Millumtjóða eindarskipanin

Millumtjóða eindarskipanin, franskt Système International d'Unités, stytt SI, er tann mátieindarskipanin, sum verður brúkt í nærum øllum londum í heiminum.

SI-skipanin er frá 1960 og byggir á meturskipanina frá Meturkonventiónini frá 20. mai 1875, sum hevur verið ásett við lóg í Norðurlondum síðani aldarskiftið 1900. Meturskipanin er upprunaliga fronsk og varð fyrstu ferð ásett við lóg í Frankaríki tann 10. desember 1799.

Síðani 1875 hava stovnarnir Conférence générale des poids et mesures (CGPM, luttakarar úr øllum limalondum, avgerðarrætt), Comité international des poids et mesures (CIPM, 18 valdir mátifrøðingar úr 18 londum, ráðgevar) og Bureau international des poids et mesures (BIPM, tænastustovnur) umsitið meturskipanina og seinni SI.

Útbreiðsla

Í danska ríkinum varð meturskipanin samtykt við lóg nr. 124 tann 4. mai 1907 og bleiv tann einasta lógliga 1. apríl 1916. Áðrenn tað høvdu fleiri onnur lond í Evropa samtykt skipanina, Noreg við lóg longu 22. mai 1875 við gildi frá 1. juli 1882, Svøríki við lóg 22. november 1878 við gildi frá 1. januar 1889, og Finland við lóg 16. juli 1886 við gildi frá 1. januar 1892.

Á myndini omanfyri til høgru sæst, nær ymisku londini hava tikið við meturskipanini ella SI sum høvuðsmátiskipan. Í Evropa er Bretland tað landið, har mest striltið hevur verið at fáa fólk at brúka SI-eindir. Men 1. januar 2010 kom EU-direktiv 80/181/EEC í gildi, sum krevur, at SI verður brukt í øllum ES.

Nú eru bara heilt fá lond eftir, sum ikki alment brúka SI. Í Myanmar (Burma) og Liberia er SI ikki alment, men verður vanliga brúkt. Í USA og fyrrverandi hjálondunum Palau, Marshalloyggjar, Mikronesia og Samoa gongur mest striltið. Metriska skipanin hevur verið loyvd í USA síðani 1866, men verður lítið brúkt hjá almenninginum. Skipanin er tó spakuliga við at vinna inn á ymisk arbeiðsøki.

Hóast vanligi amerikanarin ikki brúkar SI so nógv, so eru amerikanskir vísindamenn við í arbeiðinum at menna SI, og amerikanski stovnurin National Institute of Standards and Technology hevði ein týdningarmiklan leiklut í nýggjastu definitiónunum av SI-grundeindunum.

SI-eindir

Grundeindir

Definitiónir

SI og náttúrukonstantar

Síðani 20. mai 2019 eru allar tær 7 grundeindirnar (og harvið allar SI-eindir) defineraðar út frá 7 náttúrukonstantum. Tað hevur millum annað við sær, at hesir 7 konstantarnir hava eksakt tey virðini, sum standa í talvuni niðanfyri.

Avleiddar eindir
Symbolini fyri støddunum eru frá Dansk Standard. Tey eru ikki partar av tilráðingini frá BIPM, men eru rættiliga vanlig at brúka.

Samansettar eindir
Ein samansett eind kann gerast til einhvørja stødd, so eitt ótal av samansettum eindum eru. Niðanfyri eru nøkur dømi úr listanum frá BIPM.

SI-prefiks
Høvuðsgrein: SI-prefiks; sí eisini binert prefiks.

Hevur ein brúk fyri størri ella minni eindum enn omanfyri nevndu, kann ein altíð gera nýggjar eindir við at seta eitt prefiks framman fyri SI-eindina. T.d. er eitt mannahár áleið 0,000 08 metrar = 80 × 10−6 metrar = 80 mikrometrar og miðalradius á jørðini 6 371 × 103 metrar = 6 371 kilometrar.

Prefiksini, sum ikki eru heil fald av 1000, t.v.s. "hekto", "deka", "desi" og "senti", eru avmarkað til nøkur fá endamál. Loyvt er at skriva 1013 hPa um lufttrýstið 101 300 Pa. Harafturímóti eigur ein ikki at skriva 101,3 hV um spenningin 10 130 V, men t.d. 10,13 kV.

Skrivihættir
SI-eindir verða annahvørt skrivaðar fult út við lítlum bókstavum ella við teknum (eisini nevnt symbolinum) uttan styttingarpunktum. Teknið kann vera ein, tveir ella tríggir bókstavir, teir seinnu altíð lítlir. Teknið er við stórum, um eindin er uppkallað eftir einum persóni. Millum tal og eind er millumrúm, møguligt prefiks verður skrivað framman fyri eind uttan millumrúm; øll verða skrivað við loddrættari skrift. Hevur talið fimm ella fleiri siffur, skulu sifrini bólkast, so allir uttan møguliga fyrsti bólkurin hava trý siffur; bólkarnir verða skildir við lítlum millumrúmi. Legg til merkis, at tað ikki longur er loyvt at skilja bólkarnar við punktum ella komma. Støddir verða skrivaðar við skráskrift.

Prefiksið er sterkari bundið til eindina enn eksponentur, tað vil til dømis siga, at 1 km2 = (1 000 m)2 = 1 000 000 m2, og at 1 km3 = (1 000 m)3 = 1 000 000 000 m3.

Eindir og prefiks kunnu hava stavseting, sum er tillagað stavsetingini í landinum. Hinvegin má Teknið ikki broytast. T.d. er "k" einasta loyvda teknið fyri "kilo" í øllum londum, sum brúka SI, men "kilo" verður skrivað "chilo" á italskum, "quilo" á portugisiskum, "kîlo" á kurdiskum, "кило" á russiskum og "χιλιο" á grikskum.

Loyvdar ikki-SI-eindir
Alment hevur CGPM gjøgnum BIPM góðkent hesar ikki-SI-eindir, summar til nýtslu innanfyri serlig øki.
Eingi standardiserað symbol eru fyri sjómíl og knobb, men vanligar styttingar eru M, NM, Nm og nmi fyri sjómíl og kn fyri knobb.
Legg til merkis, at ppm (parts per million) er loyvd eind, meðan BIPM mælir frá at brúka ppb (parts per billion), tí billión hevur ymiska merking í ymiskum londum.
Í talvuni eru nakrir fáir vanliga brúktir náttúrukonstantar, men til serlig endamál er tað sum heild loyvt at geva støddir upp í mun til náttúrukonstantar, t.d. at ein massi er tríggjar ferðir elektrónmassan m = 3 me ella ein ferð 90 % av ljósferðini í tómrúminum v = 0,9 c0.

Ein samansett eind kann gerast til einhvørja stødd, so eitt ótal av samansettum eindum eru. Niðanfyri eru nøkur dømi úr listanum frá BIPM.

Referansur

SI-mátieindir
Mátieindir
Standardar


SI

SI ella Si kann merkja:

 Millumtjóða eindarskipanin SI
 Grundevnið silisium

Fleiri týdningar


SI-prefiks

Ein av mongu góðu eginleikunum við mátiskipanini SI er møguleikin at gera nýggjar stórar og lítlar eindir við  at seta eitt prefiks framman fyri SI-eindina. T.d. er eitt mannahár áleið 0,000 08 metrar = 80 × 10−6 metrar = 80 mikrometrar og miðalradius á jørðini 6 371 × 103 metrar = 6 371 kilometrar.

Orðið prefiks er gjørt úr latínsku orðunum pre, frammanfyri, og fix, viðhefti.

SI-prefiks

Longu í 1873 skeyt British Association for the Advancement of Science upp at brúka mega (M) og mikro (μ), men tey blivu ikki alment viðurkend í meturskipanini fyrr enn í 1960.

Biner prefiks
Í teldutøkni er tað ofta praktiskari at hava prefiks fyri hvørji 210 = 1024 heldur enn hvørji 1000. Til tað endamálið eru biner prefiks.

Upprunalig prefiks v.m.
Tey upprunaligu prefiksini frá 1795 vóru: myria, kilo, hekto, deka, double, demi, desi, centi og milli; hesi kundu eisini setast saman, so t.d. millimilli merkti millióntapartur, sum í 1873 fekk heitið mikro.
Í reglugerð frá fronsku mynduleikunum tann 2. apríl 1919 eru prefiksini hesi: mega, hektokilo, myria, kilo, hekto, deka, desi, centi, milli, desimilli, centimilli og mikro.
Tey dupultu prefiksini hava helst givið ov nógvar trupulleikar, í hvussu er vórðu tey sett úr gildi mitt í 20. øld.

Avmarkað og útgingin prefiks
Dupult prefiks - so sum millimilli - vóru loyvd í gomlu meturskipanini, men tey eru ikki loyvd í SI.

Prefiksið "myria" (10 000) er ikki við í SI. Ein myriametur (tíggju kilometrar) verður nevnd ein míl í Noregi og Svøríki.

Prefiksini, sum ikki eru heil fald av 1000, t.v.s. "hekto", "deka", "desi" og "senti", eru avmarkað til nøkur fá endamál. Loyvt er at skriva 1013 hPa um lufttrýstið 101 300 Pa. Harafturímóti eigur ein ikki at skriva 101,3 hV um spenningin 10 130 V, men t.d. 10,13 kV.

Fyrr vórðu eisini brúkt serlig symbol fyri lítlum eindum, t.d. "μ" í staðin fyri "μm" um mikrometur, "λ" í staðin fyri "μL" um mikrolitur og "γ" í staðin fyri "μg" um mikrogramm. Hetta er sjálvandi heldur ikki loyvt longur.

Uppskot um onnur prefiks
Áðrenn 1030, 1027, 10-27 og 10-30 høvdu fingið heiti, vóru ymisk uppskot frammi:
"hella" fyri 1027
symbolini X, W og V fyri 1027, 1030 og 1033
 "vectra (V)" um 1027 og "vimto (v)" um 10-27

Referansur

Mátieindir
SI-mátieindir


Gallon

Gallon eru rúmmál, sum enn verða brúkt í Bretlandi og Norðuramerika.

Ein imperial gallon ella UK gallon er 4,546 litrar. Verður brúktur í Bretlandi og eitt sindur í Kanada og Karibia.

Ein US liquid gallon ella bara US gallon er 3,785 litrar. Verður brúktur í USA og eitt sindur í Karibia.

Ein US dry gallon er 4,405 litrar. Verður ikki brúktur longur.

Gamlar mátieindir


Flat Earth Society

Flat Earth Society (føroyskt áleið: Felagsskapurin fyri eini flatari jørð) er ein felagsskapur, sum hevur sín uppruna í Onglandi, men nú hevur høvuðssæti í Lancaster, Kalifornia. Ongi vísindafólk ella trúarfelagsskapir taka alment undir við sjónarmiðunum hjá hesum felagsskapi.

Keldur

Pseudovísindi


Fonografur

í 1877 uppfann Thomas Edison fonografin (úr forngrikskum φωνή phōné, ljóð, og γράφειν gráphein, skriva). Fyrst í 1900-talinum varð hann trokaður burtur av marknaðinum av grammofonini.

Tøknifrøði
Tónleikur


Skellakk

Skellakk verður framleitt úr einum harpikslíkum evni, sum verður skilt burtur úr lúsini Coccus lacca.

Nýtsla

Fyrr
 Segllakk
 Ferniss
 Politur
 Kitt
 Slípisteinar
 Lím til hattar
 Boraks-blekk
 78-plátur
 Teknifiksativ (2 % í alkoholi)

Í dag
 Møblaviðlíkahald, restaurering av barokk- og biedermeiermøblum (skellakkpolitur)
 Føðsluíblandingarevni E 904
 Lakk til ljóðføri sum t.d. violinir

 Elektrisk isolering í m.ø. gløðilampum

Tøknifrøði


Mary Shelley

Mary Wollstonecraft Shelley (fødd Godwin; 30. august 1797 – 1. februar 1851) var ein enskur rithøvundur, ið skrivaði skaldsøgur, stuttsøgur, sjónleikir, essay, ævisøgur og ferðafrásagnir, og var best kend fyri sína gotisku skaldsøgu, Frankenstein: or, The Modern Prometheus (1818). Hon ritstjórnaði eisini verk ið maður hennara, filosofurin Percy Bysshe Shelley skrivaði. Faðir hennara var politiski filosofurin William Godwin, pg móðir hennara var filosofturin og feministurin Mary Wollstonecraft.

Móðir Mary Godwin doyði tá ið Mary bert var ellivu dagar gomul; seinni vóru hon og eldra fostursystir hennara uppaldar av faðirinum. Tá ið Mary var fýra, giftist Godwin við granna sínum, Mary Jane Clairmont. Godwin syrgdi fyri, at dótturin fekk ein góða útbúgving og eggjaði henni til at fylgja hansara liberalu politisku teorium. Í 1814 fór Mary Godwin at ganga saman við einum av politisku fylgjarunum hjá pápanum, tann gifti Percy Bysshe Shelley. Saman við fostursystir Mary, Claire Clairmont, fóru tey at ferðast til Fraklands og ferðaðust síðan gjøgnum Evropa. Tá ið tey komu aftur til Onglands var Mary uppá vegin við barninum hjá Percy. Tey næstu tvey árini vóru tey útifryst, vóru í skuld og mistu dóttrina, ið varð fødd ov tíðliga. Tey giftist seint í 1816 eftir at fyrra kona Percy Shelley, Harriet, hevði tikið lívið av sær.

Keldur

Føðingar í 1797
Andlát í 1851
Kvinnuligir rithøvundar
Enskir rithøvundar


Danskir uttanríkisráðharrar

Hetta er ein listi yvir danskar uttanríkisráðharrar síðan Uttanríkisráðið varð stovnað í 1848.

Listi yvir danskar uttanríkisráðharrar (1848-nú)

Viðmerkingar

Uttanríkisráðharrar


Símun á Høvdanum

Símun Jógvansson á Høvdanum, føddur 8. juli 1967, búsitandi í Klaksvík, Føroyum, er stjóri og eigari í Klaksvíkar Timburhandli og Maverick Barr. Hann er fyrrverandi svimjari fyri Ægir og Føroyar.

Familja
Foreldur hansara eru Jógvan og Elsuba á Høvdanum. Sysktin hansara eru Sigrid, Petur Hans, Oluffa og Jógvan á Høvdanum. Hann eigur eitt barn, eina dóttir sum eitur Tina Joensen og er í parlag við Tórunn Joensen síðani 18.05.1989.

Lívsleið
Símun á Høvdanum var ein av bestu svimjarnum í Føroyum síðst í 70unum og fyrst í 80unum. Símun hevur var við Borðoyanes á Flemish Cap í 1984. Hann hevur verið vinnulívsmaður síðani 1984, einamest innan timburhandlar og byggibúðir. Hann er úlærdir handils- og skrivstovumaður hjá JFK Kjølbro høvuðsskrivu, All Around, lærumeistari var Finnur Jacobsen. Hann tók Hægri Handilsskúlaprógv í 1990. Keypti kioskina hjá Hans í 1990 og sum síðani bleiv til Smátt & Gott og ár 2000 til Maverick Barr og Grillin hjá Símun. Eigari og stjóri á Sp/f á Høvdanum, Sp/f Smátt & Gott og Sp/f Klips. Hann hevur verið umboðsmaður fyri hesar fyritøkur, Abeko, Avenue, Corus, Dansk Gummi Industri, Diamig Element System, Fermacell, G-Man, Henkel, Jasa Company, Lauridens Handel & Import, MSK Scandinavia, Otto Schachner, Silkeborg Stigefabrik, Sydvesta, Veli Line, VM Blandere, Wallmann. Hobby, myndatøka, einamest av ítrótti. Stovnari av NFÍ Norðoya Frítíðar og Ítróttarráð. Var í bygginevndini sum stóð fyri byggingini av Skýlinum við Djúpumýru. Hann hevur verið formaður í Ægir og forseti í Rotary Klaksvík 2014/2015. Hann hevur sitið í hesum nevndum: Ægir, Norðoya Frítíðar og Ítróttarráð, AIA Tranbjerg Svømning, AIA Tranbjerg Fodbold, Tranbjergs Fællesråd, Svimjisamband Føroya. Hann hevur arbeitt sum Freelance á Dagblaðnum, Sosialinum, Dimmalætting, Norðlýsinum. Hann er Fólkafloksmaður og fekk 113 stemmur til seinasta Býráðsval í 2020. Eigur og rekur portalarnir News.fo og Norðoyar Portalin.Frá 2016 - 2018, stjóri á Handilsvirkinum Niclasen í Sørvági. Í 2020-2021 gekk Símun á Høvdanum á TSK sum  gastronomar, gastronomhjálparar, føðsluhjálparar, føðsluatstøðingar. Frá 2022 Servicemedarbejder hjá Sol og Strand í Ebeltoft.

