Katrin Ottarsdóttir

Katrin Ottarsdóttir (f. 22. mai 1957 í Tórshavn) er føroyskur leikstjóri, leikrithøvundur, sjónleikari og rithøvundur.

Lívsleið
Í 1976 flutti hon til Danmarkar, har hon nam útbúgving á Den Danske Filmskole. Í 1982 var hon fyrsti føroyingur, sum hevði lokið útbúgving frá Danska Filmskúlanum, hon gekk í sama flokki sum Lars von Trier. Við sínum 11 filmum fyllir hon nógv í føroyskari filmssøgu. Í 1989 kom fyrsti spælifilmur hennara, sum eisini var fyrsti spælifilmur, sum var gjørdur av føroyskum leikstjóra, gjørdur í Føroyum og har tosað var føroyskt. Aðrir filmar hava verið upptiknir í Føroyum áður, men av útlendskum filmleikstjórum. Filmurin vann 1. virðisløn á týska filmfestivalinum Nordische Filmtage í Lübeck. Sama prísin vann hon eisini fyri filmin Bye Bye Blue Bird, sum var ein road-movie á 85 minuttir. Hin 11. september 2014 varð filmur hennara Ludo frumsýndur í Norðurlandahúsinum. Filmurin er upptikin heima á Sandi og snýr seg um eina 11-ára gentu, sum er fangað millum myrku, deprimeraðu sálina hjá mammuni og passivitetin hjá pápanum. Dóttir hennara, Hildigunn Eyðfinnsdóttir spælir leiktlutin sum mamman. Filmurin er sjálvbiografiskur.

Í 2011 debuteraði hon sum skald, fyrst tá hon gav út nakrar yrkingar í tíðarritinum Vencili nummar 9 í juni 2011, og síðan tá hon gav út sítt fyrsta yrkingasavn á Mentunargrunni Studentafelagsins í 2012. Yrkingasavnið hevur heitið Eru koparrør í himmiríki? Í 2013 fekk hon Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri hetta yrkingasavnið. Í 2015 útgav hon yrkingasavnið Messa fyri einum filmi. Árið eftir útgav hon sítt fyrsta stuttsøgusavn, tað hevur heiti Aftanáðrenn, tað er eisini útgivið í danskari týðing. Í 2018 útgav Forlagið Torgard 43 bagatellir, ið er stuttprosa. Bókin er eisini útgivin á donskum og íslendskum. Í 2020 útgav Sprotin fyrstu skaldsøgu hennara, skaldsøgan hevur heiti Gentan í verðini.

Í 2014 fekk Katrin Sømdargávu landsins, ið er 20.000 krónur árliga restina av lívinum. Í 2018 fekk hon trý-ára listafólkaløn frá Mentanargrunni Landsins.

Filmar

 2014 - Ludo . Spælifilmur. 71 min. Frumsýndur í Norðurlandahúsinum 11. september 2014.
 2011 - Lejlighedsminder. Filmsinstallatión. 5 × 6-8 min.
 2011 - Budam: Last Song. Videolag. 5 min.
 2009 - Sporini vaksa úr orðum. Eitt portrett av rithøvundinum Jóanesi Nielsen. 75 min.
 2008 - Ein regla um dagin má vera nokk!. Eitt portrett av yrkjaranum, myndlistamanninum og tónleikaranum Tóroddi Poulsen. 58 min.
 2008 - Eingin kann gera tað perfekta. Eitt portrett av myndahøggaranum Hans Paula Olsen. 85 min.
 2003 - Regin smiður. Dansifilmur. 5 min.
 1999 - Bye Bye Blue Bird. Spælifilmur (road-movie). 85 min.
 1995 - Maðurin ið slapp at fara. Stuttfilmur. 58 min. Í 2011 bar eisini til at síggja filmin á internetinum við enskum undirteksti.
 1991 - Hannis (partur av Ævintýr av Norðurleiðum). Barnafilmur. 30 min.
 1989 - Atlantic Rhapsody - 52 scener fra Tórshavn. Spælifilmur. 74 min.

Bókaútgávur
 2020 - Gentan í verðini. Skaldsøga. Sprotin. 248 síður.
 2018 - 43 bagatellir. Stuttprosa. Forlaget Torgard.
2018 - 43 bagateller. Kortprosa. Forlaget Torgard.
2020 - 43 smámunir. Örsögur. Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson íslenskaði. Dimma.
2016 - Aftanáðrenn. Stuttsøgur. Sprotin. 184 síður. ISBN 978-99972-1-214-6
 2017 - I Afrika er der mange søde børn. Forlaget Torgard, 2017.
 2015 - Messa fyri einum filmi. Yrkingasavn. Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 2012 - Eru koparrør í himmiríki. Yrkingasavn, 51 síður. Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 2016 - Findes der kobberrør i himlen. Forlaget Torgard, 2016.
2020 - Are there Copper Pipes in Heaven. Týtt hevur Matthew Landrum. Operating System, New York, NY.

Heiður
2018 - 3-ára listafólkaløn frá Mentamálaráðnum.
2014 - Sømdargávu Landins (árlig sømdargáva)
2013 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkingasavnið Eru koparrør í himmiríki
2007 - Fekk 3 ára starvsløn frá Mentanargrunni Landsins, sum hon brúkti til at gera eina trilogi av filmsportrettum yvir tríggjar føroyskar listarmenn: Um myndahøggaran Hans Paula Olsen (2008), um skaldið og listamannin Tórodd Poulsen (2008) og um rithøvundan og skaldið Jóanes Nielsen (2009).
2000 - Vann Tiger Award á altjóða filmfestivalinum í Rotterdam. Dóttir Katrina, Hildigunn Eyðfinnsdóttir (fødd 1975) spælir høvuðsleiklutin í filminum.
2000 - Vann Áskoðaravirðislønina og Virðislønina hjá ungdómsdómsnevndini á fronsku filmsstevnuni Festival du film nordique í Rouen.
2000 - Fekk Heiðurliga umtalu frá Økumenisku Dómsnevndini á altjóða filmsstevnuni í Mannheim-Heidelberg í Týsklandi.
1999 - Vann 1. virðisløn fyri filmin Bye bye bluebird á týska filmfestivalinum Nordische Filmtage í Lübeck.
1989 - Vann 1. virðisløn fyri filmin Atlantic Rhapsody á týska filmfestivalinum Nordische Filmtage í Lübeck.

Keldur

Slóðir úteftir

 Heimasíðan Bluebirdfilm.dk
 Blue Bird Film hjá Katrin Ottarsdóttir á Facebook
Rithøvundaheimasíða hjá Katrini Ottarsdóttir

Ottarsdóttir, Katrin
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Ottarsdóttir, Katrin
Katrin Ottarsdóttir
Havnafólk


Atlantic

Atlantic er enskt orð, ið merkir Atlants-, ofta skilt sum Atlantshavið. Orðið er millum annað liður í føroysku tiltøkunum:

 Flogfelagið Atlantic Airways (føroyskt Atlantsflog).
 Útvarpsrásin Atlantic Radio.
 Filmurin Atlantic Rhapsody - 52 scener fra Tórshavn frá 1989.
 Tónleikaátakið Atlantic Music Event.


Prix Føroyar

Prix Føroyar var ein tónleikakapping, sum Norðurlandahúsið tók stig til í 1995 í samstarvi við Føroya undirhaldstónleikarafelagi, Sjónvarpi Føroya, Útvarpi Føroya og við hjálp frá ymiskum áhugafeløgum í Føroyum. Meiningin var fyrst og fremst at geva føroyskum tónleikarum møguleikan at framføra egin løg, á einari proffessionellari konsert og harumframt at fáa føroyskan tónleik út í heim.

Í 2005 varð stóra gallakvøldið kallað Atlantic Music Event (AME).

Henda tónleikakappingin er ikki til longur.

Vinnarar

 1995 Moirae
 1997 Mark No Limits
 1999 TAXI
 2001 Clickhaze
 2003 Gestir
 2005 Go Go Blues

Atlantic Music Event

Vinnarar av AME 2005
 Besta lag: Teitur/Josephine
 Besti sangari: Eivør Pálsdóttir
 Besti bólkur: GoGo Blues
 Besta fløga: Teitur: Poetry and Aeroplanes

Besti gittarspælari: Rasmus Rasmussen
Besti bassspælari: Arnold Ludvig
Besti trummuspælari: Rógvi á Rógvu
Besti ljómborðsspælari: Kim Hansen

Besti húsi: 200/Viva la Republica
Best átak uttanlands: Teitur Lassen
Besti produsari: Óli Poulsen
Herðaklappið: Teitur Lassen

Mest spælda lag: Páll Finnur Páll/Forelskaður Sjónleikari
Mest seljandi bólkur: Týr/Eric The Red ella Trølla Pætur (verður endaliga gjørt upp seinni)

Tilnevningar AME 2005
Besta lag: Lena Anderssen “My Lady”,Páll Finnur Páll “Forelskaður sjónleikari, Teitur “Josephine”
Besti sangari: Eivør, Guðrun Sólja Jacobsen, Lena Anderssen
Besti bólkur: Deja vu, GoGo Blues, Makrel
Besta fløga: Lena Anderssen “Can’t erase it”, Teitur “Poetry and Aeroplanes”, Salt “Salt”

Keldur

Tónleikakappingar

Ávisingar úteftir

Føroyskur tónleikur


Clickhaze

Clickhaze var ein føroyskur tónleikabólkur.

Manning

Popp/rokkbólkur úr Eysturoynni. Stovnaður til Prix Føroyar 1999. Vann Prix Føroyar í 2001.

 Eivør Pálsdóttir (sang)
 Petur Pólson (eisini undir navninum Waco Koresh) (sang, tekstir)
 Bogi á Lakjuni (B.á.L) (gittar)
 Høgni Lisberg (trummur)
 Jens L. Thomsen (bassur)
 Jón Tyril (gittar)
 Mikael Blak (2001-02) (bassur, hammond)

Útgávur

 2002 EP.

Umframt:

 1999 Prix ‘99 skering 4.
 2001 Prix Føroyar 2001 skeringar 1 & 10.
 2002 Livandi tónleikur skering 7.
 2002 Tutl 25 ár – Live 2002 skering 1.

Heiðurslønir

 2001 - Vunnu Prix Føroyar.

Ávisingar úteftir

 Clickhaze á MySpace

Føroyskir tónleikabólkar


Jensen

Jensen er mest vanliga eftirnavnið í Danmark og 15. mest vanliga eftirnavn í Føroyum. Navnið merkir sonur Jens.

Kend fólk sum eita Jensen:

Føroyingar
 Carl Jóhan Jensen, rithøvundur.
 Fríðbjørg Jensen, songkvinna.
 Petur Jensen, tónleikari.
 Ragnvaldur Jensen, svimjari.

Danir
 Jens Fink-Jensen, rithøvundur.
 Uffe Ellemann-Jensen, politikari.

Norðmenn
 Siv Jensen, politikari.
 Christian Jensen, politikari.

Eftirnøvn


Niclas Johannesen

Niclas Johannesen (f. 5. desember 1965) er mest kendur sum framúrskarandi gittarleikari, tónasmiður og tónleikaprodusari. Hann hevur spælt í fleiri føroyskum bólkum, millum aðrar Chase, og hevur hartil produsera og lagt til rættis fleiri tónleikaútgávur. Til dømis útgávur hjá Brandi Enni og Lenu Anderssen.

Niclas leikti eisini 1.deildarfótbólt sum yngri, bæði við NSÍ í Runavík og HB í Havn. Hann starvaðist eisini eitt skifti sum tíðindamaður fyri Sjónvarp Føroya.

Heiður
2017 - Vann FMA virðisløn í bólkinum, ið er tvørtur um sjangrur - Ársins framleiðari

Keldur

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir guitarleikarar
Føðingar í 1965
NSÍ leikarar
HB leikarar


Páll J. Nolsøe

Páll Johannes Nolsøe (føddur 8. september 1908 á Tvøroyri, deyður 25. januar 1996) var landsskjalavørður og rithøvundur. Hann fór niður til Sorø, har hann var liðugur í 1929. Síðan las hann danskt og enskt á Københavns Universitet í eini tvey ár. Hann starvaðist á skrivstovuni hjá Politiken 1935-36. Í 1937 starvaðist hann á blaðnum Tingakrossi og 1938-39 á Dagblaðnum. Árini 1940-47 var hann bókavørður á Froðbiar sóknar bókasavni og 1947–48 var hann lærari í bygdunum Norðra- og Syðradalur. 1948 bleiv hann hjálparfólk á Føroya Landsskjalasavni og hin 21.4.1951 var hann settur í starv sum landsarkivarur.

Útgivið
 1947 - Mið, plinkar og ýti
 1955 - 1991 Føroya Siglingarsøga, bind I - XIV (2. útg. 1963)
Tvøroyrar siglingarsøga I–II. 1962-63
Vágs og Porkeris siglingarsøga I-II, 1965
Midvágs siglingarsøga, 1969
Sandavágs siglingarsøga, 1970
Sørvágs siglingarsøga, 1977
Vestmanna siglingarsøga I, 1979

Týtt til føroyskt
 1948 (2. útg. 1970) -  Eilif Mortanssons, Ein ribbaldur, upprunaheitið: En vild krabat

Heiður
 1965 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens
 1967 - Fekk heiðursgávu frá Dansk-Færøsk kulturfond

Keldur

 Kraks Blå Bog 1995, s. 918

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1908
Andlát í 1996


Jákup í Jákupsstovu

Jákup í Jákupsstovu varð føddur  7. juli 1922 í Sørvági og doyði 22. februar 1976. Prógv í samfelagsfrøði frá Institute of Social Studies í Haag, Holland (196_?).

 1945 - 1946 Løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin
 1954 - 1971 Skrivari Føroya Fiskimannafelags
 1954 - 1970 Blaðstjóri á Fiskimannablaðnum

Frá sinum politiska lívið er Jákup í Jákupsstovu helst best kendur fyri sín leiklut í fólkaatkvøðuni tann 14. september 1946, hvørs eftirspæl var m.a. at hann varð tveittur úr Javnaðarflokkinum. Aftaná hann varð tveittur úr Javnaðarflokkinum var hann við til at stovna Tjóðveldisflokkin í 1948.

Útgivið

 1965 Wage Determination and Working Conditions for fishermen in the Faroe Islands, Haag
 1974 Fólkanøvn í Føroyum

Heiðursløn

 1974 Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir

Kelda

 1984 Fróðskaparrit 31. bók. 1983, s. 108
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 297 (PDF-Download)

Jákupsstovu, Jákup í
Føðingar í 1922
Andlát í 1976
Føroyskir blaðstjórar
Føroyskir samfelagsfrøðingar
Føroyskir granskarar
Løgtingslimir


Steinbjørn B. Jacobsen

Steinbjørn Berghamar Jacobsen (f. 30. september 1937, Sandvík - d. 12. apríl 2012, Tórshavn) var føroyskur rithøvundur. Hann var stjóri á Føroya Fólkaháskúla í eitt tíggju ára skeið. Steinbjørn er sum høvundur sera virkin og hevur roynt seg á flestøllum økjum. Hann hevur skrivað yrkingar, stutt søgur, skaldsøgur, ferðafrásagnir, barnabøkur, sjónleikir og so framvegis. Hann hevur verið nýskapandi, eina helst sum yrkjari og leikritahøvundur. Hansara evnisval fevnir víða, frá náttúru til menniskja, frá tí viðkvæma og kensluliga til tað politiska og samfelagsliga.

Lívsleið
Beint eftir realprógvið, sum hann tók á Tvøroyri, fór hann til Grønlands við Yvonnu, ið var á línu- og snørisveiðu. Um heystið vóru teir á sild. Í januar mánaði 1957 fór hann til Íslands. Var við útróðrarbáti um várið og snellubáti um summarið. Fór so við trolara um heystið og var við sama skipi fram til 30. juni 1958. Um jóltíðir var hann heima. Næmingur á 8 mánaða præparandflokkinum á Ask Háskúla uttan fyri Århus. Í 1959 byrjaði hann at læra til lærara á Den frie Lærerskole í Ollerup. Var sjálvstøðugur lærari í praktikktíðini á Osted Fri- og Efterskole 1961/62, fimm mánaðir. Summarið 1961 tumlaði hann av Fjóni til Ålesund og so heim til Føroya við norskum línubáti. Var eitt legg inni í Jotunheiminum. Summarið 1962 fór hann saman við fýra øðrum bilferð til Grikkalands, støðgaði 8 dagar í Jugoslavia, úr Grikkalandi við ferju til Suðuritalia, og so aftur til Danmarkar. Telttúrurin vardi 43 dagar.

