Super Bowl

Super Bowl er finalan í amerikanskum fótbólti - National Football League (NFL). Finalan í amerikanskum fótbólti er størsta ítróttar- og sjónvarpshending í USA. Síðani Super Bowl fyrstu ferð varð hildið í 1967, er finaludagurin blivin størsta ítróttarhending í USA. Super Bowl eigur metið sum mest sædda sending í sjónvarpi nakrantíð, og á topp 20 listanum yvir mest sæddu sjónvarpssendingar seinastu 40 árini, eigur Super Bowl 16 pláss .  Finalan í Super Bowl í 2014 er tann hendingin, sum flestu fólk í USA nakrantíð hava sæð. Mett verður at um 111,5 milliónir síggjarar sóu dystin umvegis sjónvarpið. Tað er næstan ein 1/3 av øllum fólkinum í USA.

Gjøgnum tíðina hava nógvir kendir bólkar spæld í hálvleikinum í Super Bowl. Millum annað kunnu Black Eyed Peas, Rolling Stones, Bruce Springsteen, Whitney Houston, Prince, Kelly Clarkson, Britney Spears, og U2 nevnast.

Luttakandi lið

Har eru 32 lið við í NFL. Liðini eru úr hesum feløgum:

Listi yvir vertsbýir

Super Bowl XLVIII

2. februar 2014 hugdu 111,5 milliónir amerikanarar í sjónvarpi eftir Super Bowl XLVIII, og tað er heimsmet . Harafturat vóru nógvar aðrar milliónir av hyggjarum runt um allan heim; Super Bowl varð víst í 232 londum kring heimin . Umframt tann metstóra síggjaraskaran, varð eisini eitt annað met sett: Dysturin var samstundis tann mest streamaða ítróttarhendingin nakrantíð. Mett verður at um 111,5 milliónir síggjarar sóu dystin umvegis sjónvarpið, umframt tey 82 000 ið vóru til sjálvan dystin, sum t.d Oprah Winfrey og David Beckham . Kappingin byrjaði klokkan 18:30 EST, og luttakandi liðini vóru Denver Broncos úr Colorado og Seattle Seahawks úr Washington. Dysturin bleiv spældur á MetLife Stadium í East Rutherford, New Jersey.  Super Bowl er ógvuliga umfatandi og trygdin í hásæti, og 500 løgreglumenn og omanfyri 1000 trygdarvørar vóru á MetLife Stadion til dystin.

Hóast støðan í hálvleikinum var 22-0, so forðaði tað kortini ikki amerikumonnum í at fylgja dystinum í sjónvarpi. Dysturin byrjaði ógvuliga sjáldsamt við einum "safety" til Seattle Seahawks longu í fyrsta vanliga framrættaða spæli, og við støðuna 2-0 og bóltinum í hondini hugdi Seattle Seahawks ongantíð afturum seg og var á odda 22-0 í hálvleikinum. Tað tók bert 12 sekund hjá Seattle Seahawks at leggja seg á odda í dystinum. Nógvir av Denver Broncos-fjepparunum vóru somikið ónøgdir, at teir longu tíðliga í seinna hálvleiki fóru til hús. Hetta hóast atgongumerkini til Super Bowl kosta alt ímillum 2.700 og 14.300 krónur. Seinni hálvleikur byrjaði við einum "kickoff-return" til Seattle Seahawks, og so var støðan 29-0. Søgan helt fram og Seattle Seahawks rann Denver Broncos yvir enda við at vinna greitt 43-8. Hetta var eitt stórt upplivilsi fyri Seattle Seahawks, tí tað var fyrstu ferð, at Seattle vunnu kendu ítróttargreinina. Verjan hjá Seattle Seahawks var ræðandi stinn og Peyton Manning og venjaratoymi hansara megnaðu ongantíð at finna lykilin at lata verjuna upp. Seattle Seahawks-verjuleikarin Malcolm Smith vann eisini heiðurin MVP ("Most Valuable Player"); hann er fyrsti verjuleikarin í langa tíð, sum hevur vunnið heiðurin.

Tað var eitt flóvusligt kvøld hjá Denver Broncos, sum hava havt eitt av tí besta álopinum í Peyton Manning alt árið. Hetta sá man einki til, tá teir bert vóru førir fyri at fáa 8 stig allan dystin, sum endaði 43-8. Peyton Manning, sum er quarterback hjá Denver Broncos og áður hevur vunnið Super Bowl við Indianapolis Colts, hevur verið snúningsdepilin á einum liði, sum hevur verið einaráðandi í 2014 og millum serfrøðingar verður mett at hava eitt av bestu álopunum nakrantíð. Í Super Bowl XLVIII fingu teir tó ein stóran bita at gloypa, tí at mótstøðuliðið, Seattle Seahawks, hinvegin sigst at hava eina av bestu verjunum í søguni og í hagtølunum hevur greitt bestu verju í NFL. Dysturin ímillum álop og verju var lættur at spáa um, men tað skuldi vísa seg, at verjan hjá Seattle Seahawks var ein alt ov stórur biti at gloypa hjá Peyton Manning.

Keldur

Amerikanskur fótbóltur
Ítróttur


KattenKabinet

KattenKabinet er eitt listasavn í Amsterdam, sum vísir fram listaverk sum avmynda kettur. Savnið hevur eitt nú málningar, standmyndir og onnur verk eftir Pablo Picasso, Rembrandt, Henri de Toulouse-Lautrec, Corneille, Sal Meijer, Théophile Steinlen og Jože Ciuha, umframt onnur listafólk.

Savnið liggur í einum bygningi sum liggur við eina kanak á Herengracht 497, í Gouden Bocht ("Golden Bend") av hesi kanalini. Eigarin býr á aðru hædd við familju síni. Savnið læt upp í 1990. Savnið varð brúkt undir filmingini av filminum Ocean's Twelve í 2004.

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá KattenKabinet

Søvn í Amsterdam


Museum Willet-Holthuysen

Museum Willet-Holthuysen er eitt savn í Amsterdam við Herengracht kanalina. Savnið er tað einasta fult møbleraða patrisarahúsið ið liggur við kanalirnar, sum er opið fyri almenninginum. Savnið hevur eina stóra samling av silvuri, tallerkum og bókum frá Niðurlendsku gulløldini. Har er eisini eitt savn við list. Húsið varð bygt umleið 1685 til Jacob Hop, borgarstjóra. Hann var ikki tann seinasti borgarstjórin ið búði í húsinum. Í 1739 var fasadan høvuðsumvæld og broytt til Louis XIV stílin. Seinasti privati eigarin, Frú Willet-Holthuysen, gav húsið til býin Amsterdam í 1895 treytað av, at tað gjørdist eitt savn, og tað hevur tað verið líka síðan.

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá Museum Willet-Holthuysen

Søvn í Amsterdam


360-árini

Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini - 360-árini - 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini

Ár: 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369

Hendingar

Slóðir úteftir

360-árini
Áratíggju


Apple

Apple Inc. er ein risastór amerikonsk KT-fyritøka við høvuðssæti í Cupertino, Kalifornia. Macintosh 128K var ein tann mest umrødda teldan, tá ið hon sá dagsins ljós í 1984. Fá mundu tó vænta, at henda løgna teldan skuldi gerast ein av høvuðsorsøkunum til, at KT-fyritøkan Apple yvirlivdi og er eitt tað kendasta vørumerki í heiminum. Telduframleiðarin Apple telist millum tær fyritøkur í heiminum, sum hava eitt sera sterkt vørumerki. Uml. 2000 lesarar hjá heimasíðuni BrandChannel hava í einari heimsfevnandi atkvøðugreiðslu peikað á Apple sum tað vørumerkið, ið hevur havt størstu ávirkan í heiminum í 2011 . Seinastu tvey árini hevur Google verið sterkasta “brandið”, men nú hevur Apple troðkað Google av ovastu rók. BrandChannel vísir á, at Apple við sínum iPhone, iMac, iPod, iPad og iTunes hevur havt gylt ár, og at fyritøkan hevur verið sera sjónlig í fjølmiðlum, lýsingum og á gøtuni.

Síðsta ársfjórðing í 2013 hevði Apple eitt yvirskot uppá smáar 72 milliardir krónur . Og tað er meira enn samlaði vinningurin øll árini frá byrjan í 1977 og til fyrsta iPhonin kom í 2007. Tað er serliga iPhone og iPad sum hála tey stóru tølini inn. Hyggja vit eftir øllum heimsins fyritøkum, so sæst, at Apple er bæði nummar 4, 5 og 6 á listanum yvir, hvør hevur verið raskast at vunnið mest pening í einum einstøkum ársfjórðingi. Feløgini sum liggja frammanfyri eru oljufeløg, og í veruleikanum eru tað einans oljufeløg saman við Apple á top 20-listanum .

iPhone

Tað var ein kollvelting, tá Steve Jobs í einum av sínum víðagitnu framløgum vísti almenninginum eina iPhone fyri fyrstu ferð í 2007.

Sjálvt um framleiðararnir eru nógvir, eru tó bert 3 stýriskipanir innan smartphones: IOS, sum Apple brúkar, Android, sum ein rúgva av framleiðarum brúkar, og so Windows, ið Nokia og nøkur onnur brúka.

Myndasavn

Keldur

Amerikanskar fyritøkur
Teldutøkni


360

Hendingar

Føðingar

Andlát

360-árini


350-árini

Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini - 350-árini - 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini 400-árini

Ár: 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359

Hendingar

Slóðir úteftir

350-árini
Áratíggju


Bergur Rasmussen

Bergur Rasmussen er ein føroyskur  lærari, rithøvundur og týðari, uppvaksin í Havn, búsitandi í Vestmanna. Bergur tók í 1996 prógv á Føroya Læraraskúla. Hann starvast í løtuni í Tórshavnar Kommunuskúla. Bergur er nevndarlimur í Rithøvundafelag Føroya. Bergur útgav sína fyrstu bók í 2008, tað var fantasybókin Sigursteinurin, men áðrenn tað hevði hann týtt fleiri bøkur til føroyskt, eitt nú tríggjar av Harry Potter bókunum.

Útgávur
2008 - Sigursteinurin, fantasybók, 148 síður

Týðingar
2007 - Harry Potter og Arvalutir Deyðans, eftir 7, J.K. Rowling, 680 síður, ISBN 978-99918-1-582-4
2005 - Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin - 6, J.K. Rowling, 561 síður, ISBN 99918-1-482-5
2003 - Harry Potter og Føniksfylkingin - 5, J.K. Rowling, 812 síður

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir lærarar
Føroyskir týðarar
Harry Potter


340-árini

Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini - 340-árini - 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini 390-árini

Ár: 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349

Hendingar

Slóðir úteftir

340-árini
Áratíggju


330-árini

Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini - 330-árini - 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini 380-árini

Ár: 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339

Hendingar

Slóðir úteftir

330-árini
Áratíggju


320-árini

Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld

Áratíggju: 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini - 320-árini - 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini

Ár: 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329

Hendingar

Slóðir úteftir

320-árini
Áratíggju


350

Hendingar

Føðingar

Andlát

350-árini


340

Hendingar

Føðingar

Andlát

340-árini


330

Hendingar

Føðingar

Andlát

330-árini


320

Hendingar

Føðingar

Andlát

320-árini


Pálmasunnudagur

Pálmasunnudagur hevur navn eftir teimum pálmagreinum, ið fólk breiddu á vegin, tá Jesus reið inn í Jerúsalem á einum asna. Í krígstíð reið kongur á rossi, men í friðartíð varð asnin vanliga nýttur. Jesus reið á einum asna; hetta merkti kanska, at hann kom við friði. Hetta er inngangurin til páskavikuna, sum eisini verður nevnd dymbildagavika ella stillavika.

Bíbliusøgan

Pálmasunnudagur verður hildin til minnis um hesa hending:

"Jesus visti, at tíðin nærkaðist, at hann skuldi doyggja. Hann bað lærusveinar sínar fara eftir einum asna og fylinum hjá tí. So reið Jesus inn í Jerúsalem. Hetta var tekin um, at hann kom við friði. Ein fjøld av fólki stóð fram við vegnum í Jerúsalem og heiðraði hann sum kong. Í virðing fyri Jesusi tóku tey pálmagreinar av trøunum og løgdu á vegin. Somuleiðis yvirklæði teirra. Tey róptu: – Hosianna, Dávids sonur! Vælsignaður veri tann, ið kemur í Harrans navni! Hosianna í hægsta himli!"

- Úr Matt. 21,1-12.

Hátíð
Kristindómur


Kort

Kort er teknað framseting av parti av yvirflata jarðar. Á kortum verður heimurin teknaður, allur ella í pørtum. Elstu kortini, vit vita um, vóru ógvuliga óneyvar strikumyndir. Tí var ikki lætt at finna eftir teimum. Eitt av teim elstu kortunum, sum vit vita um, er meira enn 8000 ára gamalt. Tað er ein veggjamálningur í Turkalandi, sum vísir eitt býarkort. Í Egyptalandi og Irak eru kort, sum eru 3000 og 4000 ára gomul. Tey vóru ofta teknað á leirplátur. Fyri 2000 árum síðan gjørdu grikkar, sum vóru siglandi fólk og handilsfólk, kort yvir strandaøkini í Miðjarðarhavi. Rómverjar, sum tóku kortkynstrið hjá grikkum til sín, gjørdu landakort, sum vístu, hvussu landið sá út, og hvar vegir vóru. Nú á døgum nýta vit kort til so mangt. Býarkort sýnir til dømis, hvar gøturnar eru, og hvussu tær eita, so lættari er at finna í býnum. Veðurkort, sum vit síggja t.d. í sjónvarpi, sýna, hvussu veðrið verður ymsastaðni. Sjómenn sigla eftir sjókortum; á sjókortum eru m.a. dýpi og frámerki á landi.

Flestu kort hava málistokk, sum sigur okkum, hvussu nógv støddin í veruleikanum er minkað á kortinum. Hevur tú eitt kort í lut fallinum 1:100.000, merkir tað, at ein centimetur á kortinum svarar til 100.000 centimetrar í veruleikanum, t.e. ein kilometur. Eitt kort í einum heimsatlassi kann vera í lutfallinum 1:25 milliónir. Tá er ein centimetur tað sama sum 250 kilometrar. Fyri at vit kunnu skilja tekn, merki og litir, skal eitt kort eisini hava eina teknlýsing. Ymiskt littar linjur vísa ofta á vegir og jarnbreytir. Viðhvørt skilja vit millum vanligar vegir og motorvegir. Vøtn verða vanliga víst við bláum, og skógarøki verða víst við grønum. Hús eru oftast svartir smáir fýrkantar, og kirkjur verða teknaðar við einum krossi. Men tað er kortini týdningarmikið at minnast til, at tað, sum merkir eitt ávíst á einum korti, kann merkja okkurt heilt annað á einum øðrum korti. Á einum korti kann til dømis ein lítil svartur fýrkantur ímynda eini hús; á einum stórum heimskorti kann ein slíkur fýrkantur har aftur ímóti merkja ein býur við fleiri milliónum íbúgvum.