Føroyskir svimjarar
Føðingar í 1967
Føroysk vinnulívsfólk
Klaksvíkingar


HDMS Absalon (L16)

Stuðulsskipið Absalon ella HDMS Absalon (L16) er eitt skip av Absalon-klassanum ið hoyrir til donsku Sjóverjuna. Stuðulsskipið Absalon er uppkallað eftir Absalon biskupi 1128-1201, ið førdi danska herflotan til herferðir móti vendarunum. Absalon var bróðir Esbern Snare.

Til Libya í 2016
17. august 2016 sigldi Absalon frá Flådestation Frederikshavn og setti kós móti Libya. Endamálið við ferðina var at verja eitt fraktskip, ið skuldi føra restirnar av evnafrøðiliga vápnaskránni hjá Libya til Týsklands, har tað skal oyðileggjast. Absalon fór avstað tveir dagar áðrenn endaligu góðkenningina úr Fólkatinginum 19. august. Allir politiskir flokkar í Fólkatinginum atkvøddu fyri uppskotinum um at lata Absalon og eitt annað danskt skip sigla til Libya eftir kemisku vápnunum.

Keldur

Skip


Norsk-svensk míl

Ein norsk míl og ein svensk míl eru 10 000 metrar. Eindin varð eisini brúkt í gomlum útgávum av metrisku skipanini sum 1 myriametur, men nú eru tað bert norðmenn, sviar og svensktalandi finnar, sum í týðandi mun brúka eindina. Á enskum verður eindin við hvørt nevnd skandinavisk míl, men danir hava ongantíð brúkt hana.

Í Noregi og Svøríki var ein míl upprunaliga 36 000 føtur. Londini høvdu ymisk fótamát, so ein norsk míl var 11 295 m, og ein svensk míl var 10 688 m. Eftir at metrisku mátini vórðu viðtikin (í Noregi við lóg frá 22. mai 1875 við gildi frá 1. juli 1882, og í Svøríki við lóg 22. november 1878 við gildi frá 1. januar 1889), vórðu eindirnar míl broyttar við lóg í 1889 til at vera eksakt 10 000 metrar.
Í Finnlandi varð tilsvarandi eindin peninkulma í 1887 broytt til 10 000 metrar; men finsktalandi finnar brúka ikki ta eindina nógv longur.

Norsk-svenska eindin verður mest brúkt í dagligari talu um strekki, sum eru longri enn 10 kilometrar. Eindin verður ikki brúkt á vegaskeltum; men eindin verður kortini brúkt eitt sindur í almennum viðurskiftum, t.d. í reglugerðurm frá svenska Skatteverket. Eisini er vanligt at uppgeva brennievnisnýtsluna á bilum í litrum pr. míl, sum er sama eind sum desilitrar pr. kilometur.

Sí eisini
 Míl
 Millumtjóða eindarskipanin

Referensur

Mátieindir


Undankapping til EM í fótbólti 2016 Bólkur F

Bólkur F í Kvalifisering til EM í fótbólti 2016 kappingina er ein av nýggju bólkum, ið avgerð, hvørji lið koma víðari til endaumfari í EM í fótbólti 2016. Í bólki F eru seks lið: , , , , , and , ið spæla móti hvørjum øðrum heima og úti í einari round-robin formati.

Støða

Dystir

Dystirnir vóru kunngjørdir av UEFA sama dag, sum lutakastið fór fram hin 23. februar 2014 í Nice. Times are CET/CEST, as listed by UEFA (local times are in parentheses).

Málskjúttar

 5 mál
  Kyle Lafferty

 2 mál

  Riku Riski
  Paul Papp
  Bogdan Stancu

 1 mál

  Jóan Símun Edmundsson
  Hallur Hansson
  Christian Holst
  Brandur Olsen
  Roman Eremenko
  Jarkko Hurme
  Berat Sadik
  Nikolaos Karelis
  Sokratis Papastathopoulos
  Balázs Dzsudzsák
  Zoltán Gera
  Tamás Priskin
  Zoltán Stieber
  Ádám Szalai
  Gareth McAuley
  Niall McGinn
  Jamie Ward
  Claudiu Keșerü
  Ciprian Marica
  Raul Rusescu

Notur

Keldur

EM í fótbólti


Ensk míl

Ein ensk míl ella millumtjóða míl (á enskum international mile, ofta skeivt umsett til altjóða míl) er 1 609,344 metrar. Ein amerikonsk míl (U.S.Survey mile) er næstan tað sama, 1 609,34722 metrar ella 2 millióntapartar longri enn ein ensk míl.

Enska mílin verður við hvørt nevnd mile, úttalað meil, eftir enska heitinum.

Mátieindir


Pund (vekteind)

Í 1839 var vekteindin eitt pund ásett við danskari lóg til at vera eksakt 500 gramm. Áðrenn tað varð orðið nýtt sum stytt heiti fyri skálpund. Ymiskar keldur upplýsa ymiskt um skálpund, men Den danske ordbog skrivar áleið 498 gramm, og Store norske leksikon skrivar 498,1 gramm. Harafturat skrivar Store norske leksikon, at í Danmark og Noregi hava verið nýtt pund, sum hava ligið millum 467,7 g og 505 g.

Orðið pund kemur av latínska orðinum pondus, sum merkir vekt, og er nær skilt við latínska orðið pendere, at viga.

Eitt enskt pund ella millumtjóða pund er eksakt 0,453 592 37 kilogramm og verður ofta avrundað til 454 gramm. Tað verður ofta stytt lb ella ℔.

Vekteindin pund verður eisini nevnd libra, stytt lb. Sera nógv ymisk pund hava verið upp ígjøgnum tíðirnar, m.a. hevur eitt pund í Fraklandi verið millum 367,1 gramm og 552 gramm, til tað í 1812 bleiv fastsett til 500 gramm. Eina stutta tíð áðrenn 1812 var libre enntá nýtt sum heiti fyri tí nýggja kilogramminum!

Pundið fór úr gildi sum lóglig vekteind við keyp og sølu longu í 1840 í Fraklandi og í 1907 í danska ríkinum, men tað verður enn brúkt í dagligari talu.

Størri og minni vekteindir vóru fyrr gjørdar við binerari umrokning, við meturskipanini kom desimala umrokningin. Nakrar gamlar danskar eindir eru sum víst niðanfyri.

Størri og minni eindir út frá skálpundi vóru:

Størri og minni eindir út frá nýggja pundinum vóru:

 1 sentnari = 100 pund

 1 kvintin =  pund

 1 ort =  pund

Legg til merkis, at heitini kvintin og ort blivu endurnýtt í desimalu umrokningini við nýggjum týdningi. Hesar eindirnar fóru tó úr gildi í 1907 við metrisku skipanini.
Í listanum síggja vit, at eitt gran er  gramm ella 3,8 milligramm. Í dag hevur orðið skift týdning til "evarska lítið sindur av onkrum".

Referansur

Gamlar mátieindir


Pund

Pund (vekteind), ensk vekteind og gomul donsk vekteind
 Pund (mynteind), ensk mynteind

Fleiri týdningar


Pottur (rúmeind)

Ein pottur er gamalt norðurlendskt rúmmál, sum hevur haft ymiskar støddir, men í 1912 bleiv tað við lóg sett til 0,966 litrar..

Størri og minni eindir eru gjørdar við binerari umrokning.

 1 korntunna = 144 pottar
 1 smørtunna = 136 pottar
 1 kanna = 2 pottar
 1 pegil =  pottur

Referansur

Gamlar mátieindir


Pottur

Pottur (ílat), ílat
 Pottur (rúmeind), gomul rúmeind

Fleiri týdningar


Undankapping til EM í fótbólti 2016

Kvalifiseringskappingin til EM í fótbólti 2016 er ein fótbóltskapping, ið fer fram frá september 2014 til november 2015 fyri at finna fram til tey 23 liðini, ið  saman við Fraklandi, ið er kvalifiserað beinleiðis sum vertur, skulu luttaka til EM í fótbólti 2016. Tilsamans 53 landslið, ið eru UEFA limir, luttóku í kvalifikatiónskappingini. Gibraltar luttók fyri fystu ferð.

Kvalifiseraði lið

1 Feit skrift merkir: meistari tað árið. Skráskrift merkir: vertur tað árið.
2 Frá 1960 til 1992, kappaðist núverandi Kekkia sum Kekkoslovakia.

3 Frá 1960 til 1988 kappaðist núverandi Týskland sum Vesturtýskland.

4 Frá 1960 til 1988, kappaðist núverandi Russland sum Sovjetsamvaldið, og í 1992 sum SNG.

Kvalifiserandi bólkaspæl

Seeding
Býtið av pottunum varð kunngjørt hin 24. januar 2014.

Lutakastið fór fram á Palais des Congrès Acropolis, Nice, hin 23. februar 2014, 12:00 CET. The following draw procedure was applied:
Bólkarnir A–H innihalda hvør eitt lið úr hvørjum av pottunum 1–6, meðan Bólkur I inniheldur eitt lið frá hvørjum av bólkunum 1–5.
Orsakað av sjónvarpsrættindum vóru Ongland, Týskland, Italia, Spania og Niðurlond trekt í bólkar við 6 liðum.
For political reasons, Azerbaijan and Armenia (due to the disputed status of Nagorno-Karabakh), as well as Spain and Gibraltar (due to the disputed status of Gibraltar) could not be drawn in the same group. Unlike the previous UEFA qualifying tournament, Russia and Georgia had agreed to play each other if they were drawn together.
Frakland (Coeff: 30,992; Rank: 11) are partnered with the five-team Group I, which enables the 2016 tournament hosts to play friendlies against these countries on their 'spare' dates. These friendlies do not count in the qualifying group standings.

Bólkar

Bólkur A

Bólkur B

Bólkur C

Bólkur D

Group E

Group F

Bólkur G

Bólkur H

Bólkur I

Støða hjá triðjapláss liðum

Tað hægst plaseraða triðjapláss liðið frá bólkunum kvalifiserar seg beinleiðis víðari til kappingina, meðan restin spæla play-off dystir. Eftirsum Bólkur I hevur fimm lið og restin hevur seks lið, so telja dystir ímóti nummar-seks liðum ikki við í metingini.

Málskjúttar

13 mál
 Robert Lewandowski

11 mál
 Zlatan Ibrahimović

9 mál
 Thomas Müller

8 mál

 Edin Džeko
 Artyom Dzyuba

7 mál

 Marc Janko
 Wayne Rooney
 Kyle Lafferty
 Steven Fletcher
 Gareth Bale

6 mál

 Ivan Perišić
 Danny Welbeck
 Gylfi Sigurðsson
 Arkadiusz Milik
 Milivoje Novaković
 Andriy Yarmolenko

5 mál

 Kevin De Bruyne
 Eden Hazard
 Omer Damari
 Klaas-Jan Huntelaar
 Cristiano Ronaldo
 Robbie Keane
 Jonathan Walters
 Shaun Maloney
 Marek Hamšík
 Paco Alcácer

4 mál

 David Alaba
 Marouane Fellaini
 Nestoras Mitidis
 Bořek Dočkal
 Kamil Grosicki
 Xherdan Shaqiri
 Burak Yılmaz

3 mál

 Ildefons Lima
 Marko Arnautović
 Martin Harnik
 Dimitrij Nazarov
 Dries Mertens
 Demetris Christofi
 Georgios Efrem
 Harry Kane
 Theo Walcott
 Joel Pohjanpalo
 Tornike Okriashvili
 Mario Götze
 Max Kruse
 André Schürrle
 Kolbeinn Sigþórsson
 Tomer Hemed
 Graziano Pellè
 Yuriy Logvinenko
 Valērijs Šabala
 Robin van Persie
 Gareth McAuley
 Alexander Tettey
 Shane Long
 Aleksandr Kokorin
 Steven Naismith
 Zoran Tošić
 Adam Nemec
 Boštjan Cesar
 David Silva
 Erkan Zengin
 Josip Drmić
 Haris Seferović
 Selçuk İnan
 Artem Kravets

2 mál

 Zlatko Junuzović
 Rubin Okotie
 Rahid Amirguliyev
 Stanislaw Drahun
 Mikhail Gordeichuk
 Timofei Kalachev
 Sergei Kornilenko
 Radja Nainggolan
 Milan Đurić
 Vedad Ibišević
 Haris Medunjanin
 Edin Višća
 Iliyan Mitsanski
 Ivelin Popov
 Marcelo Brozović
 Andrej Kramarić
 Luka Modrić
 Pavel Kadeřábek
 Václav Pilař
 Milan Škoda
 Nicklas Bendtner
 Yussuf Poulsen
 Ross Barkley
 Raheem Sterling
 Jack Wilshere
 Sergei Zenjov
 Jóan Símun Edmundsson
 Riku Riski
 Jaba Kankava
 Valeri Kazaishvili
 Mate Vatsadze
 İlkay Gündoğan
 Dániel Böde
 Krisztián Németh
 Tamás Priskin
 Birkir Bjarnason
 Aron Gunnarsson
 Tal Ben Haim II
 Nir Bitton
 Eran Zahavi
 Antonio Candreva
 Giorgio Chiellini
 Éder
 Islambek Kuat
 Fiodor Černych
 Arvydas Novikovas
 Lars Krogh Gerson
 Aleksandar Trajkovski
 Fatos Bećiraj
 Stevan Jovetić
 Mirko Vučinić
 Arjen Robben
 Georginio Wijnaldum
 Steven Davis
 Joshua King
 Grzegorz Krychowiak
 Sebastian Mila
 João Moutinho
 James McClean
 Aiden McGeady
 Constantin Budescu
 Paul Papp
 Bogdan Stancu
 Adem Ljajić
 Juraj Kucka
 Róbert Mak
 Nejc Pečnik
 Sergio Busquets
 Santi Cazorla
 Pedro
 Marcus Berg
 Fabian Schär
 Arda Turan
 Yevhen Konoplyanka
 Yevhen Seleznyov
 Serhiy Sydorchuk
 Aaron Ramsey

