Fólkatalsfrøði

Fólkatalsfrøði ella íbúgvafrøði eru vísindini um gongdina í fólkatalinum, um fólkasamanseting við
atliti at kyni, aldri og borgarastøðu, um landafrøðiliga býtið í íbúgvatali og samanseting, og um tær broytingar í íbúgvatali og samanseting, sum koma av gongdini í føðitíttleika, deyðstíttleika, tilflyting og fráflyting. Hugtakið demografi (δημογραφία) er grikskt og merkir lýsing av viðurskiftum viðvíkjandi fólkatalinum. Íbúgvaviðurskiftini verða lýst fyri eitt land og landspartar á ein hátt, so beinleiðis samanberingar kunnu gerast við onnur lond.

Fólkatalsfrøði verður brúkt til at lýsa fólkatalsgrundarlagið í einum samfelag, í einum øki – og verður eisini brúkt, tá ein lýsing verður gjørd av, hvørjir menningarmøguleikar eru í økinum, hvat fólkatali viðvíkur. Orsøkin til at fólkatalsfrøði hevur týdning fyri menningarmøguleikarnar í einum øki er, at bæði tørvur og arbeiðsorka hjá fólki broytist við aldrinum. Greitt er harumframt, at tørvurin á barnaansing, skúlum, frítíðartilboðum, arbeiðsplássum, bústøðum, heilsu- og eldrarøkt er neyvt tengdur at, hvussu aldurbýtið er í økinum.

Hagstova Føroya savnar, víðger og kunnger íbúgvafrøðiligar upplýsingar um Føroyar.

Keldulisti

Fólk
Frøði


Richterstigin

Richterstigin er ein háttur at siga frá styrkini á jarðskjálvta. Stigin er logaritmiskur og gongur úr 0 upp í 10. Jarðskjálvtar verða ofta máldir við seismografi. Richterstigin vísir ikki til, hvussu stóran skaða ein jarðskjálvti ger, men harafturímóti til megina í ristingunum í skjálvtamiðdeplinum. Skjálvtamiðdepilin í jarðarskorpuni verður nevnt episentrum. Jarðskjálvtar langt undir jarðarskorpuni kunnu verða máldir ovarlaga á Richterstiganum, men tó bara elva til smávegis skaða. Hinvegin kann ein jarðskjálvti nær jarðarýtuni elva til stórar oyðileggingar, hóast talið á Richterstiganum er lítið. Jarðskjálvtarnir, sum hava rakt fólk harðast, hava vanliga havt eitt virði um 7 ella hægri. Harðasti jarðskjálvtin, sum nakrantíð er máldur, var í Kili í 1960. Hann var 9,5 á Richterstiganum.

Keldulisti

Jarðfrøði


Bob Marley

Jamaikanski sangarin Bob Marley (f. 6. februar 1945 í Jamaika – d. 11. mai 1981 í Florida) gjørdi reggaetónleikin heimsgitnan.

Robert Nesta Marley varð føddur 6. februar í 1945 í Nine Mile, Saint Ann á Jamaika. Hann gav sum 17 ára gamal út sítt fyrsta lag, "One Cup Of Coffee", men tað var ikki fyrr enn 10 ár seinni, at hann fekk sítt altjóða gjøgnumbrot. Bob Marley eigur ikki minni enn 13 børn. Og út av hesum 13 hava millum annað synirnir Ziggy Marley, Stephen Marley og Damian Marley fingið eina tónleikayrkisleið eins og pápin. Ziggy Marley er forsangari í bólkinum “Ziggy Marley and the Melody Makers”, har Stephen Marley eisini er við. Damian Marley er eisini reggaetónleikari. Seinasta ynski hjá Bob Marley var at doyggja á Jamaika millum vinir og familju, men hetta fekk hann tíverri ikki uppfylt. Bob Marley doyði av krabbameini á einum sjúkrahúsi í Miami, Florida. Hetta var 11. mai 1981.

Bob Marley tók undir við útsøgn og læruni hjá Haile Selassie viðvíkjandi rastafarilæruni.

Hygg eisini at
 Johnny Nash

Keldulisti

Tónleikarar
Rastafari
Tónleikarar úr Jamaika
Føðingar í 1945
Andlát í 1981


The Pirate Bay

The Pirate Bay er ein heimasíða, sum er mest kend fyri at geva brúkarum møguleikan at taka niður filmar, sjónvarpsrøður, telduspøl, forrit, tónleik og annað, uttan at brúkarin rindar fyri tað. Tí royna myndugleikar eisini regluliga at stongja síðuna, tí tey, ið brúka hana, ikki virða upphavsrættin hjá teimum, ið hava framleitt ymiskt tilfar. The Pirate Bay varð stovnað av fýra svium í 2003, men teir hava stríðst við lógina og løgregluna líka síðani stovnanina. Í 2009 dømdi Svenski Hægstirættur teir fyri brot á upphavsrættin. Fleiri lond hava eisini roynt at forða teirra íbúgvum at brúka síðuna, men tað hevur vanliga verið til fánýtis.

Svenskar fyritøkur
Internetið


Jeb Bush

John Ellis "Jeb" Bush  (føddur 11. februar 1953) hevur verið guvernørur í Florida 1999-2007, er bróður George W. Bush og sonur George H. W. Bush. Hann var m.a. guvernørur, tá atkvøðurnar til forsetavalið í 2000 máttu teljast av nýggjum, og beiggin varð valdur til forseta heldur enn Al Gore. Konan, Columba Garnica Bush, er fødd í Meksiko, hann tosar flótandi spanskt og hevur tikið við katólskari trúgv. Tað ger Jeb Bush væl dámdan millum amerikanarar við latínamerikanskari bakgrund. Republikanararnir hava fyri neyðini at fáa stuðul frá hesum týðandi fólkabólki fyri at klára seg í 2016. Forsetaval verður í november 2016. Sterkar kreftir í Republikanska Flokkinum hava leingi arbeitt fyri at fáa Jeb Bush at gerast maðurin, sum skal bjóða møguliga Demokratiska valevninum Hillary Clinton av í 2016. Tey halda, at tað nú er gingin nóg long tíð til, at beiggi hansara, George W. Bush, sum als ikki er væl dámdur í fólkinum, kann oyðileggja umdømið.

Keldur

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1953


Nimrud

Nimrud ella Nimrod er eitt øki við fornum leivdum umleið 40 km sunnanfyri Mosul við Tigris í norðara Mesopotamia, har ið fornaldar Kalhu ella Kalah lá, og sum var ein týdningarmikil býur í Assýria. Býurin var høvuðsstaður í ríkinum leingi. Fornfrøðingar meta, at navnið er frá nýggjari tíð og kemur av Nimrod kongi, ið er ein kongur úr Bíbliuni.

Nimrud varð stovnaður í 13. øld f. Kr. og gjørdist høvuðsstaður Assýrialands í 9. øld f.Kr. undir Assurnasirpal 2. kong, og varð lagdur í oyði 612 f.Kr..

Oyðileggingar í 2015
Tann islamiska rørslan, IS, oyðilegði í 2015 stórar partar av fornaldarøkinum, tí sambært teimum vóru fornaldarmentanin, fólkið og tess trúgv heiðin og samtykti ikki við islamskari siðvenju. Oyðileggingarnar síggjast á video, ið Islamiski Staturin hevur útgivið í mars 2015. Á videofilminum sæst, hvussu bulldosarar koyra yvir og oyðileggja útgravaða økið við fornaldargripunum.

Keldur

Irak
Bíbilsk støð


Nils Dardel

Nils Elias Christoffer von Dardel, kendur sum Nils Dardel (føddur 25. oktober 1888 í Bettna, deyður 25. mai 1943 í New York) var ein svenskur listamálari.

Svenskir listamálarar
Føðingar í 1888
Andlát í 1943


The Interview

The Interview er ein amerikanskur filmur frá 2014. Filmurin er ein politiskur skemtifilmur og handlar um ein sjónvarpsvert, ið skal drepa norðurkoreanska politiska leiðaran Kim Jong Un. Norðurkoreanskir myndugleikar hava fleiri ferðir mótmælt filminum, ið tey meta seta Norðurkorea í eitt ringt ljós. Tað eru eisini norðurkoreanskir teldusníkar, ið sigast hava gjørt seg inn á Sony. FBI hevur lagt Norðurkorea undir, at standa aftanfyri álopið á fyritøkuna Sony. Nógvir loyniligir upplýsingar og samrøður vóru latnar almenninginum og ikki gekk long tíð, áðrenn Sony gav eftir og valdi at avlýsa sýningina av filminum. Tá tað gjørdist greitt, at Sony hevði avlýst sýningina, tóku nógv til orðanna og fordømdi avgerðina. Millum teirra var amerikanski forsetin, Barack Obama, ið fanst at Sony fyri at boyggja seg fyri fremmandum maktum. Formaðurin í Sony, Michael Lynton segði 23. des. 2014, tá tað gjørdist greitt, at filmurin verður sýndur: "Vit eru errin yvir at filmurin verður tøkur fyri fjøldini, og fyri at hava staði móti teimum, ið royna at kúga talufrælsinum".

Søga

Verturin í kjaksendingini Skylark Tonight, Dave Skylark (James Franco) og produsari/vinmaður hansara, Aaron Rapaport (Seth Rogen), senda tey nýggjastu tíðindini innan celebrity-slatur. Tað býður Aaron ímóti, tá hann heldur vil útvarpa tíðindi av størri týdningi. Teir báðir fáa blóð uppá tonnina, tá teir lesa, at leiðarin í Norðurkorea, Kim Jong-Un, elskar kjaksending teirra. Tá tað eydnast teimum at bóka eina samrøðu við Kim Jong-Un, mugu teir fyrireika seg at ferðast til Pyongyang, Norðurkorea. Àðrenn teir fara avstað, verða teir tiknir inn av CIA, ið vil hava Dave at myrða Kim Jong-Un.

Keldur

Amerikanskir filmar


Die Wacht am Rhein

Die Wacht am Rhein er ein týsk, tjóðskaparlig yrking. Hon var yrkt í 1840 av Max Schneckenburger, og í 1854 gjørdi Karl Wilhelm lag til yrkingina. Hóast tann veruligi tjóðsangurin hjá tí táverandi týska ríkinum var Heil dir im Siegerkranz, var Die Wacht am Rhein oftari sungin í tjóðskaparligum samanhangi.

Týskland
Tjóðarsangur


Arearea

Arearea er ein kendur málningur frá 1892 av Paul Gauguin. Málningurin hongur í Musée d'Orsay í Paris.

Slóðir úteftir
culture.gouv.fr

Málningar úr Fraklandi
Paul Gauguin


Paul Gauguin

Eugène Henri Paul Gauguin  (føddur 7. juni 1848 í Paris, deyður 8. mai 1903 í Atuona) var ein franskur listamálari.

Verk

Slóðir úteftir
Museum of Modern Art

Franskir listamálarar
Føðingar í 1848
Andlát í 1903
Paul Gauguin


Kríggið ímóti IS

{{Infobox military conflict
|partof    = Borgarakríggið í Sýria
|image     =
|caption   = Ovast: Tvey U.S. Air Force F-15E Strike Eagle flogfør flúgva yvir Norðurirak. Vinstra: F-22 Raptor fær brennievni, áðrenn eitt álop í Sýria. Høgra: Peshmerga special forces savnaðar nærindis Sýria. Miðjan: Ein amerikanskur F/A-18C Hornet umborð á  áðrenn atgerðir móti Irak byrjaðu. Niðast: Kort ið vísir støðuna í Irak, Sýria og Libanon sum hon var hin .
Kort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Irak, Sýria og LibanonKort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í LibyaKort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Jemen
|Contingents
|date      = 13. juni 2014nú ()
|place     = Irak, Sýria, Libya og Nigeria
|result    = Gongur fyri seg nú
 Luftálop móti IS og al-Qaeda støðum í Irak, Sýria, Libya og Nigeria
 Multinational humanitarian efforts
 Arming and support for local ground forces
 Sivilfólk í hundraðtúsundatali í Irak og Sýria flýggja úr heimum teirra fyri at sleppa undan IS herdeildum ið loypa á
 Sivilfólk í túsundatali eru avrættaði av IS herliðum
 IS missir upp til 30% av sínum øki í Irak
 Meira enn 350 kristin ið búgva í landnyrðings-Sýria eru tikin til fanga av IS herliðum
IS upprættar eina hernaðarliga støð í anti-Libanon-fjøllunum fyri at fremja álop á libanesiskari jørð<ref>

Kríggið móti IS byrjaði hin 14. juni 2014 og gongur fyri seg enn. Tað byrjaði í Sýria og Irak, har borgarakríggj hevði herjað eina tíð. Seinni breiddi tað seg til Libya og Nigeria. IS er stytting fyri Islamski Staturin. Mótparturin, ið stríðist móti IS, eru USA, Avstralia, og fleiri lond úr Evropa, teirra millum er Danmark. IS framdi hernaðarligar atsóknir og vunnu landøki í Irak og Sýria í fyrru helvt av 2014, men tað at tað frættist, at mannarættindi ikki vórðu vird førdi til at umheimurin fordømdi gerðirnar hjá IS og tað førdi eisini til, at fleiri lond fóru at umhugsa at leggja uppí stríðið við hernaðarligari makt.

USA gongur á odda í stríðnum móti IS. Iran og tess sameindu, Hezbollah, vóru tey fyrstu ið bardust móti IS á landi. USA sendi herdeildir til Irak í juni 2014, og í august 2014 byrjaði USA at bumba regiónina loftvegis í stórum stíli. Síðan hava fleiri ymisk lond á ymiskan hátt lagt seg útí borgaraskríggini í Sýria og Irak.

Hin 1. februar 2015 kunngjørdi forsætisráðharri Iraks, at kríggið móti IS í veruleikanum var Triðja heimskríggj, orsakað av at IS hevði kunngjørt eitt Alheims Kalifat, hvørs endamál er at vinna á øllum heiminum, og tess hepni til at spjaða konfliktina til fleiri lond uttanfyri Miðeystur.

Keldur

Sýria
Irak
Bardagar
2014
2015


Mona Lisa

Mona Lisa ella La Gioconda er ein kendur málningur av Leonardo da Vinci. Málningurin hongur í Louvre í Paris. Leonardo málaði málningin tíðarskeiíð 1503–06. Tað var hin múgvandi Francesco del Giocondo, ið bílegði málningin, hann ynskti at fáa ein málning av ungu konu síni, tann tá 24 ára-gamla Lisa del Giocondo. Eftir at málningurin var liðugur, valdi Leonardo tó at hava málningin sjálvur, og tók hann við sær á sínum ferðum. Í Louvre savninum í Paris, hevur málningurin sín heilt egna vegg og er eftiransað av tveimum vaktarmonnum í upplatingartíðini. Frans 1. av Fraklandi stovnaði listasamlingina hjá Louvre eitt nú við verkum eftir Titian og Raphael, sum hann tók við sær heim úr Italia sum herfong. Hann tók eisini bæði Mona Lisa (La Gioconda) og listamannin, ið málaði tað, Leonardo Da Vinci, við sær til Fraklands.

Slóðir úteftir
Why is the Mona Lisa Famous?

Málningar úr Italia
Leonardo da Vinci
16. øld


Monika Kuszyńska

Monika Kuszyńska (fødd 14. januar 1980 í Łódź) er ein pólsk songkvinna. Hon er kend frá bólkinum Varius Manx. Hon umboðaði Pólland á Eurovision Song Contest 2015.

Pólskar songkvinnur
Føðingar í 1980
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015


Trijntje Oosterhuis

Judith Katrijntje "Trijntje" Oosterhuis (fødd 5. februar 1973 í Amsterdam) er ein niðurlendsk songkvinna. Hon fer at umboða Niðurlond á Eurovision Song Contest 2015.