Kortniðurfellingar

Skal allur heimurin verða teknaður, mugu ávís øki vaksast. Tað verður nevnt kortniðurfelling. Kendastu kortniðurfellingina gjørdi týskarin Gerhard Mercator í 1569 (niðurfelling Mercators). Hon sýnir skapið á meginlondunum rætt, men víddin er avskeplað, til dømis er Evropa ov stórt. Avleiðingin er, at Grønland tykist vera eins stórt og Suðuramerika, hóast Suðuramerika er átta ferðir størri.

Í 1974 gjørdi Arno Peter eina niðurfelling, sum avskeplar skapið á londunum, men sýnir røttu víddina. Her sært tú t.d., hvussu nógv størri Afrika er enn Evropa.

Fimm ymsar niðurfellingar

Sí eisini

 Topografisk kort

Landafrøði


Side Effect

Side Effect er ein føroyskur elektroniskur rock tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1999. Teir hava framført á konsertum, festivalum vm. ymsastaðni í Føroyum, eitt nú luttóku teir á Prix Føroyar í 2005 og framførdu á G! Festivalinum í 2006. Sama ár samstarvaðu teir eisini við týska bólkin Eternal Nightmare.

Í 2014 skal ein av limunum í Side Effect, Brynjolfur á Heygum, gramføra á Roskilde Festival í Danmark.

Brynjolfur er systkinabarn Heiðrik á Heygum, sum eisini er tónleikari.

Limir í bólkinum
Brynjolfur á Heygum, keyboard
Ludvík Breckman, sangur
Rúni Christiansen, guitar

Keldur

Føroyskir tónleikabólkar
1999


Stjórnin hjá Jógvani Sundstein II

Seinna stjórnin hjá Jógvani Sundstein  var Føroya landsstýri frá 22. juni 1989 til 15. januar 1991. Í samgonguni vóru Fólkaflokkurin (FF), Tjóðveldisflokkurin (TF) og Sambandsflokkurin (SB), við Jógvan Sundstein (FF) sum løgmanni.

Sí eisini
 Løgtingsvalið 1988
 Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I

Keldur

Stjórnin hjá Jógvani Sundstein 2
Listar yvir føroyskir politikarar
Jógvani Sundstein 2
1989
1990
1991


Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I

Fyrra stjórnin hjá Jógvani Sundstein var [[[Føroya landsstýri]] frá 18. januar 1989 til 22. juni 1989. Stjórnin var ein samgonga millum Fólkaflokkin (FF), Tjóðveldi (TF), Sjálvstýrisflokkin (SF) og Kristiliga Fólkaflokkin (KrF), undir leiðslu av Jógvan Sundstein (FF) løgmanni.

Sí eisini
 Løgtingsvalið 1988

Keldur

Stjórnin hjá Jógvani Sundstein 1
Listar yvir føroyskir politikarar
Jógvani Sundstein 1
1989


Swahiliskt mál

Swahiliskt mál ella Kiswahiliskt er eitt Bantu mál og móðurmál hjá Swahili-fólkunum. Nógv av fólkunum ið búgva í regiónini við Stóru vøtnini í Afrika og í øðrum pørtum av landsynningsafrika, eitt nú í londunum Tansania, Kenja, Uganda, Ruanda, Burundi, Mosambik og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo tosa swahiliskt. Komoriskt mál, ið verður tosað á Komorosoyggjunum, verður til tíðir mett at vera eitt swahili málføri (dialekt).

Hóast bert umleið 5 milliónir fólk tosað swahili sum sítt móðurmál, so verður tað nýtt sum eitt lingua franca í stórum parti av Landssynningsafrika. Talið av fólkum ið duga at tosa swahiliskt fer uppum 140 milliónir. Swahili er tjóðarmál ella almennt mál í fýra londum: Tansania, Kenja, Uganda og Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Swahiliskt er eisini eitt av almennu málunum í Afrikasamveldið.

Nøkur swahilisk orð koma úr arabiskum gjøgnum teir arabiskt talandi muslimsku íbúgvarnir við Swahilistrondina. Í swahiliskum finnast eisini fremmandaorð úr hesum málum: týskum, portugisiskum, enskum, hindi og fronskum, hesi eru komin gjøgnum samband við imperialistar, handilsfólk, trælahandlarar, trúboðarar og onnur tær seinastu fimm øldirnar.

Mállæra

Navnaorð, orðaflokkar
Eins og í øðrum bantumálum eru navnorð í swahili uppbýtt í flokkar, í swahlisk føll 14: seks flokkar í eintal og fleirtal, ein flokk fyri verbala infinitiv sum verður brúkt sum navnorð, og tað og navnorðið mahali "pláss".

Orð ið byrja við m- í eintal og wa- í fleirtal benda á animat navnorð, serliga menniskju. Dømi er mtu, 'persónur' (fleirtal watu), og mdudu, 'insekt' (fleirtal wadudu). Ein flokkur við m- í eintal men mi- í fleirtal vísa ofta til plantur, sum til dømis mti 'træð', miti træð (fleirtal). Infinitiv av sagnorðinum byrjar við ku-, til dømis kusoma 'at lesa'. Aðrir flokkar eru verri at flokka. Orð sum í eintal byrja við ki- fáa í fleirtal vi-. Hesi benda ofta á tól (verktoy) og onnur ting. Henda alternering ki-/vi- verða ofta brúkt til lániorð har ki- upprunaliga var ein partur av rótini, sum vitabu "bøkur" úr kitabu "bók" (úr arabiskum kitāb "bók"). Hesin flokkur inniheldur eisini nøvn á málum (sum navnið á málinum Kiswahili), og diminutivir, sum verður sæddur sum ein fráskildur flokkur í eldri støðum av bantumáli. Orð ið byrja við u- eru ofta abstrakt og mangla fleirtal, til dømis utoto 'barndómur'.

Ein fimti flokkur byrjar við n- ella m- ella ongum, og er eins í fleirtal. Ein annar flokkur hevur ji- ella onki prefix í eintal, og ma- í fleirtal. Hesin flokkur verður ofta brúktur til augmentativ. Tá ið navnorðið sjálvt ikki vísir klárt hvønn flokk ið tað hoyrir til, so ger ískoyti hjá orðinum tað. Lýsingarorð og rokniorð fáa vanliga navnaorð-forstavilsi (prefiks), og sagnorð fáa eina aðra røð av forstavilsum.

Keldur

Mál í Burundi
Mál í Afrika


Húð

Húð (latn cutis, grikskt derma) er tann bleyti vevnaðurin, ið verjir kroppin á menniskjum og øðrum ryggjadjórum. Húðin er ein mekanisk verja móti umhvørvinum og er við til at regulera vætuskipanina og hitaskipanina í kroppinum. Kemisk evni í sveitta og øðrum vætum úr húðini verja eisini móti sjúkuelvandi evnum (patogenum).

Mest týðandi funksjónir hjá húðini eru at:

verja innaru partarnir av kroppinum
reglera kroppshitan
merkja røring, hita og kulda frá umhvørvinum.

Húðløgini

Yvirhúðin

Tey uttastu løgini á húðina verða nevnd yvirhúðin (epidermis) og er millum 0,05-1,5 mm tjúkk. Við eygnalokini er yvirhúðin tunn, meðan hon er tjúkk undir iljunum og á øðrum pørtum av kroppinum, sum verða útsett fyri trýsti. Hornlagið verður tað ovasta lagið av yvirhúðini nevnt, har eru deyðar húðsellur, sum innihalda tað harða hrnevnið keratin. Hornlagið verjir kroppin móti stoytum og ger húðina næstan heilt vatntætta. Samstundis forðar hornlagið eitt nú bakterium og evnafrøðiligum evnum at koma inn í kroppin. Húðsellurnar í hornlagnum, fyrst og fremt keratinocytir, verða alla tíðina "noydd" burtur og í staðin koma nýggjar sellur. Longst niðri í yvirhúðini eru pigmentsellur, melanocytar sum hava til uppgávu at verja arvaeginleikarnar í sellukjarnanum móti ultraviolettu strálunum frá sólini. Í epidermis finnast enntá Langerhanssellur sum eru partur av immunverjuni.

Leðurhúðin
Undir yvirhúðini er leðurhúðin (dermis). Hetta lagið er umleið 1-4 mm tjúkkt. Tað er uppbygt av fibrum og hevur nógv blóðkør, nervar og kenslukroppar. Í leðurhúðini eru eisini sveittakertlar og feittkertlar. Í feittkertlunum verður feitt framleitt, ið ger húðina mjúka. Í sveittakertlum verður sveitti framleiddur, sum seinni fer út gjøgnum smáum opnum, porum. Sveitti er av vatni og saltum og er næstan heilt uttan lukt; tað er ikki fyrr enn sveitti kemur í samband við bakteriur, at hann fer at lukta. Um ein vaskar sær ov ofta við sápu kann tað náttúrliga feittlagið á húðini hvørva og húðin gerst turr.

Undirhúðin
Í undirhúðini (subcutis) verður feitt goymt sum isolerar kroppin frá stoytum og kulda. Yvirvektig fólk hava meira undirhúð enn kløn fólk.

Tað eru eitt nú eggjahvítaevnini kollagen og elastin, ið uppbyggja húðina.

Keldur

Húð


Kiribati

Kiribati er eitt oyggjaland í Kyrrahavinum. Høvuðsstaðurin eitur Tarawa Teinainano (South Tarawa). Oyggjarnar í Kiribati eru tilsamans støddar sum Streymoy, Suðuroy, Nólsoy og Vágar, ella eitt sindur meiri enn hálvar Føroyar. Men tað er so langt ímillum oyggjarnar í Kiribati, at sjóøkið er líka stórt sum alt India. Í Kiribati búgva umleið 100.000 fólk. Til Mikronesia, sum merkir “tær smáu oyggjarnar”, hoyra londini Guam, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Belau, Nauru og Kiribati.

Í Kiribati eru 33 oyggjar, sum eru spjaddar um eitt øki á 3.500.000 km², sum er 3.800 kilometrar kring Ekvator. Talan er um 32 kolralloyggjar og eina oyggj, Banaba. Navnið verður úttalað /kiribas/, sum er ein mikronesisk broyting av tí fyrrverandi enska navninum fyri tann stóra oyggjabólkin The Gilbert Islands. Umframt Gilbertoyggjarnar so eru aðrar oyggjar í Kiribati, tær flestu av Linjuoyggjunum eru partur av Kiribati, oyggin Banaba og so oyggjabólkurin Føniksoyggjarnar, sum eru nærum óbygdar.

Í 1892 gjørdist Gilbertoyggjarnar partur av tí bretska protektoratinum saman við Ellice Islands. Gilbertoyggjarnar gjørdist eitt hjáland í 1916 og fingu sjávstýri í 1971.

Almenn mál í Kiribati eru enskt og Kiribatiskt, sum er eitt mikronesiskt mál.

Kyrrahavsoyggjarnar
Oyggjar
Kiribati


Danir

Danir er germansk fólk, ið býr í Danmark. Tey hava somu mentan og tosa danska málið.


Copa del Rey

Copa del Rey ella bara La Copa (almenna heitið er Copa de Su Majestad el Rey, á føroyskum Steypurin hjá Hansara Hátign Konginum), er ein sponsk fótbóltskapping, ið verður hildin eftir reglunum í steypakappingum. Kappingin varð fyrstu ferð hildin í 1902 í sambandi við hátíðarhaldið av krúningini av kong Alfonso XIII. Síðan hevur kappingin verið hildin undir ymiskum heitum á hvørjum ári burtursæð frá einum tíðarskeiði undir tí spanska borgarakrígnum. Til tann spanska landskappingin í fótbólti, La Liga, varð fyriskipað á fyrsta sinni í 1928, var Copa del Rey tann einasta veruliga tjóðarkappingin í fótbólti í Spania.

Steypavinnarar

Keldur

Fótbóltur í Spania
Steypakappingar í fótbólti


Atlético Madrid

Club Atlético de Madrid, betri kent sum Atlético Madrid, Atlético de Madrid ella bara Atlético, er eitt spanskt fótbóltsfelag úr Madrid, sum spælir í La Liga. Atlético hevur vunnið La Liga tíggju ferðir, har ímillum í 1996, tá teir eisini vunnu steypakappingina; Copa del Rey tíggju ferðir; 1 Supercopa de España og 3 Copa Eva Duarte; í Evropa hava teir vunnið European Cup Winners' Cup í 1962, teir gjørdist nummar tvey í European Cup í 1974, vunnu Europa League í 2010 og í 2012, og vunnu UEFA Super Cup í 2010 og 2012, umframt tað vunnu teir Intercontinental Cup 1974.

Felagið spælir heimadystirnir á Vicente Calderón, sum í løtuni rúmar 54,960 áskoðarum. Í 2015 skal Atletico flyta til nýggja heimavøll teirra, sum er Estadio La Peineta, og fer at rúma 70.000 áskoðarum.

Atletico Madrid var stovnað 26. apríl 1903 sum Athletic Club de Madrid  av trimum baskiskum lesandi, sum búðu í Madrid. Teir sóu hetta nýggja felagið sum eina ungdómsgrein hjá barndómsfelag teirra Athletic Bilbao.

Starvsfólk

Venjarar

Hesir venjararnir vunnu í minsta lagi eitt steyp, meðan teir høvdu ábyrgdina av Atlético Madrid:

Formenn

Núverandi nevnd
 Forseti: Enrique Cerezo Torres.

 Chief Executive Officer : Miguel Ángel Gil Marín. Eigari av felagnum, hann eigur 56% av partabrøvunum. Hann er sonur Jesús Gil.