1 mál

 Bekim Balaj
 Berat Djimsiti
 Shkëlzen Gashi
 Ermir Lenjani
 Mërgim Mavraj
 Armando Sadiku
 Robert Arzumanyan
 Henrikh Mkhitaryan
 Hrayr Mkoyan
 Marcos Pizzelli
 Marcel Sabitzer
 Javid Huseynov
 Michy Batshuayi
 Christian Benteke
 Nacer Chadli
 Laurent Depoitre
 Divock Origi
 Ermin Bičakčić
 Senad Lulić
 Mihail Aleksandrov
 Nikolay Bodurov
 Andrey Galabinov
 Ventsislav Hristov
 Dimitar Rangelov
 Nikola Kalinić
 Mario Mandžukić
 Ivica Olić
 Danijel Pranjić
 Ivan Rakitić
 Gordon Schildenfeld
 Constantinos Charalambidis
 Jason Demetriou
 Dossa Júnior
 Vincent Laban
 Constantinos Makrides
 Giorgos Merkis
 Vladimír Darida
 Ladislav Krejčí
 David Lafata
 David Limberský
 Tomáš Necid
 Tomáš Sivok
 Josef Šural
 Pierre Højbjerg
 Nicolai Jørgensen
 Thomas Kahlenberg
 Simon Kjær
 Jakob Poulsen
 Jannik Vestergaard
 Lasse Vibe
 Phil Jagielka
 Alex Oxlade-Chamberlain
 Andros Townsend
 Ats Purje
 Konstantin Vassiljev
 Hallur Hansson
 Christian Holst
 Róaldur Jakobsen
 Brandur Olsen
 Paulus Arajuuri
 Roman Eremenko
 Jarkko Hurme
 Berat Sadik
 Nikoloz Gelashvili
 Karim Bellarabi
 Toni Kroos
 Marco Reus
 Lee Casciaro
 Jake Gosling
 Christos Aravidis
 Nikolaos Karelis
 Panagiotis Kone
 Konstantinos Mitroglou
 Sokratis Papastathopoulos
 Kostas Stafylidis
 Panagiotis Tachtsidis
 Balázs Dzsudzsák
 Zoltán Gera
 Richárd Guzmics
 László Kleinheisler
 Gergő Lovrencsics
 Zoltán Stieber
 Ádám Szalai
 Jón Daði Böðvarsson
 Rúrik Gíslason
 Eiður Guðjohnsen
 Ragnar Sigurðsson
 Moanes Dabour
 Gil Vermouth
 Leonardo Bonucci
 Matteo Darmian
 Daniele De Rossi
 Stephan El Shaarawy
 Alessandro Florenzi
 Simone Zaza
 Aleksandrs Cauņa
 Aleksejs Višņakovs
 Artūrs Zjuzins
 Franz Burgmeier
 Sandro Wieser
 Deivydas Matulevičius
 Saulius Mikoliūnas
 Lukas Spalvis
 Stefano Bensi
 Mario Mutsch
 Sébastien Thill
 David Turpel
 Rinat Abdulin
 Samat Smakov
 Besart Abdurahimi
 Arijan Ademi
 Agim Ibraimi
 Adis Jahović
 Alfred Effiong
 Clayton Failla
 Michael Mifsud
 Gheorghe Boghiu
 Eugeniu Cebotaru
 Alexandru Dedov
 Alexandru Epureanu
 Dejan Damjanović
 Stefan Savić
 Žarko Tomašević
 Ibrahim Afellay
 Jeffrey Bruma
 Stefan de Vrij
 Luciano Narsingh
 Wesley Sneijder
 Craig Cathcart
 Josh Magennis
 Niall McGinn
 Jamie Ward
 Jo Inge Berget
 Mats Møller Dæhli
 Tarik Elyounoussi
 Vegard Forren
 Markus Henriksen
 Håvard Nielsen
 Håvard Nordtveit
 Alexander Søderlund
 Jakub Błaszczykowski
 Kamil Glik
 Bartosz Kapustka
 Krzysztof Mączyński
 Sławomir Peszko
 Łukasz Szukała
 Ricardo Carvalho
 Fábio Coentrão
 Nani
 Miguel Veloso
 Robbie Brady
 Cyrus Christie
 Wes Hoolahan
 John O'Shea
 Ovidiu Hoban
 Claudiu Keșerü
 Ciprian Marica
 Alexandru Maxim
 Raul Rusescu
 Alan Dzagoev
 Sergei Ignashevich
 Dmitri Kombarov
 Oleg Kuzmin
 Fyodor Smolov
 Matteo Vitaioli
 Ikechi Anya
 Chris Martin
 James McArthur
 Matt Ritchie
 Nemanja Matić
 Aleksandar Kolarov
 Peter Pekarík
 Kornel Saláta
 Stanislav Šesták
 Miroslav Stoch
 Vladimír Weiss
 Robert Berić
 Valter Birsa
 Branko Ilić
 Josip Iličić
 Kevin Kampl
 Dejan Lazarević
 Andraž Struna
 Jordi Alba
 Juan Bernat
 Diego Costa
 Mario Gaspar
 Isco
 Andrés Iniesta
 Álvaro Morata
 Sergio Ramos
 Jimmy Durmaz
 Emil Forsberg
 Ola Toivonen
 Eren Derdiyok
 Johan Djourou
 Blerim Džemaili
 Breel Embolo
 Gökhan Inler
 Pajtim Kasami
 Michael Lang
 Admir Mehmedi
 Valentin Stocker
 Granit Xhaka
 Serdar Aziz
 Umut Bulut
 Hakan Çalhanoğlu
 Bilal Kısa
 Oğuzhan Özyakup
 Denys Harmash
 David Cotterill
 Hal Robson-Kanu

1 sjálvmál

 Mërgim Mavraj (í dysti móti Armenia)
 Levon Hayrapetyan (í dysti móti Serbia)
 Kamo Hovhannisyan (í dysti móti Albania)
 Rashad Sadygov (í dysti móti Kroatia)
 Alyaksandr Martynovich (í dysti móti Ukraine)
 Nikolay Bodurov (í dysti móti Kroatia)
 Yordan Minev (í dysti móti Italia)
 Vedran Ćorluka (í dysti móti Noreg)
 Dossa Júnior (í dysti móti Andorra)
 Jordan Henderson (í dysti móti Slovenia)
 Ragnar Klavan (í dysti móti Sveis)
 Akaki Khubutia (í dysti móti Skotlandi)
 Mats Hummels (í dysti móti Skotlandi)
 Jordan Perez (í dysti móti Írlandi)
 Yogan Santos (í dysti móti Týsklandi)
 Jón Daði Böðvarsson (í dysti móti Kekkia)
 Giorgio Chiellini (í dysti móti Aserbadsjan)
 Martin Büchel (í dysti móti Russlandi)
 Franz Burgmeier (í dysti móti Russlandi)
 Tome Pačovski (í dysti móti Spania)
 Petru Racu (í dysti móti Montenegro)
 Robin van Persie (í dysti móti Kekkia)
 Markus Henriksen (í dysti móti Ungarn)
 John O'Shea (í dysti móti Skotlandi)
 Cristian Brolli (í dysti móti Onglandi)
 Alessandro Della Valle (í dysti móti Onglandi)

2 sjálvmál
 Giedrius Arlauskis (í dystum móti Sveis og Onglandi)

Keldur

EM í fótbólti


Kvalifisering til EM í fótbólti 2016, bólkur A

Støða

Dystir

Málskjúttar

5 mál

 Gylfi Sigurðsson

4 mál

 Bořek Dočkal
 Klaas-Jan Huntelaar
 Burak Yılmaz

3 mál

 Yuriy Logvinenko

2 mál

 Václav Pilař
 Milan Škoda
 Birkir Bjarnason
 Aron Gunnarsson
 Kolbeinn Sigþórsson
 Valērijs Šabala
 Arjen Robben
 Robin van Persie
 Arda Turan

1 mál

 Vladimír Darida
 Pavel Kadeřábek
 Ladislav Krejčí
 David Lafata
 David Limberský
 Tomáš Necid
 Tomáš Sivok
 Jón Daði Böðvarsson
 Rúrik Gíslason
 Eiður Guðjohnsen
 Ragnar Sigurðsson
 Rinat Abdulin
 Samat Smakov
 Aleksejs Višņakovs
 Artūrs Zjuzins
 Ibrahim Afellay
 Jeffrey Bruma
 Stefan de Vrij
 Luciano Narsingh
 Georginio Wijnaldum
 Serdar Aziz
 Umut Bulut
 Selçuk İnan
 Bilal Kısa
 Oğuzhan Özyakup

 1 sjálvmál
  Jón Daði Böðvarsson (í dysti móti Kekkia)

Keldur

EM í fótbólti


Sølvi Vatnhamar

Sølvi Vatnhamar (føddur 5. mai 1986 í Føroyum) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum í løtuni spælir fyri Víking og Føroyar. Hann er útbúgvin og starvast sum byggifrøðingur.

Lívsleið innan fótbólt
Sølvi vaks upp í fótbóltsfelagnum LÍF úr Leirvík. Tá ið LÍF og GÍ løgdu saman í 2008 til Víking, fór hann at spæla fyri Víking og hevur spælt har síðan. Hann búði niðri í Danmark í nøkur ár, meðan hann las og spældi ikki á høgum støði tá.

Altjóða fótbóltur
Hin 13. juni 2015 leikti hann sín 5. landsdyst á føroyska A-landsliðnum, sum var ímóti Grikkalandi á Tórsvølli. Í dystinum legði Sølvi upp til bæði málini, ið Hallur Hansson og Brandur Olsen skoraðu, við avleveringum úr høgru síðu innfyri.

Altjóða mál
Mál og úrslit hjá Føroyum vísast fyrst.

Heiður
 2016 - Ársins leikari í føroyskum mansfótbólti.

Keldur

Føroyskir landsliðsleikarar
Føðingar í 1986
Víkinga leikarar


Amelia Earhart

Amelia Mary Earhart (/ˈɛərhɑrt/; fødd 24. juli 1897 – horvin 2. juli 1937) var ein amerikanskur flogferðslu slóðbrótari og rithøvundur. Amelia varð fyrsta kvinna, ið fleyg einsamøll yvir Atlantshavið. Hon hevur sett fleiri met, skrivaði metsølubøkur um royndir sínar innan flogferðslu, og var vegleiðandi stovnari av felagskapinum The Ninety-Niners, ið var ein felagskapur fyri kvinnuligar flogskiparar. Amelia var gestaundirvísari á Purdue háskúlanum í 1935 í flogferðsludeildini. Har vegleiddi hon kvinnum, ið vóru áhugaðar í ídnaðinum, og hugtók onnur við kærleika sínum til sama fak. Amelia var limur í politiska flokkinum National Women's Party, og var dyggur stuðul í javnarættindastríðinum.

Í 1937, hvarv Amelia yvir Kyrrahavinum. Hetta hendi ímeðan hon royndi at flúgva runt heimin. Amelia var einsamøll umborð í Lockheed 10 Electra flogfari sínum, ið Purdue háskúlin hevði fíggjað.

Keldur

Føðingar í 1897
Andlát í 1937
Horvið Fólk
Kvinnuligir rithøvundar


Sonni Ragnar Nattestad

Sonni Ragnar Nattestad (føddur 5. august 1994 í Tórshavn) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir fyri írska felagið Dundalk og fyri føroyska landsliðið sum verjuleikari.

Lívsleið

Feløg
Sonni Ragnar spældi fyri MB og 07 Vestur fyrstu ungdómsárini, síðan gekk leiðin til Danmarkar, har hann fekk sáttmála við FC Midtjylland í Superliguni frá 2013-15. Hann spældi 4 dystir í Superliguni fyri FC Midtjylland, men hetta tíðarskeiðið var hann tvær ferðir útlántur til onnur donsk feløg, fyrst til AC Horsens, har hann spældi 13 dystir og skoraði tvey mál og síðan til Vejle BK. Í 2016 fekk hann sáttmála við íslendska felagið FH Hafnarfjordur og síðan varð hann læntur út til Fylkir, har hann spældi 8 dystir. Í desember 2016 skrivaði hann undir ein trýára sáttmála við norska felagið Molde FK.

Í 2020 spældi hann við B36, eftir at hann hevði spælt við donsku Superliga feløgunum FC Fredericia í 2019 og AC Horsens í 2018.

Í januar 2021 undirskrivaði hann sáttmála við Dundalk F.C., ið spælir í bestu írsku deildini, League of Ireland Premier Division.

Landsliðsmál
Mál og úrslit hjá Føroyum verða víst fyrst.

Keldur

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føroyskir landsliðsleikarar
Føðingar í 1994


Róaldur Jakobsen

Róaldur Jakobsen (fødur 23. januar 1991) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir fyri B36 og Føroyar sum miðvallaleikari.

Lívsleið innan fótbólt
Hann hevur spælt vaksnamannafótbólt við B36 síðan 2007.

Hann spældi sín fysta landsdyst fyri føroyska A-landsliðið í 2014.

Altjóða mál
Mál og úrslit hjá Føroyum verða víst fyrst.

Keldur

B36 leikarar
Føroyskir landsliðsleikarar
Havnafólk
Føðingar í 1991


Charles Lindbergh

Charles Augustus Lindbergh (4. februar 1902 – 26. august 1974), eyknevni: Slim, Lucky Lindy, og The Lone Eagle, var ein amerikanskur flogskipari, rithøvundur, uppfinnari, rannsóknarfari og aktivistur.

Charles gjørdist kendur, tá hann tann 20. - 21. mai 1927 fleyg einsamallur í flogfari sínum, Spirit of St. Louis, tvørtur yvir Atlantshavið.

Hann fleyg 5 800 kilometrar frá New York City í USA til París í Fraklandi, flogferðin tók 33 og ein hálvan tíma, og var hetta fyrstu ferð, nakar hevði megnað slíkt avrik. Charles var tá 25 ára gamal og starvaðist sum postmaður í amerikanska fogherinum. Sum viðurkenning fyri hetta søguliga avrik varð hann heiðraður við Medal of Honor, ið er hægsta viðurkenning innan amerikanska herin.
Í síðstu helvt av 1920-árunum og fyrru helvt av 1930-árunum nýtti Charles navnafrægd sína til at upplýsa um flogferðslu, bæði almenna og hernaðarliga posttænastu í Norður- og Suðuramerika.

Í mars vóru Charles og kona hansara Anne úti fyri tí harmleika, at ungi sonur teirra, Charles Lindbergh Jr., varð rændur og myrdur. Hendingin varð kallað "Brotsverk aldarinnar" ("Crime of the Century"). Hendingin hevði eisini við sær, at familjan Lindbergh í loyndum flutti til Evropa, har tey føldu seg tryggari enn í miðlarákinum í USA. Familjan flutti aftur til USA í apríl 1939.

Áðrenn USA fór upp í Seinna heimsbardaga, hevði Charles verið dyggur fortalari fyri at halda landið uttanfyri alheims ósemjur, júst sum pápi hansara, ið var tingmaður, hevði gjørt í Fyrra heimsbardaga. Sjálvt um Charles var ímóti krígnum, stuðlaði hann fullt undir hernaðarliga stríðið eftir Pearl Harbour og virkaði sum borgarligur vegleiðari hjá herinum ígjøgnum Franklin D. Roosevelt, forseta USA. Forsetin hevði noktað at loyva Charles aftur uppí herin, har hann hevði sagt frá starvinum í apríl 1941.

Í seinni árum sínum gjørdist Charles prísvinnandi rithøvundur, rannsóknarfari, uppfinnari og umhvørvisverndarfólk.

Charles Lingbergh á vitjan í Føroyum
Í 1933 lendi flogfarið hjá Charles á Trongisvágsfirði, tað vóru stórtíðindi tá í tíðini. Kona hansara, Anne Morrow, var við honum á ferðini, og var hon annarpilotur. Tey høvdu stutta tíð frammanundan mist son sín eftir at hann varð rændur og myrdur, so tey høvdu ikki hug at vera við í veitslulag. Tey ótu døgurða hjá Guðmundi Mortensen og hildu leið sína víðari dagin eftir. Tvøroyrar Bygda- og Sjóvinnusavn hevur myndir frá hendingini.

Keldur

Føðingar í 1902
Andlát í 1974
Amerikanskir rithøvundar


Atli Gregersen

Atli Gregersen (føddur 15. juni 1982) er ein Føroyskur altjóða fótbóltsleikari, ið spælir sum verjuleikari fyri Víking og føroyska fótbóltslandsliðið.

Fótbóltslívsleið

Lívsleið í feløgum
Gregersen spældi í sínum ungu árum fótbólt bæði í Føroyum og Danmark við Randers FC, Lyngby BK, GÍ, IF Skjold, BK Frem og Víking. Hann fekk sáttmála við skotska felagið Ross County í juni 2010, til hann fór frá felagnum í februar 2011, hevði hann bert spælt ein dyst fyri felagið í steypakappingini (League Cup).

Altjóða lívsleið
Gregersen leikti sín fyrsta A-landsdyst í 2009, og í mars 2015 var hann fyri fyrstu ferð liðskipari á føroyska fótbóltslandsliðnum í einum UEFA Euro 2016 kvalifikatiónsdysti móti Rumenia, har Føroyar tapti 1-0.

Keldur

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føroyskir landsliðsleikarar
Víkinga leikarar
Føðingar í 1982


Tórður Thomsen

Tórður Thomsen (føddur 11. juni 1986) er ein føroyskur fótbóltsleikari sum spælir fyri Føroyar og B36 sum málmaður.

Fótbóltslívsleið
Tórður byrjaði sína fótbóltslívsleið í Runavík, har hann spældi við NSÍ í 2003 við 2. deild til hann í 2005 fór til ÍF sum málmaður. Seinni hevur hann spælt fyri ÍF, B68 og AB.

Hann spældi fyri føroyska A-landsliðið í 2010.

Í 2012, undirskrivaði hann sáttmála við danska felagið S.C. Egedal.
Í 2013 flutti hann heim aftur til Føroya, har hann fekk sáttmála við B36.

Keldur

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føðingar í 1986
Føroyskir landsliðsleikarar
HB leikarar
B36 leikarar
B68 leikarar
AB leikarar
ÍF leikarar


Pól Jóhannus Justinussen

Pól Jóhannus Justinussen (føddur 13. januar 1989) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir við føroyska landsliðnum og NSÍ sum verjuleikari og vongspælari. Hann hevur fyrr spælt fyri Valur í Íslandi og fyri B68, EB/Streymur og GÍ.