Niðurlendskar songkvinnur
Føðingar í 1973
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015


Twitter

Twitter er ein samfelagsmiðil á internetinum, ið gevur brúkarum møguleika at senda (og lesa) eini boð ella sokallaði "tweet" uppá 140 tekn. Brúkarir kunna sleppa á Twitter ígjøgnum almennu heimasíðuna, SMS, ella eitt fartelefon app.

Twitter varð stovnað í 2006 av Jack Dorsey, Evan Williams, Biz Stone og Noah Glass. Tænastan varð skjótt væl umtókt, og hevði í 2012 meir enn 100 millión brúkarir, ið sendu 340 milliónir tweets um dagin. Twitter hevur verið lýst sum "SMS Alnótarinnar".

Twitter hevur høvuðsæti í San Francisco, USA og hevur meir enn 25 skrivstovur kring heimin.

Ávisingar úteftir
Heimasíða, twitter.com

Keldur

Internetið


Aramæiskt mál

Aramæiskt  (fornsýriskt  ܐܪܡܝܐ Aramaya) er eitt nú svinnandi semitiskt mál, sum hevur eina minst 3000 ára gamla søgu. Aramæiskt er nær skilt við fønikiskt og hebraiskt, og fjarari (longri úti), við arabiskt. Gamla aramæiska skriftmálið legði lunnar undir øðrum nýggjari skriftmálum, t.d. hebraiskum og arabiskum. Aramæiskt var gerandismál í Juda í seinna tempultíðarskeiðnum (539 f.Kr.-70 e.Kr.), og fleiri jødiskir tekstir, m.a. partar av bíbliuni (gamla testamenti), vórðu skrivaðir á aramæiskum. Málið verður hildið at vera móðurmálið hjá Jesusi og teimum hann prædikaði fyri í síni samtíð.  Aramæiskt var gerandismálið í meginpartinum av Miðeystri fram til 7. øld, tá islam og harvið arabiska málið tók yvir. Nútíðar aramæisk málføri (dialektir) nevnd "nýaramæiskt" (Neo-Aramaic) verða enn tosað av uml. 4-500.000 kristnum upprunafólkum í Miðeystri, har meginparturin av teimum kristnu nú annars tosa arabiskt, og av assýriskum útlegdarfólki, serliga í vesturheiminum.

Í núlivandi málførunum (dialektiunum) eru tveir høvðusbólkar, assýriskt nýaramæsikt (Assyrian Neo-Aramaic) og kaldæiskt nýaramaiskt (Chaldean Neo-Aramaic) ið umfata uml. 90% av øllum teim aramæisktmæltu. Hesi búgva í útnyrðingsIran, landsynningsTurkalandi og Norður Irak. Nýaramæiskt varð tosað av kristnu maronittunum í Libanon fram til 17 øld tá tað var endaliga avloyst av arabiskum. Síðan hevur tað bara verið brúkt sum gudstænastumál av maronittunum.

Endurkveikjan
Seinastu árini eru maronittar í ísraelsku bygdini Jish, har málið annars er arabiskt, við stuðli frá ísraelska undirvísingarmálaráðnum, farnir undir at endurkveikja nýaramæiskt sum gerandismál í bygdini, har málið hevur fingið almennan status og er vorðið lærugrein í barnaskúlanum. Í 2014 avgjørdi Ísrael at viðurkenna aramæiska samfelagið sum ein serstakan (kristnan) minniluta í landinum, so kristin nú kunnu skráseta seg sum verandi "aramæar" heldur enn "arabar". Flestu ið velja hendan møguleikan eru maronittar, hvørs forfedrar vóru aramæiskt mæltir kristnir libanesar.

Mállæra
Aramæiskt hevur tvey kyn, kvennkyn og kallkyn, eins og latínsku málini. Lýsingarorð bendast eftir kyni, tali og falli, og navnorð hava trý føll. Aramæiskt verður skrivað við aramæiskum bókstavum.

Aramæiska stavraðið

Mál í Asia
Kristindómur
Jødadómur


Ecce Homo (Elías García Martínez)

Ecce Homo er ein kendur freskomálningur av Elías García Martínez. Hann málaði freskomálningin umleið 1930 á veggin í Sanctuary of Mercy kirkjuni í Borja, Spania. Málningurin avmyndar Jesus krýndan við tornum. Bæði myndaevnið og stílurin eru typisk fyri katólska list. Listaummælarar eru samdir um, at upprunamálningurin ikki hevði so stóran listaligan týdning, málningurin gjørdist kendur í 2012, eftir at ein amatørur, tann tá 80-ára gamla Cecilia Giménez, royndi at umvæla og endurnýggja málningin. Miseydnaða royndin gjørdist kend, tá ið myndir av upprunamálningum og umvælingini ferðaðust víða um á internetinum. Fólk streymaðu til kirkjuna at síggja málningin. Fleir mettu, at málningurin nú líktist meira einari apu. Áðrenn Gimenez fór í holt við at umvæla málningin, hevði abbadóttir listamannin givið pening til tess at endurskapanararbeiði skuldi gerast, men hon gjørdist ov sein.

Keldur

Slóðir úteftir
A Town, if Not a Painting, Is Restored - nytimes.com

Málningar
Spania


Stig Rästa

Stig Rästa (føddur 24. februar 1980) er ein estiskur sangari og sangskrivari. Hann  fer at umboða Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Elina Born.

Millum 2002 og 2006 var hann limur í orkestrinum Slobodan River saman við Ithaka Maria og Tomi Rahula. Síðan 2006 hevur hann spælt við Traffic og síðan 2010 hevur hann harumframt spælt við Outloudz.

Estiskir sangarar
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Føðingar í 1980


Elina Born

Elina Born (fødd 29. juni 1994 í Lehtse) er ein estisk songkvinna. Hon umboðaði Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Stig Rästa. Teu endaðu á 7. plássi við 106 stigum. Í 2012-13 luttók hon í sangkappingini Eesti otsib superstaari (Estland sóknast eftir einari superstjørnu). Hon gjørdist nummar tvey.

Tónleikaútgávur

Album

Stakløg

Keldur

Estiskar songkvinnur
Føðingar í 1994
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015


Juan Carlos

Juan Carlos I (ella Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias) (føddur 5. januar 1938 í Rom í Italia) var kongur í Spania 1975-2014. Juan Carlos gjørdist sera væl umtóktur í Spania, tá hann gekk undan at geva landinum eina fólkaræðiliga stýrisskipan, eftir at einaræðisharrin Francisco Franco var deyður í 1975. Juan Carlos var so ovasti fyri spanska kongshúsinum í 39 ár. Spania hevur havt eina ógvusliga framgongd, síðani demokratiðið við Juan Carlos á odda, aftur varð sett á stovn eftir eina lemjandi tíð undir einaveldinum hjá Francisco Franco. Teir 17 landspartarnir, sum eisini í forðum hava verið sjálvstøðug kongaríki, fingu eitt slags sjálvstýri aftur. Carlos giftist í 1962 Sofia drotning, og saman eiga tey tvær døtur og núverandi kongin, Felipe.

Juan Carlos hevði stóra undirtøku í fólkinum, tá hann tók við valdinum eftir Francisco Franco, generali, sum var einaræðisharri. Men seinastu árini hava fleiri gølur rakt kongshúsið, og tí er undirtøkan minkað. Í 2012 fóru kongurin til Afrika at ferðast, samstundis sum Spania var í djúpari búskaparligari kreppu. Dóttir hansara, Cristina prinsessa, er eisini vavd upp í eina gølu um svik og mutur, og tað hevur gjørt umdømi hjá kongshúsinum uppaftur verri. Ein kanning í februar 2015 vísti, at 62 prosent av teimum spurdu søgdu, at 76 ára gamli Juan Carlos eigur at leggja frá sær og lata soninum trónuna.

Kelda

Kongar
Statsleiðarar
Spaniólar
Føðingar í 1938


Darwin

Darwin hevur fleiri týdningar:
Darwin er ein býur í Avstralia. Sí Darwin (Avstralia).
Darwin er ein býur í Minnesota í USA. Sí Darwin (Minnesota).
Darwin, Charles, var ein bretskur lívfrøðingur. Sí Charles Darwin.


Sólarmyrkingin 20. mars 2015

Sólarmyrkingin 20. mars 2015 er ein fullkomin sólarmyrking, ið kemur at síggjast frá í Føroyum og á Svalbard um morgunin hin 20. mars 2015. Lutvís sólarmyrking verður at síggja í eystara parti av Grønlandi, í øllum Evropa, í Norðurafrika og í vestara parti av asiatika partinum av Russlandi. Tann longsta totala sólarmyrkingin kemur at síggjast í føroyskum sjógvi og varir í 2 minuttir og 47 sekund. Í Føroyum varir sólarmyrkingin longst í Mykinesi, 2 minuttir 24 sekund og stytst í Akrabergi, 1 minuttur 4 sekund. Í Havn er full sólarmyrking frá klokkan 9:40:54 til 9:42:54, tá er náttarmyrkt. Í Havn byrjar sólarmyrkingin 8:38:51 og endar 10:47:40.

Keldur

Sólarmyrking
2015 í Føroyum
Føroyar
Svalbarð


Norwegian

Norwegian Air Shuttle ASA, kent sum Norwegian, er eitt norskt flogfelag. Norwegian hevur høvuðssæti í Bærum.

Slóðir
Heimasíðan hjá Norwegian

Norskar fyritøkur
Samferðsla og flutningur


Beatrix av Niðurlondum

Beatrix (Beatrix Wilhelmina Armgard, fødd 31. januar 1938) var drotning í Niðurlendska kongsríkinum frá 30. apríl 1980 til 30. apríl 2013, tá ið hon læt trónuna til elsta son sín Willem-Alexander av Niðurlondum. Hon giftist Claus van Amsberg í 1966, hann var týskur diplomatur. Saman fingu tey trý børn: Willem-Alexander av Niðurlondum (f. 1967), Prince Friso (1968-2013) og Prins Constantijn (f. 1969). Prins Claus andaðist í 2002. Tá ið drotning Beatrix fór frá sum drotning, var hon tann elsti regenturin í Niðurlondum nakrantíð.

Keldur

Kongalig úr Niðurlondum
Kvinnuligir statsleiðarar
Føðingar í 1938


Lady and the Tramp

Lady and the Tramp ("Frúan og flakkarin"; danskt heiti: Lady og Vagabonden) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1955. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 22. juni 1955 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 15. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney. Ein beinleiðis-til-video framhaldsfilmur, Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure (danskt heiti: Lady og Vagabonden 2: Vaks på eventyr), kom út í 2001.

Søgugongd

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney teknifilmar


Alice in Wonderland (1951 filmur)

Alice in Wonderland ("Alis í Ævitýralandi", danskt heiti: Alice i Eventyrland) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1951. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 26. juli 1951 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 13. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney.

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney teknifilmar


Rebecca Gablé

Rebecca Gablé er listafólkanavnið hjá týska rithøvundanum Ingrid Krane-Müschen (fødd 25. september 1964 í Wickrath/Mönchenbladbach í Týsklandi). Gablé er fyrst og fremst kend fyri sínar riddaraskaldsøgur, ið ganga fyri seg í miðøldini.

Lív
Rebecca Gablé varð liðug sum student í 1984 á studentaskúlanum á Gartenstraße í Mönchengladbach-Rheydt í Týsklandi. Eftir studentsprógvið útlærdi hon seg til bankahjálparfólk, har hon eina tíð arbeiddi á eini herstøð hjá Royal Air Force. Har styrktist hennara áhugi fyri enskari mentan.

Í 1991 fór Rebecca Gablé undir hægri lesnað í bókmentafrøði og miðaldarfrøði við enskum og týskum máli sum valfak á Heinrich-Heine fróðskaparsetrinum í Düsseldorf. Á vári 1996 endaði hon sín lesnað við magisterprógvi.

Í fleiri ár leitaði Gablé eftir einum forlagi til hennara fyrstu skaldsøgu Jagdfieber. Bókin varð útgivin í 1995 av forlagnum Bastei Lübbe. Skaldsøgan varð tilnevnd Friedrich-Glauser heiðurslønina fyri krimi.

Beint aftaná fylgdi ein onnur krimiskaldsøga, Die Farben des Chamäleons. Gablé kundi ikki liva av samsýningum, og tí arbeiddi hon sum týðari fyri ymisk forløg.

Handilsliga gjøgnumbrotið kom í 1997 við hennara fyrstu søguligu skaldsøgu Das Lächeln der Fortuna, ið eitt ár eftir útgávuna hevði selt uml. 200.000 eintøk. Aftaná skrivaði hon fyrst tvær aðrar krimiskaldsøgur. Frá 1999 til 2000 tók hon eitt professaraembæti á Heinrich-Heine fróðskaparsetrinum í fornenskum bókmentum. Í ár 2000 kom aftur ein søgulig skaldsøga út, Das zweite Königreich. Síðani hevur Gablé hildið seg til at skriva søguligar skaldsøgur, ið allar hava verið uppi á Bestseller listunum. Umframt framhaldandi røðina um (íspunnu) Waringham ættina, sum hevur tætt knýti til tær ensku valdsharraættirnar í miðøldini og í fyrsta partinum av nýggju tíðini eftir ár 1500, skrivaði Gablé aðrar skaldsøgur, ið eisini ganga fyri seg undir ensku miðøldini.

Gablé gjørdist limur í einum rithøvundabólki fyri týskar krimibókmentir (das “Syndikat”), har hon var talskvinna í trý ár. Harumframt gjørdist hon limur í rithøvundabólkinum Autorenkreis Historischer Roman Quo Vadis. Í 2006 varð hon heiðrað við Sir Walter Scott-heiðurslønini  av Historischer Roman Quo Vadis fyri Die Hüter der Rose.

Í 2008 avdúkaði Gablé fagurbókmentaligu fakbókina Von Ratlosen und Löwenherzen, ið viðger søguna hjá ensku miðøldini.

Við síðurnar av bókmentunum og miðaldarsøguni hevur hon fyrst og fremst áhuga fyri tónleiki. Hon spælir klaver og hevur sungið í fleiri ár í einum bólki. Rebecca Gablé og maður hennara búgva í Wickrath og á Mallorka.

Verk

Waringham-røðin
 Das Lächeln der Fortuna, 1997
 Die Hüter der Rose, 2005
 Das Spiel der Könige, 2007
 Der dunkle Thron, 2011

Krimiskaldsøgur
 Jagdfieber, 1995
 Die Farben des Chamäleons, 1996
 Das letzte Allegretto, 1998
 Das Floriansprinzip, 1999

Helmsby-røðin
 Das zweite Königreich, 2000
 Hiobs Brüder, 2009

Aðrar søguligar skaldsøgur
 Der König der purpurnen Stadt, 2002
 Das Haupt der Welt, 2013

Lættskiljandi fakbøkur
 Von Ratlosen und Löwenherzen – Eine kurzweilige, aber nützliche Geschichte des englischen Mittelalters, 2008

Stuttsøgur
 Reliquienblut, 2006
 Gottesurteil, 2006

Onnur verk
 Die Siedler von Catan, 2003
 Die sieben Häupter. 2004, historischer Roman, Felags arbeiði við 12 høvundum
 Der zwölfte Tag. 2006, historischer Roman, Felags arbeiði við 12 høvundum

Verk týdd til onnur mál
 The Settlers of Catan (enskt)
 De Colonisten van Catan (hollendskt)
 I Coloni Di Catan (italskt)
 El Segundo Reino (spanskt)
 El Traductor del Rey (spanskt)
 El Rey de la Ciudad Purpura (spanskt)
 Druhé Království (kekkiskt)
 Osadnicyz Catanu (pólskt)
 Das Lächeln der Fortuna (koreanskt)

Keldulisti

Føðingar í 1964
Týskir rithøvundar


Die Siedler von Catan (bók)

Die Siedler von Catan er ein søgulig skaldsøga eftir Rebecca Gablé. Hon varð fyrst útgivin av forlagnum Lübbe í 2003. Hon er bygd á brettspælið við sama navni, ið er skapt av Klaus Teuber, sum eisini byrjaði uppá arbeiði við skaldsøguni. Saman við skaldsøguni menti Klaus Teuber í 2004 spælið Candamir og somuleiðis í 2005 Elasund – Die erste Stadt. Nakrir persónar í skaldsøguni vóru eisini við í spælinum Die Fürsten von Catan frá 2010. Í 2012 kom haraftrat ein álmanakki av Michael Menzel út við motivum úr skaldsøguni, ið eisini partvíst komu við í ensku týðingina.