Heiður

Heimligar kappingar
La Liga
 Vinnari (10): 1939–40, 1940–41, 1949–50, 1950–51, 1965–66, 1969–70, 1972–73, 1976–77, 1995–96, 2013–14
 Nummar tvey (8): 1943–44, 1957–58, 1960–61, 1962–63, 1964–65, 1973–74, 1984–85, 1990–91
Copa del Rey
 Vinnari (10): 1959–60, 1960–61, 1964–65, 1971–72, 1975–76, 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1995–96, 2012–13
 Nummar tvey (9): 1921, 1926, 1956, 1963–64, 1974–75, 1986–87, 1998–99, 1999-00, 2009–10
Supercopa de España
 Vinnari (2): 1985, 2014
 Nummar tvey (4): 1991, 1992, 1996, 2013
Copa de Campeones de España (Predecessor to the Supercopa de España)
 Vinnari (1): 1940
Copa Eva Duarte (Predecessor to the Supercopa de España)
 Vinnari (1): 1951
 Nummar tvey (1): 1950
Copa Presidente FEF
 Vinnari (1): 1947
Segunda División
 Vinnari (1): 2001–02
 Nummar tvey (2): 1932–33, 1933–34

Kappingar í Evropa
UEFA Champions League
 Nummar tvey (3): 1973–74, 2013-14, 2015-16
UEFA Europa League
 Vinnari (2): 2009–10, 2011–12
UEFA Cup Winners' Cup
 Vinnari (1): 1961–62
 Nummar tvey (2): 1962–63, 1985–86
UEFA Super Cup
 Vinnari (2): 2010, 2012
 Nummar tvey (1): 2014
UEFA Intertoto Cup
 Nummar tvey (2): 2004, 2007

Alheims kappingar
Intercontinental Cup
 Vinnari (1): 1974

Regionalar kappingar
Campeonato Regional Centro
 Vinnari (4): 1920–21, 1924–25, 1927–28, 1939–40
Copa Federación Centro
 Vinnari (1): 1941
Iberian Cup
 Vinnari (1): 1991

Annað
Amsterdam Tournament:
Nummar tvey (1): 2007

Kendir fyrrverandi leikarar

Keldur

Sponsk fótbóltsfeløg
La Liga


290-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini - 290-árini - 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini 340-árini

Ár: 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299

Hendingar

Slóðir úteftir

290-árini
Áratíggju


280-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini - 280-árini - 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini

Ár: 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289

Hendingar

Slóðir úteftir

280-árini
Áratíggju


290

Hendingar

Føðingar

Andlát

290-árini


280

Hendingar

Føðingar

Andlát

280-árini


Afrikanska Samveldið

Afrikanska Samveldið (AS) er ein samstarvsfelagsskapur millum 55 sjálvstøðugar tjóðir í Afrika sum varð settur á stovn í 2002. AS (á øðrum norðurlendskum málum AU fyri Afrikanske Union) skal fremja demokrati, mannarættindi og menning í hesum heimspartinum. Tað var statsleiðarin í Libia, Muammar al-Gaddafi, sum tók stig til at seta Afrikanska Samveldið á stovn hin 9. juli 2002 í Durban í Suðurafrika, og eftir ætlan skal samstarvið gerast meira umfatandi enn felagsskapurin ið var áðrenn, Felagsskapur fyri afrikanska eind. Fyrsti leiðarin fyri Afrikanska Samveldið var Thabo Mbeki, sum var forseti í Suðurafrika tá.

Marokko er hevur valt at vera uttanfyri og er tí ikki limur. Landið meldaði seg úr tí fyrra felagsskapinum í 1984 fyri at mótmæla at Vestursahara gjørdist limur. Egyptaland varð útihýst í 2013, Guinea-Bissau varð útihýst í 2012 og Miðafrikanska Lýðveldið var útihýst eftir at stríð tók seg upp har í 2012.

AS er farið burtur frá prinsippinum ið OAU hevði um ikki at blanda seg í innlendis stíð, og hava gjørt ein friðarvarveitandi felagsskap. Hesin broytti politikkurin hevur eitt nú ført við sær, at AS hevur havt friðarvarveitandi herdeildir í Darfur í Sudan og í Komorunum.

AS varð sett á stovn við ES sum fyrimynd, men samstarvið er tó ikki so umfatandi sum hjá Evropeiska Samveldinum.

Ætlanin er at seta á stovn eina felags myndeind fyri Afrikanska Samveldið, hon kemur at eita Afro og verður eftir ætlan tikin í nýtslu í 2028.

AS hevur ein felags tjóðsang: Let Us All Unite And Celebrate Together.

Leiðarar
Formaðurin fyri Afrikanska Samveldið verður valdur millum statsleiðararnar í limalondunum og embætið er eitt ár.

Afrika
Millumlanda felagsskapir


Friður

Friður kann definerast sum frávera av fíggindaskapi, skeldarí og ósemju og er tað mótsatta av kríggi. Orðið kann eisini nýtast um eina støðu sum er trygg, har ongin vandi er á ferð og ongin hóttan um vápnað stríð. Orðið kann nýtast um stilli og um at tað er friðarligt, báði konkret í umhvørvinum men eisini ein kensla av friði í sálini. Orðið kann eisini tulkast sum ein heilsan.

Orðið friður kemur úr norrønum friðr sum merkir  «kærleiki» og «friður» og er í ætt við frælsi.

Á fleiri málum verður orðið fyri frið brúkt sum ein heilsan ella eitt farvæl, til dømis tað hawaiska orðið Aloha og tað arabiska orðið Salam. Á enskum verður orðið brúkt sum eitt farvæl, serliga fyri tey deyðu í Rest In Peace. Í føroysku fólkakirkjuni er eisini vanligt at hoyra prestin siga "Friður verið við tykkum". Í Jólaevangeliinum hoyra vit eisini setningin: "Friður á jørð, og í menniskjum góður tokki!
Friðarmerkið er merki sem er notað fyrir frið og oftast sett það sem merki allheimsins.

Samfelag


Langafríggjadagur

Langafríggjadagur (fríggjadagurin í dymbildagavikuni)  er dagurin,  tá ið Jesus doyði á krossinum. Hann hevur tókst langligur av tí sorgarlag, sum yvir honum hvíldi, tí hann var hildin til minnis um pínslu og krossfesting Krists. Hesir dagarnir í dymbildagaviku vórðu hildnir við strangari føstu, og nógvir vóru siðirnir viðvíkjandi matarhaldi og arbeiðslagi og øðrum hesar dagar.

Hátíð
Kristindómur


Burundi

Tjóðveldið Burundi (kirundi: Republika y'Uburundi, franskt République du Burundi, enskt Republic of Burundi) er eitt land í Miðafrika. Burundi hevur mark við Tansania í bæði í syðri og eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Burundi er Bujumbura. Bujumbura er eisini størsti býur og hevur umleið 500 túsund íbúgvar. Í Burundi búgva góðar 10 milliónir fólk í 2014. Felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) hevur flokkað landið í bólkin heimsins fátækastu lond.

Langa borgarakríggið hevur gjørt landið blóðfátækt, livikorini eru vánalig og barnadeyðin sera høgur.

Søga

Til Burundi og Ruanda fingu sjálvstyri í 1962, vóru londini eitt land. Í báðum londum búgva tutsiar og hutuar, og stríðið ímillum hesi bæði fólkasløgini er eisini farið illa við Burundi. Í 1972 drupu tutsiar einar 10.000 hutuar.

40 % av skúlunum vóru oyðilagdir undir krígnum, sum herjaði í 90unum til byrjanina av hesi øldini. Upplýst verður í 2014, at enn eru einans 15 % av skúlunum bygdir uppaftur. Stjórnin hevur gjørt av, at skúlagongd skal vera ókeypis.

Búskapur

Ógvuliga mong fólk eru flýdd higar úr krígsherjaða Ruanda; hetta hevur stórar trupulleikar við sær, tí at Burundi er sera fjølbygt og líka fátækt sum granni sín fyri norðan. Flestu fólk í Burundi liva av landbúnaði. Á fruktabesta lendinum býr so nógv fólk, at hvørt húski eigur bara so mikið avjørð, at tey so dánt fáa breyðføtt seg góð ár. Óár er stórur vandi fyri hungursneyð. Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt.  Jarðartýning er stórur trupulleiki, tí nógvur skógur verður ruddaður at fáa dyrkilendi.

Mentan
Í Burundi verða frásagnir og tónleikur borin ætt eftir ætt av mannamunni. Fólkadansur tutsianna verður hildin at vera ímillum tað kendasta, afrikonsk mentan eigur.

Ávísingar úteftir
 Burundi country profile, bbc.com (á enskum)
Burundi, wikivoyage.org (á enskum)

Kelduávísingar


Esbjerg

Esbjerg er ein býur í Jútlandi í Danmark, býurin liggur við vesturstrondina í útsynningspartinum av landinum. Í býnum búgva 71 618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Esbjerg til tann fimtstørsta býin í Danmark. Rættiliga nógvir føroyingar fluttu til Esbjerg í kreppuárunum í 1990-árunum, og fleiri búgva har enn.

Býurin er høvuðsbýur í Esbjerg kommunu og størsta býarøkið í Vesturjútlandi við beinleiðis ferðasambandi til Kolding og Odense via motorveg E20 og jarnbreytina.

Havnin er drivmegin í Esbjerg, og nógv virksemi er innan offshore-vinnuna. Harumframt virkar Esbjerg Havn sum ferjulega. Býurin hevur einaferð verið størsta fiskivinnuhavnin í Danmark, men er tað ikki longur.

Í ein landnnyrðing av býnum liggur flogvøllurin Esbjerg Lufthavn.

Innan ítrótt er Esbjerg kent fyri sítt fótbóltsfelag EfB (Esbjerg forenede Boldklubber) og ishockeyfelagið Esbjerg Energy, ið spæla teirra heimadystir á ávikavist Blue Water Arena og Granly Hockey Arena.

Býir í Danmark
Býir í Región Suðurdanmark


Randers

Esbjerg er ein býur í Eysturjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 71.618 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Randers til tann sættstørsta býin í Danmark. Í Eysturjútlandi er Randers næstsstørsti býurin, næst eftir Aarhus. Býurin liggur 39 kilometrar norðanfyri Aarhus við áarmunnan á Gudenå, við landnnyrðings endan á ánni. Samstundis liggur býurin í botninum í Randers Fjord við brøttum bakkum á norðaru síðuni. Heilt frá gamlari tíð hevur Randers verið eitt týdningarmikið ferðsluknútapunkt fyri vegir ið fara norðureftir og suðureftir, ið møttust við Randers, hagani tað fyrr vóru skip ið sigldu út í Randers Fjord. Í dag er ferðasamband við toki til Langå og Hobro frá jarnbreytastøðini í býnum, eins og øll IC-tog ið fara norðureftir støðga her.

Býir í Danmark


Kolding

Kolding er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 58.021 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Kolding til tann sjeyndstørsta býin í Danmark. Kolding er høvuðsbýur í Kolding kommunu.

Slóðir
 Kolding

Býir í Danmark


Vejle

Vejle er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 53.230 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Vejle til tann 9. størsta býin í Danmark. Vejle er høvuðsbýur í Vejle kommunu. Síðan 1. januar 2007 hevur býurin verið sæti fyri miðfyrisitingina í Región Suðurdanmark.

Býir í Danmark
Býir í Región Suðurdanmark


Herning

Herning er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 47.765 fólk (2014) inkl. Tjørring, Snejbjerg, Lind, Birk, Hammerum og Gjellerup, sum gjøgnum ídnaðarøkini eru vaksnar saman við sjálvan keypstaðin. Hetta fólkatalið ger Herning til tann 11. størsta býin í Danmark. Herning er næstan vaksin saman við grannabýin Ikast gjøgnum ídnaðarøkið HI Park, sum liggur millum Hammerum og Ikast.

Herning er høvuðsbýur í Herning kommunu.

Søga
Navnið kemmur av tí eldra orðinum Hørningh (horn, tvs. ein bakke, og endingin -ing).

Harragarðurin Herningsholm varð bygdur á staðnum í 1579. Við 21 íbúgvum í 1840 var Herning langt frá at vera ein býur. Uppdyrkanin av jørðini har í økinum fyrst í 19. øld førdi til fólkavøkstur, og Herning mentist sum handilsmiðdepil fyri økið. Býurin vaks rundan um eitt tinghús og eitt apotek, og tað er annars ikki eyðkend fyri aðrir býir. Tá landsvegurin millum Ringkøbing og Silkeborg varð gjørdur í 1840-árunum og kom gjøgnum bygdina, so byrjaði bygdin at vaksa til ein bý.

Keldur

Býir í Región Miðjútlandi
Býir í Danmark


Silkeborg

Silkeborg er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 43.158 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Silkeborg til tann 14. størsta býin í Danmark. Silkeborg er høvuðsbýur í Silkeborg kommunu  og liggur á óslættari jørð við skógarklæddum heyggjum. Gudenáin rennur tætt framvið miðbýin. Rutubátar sigla til Silkeborgvøtnini og Himmelbjerget frá tí lítlu havnini í býnum, og tað gamla dampskipið Hjejlen er tann kendasti av teimum.

Silkeborg er ein statiónsbýur á jarnbreytastrekkinum millum Skanderborg og Herning. Býurin liggur í Región Miðjútland.

Býir í Región Miðjútlandi
Býir í Danmark


Fredericia

Fredericia er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 43.158 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Fredericia til tann 16. størsta býin í Danmark. Fredericia er høvuðsbýur í Fredericia kommunu.

Býir í Danmark
Býir í Región Suðurdanmark


Viborg

Viborg er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 38.572 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Viborg til tann 17. størsta býin í Danmark. Viborg er høvuðsbýur í Viborg kommunu, fólkatalið í Viborg kommunu er 94.486 (2014). Býurin er ein av elstu býunum í Danmark og liggur mitt í Jútlandi við tann søguliga Hernaðarvegin. Navnið á býnum, sum gjøgnum tíðirnar er blivið skrivað sum Wibjerg, Wibiærgh, Wybærgh, Wiburgh og á latíni sum Wibergis, vísir til eitt vígt stað til gudsdyrkan, eftirsum Vi á forndonskum merkir halgidómur, og so vísir navnið eisini til tað, at býurin liggur rættiliga høgt uppi. Viborg merkir sostatt "tað heilaga staðið á heygnum".

Viborg Kommuna er eftir víddini tann næststørsta í Danmark, næst eftir Ringkøbing-Skjern Kommunu. Síðan 1. januar 2007 hevur býurin verið sæti fyri miðfyrisitingina í Región Miðjútland.

Í 2012 varð Viborg kommuna kosin sum Ársins ítróttakommuna og Ársins ungdómskommuna.

Keldur

Býir í Región Miðjútlandi
Býir í Danmark


Holstebro

Holstebro er ein býur í Miðjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 34.873 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Holstebro til tann 19. størsta býin í Danmark. Holstebro er høvuðsbýur í Holstebro kommunu.

Kend fólk úr Holstebro
 Hans Erik Lerchenfeld, guitaristur
 Henning Dyremose, fyrrv. fíggjarmálaráðharri og stjóri
 Henning Stærk, sangari
 Jens Jørgen Thorsen, listamálari og fjøltáttaður listamaður
 Jens Rohde, radiostjóri, fyrrv. fólkatingslimur (V)
 Mikael Simpson, sangari
 Pernille Vigsø Bagge, fólkatingslimur (SF)
 Søren Gade, fyrrverandi verjumálaráðharri (V)
 Morten Spiegelhauer, journalistur
 Jeppe Huldahl, golfspælari
 Kim Kristensen, fótbóltsleikari
 Charles Christian Lauritsen, atomfysikari (var eitt nú við til at uppfinna atombumbuna)
 Iben Dorner, sjónleikari
 Charlotte Sahl-Madsen, konservativ ráðharri fyri vísund
 Elias Ehlers, Stand-up skemtari
 Carl Christian von Støcken, fyrrverandi danskur góðseigari og politikari
 Christian Juncker, tónleikari og sangskrivari

Býir í Región Miðjútlandi
Býir í Danmark


Hjørring

Hjørring er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 25.071 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Hjørring til tann størsta býin í Vendsyssel. Hjørring er høvuðsbýur í Hjørring kommunu.