Hann spældi sín fyrsta landsdyst fyri føroyska A-landsliðið í 2010. Í februar 2012 undirskrivaði hann sáttmála við danska superligafelagið AaB fram til endan av donsku fótbóltssesongini í juni, eftir at hava verið til royndarvenjing tvær ferðir í mánaðunum undan at sáttmálin varð undirskrivaður.

Keldur

Slóðir

profilurin hjá P.J. Justinussen á Faroesoccer.com

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føðingar í 1989
Føroyskir landsliðsleikarar
EB/Streymur leikarar
B68 leikarar
NSÍ leikarar


John F. Kennedy Jr.

John Fitzgerald Kennedy Jr. (25. november 1960 – 16. juli 1999), ofta nevndur JFK Jr. ella John-John í miðlunum, var ein amerikanskur løgfrøðingur, tíðindafólk og blaðútgevi.

Hann var einasti yvirlivandi sonur John F. Kennedy, fyrrverandi forseta USA, og Jacqueline Bouvier Kennedy og var yngri bróður Caroline Kennedy. Pápi hansara var myrdur beint áðrenn triðja føðingardag hansara.

Frá barnsbeini av og upp í vaksnamannaárini var John nógv í miðlunum, og var víðagitin í sosiala lívinum á Manhattan í New York City. Hann hevði tikið útbúgving sum løgfrøðingur, og tá hann hevði starvast í ídnaðinum 4 ár í 1995, nýtti hann politisku- og stjørnufrægdina til at útgeva blaðið George magazine.

John læt lív í eini flogvanlukku í 1999, saman við konu síni Carolyn og systur hennara Lauren, tá tey vóru ávegis til eitt familjubrúdleyp. John var vandur flogmaður, og fleyg sjálvur lítla flogfarið til Martha's Vineyard, har brúdleypið fór fram.

Keldur

Slóðir úteftir
 John F. Kennedy Jr. á Internet Movie Database
 John F. Kennedy Jr. á Notable Names Database
 John F. Kennedy Jr. á Find a Grave

Føðingar í 1960
Andlát í 1999
Vinnulívsfólk úr USA
Tíðindafólk


Kaj Leo í Bartalsstovu

Kaj Leo í Bartalsstovu (føddur 23. juni 1991) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir sum miðvallaleikari fyri føroyska landsliðið og íslendska felagið ÍBV. Í 2016 spældi hann við rumenska Liga 1 felagnum Dinamo București frá februar til mai 2016 og síðan við FH Hafnarfjörður seinnu helvt av árinum.

Fótbóltsyrkisleið
Kaj Leo byrjaði sína yrkisleið sum fótbóltsleikari í Víkingini í 2008, og spældi við felagnum til 2013, tá hevði hann spælt 102 landskappingardystir við besta liðnum hjá Víkingi. Í 2014 gjørdi hann sáttmála við norska felagið Levanger FK, ið spælir í 1. deild í Noregi.

Síðst í januar 2016 fór hann til Rumenia fyri samráðast um sáttmála við felagið Dinamo București. Sáttmalin varð undirskrivaður 1. februar 2016 og var fyri 1,5 ár. Kaj Leo gjørdist harvið fyrsti føroyingur, ið hevur spælt yrkisfótbólt í Rumenia.
 Hann spældi sín fyrsta dyst fyri Dinamo Bukarest 14. februar 2016 í einum 1-0 sigri móti FC Botosani. Hann varð skiftur inn eftir 56 minuttir.

Keldur

Víkinga leikarar
Føroyskir fótbóltsspælarar
Føroyskir landsliðsleikarar
Føðingar í 1991


Lucille Ball

Lucille Désirée Ball (6. august 1911 – 26. apríl 1989) var ein amerikonsk sjónleikarinna, skemtari og modell. Hon hevði høvuðsleiklutin í skemtirøðunum I Love Lucy, The Lucy–Desi Comedy Hour, The Lucy Show, Here's Lucy, og Life with Lucy.

Starvsleið Lucy í stjørnuheiminum byrjaði í 1929, tá hon fekk starv sum modell. Stutt eftir tað byrjaði hon at framføra sjónleika í Broadway sjónleikarahúsinum undir pallnavninum Diane Belmont og Dianne Belmont. Lucy hevði nógvar smáar leiklutir í filmum í 1930- og 1940-árunum, har hon hevði sáttmála við RKO Radio Pictures, ið nýtti hana sum kórgentu, og til líknandi smáar leiklutir. Ímeðan Lucy starvaðist hjá RKO møtti hon kubanska tónleikaranum Desi Arnez. Lucy og Desi giftust í loyndum tann 30. november 1940.

Í 1950-árunum gjørdist Lucy sjónvarpsstjørna. Í 1951 skaptu Lucy og Desi skemtirøðina I Love Lucy, ein sjónvarpsrøð, ið kom til at verða ein av mest elskaðu sjónvarpsrøðum  í USA nakrantíð. Tann 17. juli sama ár føddi Lucy fyrsta barn hennara og Desi; eina dóttir, ið fekk navnið Lucie Désirée Arnaz. Hálvt annað  ár seinni kom næsta barn teirra í heimin; ein son, ið fekk navnið Desiderio Alberto Arnaz IV, oftast kallaður Desi Arnaz Jr. Lucy og Desi høvdu verið gift í 20 ár tá tey skildu í 1960.

Í 1962 gjørdis Lucy fyrsta kvinna til at reka eitt sjónvarpsstudio. Studioið fekk navnið Desilu, og framleiddi fleiri vælumtóktar og víðakendar sjónvarpsrøðir. Harímillum kann nevnast Mission: Impossible og Star Trek. Lucy fram við at traðka fram í sjónvarpi og filmum alt sítt lív, men gjørdist tó aldrin líka vælumtókt sum í 1950-árunum.

Í seinni árunum var Lucy tilnevnd og heiðrað við fleiri virðislønum. Hon var tilnevnd til Emmy virðislønina trettan ferðir, og vann fýra ferðir.  Í 1977 gjørdist hon ein av fyrstu vinnaranum av Women in Film Crystal Award. Hon fekk Golden Globe Cecil B. DeMille virðisløn í 1979, lívsverks heiðursløn frá Kennedy Center Honors í 1986, og Governers virðisløn frá the Academy of Television Arts & Sciences í 1989.

Lucy doyði 77 ára gomul tann 26. apríl 1989. Lucy hevði fingið hjartatilburð nakrar dagar áðrenn, ið var atvold til æðraslit á meginlívæðrini. Tá hevði hon fingið nýggja meginlívæðr frá einum 27 ára gomlum manni, ið hevði latið lív í eini motorsúkkluvanlukku. Lucy kom fyri seg, men nakrar dagar seinni vaknaði hon við ryggpínu, og misti vit stutt aftaná. Roynt var at fáa lív í hana aftur, men uttan eydnu. Tá hon var flutt á sjúkrahús, vísti tað seg at meginlívæðrin var brotin aftur, og hesu ferð í búkinum. Lucy læt eftir seg børn síni, barnabørn og mann sín, stand-up skemtarin Gary Morton, ið hon hevði verið gift við síðstu 27 árini.

Keldur

Slóðir úteftir
 Lucille Ball á Internet Broadway Database
 Lucille Ball á Internet Movie Database
 Lucille Ball á AllMovie
 Lucille Ball á TVGuide.com
 Lucille Ball á Find a Grave
 Lucille Ball á Encyclopaedia Britannica

Føðingar í 1911
Andlát í 1989
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskar songkvinnur
Amerikanskir skemtarar
Modellir


Langi og stutti talstigin fyri stór tøl

Langi og stutti talstigin fyri stór tøl (franskt: Échelles longue et courte) er heiti á teimum báðum mátunum, sum nøvnini á stórum tølum verða gjørd uppá. Franski støddfrøðingurin Geneviève Guitel brúkti heitið fyrstu ferð í 1975. Í Norðurlondum og Meginlandsevropa verður langi stigin brúktur mest, men í ensktalandi londum verður tann stutti stigin brúktur mest.

Talorðini milliard, billiard o.s.fr. eru altso ikki við á tí stutta stiganum. Felags talorðini millión, billión o.s.fr. hava ymiska merking á báðum stigunum. Merkingin kann setast logiskt upp í eina talvu:

Referansur

Ávísingar úteftir

 Long and short scales, enska netsíðan Language and numbers
 Resolusjón 12 um m.a. terra, giga o.s.fr. sum eindir, frá 11. fundi (1960) hjá BIPM

Tøl


Binert prefiks

IEC og ISO hava ásett hesi bineru prefiksini at nýta til stór tøl. Tey eru ásett í standardunum IEC 60027-2 A.2 og ISO/IEC 80000 og eru avleidd frá teimum tilsvarandi desimalu SI-prefiksunum.

Samanbering

Ávísingar úteftir
 Prefixes for binary multiples

Mátieindir
Teldutøkni


Meginlandsevropa

Heitið Meginlandsevropa (Kontinentalevropa) verður brúkt eitt sindur ymiskt.

Evropa


Fólkatingslimir valdir í 2011

Á Fólkatingsvalinum í 2011 vóru 179 fólk vald inn í danska Fólkatingið. 175 vórðu vald í Danmark, tvey í Føroyum og tvey í Grønlandi.

Fólkatingslimirnir vórðu á valinum býtt soleiðis millum flokkarnir (seinni skift til aðrir flokkar og aðrar broytingar eru ikki vístar í talvuna):

Listi yvir fólkatingslimirnar
Nývaldir limir í verða vístir við feitari skrift. Summi av hesum hava tó verði vald áðrenn 2007.

Fólkatingslimir í kursiv eru varafólk, ið hava tikið sæti á tingi síðan valið.

A

 Pia Adelsteen (DF)
 Karina Adsbøl (DF)
 Alex Ahrendtsen (DF)
 Simon Emil Ammitzbøll (LA)
 Eigil Andersen (SF)
 Hans Andersen (V)
 Kim Andersen (V)
 Liv Holm Andersen (R)
 Sophie Hæstorp Andersen (S) (Segði tingsessin frá sær pr. 1. januar 2014, tá ið Jeppe Bruus tók sæti í staðin)
 Christine Antorini (S)
 Jørgen Arbo-Bæhr (EL)
 Ida Auken (SF)

B
 Christian Friis Bach (R)
 Pernille Vigsø Bagge (SF)
 Lars Barfoed (K)
 Gitte Lillelund Bech (V) (Udtrådt af Folketinget. Mandatet er overtaget af Jakob Engel-Schmidt pr. 15. august 2013)
 Tom Behnke (K)
 Jacob Bjerregaard (S) (Udtrådt 1. januar 2014. Mandatet blev overtaget af Anne Sina)
 Liselott Blixt (DF)
 Mette Bock (LA)
 Erling Bonnesen (V)
 Trine Bramsen (S)
 Stine Brix (EL)
 Kirsten Brosbøl (S)
 Jeppe Bruus (S) (Tók sæti 1. januar 2014 eftir at Sophie Hæstorp Andersen fór úr tinginum)
 Morten Bødskov (S)
 Bent Bøgsted (DF)
 Anne Baastrup (SF)

C
 Özlem Sara Cekic (SF)
 Anita Christensen (DF) (Tók sæti  21. juni 2014 sum avloysari fyri Jørn Dohrmann sum fór úr tinginum sama dag)
 Jens Ejner Christensen (V) (Tók sæti 1. juli 2014 sum avloysari fyri Ulla Tørnæssum fór úr tinginum sama dag)
 Peter Christensen (V)
 René Christensen (DF)
 Villum Christensen (LA)
 Anne-Mette Winther Christiansen (V)
 Kim Christiansen (DF)
 Per Clausen (EL)
 Bjarne Corydon (S)

D
 Jens Henrik Thulesen Dahl (DF)
 Jonas Dahl (SF)
 Kristian Thulesen Dahl (DF)
 Lennart Damsbo-Andersen (S)
 Thomas Danielsen (V)
 Mette Dencker (DF)
 Mikkel Dencker (DF)
 Lars Dohn (EL)
 Jørn Dohrmann (DF) (Fór úr Fólkatinginum 21. juni 2014. Anita Christensen tók sæti í staðin)
 Pia Olsen Dyhr (SF)
 Charlotte Dyremose (K) (Tók við tingsessinum hjá Benedikte Kiær 1. januar 2014)

E
 Uffe Elbæk (UFG) – (R) til 17. september 2013
 Louise Schack Elholm (V)
 Jakob Ellemann-Jensen (V)
 Karen Ellemann (V)
 Jakob Engel-Schmidt (V) (Yvirtók sessin hjá Gitte Lillelund Bech pr. 15. august 2013)
 Benny Engelbrecht (S)
 Lene Espersen (K)
 Søren Espersen (DF)

F
 Nadeem Farooq (R)
 Dennis Flydtkjær (DF)
 Thyra Frank (LA)
 Claus Hjort Frederiksen (V)
 Mette Frederiksen (S)
 Lykke Friis (V) (Fór úr Fólkatinginum 1. juni 2013. Finn Thranum tók sæti í staðin)

G
 Steen Gade (SF)
 Martin Geertsen (V)
 Mette Gjerskov (S)
 Karin Gaardsted (S)

H
 Ane Halsboe-Larsen (S)
 Carsten Hansen (S)
 Eva Kjer Hansen (V)
 Torben Hansen (S)
 Orla Hav (S)
 Jane Heitmann (V)
 Mai Henriksen (K)
 Martin Henriksen (DF)
 Preben Bang Henriksen (V)
 Camilla Hersom (R)
 Magnus Heunicke (S)
 Birthe Rønn Hornbech (V)
 Henning Hyllested (EL)
 Karen Hækkerup (S)
 Nick Hækkerup (S)
 Ole Hækkerup (S)
 Henrik Høegh (V)
 Bertel Haarder (V)

J
 Doris Jakobsen (SIU)
 Marianne Jelved (R)
 Jacob Jensen (V)
 Kristian Jensen (V)
 Leif Lahn Jensen (S)
 Michael Aastrup Jensen (V)
 Mogens Jensen (S)
 Peter Juel Jensen (V)
 Thomas Jensen (S)
 Karen Jespersen (V)
 Jens Joel Nielsen (S)
 Edmund Joensen (SaF)
 Jan Johansen (S)
 Birgitte Josefsen (V)
 Christian Juhl (EL)
 Jan E. Jørgensen (V)
 Morten Marinus Jørgensen (DF)

K
 Benedikte Kiær (K) (Fór úr Fólkatinginum 1. januar 2014. Charlotte Dyremose tók sæti í staðin)
 Pia Kjærsgaard (DF)
 Karen J. Klint (S)
 Jeppe Kofod (S) (Fór úr Fólkatinginum 1. juli 2014. Jacob Lund tók sæti í staðin)
 Simon Kollerup (S)
 Astrid Krag (SF)
 Marie Krarup (DF)
 Henrik Dam Kristensen (S)

L
 Christian Langballe (DF)
 Rasmus Horn Langhoff (S)
 Esben Lunde Larsen (V)
 Flemming Damgaard Larsen (V)
 Henrik Sass Larsen (S)
 Karsten Lauritzen (V)
 Bjarne Laustsen (S)
 Mike Legarth (K)
 Lars Christian Lilleholt (V)
 Annette Lind (S)
 Lone Loklindt (R)
 Karina Lorentzen (SF)
 Kristian Pihl Lorentzen (V)
 Marlene Lorentzen (R)
 Jacob Lund (S) (Tók sæti pr. 1. juli 2014 sum avloysari fyri Jeppe Kofod, ið fór úr Fólkatinginum henda dagin)
 Rosa Lund (EL)
 Mogens Lykketoft (S)
 Sophie Løhde (V)

M
 Trine Pertou Mach (SF) (Yvirtók sessin hjá Villy Søvndal 21. december 2013)
 Anni Matthiesen (V)
 Brian Mikkelsen (K)
 Jeppe Mikkelsen (R)
 Leif Mikkelsen (LA)
 Flemming Møller Mortensen (S)
 Per Stig Møller (K)

N
 Tina Nedergaard (V)
 Holger K. Nielsen (SF)
 Sofie Carsten Nielsen (R)
 Karsten Nonbo (V)
 Karin Nødgaard (DF)
 Ellen Trane Nørby (V)

O
 Ole Birk Olesen (LA)
 Joachim B. Olsen (LA)
 Sara Olsvig (IA)

P
 Maja Panduro (S)
 John Dyrby Paulsen (S)
 Torsten Schack Pedersen (V)
 Rasmus Helveg Petersen (R)
 Jesper Petersen (S) – (SF) til 19. marts 2013
 Søren Pind (V)
 Lisbeth Bech Poulsen (SF)
 Troels Lund Poulsen (V)
 Rasmus Prehn (S)

R
 Lars Løkke Rasmussen (V)
 Troels Ravn (S)
 Mette Reissmann (S)
 Merete Riisager (LA)
 Lotte Rod (R)
 Pernille Rosenkrantz-Theil (S)
 Mads Rørvig (V)

S
 Anders Samuelsen (LA)
 Manu Sareen (R)
 Hans Christian Schmidt (V)
 Johanne Schmidt-Nielsen (EL)
 Anne Sina (S) (Tók sæti 1. januar eftir at Jacob Bjerregaard fór úr Fólkatinginum)
 Sjúrður Skaale (JF)
 Hans Kristian Skibby (DF)
 Pernille Skipper (EL)
 Julie Skovsby (S)
 Peter Skaarup (DF)
 Ole Sohn (SF)
 Zenia Stampe (R)
 Andreas Steenberg (R)
 Inger Støjberg (V)
 Finn Sørensen (EL)
 Villy Søvndal (SF) (Fór úr Fólkatinginum. Trine Pertou Mach yvirtók sessin pr. 21. december 2013)

T
 Hans Christian Thoning (V)
 Helle Thorning-Schmidt (S)
 Ulla Tørnæs (V) (Fór úr Fólkatinginum 1 juli 2014. Jens Ejner Christensen tók sæti í staðin)
 Finn Thranum (V) (Tók sæti 1. juni 2013 eftir at Lykke Friis fór úr tinginum)

V
 Eyvind Vesselbo (V)
 Margrethe Vestager (R)
 Annette Vilhelmsen (SF)
 Nikolaj Barslund Villumsen (EL)

W
 Nicolai Wammen (S)

Ø
 Fatma Øktem (V)
 Morten Østergaard (R)

Å
 Frank Aaen (EL)

Keldur

2011
Listar
2011 í politikki
2012 í politikki
2013 í politikki
2014 í politikki
2015 í politikki


Eindarlistin

Eindarlistin (á donskum: Enhedslisten – De Rød-Grønne), í Danmkark oftast umrøddur sum Enhedslisten, er ein danskur sosialistiskur og grønur politiskur flokkur, ið er tann mest vinstrahalli flokkurin í Fólkatinginum.