Søgugongd
Bókin snýr seg um bygdafólkini úr íspunnu bygdini Elasund, ið liggur heldur norðarlaga. Søgan gongur fyri seg í víkingatíðini. Eftir at bygdin verður álopin av teimum fíggindaligu Turonlendingunum og eftir hetta fer ígjøgnum ein hungursvetur, avger eitt fleirtal at fara at leita eftir einari serstakari oyggj, har lívið sigst at vera betri. Hon varð einaferð tilvildarliga funnin av Olaf, ríkasta manninum í bygdini og eisini tann, sum hevur ferðast mest. Á ferðini koma tey gjøgnum tvey ódnarveður, sum ger, at tey náa tí sagnkendu oynni Catan, sum eftir søgnini skal hava verið persónliga skapt av Óðini. At byrja við heldur flokkurin saman, men sum tíðin gongur byrjar eitt valdsstríð millum tríggjar teir mest týðandi menninar: Høvuðspersónurin Candamir, hansara fosturbróður Osmund og Olaf. Tann síðsti av hesum plágast av tí, at hann er í fer við at missa sína ávirkan í tí nýggja heimstaðnum, og roynir tí fram um alt at misnýta og eyðmýkja Candamir. Eftir eina gølu má Olaf flýggja úr niðursetubygdini. Hann grundar saman við nøkrum av sínum synum og fleiri flýddum trælum eina aðra búseting í oyðimørkini, har tey regluliga gera álop og ránsferðir í hinari bygdini, samsvarandi tjóvinum í brettspælinum við sama navni.

Aftrat hóttanini uttanífrá er eisini hørð kapping millum tann opna og onkuntíð illa hýrda Candamir og sín meira vituga men til tíðir treiska fosturbróður Osmund. Í tí sambandi er talan um kvinnuna Siglind, sum kom við teimum ferðandi, tá tey steðgaðu á við tær “køldu oyggjarnar” ávegis til Catan. Hon flýggjaði undan sínum harðliga manni, ið var kongur á oyggjunum. Við hennara sjálvsikru og frígjørdu atferð bergtekur hon báðar. Til síðst giftir hon seg við Candamir, sum eisini má virða hennara ynskir, sum ger at tey fáa eitt fyri sína tíð óvanliga javnsett hjúnaband. Fyri tað næsta tendrar eisini eitt átrúnaðarligt stríð: Gjøgnum trælin hjá Candamir, Austin, sum er ein angulsaksiskur munkur, verður kristindómurin tikin við til Catan og verður útbreiddur har. Siglind gerst kristin eins og Hacon, yngri bróður Candamirs. Candamir, ið er minni átrúnaðarligur, hevur ikki nakað ímóti nýggju trúnni. Konan hjá Osmund, Inga, harafturímóti, ið er lærlingur og seinni eftirfylgjari hjá “heksini”/prestinnuni Brigitta, berjist fanatiskt ímóti kristindóminum og fær stuðul frá hennara manni. Hetta stríðið skilur til síðst allan felagsskapin í tvey.
Til síðst viðger bókin spurningin, um hví tað hóast góðar uttaru umstøður (fruktagóð jørð og gott veður á Catan) ikki ber til við einum friðsælum ella enntá himmalskum lívi. Haraftrat er hon eisini um átrúnaðarligt tolsemi og javnrætt millum mann og kvinnu.

Persónar
 Candamir
 Osmund (fosturbeiggi Candamir)
 Olaf (ríkasti maður í Elasund og pápabeiggi hjá Osmund)
 Siglind (fyrrverandi drotning á Køldu oyggjunum, seinni kona Candamirs)
 Harald (smiðurin)
 Hacon (beiggi Candamirs og seinni lærlingur hjá Harald)
 Austin/Saksi (angulsaksiskur munkur, trælur hjá Candamir, seinni fríur maður í Catan)
 Brigitta (sambandið til gudarnar)
 Inga (kona Osmunds og seinni prestinna av Catan)
 Gunda (frísisk trælkvinna, at byrja við elskarinna hjá Candamir, seinni kona Hacons)
 Jared (elsti sonur)
 Lars (næst elsti sonur hjá Olaf)
 Asta (systur Candamirs, seinni konan hjá Harald)

Týðingar
 Pólskt: Osadnicy z Catanu. Týdd av Lisiecka Ruhm. Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2007, ISBN 978-83-89779-99-1
 Niðurlendskt: De Kolonisten van Catan. Týdd av Jaap van Spanje. De Fontein, Baarn 2005, ISBN 90-261-2213-6.
 Italskt: I Coloni Di Catan. Týdd av Anna Carbone. Gruppo Editoriale Armenia S.P.A., Milan 2005, ISBN 88-344-1815-8.
 Enskt: The Settlers of Catan. Týdd av Lee Chadeayne. AmazonCrossing, Las Vegas NV 2011, ISBN 978-1-61109-081-9.

Keldulisti

Leinkjur
 Heimasíðan hjá rithøvundanum
 Encyclopædia Catanica Band 3 (Vísir samband millum spælið og bókina)

Skaldsøgur
Týskmæltar bókmentir


Internet Explorer

Internet Explorer hevur verið standardbrowsari hjá Microsoft í 20 ár (1995-2015), og einaferð stóð Internet Explorer fyri 95 % av brúkinum á internetinum. Men í 2015 eru mest nýttu browsarinir Google Chrome, Opera, Safari og Mozilla Firefox. Á ráðstevnuni hjá Microsoft í amerikanska býnum Atlanta 17. mars 2015, kunngjørdi sølustjórin Chris Capossela, at nýggja Windows 10 skipanin fer at hava ein nýggjan browsara, og altso ikki Internet Explorer. Internet Explorer verður altso avtikið í 2015.

Keldur

Internetkagar
Teldufrøði
Teldutøkni


Jóannes Dalsgaard (Jóannes á Mølini)

Jóannes Dalsgaard (Jóannes á Mølini, føddur í Skálavík 16. juni 1895, deyður  1. mai 1980) var ein føroyskur rithøvundur og búnaðarfrøðingur. Hann var sonur Axel Waldemar Johannesen Dalsgaard (1866-1951) úr Dalsgarði í Skálavík og Sunnevu Henriettu (fødd Poulsen) (1872-1947) úr Búri í Skopun.

Jóannes var elstur at 9 brøðrum. Hinir brøðurnir vóru Klæmint (1897-1983), Hans (1899-1970), Axel, Tórur (1903-1973), Eyvind, Kjartan, Viggo (1910-1987) og Erling (1912-1998).

Jóannes fekk sín barnaskúla í Skálavík og vetrarnar 1911-12 og 1916-17 gekk hann á Føroya Fólkaháskúla. Hann lærdi um jarðarbrúk og landbúnað í Kirkjubø, í Danmark á Lyngby Landboskole og sum næmingur á tveimum royndarstøðum har og á Vesturlandinum í Noregi, har hann ein vetur arbeiddi á einum garði.

Í 1921 varð Jóannes settur í starv á nýstovnaðu Royndarstøðini í Hoyvík, sum næstimaður hjá stjóranum Einar Knudsen. Jóannes var formaður í Føroya Jarðaráð 1961-65, og hevði eisini onnur álitisstørv innan føroyskan landbúnað.

Jóannes giftist í 1928 við Elsu (fødd av Skarði) og tey settu búgv í niðastu Hoydølum í Hoyvík. Elsa (fødd 17.06.1902 og deyð 03.07.1968) var dóttir Sonnu og Símun av Skarði. Tey fingu børnini Valdemar, Sonnu, Sunnevu og Símun.

Jóannes hevði alsk til føroyska søgu og mentan og hann var virdur heimildarmaður hjá fleiri, sum hava skrivað um og granskað føroyska søgu og føroyskt mál. Jóannes skrivaði bókina "Søgur og søgubrot" sum forlagið Varðin gav út í 1978.

Útgávur
Søgur og søgubrot, Varðin, 1978

Keldur

Føðingar í 1895
Andlát í 1980
Føroyskir rithøvundar


Valið í Ísrael 2015

Tjóðartingsvalið í Ísrael til tað 20. Knesset varð hildið í Ísrael hin 17. mars 2015. Valið varð hildið eftir at Tzipi Livni og Yair Lapid mistu stuðulin frá samgongustjórnini fyrst í desember 2014. Á valinum gjørdist Likud stóri vinnarin, hann gjørdist størsti flokkur við 30 tinglimum.

Høvuðsvalevni fyri størstu flokkarnar

Úrslit

a: Samanborið við samanteljing av atkvøðunum hjá Labor og Hatnuah í 2013.
b: Samanborið við samanteljing av atkvøðunum hjá Hadash, Balad og United Arab List í 2013.

Valið førdi til at methøgt tal av kvinnum (29) vóru valdar í Knesset.

Keldur

Politisk val í Ísrael
2015 í politikki


Likud

Likud er ein konservativur politiskur flokkur í Ísrael, flokkurin er tann størsti mið-høgra flokkurin í landinum. Flokkurin varð stovnaður í 1973 av Menachem Begin og fleiri øðrum høgravendum og liberalum flokkum. Valsigurin hjá flokkinum í 1977 førdi við sær stóra broyting í ísraelskum politikki, av tí at tað var fyrstu ferð, at ein høgrasinnað stjórn kom til valdið og teir vinstrasinnaðu flokkarnir mistu valdið. Tað var fyrstu ferð í søgu Ísraels, at ein høgrasinnaður flokkur vann meirilutan av atkvøðunum. Eftir at hava stýrt landinum í nærum øll 1980-árini, tapti flokkurin valið í 1992. Á forsetavalinum 1996 vann Benjamin Netanyahu, ið var valevni hjá Likud. Hann skuldi so skipa stjórn eftir valið til Knesset í 1996. Eftir at flokkurin sigraði á valinum í 2003, var stór ósemja í flokkinum í 2005, tá ið formaðurin hjá Likud, Ariel Sharon fór úr flokkinum og stovnaði tann nýggja flokkin Kadima. Tað førdi til, at flokkin fór niður á eitt fjórðapláss á valinum í 2006. Eftir valið 2009 sá tað út til, at flokkurin hevði endurvunnið tað mesta av tí mista og skipaði stjórn við Benjamin Netanyahu sum forsætisráðharra. Á valinum í 2013 fekk flokkurin 20 sessir í Knesset, eftir at hann stillaði upp saman við Yisrael Beiteinu.

Ein limur í Likud verður ofta nevndur ein Likudnik.

Keldur

Politiskir flokkar í Ísrael


Algoritma

Í støddfrøði og í teldufrøði er ein algoritma ein sjálvstøðug mongd av atgerðum (operatiónum), ið skulu avrikast stig fyri stig.

Ein algoritma er ein uppskrift til at loysa ein trupulleika á ein ávísan hátt, og sum útvegar eina loysn uttan mun til hvussu støðan hjá tí ávísa trupulleikanum sær út. Eitt dømi kundi verið ein neyv frágreiðing av, hvussu eitt kortspæl verður sorterað, uttan mun til hvussu kortini upprunaliga liggja.

Skiljing av kortum
Vit taka eitt dømi. Vit skulu vita hvussu eitt kortspæl verður skilt uttan mun til byrjunarstøðuna. Tað kundi verið gjørt soleiðis:
 Tak eitt tilvildarligt kort úr bunkanum.
 Far ígjøgnum bunkan. Øll sum eru hægri enn títt tilvildarliga útvalda kort, leggur tú í ein bunka til vinstru, og tey ið eru minni leggur tú í ein bunka til høgru.
 Legg títt tilvildarliga kort í vinstra bunkan.
 Um tað eru fleiri enn tvey kort í bunkunum, skalt tú endurtaka stig 1 til og við 3 fyri báðar bunkarnar. Syrg fyri at tá teir einstaku bunkarnir verða deildir sundur, verða báðir bunkarnir saman á somu síðu.
 Um tað eru tvey kort í bunkanum, legg so tað hægsta ovast og legg bunkan omaná tann bunkan, sum hann kom frá.
Hendan algoritman kallar seg sjálva, soleiðis at ein skal gera hana aftur og aftur við alsamt minni bunkum, inntil tað bert eru tvey kort eftir, sum verða løgd saman.

Søgan hjá algoritmuni

Gamla Grikkaland
Sjálvt um orðið hevur sín uppruna úr arabiskum, komu tær fyrstu algoritmurnar frá gamla Grikkalandi. Millum týdningarmestu dømini finnast m.a. sílan hjá Eratosthenes til at finna primtøl, ið varð umrødd í bókini Innførsla til talfrøði eftir Nikomachos og euklidiska algoritman til at finna størsta felags býtistal hjá tveimum náttúruligum tølum úr Elementunum hjá Euklid. Ein tann elsta algoritman, sum viðger reell tøl er Archimedesar algoritma til at nærkast π.

Upprunin av orðinum
Algoritma kemur frá latínsku týðingini av eini bók, ið varð skrivað av al-Khwārizmī, ið var ein persiskur støddfrøðingur, stjørnufrøðingur og landafrøðingur. Al-Khwārizmī skrivaði eina bók við heitinum Um útrokningar av Hindiskum tølum uml. 825 e.Kr.f. , og var høvuðsorsøk fyri útbreiðsluna av tí indisku talskipanini ígjøgnum Miðeystur og Evropa. Hon var týdd til latín soljóðandi: Algoritmi de numero Indorum (á føroyskum: “Al-Khwarizmi um Hindisk tøl”). Heitið “algoritmi” í yvirskriftini av bókini gjørdist til heitið algoritma.

Keldulisti

Støddfrøði
Teldufrøði


Barbie

Barbie er ein mótadukka, ið er framleidd av amerikonsku leikafyritøkuni Mattel, Inc. Dukkan kom fyrst á marknaðin í 1959. Amerikanska vinnulívskvinnan Ruth Handler skapti dukkuna, eftir sniðinum av einari týskari dukku, ið nevndistBild Lilli.

Søgan
Ruth Handler eygleiddi dóttir sína Barbaru spæla sær við pappírsdukkur og legði merki til, at henni ofta dámdi at geva dukkunum vaksnar leiklutir. Á teimum døgum vóru flestar dukkur til børn sniðgivnar eftir nýføðingum. Tá Ruth innsá hetta gloppið í leikamarknaðinum, luftaði hon hugskotið, um eina dukku í kvinnukroppi, við mann sín Elliot. Elliot var við til at stovna leikafyritøkuna Mattel. Elliot var ikki serliga heitur fyri hugskotinum, og tað sama var við leiðsluni í Mattel.

Tá Ruth var á einum ferðalagi í Evropa í 1956 við børnum sínum, Barbaru og Kenneth, sá hon týsku dukkuna Bild Lilli. Hendan dukkan, við tí vaksna kroppsforminum, var júst tað, ið Ruth hevði hugsað fyri sær. Ruth keypti tríggjar dukkur. Hon gav dóttur síni eina, men vísti hinar báðar til Mattel. Dukkan Lilli varð bygd á einum kendum teknirøðsfiguri, sum javnan var víst í myndarøð í týska dagblaðnum Die Bild-Zeitung. Lilli var ein blond kjarnakvinna, ein arbeiðskvinna, ið visti hvat hon vildi, og misbrúkti gjarna menn til at fáa sín vilja. Dukkan Lilli varð fyrst seld í Týsklandi í 1955, men varð upprunaliga bert seld til vaksin. Hon gjørdist tó umtókt ímillum børn, ið dámdu at lata hana í tey ymsu klæðini, ið kundu keypast afturat dukkuni sjálvari.