Lærari á nýstovnaðum frískúla í Vilsted sunnanvert Løgstør í 1 ár og 3 mánaðir, var so 8 mánaðir á skeiði á Krabbesholm Højskole, Skive. Tók Dansk Seminarium eksamen í 7 lærugreinum. Fór heim og var lærari við Sankta Frants skúla 1965-66. Sama árið næmingur á skeiðnum í føroyskum á Fróðskaparsetrinum. Lærari í Húsavík 1966 til 1. apríl 1970. Hetta tíðarskeiðið var hann skrivari í Húsavíkar, Dals og Skarvanes kommunu. Virkin í ungmannafelagnum, t.d. spældu tey tvær ferðir sjónleik. Brot úr seinna leikinum var sent í danska sjónvarpinum (sendingin „Hvad med kulturen på Færøerne“). 1. apríl 1970 til 1. august 1980 stjóri á Føroya Fólkaháskúla. Nakað av upplýsingum um háskúlatíðina fæst úr árbókunum hjá skúlanum. Var við at stovna Fólkafylkingina móti EEC 1971 og virkin í hennara arbeiði. Var við at endurstovna Rithøvundafelagið 1967 og tá valdur í nevndina, har hann sat til 1979, mestu tíðina sum kassameistari. Tá ið Gluggin kom út aftur í januar 1968, stjórnaði hann eini fastari síðu, nevnd Sýnisgluggin, við yrkingum. Og árið eftir síðuna Ljóaran við innsendum smásøgum. Eisini skrivaði hann ummæli.

Saman við Gunnari Hoydal var hann ritstjóri á Varðanum 1977-81. Teir vóru frásettir uttan grundgeving av nýggjari nevnd, sum var vald á óvanligan hátt. Tíðarritið kom tvær ferðir um árið, treyt ikki tilfar og áhugin fyri tí stórur. Frá 1981 til 87 nevndarlimur í nýstovnaða Móðurmálslærarafelagnum. Summarið 1978 var hann ein mánað í USA, bjóðaður av amerikonsku sendistovuni í Keypmannahavn. Alt heystið 1980 til jóla var hann dekkari við trolaranum Vón, ið royndi undir Føroyum. Vikarur í Syðradali á Streymoynni apríl, mai og juni. Fast starv við Tórshavnar Kommunuskúla í 1981. Ársskeið á Fróðskaparsetrinum 1982/83. Farloyvi frá skúlanum 1989/90 og skúlaárið 1990/91. Fimm teir fyrstu mánaðirnar í 1990 var hann gestalærari á Norrøna Fólkaháskúlanum í Snoghøj i Danmark. Av og á hevur hann havt greinar, ummæli og lesarabrøv í bløðunum.

Hann er faðir Vár Berghamar Jacobsen, Kára Jacobsen og Eyð Berghamar Jacobsen.

Útgávur
Við tær bøkurnar, hann sjálvur hevur givið út, er støddin á útgávuni nevnd.

Barnabøkur
Hønan og hanin, barnabók 1970, 2. útgáva 1976 samstundis á norskum, 3. útgáva 1987, tilsamans 5000 eintøk.
Hin snjóhvíti kettlingurin, barnabók 1971, stóð á svenskum í Kammeratposten 1974, 2. útgáva 1987, tilsamans 5000 eintøk.
Mæið, barnabók 1972, 2. útgáva 1976 samstundis á norskum, 3. útgáva 1987, tilsamans 6000 eintøk.
Krákuungarnir, barnabók 1972, 4000 eintøk.
Lív og hundurin, barnabók 1974.
Gráisteinur, barnabók 1975, 3000 eintøk.
Hin reyða ryssan, barnabók 1979, í norskari týðing 1980.
Maria og rossið, barnabók (framhald) 1980, í norskari týðing 1982.
Lív og dýrini, barnabók 1981.
Mia og Eyð, barnabók 1981.
Reyða, barnabók 1983 (endin á ryssubókunum), á norskum 1985.
Sí og Sú, barnabók 1985.
Uni og Una, barnabók 1987.
Sí og Sú síggja, barnabók 1987.
Vár og mánin, barnabók 1989, samprent við norskari og svenskari útgávu.
Lítli Páll í Nólsoy, barnabók 1992.
Tvey systkin, barnabók 1993.
Eftir nátungum, barnabók 1993.
Eg eigi, barnabók 2001.

Yrkingar
Heimkoma, yrkingar 1966, 700 eintøk.
Fræ, yrkingar 1968, 500 eintøk.
Kjøkr, yrkingar, 500 eintøk.
Tægr, yrkingar 1980.
Lív, yrkingar, ognað øllum ið missa, 1981, 1000 eintøk.
Læraramyndir, yrkingar 1984.
Tungl, yrkingar 1987.
Tinna og Tám, heildaryrkingarsavn 1997.
Karr, yrkingar 2001.

Skaldsøgur
Hall, skaldsøga 1984, 1300 eintøk, 2. útgáva 1985, 500 eintøk.
Kasta, skaldsøga 1991, 1200 eintøk.

Stuttsøgur
Á veg millum bygda, stuttsøgusavn 1975, 1000 eintøk.

Sjónleikir og útvarpsleikir
Ivaliva og aðrir leikir, Ivaliva og einaktaran Fløskurnar leiktir í 1969, útgivnir 1975, 700 eintøk.
Skipið, sjónleikur, leiktur í 1975, týddur til íslendskt og leiktur í tjóðleikhúsinum 1977, kom út í bók 1982.
Tey bæði í húsinum, sjónleikur 1982, 1000 eintøk, leiktur sama ár.
Brá úr USA, ferðafrásøgn 1982.
Dia og Mia, lesibók 1982.
Trý leikrit, 1985, 500 eintøk.
Húsið o.a. stutt, sjónleikir 1997.
Nólsoyar Páll, sjónleikur 2000.
Soleiðis er, útvarpsleikur 2006.
Soleiðis er, útvarpsleikur. (Hvørki leiktur ella útkomin.)
Den gode vilje, sjónvarpsleikur á donskum, saman við Gunnari Hoydal, 1976.

Endurminningar
Grund 1, minnisbrot 2004.
Grund 2, minnisbrot 2005.
Grund 3, minnisbrot 2011.

Týðingar
Flytifuglur, savn við útlendskum yrkingum, saman við Heðini M. Klein, 1972.

Aðrar útgávur
Bárður Jákupsson, listabók 1994.
Jólabørn, 24 barnasøgur, útvarpskalendarin 1999.
Náttúran og børnini, barnafilmshandrit, 1977.
Her eru vit, barnasangir á ljóðbandi, 1984.
Sjón og seiggj, heiðursrit til Erlend Patursson, saman við Heðini M. Klein, 1983.
Ung orð 1, 1984 og Ung orð 2, 1985, søvn, saman við Árna Dahl og Ásu Magnussen.
Hon kysti hann, savn við føroyskum ástaryrkingum, 1985.
Floygd orð 1 og Floygd orð 2, 1988, savn, saman við Árna Dahl, Ásu Magnussen og Páll Sivertsen.

Á øðrum málum
"Excerpts from Lív" týðing av yrkingum, yrkingar eftir Steinbjørn B. Jacobsen, týtt hevur Randi Ward. Ice Floe II (2011)

Tónleikaútgávur
Steinbjørn B. Jacobsen - Tungl. Tutl, 2012. Tvey av børnunum hjá Steinbjørn hava gjørt eina fløgu við 10 av yrkingunum hjá pápanum. Kári gjørdi løgini, Eyð syngur. Útgávudagurin var 30. september 2012 á 75-ára føðingardegnum hjá skaldinum, knapt hálvt ár eftir at hann andaðist. Fløgan er ognað Steinbjørn B. Jacobsen.

Heiðurslønir
 1976 Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs
 1981 Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri Fagurbókmentir
 1985 Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs

Keldur

Jacobsen, Steinbjørn B.
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føðingar í 1937
Føroyskir yrkjarar
Føroyskir ritstjórar
Føroyskir barnabókahøvundar
Sandvíkingar
Andlát í 2012


Doris Hansen

Doris Hansen (fødd í 1943) er fyrrverandi forkvinna í MBF og rithøvundur. Hon var fødd í Øravík í 1943. Hansen er útbúgvin lærari, tali, lesi
og hoyrilærari. Hon starvast í Tórshavnar kommunu. Hansen hevur verið sera virkin í arbeiðinum at bøta um korini hjá teimum brekaðu, m.a. hevur hon í mong ár verið formaður í MBF.

Heiðurslønir
 1997 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir, fyri bókina Søgan um hini.

Útgivið
 1996 - Søgan um hini 1895-1981, Føroya Skúlabókagrunnur.

Keldur

Hansen, Doris
Hansen, Doris


Tummas Lenvig

Tummas Lenvig (2. november 1923) lærari og sjálvstýrismaður.

 1963 - 1966 Blaðstjóri á Tingakrossi

Útgivið

 1995 - Fyrsta føroyska skaldsøgan
 2001 - Viljans verk er fólksins frami 1921-1938

Lenvig, Tummas
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1923


Rani Nolsøe

Rani Nolsøe er føroyskur gittarleikari, sangari og sangsskrivari. Rani er klaksvíkingur. Umframt at vera kendur innan føroyskan tónleik, so er Rani Nolsøe eisini kendur sum telvari.

Frændur

Rani er kendur úr bólkinum Frændur og skrivar bæði orð og løg til bólkin. Frændur vóru nógv frammi í 1980-unum, men enn í dag hava Frændir konsertir í Føroyum, og eisini eru teir av og á í Føroyingahúsinum í Keypmannahavn og framføra, har nógv fólk plaga at savnast saman. Í 2009, tá 25 ár vóru liðin, síðan Frændur veruliga gjørdu vart við seg, gav bólkurin út eina spildur nýggja útgávu, sum kom út 21. november 2009.

Ársins herðaklapp

Tónleikabólkurin Frændur fekk heiðurin "Ársins herðaklapp 2009", sum Miðlahúsið letur á hvørjum ári henda heiður til onkran, sum hevur havt serstakan týdning fyri føroyska tónleikaheimin.

Stjóri í Íverksetarahúsinum

Í løtuni er Rani Nolsøe virkin í Íverksetarahúsinum í Klaksvík, har hann er stjóri. Hann hevur eisini starvast sum lærari í heimsspeki (filosofi) í TSK (Tekniska Skúla í Klaksvík). Rani er kendur fyri sín frálíka gittarleik, og hevur hann verið gittarleikari hjá sangarinnum sum Arnfríð Lútzen og Ingibjørg Hansen.

Keldur

 Portal.fo, Frændur lidnir við sangirnar
 Portal.fo, Frændur fingu Ársins Herðaklapp
 Portal.fo, Íverksetarahúsið nýggja nevnd

Ávisingar úteftir

 Myspace.com, Frændur
 Sangtekstir.com

Frændur
Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir telvarir
Føroyskir sangskrivarar
Klaksvíkingar


Tekniski Skúlin í Klaksvík

Tekniski Skúlin í Klaksvík er ein skúli í røðini av teimum teknisku skúlunum í donska kongaríkinum.

Útvortis ávísing

 Tekniski Skúlin í Klaksvík

Skúlar í Føroyum


Terji Rasmussen

Terji Rasmussen (1966 í Havn) er tónleikari og sangskrivari. Hann býr í løtuni í Nólsoy. Hann hevur verið virkin í bólkum so sum Frændur, Terji og Føstufressar og Moirae. Terji og Føstufressar vunnu kappingina um bestu útgávu í Planet Awards 2010, sum Miðlahúsið skipar fyri á hvørjum ári beint áðrenn nýggjár.

Keldur

Ávisingar úteftir
 Sangtekstir.com
 Terji Rasmussen - Tú (Video)

Rasmussen, Terji
Rasmussen, Terji
Føroyskir mannligir sangarar


Einar Joensen

Einar Joensen (16. september 1910 í Hørg í Sumba - 11. mars 1986) var prentsmiðjueigari og bókaútgevari í Tórshavn. Hann var bróðir Poul F. Joensen.

Forløg
 1956 - Einars Prent og Forlag
 1976 - P/F Einars Prent

Heiðurslønir

 1973 Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir

Útgivið

Kelda

 1986 - Marius Johannesen: Nøkur minningarorð um Einar Joensen, Varðin bind 53 (1986/1994), s. 7-10

Joensen, Einar
Føðingar í 1910
Andlát í 1986


Rasmus Rasmussen (Regin í Líð)

Rasmus Rasmussen (skaldanavn Regin í Líð), vanliga nevndur Rasmus á Háskúlanum (13. august 1871 í Miðvági - 5. oktober 1962 í Tórshavn) útgav fyrstu føroysku skaldsøguna Bábelstornið. Hann var sjálvlærdur lærari, setti saman við Símuni av Skarði Føroya Fólkaháskúla á stovn í 1899. Skrivaði bæði yrkisbøkur undir egnum navni, t.d. "Føroya floru", eins og fagurbókmentir, t.d. fyrstu skaldsøguna og fyrsta stuttsøgusavnið á føroyskum undir dulnevninum "Regin í Líð". Hann var eisini í mong ár løgtingsmaður fyri Sjálvstýrisflokkin.

 1892 Fór hann á Vallekilde háskúla.
 1896 Fór hann á Askov háskúla og hitti her Símun av Skarði.
 1898-1899 Vóru Rasmus og Símun á Statens Lærerhøjskole í Keypmannahavn.
 1899 Føroya Fólkaháskúli varð stovnaður av m.a. Rasmusi Rasmussen.
 1899-1947 Føroya Fólkaháskúli varð stovnaður og Rasmus arbeiddi sum lærari her inntil hann legði frá sær fyri aldur.
 1914-1928 Tingmaður fyri Sjálvstýrisflokkin.

Útgivið

1909 - Bábelstornið kom út sum bók (áðrenn í Tingakrossi 1908-1909)
1910 – Plantulæra
1912 – Glámlýsi
1922–1923 – Voluspá, yvirsett
1928 – Høvdingar hittast
1936 – Føroya Flora
1942 – Tvær fornsøgur
1943 – Tvær skaldsøgur
1945 – Fornmálasagnir og fornmálaljóð
1945 – Hávamál, yvirsett
1946 – Gróðrarnýtsla fyrr
1949 – Sær er siður á landi, endurminnngar
1950 – Føroysk Plantunøvn
1951 – Yvirlit yvir Føroya søgu
1952 – Gróður og gróðrarvánir
2001 – Rakul – og aðrar søgur

Kelda
Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 343. (PDF)
 Fiskimannafelag.fo.

Rasmussen, Rasmus
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Rasmussen, Rasmus
Andlát í 1962


Axel Tórgarð

Axel Wenningstedt Tórgarð (31. mars 1923 í Havn - 24. mars 2011) var ein føroyskur prestur og týðari. Hann var sonur H.C.W. Tórgarð. Hann var stjóri í nýstovnaða Útvarpi Føroya í nøkur ár, til hann gjørdist prestur í Norðurstreymoy; seinastu árini av lívinum var hann serliga virkin sum týðari. Axel Tórgarð hevur serliga týtt klassiskar bókmentir úr enskum til føroyskt, men eisini nakað úr grikskum. Axel eigur børnini Súsonnu, Riu og Hans Tórgarð, sum øll eru sjónleikarar.