Fólkatingslimir og orðførarar

Fólkatingslimir 2015-
Vald á fólkatingsvalinum 2015.
 Johanne Schmidt-Nielsen
 Maria Gjerding
 Pelle Dragsted
 Jakob Sølvhøj
 Eva Flyvholm
 Søren Søndergaard
 Rune Lund
 Christian Juhl
 Nikolaj Villumsen
 Finn Sørensen
 Pernille Skipper
 Stine Brix
 Henning Hyllested
 Søren Egge Rasmussen

Fólkatingslimir 2011-2015

Úrslit á fólkatingsvali

Keldur

Politiskir flokkar í Danmark


Celsiusstigin

Celsiusstigin verður nýttur í flest øllum londum í heiminum. Nøkur fá lond eru kortini enn, sum brúka fahrenheitstigan. Til vísindalig endamál verður hiti máldur í kelvin.

Hiti ella temperaturur er mál fyri, hvussu heitt okkurt er. Hiti, sum er givin upp í °C, er máldur eftir celsiusstiganum. Vatn frystir við 0 °C og kókar við 100 °C, tá trýstið er 1 atmosfera. Celsiusstigin er kortini ikki defineraður út frá hesum fyribrigdum longur, hann er defineraður út frá kelvinstiganum.

Stigin er nevndur eftir svenska vísindamanninum Anders Celsius (1701–1744). Celsius gjørdi ein stiga í 1742, har hann setti frystipunktið á vatni til 100 stig og kókipunktið til 0 stig. Óheftir av hvørjum øðrum broyttu franski alisfrøðingurin Jean-Pierre Christin (1683–1755) og svenski plantufrøðingurin Carl von Linné (1707–1778) stigan til tann, vit kenna í dag. Hetta var í ávikavist 1743 og 1744.

Í millumtjóða eindarskipanini SI verður celsiusstigin brúktur um temperatur í mun til frystipunktið á vatni, t = T − T0, har T0 = 273,15 K. Eindin eitur "stig Celsius", og symbolið er °C. Tíverri tosa summi um hitastig og kuldastig, alt eftir um temperatururin er omanfyri ella niðanfyri frostmarkið, men hetta er óheppið! Talan er ikki um ymiskar mátieindir omanfyri og niðanfri frostmarkið!

Í nógv ár var °C nevnt "degrees Centigrade" á enskum, men almenna heitið í dag er "degrees Celsius", so sum mælt er til í SI-reglunum. Veðurtíðindini frá BBC skiftu frá Centigrade til Celsius í 1985.

Stigaumrokning
Soleiðis rokna vit stig Celsius um til kelvin: TK = TC + 273,15.

Soleiðis rokna vit kelvin um til stig Celsius: TC = TK − 273,15.

Soleiðis rokna vit stig Fahrenheit um til stig Celsius: TC = (TF − 32)/1,8.

Soleiðis rokna vit stig Celsius um til stig Fahrenheit: TF = TC × 1,8 + 32.

Umrokning til eldri eindir er í greinini hitastigar.
Stigaumroknarar eru eisini á internetinum.

Keldur

Mátieindir
SI-mátieindir


Bergur Dalsgaard

Bergur Dalsgaard er ein føroyskur listamaður og rithøvundur, ið hevur útgivið tvær bøkur um Børk Hanagleiv.

Um Børk Hanagleiv
Børkur Hanagleiv er ein føroysk teknirøð, sum[Bergur skrivar og teknar. Teknirøðin var fyrstu ferð at síggja í 1985, tá hon varð útgivin í tíðindablaðnum 14. september undir heitinum "Sigmar Hanagleiv og aðrir". Í 1986 kom teknirøðin í Barnablaðið, har hon helt fram við onkrum støðgi til 1994. Í 2000 fekk Børkur so pláss í Dimmu, har hann kundi lesast hvørja viku fram til 2008. Í 2004 kom hann aftur í Barnablaðið, har hann nú er at síggja í litum.

Útgivin eru tvey albumm við Børki Hanagleiv, eitt í 2007 og eitt í 2009.

Tey leikandi

 Børkur Hanagleiv
 Skræða, mamma Børks
 Gákur, pápi Børks
 Stavnur, vinmaður Børks
 Tyrilson, vinmaður Børks
 Sirma, lítlasystir Stavns
 Hýsan, systinabarn Børks

Myndir

Keldur

Ávísing úteftir

 bergur.net/hanagleiv

Føroysk listafólk
Føroyskir rithøvundar
Havnafólk


Kelvinstigin

Í alisfrøði og evnafrøði verður hiti ella temperaturur máldur út frá tí absolutta nullpunktinum. Tá verður hitin vanliga uppgivin í kelvin.

Kelvinstigin er forskotin í mun til celsiusstigan, so at 0 °C = 273,15 K. Men tá tað kemur til hitamun, eru stigarnir eins; veksur hitin 1 K, so veksur hann eisini 1 °C.

Frá 1967 til 2019 varð kelvinstigin defineraður við, at trípunktið hjá eini ávísari isotopsamanseting av vatni er 273,16 kelvin. Trípunktið hjá vatni er altso við 0,01 °C.
Hetta er ikki definitiónin upp á kelvinstigan longur, men sjálvandi er trípunktið hjá vatni framvegis við 273,16 K (nú við einari óvissu, sum í 2019 er 3,7 × 10−7 K).

Kelvin, sum er SI-eind fyri hita, er nevnd eftir írsk-skotska verkfrøðinginum og alisfrøðinginum William Thomson (26. juni 1824 - 17. desember 1907), Kelvin lordur.

Stigaumrokning
Soleiðis rokna vit stig Celsius um til kelvin: TK = TC + 273,15.

Soleiðis rokna vit kelvin um til stig Celsius: TC = TK − 273,15.

Umrokning til eldri eindir er í greinini hitastigar.

Keldur

SI-mátieindir


Rankinestigin

Rankinestygin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir skotska verkfrøðinginum William John Macquorn Rankine, sum kom við honum í 1859. Eins og á  fahrenheitstiganum er munurin 180 stig millum frystipunktið á vatni og kókipunktið á vatni, tá trýstið er 1 atmosfera. Men nullpunktið á rankinestiganum er tað absolutta nullpunktið, so at:

TRa = TF + 459,67   og   TF = TRa − 459,67.

Umrokning

Gamlar mátieindir


Newtonstigin

Newtonstigin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir navnframa enska vísindamanninum Isaac Newton, sum kom við honum í 1701. Eftir hesum stiganum frystir vatn við 0 stig og kókar við 33 stig, so at:

TN =  TC   og   TC =  TN.

Stigin verður ikki brúktur longur. Ein má ikki blanda hitaeindina "stig Newton (°N)" við krafteindina "newton (N)".

Umrokning

Gamlar mátieindir


Newton

Vísindamaðurin Isaac Newton
 Lógir Newtons
 Krafteindin newton
 Hitastigin Newton

Fleiri týdningar


Delislestigin

Delislestigin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir franska stjørnufrøðinginum Joseph-Nicolas Delisle, sum kom við honum í 1732. Eftir hesum stiganum kókar vatn við 0 stig og frystir við 150 stig. Stigin gongur altso øvugtan veg, eins og tann upprunaligi stigin hjá Anders Celsius gjørdi. Stigin varð gjørdur til tann kalda veturin í Russlandi, har Delisle hevði observatorium. Stigin varð brúktur í Russlandi til fyrst í 19. øld.

Umrokning

Gamlar mátieindir


Réaumurstigin

Réaumurstigin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir franska náttúruvísindamanninum René Antoine Ferchault de Réaumur, sum kom við honum í 1730. Eftir hesum stiganum frystir vatn við 0 stig og kókar við 80 stig, so at:

TRe =  TC   og   TC =  TRe.

Stigin varð brúktur í stórum pørtum av Mið- og Eysturevropa. Men tá Frankaríki í 1790'unum valdi at fara yvir til celsiusstigan, tí hann passaði betur til metrisku skipanina, misti réaumurstigin sín týdning.

Umrokning

Gamlar mátieindir


Rømerstigin

Rømerstigin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir danska stjørnufrøðinginum Ole Christensen Rømer, sum kom við honum í 1701. Rømer ætlaði at seta frystipunktið á saltlaka til 0 stig. Tá hann so setti kókipunktið á vatni (við trýstið 1 atm.) til 60 stig, bleiv frystipunktið á reinum vatni umleið 7,5 stig. Hann defineraði so stigan soleiðis, at vatn frystir við eksakt 7,5 stig og vatn kókar við 60 stig (tá trýstið er 1 atm.) Munurin millum kókipunkt og frystipunkt á vatni er altso 52,5 stig á rømerstiganum, meðan munurin sum kunnugt er 100 stig á celsiusstiganum. Og tá   =  , er umrokningin millum celsiusstigan og rømerstigan altso:

TRø =  TC + 7,5   og   TC =  TRø − .

Í dag kann tað tykjast løgið at velja ein stiga við 60 trinum, men Rømer brúkti sama talið, sum tað eru bogaminuttir í einum bogastigi.

Alisfrøðingurin Daniel Gabriel Fahrenheit vitjaði Rømer í 1708 og fór at arbeiða víðari við hitastiganum, til hann gjørdi sín egna stiga, fahrenheitstigan.

Umrokning

Referansur

Gamlar mátieindir


Stórsteypadystur

Stórsteypadystur er ein kapping millum vinnaran av Effodeildini og vinnaran av kappingini um Løgmanssteypið frá undanfarna ári.

Søga
Kappingin byrjaði í 2007 sum Lions Cup (uppkallað eftir vælgerandi felagsskapinum, Lions Club) og er ein afturvendandi árlig kapping. Allar inntøkur frá dystinum verða lætnar til vælgerandi endamál.

Kappingar

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Viðmerkingar

Vinnarar

Toppskorarar allar tíðir

Sí eisini
Løgmanssteypið
Effodeildin

References

Fótbóltskappingar í Føroyum
Steypakappingar í fótbólti


Heðin Askham

Heðin Askham (føddur 3. juli 1960) er ein føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari. Hann hevur UEFA A-venjaraprógv. Hann er venjari hjá føroyska U21 fótbóltslandsliðnum hjá monnum og hjá HB. Hann arbeiðir sum fangavørður.

Lívsleið innan fótbólt

Venjari hjá landsliðum
2009 - Virkandi venjari hjá føroyska A-landsliðnum
Venjari hjá føroyska U21 fótbóltslandsliðnum hjá monnum

Venjari hjá feløgum
2014- HB
2013 NSÍ
2009-2012 EB/Streymur
2008- B36
2007- HB

Keldur

Føroyskir fótbóltsvenjarar
Føðingar í 1960


Welsh Premier League

Welsh Premier League er besta fótbóltsdeildin hjá monnum í Wales.

Limir í 2019–20
Hesi 12 feløg kappast í Welsh Premier League kappingarárið 2019–20.

Meistarar

Avrik eftir felag

Leikarar
Marc Lloyd Williams, skoraði 318 mál í 467 dystum, ið gjørdi hann til tann størsta topprskoraran í søguni hjá fótbóltsdeildini.

Colin Reynolds hevur metið við flest leiktum dystum í deildini við 516 dystum.

Keldur

Fótbóltur í Wales


The New Saints F.C.

The New Saints of Oswestry Town & Llansantffraid Football Club (), eisini kent sum the New Saints ella TNS er eitt professionelt fótbóltsfelag í bretskum fótbólti, umboðandi Llansantffraid-ym-Mechain í Powys, Wales og Oswestry í Shropshire, Onglandi (tey bæði støðini hava eina frástøðu á 13 km. Liðið leikar í Welsh Premier League, og eigur metið fyri flest vunnin meistaraheiti, ið felagið hevur vunnið 9 ferðir, teirra millum eru tær seinastu fýra kappingarárini. Frá 1997 til 2006, nevndist felagið Total Network Solutions F.C..

Keldur

Fótbóltsfeløg í Wales


Unsa

Unsa er heiti á gamlari evropeiskari vekteind umleið 30 gramm, men eins og pundið hevur hon havt skiftandi stødd. Orðið kemur frá latínska uncia, sum merkir tólvtapartur. Ein fronsk once var upprunaliga  pund, men seinni  pund.

Unsa er ikki loyvd mátieind í SI. Men enskmælt lond brúka framvegis eindina undir heitinum ounce, stytt oz.

Ein ensk unsa er 1 oz =  lb = 28,35 g.

Men ein skal ansa eftir, tí troy ounce og apothecaries ounce, sum verða brúktar til ávikavist aðalmetal og heilivág, eru eitt sindur størri eindir:

1 oz tr = 1 oz ap = 31,1 g.

Og so verður heitið eisini brúkt um rúmeind í USA og fyrr eisini í Bretlandi:

1 fl oz =  gallon (US) =  pint = 29,57 ml.

1 fl oz =  gallon (UK) =  pint = 28,41 ml.

Referansur

Gamlar mátieindir


Jardur

Ein jardur, enskt yard, er enskt longdarmát.

1 yr = 3 ft = 36 in = 0,9144 m.

Gamlar mátieindir


Magni Arge

Magni Arge (føddur 15. desember 1959 í Tórshavn) er ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari (Tjóðveldi).

Magni Arge er sonur Niels Juel Arge, ið var útvaprsstjóri og rithøvundur, og bróðir journalistin og politikaran Jógvan Arge og farbróðir tónleikaran Una Arge. Hann er exam.art. í føroyskum og norðurlendskum málum og bókmentum frá Fróðskaparseturi Føroya frá 1985 og BA í stjórnarfrøði frá Aarhus Universiteti frá 1987. Hann hevur eisini lisið journalistikk á Danmarks Journalisthøjskole í 1987.

Magni Arge var stjóri í Apple- og Canon-útbýtaranum T-Mac 1990–1993, formaður í Ferðaráð Føroya 1993–1996 og stjóri í Atlantic Airways 1995–2013. Arge hevur verið nevndarformaður í Oljuvinnufelagnum síðani 1993, nevndarlimur í Føroya Arbeiðsgevarafelag 1997–2014 og nevndarformaður í Lundin Software síðani 2014.