Tá Ruth koma aftur til Amerika, fór hon at sniðgeva eina dukku eftir ímynd Lilli. Nýggja dukkan fekk navnið Barbie eftir dóttur Ruth, sum æt Barbara. Barbie var fyrstu ferð at síggja á amerikansku leikastevnuni í New York tann 9. mars 1959. Hendan dagseting er eisini brúkt sum føðingardagur Barbie.

Mattel keypti rættindini til Bild Lilli í 1964, og varð øll framleiðsla steðgað. Fyrsta Barbie-dukkan var ílatin eina svarta og hvíta, sebra-stríputa svimjidrakt, og hevði hárið í einum hestahala. Fyrsta dukkan var at fáa bæði sum ljóshærd og myrkhærd. Dukkan var lýst sum "tannáringamodell", og vóru klæðir hennara sniðgivin av mótasniðgeva Mattel, Charlotte Johnson. Fyrstu dukkurnar vórðu framleiddar í Japan, og klæðir teirra hondseymaðar av japanskum arbeiðskvinnum. Umleið 350 000 Barbie-dukkur vórðu seldar tað fyrsta árið, tær vóru framleiddar.

Ruth Handler metti tað vera týdningarmikið, at Barbie hevði eitt vaksið útlit, og vístu tær fyrstu marknaðarkanningarnar, at summi foreldur vóru ónøgd við útsjónd dukkurnar. Serliga var tað bringan og tey týðiligu bróstini, ið teimum ikki dámdi. Útsjónd Barbie hevur verið broytt fleiri ferðir, tann kanska mest týðiliga í 1971, tá eyguni á dukkuni vórðu broytt til at hyggja beint fram og ikki til síðunar, sum á teimum upprunaligu dukkunum.

Barbie var ein av fyrstu leikunum, ið hevði eina strategiska marknaðarføring við sjónvarpslýsingum. Nakað sum seinni var kopierað av øðrum leikum. Mett verður, at umleið ein milliard Barbie-dukkur hava verið seldar kring heimin í yvir 150 londum. Mattel helt tí fram í 2006 at ein Barbie-dukka verður seld onkrastaðni í heiminum hvørt triðja sekund.

Standardrøðin av Barbie-dukkunum og fylgilutum teirra er framleidd í skalanum 1/6, ið eisini verður kallað playscale. Standarddukkurnar eru umleið 30 cm høgar.

Barbie-vørurnar fevna ikki bert um eina røð av dukkum og fylgilutum teirra, men eisini eina stóra røð av Barbie-merktum vørum. Sum dømi kann takast bøkur, búnar, sminkur og telduspøl. Barbie hevur verið at sæð í sínari egnu teknifilmsrøð, eisini hevur hon ein smærri leiklut í filmunum Toy Story 2 og Toy Story 3 frá Pixar.

Barbie er vorðin eitt mentanarikon og hevur fingið fleiri heiðrar, ið eru sjáldsamir í leikaverðini. Sum dømi kann nevnast, at í 1974 var ein partur av Times Square í stórbýnum New York nevndur Barbie Boulevard í eina viku, og í 1985 skapti listamaðurin Andy Warhol ein málning av eyðkendu dukkuni.

Í 2013 opnaði so tann fyrsta "Barbie tema" matstovan, ið kallast "Barbie Café" í Teivan.

50 ára fagnaður
Í 2009 kundi Barbie fagna 50 ára føðingardag. Hátíðarhaldið innihelt ímillum annað eina mótaframsýning í New York á Mercedes-Benz mótavikuni. Mótasýningin vísti fram klædnapløgg frá 50 væl kendum og umtóktum sniðgevum, har ímillum Diane von Fürstenberg, Vera Wang, Calvin Klein, Bob Mackie, og Christian Louboutin.

Uppspunnalív Barbie
Fulla navn Barbie er Barbara Millicent Roberts. Í einari røð av stuttsøgum, útgivnar av Random House í 1960-árunum, eru foreldur hennara søgd at eita George og Margaret Roberts, frá uppspunna býnum Willows í Wisconsin. Í Random House stuttsøgunum gekk Barbie í miðnámskúlanum Willows High School, ímeðan Generation Girl bøkurnar, ið eru útgivnar av Golden Books í 1999, siga at hon gekk í miðnámskúlanum Manhattan International High School í New York.

Barbie hevur sjeik (on-off), ið eitur Ken, fulla navn Ken Carson. Ken er nevndur eftir soni Ruth Handler, ið eitur Kenneth. Ken var fyrstu ferð at síggja í 1961. Í einum tíðindaskrivi frá Mattel í februar 2004, var boðað frá at Barbie og Ken høvdu avgjørt at farið hvør til sítt, men í februar 2006 varð boðað frá at parið vónaðist eftir at kunna finna kærleikan aftur, aftaná at Ken hevði farið ígjøgnum eina "makeover". Barbie hevur havt yvir 40 húsdjór, harímillum kettur, hundar, hestar, pandabjørnir, leyvuunga, og eina sebra. Hon hevur átt eina breiða røð av akførum, harímillum ein ljósareyðan Corvette sportsbil, húsbilar og jeepar. Barbie er ein karrierukvinna, og er til dømis bæði flogkapteinur og flogterna. Arbeiðsval Barbie eru sniðgivin til at vísa, at kvinnur kunna taka sær fleiri leiklutir í lívinum, og eru arbeiðstitlar Barbie ímillum annað Miss Astronaut Barbie (1965), Doctor Barbie (1988) and Nascar Barbie (1998).

Mattel hevur skapt fleiri felagar til Barbie, har ímillum kunnu teljast suðuramerikanska Teresa, afroamerikanska Christie og Steven (sjeikurin hjá Christie). Systkyni og systkinabærn Barbie eru ímillum onnur Skipper, Todd og Stacie (tvíburar), Kelly, Krissy og Francie. Barbie var væl við ein avstralskan surfara, ið æt Blaine, ímeðan tað var liðugt ímillum hana og Ken í 2004.

Trætumál

Trætur, ið standast av Barbie, fevna ofta óttan, ið stendur av at børn síggja Barbie sum eina fyrimynd, og at tey vilja líkjast henni. Tann mest vanliga trætan snýr seg, um at Barbie vísir eina órealistiska mynd av kvinnukroppinum, og gevur tað ungum kvinnum eina skeiva mynd av veruleikanum. Skal hetta økja um vandan fyri, at ungar gentur fara at royna at líkjast dukkuni og verða anoreksikar. Tá Háskúlasjúkrahúsið í Helsinki í Finnlandi rannsakaði, hvussu mátini á Barbie høvdu verið, um dukkan var fulla stødd, var niðurstøðan at Barbie hevði manglað 17-22% av "bodyfat" til at kunna menstruera. Í 1963 komu fylgilutirnir "Barbie Baby.Sits" ið vóru klæðir og bókin How to Lose Weight (Hvussu Skalt tú tapa teg) við ráðinum "Don't Eat" (Ikki Eta). Sama bók var eisini við í settinum "Slumber Party", saman við eini baðivekt, ið var fastsett á 50 kiloum (110 Ibs.) Slík vekt hevði gjørt eina kvinnu, við mátum Barbie í veruleikanum 15 kg í undirvekt. Í 1997 fekk Barbie eina breiðari miðju, sum Mattel segði at passaði betur til nútíðar mótasnið.

"Litaða Francie" kom á marknaðin í 1967. Hon er mett at vera fyrsta afroamerikanska Barbiedukkan. Francie var stoypt í sama formi til høvd, ið verður nýttur til hvítu dukkurnar, og hevði Francie tí ongi afrikonsk eyðkenni onnur enn húðarlitin. Fyrsta afroamerikanska dukkan í Barbie røðini er vanliga sagt at vera Christie, sum kom á marknaðin í 1968. "Svørt Barbie" kom á marknaðin í 1980, men dukkan hevði enn ongi eyðkenni onnur enn húðarlitin. Í september 2009 kom so "So In Style" røðin, ið var skapt til at vísa eina meira realistiska mynd av afroamerikonskum kvinnum enn í upprunaligu dukkunum.

Í juli 1992 gav Mattel út Teen Talk Barbie, ið tosaði fleiri setningar á enskum, har ímillum "Fara vit nakrantíð at eiga nokk av klæðum", "Eg elski at shoppa" og "Hevur tú hug til eitt Pizza-gildi". Hvør dukka var innstillað til at siga 4 útav 270 setningum, soleiðis at ongin dukka skuldi vera líka. Ein av hesum setningum var "Støddfrøði er ring". Sjálvt um bert áleið 1.5% av øllum dukkunum søgdu hendan setningin, so varð eitt trætumál burturúr frá American Association of University Women. Í oktober 1992 boðaði Mattel frá at Teen Talk Barbie ikki longur fór at siga umrødda setning, og bjóðaði teimum, ið áttu eina slíka dukku at býta hana um, vildu tey tað.

Í 1997 byrjaði Mattel eitt samstarv við Nabisco, viðvíkjandi marknaðarføring av Oreo smákøkum og Barbie. Hugskotið var at smágentur kundu spæla við Oreo Fun Barbie aftaná skúlatíð, og deila "yndissmákøku Amerika". Sum vant framleiddi Mattel bæði hvítar og afroamerikanskar útgávur av dukkuni. Ummælarar funnust at dukkuni, tí at í afroamerikanska samfelagnum er "Oreo" eitt eitt orð, ið er nýtt um ein persón sum er "svartur at uttan men hvítur at innan" júst sum ein Oreo smákøka. Dukkan var ikki væl móttikin, og Mattel inkallaði óseldu dukkurnar, sum seinni gjørdi tær sera eftirsóktar hjá samlarum.

Í mai 1997 útgav Mattel dukkuna Share a Smile Becky, sum var ein dukka í einum ljósareyðum rullustóli. Kjersti Johnson, ein 17 ára gamal miðnámsskúla næmingur við sjúkuni cerebral palsy, vísti á at dukkan ikki fór at passa inn í lyftina á "Dreymahúsi Barbie". Mattel boðaði frá at húsið fór at vera sniðgivið av nýggjum, soleiðis at atlit var tikið til rullustólin.

Í mars 2000 bórust søgur í miðlunum um, at harða vinylið, ið varð brúkt í teimum elstu barbiedukkunum, kundi leka eitrað evnir, sum kundu vera vandamikil hjá børnum, ið spældu við tær. Ákærurnar vóru sagdar vera yvirreaktión av Joseph Prohaska, ið er professari við University of Minnisota Duluth. Nýmótans barbiedukkur hava ein kropp, ið er gjørdur úr ABS-plasti, ímeðan høvdið er stoypt úr bleytum PVC.

Í september 2003 bannaði Saudi Arabia sølu av barbiedukkum. Stjórnin í landinum metti, at dukkan ikki livdi upp til virðini hjá islam. Ráðið fyri Propagation of Virtue and Prevention of Vice segði at "jødiskar barbiedukkur, við teirra útfordrandi klæðum, skammiligum holdningi og fylgilutum, eru symbol fyri niðurfall perverta vestursins. Latið okkum vera varin fyri hennara vandum, og ansa okkum." Í londum í Miðeystri er ein onnur dukka at fáa, ið kallast Fulla. Hon líkist Barbie, men er sniðgivin til at søma islamska marknaðinum. Fulla er ikki framleidd av Mattel, men Barbie er enn at fá í summum londum í Miðeystri, millum annað í Egyptalandi. Í Iran eru dukkur at fáa, ið kallast Sara og Dara at fáa ístaðin fyri Barbie.

Í desember 2005 útgav dr. Agnes Nairn á háskúlanum við Bath eina kanning, ið vísti, at ungar gentur ofta ganga í gjøgnum eitt tíðarskeið, har tær hata sínar barbiedukkur. Genturnar straffa dukkurnar við ímillum annað at avhøvda tær, ella seta dukkurnar í mikroovnin. Dr. Nairn segði at "Tað er sum at avnoktan av Barbie er ein partur av at verða vaksin og avnoktan av fortíð teirra."

Í apríl 2009 útgav Mattel dukkuna Totally Tattoos Barbie, saman við eini røð av tattoveringum, ið kundu setast á dukkuna. Lýsingartilfar Mattel segði "Sniðgev dukkuna og set eisini tær stuttligu tattoveringar á teg sjálvan", men Ed Mayo stjóri hjá Consumer Focus vildi vera við at børn fóru at vilja fáa veruligar tattoveringar líkasum dukkan.

Í juli 2010 útgav Mattel Barbie Video Girl, sum var ein dukka við einum myndatóli innsettum í bringuna. Brúkarin kundi filma videobrot sum vardu upp til 30 minuttir, og síðani flyta filmsbrotið inná eina teldu við einum USB kaðali. Tann 30. november 2010 útgav FBI eina ávaring um at dukkan kundi verða nýtt til at framleiða barnapornografi, sjálvt um tað "enn ikki vóru dømir um at dukkan hevði verið brúkt til nakað annað enn upprunaliga leiklutin".

Í november 2014 var aftur eitt trætumál. Hesuferð yvir bókini I Can Be a Computer Engineer, sum vísti Barbie ikki duga við teldum, og kravdi at tveir av mannfólkavinum hennara at bjarga tveimum farteldum hennara, eftir at hon niðurhalar virus á tær. Ummælarir funnust at bókini, og søgdu hana vera kynjamismunandi, har sum aðrar bøkur í I Can Be... røðini vísti Barbie sum ein persón, ið var fullt før fyri, at klára tær arbeiðsuppgávurnar hon setti sær fyri, og tørvaði onga hjálp frá øðrum. Sum svar uppá kritikkin afturkallaði Mattel bøkurnar, ið vóru til sølu á heimasíðuni Amazon.

Hermingar og rættarmál
 Mattel stevndi listamanninum Tom Forsyth, yvir einari røð, ið kallaðist Food Chain Barbie, og vísir Barbie niðri í einum blendara.
 Í 2011 hermaði Greenpeace felagskapurin eftir Barbie. Ætlanin var at fáa Mattel at minka um pappírbrúk fyritøkurnar, og soleiðis vera við til at bjarga regnskógunum.Phil Radford segði soleiðis: "Kanningar vísa at Mattel vørur verða seldar í kassum, sum eru gjørdir úr asiatiskum trøum, og soleiðis er Mattel við at ríva niður paradís skógina í Indonesia... Sumatriskir tikarir, fílar, og orangutangar verða trýstir á kantin av útdeyða, tí Mattel leggur ikki, í hvar ljósareyði kassi Barbie, kemur frá ella inniheldur." Fýra mánaðir seinni boðaði Mattel frá, at málið um pappírnýtsluna hevði verið loyst.
 Í 2004 stevndi Mattel Barbaru Anderson-Walley, yvir heimasíðu hennara, ið seldi "fetish" klæðir.
 The Tonight Show with Jay Leno víst einaferð fra eitt  "Barbie Crystal Meth Lab"

 Skemtirøðin Saturday Night Live hermdi eftir eini røð av barbielýsingum, og kallaði dukkurnar "Gangsta Bitch Barbie" og "Tupac Ken". Í 2002 var Britney Spears gestaleikari í røðini, og spældi hon tá Skipper, lítlasystir Barbie.
 Í november 2002 noktaði ein dómari í New York at seta bann á framleiðslu av dukkum, sniðgivnar av bretsku Susanne Pitt. Dukkurnar itu "Dungeon Barbie", og vóru ílætnar "bondage" klæðum.
 Sangurin "Barbie Girl" hjá danska tónleikabólkinum Aqua, sum var útgivin í 1997, var eisini stevnt av Mattel í lógartrætuni Mattel v. MCA Records, sum Mattel tapti í 2002. Dómarin Alex Kozinski segði:"Sangurin er ein eftirherman og ein sosial viðmerking."
 Tvær lýsingar hjá bilaframleiðaranum Nissan frá 1997 vísa tvær dukkur, ið líkjast Barbie og Ken, sum koyra í einum dukkubili. Mattel stevndi Nissan fyri at brúka dukkurnar uttan loyvi. Nissan segði, at dukkurnar itu Roxanne, Nick og Tad. Mattel helt tí fram at lýsingarnar høvdu "volt skaða á vørur teirra, ið ikki kundi takast aftur", men fyritøkan valdi at semjast fíggjarliga við Nissan.
 Í 1993 kom fram ein bólkur av fólki, ið kallaði seg  "Barbie Liberation Organization". Bólkurin broytti Barbiedukkur, og gav teimum eina raddarboks frá dreingjadukkunum G.I. Joe. síðani lótu tey dukkurnar inn aftur í handlarnar, har tær vóru upprunaliga keyptar.
 Ein eftirherman av "Malibu Stacy" var í partinum "Lisa vs. Malibu Stacy" í sendirøðini The Simpsons.