Útgávur

 1988 - Sofokles: Antigone, sjónleikur, týddur úr grikskum, Futura
 1989 - Euripides: Medeia, sjónleikur, týddur úr grikskum, Stiðin
 1990 - Apokrýfisku bøkurnar, Stiðin
 1990 - J. R. R. Tolkien: Hobbin (The Hobbit), Stiðin
 1993 - J. R. R. Tolkien: Klávus bóndi á Bóli, (Farmer Giles of Ham), týtt úr enskum, Stiðin
 1994 - Axel Tórgarð: Dagar og nøvn í álmanakkanum, Stiðin
 1994 - Lewis Carroll: Eftir Snarki (The Hunting of the Snark), týdd úr enskum, Sprotin
 1998 - William Shakespeare: Dreymur Jóansøkunátt (sjónleikur) týtt úr enskum, Stiðin
 1999 - William Shakespeare: Julius Caesar (sjónleikur: The tragedy of Julius Caesar ) týtt úr enskum, Stiðin
 2000 - William Shakespeare: Keypmaðurin í Venesia (sjónleikur: The merchant of Venice ) týtt úr enskum, Stiðin
 2003 - J. R. R. Tolkien: Ringliðið (Ringanna Harri, 1),Týtt úr enskum, Stiðin
 2004 - J. R. R. Tolkien: Tey bæði tornini (Ringanna Harri, 2) Týtt úr enskum, Stiðin
 2004 - Stefan Zweig: Talvsøga (Schachnovelle, 1943), Stiðin
 2005 - J. R. R. Tolkien: Kongurin kemur aftur (Ringanna Harri, 3) Týtt úr enskum, Stiðin

Heiðurslønir
 1989 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.
 1994 - Heiðursgávu frá grunni Christians á Brekkumørk.
 2002 - Heiðursgávu Landsins

Keldur

Slóðir úteftir

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir týðarar
Prestar í Føroyum
Føðingar í 1923
Andlát í 2011


Magnus Dam Jacobsen

Magnus Dam Jacobsen (6. juli 1935 í Havn - 21. august 1978 í Keypmannahavn) var fiskimaður, prentari og rithøvundur. Magnus Dam Jacobsen varð føddur og vaks upp í Havn. Hann fór 14 ára gamal til skips, seinni fór hann í prentaralæru í Havn og tók sveinaprógv í Danmark. Hann starvaðist sum prentari. Magnus skrivaði yrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur. Hann skrivaði um lívið á landi og á sjógvi, hann lýsti kenslulívið og sambandið millum menniskju, hann skrivaði um samfelagið og tey, ið høvdu ilt við at fóta sær í lívinum. Málsliga legði hann seg eftir at skriva so nær talumálinum, sum til bar.

Útgivið

 1975 - 17 yrkingar.
 1976 - Í Grønlandi við Kongshavn. Heilsan frá einum proletari.
 1977 - Skitsur - býurin og stórbýurin (skaldsøga).
 1982 - Gleðilig jól (yrkingasavn).
 1988 - Handan fyri havið - býurin og bygdin (skaldsøga).
 1985 - Seinasta útróðrarferðin og onnur brot (stuttsøgu savn).

Jacobsen, Magnus Dam
Føðingar í 1935
Andlát í 1978


Hvítravnur

Hvítravnur, gamalt føroyskt Gorpur Bringuhvíti (frøðiheiti - Corvus corax varius var. leucophaeus) var eitt serføroyskt ravnabrigdi, men er nú útdeyður.

Hann var eisini krunkasvartur, men stórir partar av honum vóru hvítir, tó ofta við nøkrum fáum svørtum fjaðrum uppí. Teir hvítravnarnir, sum eru varðveittir, eru ikki allir meinlíkir, men á øllum eru á høvdi, veingjum og búki hvít øki. Beinini á honum eru líka svørt, sum á tí svarta ravninum, men ikki nevið, tað fer yvir í brúnt. Hvítravnurin tykist hava verið her síðani miðøldina. Ígjøgnum ár og dag hevur nógv verið skrivað um hann, og nógvar myndir eru teknaðar av honum.

Lesur tú tað skrivaða keldutilfarið, ber til at fylgja, hvussu stovnurin er minkaður, so hvørt sum hann varð skotin og skinnini vórðu seld savnarum. Ógvuliga áhugavert er, at hann er á fuglamyndum, sum Díðrikur á Skarvanesi hevur teknað og sum í dag eru í Listaskálanum í Havn.
Sjálvandi verður gravgangur eftir einum dýri, tá ið so lítið er til av tí, og tað bara er at finna í einum fjarskotnum oyggjalandi. Hetta var lagnan hjá hvítravninum, tí hann varð skotin og seldur útlendskum savnarum. M.a. greiðir Niels á Botni frá, at sýðslumaðurin H.C. Müller síðst í farnu øld rindaði 2 ríkisdálar fyri ein hvítravn, ið var skotin í Nólsoy. Soleiðis vórðu teir síðstu hvítravnarnir sæddir: Ein úti í Mykinesi 2. november 1902, ein á heysti 1916 bæði í Velbastaðhaga og úti í Koltri. Og at enda varð tann seinasti higartil sæddur úti í Nólsoy bæði í stórkavanum í 1947 og aftur seint í 1948. Um hetta mundið aftan á seinna heimsbardaga hava fólk ansað so væl eftir hvítravninum, at lítið sannlíkt er, at hann hevur verið á flogi, uttan at nakar hevur varnast tað.

Náttúrugripasavnið hevur gjørt eina serliga framsýning um hvítravnin. Í tí sambandi hevur verið roynt at leita fram upplýsingar um, hvussu nógvir útstappaðir hvítravnar munnu vera til í dag, og hvar teir eru. Savnið sjálvt eigur ongan, men higartil eru vit komin fram á 15 eintøk, tey eru spjadd soleiðis: í Keypmannahavn (6), New York (4), Uppsala (2), Leiden (1), Braunschweig (1) og Dresden (1).

 Corvus versicolor feroensis (Worm, 1655)
 Corvus færöensis versicolor (Laverentzen, 1710)
 Corvus corax varius var. leucophaeus (Brünnich, 1764)
 Corvus variegatus færøensis (Ascanius, 1767)
 Corvus leucophaeus (Vieillot, 1817)
 Corvus leucomelas (Wagler, 1827)

Kelda

 Den hvide Ravn af Kurt Starlit Den Hvide Ravn] (danskt)

Fuglar
Útdeyðir fuglar


Hans Christopher Müller

Hans Christopher Müller (føddur 2. september 1818 í Havn, deyður 25. desember 1897 í Havn) var sýslumaðurin í Suðurstreymoyar sýslu, løgtingsmaður og fólkatingsmaður. Tá fyrsta føroyska posthúsið læt upp í Havn 1. mars 1870 stóð hann fyri posthúsinum tey fyrstu árini.

Lívsleið
Hans Christopher Müller var sonur sýslumannin Rasmus Müller og Siggu Joensdatter. Müller var klókur maður og yvirtók í 1843 embætið sum sýslumaður í Streymoy eftir pápa sín. Hann gjørdist løgtingslimur og seinni,  í 1869, gjørdist hann postekspeditørur í Havn og agentur fyri DFDS (1866). Han var áhugaður í altjóða viðurskiftum og vitjaði handils og heimsframsýningar í Týsklandi og Onglandi. Hann hevði ognað sær eina stóra vitan um Føroya flora og fauna, var sjálvlærdur, og savnaði plantur, sum hann sendi til Japetus Steenstrup í Keypmannahavn. Hann rindaði 2 ríkisdálar fyri hvønn skotnan hvítflekkutan ravn úr Nólsoy, sum skaffaði útstappaði eintøk av hesum ravni til Zoologisk Museum, men sum eisini var viðvirkandi orsøk til at fuglurin bleiv týndur.

Politisk lívsleið
Hann umboðaði Suðurstreymoy í Løgtinginum 1852-55, 1865-1881 og 1885-92 og Norðstreymoy 1857-59.

Hann stillaði upp til fólkatingsval longu í 1849, eftir at Grundlógin varð samtykt í Fólkatinginum, men hann varð ikki valdur. Hann stillaði eisini upp í 1852, men aftur hesaferð vann løgfrøðingurin Niels Winther. Ikki fyrr enn hesin í 1858 sjálvboðin frásegði sær sín sess, varð Müller valdur inn í Folkatingið. Hann varð afturvaldur tvey tey næstu fólkatingsvalini, men í 1864 vann skúlalærarin Jacob Petersen yvir honum. Í staðin varð Müller valdur inn í Landstingið við einum eykavali, og har sat hann til 1886, tá ið hann ikki varð afturvaldur. Árið eftir, í 1887 varð hann aftur valdur inn í Fólkatingið, har hann sat til 1890. Hann tók sum oftast bert orðið, tá ið talan var um viðurskifti, ið høvdu við Føroyar at gera.

Müller var giftur við Marin Kristinu f. Olsen.

Hann var Riddari av Dannebrog. Müller er grivin á Gamla kirkjugarði í Havn.

Keldur

 Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 321. (PDF)

Føroyskir politikarar
Løgtingslimir
Føroyskir fólkatingslimir
Føðingar í 1818
Andlát í 1897


Díðrikur í Kárastovu

Díðrikur í Kárastovu róptur Díðrikur á Skarvanesi (25. juli 1802 - 8. oktober 1865 á Dímun) var málari og hevur gjørt elstu myndirnar, vit vita um í Føroyum.

Forngrípasavnið hevur nakrar tekningar, ið eru væl eldri. T.d. tekning av Havnini frá 1709 og útróðrarmaður og bátur frá uml. 1791. Málningar eru eisini gjørdir í 18. øld av Havnini, tó ikki av føroyingum, men av fólki, sum hava búð her. Hesi koma helst ikki undir føroyska myndlist.

Føroysk listafólk
Føðingar í 1802
Andlát í 1865


Andreas Christian Lützen

Andreas Christian Lützen føddur 13. juni 1813 í Suðurjýtlandi. Hann kom í 1838 24 ára gamal til Havnar at vera fyrsti eina lærari.

A.C. Lützen gjørdist ein av fremstu álitsmonum í Havn. Hann gjørdist løgtingsmaður, ríkisdags maður og kommunustýrisformaður í Havn, og hann fekk ein minniligan deyða í 25. juli 1874, tá ið hann small niður deyður, meðan hann talaði fyri kongi, sum var komin á vitjan.

A.C. Lützen giftist við Evu Margretu úr Baianstovu (fødd Jacobsen). Saman fingu tey børnini, Annu Lützen, Niklas Lützen, Jacob Lützen, Lütje Lützen, Georg Lützen, Andreas Christian Lützen og Edvard Lützen. Fleiri av børn og eftirkomarum hansara hava havt stóran týdning í Føroyum.

Einasta dóttir hansara Anna giftist við prestinum og próstinum Jens Christian Evensen. Tey fingu millum annað sonin Andrias Christian Evensen

Í 1925 varð ein bók skrivað við Annusa endurminningum, ið kom útskrivað í trimum hondskrivaðum eintøkum.

Lützen, Andreas Christian
Føroyskir keypmenn
Føroyskir lærarar
Føðingar í 1813
Andlát í 1874
Danir


Gregers Joensen

Gregers Joensen (1835 - 12. juni 1897 á Eiði) var løgtingslimur og fyrsti næmingur við prógvi frá Føroya Læraraskúla í 1871. Hann var bygdarráðsformaður á Eiði í tíðarskeiðnum 1894-1897.

Kelda
 Síða hjá Óla Egilstrøð

Sí eisini
Listi yvir borgarstjórar í Eiðis kommunu

Løgtingslimir
Borgarstjórar í Føroyum
Eiðisfólk
Føðingar í 1835
Andlát í 1897


Jákup Frederik Øregaard

Jákup Frederik Øregaard (29. juni 1906 í Leirvík - 1980) var keypmaður og politikari. Hann var løgtingsformaður 1946 til 1950 og 1958–1963 og 1966–1978. Hann var kommunustýrislimur í Gøtu kommunu frá 1950 til 1954, og aftur frá 1958 til 1962. Frá 1960 til 1962 var hann harumframat borgarstjóri.

Hann var formaður Javnaðarfloksins frá 1969 til 1972.

Føroyskir politikarar
Løgtingsformenn í Føroyum
Føroyskir keypmenn
Føðingar í 1906
Andlát í 1980
Politikarar úr Javnaðarflokkinum


Faðir vár

Faðir vár er ein kristin bøn sum er at finna í Mattheusevangeliinum, kapittul 6, ørindi 9-13. Milliónir av menniskjum á allari jørðini kenna bønina, sum nógv nevna faðirvár. Orðið verður brúkt um víðagitnu bønina, sum Jesus sjálvur brúkti til fyrimynd fyri bønir til Gud.

Í innganginum til hesa fyrimyndarbønina segði Jesus við áhoyrarar sínar: "Tí skulu tit biðja soleiðis:"

 Faðir vár, Tú, sum ert í Himli.
 Heilagt verði navn Títt.
 Komi ríki Títt.
 Verði vilji Tín, sum í Himli, so á jørð.
 Gev okkum í dag okkara dagliga breyð.
 Og fyrigev okkum syndir okkara, so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
 Leið okkum ikki í freistingar, men frels okkum frá tí illa.
 Tí at títt er ríkið, valdið og heiðurin um allar ævir.
 Amen

Sí eisini
Feâjir vaar (Faðir vár í týðing Schrøters)

Ávísingar úteftir
 Faðir vár, fo.wikisource.org
 Faðir vár, wordproject.org
 Faðir vár, tatoeba.org

Keldur


Ravnur

Ravnur ella Krunkur, gamalt føroyskt Gorpur (frøðiheiti - Corvus corax) er stórur, svartur krákufuglur, hvørs veingjavídd er um leið 65-70 cm. Fjaðrarnar eru krunkasvartar og skyggja blágrønar. Hann hevur svart nev og svartar føtur. Ravnurin í Íslandi og í Føroyum hevur verið avbyrgdur so mikið leingi, at hann í dag ikki er meinlíkur ravni aðrastaðni úti í heimi. Eingin veit, hvussu nógvur ravnur eigur í Føroyum .

Nógv pátrúgv er knýtt at ravninum, pátrúgv, ið stavar frá ravnunum hjá Óðini, Hugin og Munin. Sum krákan er ravnurin ein av ruskmonnum náttúrunnar, sum ikki fírir fyri at eta lomb og seyð, ið eru ússalig, ræ og rusk. Hetta hevur mangan fingið fólk at argast inn á hann. Ikki man vera smávegis av mús og rottu, sum hvønn vetur hvørvur niður í ravnarnar.

Ígjønum øldir hava menn veitt ravn eins væl og kráku. Hetta elvdi m.a. nevtollurin, sum ikki er avtikin enn, hóast hann ikki verður nýttur í dag. Henda lóg segði, at hvør maður, ið var ímillum 15 og 50 ára gamal, árliga skuldi lata inn eitt ravnsnev ella tvey nev av kráku, baki ella skúgvi. Øll nevini vórðu savnað og brend á Krákusteini í Havn. Nú er ravnurin millum teir fuglar, ið verða veiddir alt árið. Hann er støðufuglur og er tí her alt árið. Jagstranin hevur gjørt ravnin til ein styggan fugl. Reiður ger hann sær í brøttum, fjarskotnum klettum, ið ikki eru lættir at sleppa til. Vanliga verpur ravnur 4-5 egg.

Corvus corax corax er tann mest vanligi ravnurin meðan Corvus corax varius er slagi sum er at finna í Føroyum og í Íslandi.

Slag
Corvus corax (Bringuhvítur ravnur)
 Hvítravnur Corvus corax varius var. leucophaeus var eitt serføroyskt ravnabrigdi, men er nú útdeyður.

Sí eisini
 Fuglar í Føroyum

Útvortis slóðir

 FaroeNature.net > Ravnur

Keldur

 Postverk Føroya.

Fuglar
Passeriformes


Olaf F. Joensen

Olaf F. Joensen róptur Óli í Skúla (1876 - 1964) var keypmaður í Klaksvík. Hann varð valdur á ting fyri Sambandsflokkin í Norðuroyggjum.

 1924 - 1928 Løgtingslimur.
 1932 - 1946 Løgtingslimur.
 1950 - 1954 Løgtingslimur.

Joensen, Olaf F.
Joensen, Olaf F.
Joensen, Olaf F.
Andlát í 1964


Thorstein Petersen

Thorstein Petersen (21. august 1899 – 4. mai 1960) var løgfrøðingur, politikari fyri Fólkaflokkin og fyrsti stjóri hjá Sjóvinnubankanum.

Thorstein Petersen varð borin í heim í Havn 21. august 1899. Aftan á barnaskúlagongd fór hann til Danmarkar at taka studentsprógv og lesa løgfrøði við lærda háskúlan í Keypmannahavn. Tá hann í 1928 hevði staðið løgfrøðisprógv, kom hann aftur til Havnar, har hann setti seg niður sum sakførari. Í 1932 gjørdist hann stjóri í nýstovnaða Sjóvinnubankanum og sat í hesum starvi fram til kreppuna hjá Sjóvinnubankanum í 1951.