Magni Arge hevur verið 1. varalimur hjá Tjóðveldi til danska Fólkatingið síðan 18. juni 2015, eftir at hann fekk 1 082 persónligar atkvøður á fólkatingsvalinum. Tjóðveldi hevur tann politikk, at um flokkurin fær annan limin valdan í Fólkatingið, og hesin eisini hevur sæti í Løgtinginum, so má viðkomandi velja annan sessin frá. Høgni Hoydal, ið vann fólkatingssessin í 2015, boðaði frá, at hann fór at søkja um farloyvi frá Fólkatinginum, so hann kundi hugsavna seg um valkampin til løgtingsvalið, ið skuldi vera í seinasta lagi 28. oktober 2015. Magni Arge tekur sæti í Fólkatinginum, meðan Høgni er í farloyvi.

Hann varð kosin «Ársins leiðari» av Synergi í 2005. Hann er umrøddur í Who's Who in the World og Kraks Blå Bog, ávikavist tí amerikonsku og donsku útgávuni av Hvem er Hvem?.

Hann hevur verið italskur konsulur í Føroyum síðan 2008.

Á fólkatingsvalinum 2015 fekk hann næstflestar atkvøður á listanum hjá Tjóðveldi, ið fekk tað eina av tveimum umboðum valt. Høgni Hoydal, ið varð valdur, fór í farloyvi í juli 2015, og tá tók Magni við sum fólkatingslimur.

Keldur

Føðingar í 1959
Føroyskir politikarar
Føroysk vinnulívsfólk
Føroyskir fólkatingslimir
Politikarar úr Tjóðveldi
Havnafólk


Steve Wozniak

Stephen (ella Stephan) Gary "Steve" Wozniak, føddur 11. august 1950, eisini kendur sum "Woz",  er ein amerikanskur slóðbrótari innan persónligu teldumenningina í 1970-árunum, og ein av stovnarum teldufyritøkunnar Apple Inc. Steve uppfann og tilrættarlegði einsamallur Apple I telduna í 1976, sum var teldan, ið fyrst gjørdi Apple kent í 1970-árunum. Hann átti størstan lut í Apple II telduni, har Steve Jobs sniðgav óvanliga teldukassan, og Rod Holt uppfann ta einastandandi streymveitingina.

Seth Rogen spældi Steve Wozniak í filminum Steve Jobs, ið kemur út í 2015. Steve hevði fyrr verið spældur av Josh Gad í filminum Jobs, ið kom út í 2013.

Keldur

Føðingar í 1950
Vinnulívsfólk úr USA


Evropeisku leikir 2015

Evropeisku leikirnir 2015 er tann fyrsta útgávan av evropeisku leikunum og varð fyriskipað í Baku, Aserbadjan í døgunum 12. juni - 28. juni. Leikirnir eru ein fleiítróttastevna, har ið ítróttafólkini umboða olympisku í Evropa. Tilsamans kappaðust umleið 6000 ítróttafólk úr 50 londum í 20 ítróttagreinum.

Luttakandi tjóðir
Umleið 6 000 ítróttafólk úr 50 evropeiskum londum luttaka í fyrstu útgávuni av leikunum. Tað eru Olympisku Nevndirnar, ið fyriskipa leikunum, og tí sleppa Føroyar ikki at luttaka sum tjóð. Hesaferð sluppu tó fimm ungir svimjarar at luttaka - tó ikki undir Merkinum - á svimjikappingum á leikunum, hetta tí at Føroyar í fleiri ár hava luttikið í Evropameistarastevnuni fyri Ung (EMU), sum hesaferð altso er lagt saman við Evropeisku leikunum. Føroyskur luttakarnir vóru: Marius Ihlen Gardshodn, Ásbjørg Hjelm, Signhild Joensen, Maria Bjarnastein Antoft og Lív Erlingsdóttir Eidesgaard.
Russland hevði størsta hópin við 359 ítróttafólkum.

  (vetstjóð)

Keldur

2015 í ítrótti
Evropeisku leikirnir


Spískamarið

Spískamarið er føroysk matmentanarsending við Gutta Winther sum verti og kokki. Spískamarið leggur dent á góðar føroyskar rávørur. Saman við Gutta vitjar hyggjarin allar 18 oyggjar í Føroyum, har hann upplivir umhvørvið og fólkini kring hesar ómetaliga góðu rávørur. Í føgru føroysku náttúruni, og í býlingum av tí gamla slagnum og úti í føroysku náttúrununi, matgerð Gutti siðbundnan føroyskan mat á ein øðrvísi, einfalda og spennandi hátt. Ætlanin er eisini, at Spískamarið skal verða víst á útlendskum sjónvarpsrásum. Fyritøkan hevur sett Allan Dalsgarð at samráðast við norðurlendskar sjónvarpsrásir um at varpa føroysku matsendingina. Spískamarið varð ikki tekstað í fyrstuni, men eftir at MBF hevði gjørt vart við trupulleikan, nevniliga, at deyv og tunghoyrd ikki kundu fylgja við í tí ið sagt varð, so blivu sendingarnar tekstaðar.

Uppruni
Hugskotið til sendinga kom tá Gutti og Pætur Marjunarson Dahl sótu í Danmark fyri "nógvum árum síðani" og tosaðu um felags áhugamál teirra, ið var matsendingar. Prátið fall inn á "Ny Nordisk Mad", og vóru teir báðir á einum máli um, at um nakað veruliga var partur av slíkari matgerð so var tað Føroyar. Føroyar hava eina ríka veiðimentan og einfaldan matgerðarhátt, ið ikki er ávirkaður av útlendskari matmentan. Hetta hildu teir týða uppá ómetaligar menningarmøguleikar fyri Føroyar innan fyri norðurlendska matmentan.

Tí bleiv hugtakið aftanfyri Spískamarið sera einfalt, men samstundis sera hásinnað; At endurføða føroyska matmentan fyri bæði føroyingar og restina av heiminum, við at seta rávøruna og fólkini kringum somu vøru í hásætið. Á henda hátt kundi hyggjarin uppliva føroysku matmentanina sum nýskapandi, livandi, og spennandi. Samstundis lærdi hyggjarin eisini siðvandu og ektaðu síðuna av føroysku veiðimentanini.

Íblástur
Spískamarið heintar íblástur frá tí ”nýggju norðurlendsku bylgjuni” innan gastronomi, ið sambært Gutta, hevur tikið alheims matgerðina við stormi tey seinastu árini. Henda bylgja, eisini kend sum ”Ny Nordisk Mad”, hevur kollvelt norðurlendska køkin og sett hann á heimskortið. Matstovan, Noma, í Keypmannahavn og Koks í Havn eru góð dømi um júst hetta.

Stuðlar
Sendingin Spískamarið verður ikki framleidd av Kringvari Føroya, hon verður stuðlað av fleiri føroyskum fyritøkum. Høvuðsstuðlar eru Atlantic Airways og Bakkafrost. Harumframt stuðla JFK og P/F Palli hjá Mariannu sendingini.

Keldur

Slóðir úteftir
Heimasíða Spísikamarsins

Føroyskar sjónvarpssendingar


Palli hjá Mariannu

Palli hjá Mariannu er ein føroysk fyritøka, ið varð stovnað í 1972. Felagið er móðurfelag hjá P/F Christian í Grótinum, ið eigur skipini Christian í Grótinum og Christian, og hjá P/F Hvalnes, ið eigur skipið Norðborg. Skinini veiða eftir uppisjóvarfiski, fyrst og fremst eftir hesum sløgum: sild, makrelur, lodna og svartkjaftur. Samlaða veiðan hjá P/F Christian í Grótinum øktist úr uml. 25.000 tonsum í 1997 til uml. 100.000 tons í 2000.

Leiðsla og nevnd
Eyðun Rasmussen, stjóri

Nevndin
Kristian M. Rasmussen, nevndarformaður
Jón Rasmussen
Eyðun Rasmussen
Bogi Rasmussen
Jan Petersen

Søga
Fyritøkan Palli hjá Mariannu varð stovnað í 1972 av Kristian Martin Rasmussen og pápanum Palla hjá Mariannu og svogrinum. Sama árið var tað fyrsta skipið, tann fyrsti Christian í Grótinum, kontraktaður á Skála Skipasmiðju, og varð liðugur í 1975.

Í 1984 yvirtók Kristian Martin Rasmussen allan partapeningin í felagnum, og í 1992 komu synirnir Jón, Eyðun og Bogi við í virksemi

Í 2000 keypti felagið Norðborg frá Eiler og Sámal Jacobsen. Eitt ár seinni valdi felagið at keypa eitt frystiskip til at góðska vørurnar umborð. Gardar bleiv keyptur frá Inge Halstensen, fekk navnið Norðborg, og fór hon til fiskiskap í 2001.

í juni 2006 valdi reiðaríið at kontrakta ein nýbygning í staðin fyri Norðborg. Talan var tá um størsta og dýrasta fiskiskip í føroyska fiskiflotanum. Skipið var bygt í 2008 og varð fyrstu ferð skrásett 14. apríl 2009.

í marts 2022 kom nýggjur Christian í Grótinum til Klaksvíkar, hann er størri og meir framkomin enn Norðborg, so nú eigur felagið tvey tey størstu og mest nútímans fiskiskipini í føroyska flotanum

Skip
Christian í Grótinum KG 690, eigari P/F Christian í Grótinum
Norðborg KG 689, eigari P/F Hvalnes
Christian KG 692, , eigari P/F Christian í Grótinum

Keldur

Føroyskar fyritøkur
Fiskivinna í Føroyum
1972


Jonathan Motzfeldt

Jonathan Jakob Jørgen Otto Motzfeldt (25. september 1938 í Qassimiut í Qaqortoq Kommunu – 28. oktober 2010 Nuuk) var ein grønlendskur politikari og prestur. Hann var sonur fangaran Søren Motzfeldt (deyður 1984) og Kirsten Motzfeldt, fødd Klemmensen (deyð 1979). Hann giftist hin 9. august 1992 við Kristjana Guðrún Guðmundsdóttir, fødd 15. februar 1951 í Reykjavík.

Jonathan Motzfeldt var ein týðandi persónur og politikari, ið var við til at menna Grønland.

Hann tók læraraprógv frá Illinniarfissuaq (Grønlands Seminarium) í Nuuk 1960, Exam.theol. frá Københavns Universitet 1966. Hann var prestur í Alluitsup Paa, (danskt navn: Sydprøven) í Qaqortoq Kommunu (danskt navn: Julianehåb) 1966-69, prestur í Qaqortoq býi og Prestagjald 1969-79.

Keldur

Grønlendskir politikarar
Føðingar í 1938
Andlát í 2010


IHF Emerging Nations Championship 2015

IHF Emerging Nations Championship 2015 var tann fyrsta útgávan av IHF Emerging Nations Championship, og varð fyriskipað av International Handball Federation (IHF). Kappingin varð hildin í Kosovo, frá 20 til 26. juni. Tilsamans 16 tjóðir luttóku í kappingini, ið varð hildin í Pristina og í Gjakova. Føroyar vunnu kappingina.

Innleiðandi umfar
Tvey tey ovastu liðini úr hvørjum bólki koma víðari til endaspælið.

Bólkur A

Bólkur B

Bólkur C

Bólkur D

Endaspæl

Meistaraskapur

5. pláss bólkur

9. pláss bólkur

13. pláss bólkur

Kvartfinalur

Hálvfinalur

Dystur um triðjaplássið

Finalan

Endaliga støðan

Heiður
Teir bestu leikararnir vórðu valdir og heiðraðir:
MVP:  Tróndur Kragesteen
Málmaður:  Isaac Junior Fonsho
Vinstri vongur:  Rosing Rasmussen
Høgri vongur:  Karl Roosna
Center:  Kreshnik Krasniqi
Vinstri bakkur:  Raimonds Trifanovs
Høgri bakkur:  Áki Egilsnes
Pivot:  Jupa Kastriot
Topskorari:  Svetlin Dimitrov

Miðlar
RTV21 stroymaði allir Kosovo-dystir og finaluna og dystin um triðjaplássið.

Keldur

Slóðir úteftir
Official website
IHF website

2015 í ítrótti
Hondbóltur
Altjóða hondbóltskappingar


John de Lancie

John Sherwood de Lancie, Jr. (føddur 20. mars 1948) er amerikanskur sjónleikari, framleiðari, tónleikari, rithøvundur. Hann hevur spælt í fleiri afturvendandi leiklutum í amerikonskum sjónvarpsrøðum, eitt nú Q í Star Trek: The Next Generation, Star Trek: Deep Space Nine, og Star Trek: Voyager, Frank Simmons í Stargate SG-1, Donald Margolis í Breaking Bad, og Discord í My Little Pony: Friendship is Magic.

Keldur

Slóðir úteftir

 John de Lancie Online

Føðingar í 1948
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir rithøvundar
Amerikanskir tónleikarar


Hans Gammeltoft-Hansen

Hans Gammeltoft-Hansen (føddur 21. februar 1944 í Keypmannahavn) var Fólkatingsins Umboðsmaður í tíðarskeiðnum 1987-2012 og gjørdist m.a. kendur í almenniniginum av hansara viðgerð av Tamilmálinum.

Í 1970 varð hann útbúgvin løgfrøðingur frá Københavns Universitet, har hann var í starvi sum adjunktur í rættargongd (da: procesret) frá 1972 til 1974. Í 1973 fekk hann licentiatgrad afturat kandidatútbúgvingini, og í 1976 gjørdist hann doktari í løgfrøði. Frá 1977 fekk hann professaraheitið í rættarvísund.

Han var formaður fyri Juridisk Forening í Keypmannahavn frá 1984 til 2010.

Í 2009 gjørdist han Kommandørur av 1. grad av Dannebrog, í 2011 fekk hann Dannebrogordenens Hæderstegn. Hann hevur eisini móttikið Takksemismedaljuna (Albania).

Kanningarstjóri í Eysturoyartunnilsmálinum
Í 2013 avgjørdi Føroya Løgting at seta í verk eina kanning av leiklutinum hjá løgmanni Kaj Leo Holm Johannesen og hjá fyrrverandi innlendismálaráðharranum, Kára P. Højgaard, um teirra handfaring av málinum um Eysturoyartunnilin, ið eftir ætlan skuldi gerast av donsku fyritøkuni CIP. Tunnilsætlanin gjørdist ikki til nakað. Løgtingsformansskapurin setti Hans Gammelt-Hansen sum kanningarleiðara. Í juni 2015 varð úrslitið av kanningin lagt fram alment. Úrslitið varð, at bæði løgmaður og fyrrverandi landsstýrismaðurin høvdu broti lógina um ábyrgd landsstýrismanna, løgmaður við at siga ósatt fyri Løgtinginum um sín leiklut í avtalununi um Break Fee, Kári P. Højgaard, tí at hann afturhelt útrokningar frá Landsverki, ið vístu, at privata tunnilsætlanin fór at gerast munandi dýrari enn fyrr mett. Upprunaliga metingin segði 800 milliónir, nýggja metingin hjá Landsverk segði 1,9 og 3 milliardir krónur. Gammeltoft-Hansen metti tó, at løgmaður hevði heimild til at gera avtaluna við CIP um Break-Fee. Løgmaður og Løgmansskrivstovan sendu út tíðindaskriv og løgdu tað á heimasíðuna hjá Løgmansskrivstovuni, samstundis sum Gammeltoft-Hansen legði fram niðurstøðurnar av kanningini, yvirskriftin var "Ikki grundarlag at reisa ákæru móti løgmanni". Í tíðindaskrivinum segði løgmaður m.a.

"-Ein byrða er lyft av mínum herðum. Fyrst av øllum fegnist eg um, at kanningarstjórin staðfestir, at tað rættarliga ikki er grundarlag fyri at fara víðari við málinum. Eg eri glaður um, at hvør steinur er vendur í málinum. Hetta hevur persónliga verið ein trupul og tyngjandi tíð, sum nú er av..."

Víðari stendur í tíðindaskrivinum:

"Hans Gammeltoft-Hansen mælir í niðurstøðu síni til, at Løgtingið endar málið um Eysturoyartunnilin við at geva løgmanni eina átalu fyri at hava brotið lóg um ábyrgd landsstýrismanna fyri at geva skeivar upplýsingar í Løgtinginum.

- Eg taki sjálvsagt átaluna til eftirtektar. Tað var og er framvegis mín fatan, at eg ikki gjørdi avtaluna við CIP"

Løgmaður vardi seg eisini á Facebook, og har skrivaði hann m.a., í svari til ein ið skrivaði, at løgmaður tilvitað hevði logið fyri Løgtinginum:

Citat Kaj Leo Holm Johannesen á Facebook 23. juni kl. 18.51:

"Nei eg havi ikki logið fyri Løgtinginum, eg havi í góðari trúgv og eftir bestu sannføring givið upplýsningar sum Gammeltoft metir eru skeivir."