Vinabýir
Hjørring er vinabýur við fimm býir í Norðurlondum, ein av teimum er Runavíkar. Hjørring kommuna samtykti í 2007 at hesir vóru vinabýirnir við Hjørring:
Runavík (Føroyar)
Kerava (Finnland)
Reykjanesbær (Ísland)
Kristiansand (Noreg)
Trollhättan (Svøríki)

Keldur

Býir í Región Norðurjútlandi


Hadsund Suður

Hadsund Suður (á donskum: Hadsund Syd) er eitt býarøki í Norðurjútlandi í Danmark fáir hundrað metrar sunnanfyri Hadsund á syðru síðu av Mariagerfjørðinum. Í býnum búgva 477 fólk (2014).  Býurin er vaksin upp fram við tí gomlu ferjuleguni við Mariagerfjørðin. Býarøkið virkar sum ein býarpartur í Hadsund á norðursíðuni av Mariagerfjørðinum. Fjarstøðan til Hadsund er tann 252 m langa Hadsundbrúgvin. Harvið er frástøðan til Hadsund meira enn 200 metrar, og Danmarks Statistik sær tí hetta økið sum eitt sjálvstøðugt býarøki. Størsta virki í býnum Byens er Rikki Tikki Company, sum eitt nú er kent fyri at gera blandt Trip Trap Nissur. Umframt hesa fyritøkuna er eisini ein endurnýtsluhandil har og ein krógv, Færgekroen við einum lítlum hotelli (Hotel Syd). Býurin hevur sína egnu lítlu havn til stuttleikabátar, sum liggur við endan av Færgevej við gomlu ferjuleguna.

Áðrenn 1880-árini bleiv bygdin nevnt Hadsund Huse, í 1883 varð økið nevnt Sønder Hadsund og hevði hetta navnið til 1970-árini, og hevur síðan tá verið nevnt Hadsund Syd (á føroyskum Hadsund Suður).

Bøkur
 Lise Andersen, Erling Gammelmark og Heino Wessel Hansen, Hadsund – en by bliver til, Hadsund Egns Museum 2004. ISBN 87-988211-1-3
 Hadsund – fra ladested til industriby, af Vibeke Foltmann m.fl., udgivet af Sparekassen Hadsund 1983, ISBN 87-982081-2-8
 Aase M. Pedersen Livet omkring en bro, Hadsund Bogtrykkeri/Offset Aps. ISBN 87-981494-2-3
 Lise Andersen Foreningsliv i Hadsund 1884-1994, udgivet af Hadsund Håndværker og Borgerforening 1994. ISBN 87-984925-0-0
 Arne Lybech, Hadsund Bogen 2010, december 2010. ISBN 978-87-92166-10-4
 Arne Lybech, Hadsund Bogen 2011, november 2011. ISBN 978-87-993817-3-9
 Arne Lybech, Hadsund Bogen 2012, november 2012. ISBN 978-87-995524-6-7
 Henrik Bugge Mortensen, Danmarks Smukkeste Fjord, 1995. ISBN 87-985227-0-1
 Henrik Bugge Mortensen, Danmarks Smukkeste Fjord 2, 2000. ISBN 87-90838-02-5
 Henrik Bugge Mortensen, På Strejftog I Himmerland , 1996. ISBN 87-985227-4-4
 Jørgen Toubro, En Hadsund-Bog 1979. ISBN 87-87629-12-7

Keldur

Býir í Región Norðurjútlandi
Mariagerfjørður
Hadsund


Linkoban

Ling Ly, betri kend sum Linkoban (fødd 1985, deyð 17. februar 2016) var ein donsk-kinesisk-vjetnamesisk hip-hopsongkvinna og rappari. Hon hevur eitt nú framført á SPOT Festival 2013 og á Roskilde Festival sama árið. Hon doyði av krabbameini hálvt annað ár eftir at sjúkan varð staðfest.

Útgávur

Album
 2013 - Ox

Útvortis ávísing
Tumblr
YouTube
Twitter

Danskar songkvinnur
Føðingar í 1985
Andlát í 2016


Sønderborg

Sønderborg er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 27.434 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Sønderborg til tann 23. størsta býin í Danmark. Sønderborg er høvuðsbýur í Sønderborg kommunu.

Býir í Danmark


Aabenraa

Aabenraa (Åbenrå) er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 15.814 fólk (2014). Aabenraa er høvuðsbýur í Aabenraa kommunu.

Býir í Danmark


Visborg

Visborg er ein bygd í Himmerland, 3 km í ein landnyrðing av Hadsund. Bygdin hoyrir til Mariagerfjord kommunu í Región Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 427 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Tønder

Tønder er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 7.595 fólk (2014). Tønder er høvuðsbýur í Tønder kommunu.

Býir í Danmark


Apokatastasis

Apokatastasis er læran um at øll menniskju venda aftur til tað upprunaliga sæla samfelagið við Guði; Guðs ríkis endaliga sigur. At við enda tíðarinnar fer at henda ein endurreisn av øllum lutum, ein "ævig sáttargerð", har alt samalt aftur verður sett í sín uppruna, við einleika og reinleika. Hugtakið ber í sær at øll menniskju verða sæl hin eina dag. Henda apokatastasislæra varð fordømd sum kættarí av kirkjuni í ár 553, men hevur stungið høvdið uppundan aftur í ávísum tíðarbilum gjøgnum søguna, til dømis hjá nøkrum gudfrøðingum ortodoksu kirkjuni og tíðliga í 1800-talinum við týska gudfrøðinginum Friedrich Schleiermacher. Hon mótsigur teimum ápostólsku skriftunum, teimum aldargomlu trúarorðunum, ið eru komin sum fylgja av falslæru (t.d. nikensku trúarjáttanina). Apokatastasis stríðir móti trúnni á, at tað á dómadegi definitivt verður settur skilnaður millum tey sælu og tey glataðu. Læran er m.a. grundað á:

 "Táið tá alt er lagt undir Hann, skal Sonurin sjálvur eisini leggja Seg undir tann, ið legði alt undir Hann, fyri at Gud skal vera alt í øllum". Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Korint 15:28.
 "Tí Gudi líkaði, at øll fyllingin skuldi búgva í Honum, og við Honum at gera alt sátt við Seg - veri tað nú tað, sum á jørðini er, ella tað, sum í Himlunum er - táið Hann gjørdi frið við blóði kross Hansara". Bræv Paulusar til samkomuna í Kolosse 1:19-20.
 "Tí hevur Gud eisini sett Hann ógvuliga høgt og givið Honum navnið, sum yvir øllum nøvnum er, fyri at í navni Jesusar hvørt knæ skal boyggja seg, teirra, sum í Himli eru, teirra, sum á jørðini eru, og teirra, sum undir jørðini eru, og hvør tunga skal játta, at Jesus Kristus er Harri, Gudi Faðir til dýrd". Bræv Paulusar til samkomuna í Filippi 2:9-11.

Gudalæra
Kristindómur


Skagen

Skagen er ein býur í Frederikshavn kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.198 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Hirtshals

Hirtshals er ein býur í Hjørring kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 5.959 fólk (2014). Føroyska ferjan Norrøna hjá Smyril Line siglir úr Tórshavn til Hirtsals einaferð um vikuna um veturin og tvær ferðir um vikuna um summarið. Nógvir føroyingar búgva í Hirtshals, og nógvir føroyskir fiskimenn hava tætt tilknýti til býin, tí teir hava landa har ofta og summir sigla regluliga út frá Hirtshals, men búgva tó í Føroyum. Summir av føroyingunum sum búgva í Hirtshals eiga fiskiskipa har. Í 1990-árunum fluttu fleiri føroyskar familjur til Hirtshals orsakað av kreppuni, sum rakti hart í Føroyum og førdi til stórt arbeiðsloysi og stóra fráflyting. Føroyska Brøðrasamkoman eigur og rekur samkomuhúsið Malta í Hirtshals.

Keldur

Býir í Región Norðurjútlandi


Ribe

Ribe er ein býur í Suðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.168 fólk (2014).

Býir í Danmark


Regiónir í Danmark

Danmark er býtt sundur í fimm regiónir og 98 kommunur. Hetta uppbýti kom í gildi frá 1. januar 2007, eftir Kommunalreformin í 2007.

Listi yvir regiónir

Keldur

Regiónir í Danmark


Región Norðurjútland

Región Norðurjútland (Danskt: Region Nordjylland) er ein av teimum fimm Regiónunum í Danmark, sum vóru settar á stovn 1. januar 2007 eftir at Kommunalreformurin varð samtyktur í 2005. Región Norðurjútland fevnir um tað fyrrverandi Nordjyllands Amt og um teir partar av tí gamla Viborg Amt, ið liggja norðanfyri Limfjørðin, íroknað oynna Mors. Harumframt er tann norðari parturin av tí nú fyrrverandi Århus amt, har ið býurin Mariager liggur. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Regiónshúsinum í  Aalborg Eystur.

Regiónirnar í Danmar eru komnar í staðin fyri tey gomlu amtini, og talið av kommunum er minkað til 98. Tað eru 11 kommunur í Región Norðurjútlandi, fólkatalið er 580.272 (2013) og økið fevnir um 7.910 km². Regiónsráðsformaður er Ulla Astman.

Kommunur í regiónini

Keldur

Regiónir í Danmark


Páskir

Páskirnar eru størsta kristna hátíðin. Vit minnast Jesu deyða og uppreisn og siður hansara á deyða og á tí illa. Fyri tey kristnu er hetta gleðiboðskapurin um, at menniskjan nú hevur at gongd til Guds ríki í trúnni á Jesus. Paulus ápostul sigur, at um Jesus ikki var deyður, so var kristni boðskapurin syndarligur, og tá var trúgvin til fánýtis. Tað er ikki vist, at tey fyrstu kristnu hava hildið páskir. Seint í 3. øld varð semja gjørd um, at Jesus doyði langafríggjadag og reis upp sunnudag. Eftir kirkjufund í Nikea ár 325 varð tíðar bilið fyri páskirnar lagt. Halgidagarnir um páskirnar eru: Pálmasunnudagur, skírhósdagur, langifríggjadagur, páskadagur (páskasunnudagur) og 2. páskadagur. Skírhósdagur, langafríggjadagur og páskaaftan vórðu róptir: Triduum sanctum – tríggjadagahalgan, síðsta stigið í fyrireikingunum til at halda páskir. Hátíðarhaldið hevur frá fyrndini verið til at fagna várinum og hinum vaknandi gróðrinum.

Bíbliunnar frásøgn um Jesu líðing, deyða og uppreisn hevur hugkveikt mong tónaskøld og sálmayrkjarar gjøgnum tíðirnar, klassisk og nútímans. Ofta verða ymisk tónaverk og sangverk framførd um páskirnar. Nevnast kann passiónstónleikurin í protestantisku kirkjuni, ið snýr seg um Jesu líðing. Kendasta klassiska tónaskaldið er Johann Sebastian Bach, ið hevur skrivað Matteus- og Jóhannespassiónina. Tað verður hildið, at hann eisini hevur gjørt Lukaspassiónina og Markuspassiónina. Her fnna vit solistar, ið umboða Jesus, Judas, Pilatus og onnur kend nøvn. Einstøku partarnir eru knýttir saman við sálmum, ið undirstrika søgugongdina og samstundis knýta samband við protestantisku gudstænastuna.

Orðalýsing

Páskir er kvennkynsorð í fleirtali og ikki hvørkikynsorð, sum hoyrist so mangan. Tí eiga vit av røttum at siga eitt nú "gleðiligar páskir" og ikki "gleðilig páskir", "eg var og ferðaðist um páskirnar" og ikki "um páskini". Í norrønum máli var tað kallkynsorð í fleirtali páskar, men kom eisini fyri sum kvennkynsorð í sama sniði. Men í norrønum kemur tað eisini hendingaferð fyri í teirri mynd, sum vit kenna tað: páskir sum kvennkynsorð. Soleiðis t.d. í hinum stóra fornnorska bíbliusøguverkinum, sum gongur undir navninum Stjórn. Har stendur undir 1. Mósebók "laugardaginn fyrir pásk¬ir", t.e. "leygardagin fyri páskir". Á nútíðaríslendskum er tað kallkynsorð páskar. Men hví er so stór óvissa um kyn og form á hesum orði longu frá fyrndini? Frágreiðingin man helst vera tann, at hetta er tøkuorð, ikki upprunaorð í málinum, men innkomið uttaneftir, t.e. sunnaneftir við kristindóminum. Tað er komið um grikskt og latín úr hebráiskum máli, tí máli, sum Gamla Testamentii er skrivað á, har tað æt pesach og merkti "at leypa um". Ein týðandi táttur í páskahaldinum hjá gýðingum var at eta páskalambið. Á týskum eita páskir Ostern og á enskum easter. Hildið verður, at tað er komið av navninum á eini gyðju ella gudinnu fyri várinum. Tað er skylt millum annað við ættarnavnið eystur, har sum sólin kemur upp.

Jødiskir páskasiðir

Jødar halda páskir til minnis um, tá ið ísraelsfólk sluppu út úr trælahaldinum í Egyptalandi. Jerúsalem í Ísrael var staðurin, har øll fóru á páskum, tí her stóð templið. Tá ið tað var rivið niður, seinastu ferð ár 70 e.Kr., helt fólkastreymurin uppat, men enn er Jerúsalem staðurin, har nógvir jødar ferðast á páskum. Í tempultíðini ofraðu tey lomb á páskum. Í dag eta jødar páskamáltíð, har maturin hevur symbolskan týdning.

Jødisku páskirnar stava frá tí ferðini, tá ið Gud bjargaði ísraels fólki undan teimum tíggju plágunum. Tá ið tíggjunda plágan skuldi koma, sigur Gud ísraelsfólki, hvussu tey skulu bera seg at, skal deyðseingilin ikki koma á gátt. Tað var blóðið av lambi, ið skuldi smyrjast um úthurðina, sum tekin fyri, at Gud vildi bjarga teimum. Hetta var ikki fremmant fyri teimum, tí vanligt var at ofra til Gud, at bøta um syndir, og tá varð blóð nýtt. Prestar tóku sær av hesum. Blóðið av lombum undan seyði ella geitum varð ofrað á altarinum í templinum. Fólk tóku deyða lambið, ið tey høvdu samsýnt fyri, heim við sær og mat gjørdu. Hetta var páskalambið, sum tey ótu á páskum.  Jødar ferðaðust tríggjar ferðir um árið til Jerúsalem, tá ið templið stóð. Teir høvdu offurgávu við sær til prestarnar og templið.