Tíðliga kom hann upp í politikk. Hann sat á tingi fyri Fólkaflokkin í Suðurstreymoy 1940-1954, og var fleiri skeið tingformaður. Hann var landsstýrismaður 1950-1951 og fólkatingsmaður 1943-1950, varð aftur valdur á fólkating í 1957, men misti valbærið orsakað av leikluti sínum í Sjóvinnubankamálinum í 1951. Hann doyði 4. mai 1960.

Politiska lívsleiðin
 1940 - 1954 Løgtingslimur.
 1943 - 1950 Fólkatingslimur.
 1950 - 1951 Landstýrismaður.
 1943 - 1945 aug. Tingformaður.
 1945 nov. - 1946 Tingformaður.
 1946 - 1952 Formaður fólkafloksins á tingi.
 1950 juli-des. Tingformaður.

Sí eisini
Mohr, Høgni: Men hvar er tann nevin sum slær, Sprotin 2012, ISBN 98-99918-71-80-6

Keldur
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 339 (PDF-Download)

Løgtingsformenn í Føroyum
Føroyskir politikarar
Føðingar í 1899
Føroyskir fólkatingslimir
Føroyskir løgfrøðingar
Varaløgmenn í Føroyum
Politikarar úr Fólkaflokkinum
Andlát í 1960


Johan M. Fr. Poulsen

Johan Martin Fredrik Poulsen (26. september 1890 á Toftum - 24. juni 1980) var politikari og fyrstilærari á Strondum. Hann var løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin.

 1920 - 1970 Løgtingslimur.
 1939 - 1943 Fólkatingslimur.
 1950 - 1964 Fólkatingslimur.
 1948 - 1970 Formaður Sambandsflokksins.

Keldur

 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 340 (PDF-Download)

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1890
Andlát í 1980
Løgtingsformenn í Føroyum
Føroyskir fólkatingslimir
Føroyskir lærarar
Politikarar úr Sambandsflokkinum


Listasavn Føroya

Listasavn Føroya varð bygt í 1970. Savnið er í Viðarlundini í Gundadali á Gundadalsvegi 9 í Tórshavn. J.P. Gregoriussen teknaði bygingin. Norðari endin av húsinum er frá 1970, tað er tann eldri Listaskálin, sum Listafelag Føroya læt byggja. Savnshúsini vórðu tikin í nýtslu í 1993, tað vóru arkitektarnir N. F. Truelsen og J. P. Gregoriussen sum teknaðu nýggja bygningin.

Sjálvsognarstovnur
Listafelag Føroya er sjálvsognarstovnur. Nevndin er mannað við 4 fólkum sum umboða Føroya Landsstýri, Listafelag Føroya, Føroysk myndlistafólk og Tórhavnar kommunu. Í stýrinum fyri Listasavnið sita fyri tíðarskeiðið 1. apríl 2009 til 31. mars 2013:
 Niels Christian Nolsøe, stýrisformaður (valdur av Mentamálaráðnum)
 Ingi Joensen, stýrislimur (valdur av Føroysk Myndlistafólk)
 Gunnvør Balle, stýrislimur (vald av Tórshavnar Býráð)
 Árni Winther, stýrislimur (valdur av Listafelag Føroya)

Føst framsýning
Listasavn Føroya hevur bæði fasta og skiftandi framsýningar av eldri og nýggjari føroyskari list. Mong føroysk listafólk eru umboðaði á føstu framsýningini, millum onnur Sámal Joensen-Mikines (1906-79), Janus Kamban (1913-2009), Ruth Smith (1913-58), Elinborg Lützen (1919-95), Ingálvur av Reyni (1920-2005), Steffan Danielsen (1922-76), Hans Hansen (1920-1970), Frimod Joensen (1915-97) og Tummas Arge (1942-78).

Skiftandi framsýningar
Árliga eru tríggjar stórar serframsýningar sum Listasavnið skipar fyri og tvær framsýningar sum ávikavist Føroysk Myndlistafólk og Listasfelag Føroya skipa fyri. Framsýningarnar lata vanliga upp fríggjadag kl. 16. Várframsýningin og Ólavsøkuframsýningin eru framsýningar sum vanliga eru á hvørjum ári.

Keldur
 art.fo, Listasavn Føroya, Bygningurin - Savnshúsini.
 art.fo, Listasavn Føroya, Skipan
 Art.fo Listasavn Føroya, Framsýningar

Ávísingar úteftir
 Listasavn Føroya

Føroysk list
Søvn í Føroyum
Tórshavn
Bygningar og bygningsverk í Føroyum


Føroya Náttúrugripasavn

Føroya Náttúrugripasavn varð stovnað í 1955 við tí endamáli at savna, varðveita og framsýna náttúrugripir, sum lýsa náttúru landsins og savna, varðveita og handfara náttúruvísindaligt tilfar. Savnið er skipað í 2 deildir: djórasavn og plantusavn. Upprunaliga var Jarðfrøðisavnið eisini partur av Náttúrugripasavninum, men nú er hetta lagt saman við fyrrverandi Oljufyrisitingini, samanlagdi stovnurin eitur Jarðfeingi. Náttúrugripasavnið heldur til á Debesartrøð á V.U.Hammershaimbsgøtu 13 í Havn.

Keldur

Ávísngar úteftir
 Náttúrugripasavnið
 Jarðfeingi

Tórshavn
Søvn í Føroyum


Niels á Botni

Niels á Botni (30. mars 1895 í Nólsoy - 20. juli 1982) fuglafrøðingur og útstappari.

Botni, Niels á
Botni, Niels á
Andlát í 1982


Morten Thrane Brünnich

Morten Thrane Brünnich (30. september 1737 - 19. september 1827) var ein danskur djórafrøðingur og steinafrøðingur.

Brünnich var borðin í heim í Keypmannahavn.

Keldur
 Biographies for Birdwatchers, by Barbara and Richard Mearns - ISBN 0-12-487422-3

Brunnich, Morten Thrane
Brunnich, Morten Thrane


Magnus Heinason (persónur)

Magnus Heinason ( 4. mars 1545 (1548?) á Nesi (ella í Oyndarfirði??) – 18. januar 1589, hálshøgdur á Gamlatorgi í Keypmannahavn). Sonur Heina Havreka. Umleið 1580 læt hann Havnar Skansa byggja at verja landið móti sjórænaranum.

Leygarmorgunin 18. januar í 1589 varð hann leiddur út á Gamlatorg í Keypmannahavn, sum var avrættingarstaðið. Magnus Heinason noktaði at hava bind fyri eyguni og hansara síðstu orð vóru: "Tak hetta burtur. Eg havi sæð mangt drigið svørð fyrr. Men ansa tær, at tú ikki sjálvur verður ræddur, tá ið tú høggur sakleysan mann".

Slóðir

 norden.no
 Mogens Heinesen

Heinason, Magnus
Heinason, Magnus


Páll Fangi

Poffuel Johannisøn (Páll Jóannesson), millum manna róptur Páll Fangi, var bóndasonur á Sunnanágarði í Mikladali, sonur Jóannesar bónda, føddur umleið 1620 - 22.

Søgan um Páll Fanga
Páll var elstur av synunum og stóð til at arva garðin, men pápin gjørdi hann arvaleysan og vildi heldur, at yngri bróðurin, Magnus, skuldi arva garðin. Eitt árið gjørdist pápin sjúkur og doyði. Ein arbeiðskona, sum Páll fyrr hevði gingið saman við, men sum hann kortini ikki vildi hava og gjørdi tað tí liðugt við hana, hevndi seg inn á hann og fortaldi fyri fólki, at Páll hevði dripið pápa sín við at geva honum eitur.

Í 1656 varð hann ákærdur fyri at fáast við gand og fyri at hava tikið lívið av pápa sínum við rottueitri. Rættarmálið móti Pálli kemur fyri á vártingi 17. mars 1656, og aftur 30. august og 17. september 1656, og dómurin verður feldur 9. juni 1657. Í hvussu er tríggjar ferðir eydnast tað Pálli at flýggja úr fangatippinum á Skansanum í Havn, men hvørja ferð verður hann tikin aftur, og av hesum hendingum fær hann navnið Páll fangi. Tað einu ferðina eydnaðist tað honum at goyma seg í eitt heilt ár á Kalsoynni, áðrenn hann aftur varð fangaður. Tað ferðina var hann um várið farin við báti av Kalsoynni til Fiskimølar á Kunoynni, ið er  sunnanfyri Haraldssund eystantil á Kunoynni. Haðan gekk hann til Haraldssunds, tí ætlanin var at hitta Rasmus Magnusson, bóndan har. Teir báðir kendur væl. Rasmus tordi ikki at hýsa honum, tí hann var bangin fyri at okkurt av húsfólkunum fór at slatra. Hann gav Pálli bát og mat og drekka: fisk og drýl, nøkur skerpikrov og ein vatnkagga. Páll ætlaði sær at rógva til Noregs ella til Hetlands, men hann kom ikki longur enn hálva leið, tá brast óveður á, og hann rak aftur til Føroya. Báturin rak inn á Árnfjarðarvík á Borðoynni, har ið Hanus bóndi í Gerðum fann hann. Hanus mannaði eitt seksmannafar og rói eftir honum fyri at fanga hann. Páll sum var sovnaður, vaknaði av ljóðinum av árunum, og fór at rógva undan teimum. Leingi kláraði Páll at rógva undan teimum. Hanus tók tá mastrina, ið lá niðri í bátinum og hótti menninar við, at um teir ikki tóku á at rógva, so skuldi hann sláa teir við mastrini. Tá tóku teir á at rógva og komu upp á liðina á bátinum hjá Páll. Hanus slóð Páll við mastrini niður á økslina, so armurin fór úr lið. Síðan tók hann ein sóknarongul og høgdi ímillum herðarnar á Pálli, so har varð eitt stórt og djúpt sár. Tá skar Páll í róp og bað Gud løna honum hetta høggið aftur. Sár hansara varð grøtt, men ongantíð kom hann at vera sami maður aftur til heilsu, sum hann hevði verið fyrr. Hvussu honum fórst síðani: um hann breyt seg útaftur ella varð niðursendur at útstanda sín dóm, harum er einki frætt. Men úr Føroyum fór hann og kom ongantíð aftur higar at búgva.

Ein dagin, tá ið mong ár vóru umliðin, kom eitt útlendskt loynikeypskip inn norðuri í Vági. Tað hevði hvørvisteinar sum annað at selja. Hanus í Gerðum, sum tá var sýslumaður har norðuri, fór um borð til at keypa sær ein hvørvistein. Men sum hann stendur niðri í lastini, tveitir við hvørvisteinunum og rekur teir aftur - hann fann ongan, sum dámaði honum, og altíð skuldi hann nú ráða, har sum hann var - so kemur ein stórur maður til, trívur í økslina á honum og biður hann skunda sær at velja sín hvørvistein, tí her hevur hann einki ráð: “hetta skal ikki vera sum at sláa armin av Páll fanga.” Tá kom ferð á Hanus. Men tað hevur altíð síðan verið hildið, at hesin stóri maður var Páll fangi sjálvur. Og eftir hetta er eingin frásøgn um hann. Men Hanus í Gerðum fekk ein ógrøðiligan svull í lærið. Hann fór niður til Keypmannahavnar eina ferð “upp á landsins besta”, sum tað nevnist, til at royna at fáa betri prís upp á handilspørini - men helst var tað fyri lær sítt, hildu fólk. Tá ið hann kom aftur, kom alt at vera hvaðna verri enn fyrr, tí tá fór eitt skinn av hvørjum pari, og eitt ørindi var yrkt um hann:

Hanus við sínum rotna læri,

hann fekk skinn av hvørjum pari.

Hanus í Gerði doyði av hesum lærsvullinum, og soleiðis gekk tann bønin út, søgdu fólk, sum Páll hevði biðið til Gud: at tað mátti vera Hanusi afturlønt, tað høggið, ið hann gav honum við sóknarkrókinum.

Kappróðrarbáturin Páll Fangi
Ein kappróðrarbátur Klaksvíkar Róðrarfelags er kallaður upp eftir Páll Fanga úr Mikladali og kallast Páll Fangi. Tað er eitt 6-mannafar, sum Sámal Hansen bátasmiður hevur smíðað í 2001.

Keldur

Eyðun Andreassen: Úr søgn og søgu, Føroya Skúlabókagrunnur 1986, har søgnin verður endurprentað (eftir Jakob Jakobsen: Sagnir og ævintýr I. Søgnin verður eisini viðgjørd og borin saman við søguligu keldurnar, sum vit hava í ''Løgtings- og Vártingsbókini - 1655-1666.

Føðingar í 1620-árunum
Mikladalsfólk


Heini Havreki

Heine Johnsen róptur Heini Havreki (uml. 1514 í Bergen - 1576 í Rødø) varð sóknarprestur á Nesi Eysturoy frá 1541 - 1566.

 Børn: Joen Heinesen, Magnus Heinason, Herborg Heinadóttir og Heini Heinason

 1566 - 1576 Sóknarprestur í Rødø.

Norðmenn


Beinta Broberg

Beinta Kristina Broberg, veruliga Bente Christine Broberg (uml. 1667 - 15. februar 1752) er tann kvinnan, sum skaldsøgan Barbara er bygd á, og harvið ein av gitnastu kvinnum úr Føroyum.

Beinta er fødd uml. 1667 í Tórshavn, dóttur sorinskrivaran Peder Sørensen Broberg (?-1695) og Birgitte Marie Jensdatter Bøgvad (1647-1715). Bæði foreldrini vóru donsk. Hon var gift tríggjar ferðir:
 uml. 1695 við sóknarpresti Jónas Jónasen (uml. 1660 - uml. 1700). Hann kom úr Danmark og var prestur í Norðoyggjum á Viðareiði.
 uml. 1702 við sóknarpresti Niels Gregersen Aagaard, (1672 - 18. apríl 1706). Tá hann kom úr Danmark til Føroyar, flutti hann við Beintu til Miðvágs í Vágum, har hann bleiv prestur.
 uml. 1706 við sóknarpresti Peder Ditlevsen Arhboe, (23. november 1675 - 7. januar 1756), eftirfólk sum prestur í Vágum, men í 1718 var hann dømdur frá sínum embæti orsakað av stríði við fólki í bygdini.

 Í 1927 kom út stuttsøgan Beinta eftir Hans Andrias Djurhuus.
 Í 1939 kom út hin gitna skaldsøgan Barbara eftir Jørgen-Frantz Jacobsen.
 Tann 28. september 1997 hevði filmurin Barbara eftir Nils Malmros frumframførslu í Norðurlandahúsinum.

Slóðir úteftir
 Dansk Kvindebiografisk Leksikon

Broberg, Beinta
Broberg, Beinta
Andlát í 1750-árunum


Sorinskrivari

Sorinskrivari er dómari í Føroya rætti. Sorinskrivarin er ovasti leiðari og dómari í Føroya Rætti.

Søga
 1274 Løgtingið hevði egnan skrivara, sum varð nevndur sorinskrivari.
 1688 Fútin og sorinskrivarin fingu størri vald, meðan løgmansembætið fekk minni og minni týdning.
 1816 varð yvirrætturin, appellrætturin løgmaður og løgting varð tikið av. Sorinskrivarin dømdi nú einsamallur.

Sí eisini
Sorinskrivarar í Føroyum

Keldur

Slóðir úteftir
Sorinskrivarin í Føroyum, Føroya Rættur

Løgfrøði
Danskir stovnar og ráð í Føroyum
Løgfrøði
Fólk eftir yrki
Danir
Føroya søga


Barbara

Barbara er kvinnufornavn:

 Navnið kemur frá latínska orðinum barbarus, ið merkir barbárur (latín: hin fremmandi, upprunaliga hon, ið ring er at skilja). Stytti formurin Barba er eisini vanligur í Føroyum.

Aðrir týdningar:
 Kristna halgikvinnan og pínslarvátturin Barbara, sum doyði í Nikodemiu ár 306.
 Skaldsøgan Barbara eftir Jørgen-Frantz Jacobsen.
 Filmurin Barbara, bygdur á skaldsøguna, við leikstjóra Nils Malmros.
 Kvinnan, sum skaldsøgan er bygd á, er Beinta Broberg (1667 - 1752).