Tólv minuttir seinni, í sama trái, verjir løgmaður seg við, at tað at geva skeivar upplýsingar ikki er tað sama sum at lúgva:

Citat Kaj Leo Holm Johannesen á Facebook 23. juni kl. 19.03:

"Nei at geva skeivar upplýsningar er ikki at lúgva."

Dagin eftir, sendi løgmaður eitt skriv, har hann bað Løgtingið um umbering:

Citat Kaj Leo Holm Johannesen:

"Eg vil hervið biðja Føroya Løgting um umbering fyri at geva løgtinginum skeivar upplýsingar.

Eftir at hava lisið drúgvu frágreiðingina hjá Hans Gammeltoft-Hansen, kanningarstjóra, ásanni eg, at mítt orðaval um ongan leiklut at eiga í break-fee avtaluni var óheppið og ikki rætt.

Tað harmist eg ómetaliga nógv um."

Nógv rumbul stóðst av kanningarúrslitunum hjá Gammeltoft-Hansen. Løgtingsformaðurin, Jógvan á Lakjuni, noktaði at kalla tingið saman. Hann ætlaði sær onki at gera við málið. Andstøðan hevði longu í oktober 2013 reist misálit móti løgmanni í hesum sama máli, men samgongan vardi løgmann og feldi misálitið, so andstøðan metti, at nú lá bólturin hjá samgonguni.

Samstundis sum nógv rumbul var um kanningarúrslitið, fór løgmaður av landinum til Oyggjaleikir á Jersey, síðan hevði hann ætlanir um at súkkla úr Danmark til París við Team Rynkeby og síðan halda summarfrí. Sambandsflokkurin valdi at bíða til august, til løgmaður er komin aftur, at viðgerða spurningin, hvørt hann skal halda fram sum formaður í flokkinum ella ikki.

Gammeltoft-Hansen mælti til, at Løgtingið fór í gond við at gera nýggjar mannagongdir, har ið Løgtingið kann geva landsstýrisfólkum ella løgmanni eina hvassa átalu, eina sonevnda nøs, ið er vanligt í Fólkatinginum.

Tónleikari
Privat er Hans Gammeltoft-Hansen floytuleikari og limur í Københavns Kammerensemble, ið hevur útgivið kamartónleik á CD og hevur havt framførslur ymsastaðni..

Keldur

Danir
Løgfrøðingar
Københavns Universitet
Persónar í Kraks Blå Bog
Fólkatingsins Umboðsmenn
Danskir tónleikarar


Badminton á Oyggjaleikum 2015

Badminton, á Oyggjaleikum 2015, verður leikt í New Gilson Hall. Høllin er í Saint Martin, Jersey. Leikirnir vóru settir 27. juni, badmintonkappingarnar verða leiktar frá 28. juni til 3. juli 2015.

Heiðursmerkjabýti
Endaliga býti av heiðursmerkjum:

Heiðursmerki, samandráttur

Úrslit

Frágreiðing

 w/o = Walkover
 r = Retired

Menn, einmansleikur

Finalur

Sektión 1

Sektión 2

Sektión 3

Sektión 4

Keldur

Oyggjaleikir 2015
Badminton


Frælsur ítróttur á Oyggjaleikum 2015

Frælsur ítróttur, á Oyggjaleikum 2015, varð hildin á FB Athletics Track frá 27. juni til 3. juli 2015.

Heiðursmerki
Frágreiðing:

Endaliga heiðursmerkjabýtið

Úrslit

Menn

Kvinnur

Keldur

Oyggjaleikir 2015


Frummongd

Í støddfrøði er frummongd allir lutir el. tøl, sum ein funksjón virkar á eftir x-ásini, meðan samsvarandi virðismongdin er øll funksjónsvirði eftir y-ásini í einari krossskipan. Frummongd er so statt øll x-virði sum ganga inn í funksjónina, sum hava síni samsvarandi y-virði, ið eru liðir í virðismongdini av somu funksjón f, skrivað Vm(f). Funktsjónarinnar f frummongd verður skrivað Fm(f).

Mongdarlæra


Polynom á øðrum stigi

Eitt polynom á øðrum stigi er eitt polynom har ið brigdilin x hevur ein stigvísa í 2., sum har við hevur forskriftina

Har ið a, b og c eru talvirði, og a ikki er null, tí annars er talan um linjurætta funksjón.

Grafurin fyri eina linjurætta funksjón er linjurøtt, meðan grafurin fyri eitt polynom á øðrum stigi er ein parabil. Eitt polynom á øðrum stigi hevur eins og linjurættar funskjónir fleiri nýtslumøguleikar innan búskap, byggifrøði, o.s.fr.

Støddfrøði


Sosialistiska samveldislýðveldið Jugoslavia

Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija (føroyskt: SSL Jugoslavia) var tað Jugoslavia, ið var til frá seinna helmingi av seinna heimsbardaga (1943) til landið varð býtt sundur í 1992.
Stjepan Mesić var seinasti forseti í landinum.

Keldur

Søga
Evropa


Gullkálvurin

Gullkálvurin er sambært Bíbliuni ein skurðgudarkálvur av gulli, ísraelsfólk skapaði í oyðimørkini og byrjaði at dyrka, tí tað ótólnaðist meðan Móses var burturstaddur í Sinai. Tá ið Móses kom aftur av fjallinum og sá skurðgudin, oyðilegði Móses hann. Í eysturlendskari mentan var vanligt at dyrka tarvar tá í tíðini, og til dømis merkir bíbliska navnið Lea kúgv.

Sangurin "Gullkálvsvalsurin" eftir Kára P. brúkar gullkálvin sum myndamál og m.a. er niðurlagið "Vit dansa um gullkálvin dag eftir dag", sum kann tulkast sum at tilbiðja ríkidømi sum ein gud.

Kristindómur
Jødadómur


Friedrich Nietzsche

Friedrich Wilhelm Nietzsche (borin í heim 15. oktober 1844, andaðist 25. august 1900) var máttmikil týskur heimspekingur, sum livdi og var virkin í 1800-talinum. Friedrich fanst tíðum at siðreglum menniskjunnar, samfelagsins átrúnaði, herundir serliga kristindómi í Evropa, heimspeki og vísindum. Friedrich er millum annað kendur fyri sín serstaka skrivihátt við nógvum fyndarorðum. Friedrich ávirkaði nógv nýggju tilverustevnuna innan heimspeki og bókmentir í Týsklandi og Fraklandi, ið royndi at varpa ljós á grundkor og umstøður undir tilveru menniskjunnar. Seinni ávirkaði hann eisini sokallaða postmodernismuna.

Verk
 Aus meinem Leben (1858)
 Über Musik (1858)
 Napoleon III als Praesident (1862)
 Fatum und Geschichte (1862)
 Willensfreiheit und Fatum (1862)
 Kann der Neidische je wahrhaft glücklich sein? (1863)
 Über Stimmungen (1864)
 Mein Leben (1864)
 Homer und die klassische Philologie (1868)
 Über die Zukunft unserer Bildungsanstalten
 Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern (1872):
 I Über das Pathos der Wahrheit
 II Gedanken über die Zukunft unserer Bildungsanstalten
 III Der griechische Staat
 IV Das Verhältnis der Schopenhauerischen Philosophie zu einer deutschen Cultur
 V Homer's Wettkampf
 Die Geburt der Tragödie (1872).
 Über Wahrheit und Lüge im aussermoralischen Sinn
 Die Philosophie im tragischen Zeitalter der Griechen
 Unzeitgemässe Betrachtungen (1876).
 Menschliches, Allzumenschliches (1878).
 Morgenröte, 1881 (Morgenrøde)
 Die fröhliche Wissenschaft (1882).
 Also sprach Zarathustra (1885).
 Jenseits von Gut und Böse (1886).
 Zur Genealogie der Moral (1887)
 Der Fall Wagner (1888)
 Götzen-Dämmerung (1888).
 Der Antichrist (1888)
 Ecce Homo (1888).
 Nietzsche contra Wagner (1888)
 Der Wille zur Macht (1901). – Eitt savn av notatum, útgivið av systir Nietzsche.

Føðingar í 1844
Andlát í 1900
Týskir heimspekingar


Guttorm Sørensen

Guttorm Sørensen (føddur 1. novembur 1968, deyður 3. juli 2021), var rennari og venjari fyri Treysti.

Hann hevur føroyska metið í 10.000m renning, sum hann setti á Oyggjaleikum 1993 á Isle of Wight við tíðini 31.55,22.

Føroyskir rennarar
Føðingar í 1968
Andlát í 2021


Svimjing á Oyggjaleikum 2015

Svimjing á Oyggjaleikum 2015, var hildin á Les Quennevais Sports Centre and Playing Fields í Saint Brélade, Jersey. Kappingarnar vóru í døgunum 29. til 2. juli 2015. Kappingarnar eru á stuttgeil (25 m).

Yvirlit yvir heiðursmerki
Endaligt yvirlit:

Heiðursmerki í kappingunum

Kappingar hjá monnum

Kappingar hjá kvinnum

Keldur

Oyggjaleikir 2015


Hitastigaumrokning

Grafisk samanbering
Á myndini eru teir vanligastu átta stigarnir samanbornir grafiskt. Við eini loddrættari striku kanst tú samanbera tølini á øllum stigunum.
T.d. vísa bláu strikurnar, at vatn frystir við 273,15 K  =  0 °C  =  32 °F  =  491,67 °Ra  =  0 °Re  =  0 °N  =  7,5 °Ro  =  150 °D,
og reyðu strikurnar vísa, at vatn kókar við 373,15 K  =  100 °C  =  212 °F  =  671,67 °Ra  =  80 °Re  =  33 °N  =  60 °Ro  =  0 °D.

Umrokning
Í talvuni sæst, hvussu ein roknar frá einum stiga til ein annan. Til ber eisini at brúka lidnar umroknarar á netinum. Eisini er meiri um hvønn stiga í greinini um hann.

Ávísingar úteftir
 Umrokning millum Kelvin, Celsius, Fahrenheit, Reaumur og Rankine
 Umrokning, 70 ymiskar mátiskipanir

SI-mátieindir
Gamlar mátieindir


Signhild Joensen

Signhild Dánjalsdóttir Joensen (fødd 14. november 2000) er ein føroyskur svimjari, sum svimur fyri Ægir og Føroyska svimjilandsliðið. Hon hevur vunnið gull, silvur og bronsu á Oyggjaleikum. Hon hevur fleiri ferðir sett føroysk met.

Lívsleið innan svimjing

Oyggjaleikir 2017
 Gull í 200 m rygg við tíðini 2.12.46, sum var nýtt oyggjaleikamet.
 Gull í 100 m rygg við tíðini 1:02.55
 Gull í 4 x 100 metrar frí við tíðini 3.51.66.
 Bronsu í 100 metrar frí við tíðini 2.03.70
 Bronsa í 4x50 metrar frí við tíðini 1:47,60. Hinar vóru: Beinta Debes, Vár E. Eidesgaard, Sára R. Nysted.

Danish Open 2017
Signhild luttók á Danish Open í apríl 2017 saman við øðrum føroyskum svimjarum.
Gull í 200 m rygg við tíðini 2:14.01, ið var nýtt føroyskt met og juniormet og vann sær gullnál við stjørnu.

Føroysk met, ið Signhild setti á Danish Open 2017
Signhild Joensen (2000), Ægir 1:03.59 í 100 rygg
– Signhild átti sjálv metið á 1:04.25 frá RIG 2017
Signhild Joensen (2000), Ægir 1:03.38 í 100 rygg
– Signhild átti sjálv metið á 1:03.59 frá innleiðandi riðlunum
Signhild Joensen (2000), Ægir 29.98 í 50 rygg
– Signhild átti sjálv metið á 30.07 frá Danish Open 2016
Signhild Joensen (2000), Ægir 29.59 í 50 rygg
– Signhild átti sjálv metið á 29.98 frá innleiðandi riðlunum
Signhild Joensen (2000), Ægir 2:15.69 í 200 rygg
– Sára R. Nysted (2001) átti metið á 2:18.11 frá RIG 2016
Signhild Joensen (2000), Ægir 2:14.01 í 200 rygg
– Signhild átti sjálv metið á 2:15.69 frá innleiðandi riðlunum

Juniormet, ið Signhild setti á Danish Open 2017
Signhild Joensen (2000), Ægir 1:03.59 í 100 rygg
 – Signhild átti sjálv metið á 1:04.25 frá RIG 2017
Signhild Joensen (2000), Ægir 1:03.38 í 100 rygg
 – Signhild átti sjálv metið á 1:03.59 frá innleiðandi riðlunum
Signhild Joensen (2000), Ægir 29.98 í 50 rygg
 – Signhild átti sjálv metið á 30.07 frá Danish Open 2016
Signhild Joensen (2000), Ægir 29.59 í 50 rygg
 – Signhild átti sjálv metið á 29.98 frá innleiðandi riðlunum
Signhild Joensen (2000), Ægir 2:15.69 í 200 rygg
 – Sára R. Nysted (2001) átti metið á 2:18.11 frá RIG 2016
Signhild Joensen (2000), Ægir 2:14.01 í 200 rygg
 – Signhild átti sjálv metið á 2:15.69 frá innleiðandi riðlunum

Danish Open 2016
Signhild luttók á Danish Open í apríl 2016 saman við fleiri øðrum føroyskum svimjarum. Tey fingu sera góð úrslit og settu fleiri nýggj føroysk met. Signhild setti nýtt føroyskt senior- og juniormet í 50 metrum rygg, fyrst juniormet i innleiðandi við tíðini 30.50, og síðan betraði hon um juniormetið og setti seniormet í finaluni við tíðini 30.07. Hon gjørdist tó ov stutt til heiðursmerki men gjørdist nummar fýra. Í 100 m rygg varð hon kolldømd í finaluni, av tí at hon kavaði heilt undir, beint áðrenn hon kom á mál. Hon setti nýtt føroyskt met (junior og senior) í innleiðandi riðlunum í 100 rygg við tíðini 1:04.54. Tíðin rakk eisini til eina gullnál.

Nr. 4 í 50 m rygg við tíðini 30.07, ið var nýtt føroyskt met (senior og juniormet)

Reykjavík International Games 2016
Bronsu í 50 rygg við tíðini 30.71
Bronsu í 100 m rygg við tíðini 1:05.60, ið var nýtt føroyskt met. Nr. 1 og 2 gjørdust OL-luttakararnir Mie Ø. Nielsen og Eygló Ósk Gústafsdóttir.
Bronsu í 200 m rygg við tíðini 2:24.17

Oyggjaleikir 2015
Gull í 4x50 m blandað við tíðini 1:57.06, sum var nýtt oyggjaleikamet. Signhild og Jonna Thomsen svumu við í innleiðandi riðlinum, men ikki í finaluni. Tær ið svumu í finaluni vóru Astrið Foldarskarð, Lív Eidesgaard, Ásbjørg Hjelm og Sára Nysted.
Silvur í 4x50 m frí við tíðini 1:47.40, saman við Astrið Foldarskarð, Sáru R. Nysted og Lív Eidesgaard
Silvur í 4x100 m blandað við tíðini 4:19.64, ið var nýtt føroyskt landsliðsmet, hinar vóru: Sára Ryggshamar Nysted, Ásbjørg Hjelm, Astrið Foldarskarð. Gamla metið á 4:22.92 settu Birita Debes, Malan V. Bærendsen, Bjørg Seloy og Shaila millum Garðarnar á Oyggjaleikum í 2009.
Bronsu í 200 m rygg við tíðini 2:18.63
Bronsa í 4x100 m frí við tíðini 3:54.02, sum var nýtt føroyskt landsliðsmet, hinar vóru Sára Ryggshamar Nysted, Astrið Foldarskarð og Vár Eidesgaard.

SMS stevna 2014
Gull í 200 rygg við tíðini 2:19.80, tað var nýtt føroyskt juniormet, og Signhild svam seg eisini til eina silvurnál við stjørnu.

Keldur

Føroyskir svimjarar
Klaksvíkingar
Føðingar í 2000


Bogaskjóting á Oyggjaleikum 2015

Bogaskjóting á Oyggjaleikum 2015 varð hildin frá 29. juni–2. juli 2015 á Jersey Rugby Club í Saint Peter, Jersey.