Hátíð
Kristindómur


Skírhósdagur

Skírhósdagur ella skírisdagur er hósdagurin í stilluviku. Skírhósdagur er heiligdagur í nøkrum fáum londum í heiminum. Navnið merkir reinur – skírur. Hendan dagin innsetti Jesus heilagu kvøldmáltíðina og vaskaði lærusveinunum um føturnar. Seinni sama dag varð Jesus svikin av Judasi í Getsemane urtagarði. Hin seinasta kvøldmáltíðin Jesus hevði sagt lærusveinunum frá, at hann fór at líða nógv, og at fíggindar hansara fóru at taka hann av døgum. Eftir at hava verið saman við teimum í trý ár, skuldi hann verða tikin frá teimum. Kvøldið fyri, at Jesus skuldi krossfestast, sótu hann og lærusveinarnir í eini loftsstovu. Jesus át sína seinastu máltíð saman við teimum. Her innsetti hann heilagu kvøldmáltíðina við at geva lærusveinunum breyð og vín, sum hann segði var likam og blóð sítt. Teir skuldu eta breyðið og drekka vínið til tess at minnast Jesus. Aftaná segði hann, at ein av lærusveinunum fór at svíkja hann. Judas fór sama kvøldið til høvuðsprestarnar og segði teimum frá, hvar teir kundu finna Jesus og taka hann.

Fyrsti liður í orðinum skírhósdagur er stovnurin í lýsingarorðinum skírur, ið merkir "reinur". Frágreiðingin skal vera, at fólkið hevur fingið reinsan fyri syndir sínar eftir ta longu føstuna, men hugsandi er eisini, at sipað verður til fótatváttin gitna henda dagin.

Hátíð
Kristindómur


Thisted

Thisted er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 13.079 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Hanstholm

Hanstholm er ein býur í Thisted kommunu í Región Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 2.157 fólk (2014). Til 2. oktober 2010 var Hanstholm Havn atløgubryggjan hjá Norrønu í Danmark, síðan tá hevur Norrøna siglt til Hirtshals í staðin. Ongin tokstøð er í Hanstholm.

Undir seinna heimsbardaga vóru bunkarir bygdir á strondini í Hirtshals og kanónir vóru settar upp. Nakað av hesum sæst enn. Olsen-Banden filmurin Olsen-banden i Jylland er lutvíst upptikin har.

Gongdin í fólkatalinum

Keldur

Býir í Región Norðurjútlandi


Hadsundbrúgvin

Hadsundbrúgvin er ein 250 m long klappbrúgv í Himmerland, Jútland, sum er ætlað motoraktførum, ið skulu koyra yvirum Mariagerfjørðin. Brúgvin bindir Eysturjútland Hadsund Suður saman við Himmerland Hadsund. Brúgvin læt upp hin 10. november 1976 eftir at byggingin byrjaði í 1974. Brúgvin er 252 metrar long, 21,6 metrar breið og hevur eina miðal gjøgnumsiglingarbreidd á 26 metrar.

Brúgvar í Danmark
Mariagerfjørður
Hadsund


Nykøbing Mors

Nykøbing Mors er ein býur í eystara partinum av oynni Mors í Limfjørðinum í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 9.031 fólk (2014). Nykøbing Mors er høvuðsbýur í Morsø kommunu.

Býir í Región Norðurjútlandi


Aars

Aars ella Års er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 8.105 fólk (2014). Aars er høvuðsbýur í Vesthimmerlands kommunu. Býurin liggur mitt í Vesthimmerland 43 km í ein útsynning av Aalborg, 44 km norðanfyri Viborg, 28 km í ein útnyrðing av Hobro og 27 km í ein landssynning av Løgstør. Mitt í býnum liggur Aar kirkja, ið var bygt úr granitti í 13. øld. Tá Aars fekk egna tokstøð og býurin vaks, varð tað neyðugt at útbyggja kirkjuna í 1921-22, tá bleiv hon kálkað hvít og sær enn út sum tá.

Býir í Región Norðurjútlandi


Skelund

Skelund er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 438 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Øster Hurup

Øster Hurup er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 721 fólk (2022).

Býir í Región Norðurjútlandi


Als (býur)

Als er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 927 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


270-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini - 270-árini - 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini

Ár: 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279

Hendingar

Slóðir úteftir

270-árini
Áratíggju


270

Hendingar

Føðingar

Andlát

270-árini


260-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini - 260-árini - 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini 310-árini

Ár: 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269

Hendingar

Slóðir úteftir

260-árini
Áratíggju


260

Hendingar

Føðingar

Andlát

260-árini


250-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini - 250-árini - 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini 300-árini

Ár: 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259

Hendingar

Slóðir úteftir

250-árini
Áratíggju


250

Hendingar

Føðingar

Andlát

250-árini


Región Suðurdanmark

Región Suðurdanmark (á donskum máli: Region Syddanmark) fevnir um kommunurnar, ið vóru í fyrrverandi amtunum: Fyns, Ribe og Sønderjyllands amtum, umframt tær nú fyrrverandi kommunurnar: Børkop, Egtved, Fredericia, Give, Jelling, Kolding, Lunderskov, Vamdrup og Vejle, ið hoyrdu til Vejle Amt. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Vejle.

Í regiónini eru 22 kommunur, harav 3 tær fólkaríkastu eru Odense, Esbjerg og Vejle við ávikavist uml. 187 000, 114 000 og 105 000 íbúgvum. Fanø kommuna hevur lægsta fólkatal í regiónini við umleið 3 000 íbúgvum. 3 av teimum 22 kommununum í regiónini vórðu ikki lagdar saman við øðrum kommunum á tí seinasta kommunalreforminum: Odense, Fredericia og Fanø.

Við einum fólkatali á umleið 1,2 mio. er Región Suðurdanmark triðstørsta región í Danmark eftir Høvuðsstaðin (1,7 mio.) og Miðjútland (1,27 mio.) Eftir vídd er regiónen tann næststørsta við 12 191 km², bara Región Miðjútland er størri við 13 142 km².

Statsligar uppgávur í Región Suðurdanmark vera viðgjørdar í Statsforvaltning Suðurdanmark.

Kommunur í regiónini

Keldur

Región Suðurdanmark


240-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini - 240-árini - 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini 290-árini

Ár: 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249

Hendingar

Slóðir úteftir

240-árini
Áratíggju


240

Hendingar

Føðingar

Andlát

240-árini


Nørresundby

Nørresundby er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 21.761 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Roskilde

Roskilde er ein býur á Sjællandi í Danmark. Í býnum búgva 48.721 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Roskilde til tann 10. størsta býin í Danmark. Roskilde er høvuðsbýur í Roskilde kommunu og er partur av Región Sjælland.

Býir í Danmark
Býir í Región Sjælland


Helsingør

Helsingør er ein býur í Høvuðsstaðarregiónini í Danmark. Í býnum búgva 46.407 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Helsingør til tann 12. størsta býin í Danmark. Helsingør er høvuðsbýur í Helsingør kommunu.

Býir í Danmark
Býir í Høvuðsstaðarregiónini


Hørsholm

Hørsholm er ein býur í Sjællandi í Danmark. Í býnum búgva 46.229 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Hørsholm til tann 13. størsta býin í Danmark. Hørsholm er høvuðsbýur í Hørsholm kommunu.

Býir í Danmark
Býir í Høvuðsstaðarregiónini


230-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini - 230-árini - 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini 280-árini

Ár: 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239

Hendingar

Slóðir úteftir

230-árini
Áratíggju


230

Hendingar

Føðingar

Andlát

230-árini


Región Høvuðsstaðurin

Región Høvuðsstaðurin (á donskum: Region Hovedstaden) er við sínum 1,7 mió. íbúgvunum tann fólkaríkasta av teimum fimm regiónunum í Danmark.

Regiónin er ein samanlegging av teimum gomlu amtunum Keypmannahavnar og Frederiksborg amtum, Keypmannahavnar og Frederiksberg kommunum og Bornholms Regiónskommunu og hevur harumframt yvirtikið uppgávurnar hjá Hovedstadens Sygehusfællesskab. Regiónin hevur miðfyrisiting í Hillerød. Regiónin hevur umleið 36 000 starvsfólk (gjørt upp í fulltíðarstørv) og hevði í 2013 eitt samlað búskett á 34,2 mia. kr.

Región Høvuðsstaðurin verður stýrt av einum regiónsráði, sum fyrstu ferð varð valt hin 15. november 2005. Uppgávurnar hjá regiónini eru fyrst og fremst innan heilsu og sjúkrahús, íroknað heilsutrygging. Regiónin hevur størsta sjúkrahúsverkið í Danmark við 11 sjúkrahúsum, íroknað Region Hovedstadens Psykiatri. Útreiðslurnar til heilsuøkið eru umleið 90 % av samlaðu útreiðslunum hjá regiónini.

Statsligar uppgávur í Región Høvuðsstaðnum hoyra undir Statsforvaltningen Hovedstaden.

Regiónsráðið
Regiónsráðið sær soleiðis út tíðarskeiðið 2014-17:
 Socialdemokraterne – 13 limir
 Socialistisk Folkeparti – 2 limir
 Venstre – 8 limir
 Konservative – 5 limir
 Dansk Folkeparti – 4 limir
 Det Radikale Venstre – 3 limir
 Eindarlistin – 5 limir
 Liberal Alliance – 1 lim

Sophie Hæstorp Andersen (Socialdemokraterne) er regiónsráðsformaður.

Kommunur í regiónini
Tað eru 29 kommunur í Región Høvuðsstaðnum:

Keldur

Región Høvuðsstaðurin í Danmark
Regiónir í Danmark


Á

Á [ɔɑː] er annar bókstavur í tí føroyska stavraðnum.

Bókstavir


Ð

Ð (stóra Ð, lítla ð) er 5. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í íslendska stavraðnum og hevur fyrr verið brúkt í fornum og miðenskum. Á føroyskum verður hesin bókstavur nevndur edd. Eitt føroyskt orð kann ikki byrja við ð, men ð kann standa mitt í einum orði ella í endanum av einum orði.

Á føroyskum verður ð ikki úttalað í orðum longur, tað er annaðhvørt fallið burtur (sí dømi niðanfyri) ella verður úttalað sum j (t.d. miðan) ella v (t.d. maður). V.U. Hammershaimb valdi at taka ð við í mállæru sína, meðan Jakobsen, doktari, ikki tók tað við í sínum uppskoti til stavrað og mállæru.

Av tí at ð ofta er stumt á føroyskum, eru tað mong ið hava trupult við at skriva tað rætt, tí ein skal kenna reglurnar væl. T.d. skal eitt navnorð, sum stendur í hvørjumfalli, ongantíð enda við ð. Og ofta er ð einasti munur millum bundið og óbundið hvørkikynsorð í hvør- og hvønnfalli eintal. Í døminum "stykki" niðanfyri eru teir formarnir, sum trupult kann vera at skilja ímillum, skrivaðir við reyðum.

Orðini var og varð verða úttalað eins, men hava ikki somu merking. Var er tátíðarformur av tí, sum eitur er í nútíð (hon er heima, hon var heima). Varð er tátíðarformur av tí, sum eitur verður í nútíð (bókin verður lisin, bókin varð lisin í útvarpinum).
Tvey onnur orð, ið ljóða eins, eru í  og ið, har í hevur sama týdning sum i á donskum og in á enskum, meðan ið kann skiftast út við orðið sum.

Bókstavir


Valdemar á Løgmansbø

Valdemar á Løgmansbø (føddur 1952) er ein føroyskur rithøvundur, sangari, tónleikari, sangskrivari og fyrrverandi fótbóltsleikari við MB og FS Vágar. Hann er útbúgvin bygningssnikkari. Hann fór sum 13 ára gamal við pápa sínum at rógva út frá Eggersøe á Kappanum. Hálvt ár seinni arbeiddi hann nakrar mánaðar hjá kommununi í Miðvági, síðan fór hann á realskúlan á Giljanesi. Eftir páskaroyndina fór hann yvir til Grønlands við línubátinum Varberg, har hann var næstu 10 mánaðirnar. Síðan fór hann í 1969 við Ólavi Halga yvir til New Foundlands at fiska. Summarið 1969 fór hann í læru í Sandavági sum bygningssnikkari, og varð útlærdur í 1973. Síðan 1973 hevur hann arbeitt sum snikkarameistari.
Hann spælir enn guitar, hóast hann bert hevur fingið skaða í tummil og longutong á vinstru hond. Hann var gestur í útvarpssendingini Brunsj hin 22. apríl 2014, har hann framførdi tveir sangir og spældi guitar, í sendingini nevndi verturin, Eyðfinn Jensen, at hann var spentur uppá at hoyra, hvussu tað ljóðaði tá ein spældi guitar við trimum fingrum. Tað hoyrdist ikki, at hann ikki fekk nýtt tveir fingrar, var verturin sannførdur um.

Útgávur

Tónleikaútgávur

Egnar útgávur
 1994 - Hvat er millum teg og meg.
 2001 - Uttanfyri gluggan.
2011 - Lívsgleði

Uppsamlingsútgávur
1996 - Innkast, FS Vágar, Valdemar syngur sangirnar: Ein kvinna, ein maður, FS Vágar og Myndað á heitari nátt.

Systkini á Løgmansbø
1992 - Sjómanssangir eftir Harry Birtilíð, harav Valdemar eigur tvey løg
1993 - Sjómanssangir 2 eftir Harry Birtilíð, harav Valdemar eigur øll løgini
2002 - CD við uppsamling av 20 sangum frá undanfarnu útgávum

Bókmentir

 2006 - Kirjugarðsoyggin (Í Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur)

2014 - Tann vinurin kæri. Bókin er um skaldið Harry Birtilíð
2014 - Ódnartakið í Mín jólabók

Yrkingasøvn
 2000 - Bátsbeinabjølgur brunnin
 2007 - Spegilsmyndir
 2009 - Kringla

Annað
 2012 - Ice Floe III: International Poetry of the Far North, yrkingin Várljóð.
 2014 - Mín Jólabók, adventssøgan Ódnartakið.