Samlarar

Mattel metur at har eru umleið 100 000 aktivir barbiesamlarar runt um í heiminum. 90% eru kvinnur, og miðalaldur teirra er 40 ár. Tær keypa í miðal yvir 20 barbiedukkur hvørt ár. 45% av hesum kvinnum brúka yvir 1000 dollarar (umleið 7 500 DKR) um árið uppá barbiedukkur. Gamlar barbidukkur frá fyrstu árunum eru tær mest virðismiklu á auktiónum. Tann upprunaliga barbiedukkan kostaði 3 dollarar (umleið 20 DKR) í 1959, men í oktober 2004 varð ein barbiedukka frá 1959 seld, í einum myntlitaðum kassa, fyri 3 552,50 dollarar (umleið 24 300 DKR) á auktiónheimasíðuni eBay. Í september 2006 setti ein barbiedukka heimsmet, tá hon varð seld fyri 9 000 sterlingspund (umleið 92 000 DKR) á eini auktión í auktiónhúsinum Christie's í London. Dukkan var ein "Barbie in Midnight Red" frá 1965, og var partur av eini privatari samling, sum hevði 4 000 barbiedukkur, og vóru tað hollendska kvinnan Ietje Raebel og dóttur hennara, Marina, sum seldu tær.

Tey síðstu árini hevur Mattel framleitt dukkur serliga miðaðar eftir samlarum. Harímillum kunnu nevnast porsilenútgávur, endurútgeving av upprunaligu dukkunum, og serútgávur av Barbie sum ein rúgva av film- og sjónvarpshetjum, frá til dømis Batman og Star Trek. Í 2004 byrjaði Mattel litaskipanina fyri samlaraútgávur teirra. Litirnir eru ljósareytt, silvur, gull og platinum, alt eftir hvussu nógvar dukkur av slagnum verða framleiddar.

Keldur

Leysliga umsett frá ensku wikipediasíðunni Barbie.

Útvortis ávísing
Barbie á Internet Movie Database

Leikur
Mattel


Hapax legomenon

Eitt hapax legomenon (fleirt. hapax legomena) er eitt orð, sum kemur fyri bert einaferð í einum høpi, antin í øllum niðurskrivaðum tilfari í einum tungumáli, í øllum verkunum hjá einum høvunda ella í einum stakum teksti. Hugtakið er onkuntíð av órættum brúkt til at lýsa eitt orð, sum bert kemur fyri í einum verki hjá einum rithøvunda, sjálvt um tað kemur fyri meira enn eina ferð í tí verkinum. Hapax legomenon kemur frá tí grikska ἅπαξ λεγόμενον, ið merkir “(okkurt) nevnt (bert) einaferð”.

Heitini dis legomenon, tris legomenon og tetrakis legomenon sipa ávikavist til tveir, tríggir ella fýra tilburðir, men eru sjáldan nýtt.

Keldulisti

Málfrøði


Franska Polynesia

Franska Polynesia er oyggjaflokkur, ið telur 121 oyggjar í Polynesia. Oyggjarnar eru grønar og vakurt vallaðar við bergtakandi strond.  Pape'ete er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Tahiti, sum er tann størsta oyggin. Franska Polynesia hava umleið 291.000 íbúgvar í 2015. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er franskt.

Kjarnorkuspreingingar

Ein stórur vandi fyri umhvørvið í Osiania eru kjarnorkuroyndarspreingingarnar hjá m.a. Fraklandi og USA á oyggjabólkunum Mururoa og Bikini í Kyrrahavinum. Tær hava gjørt, at tað er ikki longur búgvandi á nógvum av oyggjunum. Í 1960-árunum avgjørdi Frakland at nýta koralloynna Mururoa sum royndarstøð at spreingja kjarnorkubumbur á. Har hava verið meira enn hundrað royndarspreingingar við kjarnorkubumbum. Sagt varð, at hetta var ikki vandamikið. Men fólk í hópatali hava verið noydd at flyta heiman, og 170.000 fólk hava verið í so nógvum geislavirkni, at tað kann vera heilsuskaðiligt. Mururoa-atollin í Fronskum Polynesia varð nýtt sum royndarøki, har Frakland gjørdi royndarspreingingar við kjarnorkubumbum í árunum frá 1966 til 1996. Spreingingarnar elvdu til álvarsom mótmæli kring allan heim.

Polynesia
Kyrrahavsoyggjarnar
Hjálond
Oyggjar í Fraklandi


Mate

Mate er ein koffeinríkur drikkur, sum er gjørdur av yerba mate-plantuni. Drikkurin verður eisini nevndur chimarrão (portugisiskt) ella cimarrón (spanskt). Drikkurin er væl dámdur í Argentina, Uruguai, Paraguai og í teimum syðru statunum í Brasil. Mate verður eisini drukkin í syðra partinum av Kili, Chaco-landslutinum í Bolivia, Sýria og Libanon.

Matur og drekka


Kapelle

Kapelle er ein býur og ein kommuna í Niðurlondum. Býurin hevur 12 522 íbúgvar (2014).

Býir í Niðurlondum
Kommunur í Niðurlondum


Hillsborough vanlukkan

Hillsborough vanlukkan var ein vanlukka, ið hendi tann 15. apríl 1989 undir semifinaluni av enska FA-Cup. Liðini ið spældu vóru Liverpool og Nottingham Forest. Dysturin var spældur á Hillsborough stadium í Sheffield í Englandi, harav navnið á vanlukkuni kemur.

Ein trokan gjørdi at 96 fólk vórðu kroyst til deyða, og 766 vóru meiðslaði. Vanlukkan hevur seinni verið skyldað uppá ensku løgregluna fyri at lova ov nógvum fólkum inn á leikvøllin. Vanlukkan er mett at vera tann verst leikvalla/fótbóltsknýtta vanlukka í enskari søgu, og ein av heimsins verstu fótbóltsvanlukku.

Fótbóltur í Onglandi
Vanlukkur


Christie's

Christie's er heimsins størsta vinnulívs- og listaauktiónshús. Auktiónshúsið var stovnað í 1776, og høvuðsæti tess er í London og New York City. Groupe Artémis eigur húsið.

Kendar auktiónir
 Christie's hevur selt listaverk og persónligar ognir hjá einum ótali av kendum fólkum. Har ímillum kunna nevnast: Pablo Picasso, Rembrandt, Diana Prinsessa, Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh, Napoleon Bonaparte og Marilyn Monroe.
 Í november 1999 varð ein hálsketa við 41 natúrligum perlum seld fyri 1.476.000 dollarar.
 Í juni seldi Elton John 20 av bilum sínum hjá Christie's. Orsøkina til søluna segði hann vera, at hann ikki fekk tíð at koyra teir, tá hann ver so ofta uttanlands. Bilarnir, sum ímillum annað vóru av sløgnum Jaguar, Bentley, Ferrari og Rolls Royce, vórðu seldir fyri upp ímóti 2 milliónum sterlingspund.
 Í 2006 varð ein einkul Imperial Qing Dynasty postalínsskál seld fyri 22.240.000 dollarar í Christie's í Hongkong.
 16. mai 2006 seldi Christie's eina Stradiavarius violin, ið kallaðist The Hammer, fyri 3.544.000 dollarar. Tá var tað tað mesta, ið eitt ljóðføri hevði verið selt fyri nakrantíð.
 Í oktober 2006 seldi Christie's 1.000 ymiskar Star Trek vørur, ið vóru ogn hjá amerikanska sjónvarpsframleiðaranum CBS Paramount Television Studios. Eitt model av rúmdarskipinum Enterprise-D, ið var brúkt í Star Trek: The Next Generation og Star Trek Generations varð selt fyri næstan hálva millión dollarar.
 Í desember 2006 varð tann svarti kjólin, ið Audrey Hepburn var ílatin í filminum Breakfast at Tiffany's, seldur fyri 467.200 sterlingspund.
 24. mai 2008 varð listaverkið Le Bassin Aux Nymphéas hjá Claude Monet selt fyri 80,4 milliónir dollarar, tað mesta eitt Monet listaverk hevur verið selt fyri nakrantíð.
 18. apríl 2012 varð silvurbikarið, ið maratonvinnaran til tær fyrstu nútíðar Olympisku leikirnar í Athen í 1896 vann, selt fyri 541.250 sterlingspund. Tað mesta, ið nakrantíð er givið fyri ein olympiskan savnslut.

Auktiónhús
Bretskar fyritøkur


Stjärnsund

Stjärnsund er ein býur í Hedemora kommunu í Dalarnas län, Svøríki. Býurin hevur umleið 161 íbúgvar (2010).

Keldur

Býir í Dalarnas län


Jørgen Ingmann

Jørgen Ingmann Pedersen  (26. apríl 1925 - 21. mars 2015), var ein jass og pop tónleikari frá Keypmannahavn í Danmark. Hann er mest kendur fyri at hava vunnið Eurovision Song Contest í 1963, saman við konu síni Grethe og sanginum Dansevise.

Lívs- og Starvsleið
Jørgen Ingmann Pedersen, var føddur í Keypmannahavn í 1925. Hann framførdi fyri fyrstu ferð sum guitaristur saman við Svend Asmussen, ið var ein jazz violinistur í 1940-árunum og fyrst í 1950-árunum í einum bólki sum kallaðist "Sviadanirnir"

Jørgen var ávirkaður av amerikanska guitaristinum og tónleikastudio eigaranum Les Paul. Mitt í 1950-árunum setti Jørgen upp sítt egna tónleikastudio, har hann uppfangaði teknikkir, ið vóru vanligar í Amerika, og byrjaði at upptaka tónleik undir navninum Jørgen Ingmann og hans guitar. Undir heum navni útgav hann "Apache", sum upprunaliga hevði verið útgivið av enska tónleikabólkinum "The Shadows". Útgávan hjá Jørgen varð nummar eitt í Kanada, nummar tvey á pop listanum, og nummar níggju á R&B lista Billboard í USA, og nummar 6 í Týsklandi.

Í fyrru helvt av 1960-árunum hevði Jørgen fleiri hitt í Týsklandi, harímillum kunna nevnast "Pepe" (nummar 15 í 1961), "Anna" (nummar 19 í 1961), "Violetta" (nummar 16 í 1962), "Drina Marsch" (nummar 5 í 1964) og "Zorba le Grec" (nummar 14 í 1965) Billboard blaðið segði frá at Jørgen hevði verið á øðrum plássi á donsku hittlistunum við sanginum "Marchen til Drina" tann 7. desember 1963. Sami sangur var vorðin nummar eitt tann 17. desember sama ár. Aðrir sangir, ið kunna nevnast eru "Tequila" og "Pinetop's Boogie Woogie" frá 1962.

Í 1963 vann Jørgen tað danska Melodi Grand Prixið saman við konu síni Grethe og sanginum Dansevise. Seinni sama ár umboðaðu tey Danmark í Eurovision Song Contest við sama sangi og vunnu kappingina. Tónleikurin var skrivaður av Otto Francker og teksturin var skrivaður sc Sejr Volmer-Sørensen.
Jørgen var í fleiri ár "indspilningschef" hjá fyritøkuni Metronome. Hann trakk seg aftur frá tónleikalívinum í 1984 aftaná ein sjúkralegu, sum hevði við sær at hann fekk lampufepur (senuskrekk).

Jørgen Ingmann doyði í Holte í Danmark tann 21. mars 2015. Eftir hann eru tvey børn og fimm barnabørn.

Keldur

Jørgen Ingmann á ensku wikipedia.
Jørgen Ingmann á donsku wikipedia.

Danskir tónleikarar
Føðingar í 1925
Andlát í 2015
Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Luttakarar í Eurovision Song Contest


Haile Selassie

Haile Selassie I (23. juli 1892 - 27. august 1975), føddur Tafari Makonnen Woldemikael, var leiðari Etiopia frá 1916-1930 og keisari av Etiopia frá 1930-1974.

Tann 2. november 1930 varð Haile Selassie krýndur keisari av Ethiopia.

Á fundi við League of Nations í 1936, fanst keisarin av nýtslu av kemiskum vápnum, ið vóru nýtt ímóti fólki hansara í seinna Italska-Etiopiska krígnum. Altjóðasýn hansara hevði við sær at Etiopia varð eitt av lyklalimum Sameindu Tjóða. Kúgan hansara av uppreistrarfólki, ið vóru ímóti stýri hansara, gav honum nógvar átalur frá mannarættindafelagsskapum og søgufrøðingum.

Rastafari rørslan, ið er mett at hava ímillum 2.000-4.000 limir meta Haile Selassie at vera afturvendi Messias frá Bíbliuni. Rørslan byrjaði í Jamaika í 1930-árunum, og halda limirnir at Selassie er messiski figururin, ið fer at bera teimum ævigan frið, rættvísi og ríkidømi. Haile Selassie er ein týðningarmikil persónur bæði í etiopiskari og afrikanskari søgu.

Føðingar í 1892
Andlát í 1975
Regentar
Etiopar


Sandy

Sandy Leah Lima (fødd 28. januar 1983 í Campinas, São Paulo í Brasil) best kend sum Sandy, er ein brasilsk popp songkvinna. Sandy er dóttir Noely Pereira og sangaran Durval de Lima, betri kendur við kunstnaranavninum, Xororó, eisini kendur frá country-duo'ini Chitãozinho & Xororó. Hon er uppkallað eftir høvuðskarakterinum Grease, filminum, ið foreldur hennara hugdu at saman, tann dagin tá tey byrjaðu at ganga saman. Sandy hevur ein yngri beiggja, Junior. Sandy og Junior høvdu teirra egnu sjónvarpsrøð frá 1999 til 2002 á Rede Globo og góvu út filmin Acquaria í 2003; Sandy hevur eisini spælt við í skemtirøðini Estrela Guia (Globo) í 2001.

Útgávur
 Manuscrito (2010)
 Manuscrito Ao Vivo (2011)
 Princípios, Meios e Fins (2012)
 Sim (2013)

Tónleikaútgávur frá Sandy og Junior
1991 - Aniversário do Tatu - BRA: 307,500
1992 - Sábado a Noite - BRA: 409,500
1993 - Tô Ligado em Você - BRA: 457,000
1994 - Pra Dançar Com Você - BRA: 506,500
1995 - Você é D+ - BRA: 550,000
1996 - Dig-Dig-Joy - BRA: 700,000
1997 - Sonho Azul - BRA: 762,500
1998 - Era Uma Vez (Ao Vivo) - BRA: 1,718,500
1999 - As Quatro Estações - BRA: 2,586,000
2000 - As Quatro Estações - O Show - BRA: 3,000,000
2001 - Sandy e Junior 2001 - BRA: 1,500,000
2002 - S&J Internacional - BRA: 1,238,500
2002 - Ao Vivo no Maracanã/Internacional Extras - BRA: 450,000
2003 - Identidade - BRA: 600,000
2006 - Sandy e Junior - BRA: 250,000
2007 - Acústico MTV - BRA: 250,000

Tónleikaferðir
 Sandy Turnê Solo (2007)
 Turnê Manuscrito (2010-2012)
 Turnê Sim (2013-2014)

Slóðir úteftir
Almenn heimasíða

Brasilskar songkvinnur
Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1983


Boko Haram

Boko Haram er ein muslimskur yvirgangsfelagsskapur, ið hevur til endamáls at stovna eitt islamskt ríki í Nigeria. Boko Haram hevur verið í kríggj við nigeriansku stjórnina seinastu fimm árini (2010-2015).  Felagsskapurin hevur havt stóra framgongd í 2015, og eru møguliga best kendur fyri at hava burturflutt 276 skúlagentur í apríl 2013. Seinni eydnaðist nøkrum gentum at flýggja frá burturflytarunum, men Boko Haram heldur framvegis aftur 219 nigeriskar skúlagentur. Í mars 2015 svór felagsskapurin trúskap til Islamska Statin (IS), ið eisini virkar fyri einum islamskum ríki, og hevur lagt stór landaøkir undir seg í Irak, Sýria, Libya og aðrastaðni. Boko Haram hevur fyrst og fremst virkað í norðara partinum av Nigeria, men eru eisini komnir niðan í Kamerun og Niger.