Kappingar

Heiðursmerki

Keldur

Oyggjaleikir 2015


Skjóting á Oyggjaleikum 2015

Skjóting á Oyggjaleikum 2015, fór fram á Crabbe Fullbore, Lecq ABT, Lecq Skeet, Jersey í døgunum frá 27. juni til 3. juli 2015. Jersey vann kappingina við 20 gull, 15 silvur og 4 bronsuheiðursmerkjum. Gotland gjørdist nummar tvey og Isle of Man nummar trý. Føroyar fingu 2 gull heiðursmerki og endaðu á 10. plássi.

Yvirlit yvir heiðursmerki

Keldur

Oyggjaleikir 2015


Triatlon á Oyggjaleikum

Triatlon er ein av ítróttagreinunum á Oyggjaleikum. Kappingarnar hjá kvinnum og monnum komu við í leikskránna fyri fyrstu ferð á Isle of Man í 2001. Triatlon hevur verði við á fleiri leikum síðan, tó ikki á øllum leikum.

Kappingin hjá monnum

Úrslit

Kappingin hjá kvinnum

Úrslit

Liðkapping menn

Úrslit

Liðkapping kvinnur

Úrslit

Keldur

Oyggjaleikir


HM í fótbólti fyri kvinnur 2015

HM í fótbólti fyri kvinnur 2015 var tað sjeynda HM í fótbólti fyri kvinnum. Í mars 2011 varð Kanada valt til vertstjóð.. Simbabvi var tað einasta landið umframt Kanada, ið søkti um at vera vertur fyri HM endaspælið í kvinnufótbólti, men tók seg aftur 1. mars 2011.

USA gjørdist heimsmeistari við einum finalusigri móti fyrrverandi meistarunum úr Japan, meðan Ongland gjørdist nummar trý.

Kvalifiseraði lið

Tann seinasti almannakunngjørdi FIFA listin yvir alheimsplaseringar (ranking), áðrenn kappingin byrjaði (mars 2015) verður víst í klombrum.

 AFC (5)
  (10)
  (16)
  (4)
  (18)
  (29)

 CAF (3)
  (53)
  (67)
  (33)

 CONCACAF (4)
  (8) (vertur)
  (37)
  (25)
  (2)

 CONMEBOL (3)
  (7)
  (28)
  (48)

 OFC (1)
  (17)

 UEFA (8)
  (6)
  (3)
  (1)
  (12)
  (11)
  (14)
  (5)
  (19)

Áttandapartsfinalur

Keldur

Kvinnufótbóltur
2015 í ítrótti
HM í fótbólti fyri kvinnur


Tour de France 2015

Tour de France 2015 er tann 102. útgávan av Tour de France. Kappingin byrjaði í Utrecht í Niðurlondum 4. juli 2015 við einum einkultstarti.

Lið

Rutur og teinar

Endaligu støðurnar

Høvuðskappingin (gula troyggjan)

Stigkappingin

Fjallakappingin

Ungur súkklari-kappingin

Liðkappingin

Keldur

2015 í ítrótti
Tour de France


Tour de France 2014

Tour de France 2014 var tann 101. útgávan av Tour de France. Tað byrjaði 5. juli í Leeds, Stórabretland, og endaði hin 27. juli í Paris, Frakland.

Lið
Øll 18 lið í Proteam bólkinum hjá UCI høvdu rætt til og skyldu til at luttaka í súkklukappingini. Fýra UCI Professional Continental lið vóru eisini boðin við.

Áðrenn kappingin byrjaði vóru Chris Froome, Alberto Contador og Vincenzo Nibali millum favorittarnar at gerast vinnarar av øllum teinunum tilsamans. Froome mátti gevast á teini 5 orsakað av falli, og Contador var úti fyri tí sama á teini 10, eftir at hann breyt beinið í einum falli. Týski súkklarin Jens Voigt kappaðist á sínum seytjandu og seinastu kapping.

Klassifikatión leiðsla
Tað eru fýra ymiskir flokkar, ið kappast verður um á Tour de France 2014, umframt liðkappingina. Tað týdningamesta er tann Generalla klassifikatónin, ið verður útroknað við at leggja saman tað tíð, ið tað tekur at gjøgnumføra hvønn einstakan. Tann súkklarin ið hevur brúkt minst tíð, er førarin í kappingini, og verður at síggja í tí eyðkendu gulu troyggjuni. Vinnarin av hesi klassifikatión verður sagdur at vera vinnarin av Tour de France. Í 2014, var onki tíðarbonus latið.

Viðmerkingar
 Á teini 2 (etapu 2), var Bryan Coquard, ið var nummar trý í stigklassifikatiónini, ílatin grønu troyggjuna, av tí at Marcel Kittel (ið var fremtur) var í gulu troyggjuni sum leiðari av tí generellu klassifikatiónini og Peter Sagan (ið var á øðrumplássi) var í hvítu troyggjuni sum førari fyri klassifikatiónina hjá teimum ungu súkklararunum á hesum teini
 Á teinunum 3–5, var Romain Bardet, ið var næstfremst í klassifikatiónini hjá ungu súkklarnum, í hvítu troyggjuni, av tí at Peter Sagan (ið var fremstur) var í tí grønu troyggjuni sum førari av stigklassifikatiónini. Á teinunum 6–7, var Michał Kwiatkowski í hvítu troyggjuni av somu orsøk.
 Á teini 14, var Joaquim Rodríguez, ið var nummar tvey í fjallaklassifikatiónini, í polka-prikkutu troyggjuni, av tí at Vincenzo Nibali (ið var fremstu) var í tí gulu troyggjuni sum førari av tí generellu klassifikatiónini.

Keldur

Tour de France
2014 í ítrótti


Edmund Hillary

Sir Edmund Percival Hillary (20. juli 1919 - 11. januar 2008) var ein nýsælendskur fjallaklintrari, rannsóknarmaður og góðgerðarfólk. 29. mai 1953 gjørdist Edmund saman við Tenzing Norgay fyrstu fjallamenn at røkka toppin av Mount Everest. Edmund varð nevndur ein av 100 mest týðandi persónum í 20. øld av amerikanska tíðarritinum Time.

Edmund gjørdist áhugaður í fjallaklintring tá hann gekk í framhaldsskúla. Fyrsta avbjóðandi fjallið, ið hann klatraði var 1.933 metra høga Mount Olliver  í Nýsælandi. Sum partur av Commonwealth Trans-Antarctic ferðalagnum náddi hann Suðurpólin til fóts í 1958. Seinni náddi hann eisini á Norðurpólin, og gjørdist tí fyrsti maður í heiminum, ið hevði verið á báðum pólunum og heimsins hægsta fjalli.

Eftir at Edmund hevði verið á Everest, stovnaði hann pengagrunnin Himalayan Trust, ið stuðlaði Sherpa fólkinum í Nepal. Hetta var eitt hjartamál, ið lá honum sera nær, og arbeiddi hann við tí restina av lívi sínum. Í gjøgnum pengagrunnin bygdi Edmund fleiri skúlar og sjúkrahús í Nepal.

Edmund var hermaður undir seinna heimsbardaga, har hann var stýrimaður í the Royal New Zealand Air Force.

Bókaútgávur
Brot av áhugaverdum bókum útgivnar av Edmund Hillary:
 High Adventure (1955), Hodder & Stoughton (London) (reprinted Oxford University Press (paperback) ISBN 1-932302-02-6 og sum High Adventure: The True Story of the First Ascent of Everest ISBN 0-19-516734-1)
 East of Everest — An Account of the New Zealand Alpine Club Himalayan Expedition to the Barun Valley in 1954, with George Lowe (1956), E. P. Dutton and Company, Inc. ASIN B000EW84UM
 No Latitude for Error (1961), Hodder & Stoughton. ASIN B000H6UVP6.
 The New Zealand Antarctic Expedition (1959), R.W. Stiles, printers. ASIN B0007K6D72.
 The Crossing of Antarctica; the Commonwealth Transantarctic Expedition, 1955–1958 with Sir Vivian Fuchs (1958). Cassell ASIN B000HJGZ08
 High in the thin cold air; the story of the Himalayan Expedition, led by Sir Edmund Hillary, sponsored by World Book Encyclopedia, with Desmond Doig (1963) ASIN B00005W121
 Schoolhouse in the Clouds (1965) ASIN B00005WRBB
 Nothing Venture, Nothing Win (1975) Hodder & Stoughton General Division ISBN 0-340-21296-9
 From the Ocean to the Sky: Jet Boating Up the Ganges Ulverscroft Large Print Books Ltd (November 1980) ISBN 0-7089-0587-0
 Two Generations with Peter Hillary (1984) Hodder & Stoughton Ltd ISBN 0-340-35420-8
 Ascent: Two Lives Explored: The Autobiographies of Sir Edmund and Peter Hillary (1992) Paragon House Publishers ISBN 1-55778-408-6
 View from the Summit: The Remarkable Memoir by the First Person to Conquer Everest (2000) Pocket ISBN 0-7434-0067-4

Víðari lesnaður
 Tuckey, Harriet (2013). Everest: The First Ascent - How a Champion of Science Helped to Conquer the Mountain. Lyons Press. p. 424. ISBN 978-0762791927.

Ávísing úteftir
 On top of the world: Ed Hillary Full biography av Edmund Hillary (NZHistory.net.nz)
 Edmund Hillary biography frá the Dictionary of New Zealand Biography
 Video (10) frá Archives New Zealand
 Interview with Sir Edmund Hillary: Mountain Climbing
 Interview við Sir Edmund Hillary
 Andlitsmálningur of Edmund Hillary

Føðingar í 1919
Andlát í 2008
Nýsælendingar
Ævintýrarar


Carlos Santana

Carlos Santana, føddur 20. juli 1947, er ein meksikansk-amerikanskur tónleikari. Hann gjørdist kendur síðst í 1960-árunum og fyrst í 1970-árunum við tónleikabólki sínum Santana, ið spæla blanding av rokk- og latínamerikanskum tónleiki. Bólkurin helt fram við at spæla men varð ikki sera væl umtikin aftur fyrr enn síðst í 1990-árunum. Í 2003 valdi tónleikatíðarritið Rolling Stones Magazine Carlos Santana sum nummar 20 av 100 bestu gittaristum nakrantíð. Carlos hevur vunnið 10 Grammy-virðislønir og 3 Latin Grammy-virðislønir.

Víðari lesnaður
 Chipley Slavicek, Louise. Carlos Santana, Chelsea House Publications ella Facts on File, 2006, 119 p., ISBN 0-7910-8844-8
 Leng, Simon. Soul Sacrifice: The Santana Story, Firefly-S.A.F. Publishing, 2000, 224 p., ISBN 0-946719-29-2. Republ. as Santana, Catedra, 2002, ISBN 84-376-1947-5
 McCarthy, Jim; Ron Sansoe, Ron, fororð skrivað av Carlos Santana. Voices of Latin Rock: The People and Events That Created This Sound, Omnibus Press, 2004 og Hal Leonard Publishing, 2005, 316 p., ISBN 0-634-08061-X
 Miller, Hal; Santana Debbie; Faulkner, John (ed.), fororð skrivað av Bill Graham. Santana: A Retrospective of the Santana Band's Twenty Years in Music, San Francisco Mission Cultural Center, 1987 or 1988, 50p., no ISBN. Includes a 4-p genealogical tree w/ the members's name for every Santana band from 1966.
 Molenda, Michael (ed.). Guitar Player Presents Carlos Santana, Backbeat Books, 2010, 124 p., ISBN 978-0-87930-976-3
 Remstein, Henna. Carlos Santana (Latinos in the Limelight), Chelsea House Publications, 2001, 64 p., ISBN 0-7910-6473-5
 Shapiro, Marc. Carlos Santana: Back on Top, St-Martin's Press, 2000 and 2002, 288 p., ISBN 0-312-28852-2
 Sumsion, Michael. Maximum Santana: The Unauthorized Biography of Santana, Chrome Dreams, 2003, ISBN 1-84240-107-6. A CD-audio biog
 Weinstein, Norman. Carlos Santana: A Biography, Greenwood Press, 2009, 152 p., ISBN 978-0-313-35420-5
 Woog, Adam. Carlos Santana: Legendary Guitarist, Lucent Books, 2006, 104 p., ISBN 1-59018-972-8

Keldur

Ávísing úteftir
 Almenna heimasíða Santana

Amerikanskir tónleikarar
Føðingar í 1947
Amerikanskir sangarar


Chris Froome

Christopher Froome (føddur 20. mai 1985) er ein bretskur professionellur landavegssúkklari og vinnari av Tour de France 2013, 2015, 2016 og 2017 og av Vuelta a España 2017. Hann súkklar fyri UCI Pro-Liðið . Hann vaks upp í Kenja og Suðurafrika, hann hevur súkklað síðan 2008 undir bretskum lisensi grundað á hansara pass og á føðistaðið hjá pápa hansara og ommu og abba hansara.

Lívsleið innan súkkling

Týðandi úrslit
Kelda:

2005
1. teinur 2 Tour of Mauritius
2006
1.  Overall Tour of Mauritius
1. teinar 2 & 3
2. Anatomic Jock Race
2007
1.  Overall Mi-Août Bretonne
1. teinur 5 Giro delle Regioni (Under-23)
1. teinur 6 Tour of Japan
2. Berg en Dale Classic
2. Einkultstartur, B World Championships
3. Landavegssúkkling, All-Africa Games
8. Tour du Doubs
2008
2. Overall Giro del Capo
3. Giro dell'Appennino
4. Overall Herald Sun Tour
6. Overall Volta ao Distrito de Santarém
2009
1. teinur 2 Giro del Capo
1. Anatomic Jock Race
4. National Road Race Championships
9. GP Nobili Rubinetterie
2010
5. Time trial, Commonwealth Games
9. Overall Tour du Haut Var
2011
2. Overall Vuelta a España
1. teinur 17
Hevði  Reyðu troyggjuna fyri tein 11
3. Overall Tour of Beijing
2012
2. Overall Tour de France
1. teinur 7
Hevði  Polkaprikkutu troyggjuna fyri tein 8
3.  Time trial, Olympic Games
4. Overall Vuelta a España
4. Overall Critérium du Dauphiné
2013
1.  Overall Tour of Oman
1.  Points classification
1. teinur 5
1.  Overall Critérium International
1. teinur 3
1  Overall Tour de Romandie
1. Prologue
1.  Overall Critérium du Dauphiné
1. teinur 5
1.  Overall Tour de France
1. teinar 8, 15 & 17 (ITT)
Hevði  Gulu troyggjuna á teinunum 8–21
Hevði  Polkaprikkutu troyggjuna á teinunum 9 & 16–20
2. Overall Tirreno–Adriatico
1. teinur 4
2. UCI World Tour
3.  Team time trial, HM í landavegssúkkling
2014
1.  Overall Tour of Oman
1. teinur 5
1.  Overall Tour de Romandie
1. teinur 5 (ITT)
Critérium du Dauphiné
1.  Points classification
1. teinurs 1 (ITT) & 2
2. Overall Vuelta a España
 Combativity award, Overall
6. Overall Volta a Catalunya
7. UCI World Tour
2015
1.  Overall Vuelta a Andalucía
1.  Stig klassifikatión
1. teinur 4
1.  samanlagt Critérium du Dauphiné
1. teinar 7 & 8
1.  samanlagdur vinnari av Tour de France
1.  Fjallakappingin
1. Teinur 10
3. samlað Tour de Romandie
1. teinur 1 (Einkultstartur)
2016
 1.  samlað Tour de France
1. 8 & 18. teinur (tíðarkoyring)
 1.  Overall Critérium du Dauphiné
1. 5. teinur
1.  samanlagdur vinnari av Herald Sun Tour
1.  Fjallakappingin
1. 4. teinur
 1. 4. teinur Tour de Romandie
 2. samlað Vuelta a España
1. 1. teinur (liðtíðarkoyring), 11 & 19 (tíðarkoyring, einstaklingar)
 álopsheiður 19. teinur
 3.  Tíðarkoyring, Olympisku leikirnir
 3. samlað UCI World Tour
 8. samlað Volta a Catalunya
2017
 1.  samanlagdur vinnari av Tour de France
 1.  samanlagdur vinnari av Vuelta a España
1.  Stigkappingin
1.  [[Kombinatiónskappingin í Vuelta a España|Kombinatiónskappingin]
1st Stages 9 & 16 (ITT)
 Combativity award Stage 16
 4. samlað Critérium du Dauphiné
 6. samlað Herald Sun Tour

Grand Tour tíðarlinja

Tíðarlinja yvir aðrar størri kappingar

Keldur

Bretskir súkklarar
Føðingar í 1985