Starvslønir o.a.
2014 - starvsløn í 3 mánaðir frá Mentanargrunni Landsins

Familja
Foreldur: John á Løgmansbø úr Miðvági, og Johild á Løgmansbø, f. Hansen, úr Sørvági. Pápin gekk burtur við Sjeystjørnuni í 1973, tá var Valdemar 20 ára gamal. Omman og abbin í faðirætt vóru Nicolina Johannesen, ættað av Dunganum í Sørvági, og Tummas Jacob Johannesen úr Miðvági. Omman og abbin í móðurætt vóru Valdina Hansen úr Sørvági og Hans Hansen úr Funningi. Varð í 1975 giftur við Trygvør á Løgmansbø, f. Nattestad, saman eiga tey fýra børn: Jónley (1976), Biritu (1978), Torgunn (1989) og Ingmar (1993).

Keldur

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir tónleikarar
Føroysk tónaskøld
Føðingar í 1952


Æ

Æ ella æ er 28. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í íslendska, danska og norska stavraðnum.

Bókstavir


Ą

Ą ella ą er bókstavur í tí pólska og litaviska stavraðnum.

Bókstavir


Ø

Ø ella ø er 29. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í danska, norska og suðursámiska stavraðnum.

Bókstavir


Íslendska stavraðið

Íslendska stavraðið er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva íslendska málið.

C, Q og W verða bert nýttir í íslendskum orðum av útlendskum uppruna. Z varð nýtt til 1973, men tá fór man burtur frá tí. Tó nýtir íslendska tíðindablaðið Morgunblaðið onkuntíð bókstavin z, og skúlin Verzlunarskóli Íslands hevur z í navninum.

Stavrað bygd á tað latínska
Íslendskt mál


Høgni Egilstoft Nielsen

Høgni Egilstoft Nielsen (føddur 29. apríl 1997) úr Sandavági er ein føroyskur telvari og fótbóltsleikari. Hann vann FM í talvi bert 16 ára gamal í apríl 2014. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann aftur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali. Høgni hevur eisini gjørt nógv um seg í Norðulandameistarakapping fyri ung. Í 2008 vann Høgni silvur fyri telvarar 10 ár og yngri, ið varð hildin í Danmark. Í 2010 vann Høgni bronsu fyri telvarar 12 ár og yngri, ið varð hildin í Svøríki. Í 2012 vann Høgni silvur fyri telvarar 14 ár og yngri, ið varð hildin í Finnlandi. Í 2013 vann Høgni bronsu fyri telvarar 16 ár og yngri, ið varð hildin í Íslandi.

Høgni spælir eisini fótbólt. Hann spælir við fótbóltsliðnum 07 Vestur. Hann hevur umboðað føroyska fótbóltslandsliði bæði fyri U-15 og U-17. Høgni spældi við U-15 í 2011. Í 2012 og 2013 umboðaði Høgni U-17 landsliðið. Hann spældi tó ongan dyst í 2012, men spældi allar dystirnar U-17 liðið spældi í 2013, sum var 10 dystir.

Familja
Bróðir Høgna, Rógvi Egilstoft Nielsen, er eisini telvari og vann FM í talvi í 2012 og luttók á Talv-OL 2012. Pápi teirra er fyrrverandi fótbóltsleikari og telvarin Torkil Nielsen, ið skoraði málið hjá Føroyum í 1-0 sigrinum móti Eysturríki í 1990.

Keldur

Føðingar í 1997
Føroyskir telvarir
07 Vestur leikarar
Sandavágsingar


Niðurlendska stavraðið

Niðurlendska stavraðið er bygt á latínska stavraðið og verður nýtt til at skriva niðurlendska málið.

Stavrað bygd á tað latínska
Niðurlendskt mál


220-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini - 220-árini - 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini

Ár: 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229

Hendingar

Slóðir úteftir

220-árini
Áratíggju


220

Hendingar

Føðingar

Andlát

220-árini


Frísisk mál

Frísisku málini eru ein grein av germansku málfamiljuni.

Flokking
 Vesturfrísiskt mál (Frysk)
 Saterfrísiskt mál (Eysturfrísiskt mál) (Seeltersk)
 Norðurfrísiskt mál (Frasch / Fresk / Freesk / Friisk)

Samanburður
 Danskt mál: Drengen strøg pigen på hagen og kyssede hende på kinden.
 Saterfrísiskt mál: Die Wänt strookede dät Wucht uum ju Keeuwe un oapede hier ap do Sooken.
 Norðurfrísiskt mál (Böökinghiirder frasch): Di dreng aide dåt foomen am dåt kan än mäket har aw da siike.
 Vesturfrísiskt mál: De jonge streake it famke om it kin en tute har op 'e wangen.

Frísisk mál
Mál í Evropa


Þ

Þ ella þ er 30. bókstavur í tí íslendska stavraðnum.

Bókstavir
Íslendskt mál


Vesturfrísiskt mál

Vesturfrísiskt (Frysk) er eitt av frísisku málunum. Vesturfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Frieslandi.

Útvortis ávísing
 Fryske Akademy

Mál í Niðurlondum
Frísisk mál


Norðurfrísiskt mál

Norðurfrísiskt (Frasch / Fresk / Freesk / Friisk) er eitt av frísisku málunum. Norðurfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Nordfrieslandi.

Útvortis ávísing
 Nordfriisk Instituut

Mál í Týsklandi
Frísisk mál


Frísaland

Frísaland er ein landspartur í Niðurlondum og í Týsklandi

Niðurlond
Týskland


Saterfrísiskt mál

Saterfrísiskt (Seeltersk) er eitt av frísisku málunum. Saterfrísiskt verður fyrst og fremst tosað í Saterlandi í Týsklandi.

Útvortis ávísing
 Sater Frisian Course

Mál í Týsklandi
Frísisk mál


Norðurfrísisk Wikipedia

Norðurfrísisk Wikipedia er tann norðurfrísiskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.

Keldur
 Norðurfrísisk Wikipedia

Frísisk mál
Wikipedia


210-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 160-árini 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini - 210-árini - 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini

Ár: 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219

Hendingar

Slóðir úteftir

210-árini
Áratíggju


210

Hendingar

Føðingar

Andlát

210-árini


200-árini

Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld

Áratíggju: 150-árini 160-árini 170-árini 180-árini 190-árini - 200-árini - 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini 250-árini

Ár: 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209

Hendingar

Slóðir úteftir

200-árini
Áratíggju


Sung Jae-ki

Sung Jae-ki (Hangul: 성재기 føddur 11. september 1967 í Daegu - deyður 26. juli 2013 í Mapo í Seoul var ein Suðurkoreanskur mannarættindaaktivistur, ið stríddist fyri rættindum hjá monnum mótvegis kvinnum. Hann var anti-feministur. Sung stovnaði Association of Korean male(남성연대) og var formaður har frá 2008 til 2013. Hann tók lívið av sær í 2013 við at loypa av Mapo-brúnni. Hann hevði kunngjørt á heimasíðu síni dagin fyri, at hann ætlaði at taka lívið av sær, tá skyldaði hann umleið 200 milliónir dollarar.

Keldur

Slóðir úteftir

Suðurkoreanar
Føðingar í 1967
Andlát í 2013


Boris Spasskij

Boris Vasiljevitj Spasskij (Бори́с Васи́льевич Спа́сский), føddur 30. januar 1937, er ein russiskur stórmeistari og fyrrverandi heimsmeistari í talvi. Hann var tann 10. talvheimsmeistarin og vann hann heitið fleiri ár á rað frá 1969 til 1972. Hann er kendur sum ein av teimum størstu telvarunum, og er hann eisini tann elsti talvheimsmeistarin, ið er á lívi.

Spasskij vann Sovjetiska Talvmeistaraskapin tvær ferðir (1961, 1973) og tvær ferðir tapti hann finaluna (1956, 1963). Hann var ein av kandidatunum til Talv Heimsmeistaraskapin sjey ferðir (1956, 1965, 1968, 1974, 1977, 1980 og 1985).

Á Talv-OL í 1984 í Thessaloniki megnaði føroyski telvarin John Rødgaard at spæla javnt móti Spasskij.

Barna- og ungdómsárini
Hann varð føddur í Leningrad (nú Sankta Pætursborg) og lærdi at telva sum fimm ára gamal, tá hann og mong onnur vóru evakueraði úr býnum við einum toki undir Seinna heimsbardaga. Hann gjørdist rættiliga kendur í Sovjetsamveldinum, tá hann sum 10 ára gamal vann á táverandi sovjetiska meistaranum Mikhail Botvinnik, sum leikti simultantalv í Leningrad. Fyrsti talvvenjari hansara í barnaárunum var Vladimir Zak. Gjøgnum barna- og ungdómsárini, frá hann var 10-ára gamal, vandi Spasskij ofta talv í fleiri tímar hvønn dag saman við venjarum á meistarastigi. Hann setti fleiri met sum yngsti sovjetiski telvarin ið uppnáddi ymiskar rankingar á ávísum aldri (sum 10, 11 og 15 ára gamal). Í 1952, tá hann var 15 ára gamal, skoraði hann 50% í sovjetiska meistaraskapinum í semifinaluni, og gjørdist nummar tvey í Leningrad Meistaraskapinum sama árið. Hann vann IM heitið í 1953 og stórmeistaraheitið GM í 1955.

Keldur

Russiskir telvarar
Franskir telvarar
Talvheimsmeistarar
Føðingar í 1937


Vesturfrísisk Wikipedia

Vesturfrísisk Wikipedia er tann vesturfrísiskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.

Nøkur hagtøl um vesturfrísisku Wikipedia
 100 greinar - 8. november 2003
 10 000 greinar - 21. desember 2008
 20 000 greinar - 22. mai 2011
 30 000 greinar - 21. juni 2014

Keldur
 Vesturfrísisk Wikipedia

Frísisk mál
Wikipedia


Park Geun-hye

Park Geun-Hye (hangul: 박근혜, hanja: 朴槿惠), fødd  2. februar 1952, hevur verið forsteti í Suðurkorea síðan februar 2013. Hon er dóttir Park Chung-hee sum var forseti í Suðurkorea frá 1961 til 1979.

Hon varð liðug við útbúgving sína á deildini fyri elektronikk við Soganga-univeristetið í 1974. Eftir at faðir hennara varð myrdur í 1979, tók hon frástøðu frá politikki og almenna rúminum. Í 1995 gjørdist honn tó ráðgevi hjá Tí stóra Tjóðskaparflokkinum og í 1998 tók hon sæti í tjóðartinginum fyri sama flokkin, men í 2002 fór hon úr flokkinum. Hon var limur í tjóðartinginum 1998-2012 og floksleiðari fyri konservativa flokkin Saenuri 2004-06. Í 2007 tapti hon kampin um at gerast forsetavalevni floksins móti Lee Myung-bak. Á heysti 2012 eydnaðist tað henni at gerast valevni til forsetavalið fyri Saenuri-flokkin, og hon vann valið hin 19. desember við 51,6 % av atkvøðunum.

Statsleiðarar
Forsetar
Suðurkoreanar
Føðingar í 1952


No Mythologies to Follow

No Mythologies to Follow er fyrsta fløgan hjá Karen Marie Ørsted, betri kend sum Mø. Fløgan kom út 7. mars 2014.

Løg á fløguni
 Fire Rides – 3:27
 Maiden – 3:46
 Never Wanna Know – 4:13
 Red in the Grey – 3:46
 Pilgrim – 3:52
 Don't Wanna Dance – 3:15
 Waste of Time – 3:35
 Dust Is Gone – 3:49
 XXX 88 (feat. Diplo) – 3:41
 Walk This Way – 3:42
 Slow Love – 3:37
 Glass – 3:16

Ávísingar úteftir
 metacritic.com

Danskar tónleikaútgávur
2014


Eurovision Song Contest 2014

Eurovision Song Contest 2014 var tann 59. árliga evropeiska sangkappingin, sum á enskum nevnist Eurovision Song Contest, í Føroyum eisini kent sum Melodi Grand Prix. Kappingin var hildin í Keypmannahavn, Danmark, eftir at Emmelie de Forest vann kappingina í 2013 við sanginum "Only Teardrops". Í 2014 var tað triðju ferð, at Danmark fyriskipaði kappingina, hinar báðar ferðirnar vóru í 1964 og 2001. Hálvfinalurnar vóru hildnar 6. og 8. mai, meðan sjálv finalan varð hildin hin 10. mai. Føroyingurin Per Zachariassen stóð við høvuðsábyrgdini fyri framleiðsluni av sjónvarpssendingini hjá Eurovision Song Contest 2014.

37 lond luttóku, tað var tað lægsta tal av luttakaralondum síðan 2004. Pallurin, ið var bygdur at 120 terning-formaðum modulum við projektsjónsfoliu, var 35 metrar breiður og 20 metrar høgur við catwalks, ið strektu seg 16 metrar út í rúmið. Aftanfyri pallin stóð ein 100 metrar langur og 13 metrar høgur veggur av ljósi og LED. Pallgólvið hevði eina 13 x 13 metra interaktiva LED-flatu, ið allan vegin runt hevði eitt kar av 40m3 vatni.

Vertirnir vóru Lise Rønne, Pilou Asbæk og Nikolaj Koppel, og harvið var tað fyrstu ferð í søguni, at Eurovision hevði tríggir vertir, sum vóru tveir menn og ein kvinna. Vinnarin av kappingini gjørdist Eysturríki við 290 stigum, síðan komu Niðurlond við 238 stigum og Svøríki gjørdist nummar trý við 218 stigum.

Luttakarar og vinnarar

Lond sum tóku seg úr kappingini

  ætlaði fyrst at luttaka, men hin 22. november 2013 váttaði tjóðarkanalin BNT, at tey taka seg úr kappingini.

  tekur seg úr kappingini, eftir at CYBC hevur búskaparligar trupulleikar. Hetta varð vátta hin 3. oktober 2013.

  - 22. november 2013 váttaði RTS, at Serbia ikki kemur at luttaka í Keypmannahavn.

  - HRT váttaði hin 19.september 2013, at Kroatia tekur seg úr kappingini.

Londini ið hava tikið seg úr kappingini hava øll havt búskaparligir trupulleikar at stríðast við, og tað var høvuðsorsøkin til at hesi londini ikki luttaka í 2014.

Land sum komu aftur

  - Hin 7. november 2013 váttaði RTP, at Portugal kemur at luttaka í 2014, eftir ein eitt-ára langan støðg.

  - Hin 5. desember 2013 váttaði TVP, at Pólland kemur at luttaka í 2014, eftir ein tvey-ára langan støðg.

Afturvendandi artistar

   - Valentina Monetta kom aftur, eftir at hava umboðað San Marino bæði í 2012 og í 2013.

  - Tamara Todevska, sum umboðaði Makedonia í 2008 í Serbia, var bakgrundsvokalistur fyri Tijana Dapčević í 2014. Tijana er systir Tamaru.

  - Paula Seiling og Ovi vóru aftur sum umboð fyri Rumenia í 2014, eftir at tey endaði á einum triðjaplássi í Oslo 2010.