Yvirgangsfelagsskapir
Nigeria


Anna V. Ellingsgaard

Anna Vágsheyg Ellingsgaard (fødd 25. november 1966, deyð 24. mars 2015) var ein føroyskur journalistur. Hon varð útbúgvin cand.mag í enskum og donskum og seinni varð hon eisini útbúgvin sum journalistur. Hon var forkvinna í felagnum Føroysk Miðlafólk í fleiri ár og skrivari í felagnum tey seinastu árini av lívinum. Hon starvaðist sum journalistur í Sosialinum frá 2003 og í Kringvarpi Føroya frá 2010 til hon andaðist í 2015. Hon starvaðist eisini sum undivísari í miðlavísindi á Fróðskaparsetrinum og sum lærari í Hoydølum og á Kambsdali.

Anna gjørdist sjúk við krabbameini, og stríddist við sjúkuni í umleið tvey ár, til hon andaðist hin 24. mars 2015 bert 48 ára gomul.

Keldur

Tíðindafólk
Føðingar í 1966
Andlát í 2015


Leikarafelag Føroya

Leikarafelag Føroya er fakfelagið hjá yrkissjónleikarum og yrkislærdum leikhúsfólki í Føroyum. Høvðusendamál felagsins er, at menna føroyska yrkisleiklist og styrkja um støðuna hjá leiklistini í samfelagnum. Eitt av málunum við fakfelagnum er at savna tey í eitt felag, sum hava fingið sær útbúgving innan sjónleikarayrki. Tað vil siga ljóð- og ljósteknikarar, leiklistafrøðingar, pallsniðgevar, leikstjórar og sjónleikarar. Uppgáva felagsins er, at umboða limir sínar í sáttmálasamráðingum, veita teimum hjálp og ráðgeving, og stuðla teimum í teirra rættindum, umframt at samskifta við útlendsk feløg og altjóða felagskapir á leiklistarliga økinum. Arbeiðsøkið hjá felagnum er allur yrkissjónleikur, leikstjórn, útvarpsleikir og upplestur, sjónvarpsleikir og upplestur, filmar, leiklistafrøði, undirvísing og skeiðvirksemi, lýsingar, undirhald og annað leikhúsyrki.

Søgan
Tá ið Leikpallur Føroya var settur á stovn tann 12. mars 1989, fór broyting fram viðvíkjandi hvussu peningurin, ið varð játtaður til sjónleik, skuldi útgjaldast.

Tað var rættuliga skjótt, at Meginfelag Áhugaleikara Føroya (MÁF) fekk eina pulju av játtanini til sjálvt at býta út, men Gríma, einasti yrkisleikbólkurin tá, møtti søkja til Leikpall Føroya til hvørt einstakt leikverk. Hetta kundi tykjast órættvíst og tí var Leikarafelag Føroya stovnað. Leikarafelagið skuldi verða eitt slag av meginfelag fyri yrkisleiklistina, eins og MÁF var meginfelag fyri áhugaleikin.
Tá Leikarafelagið formelt var stovnað, var farið yvir til eitt helvtarbýti av játtanini, burtursæð frá einari lítlari pulju, ið Leikpallurin ráddi yvir til ávís onnur endamál sjónleikinum at frama.

Búmerkið - Sólin hjá William Heinesen
Í 1990 var eitt tiltak í Sjónleikarhúsinum, ið æt "WH 90"  Williami Heinesen til heiðurs. Har hevði Ingi Joensen gjørt eina ljósbakgrund til pallin við ymiskum vignettum, ið William hevði teknað. Laura Joensen, ein av fyrstu limunum, fall fyri sólini, ið jú bæði er glað og sorgarbundin og soleiðis hevur elementini í teaturmaskunum í sær. Um Leikarafelagið skuldi hava eitt búmerki, so átti tað at verða sólin hjá Williami.

Tíðin gekk so.
Leikarafelagið hevði nógvar fundir um, hvat fyri eitt felag tey skuldu verða. Greitt var, at tað kundi ikki gerast eitt fakfelag við almennum stuðli, men mátti verða eitt áhugafelag fyri yrkisleiklist. Innkallað varð síðan til ein breiðari fund saman við áhugaleikarum har felagið varð víðkað til at eisini kunna upptaka áhugaleikarar. Tá gjørdist m.o. Sverri Egholm limur.

Á einum fundi varð tosað um sjónligheit, sum vit felagið ofta framvegis ger, og tá kom sólin hjá Williami upp á tal, tá fingu Sverri og Laura til uppgávu at fáa loyvi frá Williami. Tey fóru niðan til hansara at spyrja, og tað var leyst og liðugt beinanvegin. Hetta var ikki so langt áðrenn William doyði, men hann var púra klárur og vælhýrdur hetta kvøldið, og var fegin um at kunna geva enn eitt íkast til leiklistina. Einki bleiv skrivað niður, men felagið hevur seinni tryggjað sær, í samráð við eftirkomarar Williams, at felagið enn tann dag í dag kann nýta sólina sum búmerki hjá Leikarafelag Føroya.

Nevndin
Súsanna Tórgarð, forkvinna
Laura Joensen, kassameistari
Gunnvá Zachariasen, nevndarlimur
Kristina S. Ougaard, tiltakslimur (virkandi nevndarlimur)

Keldur

Sjónleikur í Føroyum
Felagsskapir
Yrkisfelag


Ulige Numre

Ulige Numre er ein danskur rokkbólkur, ið varð stovnaður í 2010. Bólkurin er mannaður av Carl Emil Petersen (forsangari og guitar), Nick Lee (bass), Teis Lindeskov Søgaard (trummur), Lasse Ziegler (guitar) og Jacob Ulstrup (keyboards).

Ulige Numre útgav hin 26. september 2011 debutstaklagið "København" sum video á Youtube. Videofilmurin, ið inniheldur eina røð av gomlum filmsbrotum frá Keypmannahavn og fra gomlum donskum filmum, fekk fleiri túsund vísingar eftir fáum døgum, og fekk nógva miðlaumrøðu.. Staklagið varð nógv spælt á P3 hjá DR.  Hin 31. oktober 2011 utgóvu teir ta róstu
 debut-EP'ina við heitinum Ulige numre. EP'in er útgivin á plátufelagnum Auditorium og er framleidd av Nikolaj Nørlund.

Ulige Numre framførdi sangin København saman við føroyska Jógvan Joensen í X-Factor finaluni í Boxen í Herning hin 27. mars 2015.

Tónleikaútgávur
 Brun & Blond (EP, demo) (10. juli 2010)
 København (Staklag) (11. august 2011)
 Ulige Numre (EP) (31. oktober 2011)
 Blå (Single) (3 juni 2013)
 Nu til dags (Album) (12. august 2013)

Keldur

Danskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar


Tomas Tranströmer

Tomas Gösta Tranströmer (føddur 15. apríl 1931 í Stockholm, deyður 26. mars 2015 í Sofia församling í Stockholm), var ein svenskur yrkjari, týðari og sálarfrøðingur. Tranströmer fekk Nobelvirðislønin í bókmentum í 2011 eftir at hava verið eitt afturvendandi navn í kjakinum undan handanina av virðislønini í fleiri ár. Bókmentir eftir Tranströmer eru týddar til meira enn 60 mál.

Útgávur

Yrkingasøvn - Upprunaheiti
17 dikter. Stockholm: Bonniers. 1954. Libris 1448958
Hemligheter på vägen. Stockholm: Bonniers. 1958. Libris 2002023
Den halvfärdiga himlen. Stockholm: Bonniers. 1962. Libris 1431868
Klanger och spår. Stockholm: Bonniers. 1966. Libris 8077963
Kvartett: 17 dikter ; Hemligheter på vägen ; Den halvfärdiga himlen ; Klanger och spår. Svalans lyrikklubb. Stockholm: Bonniers. 1967. Libris 8076994
Mörkerseende. Göteborg: Författarförlaget. 1970. Libris 8079001
Tranströmer, Tomas; Thinsz Géza, Bly Robert, Pilinszky János (1973). Stigar. Göteborg: Författarförlaget. Libris 7595948. ISBN 91-7054-110-8
Östersjöar: en dikt. Stockholm: Bonnier. 1974. Libris 7144349. ISBN 91-0-039367-3
Sanningsbarriären. Stockholm: Bonniers. 1978. Libris 7145901. ISBN 91-0-043684-4 (inb.)
Dikter 1954–1978. Den svenska lyriken, 99-0110782-2. Stockholm: Bonniers. 1979. Libris 7146076. ISBN 91-0-044164-3 (inb.)
PS. Molkom: Promenad. 1980. Libris 228347
Det vilda torget. Stockholm: Bonniers. 1983. Libris 7146790. ISBN 91-0-046048-6 (inb.)
Dikter. MånPocket, 99-0184541-6. Stockholm: MånPocket. 1984. Libris 7654159. ISBN 91-7642-189-9
För levande och döda. Stockholm: Bonniers. 1989. Libris 7147740. ISBN 91-0-047672-2 (inb.)
Dikter: från 17 dikter till För levande och döda. MånPocket, 99-0184541-6. Stockholm: MånPocket. 1990. Libris 7654480. ISBN 91-7642-550-9
Sorgegondolen. Stockholm: Bonniers. 1996. Libris 12322689. ISBN 91-0-056232-7 (inb.)
Fängelse: nio haikudikter från Hällby ungdomsfängelse (1959). Uppsala: Ed. Edda. 2001. Libris 7779237. ISBN 91-89352-10-6
Tranströmer, Tomas; Persson Jan (etsningar) (2001). Dikter från Runmarö. Göteborg. Libris 10660266
Den stora gåtan. Stockholm: Albert Bonniers förlag. 2004. Libris 12322695. ISBN 91-0-010310-1

Keldur

Svenskir rithøvundar
Nobelprísvinnarar
Føðingar í 1931
Andlát í 2015


Atoll

Atoll er klingruskapað korallriv, sum verður til uttan um eina gosoyggj. Tá ið oyggin søkkur í hav, er bara klingruskapaða rivið eftir. Grunna vatnið innan fyri rivið nevna vit lón ella poll. Ein slíkur pollur verður eisini nevndur laguna. Tær smáu oyggjarnar eru vorðnar til á einum korallrivi. Av fyrstan tíð vaks korallrivið rundan um eina gosoyggj. Eftir milliónum av árum varð gosoyggin máað burtur og hvarv at enda í havið. Eftir er rivið, ið nú liggur sum ein ringur beint undir vatnskorpuni. Korallrivið er skapað eins og gosoyggin einaferð var. Síðan er sandur lagstur her og har oman á korallrivið, og soleiðis eru hesar smáu oyggjarnar vorðnar til.

Oyggjar
Landafrøði


Vár Erlingsdóttir Eidesgaard

Vár Erlingsdóttir Eidesgaard (fødd 2001) er ein føroyskur svimjari, sum svimur fyri Havnar Svimjifelag og Føroyska svimjilandsliðið. Hon hevur vunnið gull, silvur og bronsu á Oyggjaleikum.

Lívsleið innan svimjing

Oyggjaleikir 2017
 Gull í 800 m frí við tíðini 8:53:57
 Gull í 400 m frí við tíðini 4:28.08
 Gull í 4 x 100 metrar frí við tíðini 3.51.66.
 Bronsa í 4x50 metrar frí við tíðini 1:47,60. Hinar vóru: Beinta Debes, Sára Ryggshamar Nysted, Signhild Joensen.

Danish Open 2016
Bronsu í 1500 m frí við tíðini 17:25.28, ið var nýtt føroyskt met.
Nr. 5 í 800 m frí við tíðini 9:09.34, ið var nýtt føroyskt met. Gamla metið á 9:12.01 setti Sára Nysted í Páls Høll í januar 2016.

Oyggjaleikir 2015
Silvur í 4x50 m frí við tíðini 1:47.40, saman við Astrið Foldarskarð, Sáru R. Nysted og Lív Eidesgaard
Bronsu í 400 m blandað við tíðini 5:04.46
Bronsu í 400 m frí við tíðini 4:24.72

Danish Open 2015
Vár setti nýggj føroysk juniormet á Danish Open í Keypmannahavn um mánaðarskiftið mars/apríl 2015.

Nr. 10. Føroyskt juniormet í 1500 metra frísvimjing á langgeil við tíðini 17:58.03, juniormetið var sett í innleiðandi, hon hevði triðbestu tíðina í riðlinum. Ongin átti juniormetið áðrenn. Hon var líka við at seta seniormet eisini, enn hon var við kravtíðina til at seta føroyskt juniormet, ið er 19:09.26. Føroyska metið tá átti Cecilia Wigant Eysturdal, tað var á 17:51.83,
Nr. 17. Føroyskt juniormet í 800 frí við tíðini 9:24.35. Victoria Wigant Eysturdal átti føroyska juniormetið á 9:28.80.

SMS stevnan 1. og 2. november 2014
Vár vann 1 gull, 2 silvur og 1 bronsuheiðursmerki á SMS-stevnuni í Havn 1. og 2. november 2014.

Topp 10 avrik, út í frá FINA stigum, kvinnur
649 FINA-stig - 4:30.77 í 400 frí
643 FINA-stig - 9:15.16 í 800 frí

Ægir-stevna 2014
Vár vann 1 gull og 4 bronsuheiðursmerki á Ægirstevnuni, ið varð hildin í Klaksvík 4. og 5. oktober 2014.

Meistarastevnan fyri Ung 2014
SSF skipaði fyri Meistarastevnu fyri Ung í Svimjihøllini í Gundadali, Flaggdagin 25. og 26. apríl 2014. Vár vann fýra heiðursmerki og var fimtbest í FINA-stigum.
5. besta avrik í FINA stigum: 9:26.63 í 800 frí (611 FINA stig)
2 silvur og 2 bronsu heiðursmerki

Heiður
Varð kosin Ársins stjørnuskot 2015 á FM í svimjing 2015 í Havn

Familja
Vár er dóttir Annu og Erling Eidesgaard og abbadóttir Jóannes Eidesgaard, fyrrverandi løgmann. Systir hennara Lív (fødd 1999) og bróðirin Bartal (føddur 2003) eru eisini svimjarar.

Keldur

Føroyskir svimjarar
Havnafólk
Føðingar í 2001


Baku

Baku (Aserbadsjanskt: Bakı, Baky) er høvuðsstaður, størsti býur og størsti havnabýur í Aserbadsjan. Fólkatalið var 2 045 815 í 2011, men í øllum stórbýarøkinum búgva umleið 3 milliónir, harav fleiri eru flóttafólk. Býurin liggur út til Kaspiska havið á suðursíðuni á Absjeronhálvoynni. Baku er uppbýtt í ellivu fyrisitingarlig øki: Azizbajov, Binagadi, Garadagh, Narimanov, Nasimi, Nizami, Sabail, Sabuntju, Chataj, Surachany och Jasamal.

Fólk hava búð í økinum síðan fornøld, men fyrsta skrivliga kelda, ið nevnir býin Baku er frá umleið ár 500.

Gamli býarparturin í Baku kom við á listan hjá Unesco yvir Heimsarvar.

Í 2012 var býurin vertur fyri Eurovision Song Contest.
Frá 12. til 28. juni 2015 verður býurin vertur fyri Fyrstu Evropeisku Leikunum.

Í 2016 verður Baku vertur fyri Talvolympiaduni.

Keldur

Býir í Aserbadsjan
Høvuðsstaðir í Asia
Høvuðsstaðir í Evropa
Heimsarvar


Erhard Joensen

Erhard Joensen er ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari fyri Sambandsflokkin úr Vági. Hann hevur verið virkin innan alivinnuna síðan 1990-árini.

Lívsleið
Tá ið Erhard var ungur, var hann virkin í ungdómspolitikki, hann var formaður í felagnum Fólkaflokksungdómur í nøkur ár. Hann hevur eisini verið virkin ítróttarmaður, hann vann FM í badminton tvímansleiki hjá dreingjum í 1980 saman við Jóhannes Petersen, VB.

Erhard er útbúgvin bankamaður, hann varð útlærdur í Fossbankanum. Seinni lærdi hann til málara og gjørdist málarameistari. Ein av teimum, ið hava lært til húsamálara við Erhard sum meistara, er systkinabarn hansara, sangarin Hans Jacob W. Hjelm.

Erhard var eigari av og stjóri á Faroe Farming í fleiri ár frá 2003 til 2012. Í 2011 varð Faroe Farming kosin Ársins vakstrarfyritøka 2011 av Business-line, Erhard var enn stjóri í felagnum tá, men 80% av partabrøvunum vóru tá uppkeypt av Havsbrún. Í apríl 2011 keypti Bakkafrost Havsbrún. Suðuraling átti hini 20 prosentini. Orsøkin til at Faroe Farming vann heiðurin var at fyritøkan var vaksin nógv skjótari enn aðrar føroyskar fyritøkur tey seinastu 4 árini (2007-11), fyritøkan hevði ein bruttovinning uppá sløk 500%. Í 2007 var bruttoúrtøka felagsins slakar 12 mió krónur, meðan hon kom upp á slakar 70 mió kr. í 2010. Framgongdin var sostatt sløk 500% og nógv tann størsta, sum eitt føroyskt partafelag kann vísa á tey seinastu 4 roknskaparárini.
Í 2014 gjørdist Erhard ráðgevi hjá Danish Salmon, ið alir laks á landi. Í 2015 gjørdist hann framleiðslustjóri í felagnum.
Hin 31. mars 2015 fekk Erhard danskt patent upp á eina sera umhvørvisvinarliga avlúsingarskipan. Skipanin er ein vacum pumpuskipan við tilhoyrandi lágtrýst spuling á vacumsíðuni. Eingin kemisk evnir verða nýtt undir viðgerðini og tað í sær sjálvum skuldi verið ein stórur fyrimunur, bæði fíggjarliga og umhvørvisliga fyri alifeløgini. PCT umsóknin er til viðgerðar hjá altjóða patent agenturinum, men tað danska patentið er komið uppá pláss.

Løgtingslimur
Erhard tók sæti í løgtinginum í september 2019 sum fastur varamaður fyri ein av valdu løgtingslimunum, ið fóru í landsstýri. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið fyri fyrstu ferð, hann gjørdist nummar trý á sambandslistanum við 528 atkvøðum.

Løgtingsnevndir
 2019-2022 Limur í Landsstýrismálanevndini
 2019-2022 Limur í Rættarnevndini
 2019-2022 Limur í Trivnaðarnevndini

Familja
Erhard er sonur Lenu og Henning Joensen. Henning hevur eisini verið virkin innan føroyska alivinnu í nógv ár. Henning er sonur Hentzar og Edith Joensen úr Sandvík, fluttu til Vágs í 1955. Erhard er giftur Harriet Joensen, fødd Gleðisheygg, av Toftum. Saman eiga tey fýra børn: Henning, Steintóra, Helga og Malena. Mamma Erhard, Lena, er úr Árnafirði. Pápi Erhard, Henning Joensen, læt upp málingahandilin Vágs Litbúð í Vági hin 6. mai 1973.

Keldur

Føroysk vinnulívsfólk
Vágbingar


Emilíana Torrini

Emilíana Torrini Davíðsdóttir (f. 16. mai 1977), er ein íslensk songkvinna. Hon er best kend fyri fløguna Love in the Time of Science, og fyri sangirnar "Jungle Drum" (2009) "Gollum's Song" (2002) frá filminum Lord of the Rings: The Two Towers.

Lívsleið
Emilíana vaks upp í Kópavogi, hjá einari íslendskari mammu og italienskum pápa. Pápi hennara átti ein vælumtókta matstovu, ið æt Italia í Reykjavík. Vegna navnalóg sum tá var galdandi í Íslandi, var pápi Emilíonu noyddur at skifta navn frá Salvatore Torrini til Davíð Eiríksson, og tí fekk hon navnið Davíðsdóttir til eftirnavn. Nøkur ár seinni varð navnalógin broytt aftur, og slapp Emilíana og nýta upprunaeftirnavn sítt.

Tá Emilíana var sjey ár, byrjaði hon at syngja í kór sum sopran, og tá hon var 15 ár fór hon í ein operaskúla. Í 1994 vann Emilíana sangkappingina fyri íslenskar miðnámsskúlar.

Emilíana var "uppdagað" av Derek Birkett, ið hoyrdi hana syngja á eini matstovu. Derek eigur One Little Indian Records, og bjóðaði Emilíonu til London at skriva sangir. Emilíana treivst so væl í London, at hon avgjørdi at vera verðandi. 6. september 2010 føddi Emilíana sítt fyrsta barn, ein son.

Tónleikur
Emilíana var limur í íslendska tónleikabólkinum GusGus, og hevur samstarvað við nógvum kendum tónleikarum og sangarum. Har ímillum kunnu nevnast: Kylie Minogue, Moby, Sting, Dido, Travis, Tricky og Adem. Emilíana vann tríggjar virðislønir á teimum íslensku tónleikavirðislønarhátíðini í 2006.

Útgávur
 1994 - Spoon
 1995 - Crouçie D'où Là
 1996 - Merman
 1999 - Love in the Time of Science
 2000 - Rarities
 2005 - Fisherman's Woman
 2008 - Me And Armini
 2013 - Tookah

Stakfløgur
 1999 - Unemployed in Summertime
 1999 - Dead Things
 1999 - To Be Free
 1999 - Baby Blue
 2000 - Easy
 2004 - Livesaver
 2005 - Sunny Road
 2005 - Heartstopper
 2008 - Me and Armini
 2008 - Jungle Drum
 2009 - Me and Armini
 2013 - Speed of Dark

Samstarv
 1995 - "Bömpaðu baby bömpaðu" (vocals) (Fjallkonan, Partý)
 1995 - "Vanishing" (vocals) (LHOOQ, Volume Fifteen)
 1996 - "7-Up Days" (vocals) (Slowblow, Fousque)
 1996? - "Flirt" (vocals) (Slowblow)
 1997 - "Asking for Love" (vocals) (Jóhann G. Jóhannsson, Asking for Love)
 1997 - "Is Jesus Your Pal?" (vocals) (GusGus, Polydistortion)
 1997 - "Why?" (vocals) (GusGus, Polydistortion)
 1999 - "Come Out" (vocals) (Dip, Hi-Camp Meets Lo-Fi)
 2001 - "101 Reykjavík Theme" (remixed by Emilíana Torrini, no vocals) (101 Reykjavík Soundtrack)
 2002 - "Absolutely No Point In Anything Anymore" (vocals) (Cheapglue, Sexy Horses)
 2002 - "Hold Your Hand" (vocals) (Paul Oakenfold, Bunkka)
 2002 - "Weebles Fall" (vocals) (Slovo, Nommo)
 2002 - "Heaven's Gonna Burn Your Eyes" (vocals) (Thievery Corporation, The Richest Man in Babylon)
 2002 - "Until the Morning" (vocals) (Thievery Corporation, The Richest Man in Babylon)
 2002 - "Gollum's Song" (vocals) (The Lord of the Rings: The Two Towers Soundtrack)
 2003 - "Slow" (co-writing) (Kylie Minogue, Body Language)
 2003 - "Someday" (co-writing) (Kylie Minogue, Body Language)
 2005 - "Thinking Out Loud" (with Sneaker Pimps as Line of Flight, online re-release of Loretta Young Silks (single))

Útvortis ávísing
Heimasíða Emilíonu Torrini

Keldur
Emilíana Torrini á íslensku wikipedia

Emilíana Torrini á ensku wikipedia

Føðingar í 1977
Íslendskar songkvinnur


"Weird Al" Yankovic

Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (føddur 23. oktober 1959) er ein amerikanskur sjónleikari og tónleikari, ið serliga er kendur fyri at gera parodir av kendum amerikanskum sangum .

Keldur

Slóðir úteftir
 "Weird Al" Yankovic á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1959


Hotel Streym

Hotel Streym er eitt hotel í Tórshavn. Tað liggur væl fyri í Havn, niðri við Skansan, og vøksturin í ferðafólkatalinum seinastu árini er eisini komin hotellinum til góðar. Bruttovinningurin gjørdist 2,9 mió. kr í 2014, hetta er nakað betri enn í 2013, tá bruttovinningurin varð 2,7 mió. kr. Virksemi tekur veruliga dik á seg í 2008, tá ið støðisognin veksur við 4 mió. kr. Síðan tá hevur Hotel Streym havt yvirskot hvørt ár. Stjóri í felagnum er Svend Aage Ellefsen.

Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Gistingarhús í Føroyum
Tórshavn


Changsha

Changsha er ein býur í Kina og høvuðsstaður í Hunan landslutinum. Býurin er eisini prefekturat. Kommunan fevnir um eitt øki á 11.819 ferkilometrar og, sambært fólkateljingini í 2010 var fólkatalið í kommununi 7.044.118. Fólkatalið í sjálvum býnum er 3.617.469

Býir í Kina


Klaus Rifbjerg

Klaus Rifbjerg (15. desember 1931 - 4. apríl 2015) var ein danskur rithøvundur. Hann vaks upp á Amager í 1930-árunum (tá ið hann andaðist búði hann í Spania og í Skodsborg). Hann útgav sína fystu bók í 1956, tá ið yrkingasavnið Under Vejr med mig selv kom út. Klaus Rifbjerg, í Danmark eisini nevndur Store Klaus, var kendur fyri ofta at greiða frá um sín egna uppvøkstur.

Við yrkingasavninum Konfrontation 1960 innførdi hann eitt heilt nýtt sjónarmið á nýmótans tilveruna, og yrkingasavnið kom at standa sum ein ímynd av
konfrontatiónsmodernismuni í 1960-árunum . Við savninum Amagerdigte frá 1965 gjørdi Klaus Rifbjerg vart við eina nýggja tíð og var frammanfyri sína tíð við tí einfeldi, ið eyðkendi 1970-árini. Bókin víst m.a. stóra kærleika rithøvundundans til tað vanliga.  Mest týðandi verkið hjá Klaus Rifbjerg er Den kroniske uskyld frá 1958, ið seinni bleiv filmatiserað í 1985.

Við einum modernistiskum rithøvundaskapi, ið fevnir um meira enn 50 ár og við einari framleiðslu av tveimum til trimum verkum um árið, hevur Rifbjerg sett djúp spor í tað bókmentaliga og mentanarliga Danmark.

Í 1976 var hann við til at lata upp gourmet-matstovuna Kong Hans Kælder saman við konu síni Inge og Lene og Sven Grønlykke í kjallaranum á Kong Hans' Vingård í Vingårdstræde í Keypmannahavn við navninum Kong Hans Kælder. Í 1983 móttók hon sum tann fyrsta matstovan í Danmark ein stjørnu í Michelinguiden.

Familjulív
Klaus Rifbjerg hevur síðan 1955 verið giftur týðaranum Inge Rifbjerg. Tey eiga børnini Lise Rifbjerg, týðari, journalist Synne Rifbjerg, journalistur og Frands Rifbjerg,  jazztrummusláari.

Bøkur

Skaldsøgur

 1958 Den kroniske uskyld
 1966  Operaelskeren
 1967 Arkivet
 1968 Lonni og Karl
 1969 Anna (jeg) Anna
 1970 Marts 1970
 1971 Lena Jørgensen, Klintevej 4, 2650 Hvidovre
 1971 Leif den Lykkelige jun.
 1972 R.R.
 1972 Rifbjergs lytterroman
 1972 Brevet til Gerda
 1973 Dilettanterne
 1973 Spinatfuglene
 1974 Du skal ikke være ked af det, Amalia
 1974 En hugorm i solen
 1975 Tak for turen
 1975 Vejen ad hvilken
 1976 Kiks
 1976 Twist
 1977 Et bortvendt ansigt
 1977 Drengene
 1979 Joker
 1979 Voksdugshjertet
 1980 Det sorte hul
 1981 De hellige aber
 1982 Jus
 1983 Hvad sker der i kvarteret
 1983 En omvej til klostret
 1983 Patience
 1984 Falsk forår
 1985 Harlekin skelet
 1987 Engel
 1989 Det ville glæde
 1991 Rapsodi i blåt
 1996 Divertimento i mol
 1999 Billedet
 2001 Regnvejr
 2002 Nansen og Johansen
 2005 Esbern

Yrkingasøvn
 1956 Under vejr med mig selv
 1957 Efterkrig
 1960 Konfrontation
 1961 Camouflage
 1962 Voliere
 1963 Portræt
 1965 Amagerdigte
 1967 Fædrelandssange
 1970 Mytologi
 1973 Forelsket
 1973 Scener fra det daglige liv
 1974 25 desperate digte
 1975 Den søndag
 1976 Stranden
 1979 Livsfrisen
 1981 Spansk motiv
 1982 Landet Atlantis
 1984 Det svævende træ
 1984 Udenfor har vinden lagt sig
 1987 Byens tvelys
 1988 Septembersang
 1991 Bjerget i himlen
 1991 150 korte og meget korte tekster (yrkingar og aforismur)
 1992 Krigen
 1994 Kandestedersuiten
 1996 Leksikon
 1998 Terrain vagues

Stuttsøgusøvn
 1964 Og andre historier
 1969 Rejsende
 1972 Den syende jomfru og andre noveller
 1974 Sommer
 1976 Det korte af det lange
 1978 Tango eller Syv osmotiske fortællinger
 1982 Mænd og kvinder
 1985 Borte tit
 1989 Det svage køn
 1993 Vi bliver jo ældre
 1997 Andre tider
 1999 Kort sagt

Revy
 1962 Gris på gaflen (revy)
 1963 Hvad skal vi lave? (revy)

Sjónleikir
 1965 Diskret ophold (saman við Jesper Jensen)
 1965 Udviklinger
 1966 Hvad en mand har brug for
 1968 Voks
 1970 År
 1971 Narrene
 1971 Svaret blæser i vinden
 1982 Sangen om sengen

Ferðafrásagnir
 1971 Til Spanien
 1987 Japanske klip
 1996 Berlinerdage

Annað
 1964 Bo-i-ing 64! (collaga)
 1967 Rif. (journalistikkur)
 1970 I medgang og modgang
 1972 Dengang det var før (kronikkir)
 1976 De beskedne 1-4 (hoyrispæl)
 1977 Deres Majestæt!
 1978 Dobbeltgænger eller Den korte, inderlige men fuldstændig sande beretning om Klaus Rifbjergs liv
 1978 Værtshuset Kong Hans (saman við Inge Rifbjerg, Lene og Sven Grønlykke)
 1980 Vores år 1-2 (sjónvarpsteaturstykkir)

Endurminningar
 1995 Spinatfugl
 1999 Sådan: en livsreportage

Barna- og ungdómsbøkur
 1982 Kesses krig (ungdómsbók)
 1986 Som man behager (ungdómsbók)
 1989 Linda og Baronen (barnabók)
 1991 Den hemmelige kilde (barnabók)
 1993 Hjemve (barnabók)

Essays
 1990 En udflugt (dagbók/essay)
 1992 Karakterbogen (essays)
 1994 Synderegistret (essays)
 1994 Hundrede års forfatterportrætter (essays)
 1994 Facitlisten (essays)
 1999 Digtere til tiden (essays)
 2000 Huset – eller hvad der gjorde indtryk på mig i det tyvende århundrede (essays)
 2000 Det handler om (greinar og essays)
 2005  Hovedbogen (essays)

Filmar (Film og sjónvarp)
 Weekend (1962), leikrithøvundur
 Don Olsen kommer til byen  (1964) (ein part av leikritinum) men leyp frá, og frábað sær at verða krediteraður á fortekstunum til filmin. Leikritið bleiv skrivað liðugt av Aage Stentoft.
 Sommerkrig (1965), filmsleikstjóri og leikrithøvundur
 Der var engang en krig (1966), leikrithøvundur
 Privatlivets fred (1977), leikrithøvundur
 Hærværk (1977), leikrithøvundur
 Pelota (1983), leikrithøvundur
 Ved vejen (1988), leikrithøvundur

Virðislønir og stuðul (úrval)

Bókmentir um Klaus Rifbjerg
 Afterbeat. En samtale med Klaus Rifbjerg, Henrik Juul Jensen, 1996, ISBN 87-16-14257-8
 Kærligheden er alt – en bog om Klaus Rifbjerg, Jakob og Janus Kramhøft, 2003.
 Peter Michael Lauritzen, Rifbjerg på kornet, Gyldendals Julebog 2006. ISBN 87-02-05572-4.