Konufólkanøvn


Norðurlandahúsið í Føroyum

Norðurlandahúsið í Føroyum er størsti mentunarmiðdepil í Føroyum. Húsið varð vígt og tikið alment í nýtslu 8. mai 1983 í Tórshavn. Norðurlandahúsið hevur havt stóran týdning fyri mentanarlívið í Føroyum.
Tað er stýrið fyri Norðurlandahúsið, ið setur stjóran. Stjórin verður settur í eitt 4- ella 5-áraskeið, tó kann stjórin søkja um at fáa starvssetanina longda til 8 ár. Teir fyrstu stjórarnir sótu bert eitt ár hvør. Niels Halm úr Danmark var stjóri frá 1. februar 2004 til 31. januar 2013, tað er higartil tað longsta tíðarskeiðið, ið nakar stjóri fyri Norðurlandahúsið í Føroyum hevur sitið. Eitt stutt tíðarskeið á tveir mánaðir í 2011 røkti Urd Johannesen stjórastarvið, meðan Niels Halm røkti aðrar uppgávur fyri Nordisk Ministerråd.

Stjórar fyri Norðurlandahúsið í Føroyum

Steen A. Cold, Danmark 1983 - 1984
Hjörtur Pálsson, Ísland 1984 - 1985
Karin Flodström, Svøríki 1985 - 1989
Jan Kløvstad, Noreg 1989 - 1994
Peter Turtschaninoff, Finland 1994 - 1999
Helga Hjörvar, Ísland 1999 - 2005
Niels Halm, Danmark 2005 - 2013
Sif Gunnarsdóttir, Ísland 2013 - 2018
Gunn Hernes, Noreg 2018-

Stýrið 2012
Finland: Leif Jakobsson, formaður
Ísland: Sigrún Valbergsdóttir, stýrislimur
Danmark: Christian Svane, stýrislimur
Áland: Ansti Dahlén
Føroyar: Andrea Heindriksdóttir
Starvsfólkaumboð: Fróði T. Vestergaard

Ráðgevandi nevnd hjá Norðurlandahúsinum 1. mars 2010 - 28. februar 2013

LISA: Carl Jóhan Jensen, næstformaður
LISA: Albert Isfeld
LISA: Guðrið Poulsen
LISA: Malan Johannesen
LISA: Oddfríður Marni Rasmussen
Fróðskaparsetur Føroya: Eivind Weyhe
Kringvarp Føroya: Elin Brimheim Heinesen
Norrøna Felagið: Eyrith Guttesen
Føroya landsbókasavn: Laura Vinther
Tjóðpallur Føroya: Hans Tórgarð
Eysturoy: Sigvør Laksá
Norðoyggjar: Dávur Winther, formaður
Sandoy: Oddvør Johannesen
Suðuroy: Kristian Holbæk Kristensen
Vágoy: Edvard í Skorðini

Keldur

Slóðir úteftir

 NLH.fo - Heimasíða.

Tórshavn
Føroyar
Norðurlond
Bygningar og bygningsverk í Føroyum


Benny Samuelsen

Benny Samuelsen (føddur 2. august 1928 í Fuglafirði, deyður 30. desember 2017) var ein føroyskur blaðstjóri og prentari.

Sum heilt ungur kom Benny til Havnar í prentaralæru á Dimmalætting, sum farbróðirin Georg Lindenskov Samuelsen stjórnaði frá 1935 til 1981. Dimmalætting helt tá til í gomlu prentsmiðjuni í Erling Jalsgøtu – og áðrenn stóra eldin í 1944, tá húsini hjá Dimmalætting brunnu í grund. Hóast prentaralærdur skifti Benny til tað redaktionella arbeiðið í 1970.

Benny var blaðstjóri á Dimmalætting frá 1981 - 1995. Hann var formaður í P/F Dimmalætting til 2008, tá hann bleiv næstformaður. Hann sat eisini í nevndini á samanløgdu prentsmiðjunum hjá Dimmalætting og Sosialinum, P/F Prentmiðstøðini, sum varð stovnað í 2000. Benny sat í nevndini á Prentmiðstøðini so leingi Dimmalætting átti í Prentmiðstøðini frá 2000 til 2010. Tá hevði Benny Samuelsen verið virkin í føroyska fjølmiðlaheiminum í 68 ár.

Benny Samuelsen var eisini virkin á mentanarøkinum, í Sjónleikarhúsinum, hann var við í fleiri útvarpsleikum og læs eisini fleiri skaldsøgur í útvarpinum.

Familja
Benny var sonur Lenu og Steingrim Samuelsen úr Fuglafirði. Hann var elstur av 12 systkjum, tíggju brøður og tvær systrar vóru í systkinaflokkinum.

Ávísing úteftir

Keldur

 Kraks Blå Bog 2005/06, s. 1022

Føroyskir blaðstjórar
Føðingar í 1928
Andlát í 2017
Fuglfirðingar


Martin Joensen (rithøvundur)

Martin Joensen er føddur 19. apríl 1902 í Sandvík, deyður 25. desember 1966, sonur Louisu Joensen úr Sandvík. Var giftur við Linu Bjørgheim úr Tórshavn. Martin tók læraraprógv á Føroya Læraraskúla 1926 og var lærari fyrst á Økrum, í Víkarbyrgi og í Sandvík og síðan á Tvøroyri 1944-64, tá ið hann vegna sjúku legði frá sær. Hann var á ársskeiði á DLH 1938-39 og 1960-61. Martin var deknur í Sandvíkar kirkju í 14 ár. Eitt skifti var hann limur í sóknarstýrinum fyri Hvalbiar sókn. Hann skrivaði eina mongd av greinum og stuttsøgum í bløð og tíðarrit og barnasøgur í barnabøkur og bløð. Martin var blaðstjóri á Sosialinum í nøkur ár. Hann hevur skrivað hesar bøkur: Skaldsøgur: "Fiskimenn" 1946, "Tað lýsir á landi" 1952. Stuttsøgusøvn: "Útrák" 1949, "Klokkan ringir" 1962, "Heimadoktarin" 1977, "Gamli maðurin og varðin" 1977. Ein minnisvarði er reistur í Sandvík til minnis um Martin Joensen.

 1946 - 1949 Blaðstjóri á Føroya Social Demokrat.

Útgivið

 1946 - Fiskimenn (skaldsøga)
 1949 - Útrák (stuttsøgur)
 1952 - Tað lýsir á landi (skaldsøga)
 1962 - Klokkan ringir (barna- og ungdómssøgur)
 1977 - Heimadoktarin (stuttsøgur)
 1977 - Gamli maðurin og varðin (stuttsøgur)

Heiður
 1962 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens

Keldur

Joensen, Martin
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føroyskir blaðstjórar
Føroyskir lærarar
Sandvíkingar
Føðingar í 1902
Andlát í 1966


Hans Dalsgaard

Hans Dalsgaard (29. mars 1899 í Skálavík - 25. oktober 1970).

 1944 - 1945 Løgtingtingsins umboðsmaður í Íslandi.

Útgivið

 1926 - Jákub Sibbi (sjónleikur)
 1966 - Av mannagøtum (yrkingar)
 1968 - Bøndur og fátæk fljóð (stuttsøgur)

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1899
Andlát í 1970


Dagmar Joensen-Næs

Dagmar Joensen-Næs (fødd 1895, deyð 1983) var ein føroyskur rithøvundur. Dagmar er fyrsta kvinna í Føroyum, sum hevur skrivað eina skaldsøgu, tað var skaldsøgan Rannvá. Dagmar er ættað av Ryggi í Miðvági, systir mæta skaldið Mikkjal á Ryggi. Tey vóru 9 systkin, men mamman og 4 systkin doyðu sum smá av tuberklum. 26 ára gomul giftist hon við Martin Joensen Næss, lærara, úr Skúvoy.
Aftaná seks ár í Skúvoy fluttu tey til Miðvágs, har maðurin var settur fyrstilærari.
Martin doyði í 1967, 80 ára gamal.
Meðan tey vóru trúlovað, var Dagmar í Skúvoy og ferðaðist og var beinanvegin hugtikin av toftunum í Fagradali. Men tað var ikki fyrr enn tey vóru flutt aftur til Miðvágs, at hon skrivaði "Rannvá" í fýratiárunum. Dagmar sigur sjálv, at tað er sonarkonuni fyri at takka, at bókin var givin út. Hon las handritið og var beinanvegin spent. Dagmar sjálv roknaði við at verða gjørd til grin, um søgan varð givin út.
Umframt, "Rannvá" útg. 1971, hevur Dagmar Joensen-Næs skrivað søgusavnið "Tá minnini tala" útg. 1980.

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føðingar í 1895
Andlát í 1983
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar


Victor Danielsen

Victor Danielsen (28. mars 1894 í Søldarfirði - 2. februar 1961 í Fuglafirði) var ein føroyskur trúðboðari innan Brøðrasamkomuna og bíbliutíðari. Hann var útbúgvin lærari.

Lívsleið
Victor Danielsen gekk á læraraskúla í Havn 1911 - 1914, tá hann fekk prógv sum bestur av teimum 10, sum tá fingu prógv. Skúlatíðina í Havn hevði hann nakað av sambandi við heimamissiónina og serliga danska trúboðaran hjá heimamissiónini, Ryving-Jensen. Hesa tíðina upplivdi hann eina andaliga kollvelting, sum fullkomiliga broytti hansara lív. Eftir lokið prógv gjørdist hann lærari við skúlarnar í Søldarfirði, á Glyvrum og í Lamba, men gavst sum lærari longu 6 - 7 mánaðir seinni og fór at virka sum trúboðari. Í 1916 breyt hann við kirkjuna, tá hann saman við øðrum varð doyptur á sjónum í Søldarfirði, og eftir tað gjørdist hann ein hin ídnasti trúboðarin hjá Brøðrasamkomuni. Í 1920 giftist hann Henrikku Malenu f. Olsen úr Søldarfirði. Í 1928 fluttu tey til Fuglafjarðar, fyrst í eina lítla íbúð í samkomuhúsinum Siloa, og í 1933 fluttu tey í egin hús við Gjógvará í Fuglafirði.

Victor Danielsen var sera virkin trúboðari, og umframt at vera virkin í samkomuni í Siloa í Fuglafirði ferðaðist hann víða um landið og prædikaði.

Bókmentaliga avrik Victors var fyrst og fremst bíbliutýðingin. Hitt Nýggja Testamentið kom út í 1937 í týðing Victors, og í 1949 kom øll Bíblian út í hansara týðing - nú við nýtýddum Nýggja Testamenti.

Victor umsetti umleið 870 sálmar, og sjálvur yrkti hann 27 sálmar. Umframt bíbliu og sálmabók skrivaði Victor Danielsen 2 skaldsøgur: Aðru ferð (1927) og Nei, lyftið sveik ikki (1947). Hann týddi úti við 20 bøkur. Allar bøkur hansara hava andaligt innihald og eru partur av trúboðanarvirki hansara.
Gjøgnum bókmentaliga arbeiði sítt, serliga gjøgnum bíbliutýðingina og sálmabøkurnar, fekk Victor Danielsen stóra ávirkan á Brøðrasamkomuna í Føroyum og á føroyskt samkomu- og kirkjumál.

Tann 28. september 2008 varð standmynd av Victori Danielsen avdúkað í Fuglafirði. Tað er listamaðurin Hans Pauli Olsen, ið hevur gjørt standmyndina.

Bókmentalig avrik

Í sálmabókunum, ið Victor Danielsen hevur latið úr hondum, hevur hann týtt ella yrkt meginpartin av sálmunum, men ikki allar.
 1920 "Sálmar"
 1922 "Sálmar" (økt útgáva)
 1923 J. R. Cacduff: "Hin trúfasti lovarin", týdd úr donskum
 1923 "Nýggir Sálmar"
 1926 "Songbók fyri børn"
 1926 G. Thornton: "Fra vantroen til Kristus", týdd úr enskum til danskt
 1927 V. Danielsen: Aðru ferð; fyrra skaldsøga hansara - og 2 skaldsøgan á føroyskum.
 1932 "Guds Fólks Songbók" (endurprentað 1942 og 1946)
 1933 "Útvaldir Sálmar"
 1937 "HITT NÝGGJA TESTAMENTI
 1939 "Evangelisk Songbók (endurprentað 1946)
 1942 "Nýggir andaligir songir"
 1946 "Nýggir andaligir songir (økt útgáva)
 1946 John Bunyan: "Pílagrímsferðin", týdd úr enskum
 1947 V. Danielsen: "Nei, lyftið sveik ikki", seinna skaldsøga hansara
 1947 O. Walton: "Tikin ella latin eftir", týdd úr enskum
 1948 O. F. Walton: "Tá ið Eingil fylti, týdd úr norskum;
 1949 "BÍBLIAN", kom út fyrstu ferð á føroyskum tann 19. mars, útgivin av Hinum føroyska bíbliugrunninum, ið var stovnaður í hesum sambandi. Hon var umsett eftir norskum (bæði nýnorskt og bókmál), donskum, íslendskum, svenskum, 2 enskum og 2 týskum týðingum umframt at Nýggja Testamenti í týðing Jákup Dahls hevur verið tøkt).
 1949 "Nýggir andaligir songir (økt útgáva)
 1949 John Bunyan: "Ómetalig náðin", týdd úr enskum
 1949 Silas K. Hocking: "Einglar hansara", týdd úr enskum, seinni útgivin undir heitinum "Benny hennara"
 1950 John Bunyan: Hin heilagi bardagin", týdd úr enskum
 1950 D. L. Moody: "Himmalin", týdd úr enskum
 1950 Ókendur høvundur: "Ein jólasøga", týdd úr norskum
 1951 Amy Le Feuvre: "Bilsnir synir", tydd úr enskum
 1951 Mary Carter: "Mary Jones og Bíblia hennnara", týdd úr enskum
 1951 C. H. Spurgeon: "Alt av náði", týdd úr enskum
 1952 "Songbók Guds Fólks"
 1957 Guðrun Lárusdóttir: "Tríggjar smásøgur", týdd úr íslendskum
 1957 Mrs. Bird: "Við Gudi er smátt stórt", týdd úr enskum
 1957 Newmann Hall: "Kom til Jesus", týdd úr norskum
 1957 C. H. Spurgeon: "Við hitt tronga portrið", týdd úr enskum
 1961 Ókendur høvundur: "Hygg á Jesus", týdd úr donskum

Aðrar útgávur:
 1964 V. Danielsen: "Frelsari mín", savn við kristiligum greinum, ið Victor Danielsen skrivaði í 14. september seinasta árið áðrenn hann doyði
 1992 "Talur eftir Victor Danielsen" - bók við talum, sum eru tiknar upp á band frá 1949 til 1960.
Afturat hesum skrivaði hann fleiri smárit og greinar, og almanakkan "Ráðgevari mín" fór hann at geva út í 1937. Hann var komin í 25. árg., táið Victor doyði. "Ráðgevari mín" kemur framvegis út hvørt ár.

Keldur
 Victor Danielsen - 100 ára minnisrit (1994)
 Árni Dahl: Bókmentasøga II; Forlagið Fannir (1981)
 Zacharias Zachariassen: Bíblian á føroyskum í hálva øld; Forlagið Leirkerið, Gøtu (2000)

Ávísingar úteftir
 Biblian í týðing Victor Danielsens
 Sangtekstir.com

Trúboðarar í Føroyum
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1894
Andlát í 1961


Louis Zachariasen

Louis Christian Oliver Zachariasen (21. januar 1890 á Kirkju - 30. august 1960 í Keypmannahavn) var føroyskur rithøvundur, politikari, lærari, verkfrøðingur, blaðstjóri og stjóri. Var útbúgvin lærari í 1911. Tók verkfrøðingsprógv í Danmark í 1923. Gjørdist riddari av Dannebrog í 1949.

Hann var løgtingsmaður í tveimum skeiðum 1940-1943 og 1946-1950, í 1948- 1950 var hann landsstýrismaður. Frá 1943 til 1954 var hann blaðstjóri á Tingakrossi, og hann var stjóri á Telefonverk Føroya Løgtings frá 1936 til 1952.

