann fór í starv sum lektari á Føroya læraraskúla í 1995 og starvaðist har til 2010. Jonhard Mikkelsen  starvaðist sum námslektari á Námsvísindadeild Fróðskaparsetursins frá 2010 - 2017. Limur í føroyska málráðnum frá 2012 - 2017.

Útgávur

Orðabøkur

1992 ensk - føroysk orðabók  saman við Annfinni í Skála

1998 donsk - føroysk orðabók saman við Annfinni í Skála og Hanne Jacobsen
2004 føroysk - ensk orðabók saman við Annfinni í Skála

Aðrar útgávur
 Ein ferð inn í føroyskt saman við Kára Davidsen (mállæra til miðnám og Námsvísindadeildina)
 Hugin og minnið (skeið í norrønum til miðnám)
 Eitt sindur um - hugburð, samskifti, myndir, lýsingar, stuttsøgur (grundbók í tekstalestri)
 Sprotar - eitt sindur um tekstir í bløðum og tíðarritum (um at greina fjølmiðlatekst)
 Brotmyndir - amboð til skald- og stuttsøgugreiningar
 Grundskeið í Føroyskum (stutt skeið í rættskriving)

Ritstjórn

Petur M. Rasmussen: Mangt er í brøgdum vunnið (føroyskt málsøga)
Svenning Tausen: Orð og orðað (um føroyskt orðalag)
Svørt verða sólskin (norðurlendsk ritstjórn)
Nýbrotið í norðurlendskum skaldskapi (norðurlendsk ritstjórn)
Norðurlond í kring (norðurlendsk ritstjórn)
Sagnaslóðir fram við strendur (norðurlendsk ritstjórn)
Robert Joensen: Seyðabókin
Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin
Rasmus Rasmussen: Sær er siður á landi
Reidar Djupedal: Jens Christian Svabo - brot úr lívssøgu
Petur M. Rasmussen: Mangt er í brøgdum vunnið

Týðingar

William Heinesen: Laterna magica
Daniel Wedel: Ó-søgur um djevulskap

Annað

Fregnir
Jonhard Mikkelsen stovnaði saman við øðrum vikuskiftisblaðið FREGNIR í 2001 og var blaðstjóri, til blaðið gavst í 2004.

Forlagið Sprotin
Jonhard stovnaði forlagið SPROTAN í 1993 og hevur rikið tað síðan. Forlagið gevur út lærubøkur til føroyskt, søgubøkur, listabøkur, nýskrivaðar og týddar skaldsøgur, yrkingar o.a. Útgávurnar síggjast á heimasíðuni hjá Sprotanum www.sprotin.fo

Á sprotin.fo eru allar tær føroysku orðabøkurnar hjá ymsum forløgum og einstaklingum savnaðar.
Forlagið kunnar um bøkur, høvundar, tiltøk o.a. í Sprotatíðindum.

Heiður
 1991 Heiðursgávu úr grunni Kristians á Brekkumørk
 2010 Heiðursgávu Landsins 2010.
2020 Fyrstu virðisløn Vígdis Finnbogadóttir

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir týðarar
Føroyskir blaðstjórar
Føðingar í 1953