Hálvfinalur

Hálvfinala 1

Danmark, Frakland og Spania atkvøddu í fyrru hálvfinaluni.

Hálvfinala 2
Italia, Stórabretland og Týskland atkvøddu í seinnu hálvfinaluni.

Finalan

Keldur

Slóðir úteftir
Eurovision

Keypmannahavn
Eurovision Song Contest 2014


Trúarfrælsi

Trúarfrælsi er frælsi at dyrka tann átrúnað ein sjálvur vil. Hetta merkir, at fólk hava rætt at trúgva tað teimum lystir. Øllum er eisini frítt at skifta átrúnað ella sannføring. Vit hava trúarfrælsi í Føroyum; lógin tilskilar øllum í Føroyum rætt til at finna trúgv sína í tilbiðing, gudstænastu, halgisiðum ella frá læru. Flestu føroyingar eru í fólkakirkjuni, tó at grundlógin úr 1849 tryggjaði trúarfrælsi.

Mannarættindi
Politikkur


SDWG

SDWG (stytting fyri Sustainable Development Working Group; Arbeiðsbólkurin fyri burðardygga menning) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. SDWG varð stovnaður á fyrsta ráðharrafundinum í Arktiska Ráðnum, sum var í 1998. Skrivstovan hjá SDWG er í Kanada. Endamálið við SDWG er á burðardyggan hátt at verja og styrkja búskaparligu støðuna, mentanina og heilsuna hjá íbúgvunum í Arktis. Samstarvið um burðardygga menning í Arktiska Ráðnum er fyrst og fremst bygt upp um einstakar verkætlanir, ið tey ymsu limalondini fremja í samstarvi við minst tvey onnur limalond. Frá fyrstan tíð hevur USA sett seg ímóti at orða eina almenna strategiska ætlan fyri burðardyggari menning í Arktis, m.a. tí at USA framvegis noktar at viðgera burðardygga gagnnýtslu av havsúgdjórum í arktiska samstarvinum. Tískil er uppgávan hjá SDWG framvegis fyrst og fremst at viðgera og eisini góðkenna einstakar verkætlanir og støðulýsingar um ymisk viðurskifti, heldur enn at menna eina felags støðu og rødd viðv. burðardyggari menning í Arktis. Umboð fyri Uttanríkisráðið luttók á fundi í SDWG í mars 2010. Hetta var fyrstu ferð, Føroyar vóru umboðaðar á fundi í SDWG síðan 2007. Danmark luttekur ikki í arbeiðinum í SDWG. Grønland og Føroyar samskipa síni sjónarmið, og Grønland hevur leiðsluna í sendinevndini.

Millum mest umrøddu frágreiðingarnar, sum SDWG hevur samskipað, er Arctic Human Development Report, sum er ein støðulýsing av liviumstøðunum hjá íbúgvunum í arktiska økinum, við atliti at heilsustøðu, mentan, búskap, samfelag, útbúgving, v.m. SDWG setti, við støði í tilmælunum í hesi støðulýsing, verkætlanina ASI (Arctic Social Indicators) í verk. Verkætlanin hevur til endamáls at finna fram til vísitøl, ið kunnu lýsa liviumstøðurnar hjá íbúgvunum í arktiska økinum til dømis í mun til fíggjarstøðu, heilsustøðu og hvørjar møguleikar fólk hava at ávirka teirra egna lív. Ein frágreiðing við tilmælum um, hvørji vísitøl vóru mett at vera best egnaði, varð gjørd í 2009.

Sí eisini

 Arktiska Ráðið.

Kelda

 Almenna heimasíðan hjá SDWG

Felagsskapir
Arktis


AMAP

AMAP (stytting fyri Arctic Monitoring and Assessment Programme) varð stovnað samstundis sum AEPS ("Arctic Environmental Protection Strategy") í 1991. AMAP hevur skrivstovu í Oslo. AMAP er ein virkin arbeiðsbólkur við fleiri serfrøðingabólkum, sum eru mannaðir við limum úr øllum ella flestu limalondunum. AMAP arbeiðir serliga við at skapa samanberiligar lýsingar av útbreiðsluni av umhvørviseitrandi evnum í arktisku náttúruni og hvørji árin umhvørvisdálkingin hevur á fólkaheilsuna hjá íbúgvunum í arktiska økinum. Úrslitini av kanningunum verða nýtt í støðismetingum av umhvørvinum í Arktis. Niðurstøðurnar í støðismetingunum hava havt týðandi lut í altjóða høpi til dømis í ST-sáttmálanum fyri seint niðurbrótilig lívrunnin mannagjørd evni (á enskum "Persistant Organic Pollutants"). Eisini hava støðismetingarnar hjá AMAP virkað sum fyrimynd fyri støðismetingar av dálkandi evnum í øðrum altjóða samstarvi, t.d. hevur UNEP ("United Nations Environment Programme") nýtt partar av støðismetingini hjá AMAP um kyksilvur í síni meting av heimsumfatandi kyksilvurútbreiðsluni. Umframt umhvørvisdálking arbeiðir AMAP eisini við at samskipa kanningar og lýsingar av veðurlagsbroytingum í Arktis. Veðurlagssfrágreiðingin "Arctic Climate Impact Assessment", sum AMAP gav út saman við arbeiðsbólkinum CAFF í 2004, er millum tær mest umrøddu frágreiðingarnar, sum eru gjørdar í Arktiska Ráðnum. Talan er um eina altjóða støðufrágreiðing um veðurlagsbroytingar og árin teirra í Arktis. Frágreiðingin verður mett at hava havt sama týdning fyri Arktis, sum nógv umrøddu frágreiðingarnar hjá serfrøðinganevndini hjá ST á veðurlagsøkinum IPCC ("Intergovernmental Panel on Climate Change") hava havt í heimshøpi.

Umboð fyri Umhvørvisstovuna luttaka, tá tíð og fígging loyvir tí, sum partur av donsku sendinevndini á stýrisfundum í AMAP-arbeiðsbólkinum. Á hesum fundum verður yvirskipaða virksemið og virkisætlaninar fyri arbeiðsbólkin fastlagdar. Harafturat luttaka føroyskir granskarar í ymsum serfrøðingabólkum undir AMAP. Umhvørvisstovan luttekur í serfrøðingabólkunum fyri kyksilvur/tungmetal og seint niðurbrótiligum lívrunnum mannagjørdum evnum. Síðan 1997 hava Føroyar luttikið í kanningum, sum fevna um innihald av tungmetallum og POP í sýnum úr føroysku náttúruni. Kanningarnar verða í stóran mun gjørdar av somu sløgum av sýnum sum í hinum arktisku londunum, soleiðis at samanberingar tvørtur um landamørk eru gjørligar. Harumframt verða djórasløg, sum hava serligan áhuga í Føroyum, eisini kannað. Úrslitini av kanningunum geva eina mynd av dálkingini í føroyska umhvørvinum og kunnu nýtast til samanberingar við støðuna aðrastaðni. Harafturat kunnu kanningarnar geva ábendingar um, hvussu dálkingin broytist við tíðini. Kanningarnar verða gjørdar sum partur av umhvørviseftiransingini, sum granskingardeildin á Umhvørvisstovuni stendur fyri, við fíggjarligum stuðli frá DANCEA-grunninum, sum danska Miljøstyrelsen umsitur. Harafturat hevur umboð fyri Deildina fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu í Sjúkrahúsverk Føroya síðan fyrstu helvt av nítiárunum luttikið í serfrøðingabólkinum fyri fólkaheilsu. Umboð fyri Havstovuna luttekur í veðurlagsbólkinum og læt í hesum sambandi tilfar til m.a. ACIA-frágreiðingina. Umboð fyri náttúruvísindadeildina á Fróðskaparsetrinum luttekur í serfrøðingabólkinum fyri geislavirkin evni, sum ger støðismetingar í Arktis í mun til geislavirkna dálking.

Sí eisini

 Arktiska Ráðið.

Kelda

 Almenna heimasíðan hjá AMAP

Felagsskapir
Arktis


Te

Te er ein drykkur, sum er gjørdur av te-plantuni. Te-planturnar koma upprunaliga úr Eystur- og Suðurásia. Har hava tey drukkið te líka síðan 1000 ár fyri Krist. Orsaka av leskiliga smakkinum og grøðandi eginleikunum, varð te úflutt til Evropa og nógvar aðrar heimspartar. Í Stóra Bretlandi, sum er kent fyri sínar millummála te-tíðir, gjørdist te'ið vanligt fyrst í 19. øld. Tað finnast nógv ymisk sløg av te; summi av hesum eru t.d. svart, grønt, oolong, hvítt, urta, krydd og rooibos te. Svart te, t.d. Typhoo- og Tetley-te, er tað, vit vanliga finna í handlunum í Føroyum. Dømi eru Earl Grey og English Breakfast te. Herbal-te er eisini væl umtókt fyri tann sterka fruktsmakk, til dømis sitrón-, fersku- og jarðberjasmakk. Í Herbal-te'i er einki koffein í. Í USA er tað sera væl umtókt at drekka kalt te: íste. Grønt te frá Bláu fjøllunum í Kina hevur í 1000 ár verðið brúkt í tí kinesiska heiminum sum ein nattúrlig viðgerð fyri at betra heilsuna, gera húðina sunna og at geva eyka orku.

Sí eisini
 Kaffi
 Mate

Matur og drekka


Jarðber

Jarðber ella urtagarðsjarðber (frøðiheiti Fragaria × ananassa) er ber í slektini Fragaria. Eitt jarðber er nógvar smáar fruktir, sum vaksa saman. Jarðber er tí nógvar smáar fruktir, sum sita á trútnaðum blómubotni. Fruktin er nøt. Jarðberjaplantan hevur nógvar sáðberar og nógvar sáðgongir. Seks vikur eftir, at plantan er sáað, fara jarðberini at búnast. Tá ið berini síðan eru búgvin, kanst tú heysta í seks vikur. Best verða berini, tá ið summarið er gott. Eisini er gott, at heystið árið fyri er gott, tí at blómuknapparnir vórðu til árið fyri, tá ið dagarnir aftur fóru at styttast. Besta tíð at planta jarðberjaplantu er á miðjum sumri. Men plantan fruktar ikki fyrr enn árið eftir. Jarðberini í Føroyum skulu vera tíðliga búgvin, tí okkara summar er stutt. Tvey sløg eru vanlig: berini ljósareyð og søt. Tey vaksa skjótari. Ella berini dimmareyð og súrlig og vaksa seinni.

Jarðberjaplantan stendur í fleiri ár. Plantan hevur jarðlegg, sum liggur í moldini, og úr jarðlegginum vaksa røtur. Jarðleggurin breiðir seg nógv. Oman á jørðini vaksa sprotar. Teir liggja fram eftir jørðini, og røtur koma á teir. Síðan slitna petti av legginum frá og verða nýggjar plantur.

Framleiðslulond

Keldur

Ber


190-árini

Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 140-árini 150-árini 160-árini 170-árini 180-árini - 190-árini - 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini 240-árini

Ár: 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199

Hendingar

Slóðir úteftir

190-árini
Áratíggju


190

Hendingar

Føðingar

Andlát

190-árini


180-árini

Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini 170-árini - 180-árini - 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini 230-árini

Ár: 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189

Hendingar

Slóðir úteftir

180-árini
Áratíggju


180

Hendingar

Føðingar

Andlát

180-árini


Melodifestivalen

Melodifestivalen er ein afturvendandi svensk tónleikakapping, sum Sveriges Television skipar fyri. Vinnarin av kappingini gerst umboð Svøríkis til tað evropeisku tónleikakappingina Eurovision Song Contest (ESC). Síðan 1959 er artisturin og íkastið hjá Svøríki valt út í einari tjóðarfinalu, uttan árini 1964, 1970 og 1976. Hesi trý árini luttók Svøríki ikki av ymiskum orsøkum. Síðan 1967 hevur tjóðarfinalan í Svøríki havt heitið Melodifestival, sum í 2001 varð broytt til Melodifestivalen. Sjónvarpssendingin er ein av teimum mest sæddu í Svøríki. Metið fyri hyggjaratølum var sett í 2006, tá ið 4.242.000 fólk hugdu.

Innan Eurovision Song Contest hoyrir Svøríki til tey lond, ið hava havt størstan framburð við fimm vinnarum, einum øðrumplássi og fimm triðjaplássum. Umframt tað er Svøríki eisini enda á aftasta plássi tvær ferðir, og harafturat hevur Svøríki einaferð mist eitt finalupláss gjøgnum kvalifiseringsrunduna. Svøríki er eisini eitt av teimum londunum, ið hava kappast flest ár í ESC.

Vinnarar av Melodifestivalinum

Keldur

Slóðir

Melodifestivalen
Svøríki


Söngvakeppnin

Söngvakeppnin (fyrr kent sum Söngvakeppni Sjónvarpsins) er ein afturvendandi árlig sangkapping í Íslandi, sum  Ríkisútvarpið (RÚV) skipar fyri. Vinnarin umboðar Ísland í Eurovision Song Contest. Føroyingurin Jógvan Hansen hevur fleiri ferðir luttikið í kappingini, men hevur higartil ikki vunnið hana.

Vinnarar

Keldur

Íslendskur tónleikur
Eurovision Song Contest


Norsk Melodi Grand Prix

Melodi Grand Prix er ein tónleikakapping í Noregi, ið hevur verið fyriskipað av Norsk Rikskringkasting (NRK) nærum hvørt ár síðan 1960.  Vinnarin umboðar Noreg í Eurovision Song Contest. Danska kappingin av sama slag hevur sama heiti sum tann norska, svenska kappingin nevnist Melodifestivalen.

Bestu plaseringar í Eurovision Song Contest
Norra hevur tríggjar ferðir vunnið Eurovision Song Contest, einaferð verið á øðrum plássi, einaferð á triðjaplássi, tríggjar ferðir á fjórðaplássi og tríggjar ferðir á fimtaplássi.

Sí eisini
Dansk Melodi Grand Prix
Melodifestivalen
Söngvakeppnin

Keldur

Norskur tónleikur
Eurovision Song Contest


170-árini

Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 120-árini 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini - 170-árini - 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini 220-árini

Ár: 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179

Hendingar

Slóðir úteftir

170-árini
Áratíggju


170

Hendingar

Føðingar

Andlát

170-árini


160-árini

Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld

Áratíggju: 110-árini 120-árini 130-árini 140-árini 150-árini - 160-árini - 170-árini 180-árini 190-árini 200-árini 210-árini

Ár: 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169

Hendingar

Slóðir úteftir

160-árini
Áratíggju


160

Hendingar

Føðingar

Andlát

160-árini


Bodil virðislønin

Elsta filmsvirðislønin í Danmark er Bodil virðislønin, sum verður handað av Danske Filmkritikere. Virðislønin er uppkallað eftir tveimum av teimum stóru donsku sjónleikarinnunum, Bodil Ipsen og Bodil Kjer, og varð handað fyrstu ferð hin 29. apríl 1948.