Lívsleið

 1936 - 1952 Stjóri á Telefonverk Føroya Løgtings
 1940 - 1943 Løgtingsmaður
 1943 - 1954 Blaðstjóri á Tingakrossi
 1946 - 1950 Løgtingsmaður
 1948 - 1950 Landsstýrismaður

Útgivið

 1926 - Páll Fangi (sjónleikur)
 1951 - Á leiðini (yrkingar)
 1952 - Úr Føroya søgu um ár 1700
 1961 - Føroyar sum rættarsamfelag 1535-1655
 1978 - Abbastova (skaldsøga)
 1978 - Sóttin svarta (stuttsøgur)

Keldur

Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 362. (PDF)
 Bokasolan.fo
Louis Zachariasen á snar.fo

Føroyskir blaðstjórar
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føðingar í 1890
Andlát í 1960
Føroyskir politikarar
Varaløgmenn í Føroyum
Løgtingslimir
Føroysk landsstýrisfólk
Føroyskir verkfrøðingar
Tíðindafólk
Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Fólk av Kirkju


Hans Marius Ejdesgaard

Hans Marius Ejdesgaard (1887 í Oyndarfirði). Hann er føddur 21. september 1887 í Oyndarfirði, deyður 23. mars 1966, sonur Andreas Ejdesgaard av Eiði og Elisabeth (fødd Justinussen) av Glyvrum. Var giftur við Elsebeth (fødd Petersen) úr Funningi. Hans Marius tók læraraprógv á Føroya Læraraskúla í 1908 og var lærari í ymsum skúlum í styttri tíð, hann var eisini nakrar túrar til skips. Lærari í Oyndarfirði 1. oktober 1919 - 1. oktober 1952, tá ið hann fór úr starvi. Hann var formaður í sóknarstýrinum 1918-1934 og formaður í skúlanevndini í fleiri ár. Hans Marius hevur skrivað sjónleikin "Eina myrking" 1937, skaldsøguna "Hitt ævinliga gonguverkið" 1952 og søgusøvnini "Lívsins rætt" 1952 og "Ein stjørna er tendrað" 1962.

Útgivið

 1937 - Ein myrking (sjónleikur)
 1952 - Hitt ævinliga gonguverkið (skaldsøga)
 1953 - Lívsins rættur (stuttsøgur)
 1962 - Ein stjørna er tendrað (stuttsøgur)

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føðingar í 1887
Andlát í 1966


Nyholm Debess

Nyholm Debess (føddur 1882 í Havn, deyður í 1952) var ein føroyskur politikari og skald. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1918 fyri Sjálvstýrisflokkin. Hann var eisini býráðslimur í Havn.

 1918 - 1936 Løgtingsmaður.

Útgivið

 1933 - Um jólatræið (yrkingar)
 1934 - Yrkingar og týðingar

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føroyskir politikarar
Løgtingslimir
Føroyskir týðarar
Føðingar í 1882
Andlát í 1952


Ólavur Michelsen

Ólavur Michelsen (1933 í Øravík). Hann var føddur 16. september 1933 í Øravík, deyður 1. mai 1978, sonur Emil Michelsen úr Tórshavn og Herdis f. Hentze úr Hvalba. Var giftur við Katrin f. Petersen úr Kaldbak. Ólavur tók læraraprógv á Føroya Læraraskúla 1958 og var lærari í Fámjin og á Toftum 1958-1959, Sankta Frans Skúla í Tórshavn 1959-1963 og í Tórshavnar Kommunuskúla 1963-1978. Hann var vikarur í Kvívík 1955-1956. Ólavur var blaðstjóri á 14. september 1960-1973 og 1976-1978, var limur í aðalstjórn Tjóðveldisfloksins 1962-1978, limur í Útvarpsnevndini 1957-1978, formaður 1962-1966 og 1974-1978, býráðslimur 1970-1978, varabýráðsformaður 1973-1978. Mestu tíðina í býráðnum var hann formaður í mentamálanevndini. Hann stovnaði saman við Tummasi Napoleon Djurhuus og Williami Heinesen Rithøvundafelag Føroya og var okkurt skifti formaður. Ólavur hevur skrivað yrkingasavnið : "Lovorð" 1953, "Kirkjusøga" 1961, "Norrøn Gudalæra" 1968, "Kálvur lítli" 1964, "Søgusavnið: Brøgd og Bjørg" 1978 og myndabókina "Rossini á Skoradali", sum Erik Hjort Nielsen myndprýddi. Bókin fekk Norðurlendsku barnabókavirðislønina 1991.

 1958 - 1961 Blaðstjóri á Dagdvølju.
 1960 - 1973 Blaðstjóri á 14. september.
 1976 - 1978 Blaðstjóri á 14. september.

Útgivið

 1953 - Lovorð (yrkingar)
 1961 - Kirkjusøga
 1964 - Kálvur lítli (sjónleikur)
 1968 - Norrøn Gudalæra
 1978 - Brøgd og bjørg (barnabók)

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir politikarar
Føroyskir blaðstjórar
Føroyskir lærarar
Føðingar í 1933
Andlát í 1978


Tummas Napoleon Djurhuus

Tummas Napoleon Djurhuus (11. mai 1928 í Kollafirði - 1. august 1971 í Portugal), lærari og skald. Tummas varð føddur í Kollafirði, og hann vaks upp í Kollafirði og í Havn. Hann starvaðist sum lærari, til hann brádliga doyði í bestu árum. Tummas Napoleon, sum í táttayrking nevndi seg Tonglatummas, skrivaði yrkingar, tættir, gjørdi søguligar ljóðmyndir og var ofta at hoyra í skemtisendingum í útvarpinum. Hansara yrkingar eru ofta inniligar lýsingar av bráðkomnum og viðkvomum kenslum.

Útgivið

 1951 - Ung løg (yrkingar)
 1955 - Greinar (yrkingar)
 1958 - Og dansurin gongur (yrkingar)
 1961 - Tættir og vísur
 1970 - Háfjalssólin og hostasevjan (tættir)

Heiðurslønir

 1958 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkingasavnið Og dansurin gongur.

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1928
Andlát í 1971


Johannes Andreas Næs

Johannes Andreas Næs (Flóvin Flekk) (føddur 16. september 1920 á Nesi í Hvalba, deyður 5. juni 2018) var ein føroyskur yrkjari og lærari. Aftan á barnaskúlan var hann fiskimaður í nøkur ár, fór so á læraraskúlan í Havn og tók prógv í 1942. Fyrstu árini var hann vikarur ymsastaðni í Suðuroy, sat í starvi í Porkeri 1944-49, í Vági 1949-62, varð so í 1962 fyribils settur sum skúlaráðgevari í serundirvísing fyri alt landið, fekk fast starv sum slíkur frá 1965. Av mongu álitisstørvum hansara kann nevnast, at hann var nevndarlimur í Føroya Lærarafelag 1959-68, harav formaður í mong ár, og nevndarlimur í útvarps-nevndini 1963-. Longu á ungum árum gav hann út yrkingasavnið »Keldufar«, 1949. Hann nýtti tá dulnevnið Flóvin Flekk. Í 1959 varð hann av Føroya Landsstýri valdur í Føroya Skúlabókagrunn, formaður frá juli 1966. Hann hevur havt stóra ávirkan á føroyska skúlabóka-útgávu hetta 25 ára skeiðið, sjálvur hevur hann evnað til »Stavkistlar«, 1964, »Orða-talvur og Orðakort«, 1966, »Martin Luther«, 1970, og saman við øðrum skúlafólki hevur hann lagt til rættis kristni-bókarøðina og føroysku lesibókarøðina til fólkaskúlan. Umframt hetta hevur hann verið blaðstjóri á »Sunnudagsblaðnum« 1951-78, og hann hevur frá 1951 verið formaður í teimum nevndum, ið lagt hava til rættis útgávu av Heimamissiónssangbókini. Í 2012 gav abbadóttir hansara, Lív Næs út fløguna Keldufar við yrkingunum úr yrkingasavninum hjá Flóvin Flekk (Johannes Andreas Næs).

Nevndir

 1959 - 1968 nevndarlimur í Føroya Lærarafelag - harav formaður 1960 - 1963
 1959 - 1985 nevndarlimur í Føroya skúlabókagrunni 1959-85, harav eitt langt tíðarskeið formaður.

Útgivið

 1949 - Keldufar (yrkingar)
 2012 - Keldufar - 11 av yrkingunum hjá Jóhannes Andreas Næs eru útgivnar sum tónleikaútgáva (CD) við abbadóttrini Lív Næs, sum syngur og hevur gjørt løgini (eitt saman við Trónda Enni og ein av yrkingunum lesur Jóhannes sjálvur upp, við ljóðmyndum, sum Finnur Hansen hevur gjørt).
1951 Sakaði tað einki - í Míni jólabók
1952 Ein dreymur - í Míni jólabók
1953 Jólafriðurin - í Míni jólabók
1954 Jólafriðurin - í Míni jólabók
1955 Tá ið sólareygað mennist - í Míni jólabók
1956 Heimboðin á jólum - í Míni jólabók
1957 Kolaskipið - í Míni jólabók
1959 Ein annar skoradagur - í Míni jólabók
1961 Lítli Dímun - í Míni jólabók
1964 Á Knúki - í Míni jólabók
1965 Ein kvøldvakt í bakkveðri í Míni jólabók
1966 Klyvurfallið er farið - í Míni jólabók
1967 Rossaklettarnir - í Míni jólabók
1972 Stubbar úr søgu Føroya Lærarafelags. Serblað, Skúlablaðið
1974 Tá ið sólareygað mennist - í Míni jólabók
Sálmabókin - hann hevur yrkt 3 sálmar (nr.  360, 456, 590) og umsett/umyrkt 5 sálmar (250, 333, 351, 424, 501) í sálmabókini hjá Fólkakirkjuni.

Keldur

Slóðir

Næs, Johannes Andreas
Føðingar í 1920
Andlát í 2018
Føroyskir lærarar
Hvalbingar


Óli Dahl

Óli Dahl (føddur 1915 í Funningi, deyður 30. oktober 1992) var ein føroyskur lærari, ritstjóri, blaðstjóri, rithøvundur, barnabókahøvundur og skald. Lærari í Klaksvík, hevur skrivað yrkingar, barnabøkur, serliga við siðsøguligum innihaldi, og eina siðsøguliga skaldsøgu. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var burtur í 6 ár, hann fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv í 1938. Hann starvaðist sum lærari í Elduvík og Funningsfirði 1945-46, á Viðareiði 1946-53 og í Klaksvík frá 1953, til hann í 1982 legði starvið frá sær vegna aldur. Hann var formaður í Klaksvíkar Sjónleikarfelag í nógv ár og var við til at stovna Klaksvíkar Dansifelag í 1954.
Hann er faðir Árna Dahl.

 1962 - 1974 Blaðstjóri á tíðindablaðnum Norðlýsið.

Útgivið

 1960 - Landnám (yrkingar)
 1966 - Hví? (smásøgur)
 1970 - Jólamaðurin sigur børnunum frá (barnabók)
 1974-1975: Vit fara upp á gólv, bd. 1-4 (savn)
 1975 - Fjallabrúður (yrkingar)
 1976 - Við abba á floti (barnabók)
 1977 - Við gubba at kasta nót (barnabók)
 1977 - Við ommu til neytar (barnabók)
 1978 - Við mammu í torvi (barnabók)
 1978 - Við "Núpi" á Munkagrunninum (barnabók)
 1980 - Til bjarga (barnabók)
 1983 - Til látra (barnabók)
 1988 - Dælt er manni vitandi orð (skaldsøga)

Heiður
1979 - Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs

Dahl, Óli
Føroyskir barnabókahøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føroyskir blaðstjórar
Føroyskir lærarar
Funningsfólk
Dahl, Óli
Andlát í 1992


Maria R. Mikkelsen

Maria Rebekka Mikkelsen (23. juni 1877 í Havn - 12. februar 1956). Hon var ættað úr Dalólastovu í Havn og hevur tí eisini verið nevnd Maria í Dalólastovu. Í 1898 fór hon til Keypmannahavnar, har hon fyrst arbeiddi í bókahandli og seinni á Ríkisskjalasavninum. Hon gjørdist virkin í Føringafelagnum. Hon hevur yrkt og skrivað nakað, men varð serliga kend sum álitisfólkið, ið hjálpti og eggjaði øðrum, ið skrivaðu.

Útgivið
 (1982) - Minni um J.H.O. Djurhuus

Mikkelsen, Maria R.
Mikkelsen, Maria R.
Andlát í 1956
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar


Valdemar Poulsen

Valdemar Poulsen (20. apríl 1909 í Havn) barberur og rithøvundur. Hann varð føddur í Havn í 1909, sonur Vilhelm S. Poulsen. Valdemar fekk tann lærdóm, sum Havnar skúli tá hevði at bjóða, eitt viðføri, ið ikki mundi røkka langt, dugdi maður sær ikki sjálvur at byggja omaná og víðka sjónarringin. Hetta dugdi Valdemar og heilt frá ungum av las hann nógv, føroyskt eins væl og heimsbókmentir.

Ungur fór hann í handverkaralæru, var eitt skifti niðri í Danmark, kom so heim aftur og setti seg niður sum hárskeri í høvuðsstaðnum. Fyrsta stóra skaldaverk Valdemars er sjónleikurin "Sat sapienti", sum varð framførdur á fyrsta sinni á vári 1958. Heitið er útlendskt, og tað er umhvørvið eisini, leikurin fer fram í. Í 1965 kom annar sjónleikurin "Og tó skínur sólin".

Heiðurslønir

 1960 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri Sat sapienti og Meðan havaldan dúrar.

Útgivið

 1948: Havnar Telvingarfelag 25 ára minnisrit (ritstjóri)
 1960: Meðan havaldan dúrar (søgur og hugmyndir)
 1960: Sat sapienti (sjónleikur)
 1961: Børkuvísur
 1963: Hin ivingarsami (útvarpsleikur)
 1965: - og tó skínur sólin (sjónleikur)
 1968: Næstringarnir (útvarpsleikur)
 1978: Osvald (skaldsøga)
 1979: Ein tíðarmynd (søgur og leikrit)

Keldur

Poulsen, Valdemar
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Føðingar í 1909
Føroyskir ritstjórar


Jóan Christian Poulsen

Jóan Christian Poulsen (23. desember 1881 í Havn - 1970) var ein føroyskur rithøvundur.

Heiðurslønir
 1958 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri Føroysk orðafelli og orðtøk.

Útgivið
 1947: Hestsøga
 1958: Føroysk orðafelli og orðtøk

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1881
Andlát í 1970


Jóhanna Maria Skylv Hansen

Jóhanna Maria Skylv-Hansen (17. februar 1877 í Nólsoy - 2. februar 1974) varð borin í heim í Nólsoy í 1877 og var í móðurætt ættað frá Jóannesi í Nýggjustovu, ið var bróðir Nólsoyar-Pálls. Mamman var Pouline Marie Nolsøe (1840-1915), pápin var Thomas Joensen (1835-88), skipari. Hon giftist fýrpassara Anders Hansen, sum varð føddur 28. desember 1875 í Store Havelse, Ølsted,  Frederiksborg amt, deyður 28.10.1959 í Tórshavn.

Skipað skúlagongd við egnum lærara var í Nólsoy, tá hon var smágenta, og her lærdi hon at lesa, skriva og rokna og so hin kristna barnalærdómin. Sjálv hevur hon á sín eyðkenda livandi hátt greitt frá teimu fyrstu skúlaárunum.

Hon gav út bøkurnar Gamlar gøtur I-IV. Í 1967 fekk hon Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens og gjørdist harvið fyrsta kvinnan ið fekk henda heiður.

Heiðurslønir

 1967 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri Gamlar gøtur II.

Útgivið

 1950 Gamlar gøtur I
 1967 Gamlar gøtur II
 1970 Gamlar gøtur III
 1973 Gamlar gøtur IV

Keldur

Skylv-Hansen, Johanna Maria
Føðingar í 1877
Andlát í 1974
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar


Jógvan Símun Hansen

Jógvan Símun Hansen (f. 1912 - d. 1986) var ein føroyskur rithøvundur, sum skrivaði yrkisbókmentir.

Heiðurslønir
 1966 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.