Keldur

Danskir rithøvundar
Føðingar í 1931
Andlát í 2015
Danskir skaldsøguhøvundar
Danskir yrkjarar


Safari

Safari er internetkagin hjá Apple, men er eisini møguligur at nýta á Microsoft/Windows-teldum. Safari er størsti kappingarneyti hjá Internet Explorer. Apple hevur altíð verið skjótt við dagføringum og nýggjum tænastum, sum aðrir netkagarar hava tikið til sín seinni. Apple mennir bæði hardware og ritbúnaða, og soleiðis verður tess ritbúnaður altíð skræddaraseymaður til tess Apple iPads, iPhones og MacBooks. Safari er sæddur sum ein skjótur og tryggur netkagi. Eyðkennini hjá Safari er ein ruddiligur og einfaldur netkagi.

Internetkagar
Teldufrøði
Teldutøkni


Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA

Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA (alment: United States Minor Outlying Islands) er eitt heiti ið verður nýtt um fleiri oyggjar hjá USA í Kyrrahavinum og 1 í Karibiahavinum. Tær størstu oyggjarnar eru Baker Island, Howland Island, Jarvis Island, Johnston Atoll, Kingman Reef, Midway Islands, Palmyra Atoll, Wake Island (oyggjar í Kyrrahavinum) og Navassa Island í Karibia. Oyggjarnar fevna um eitt økið á 34,2 km2. Umframt oyggjarnar eru mangir hólmar, stakkar, drangar og sker.

Oyggjar í USA


Jón Páll Sigmarsson

Jón Páll Sigmarsson (28. apríl 1960 - 16. januar 1993) var ein íslendskur ítróttarmaður. Jón Páll íðkaði styrkivenjing, og var fyrsti maður í heiminum, at vinna tittulin "Heimsins sterkasti maður" 4 ferðir. Tað gjørdi hann í 1984, 1986, 1988 og 1990. Jón Páll doyði av hjartatilburði 32 ára gamal, í styrkisvenjingarhøli sínum í Reykjavík.

Kappingarsøga

Sterkasti maður
 Heimsins sterkasti maður
 1983 - nr. 2
 1984 - nr. 1
 1985 - nr. 2
 1986 - nr. 1
 1988 - nr. 1
 1989 - nr. 3
 1990 - nr. 1

 World Muscle Power Championship
 1985 - nr. 1
 1986 - nr. 1
 1987 - nr. 2
 1988 - nr. 3
 1989 - nr. 1
 1990 - nr. 1
 1991 - nr. 1
 1992 - nr. 3

 Sterkasti maður í Evropa
 1983 - nr. 3
 1985 - nr. 1
 1986 - nr. 1
 1987 - nr. 3
 1988 - nr. 2
 1989 - nr. 3
 1990 - nr. 4
 1992 - nr. 4

 Aðrar kappingar
 1982 Sterkasti maður Skandinavia - nr. 1
 1985 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 3
 1986 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 2
 1987 Le Defi Mark Ten (Kanada) - nr. 5
 1987 Ultimate Challenge Competition - nr. 1
 1987 Japan Grand Prix - nr. 2
 1987 Pure Strength - nr. 1
 1989 Corby Great Eccleston (England) - nr. 1
 1989 Iceland's Kraftur Contest - nr. 1
 1989 Scottish Power Challenge - nr. 1
 1990 Nissan Power Cup - nr. 1
 1990 European Muscle Power Championship
 1991 European Hercules - nr. 2
 1992 European Hercules - nr. 6
 Sterkasti maður Íslands - vinnari: 1985, 1990, 1991, 1992
 Sterkasti maður Finnlands - vinnari - 1989, 1992

Kraftlyfting
 1980 European Powerlifting Championships - nr. 2
 1981 European Powerlifting Championships - nr. 2
 1981 World Powerlifting Championships - nr. 3
 1983 European Powerlifting Championships - nr. 1

Olympisk kraftlyfting
 1980 Icelandic Olympic weightlifting Championships - nr. 1

Highland leikirnar
 1986 Carmunnock Highland Games (Skotland) - nr. 7
 1986 Commonwealth Highland Games (Skotland) - nr. 1

Keldur
Jón Páll Sigmarsson á ensku wikipedia
Ítróttafólk úr Íslandi
Føðingar í 1960
Andlát í 1993
Heimsins Sterkasti Maður


Halldór Kiljan Laxness

Halldór Kiljan Laxness (23. apríl 1902 - 8. februar 1998), føddur Halldór Guðjónsson, var ein íslendskur rithøvundur. Í 1955 varð hann fyrsti íslendingurin, ið fekk eina Nobelsvirðisløn. Hana fekk hann fyri bókmenntir sínar.

Útgávur

Skaldsøgur
 1919: Barn náttúrunnar (Child of Nature)
 1924: Undir Helgahnúk (Under the Holy Mountain)
 1927: Vefarinn mikli frá Kasmír (The Great Weaver from Kashmir)
 1931: Þú vínviður hreini (O Thou Pure Vine) — Part I, Salka Valka
 1932: Fuglinn í fjörunni (The Bird on the Beach) — Part II, Salka Valka
 1933: Úngfrúin góða og Húsið (The Honour of the House), sum partur av Fótatak manna: sjö þættir
 1934: Sjálfstætt fólk — Part I, Landnámsmaður Íslands (Icelandic Pioneers), Independent People
 1935: Sjálfstætt fólk — Part II, Erfiðir tímar (Hard Times), Independent People
 1937: Ljós heimsins (The Light of the World) — Part I, Heimsljós (World Light)
 1938: Höll sumarlandsins (The Palace of the Summerland) — Part II, Heimsljós (World Light)
 1939: Hús skáldsins (The Poet's House) — Part III, Heimsljós (World Light)
 1940: Fegurð himinsins (The Beauty of the Skies) — Part IV, Heimsljós (World Light)
 1943: Íslandsklukkan (Iceland's Bell) — Part I, Íslandsklukkan (Iceland's Bell)
 1944: Hið ljósa man (The Bright Maiden) — Part II, Íslandsklukkan (Iceland's Bell)
 1946: Eldur í Kaupinhafn (Fire in Copenhagen) – Part III, Íslandsklukkan (Iceland's Bell)
 1948: Atómstöðin (The Atom Station)
 1952: Gerpla (The Happy Warriors)
 1957: Brekkukotsannáll (The Fish Can Sing)
 1960: Paradísarheimt (Paradise Reclaimed)
 1968: Kristnihald undir Jökli (Under the Glacier / Christianity at the Glacier)
 1970: Innansveitarkronika (A Parish Chronicle)
 1972: Guðsgjafaþula (A Narration of God's Gifts)

Stuttsøgusøvn
 1923: Nokkrar sögur
 1933: Fótatak manna
 1935: Þórður gamli halti
 1942: Sjö töframenn
 1954: Þættir (collection)
 1964: Sjöstafakverið
 1981: Við Heygarðshornið
 1987: Sagan af brauðinu dýra
 1992: Jón í Brauðhúsum
 1996: Fugl á garðstaurnum og fleiri smásögur
 1999: Úngfrúin góða og Húsið
 2000: Smásögur
 2001: Kórvilla á Vestfjörðum og fleiri sögur

Leikrit
 1934: Straumrof
 1950: Snæfríður Íslandssól (frá skaldsøguni Íslandsklukkan)
 1954: Silfurtúnglið
 1961: Strompleikurinn
 1962: Prjónastofan Sólin
 1966: Dúfnaveislan
 1970: Úa (frá skaldsøguni Kristnihald undir Jökli)
 1972: Norðanstúlkan (frá skaldsøguni Atómstöðin)

Yrkingar
 1925: Únglíngurinn í skóginum
 1930: Kvæðakver

Ferðasøgur og stílar
 1925: Kaþólsk viðhorf (Catholic View)
 1929: Alþýðubókin (The Book of the People)
 1933: Í Austurvegi (In the Baltic)
 1938: Gerska æfintýrið (The Russian Adventure)

Endurminningar
 1952: Heiman eg fór (subtitle: sjálfsmynd æskumanns)
 1975: Í túninu heima, part I
 1976: Úngur eg var, part II
 1978: Sjömeistarasagan, part III
 1980: Grikklandsárið, part IV
 1987: Dagar hjá múnkum

Keldur
Halldór Laxness á ensku wikipedia.

Íslendskir rithøvundar
Føðingar í 1902
Andlát í 1998


Palmyra Atoll

Palmyra Atoll er eitt tað mest avbyrgda staðið í heiminum. Koralloyggin Palmyra er ein atoll umleið mitt millum Hawai'i og Tuvalu. Oyggjabólkurin hoyrir til USA. Palmyra Koralloyggj hevur 4 íbúgvar í 2015 og fevnir um eitt øki, sum er 12 km2 til víddar. Oyggjarnar liggja uml. 5000 km sunnanfyri Kingman Reef í Polynesia. Oyggjabólkurin fevnir um atoll-oyggjarnar Cooper Island, Kaula Island, Sand Island, Home Islets, Barren Island, Strawn Island, Cooper Island, Aviation Island, Quail Island, Whippoorwill Island, Eastern Island, Papala Island, Pelican Island, Bird Island, Holei Island, Engineer Island, Tanager Island, Marine Island, Kaula Island og Paradise Island.

Oyggjar í USA
Kyrrahavsoyggjarnar


Reyðahavið

Reyðahavið er havið ímillum Norðurafrika og Arábia. Tey lond, sum liggja fram við Reyðahavi, kalla vit Reyðahavslondini; tey eru Egyptaland, Ísrael, Saudiarábia, Jemen, Jordan, Sudan, Eritrea og Djibuti. Suezveitin er ein tann týdningarmesta farleið í øllum heiminum; hon er grivin ígjøgnum tann 171 km langa Suezdalin úr Miðjarðarhavinum í Reyðahavið. Tað var í árinum 1859, at 25.000 mans settu á at grava, og ikki fyrr enn í 1869 vóru teir lidnir. Suezveitin styttir farleiðina úr Evropa til Ásia uml. 12.000 km.

Høv


Fríu fronsku herdeildirnar

Fríu fronsku herdeildirnar (franskt: Forces Françaises Libres), FFL, vóru tær hernaðarligu deildirnar hjá eksilstórnini hjá Fría Fraklandi undir seinna heimskríggi.

Størstiparturin av Fríu fronsku herdeildunum vóru hermenn við aðrari etniskari bakgrund enn franskari.

Seinni heimsbardagi
Frakland


Richard Dawkins

Clinton Richard Dawkins, millum manna kallaður Richard Dawkins, (føddur 26. mars, 1941 í Kenja) er ein enskur atferðarfrøðingur, lívfrøðingur og rithøvundur. Harumframt er hann fyrrverandi professari á Oxfords Fróðskaparsetri í Onglandi.

Richard Dawkins er víðagitin gudloysingur og finnist tíðum at m.a. skapanarlæru og átrúnaði sum heild. Í bók síni 'The God Delusion', sum varð givin út í 2006, grundgevur Richard fyri, at Guð ellar gudar eru uttan iva ikki til og at trúgv er ein villleiðing. Bókin hevur selt væl yvir 2 mió. eintøk og er týtt til yvir 31 mál.

Keldur

Bretar


Fallin í bardaga

Fallin í bardaga ella dripin í bardaga (enskt: killed in action - KIA) er ein málbering, ið vanliga verður nýtt í hervaldinum fyri egnir hermenn, ið eru dripnir av fíggindanum. Fólk, ið verða dripin í bardaga, eru ikki deyð av vanlukkum sum t.d. bilvanlukkum ella øðrum ikki-fíggindaligum hendingum ella terrorismu.

Fallin í bardaga kann brúkast bæði til frontlinjuhermannahópar og flota-, loft- og stuðulshermannahópar. Ein ið er blivin dripin í bardaga í einari serstakari hending, verður nevndur við einum † (Unicode U 2020: Dagger) við síðuna av navni sínum, fyri at vísa at viðkomandi er deyður.

Keldur

Bardagar


Georges Lemaître

Monseigneur Georges Henri Joseph Édouard Lemaître, vanliga nevndur Georges Lemaître (føddur 17. juli 1894 – doyði 20. juni 1966), var ein belgiskur stjørnufrøðingur og katólskur prestur. Hann starvaðist sum professari innan alisfrøði á katólska fróðskaparsetrinum í Leuven. Georges Lemaître legði eisini fram sítt ástøði um tað, sum millum manna er kent sum "the Big Bang theory" ella á føroyskum Bresturin Mikli. Hetta er eitt vísindaligt ástøði um upprunan av alheiminum, og hann varð tann fyrsti akademikarin, sum kom fram við hesum ástøðinum.

Belgiarar
Belgiskir prestar
Alisfrøðingar
Føðingar í 1894
Andlát í 1966


American Luxury Limousine

American Luxury Limousine er ein limousin-fyritøka í Westlake Village í Kalifornia, USA. Teir hava fimtan stórar limousinur, m.a. ein svartan Lincoln og ein hvítan Chrystler 300. Talan er um væl innrættaðar limousinur við plássi til 6, 8, 12, ella 15 ferðandi. Limousin-koyringin fær góða undirtøku millum fólk í sambandi við til dømis brúðarkoyring, ein øðrvísi túr í býin í Los Angeles, etc. American Luxury Limousine skipar hvønn dag alt árið fyri fleiri túrum til vínøkjum um alt Suðurkalifornia. Og víngarðarnir eru at finna í m.a. Santa Ynez Valley og Malibu Canyon. Mark E. Christiansen er stovnari, eigari og stjóri (CEO) á limousin-fyritøkuni.

Keldur

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá American Luxury Limousine

Amerikanskar fyritøkur
Fyritøkur


María Ólafsdóttir

María Ólafsdóttir (fødd 21. mars 1993), er ein íslendsk sjónleikarinna og songkvinna. Hon umboðar Ísland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Unbroken".  Í Íslandi hevur María spælt í fleiri leikum, har ímillum kunna nevnast leikluturin sum Louisa von Trapp í The Sound of Music (2009), og Ronja Ránsmannadóttir (2014) í leikinum við sama navni.

Keldur

Íslendskar songkvinnur
Føðingar í 1993
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Íslendskir sjónleikarar


Aminata Savadogo

Aminata Savadogo, fødd 9. januar 1993, er ein lettisk songkvinna. Hon umboðar Lettland í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Love Injected". Hetta er aðru ferð Aminata roynir at sleppa við í Eurovision. Í 2014 gjørdist hon nummar fimm í lettisku sonkappingini við sanginum "I Can Breathe".

Keldur

Aminata Savadogo á ensku wikipedia

Føðingar í 1993
Lettiskar songkvinnur
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015