Bodil virðislønin verður handað í hesum bólkum:
 Besta danska filmin
 Besta mannliga høvuðsleiklutin
 Besta kvinnuliga høvuðsleiklutin
 Besta mandlige hjáleiklutin
 Besta kvinnuliga hjáleiklutin
 Besta amerikanska filmin
 Besta ikki-amerikanska filmin
 Besta dokumentar/stuttfilmin

Harumframt verður ein fotografvirðisløn latin og ein Serstøk-Bodil fyri ársins størstu innsatsir og ein Heiðurs-Bodil til ein ella fleiri persónar, ið gjøgnum árini hevur markerað seg á ein týðandi hátt.

Bodil virðislønin


Bodil virðislønin fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklutin er ein av Bodil virðislønunum, ið er ein donsk filmsvirðisløn, ið verður latin sjónleikarum og øðrum innan danskir filmar. Filmmedarbejderforeningen í Danmark handar virðislønina, ið var sett á stovn í 1948. Nevndin, ið stendur fyri handanini, kann velja at lata vera við at handa prísin, um hon ikki finnur fram til nakra sjónleikarinnu tað árið, ið tey halda er verd at geva virðislønina til.

Vinnarar av virðislønini

Bodil virðislønin


Skørping

Skørping er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 2.872 fólk (2014).

Býir í Región Norðurjútlandi


Rebild

Rebild er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 607 fólk (2014). Býurin liggur mitt í Himmerland og er partur av Rebild kommunu.

Býir í Región Norðurjútlandi


Hadsund Kirkja

Hadsund Kirkja er fólkakirkjan í Hadsund Sókn í Mariagerfjord Kommunu. Hon er teknað av arkitektinum C.A. Wiinholt úr Viborg og varð bygt í 1898. Talan er um eina krosskirkju, sum er bygt av reyðum tigulsteinum og hevur svart skifertak.

Kirkjur
Hadsund


Vesturgermansk mál

Vesturgermansku málini eru ein grein av germansku málfamiljuni. Tey vesturgermansku málini er tann størsta greinin av teimum trimum greinunum, ið man plagar at býta tað germansku málfamiljuna sundur í. Tey vesturgermansku málini eru eitt nú enskt, frísiskt, niðurlendskt, afrikaans, týskt og jiddiskt. Hinar báðar greinarnar av germanskum málum eru Norðurgermansku málini og tey Eysturgermansku málini, síðstnevnda er nú útdeytt, tað var eitt nú gotiskt mál. Tey Norðurgermansku málini eru tey norðurlendsku málini, tvs. danskt, norskt, svenskt, føroyskt og íslendskt. Finskt, sámiskt og grønlenskt verða eisini tosað í Norðurlondum, men hoyra ikki til tað germansku málfamiljuna.

Germansk mál


Kanadiskt enskt mál

Kanadiskt enskt (á enskum: Canadian English) er eitt málføri av enskum, ið verður tosað í Kanada.

Kanada
Enskt mál


Slavisk mál

Slavisku málini eru ein høvuðsgrein av indo-evropeisku málfamiljuni.

Slavisku málini verða vanliga býtt í tríggjar greinar:
Vesturslavisk mál
Eysturslavisk mál
Suðurslavisk mál.

Størstu slavisku málini eru russiskt, pólskt og ukrainskt.

Hygg eisini at
Baltisk mál


Mahatma Gandhi

Mohandas Karamchand Gandhi (2. oktober 1869 – 30. januar 1948) varð føddur í Porbandar í India tólv ár eftir sepoyarauppreisturin, og átta ár áðrenn Viktoria drotning fekk heitið keisarinna av India. Eyknevni hansara Mahatma merkir "stórur andi". Nítjan ára gamal fór hann at lesa løgfrøði í London, og var hann tá longu giftur og átti eitt barn. Sum advokatur átók hann sær eina uppgávu fyri ein indiskan keypmann í Suðurafrika, og var hann verðandi í landinum í einogtjúgu ár.
Mangir av tilflytarunum í Suðurafrika vóru indarar. Teir arbeiddu hart, men so sum so var við rættindum teirra í tí rasu-sundurbýtta Suðurafrika, og tað setti Gandhi sær fyri at gera nakað við. Hann hevði, sum var, eitt lønandi advokatvirki, men eftirsum hann vágaði sær at leggja eftir ymsu rasulógunum, var hann fleiri ferðir koyrdur í fongsul. Tað var í hesum árunum, at hann menti sín hátt at mótmæla friðarliga – mótstandarin skuldi "fáast at steðga við tolni og samkenslu". So líðandi kom eisini ígjøgnum ein lóg, sum gjørdi støðuna lættari fyri indararnar í Suðurafrika.

Í 1915 vendi Gandhi aftur til heimlandið, og aftaná Fyrra heimskríggj byrjaði stríð hansara fyri einum sjálvstøðugum India. Partur av hesum stríði var millum annað ólýdnisátøk, boykott, til dømis av enskum tekstilvørum, og royndir at vekja handverksídnaðin til lívs í indisku býunum, sum so á sín hátt kundi vera við at virka móti fátæktini. Tað sigst, at Gandhi sjálvur spann 100 metrar av tráði hvønn dag. Eitt ólýdnisátak vendi sær móti saltskattinum, eftirsum salt var ein neyðsynjarvøra sjálvt hjá teimum allar fátækastu. Hann fyriskipaði ta sonevndu saltgonguna, eina gongu upp á einar 400 kilometrar út til strondina, har indarar sjálvir fóru at framleiða salt úr sjógvi. Herurin legði uppí, og Gandhi var koyrdur í fongsul. Men indarar høvdu tikið ikkiharðskaps háttin til sín og gjørdu ikki mótstøðu. Eitt annað Gandhi brúkti at leggja trýst á bretar við var at fasta, matstreika. Hann fastaði stutt og greitt, til teir góvust. Gandhi fór enntá í holtur við at berjast móti órættinum indarara framdu sínámíllum, og royndi við tí at betra korini hjá teimum kastuleysu. Hann vildi vera við, at tú mást seta teg upp ímóti tílíkum, ið gongur móti "viti og skili og tínari hjartans meining".

Eftir Seinna heimskríggj var tíðin búgvin hjá Stóra Bretlandi at lata India fáa sína loysing. Tann 15. august 1947 varð bretska flaggið tikið niður á India House, háborg eingilskmanna, og tað indiska varð vundið húnarhátt í staðin. Gandhi hevði tá virkað fyri hesum máli við serligu framferðarhættum sínum í nærum fjórðings øld. Beinanvegin aftaná hetta tók mikil ófriður seg upp millum ymisku fólkabólkarnar, hinduar, sikhar og muslimar, har hópin av fólki flýggjaðu og nógv fólk doyðu. Gandhi vitjaði flóttafólkalegur, fastaði og bað. Men eftirsum hann ikki eintýðugt stuðlaði áhuga málunum hinduara, fekk hann nú eisini fíggindar millum landsmenn sinar. Tann 30. januar 1948 varð Gandhi skotin til deyðis av einum hinduistiskum manni um 30 ára aldur. Ognirnar, Gandhi legði eftir seg, vóru einar træsandalur, eitt bíligt nikkulur, brillur, ein skál, ein skeið og ein sangbók.

Keldur

 Store Norske Leksikon

Indarar
Indiskir rithøvundar
Føðingar í 1869
Andlát í 1948


Slovenska stavraðið

Slovenska stavraðið er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva slovenska málið.

Stavrað bygd á tað latínska
Slovenskt mál


Norðurlendsk mál

Norðurlendsku (norðurgermansku) málini eru ein grein av germansku málfamiljuni. Tey norðurgermansku málini eru danskt, norskt, svenskt, føroyskt og íslendskt.

Finskt, sámiskt og grønlenskt verða eisini tosað í Norðurlondum, men hoyra ikki til tað germansku málfamiljuna.


Hvítabjørn

Hvítabjørn (latínskt: ursus maritimus) er stórt loðið ránsdjór av bjarnarætt. Hvítabjørn heldur til í Arktis. Skinnið er ógvuliga tætt og oljut, og undir húðini er eitt tjúkt lag av fiti. 30 kuldastig passar hvítabjørnini allarbest. Og hóast tað frystir 40 stig, frystir hon ikki. Og tað ger hon heldur ikki, tá ið hon svimur í tí kalda sjónum. Inntil fyrst í 1970unum var loyvt at skjóta hvítabjørn. Men tá var talið av bjarnum so lítið at avgjørt varð at friða hana fyri vinnu ligari veiðu. Fyrstu 10-15 árini eftir friðingina vaks talið av bjarnum nógv, men eftir tað hevur stovnurin næstan staðið í stað. Í dag eru bara einar 20.000 hvítabjarnir til.

Hvítabjørn er ránsdýr, sum drepur onnur dýr. Hon er eisini vandamikil fyri fólk. Hvítabjarnir drepa millum fimm og tíggju fólk hvørt ár.

Bjarnir


Frej Larsson

Frej Robin Larsson (føddur 9. september 1983) er ein svenskur tónleikari og rappari. Hann er kendur frá bólkunum Maskinen og Slagsmålsklubben.

Føðingar í 1983
Svenskir tónleikarar


Ebba

Ebba er konufólkanavn.

Kendar kvinnur sum eita Ebba:

 Ebba Bernadotte, svensk prinsessa.
 Ebba Haslund, norskur rithøvundur.
 Ebba Hentze, føroyskur rithøvundur.
 Ebba Jungmark, svensk ítróttakvinna.
 Ebba Pauli, svenskur rithøvundur.

Konufólkanøvn


Ebba Jungmark

Ebba Anna Jungmarkt (fødd 10. mars 1987 í Onsala) er ein svensk ítróttakvinna, sum íðkar frælsan ítrótt. Hon hevur serliga gjørt seg galdandi innan hæddarlop. Hon vann bronsu í innandura EM 2011 og silvur í somu kapping í 2012. Í 2013 vann silvur í hæddarlopi á innandura HM í Frælsum ítrótti.

Á netinum
 IAAF

Ítróttafólk úr Svøríki
Føðingar í 1987
Luttakarar á Summar-OL 2012


Skógarbjørn

Skógarbjørn (latínskt: ursus arctos) er stórt loðið ránsdjór av bjarnarætt.

Bjarnir


Vesturslavisk mál

Vesturslavisku málini eru ein grein av slavisku málfamiljuni. Størstu vesturslavisku málini eru pólskt, kekkiskt og slovakiskt.

Slavisk mál


Pirahã mál

Pirahã (eisini Pirahá) er eitt av indiánaramálunum í Amazonas í Brasil. Í 19. øld vóru tað umleið 30.000 til 60.000 fólk ið tosaðu málið, men í dag eru tað bert umleið 250-380 fólk, ið tosa Pirahã, tey búgva fram við Maici-ánni, sum er ein á ið rennur saman við Amazon-ánni. Pirahã málið er tað einasta málføri (dialektin) av mura-málunum, ið enn livir, hini málførini eru útdeyð.

Mál í Brasil
Hótt mál


Mál í Føroyum

Føroyskt og danskt eru almenn mál í Føroyum.

Móðurmálið er føroyskt, sprottið úr forna norrøna málinum. Føroyskt líkist mest íslendskum og nøkrum dialektum av norskum, tó er føroyskt vorið ávirkað nógv av donskum. Tað at Føroyar liggja so langt burtur frá umheiminum hevur hjálpt føroyska málinum at vera verandi eitt sera sermerkt tungumál. Í barnaskúlanum er undirvísing í málunum føroyskum, donskum og enskum kravd. Føroyingar flestir skilja hini norðurlandamálini, bæði skrivliga og munnliga.

Keldur


Hanna Hedlund

Hanna Kristina Hedlund (fødd 24. januar 1975 í Kilafors) er ein svensk songkvinna. Hon luttók í tí svenska Melodifestivalen í 2000 við sanginum Anropar försvunnen, sum endaði á einum 8. plássi.Tvey ár seinni, í 2002, luttók hon saman við systir síni, Lina, við sanginum   Big Time Party, tær komu í finaluna og endaðu á einum 9. plássi.

Í 2007 var hon dómari í undirhaldssendingini Talang 2007 í svenska TV4, saman við Tobbe Blom og Bert Karlsson. Hon var við í 6 sesongum av Mimmi och Mojje.

Í 2008 var hon programmleiðari fyri Singing Bee í TV3 og innspældi sína fyrstu fløgu. Í 2008/2009 luttók hon í aðru sesong av Körslaget hjá TV4 við Team Bollnäs, og tey vunnu.

Hedlund luttók í Melodifestivalen 2013 sum partur av tí nýstovnaða tónleikabólkinum Swedish House Wives saman við Jenny Silver og Pernilla Wahlgren. Í øðrum parti av kappingini endaðu tær á 6. plássi við sanginum On Top of the World.

Útgávur
2000 – Anropar försvunnen
2002 – Big time party
2008 – Det är jag som är mamman
2013 – On Top of the World

Svenskar songkvinnur
Melodifestivalen luttakarar
Føðingar í 1975


Joensen

Joensen er mest vanliga føroyska eftirnavnið. Tað er sett saman av Joen, sum er danski formurin av føroyska mannfólkanavninum Jógvan, og sen, sum er ein gamal danskur formur fyri sonur. Føroyingar fingu ikki loyvi til at geva børnum sínum føroysk nøvn fyrr í tíðini. Føroyski formurin av eftirnavninum Joensen er Jógvansson. Í 2015 vóru tað 2.365 fólk í Føroyum við eftirnavninum Joensen, í 2001 var hetta talið 2.631.

Kend fólk sum eita Joensen:
Astrid Joensen (f. 1949), føroyskur yrkjari
Bodil Joensen, donsk sjónleikarinna.
Dagmar Joensen-Næs, føroyskur rithøvundur.
Dagny Joensen, føroyskur journalistur
Edmund Joensen, føroyskur politikari.
Fridtjof Joensen, føroyskur myndahøggari.
Guðmundur Joensen, føroyskur ítróttamaður.
Hallur Joensen, føroyskur country sangari
Heri Joensen (tónleikari), forsangari í Týr.
Martin Joensen (rithøvundur).
Martin Joensen (yrkjari og tónleikari).
Monika Stauss Joensen, tónleikari og rithøvundur
Ove Joensen, føroyskur rógvari.
Pál Joensen, føroyskur svimjari.
Poul F. Joensen, føroyskur yrkjari.
Robert Joensen, føroyskur rithøvundur og politikari.
Sámal Joensen-Mikines, føroyskur listamálari.
Sigrið av Skarði Joensen (f. 1908), føroyskur kjakari

Keldur

Eftirnøvn