Útgivið
 Havið og vit. 1. partur (1960)
 Havið og vit. 2. partur (1966)

 Norðdepil. Eitt 100-ára minni. (1966)

 Tey byggja land. 1. partur - Fugloy (1971)
 Tey byggja land. 2. partur - Svínoy (1973)
 Tey byggja land. 3. partur - Viðoy (1975)
 Tey byggja land. 4. partur - Kunoy (1977)
 Tey byggja land. 5. partur - Kalsoy (1978)
 Tey byggja land. 6. partur - Klaksvík I (1980)
 Tey byggja land. 7. partur - Klaksvík II (1981)

 P/f J.F. Kjølbro 1913 - 1983. (1983)

Hansen, Jógvan Símun
Hansen, Jógvan Símun
Andlát í 1986


Kvørkveggja

Kvørkveggjan (frøðiheiti - Turdus merula) er nær skyld við óðinshana og líkist honum í vøkstri, men ikki í liti. Steggin er kolsvartur við gulum nevi; bøgan og ungfuglurin eru svart- og brúnflekkut. Velið er langt, og ofta setur hon tað uppeftir. Vetur og vár eru einstakar at síggja í Føroyum. Tað er varugur fuglur, flýgur mest høgt fram yvir jørðini og dámar væl at fjala seg. Fyrst hon er komin, heldur hon seg mest við bøgarðar og úthús. Fær hon góðan frið, verður hon djarvari og kann koma inn millum húsanna. Urtagarðar dámar henni væl, men sjáldan situr hon í trøunum, smýgur mest um niðri á jørð og skavar eftir føði. Í kava kemur hon í køstarnar; bera fólk henni tá molar og eplaflus, verður hon rættiliga spøk. Av allarbestu sangarum er hon; men vit fáa ikki at hoyra hana, tí eftir summarmála rýmir hon av landi. Navn hennara verður sagt so ymist; summstaðni siga tey kverkveggja, summstaðni kvørkviski, og nú eru mong — eftir einari bók — farin at nevna hana rókur, men tað er heilt skeivt; rókur er ein nógv størri fuglur.

Útsjónd
Ein av mest skiftandi og ljómvakrastu songunum stavar frá kvørkveggjuni, bert klingandi trøstalát hennara kemur stundum uppímillum. Krunkasvarti steggin við tí bjartgula nevinum situr ovast uppi í einum træ, á einari flaggstong ella á einari rygg-ás, og við songi sínum frøir hann maka sín, ið liggur og bølir, og okkum eisini, tá ið hann sigur hinum kvørkveggjusteggjunum í grannalagnum frá, at øki hansara ikki er tøkt.

Útbreiðsla

Og í dag kunnu ikki bert tey, ið búgva í Havn, frøast um hesa ljómandi gleði, men eisini tey, ið búgva í øðrum býum; eisini í fleiri bygdum er hann at hoyra, tí javnt og savnt hevur kvørkveggjan víðkað um øki sítt, síðani hon fór at eiga her á landi í 1940-árunum. Tá kom hon fyrst til Sandoyar, Kunoyar og Havnar. Ógvisliga ódnin í 1988 fór illa við flestu viðarlundunum í landinum og forkom verpingarmøguleikunum hjá teimum fuglum, ið halda til í trøum. Men áðrenn tann ódnin herjaði, var kvørkveggjan farin víðari um, so stovnur hennara var nógv betur fyri enn ein annar trøstur, óðinshanin, ið eftir ódnina nærum hvarv sum búfuglur.
Kvørkveggjan er ein av teimum fuglunum, sum fullkomiliga hevur broytt vanar eftir góðari øld. Fyrr var hon styggur skógarfuglur, men so hvørt sum sethúsaurtagarðsmentanin breiddi seg, flutti hon inn, og í dag er hon munandi spakari og ein tann vanligasti fuglurin í Evropa. Hon hevur førkað seg norðureftir og eigur í dag í øllum oyggjabólkunum í Norðuratlantshavi, og enntá í Íslandi hevur hon átt nakrar ferðir. Kavaveturin í Skandinavia ger, at hjá kvørkveggjuni ber ikki til at finna føði og soleiðis hóra undan; um heystið flyta fuglarnir suðureftir og í ein útsynning. Tá hendir seg, at teir koma higar, og onkuntíð um heystið ýður hagin av ymiskum trastum, tí vanliga ferðast kvørkveggjan saman við øðrum trastum, oftast saman við fjallatrastum og óðinshanum. Tá hoyrist eitt annað lát frá kvørkveggjuni, nevniliga ferðalátið, ið ljóðar eins og eitt høgt, glintandi ljóð tjiiiip, og sum líkist ferðalátinum hjá øðrum trastum. Er veturin lýggjur, kunnu trastarnir steðga her í fleiri mánaðir, og tá kunnu teir fara at amast uppi í okkara egnu kvørkveggjum. Tí sjáldan liggur kavi so mikið leingi her, at kvørkveggjan ikki finnur sær føði, og hetta hevur havt við sær, at hon fær verið her alt árið, hon eru vorðin støðufuglar hjá okkum.
Kvørkveggjan er løtt at kenna, steggin er svartur, allur sum hann er, við gulum nevi, meðan bøgan er veikari á liti, morreyð, bringan heldur ljósari við deplum, nevið brúnt. Kvørkveggjan er eyðkent trøstaslag, hon hevur hoppandi gongulag og er tung á flognum. Úr nevinum og út á tromina á velinum er hon 24 cm long. Hon byggir sær reiður húsanna millum, t.d. í einum bilhúsi, undir einum takskeggi ella í einum runni. Hon verpur 4 ljós, brúnblettut egg, og góð ár megnar hon at fáa 2 urptir undan. Nærkast ketta ella hundur reiðrinum ella teimum stóru ungunum, hoyrist ávaringarlátið á kvørkveggjuni, eitt máttmikið, hvølt, stutt lát sum tjiokk. Kvørkveggjan livir av reyðmaðki og smákyktum, og vanligt er at síggja kvørkveggju leggja høvdið á skák, so at hon sær reyðmaðkin betur, meðan hon dregur hann upp úr moldini.

Sí eisini
 Fuglar í Føroyum

Útvortis slóðir
 FaroeNature.net > Kvørkveggja

Keldur

Fuglar
Passeriformes


Hondbóltur í Føroyum

Føroyingar hava spælt hondbólt síðan fyrst í 1920'unum. Tann fyrsta ítróttarhøllin varð tikin í nýtslu í 1969. Talið á ítróttarhøllum er í dag 13. Síðan 1969 er talið av luttakandi kappingarliðum vaksið ómetaliga nógv.
Føroysk feløg hava síðan 1972 luttikið í Europa Cup-kappingunum, men eingi av teimum føroysku liðunum eru komin longri enn til 1. umfar.
Av teimum 80 landsdystunum, ið Føroyar (menn) hava spælt - tann fyrsti í 1964 - hava Føroyar spælt ein javnleik, tapt 63 dystir og vunnið 16; teir flestu sigrarnir vóru móti bretskum liðum.
Fyrr vóru teir flestu landsdystirnir vinardystir, men Føroyar luttaka nú regluliga í bæði HM- og NM-kappingum.
Kvinnurnar spældu teirra fyribils seinasta landsdyst í 1980, og tá vóru spældir ikki færri enn átta av íalt 13 landsdystum hjá kvinnunum.

HM í Føroyum

1. februar 1980 varð HM-kappingin í C-bólkinum sett í Ítróttarhøllini á Hálsi í Havn.

Føroyameistarar kvinnur

Yvirlit yvir føroyameistarar síðan 1943

Føroyameistarir kvinnur - 1. deild 1943-2015
Neistin 40
Stjørnan 8
Kyndil 6
VÍF 	5
Søljan 5
VB	3
Skála 	2
Vípan 	2
EB 	1
Tjaldur 1

Steypavinnarar kvinnur 1987-2010
Neistin 	11
Stjørnan 	6
VÍF 	  	3
VB 	  	2
Skála 	  	1
Kyndil 	1

Føroyameistarir í hondbólti hjá monnum, 1. deild 1943-2004 og Atlantic Airways Kappingin 2005-2009
Kyndil 	30
VÍF 	21
Neistin 7
StÍF 	5
SÍF 	1
H71 	1

Steypakappingin í hondbólti, menn, 1985-2010
Kyndil  9
VÍF     6
StÍF    6
Neistin 4
H71     1

Keldur

 stamps.fo
 HM-kappingin í C-bólkinum 1989. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 2, 1980.
 HSF.fo, SunSet kappingin, Kvinnur
 HSF.fo, Atlantic Airways kappingin, Menn
 HSF.fo, Hagtøl, Steypakapping, Vinnarar, Menn
 HSF.fo, Hagtøl, Steypakapping, Vinnarar, Kvinnur

Útvortis ávísingar
 HSF.fo, Hondbóltsamband Føroya

Hondbóltur í Føroyum
Ítróttur í Føroyum


Kappróður í Føroyum

Kappróður hevur verið eitt kent fyribrigdi í Føroyum í øldir. Sum frítíðarítrótt gjørdi hann seg rættiliga galdandi í samband við framkomuna av tí nýmótans samfelagnum í fyrru helvt av hesi øld.
Kappróður verður vanliga nevndur tjóðarítrótt Føroya. Tað sum eyðkennir ta føroysku róðrar-ítróttina er tað sermerkta sniðið, bátarnir hava. Bæði menn og kvinnur luttaka í kappróðrinum hvør fyri seg. Barnaróðrar hava eisini verið vælumtóktir seinastu árini, og í 2010 gjørdist barna kappróðurin eisini FM róður eins og hjá teimum ungu og teimum vaksnu. Hendan ítróttargrein, sum er summar-ítrótt burturav, er serstakliga væl umtókt, og áskoðaratalið er altíð sera stórt. FM-kappingarnar verða hildnar á teimum mongu summarstevnunum kring landið. Fyrsti róðurin er á Norðoyastevnu í Klaksvík, sum oftast er fyrsta vikuskifti í juni, kappróðurin er leygardag á Norðoyastevnu. Seinasti róðurin er á Ólavsøku 28. juli. Vanligasti teinurin ið róð verður er 1000 metrar. 10-mannaførini rógva tó 2000 metrar har tað ber til. Á Ólavsøku ber ikki til at rógva longri teinar enn 1000 metrar. Børnini rógva styttri teinar. Onkuntíð verður róð í fleiri bólkum, tá verður eisini finaluróður. Hetta er onkuntíð galdandi fyri 5-mannaførini sum eru flest í tali.

Kappast verður í bólkum eftir kyni og stødd av báti

Kappast verður í hesum bólkum til FM:

 Barnaróður, dreingir í 5-mannførum
 Barnaróður, gentur í 5-mannførum
 Gentur í 5-mannaførum
 Dreingir í 5-mannaførum
 Kvinnur í 5-mannaførum
 Kvinnur í 6-mannaførum
 Menn í 6-mannaførum
 Menn í 8-mannaførum
 Menn í 10-mannaførum

Róðursmaðurin kann vera av hinum kyninum.

Stevnur í Føroyum við FM kappróðri

Niðanfyri sæst yvirlit yvir tær føroysku bý- og bygdastevnur, sum hava FM kappróður, og nær ið hesar stevnur eru.
 Norðoyastevna er oftast fyrsta vikuskifti í juni í Klaksvík, FM kappróður er hvørt ár á Norðoyastevnu, tað er fyrsti róðurin
 Eystanstevna er annað vikuskifti í juni í Runavík, FM róður er annað hvørt ár á Vestanstevnu, líka ár (2004, 06, 08, 2010 osfr.). Eystanstevna og Varmakeldustevnan skiftast um at hava FM kappróður.
 Sundalagsstevna er eitt vikuskifti um miðan juni. Tríggjar bygdir skiftast um at vera vertir, tær eru: Kollafjørður, Hósvík og Hvalvík. Í 2007 og 2010 var stevnan í Hvalvík, í 2008 og 2011 í Hósvík, í 2006, 2009 og 2012 í Kollafirði.
 Jóansøka er seinasta vikuskifti í juni ella tann leygardagin sum liggur tættast við jóansøkudag sum er 24. juni. Jóansøkan er annað hvør ár í Vági (líka ár, t.d. 2006, 08 og 2010) og annað hvørt ár á Tvøroyri (ólíka ár, t.d. 2005, 07, 09 og 2011). FM kappróður er altíð á jóansøku.
 Varmakelda er fyrsta vikuskifti í juli í Fuglafirði, FM róður er annað hvørt ár, 2005, 07, 09, 2011 os.fr.
 Vestanstevna er annað vikuskifti í juli. Stevnan skiftir millum 3 tær størstu bygdir í Vágum, tað vil siga, at Vestanstevnan er triðja hvørt ár í Sandavági, Miðvági og Sørvági. Stevnan var 2005, 2008 og 2011 í Miðvági, í Sandavági í 2006 og 2009 og í Sørvági í 2007 og 2010. Fyrr var Vestanstevnan eisini hildin í Vestmanna, seinastu ferð var ár 2000.
 Fjarðastevna er um hálvan juli. Annað hvørt ár (líka ár) í Vestmanna (2004, 06, 08 og 2010). Strendur og Skála skiftast um at hava FM róðurin fjórða hvørt ár. Í 2007 og 2011 var fjarðastevnan við FM kappróðri á Strondum, í 2005 og 2009 á Skála.
 Ólavsøka, ólavsøkukappróðurin er ólavsøkuaftan 28. juli í Havn. Seinasti FM kappróðurin er altíð á Ólavsøku.

Mest vinnandi róðrarfeløg í Føroyum

Niðanfyri sæst yvirlit yvir kappróðrarfeløg í Føroyum, sum hava vunnið FM heitið. Hagtølini eru frá 1973-2011.
Yvirlitið er dagført í juli 2012, áðrenn ólavsøkuróðurin. Skrásetingin av hagtølunum við føstum starti byrjaði í 1973, kappróðurin er tó nógv eldri enn tað.
Havnar Róðrarfelag	60
Argja Róðrarfelag	21
Kappróðrarfelagið NSÍ	20
Róðrarfelagið Knørrur	17
Klaksvíkar Róðrarfelag	14
Hvalvíkar Streymnesar Róðrarfelag	13
Kvívíkar Sóknar Róðrarfelag	10
Skála Róðrarfelag	9
Vestmanna Ítróttarfelag, róðrardeild	9
Sandavágs Ítróttafelag, róðrardeild	9
Miðvágs Róðrarfelag	8
Kollafjarðar Ítróttafelag, róðrardeild	7
Nólsoyar Ítróttafelag, róðrardeild	6
Froðbiar Sóknar Róðrarfelag	5
Oyndarfjarðar Ítróttafelag, róðrardeild	5
Vágs Kappróðrarfelag	5
Norðdepils-Hvannasunds Róðrarfelag	4
Strálan	4
Hósvíkar Róðrarfelag	3
Sunda Róðrarfelag	3
Gøtu Ítróttafelag, róðrardeild	1
ÍF-Kappróður	1
Ítróttafelagið Royn, róðrardeild	1

Kelda

 stamps.fo

Slóðir úteftir
 Róðrarfelagið Knørrur
 Drekin.fo
 RSF.fo

Kappróður
Føroysk róðrarfeløg
Føroyskar stevnur
Ítróttur í Føroyum
Mentan í Føroyum


Svimjing í Føroyum

Áhugin fyri svimjing hevur verið sera óstøðugur í Føroyum gjøgnum tíðirnar. Í fyrru helvt av 20. øld var svimjing saman við fimleiki partur av tí tjóðskaparligu kropsmentanini. Í hesum tíðarskeiði vórðu bygdir nógvir uttandura svimjihylar, og svimjing gjørdist partur av frálæruni í skúlunum.
Aftaná at 3 nýggjar svimjihøllir við stuttum breytum (25 m hylum) eru tiknar í nýtslu, hevur svimjingin ment seg av nýggjum. Tann størsti meinbogin fyri føroyska svimjing, ið varð alheimsviðurkend í 1980, er, at okkum vantar úrvalssvimjarar. Skulu úrvalssvimjararnir betra úrslit síni, so er neyðugt hjá teimum at fara uttanlands at venja (Danmark, USA); hinvegin minkar hetta um kappingina hjá teimum heimligu svimjarunum.
Føroyskir svimjarir luttaka í norðurlendskum svimjikappingum og í Oyggjaleikunum. Fýra føroyskir svimjarar luttóku í OL fyri brekað í Seoul í 2004 og vunnu 7 heiðursmerki (harav eitt gull) av 12 møguligum.

Kelda
 stamps.fo

Svimjing
Svimjihallir í Føroyum
Føroyskir svimjarar
Ítróttur í Føroyum


R. K. Rasmussen

Rasmus Kristen Rasmussen (f. 8. november 1886 í Pedholt, Århus amt - d. 4. august 1961 í Havn) var borin í heim 8. november 1886 í Pedholt sunnan fyri Árhus í Danmørk. Í 1906 tók hann studentsprógv við Árhus Kathedralskúla og veturin 1914-1915 læknaprógv við lærda háskúlan í Keypmannahavn. Aftan á at hava búgvið seg betur út á ymsum sjúkrahúsum í Danmark, tók hann á sumri 1920 við læknaembæti við sæti á Eiði, og her kom hann at virka í 32 ár, til hann vegna aldur og við eftirløn legði starvið frá sær og flutti til Havnar at búgva. Her andaðist hann 4. august 1961.

Eiðisdoktari, sum hann vanliga varð róptur manna millum, greiddi úr hondum eina mongd av læknafrøðiligum greinum um heilsuviðurskifti, helst í egnum læknadømi, men eisini í Føroyum yvirhøvur. Kendasta rannsóknarúrslitið man vera illgruni hansara, sum førdi til vissu um upprunan til hina herviligu nátasjúkuna. Eftir er at nevna "Gomul føroysk heimaráð", ritgerðin, sum Føroya Fróðskaparfelag gav út í føroyskari týðing í 1958 og sum tryggjar R. K. Rasmussen Eiðislækna, sess í bókmentasøgu okkara.

Útgivið

 1958 - Gomul føroysk heimaráð.

Heiðurslønir

 1959 - Bókmentavirðisløn M.A.Jacobsens

Kelda

 198? - John Davidsen: Rasmussen, Rasmus Kristen, í: Dansk Biografisk Leksikon, 3. udgave

Danskir rithøvundar
Læknar
Føðingar í 1886
Andlát í 1961


Rói Patursson

Rói Reynagarð Patursson (21. september 1947 í Havn) varð føddur í Havn í 1947, og har vaks hann upp. Hann fór ungur til skips, arbeiddi og ferðaðist ymsastaðni í Evropa. Fór so aftur á skúlabonk og tók útbúgving á lærda háskúlanum í Keypmannahavn í heimsspeki. Í mong ár var hann skúlastjóri á Føroya Fólkaháskúla. Rói er serliga kendur fyri sínar yrkingar, men hevur eisini skrivað stuttsøgur og ritroyndakendar prosastubbar. Í sínum yrkingum ferðast hann millum náttúru og menniskja, barnið og tann vaksna heimin, tað innara og tað ytra landslagið. Hann flytur seg frá tí persónliga og kensluborna til tað politiska og samfelagsliga. Í 1986 fekk Rói Patursson norðurlendsku bókmentavirðislønina í føgrum bókmentum fyri yrkingarsavnið „Líkasum“ 1985. Yrkingin "Meðan áin rann" er úr navnleysa yrkingasavninum, hansara fyrsta, sum kom út í 1969.

Heiðurslønir

 1969 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri Yrkingar.
 1986 - Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingarsavni Líkasum.
 1988 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens.

Útgivið

 1969 - Yrkingar (yrkingarsavn)
 1976 - Á alfaravegi (yrkingarsavn)
 1983 - Spor í sjónum (yrkingarsavn)
 1985 - Líkasum (yrkingarsavn)

Patursson, Rói Reynagarð
Patursson, Rói Reynagarð
Patursson, Rói Reynagarð
Vinnarar av Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins


Føroyski tjóðbúnin

Føroysku klæðini, ella føroyski búnin, sum tey eisini verða nevnd, hava í dag sera góða undirtøku millum fólk. Nógvir føroyingar eiga síni egnu klæði og eru í teimun til alsyns høvi. Til føroyskan dans, eru fólk oftani í føroyskum klæðum, eisini til ávísar hátíðarløtur og ikki minst á ólavsøku. Trupult er at tíðarfesta, nær siðurin við føroyskum búnum hevur tikið seg upp.

Vanligt hevur verið í Føroyum at kvinnur vóru í ullintum, vovnum skjúrti og menn í kvarðabuksum úr vaðmali, ullintum hosum osfr. Ì tilfari og sniði mintu klæðini um tey, sum vit í dag nýta til tjóðbúnan, men upprunaliga vóru tey hvørki nýtt ella fatað sum tjóðbúnar. Í 19. øld kom tó ein skilnaður millum klædnabúnan hjá fólki, klæðini vóru skild ímillum donsk og tey meira siðbundnu klæðini. Donsk klæðir vóru klædningar og kjólar keyptir uttanifrá. Handilssambandið tá var gjøgnum Kongaliga einahandilin og harvið Danmark, klæðini vóru tí rópt donsk klæðir, hóast tey kundu verða allastaðni frá. Svabo fýlist longu síðst í 1700 á, at kvinnurnar í Føroyum alsamt leggja seg eftir øðrum klæðum og lata seg í kjólar úr útlendskum tilfari: Fruentimmeret i Færøe synes mere, end Mandfolkene, at forlade gamle skikke ihenseende til Klædedragten. (Jens Christian Svabo, 1782)

Síðst í 1800 tekur tjóðskaparrørslan seg upp millum føroyingar. Um sama mundið eru ábendingar um, at vanligari verður at nýta føroysk klæðir, tað við siga klæðir, sum mintu um tey gomlu siðbundnu, men nú komi fram í øðrvísi hami og vóru nýtt til ávís høvi.

Føroysku klæðini hava, eins og tjóðbúnar í mongum øðrum evropeiskum londum, uppruna sín í gerandisbúnanum miðskeiðis í 19. øld. Nógv eru tey, ið eiga føroysk klæði og nýta tey í veitslulag, á stevnum og tá dansað verður. Hesi seinastu árini er líkt til, at áhugin hevur verið vaksandi fyri føroyskum klæðum, serstakliga millum ungdómin.

Stakkur

Stakkurin hevur verið veitslubúni, serstakliga brúðarkjóli, í øldir. Lucas Debes nevnir hann í 1673. Í gomlum døgum vóru tað tær ríkastu bóndakonurnar, ið áttu stakk. Hann gekk í arv, so gentur í fleiri ættarlið giftust í sama stakki.

Stakkurin, sum er síður heilur kjóli, verður seymaður av himmalbláum, skarlaksreyðum ella grasgrønum klæði, meira sjáldan, sum í hesum føri, av svørtum klæði. Í dag verður mangan silki brúkt til stakk. Skjúrtið er lagt í faldar, lívið verður seymað við flundruryggi. Ermamar eru langar og trongar við lítlum uppslagi og pípaðari blondu framman.

Stakkabróstið og uppsløgini hava annan lit enn kjólin, í hesum føri eru tey reyð.
Til stakkin hoyra silkikragi og silvurbelti ella floyalsbelti við áseymaðum silvurplátum. Annar beltisendin, ið kann vera prýddur við silvuri, sproti, hongur nakað niður.  Stakkastásið er maljur, stimi og stór ferhyrnt stakkanál við hangandi bløðum, ið verður fest gjøgnum hálsklútin og bróstið.  Á høvdinum ber hon vanliga krúnu ella annað ennisprýði.
Í mong ár var heldur sjáldsamt at síggja stakk, men nú tykist sum áhugin fyri hesum stásiliga búna er vaksandi.

Sjóstúka

Sjóstúkan er kníggjalangur, síður svartur vadmalsfrakki (kjóli), sum hevur uppruna sín í gerandisbúna hjá monnum fyri 150-200 árum síðan. Miðskeiðis í 19. øld varð sjóstúkan stásbúni.
Plaggið er seyraað við liðageira, bakið er skorið úr einum stykki, ermarnar eru víðar í erva, sneiddar í neðra við stuttum skarði og einum knappi. Sjóstúkan hevur svartar knappar, stimaknapparnir eru úr silvuri. Saman við sjóstúku er vanligt at nýta hvítar hosur og spenniskógvar.

Stavnhetta

Stavnhetta var hildin vera tignarligur høvuðbúni, og tað vóru serliga stórbøndur og aðrir mætir menn, ið gingu í sjóstúku undir stavnhettu.  Í 1930-árunum plagdi løgtingsformaðurin, og í 1950-árunum løgmaður, at vera í hesum hábærsliga búna, tá løgtingið varð sett á Ólavsøku. Sigast má, at hetta riggaði sera væl.
Sjóstúka og stavnhetta eru oftari at síggja nú enn fyri nøkrum árum síðan, men heldur sjáldsamur má búnin kortini sigast vera.

Kelda

 Postverk Føroya

Føroyar


Kári Leivsson

Kári Leivsson (22. august 1950 í Havn), (fyrr: "Petersen") skaldanavn Kári P., er føroyskur sangari, guitarleikari, sangskrivari og tónasmiður. Hann er útbúgvin sálarfrøðingur. Kári tók studentsprógv í Hoydølum í 1970 og arbeiddi síðani sum blaðmaður, sjúkrarøktari, húsasmiður, týðari og mangt annað. Í 1995 fekk hann embætisprógv sum sálarfrøðingur frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn. Hann hevur búleikast í Danmark, Íslandi og Noregi umframt í Føroyum. Kári P. er gitin í Føroyum fyri sín nýmótans fólkatónleik. Yrkingarnar smæðast ikki burtur, og boðskapur teirra kemur uttan stórvegis trupulleikar á rætta pláss. Tvær fløgur eru tað blivnar til av Kára P., Vælferðarvísur og Hinumegin Ringvegin. Á fløguni Hinumegin Ringvegin hoyra vit Kára P. saman við Tórshavnar Manskóri við lagnum "Skygni".

Hann fekk M. A. Jacobsens heiðursløn fyri fagrar bókmentir í 1995.

Útgivið

Kári er serliga kendur fyri sínar sangir á teimum báðum plátu-og fløguútgávunum ”Vælferðarvísur” og ”Hinumegin Ringvegin”.

 1978 - Vælferðarvísur.
 1991 - Hinumegin Ringvegin.

Við Debess & Petersen
Debess & Petersen vóru Per Debess og Kári Petersen (nu Kári Leivsson).
1971 - Debess & Petersen, EP, fýra sangir: Heit var náttin, Bláa húsið, Situr tú seggur og Tit sum í fjøru fóru
1973 - Mitt í eini meining, EP, fýra sangir: Laila, Gullkálvavalsurin, Rædda Maria og Mitt í eini meining

Heiðurslønir og virðislønir

 1995 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.
 2010 - Mentanarvirðisløn Landsins

Keldur

 Portal.fo, Kári P fekk Mentanarvirðisløn Landsins.
 MMR.fo, Mentanarvirðisløn Landsins og Heiðursgáva Landsins 2009.
 Bokasolan.fo, Kári L. Petersen.
 Discogs.com

Slóðir

 Psykolog.fo
 Rit.fo
 Linkedin.com
 Sangtekstir.com

Leivsson, Kári
Leivsson, Kári
Føroyskir mannligir sangarar


Hanus Kamban

Hanus Kamban (25. juni 1942 í Saltangará sum Hanus Andreassen, navnskifti 2000) er millum bestu stuttsøguhøvundar okkara. Fyrsta stuttsøgusavn hansara "Dóttir av Proteus" bar beinanvegin boð um ein høvund, sum hevði víðan sjónarring og sum hevði sett seg inn í tilverulig viðurskifti, bæði sosialt og í tíð. Stuttsøgusøvn Hanusar eru dygdarsøvn og hansara næru og livandi lýsingar av vanligum menniskjum og teirra gerandisítrivum er skaldskapur, tá hann er bestur. Størsta verk Hanusar er eitt tribindverk um skaldið Janus Djurhuus. Við sínum neyvleika og nærlagni hevur Hanus skapt eina dygga lýsing av skaldinum og menniskjanum Janusi Djurhuus.

 1992 - 1994 Formaður í Rithøvundafelag Føroya.

Heiðurslønir og tilnevningar

 1980 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.
 1986 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir.
 1990 - Gávugóðs úr Grunni Kristjans á Brrekkumørk.
 2001 - Vann við søguni "Angels Place" stuttsøgukapping Listastevnu Føroya.
 2002 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri Pílagrímar
 2004 - Mentanarvirðisløn Landsins
 2007 - Lívslanga veiting frá Statens Kunstfond.
 2012 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri Gullgentan

Útgivið

 1979 - Kveikt og kannað (yrkingar/greinir og týðingar eftir Rikard Long)
 1980 - Dóttir av Proteus (stuttsøgur)
 1982 - Við tendraðum lyktum (stuttsøgur)
 1985 - Tíðartinnur (greinasavn)
 1986 - Hotel heyst (stuttsøgur)
 1994 - Hjalmar Söderberg (stutt ævisøga)
 1994 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga I
 1995 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga II
 1997 - J.H.O. Djurhuus - ein bókmentalig ævisøga III
 2000 - Tann bráðvakra hugsjónin (greinasavn)
 2000 - Heystveingir (sjónleikur)
 2001 - Heimahøllin (kantata saman við tónaskaldinum Kára Bæk)
 2001 - Pílagrímar (stuttsøgur)
 2003 - Jósef Stalin (um lív og politik Stalins)
 2007 - Hjarta uttan fylgisneyta: Herman Bang 150 ár (essay)
 2008 - Cafe Europa (yrkingasavn)
 2010 - Gullgentan (stuttsøgur, tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins 2012)
2012 - Guldpigen (á donskum), Kirsten Brix týddi

Týðingar

 1969 - Drekin og aðrar søgur (Greene, Wells, Bradbury, Maugham)
 1979 - Dreymur um eitt undarligt land (Greene)
 1989 - Othello (Shakespeare)
 1991 - Tey deyðu (Joyce)
 1994 - Glas lækni (Söderberg)
 2002 - Tað nýggja Atlantis (týddar stuttsøgur í scinece-fiction sjangrini)
 2014 - Manor (Stuttsøga eftir Karl Heinrich Ulrichs)

Keldur

Kamban, Hanus
Føðingar í 1942
Føroyskir týðarar
Føroyskir yrkjarar


Guðrið Helmsdal

Guðrið Helmsdal Nielsen (26. februar 1941) er ein føroyskur rithøvundur, skald. Hon er móðir Rakel Helmsdal, rithøvunda. Guðrið búði í Føroyum tey fyrstu 12 árini, síðan flutti hon við foreldrum sínum til Danmarkar at búgva, og har búði hon til hon sum 26 ára gomul flutti heim aftur til Føroya. Hon byrjaði at yrkja sum 13 ára gomul. Fyrstu yrkingar hennara, sum komu út alment, vóru prentaðar í føroyska tíðarritinum í Danmark, Oyggjaskeggi, í 1958. Fyrsta yrkingasavn hennara Lýtt lot, sum kom út í 1963, var fyrsta modernistiska yrkingasavn á føroyskum og somuleiðis fyrsta yrkingasavn eftir eina kvinnu á føroyskum. Annað yrkingasavn hennara Morgun í mars kom út í 1971 og er yrkt bæði á føroyskum og donskum.

Útgivið

Yrkingasøvn
 1963 - Lýtt lot (yrkingar. Myndir eftir Zacharias Heinesen)
 1971 - Morgun í mars (yrkingar)

Ritgerðir o.a.
 1979 - Føroyskur dansur og vertskapur í Leynum (ritgerð)

Útgivið á øðrum málum enn føroyskum
 Færøske digte 1900–1971. 1971. (Danskt)
 Færøysk lyrikk. 1974. (Nýnorskt)
 Bränning och bleke. 1976. (Svenskt)
 Regnbogastígur. 1981. (Íslendskt)
 Rocky Shores. An Anthology of Faroese Poetry. Sett saman og umsett hevur George Johnston. Wilfion Books, Paisley 1981. (Enskt)
 Modern Scandinavian Poetry - The Panorama of Poetry 1900–1975 in Eight Northern Countries. 1982. (Enskt)
 Stjørnuakrar – Sternenfelder. Umsett hevur Anette Nielsen, kápumynd eftir Zacharias Heinesen. Projekte Verlag 2006, ISBN 3-86634-076-1 (Týskt).
 Fýra yrkingar í Structo, sum er bretskt bókmentatíðarrit. Randi Ward hevur týtt yrkingarnar úr føroyskum og donskum til enskt, yrkingarnar eru hesar:  “Fjarðakvirra”, “Morgunfjøll”, “Heystfjøll” og “Solnedgang”. (Enskt)

Heiðurslønir

 1974 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Morgun í mars og Lýtt lot.

Keldur

Helmsdal, Guðrið
Helmsdal, Guðrið
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar