Hebraiskt mál

Hebraiskt (hebraiskt עִבְרִית Ivrit) er eitt Semitiskt mál úr Afro-Asiatisku málættini. Mentanarliga er tað mett at vera "málið hjá jødunum", men onnur jødisk mál, so sum Jiddisj og Ladino finnast í jødisku diasporuni, og hebraiska málið verður eisini nýtt av ikki-jødum, so sum samáriabúgvum. Hebraiskt er móðurmál hjá góðum 6 500 000 fólkum, harav um 5 300 000 í Ísrael og um 200 000 í USA. Ikki beinleiðis eftirkomari eftir klassiskum hebraiskum ella bíbliuhebraiskum. Meginparturin av Gamla Testamenti er skrivaður á klassiskum hebraiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá jødum og samáriabúgvum.

Hebraiska stavraðið

Shin og sin

Shin og sin eru sami bókstavur, ש, men ímynda tvey ymisk fonem. Teir eru ikki sínámillum allofoniskir. Tá ið diakritisk sjálvljóðstekn verða nýtt, verða hesi bæði fonem sundurgreinað við einum  shin-prikki ella sin-prikki; shin-prikkurin er omanfyri høgra horn á bókstavinum, og sin-prikkurin omanfyri vinstra horn á bókstavinum.

Sjálvljóð (vokalir)
Upprunaliga hevði hebraiskt skriftmál ikki sjálvljóð, men seinni, onkuntíð eftir ár 200 e.kr. vóru sjálvljóð løgd aftrat við at seta prikkar ella strikur omanfyri, ímillum ella niðanfyri hjáljóðini (konsonantarnar), tann sokallaða niqqud-skipanin. Prikkar verða tó oftast ikki brúktir uttan í barnabókum, bønarbókum, fremmandaorðum og orðum við tvítýddari úttalu. Ísraelskt-hebraiskt hevur fimm sjálvljóð (i e a o u) men væl fleiri bókstavir at lýsa tey.

<small>Nota 1: Sýmbolið "O" umboðar einhvønn hebraiskan bókstav (hjáljóð).
Nota 2: Úttalan av zeire og viðhvørt segol - við ella uttan bókstavin jod - er viðhvørt ei í nýmótans hebraiskum. Hetta er ikki rætt í tí normativu úttaluni og ikki í samsvar við tosaða málið}}
Nota 3: Dagesh, mappiq, og shuruk hava ymsar funktiónir, sjálvt um tey líkjast av útsjónd.
Nota 4: Bókstavurin ו (vav) er brúktur tí at hatta kann bara verða ímyndað av honum.

Fleiri upplýsingar
 Zuckermann, Ghil'ad, 2003. Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew. Palgrave Macmillan. (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)

Mál í Asia
Jødadómur


John Michael Talbot

John Michael Talbot, (f. 8. mai 1954) er ein amerikanskur rómversk-katólskur munkur, tónleikari, sangari og sangskrivari, sum er føddur 8. mai 1954 í Oklahoma City, Oklahoma, USA. Hann er ógvuliga væl lýddur í katólsku kirkjuni. Hann hevur eisini grundaði eitt kleystur, The Brothers and Sisters of Charity, í Eureka Springs, Arkansas, USA, sum er knýtt at fransiskanaraordaninum.

Útgávur

 1. Reborn (1972) við Terry Talbot
 2. John Michael Talbot (1976)
 3. The New Earth (1977)
 4. The Lord's Supper (1979)
 5. Beginnings / The Early Years (1980)
 6. Come to the Quiet (1980)
 7. The Painter (1980) við Terry Talbot
 8. For the Bride (1981)
 9. Troubadour of the Great King (1981)
 10. Light Eternal (1982)
 11. Songs For Worship Vol. 1 (1982)
 12. No Longer Strangers (1983) við Terry Talbot
 13. The God of Life (1984)
 14. Songs For Worship Vol. 2 (1985)
 15. The Quiet (1985)
 16. Be Exalted (1986)
 17. Empty Canvas (1986)
 18. The Heart of the Shepherd (1987)
 19. Quiet Reflections (1987)
 20. The Regathering (1988)
 21. Master Collection (1988)
 22. The Lover and the Beloved (1989)
 23. Come Worship the Lord Vol. 1 (1990)
 24. Come Worship the Lord Vol. 2 (1990)
 25. Hiding Place (1990)
 26. The Birth of Jesus (1990)
 27. The Master Musician (1992)
 28. Meditations in the Spirit (1993)
 29. Meditations from Solitude (1994)
 30. Chant from the Hermitage (1995)
 31. The John Michael Talbot Collection (1995)
 32. The Talbot Brothers Collection (1995)
 33. Brother to Brother (1996) við Michael Card
 34. Our Blessing Cup (1996)
 35. Troubadour for the Lord (1996)
 36. Table of Plenty (1997)
 37. Hidden Pathways (1998)
 38. Pathways of the Shepherd (1998)
 39. Pathways to Solitude (1998)
 40. Pathways to Wisdom (1998)
 41. Quiet Pathways (1998)
 42. Spirit Pathways (1998)
 43. Cave of the Heart (1999)
 44. Simple Heart (2000)
 45. Wisdom (2001)
 46. Signatures (2003)
 47. City of God (2005)
 48. Monk Rock (2005)
 49. The Beautiful City (2006)
 50. Living Water 50th (2007)
 51. Troubadour Years (2008)

Sí eisini

Katólsk kirkja í Føroyum

Keldur
Simplicity (with Dan O'Neill) — (Troubadour For The Lord) ISBN 0-89283-635-0</

Útvortis avísing

 Official website
 The Brothers and Sisters of Charity

Amerikanskir tónleikarar
Føðingar í 1954
Amerikanskir sangarar


Oklahoma City

Oklahoma City er høvuðsstaður í Oklahoma, USA og størsti býur í Oklahoma. Hann hevur umleið 580 túsund íbúgvar.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: okc.gov
 Oklahoma City, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Býir í Oklahoma


Pæturskirkjan

Péturskirkjan (latín: Basilica Sancti Petri) er dómkirkja pávans í Vatikanríkinum í Róm. Pæturskirkjan er heimsins størsta kirkja. Hon hevur skap sum krossur og er 212 metrar long og 133 metrar høg. Hválvið á Pæturskirkju er stívliga 120 m uppi yvir kirkjugólvinum. Hon varð vígd í 1626. Í 150 ár stóð vakra Pæturskirkjan í gerð. 10 ymsir byggilistafrøðingar vóru uppií, áðrenn liðugt var. Bramante var fyrstur, Michelangelo teknaði tað stórfingna hválvið, og byggilistamaðurin og myndahøggarin Bernini myndaði kirkjuna innan og stásiliga torgið uttanfyri. Í Pæturskirkju eru vøkur listaverk m.a. marmarastandmyndir og brotamyndir á vegginum.

Kirkjur
Vatikanið
Rómversk-katólska kirkjan


Rómversk-katólska kirkjan

Tann Rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í heiminum og tann langstørsta kristna kirkjan. Kátolska kirkjan er ein heimsumfatandi felagsskapur av kristnum, ið telur uml. 1 160 000 000 limir  í 2010. Bispurin í Róm (pávin), ið verður roknaður sum eftirfylgjari Pæturs, ápostul, er sjónliga tekinið um einleika kirkjunnar. Katolikkar trúgva, at høvur kirkjunnar, pávin, er umboðsmaður Guds á jørð. Í trúarmálum er hann hægsti myndugleiki. Ein útsøgn frá pávanum, tá ið hann úttalar seg ex cathedra (latín: "úr læristólinum") um trúgv og siðalæru, er lýtaleys. Pávin býr í Vatikanríkinum, sum er elalítið sjálvstøðugt ríki í Róm.

Katólska kirkjan er um allan heim og er høvuðstrúgvin í m.a. Fraklandi, Meksiko, Eysturtimor, Póllandi, Írlandi og mongum øðrum londum. Nógvir katolikkar ganga til messu sunnudag, og teir kunnu játta presti syndir sínar. Teir hava serliga stóra virðing fyri Mariu Moy, móður Jesu, og biðja bæði hana og onnur halgimenni um forbønhjá Gudi. Halgimenni eru kristin fólk, sum hava liðið í blóðvitnisdeyða, ella tey eru eftir sítt kristna lív tikin upp í Guds ríki.

Katólska kirkjan hevur 7 sakramenti: dópur, altargangur, ferming, bótarinnar sakramenti, salving teirra sjúku, hjúnalag og prestavígsla. Altargangsgudstænastan eitur messa. Kirkjan er býtt sundur í bispadømi undir leiðslu av einum bispi. Bisparnir hava lærumyndugleika. Uppgávan hjá kirkjuni er at boða boðskapin. Skrivliga keldan er Bíblian. Harumframt hevur kirkjan munnligar keldur, ið røkka aftur til frumkirkjuna. Trúarjáttanin, ið kirkjan nýtir, stavar frá konsiliinum í Nikæa og Konstantinopel.

Til tess at loysa átrokandi andaligar og sosialar uppgávur innan kirkjuna, ella í samfelagnum sum heild, loyvir kirkjan teimum trúgvandi at liva í felagsskapi við serligum reglum (til dømis lyfti um at liva ógift, í lýdni og í persónligum fátækradømi). Fransiskanasystrarnar eru eitt dømi um hetta. Gudstænastumálið er vanliga móðurmálið, men latín, sum fyrr varð brúkt, kann eisini nýtast. Katolikkar nýta rósukransin, eitt perluband, at hjálpa sær, tá ið teir biðja. Teir biðja eina bøn fyri hvørja perluna.

Fremst av halgimenninum er Maria moy.

Keldur

Rómversk-katólska kirkjan
Kristindómur


Beijing

Bejing (fyrr Peking) er høvuðsstaður í Kina, og hevur umleið 20,6 mió. íbúgvar. Beijing er miðdepil fyri ríkisfyrisiting, fíggjarviðurskiftum, skúlaverki og flutningi í Kina, landinum, har væl fleiri enn ein milliard fólk býr, og í fleiri enn 30 býum búgva meiri enn ein millión fólk. Telur tú útjaðaran uppí, búgva stívliga 21,1 mió fólk í Beijing í 2014. Fólkatalið veksur skjótt. Vestar- og norðarlaga er bústaðarøki og lærdi háskúlin í Beijing. Ídnaðarøkið er eystanfyri miðbýin. Tjóðarhátíðir og halgidagar verða hildnir á Tienánmen-torginum (Himmalfriðar-torginum) mitt í gamla býarpartinum. Elstu býarpartarnir eru í veruleikanum tveir býir, hvør gyrdur inn við múrum: Ytri- og Innaribýur.

Í 2008 vóru OL-summarleikirnir í býnum.

Søga

Ófriður

Í 1989 savnaðust hundraðtúsundtals studentar á Tian'an-men-torginum (Himmalfriðartorginum) í miðbýnum í Beijing at vísa ónøgd sína við myndugleikarnar í Kina og krevja fólkaræðiligar nýskipanir. Kinverska stjórnin sendi herin at steðga mótmælistiltøkunum. Hildið verður, at eini 1000 fólk doyðu, tá ið herurin legði uppí.

Dálking

Kinesiski høvuðsstaðurin, Beijing, hevur í 2014 tann ivasama heiðurin at verða tann næstskitnasti býurin í heiminum . Luftdálkingin er so umfatandi, at tað næstan ikki er búgvandi í kinesiska høvuðsstaðnum, um heilsan hjá teimum 11,5 milliónum íbúgvunum ikki skal vera í vanda.
Tað er niðurstøðan í eini nýggjari frágreiðing, ið tveir ymiskir samfelagsvísindaligir bólkar hava gjørt, og sum nú er kunngjørd . Umfatandi luftdálkingin í Beijing hevur longu kostað kinesiska samfelagnum nógvan pening. Líkt er eisini til, at meira peningur má brúkast, til tess at basa dálkingini. Politiskir leiðarar í Kina eru til reiðar at játta slakar 8 milliardir krónur til ein grunn, sum skal fáa bilbugt við luftdálkingini í býnum, sum nú er tann næstskitnasti í heiminum.
Sambært almennu, kinesisku tíðindastovuni, Xinhua, er ætlanin at steingja 300 verksmiðjur í Beijing, so luftdálkingin í kinesiska høvuðsstaðnum kann basast .

Luftdálkingin hóttir eisini ferðavinnuna í Beijing. Tað eru ikki bert íbúgvarnir í Beijing, sum eru í vanda orsakað av ógvusligu luftdálkingini. Luftdálkingin hóttir eisini ferðavinnuna í Kina, einamest í Beijing. Fyrra hálvár í 2014 fall talið av ferðafólki í Beijing við 14 prosentum, samanborið við fyrra hálvár í 2013. Kinesiskir fjølmiðlar skriva, at luftdálkingin er orsøk til minkingina.
Í januar í 2014 var luftdálkingin í Beijing 40 ferðir størri enn loyvdu markvirðini hjá heimsheilsustovninum, WHO .

Vinarbýir

Keldur

Býir í Kina
Høvuðsstaðir í Asia


Ólavur Engelbrektssonur

Ólavur Engelbrektssonur (føddur um leið 1480 á Trondenesi, doyði 7. februar 1538 í Lier, Belgiu), ella Olav Engelbrektsson, var seinasti rómverska-katólska erkabiskupurin í Noregi 1523–1537. Hann læt ein borgur byggja á Steinvikholminum við Skatval í Trondheimsfirði 1525–1532. Fleiri uppskot um norsk loysning frá Danmarkar kom frá Engelbrektssyni. Nær siðaskiftið, ella trúbótin (síggj: Martin Luther), kom til Norges, fór Engelbrektsson til Belgiu. Han doyði har í 1538.

Norðmenn
Prestar


Alan Jackson

Alan Jackson (føddur 17. oktober 1958 í Newnan í Georgia, USA) er ein amerikanskur countrysangari og tónaskald. Hann hevur selt tilsamans 50 milliónur fløgir. Alan hevur vunnið 1 Grammy Award. Hansara mest kendu sangir eru «Chattahoochie», «Little Bitty», «The Talking Song Repair Blues», «Summertime Blues», «Five o'clock somewhere» og «Where Were You (When the World Stopped Turning)».

Útgávur

 2008 - Good Time
 2007 - Live at Texas Stadium (við George Strait og Jimmy Buffett)
 2007 - 16 Biggest Hits
 2006 - Precious Memories
 2006 - Like Red On A Rose
 2004 - What I Do
 2004 - The Very Best Of Alan Jackson
 2003 - Greatest Hits Vol II
 2002 - Let It Be Christmas
 2002 - Drive
 2000 - When Somebody Loves You
 1999 - Super Hits
 1999 - Under The Influence
 1998 - High Mileage
 1996 - Everything I Love
 1995 - Greatest Hits
 1994 - Who I Am
 1993 - Honky Tonk Christmas
 1992 - A Lot About Livin
 1991 - Don't Rock The Jukebox
 1990 - Here In The Real World
 1987 - New Traditional

Slóðir

 AlanJackson.com

Amerikanskir tónleikarar


Precious Memories

Precious Memories er 19. fløga hjá amerikanska Alan Jackson og varð givin út í februar 2006.

Saman við komuni Denise valdi Alan Jackson 15 av góðu gomlu gospel songunum og sang teir inn til mammu sina, sum ofta hevði spurt Alan, nær hann fór at geva eina gospel fløgu út.

Løg á fløguni

"Blessed Assurance" – 1:56
"Softly and Tenderly" – 3:17
"I Love to Tell the Story" – 2:53
"When We All Get to Heaven" – 1:44
"'Tis So Sweet to Trust in Jesus" – 1:52
"In the Garden" – 2:54
"Are You Washed in the Blood?" – 1:15
"I'll Fly Away" – 2:13
"What a Friend We Have in Jesus" – 2:16
"Standing on the Promises" – 1:35
"Turn Your Eyes Upon Jesus" – 3:47
"Leaning on the Everlasting Arms" – 1:34
"The Old Rugged Cross" – 3:06
"How Great Thou Art" – 3:32
"I Want to Stroll Over Heaven with You" – 3:06

Fløgur


Lort í býin

Lort í býin er vorðið eitt væl kent fyribrigdi. Tey bæði Meyla og Knøttur eru frontfigurar, og tiltøk og framførslur byggja á hugsjónina um ikki at dálka. Heitið er sprottið úr umhvørvisvikuni hjá Tórshavnar kommunu.

Fyrsta framførsla hjá Meylu og Knøtti var í SMS í Havn í samband við 50 ára føðingardagin hjá barnablaðnum Strok. Síðan hevur hetta breitt seg sum ringar í vatni. Børn í øllum Føroyum hava tikið hesi bæði til sín, og fleiri stórar framførslur hava verið í Norðurlandahúsinum fyri fullsettum húsum, umframt at tey ferðast ymsa staðni runt í Føroyum at hava framførslur.

Nú er fløga við ellivu bæði gomlum, væl kendum og spildurnýggjum sangum komin út.

Føroyskir tónleikabólkar


Lort í býin (fløga)

Lort í býin er fløga hjá føroyska Lort í býin og varð givin út í 2007.

Beinta Johannessen, blaðstjóri á Strok, hevur lagt til rættis og samskipað.

Sangirnir á fløguni eru: Slikk sjúk, Lort í býin, Heilt aleina, Upp á tá, Gott ókeypis bað, Eitt ár størri, Púra vekk, Eg eri sum eg eri, Vinalag, Strok-sangurin og Eg havi frí.

Orðini til sangirnar eiga: Eyðfinn Jensen, Kári Jacobsen, Elin á Rógvi, Steinbjørn B. Jacobsen, Tór Verland Johansen, og Jens Marni Hansen.

Løgini eiga: Kári Jacobsen, Eyðfinn Jensen, Jens Marni Hansen, Kristoffur Mørkøre, Jóhannus á Rógvu Joensen og Tór Verland Johansen.

Tey, ið syngja eru fyrst og fremst Meyla (Elin á Rógvi), S´marni (Jens Marni Hansen), Jógvan Líggjas Jóannes Lamhauge og Knøttur (Bárður Persson).

Jóannes Lamhauge hevur gjørt húsan, og Per á Hædd og Finnur Justinussen hava tikið myndirnar.

Fløgan fæst til keyps kring landið, og kostar 169,- krónur. Tað er Bókamiðsølan, sum stendur fyri søluni av fløguni.

Føroyskar tónleikaútgávur
2007


Stava við Lugo

Stava við Lugo er lærandi og mennandi føroysk telduspæl við fýra uppgávusløgum, myndum og teknifilmi.

Lugo er ein animeraður 3D figurur, sum hjálpir barninum at stava.

Í teimum fýra uppgávusløgunum eru 20 uppgávur til hvørt uppgávuslag, umframt 20 putlispøl og myndir at skriva út.

Barnið fær góða vegleiðing, meðan spælt verður.

Stava við Lugo kom út í 2002.

Telduspæl


Tony Blair

Tony Blair (føddur 6. mai 1953 í Edinburgh í Skotland) er fyrrverandi bretskur politikari. Hann var forsætisráðharri í Bretlandi í 10 ár (2. mai 1997 til 27. juni 2007). Hann ruddaði marxismuna úr Arbeiðaraflokkinum. Hann fekk enda á 18 ára longum konservativum stýri og vann trý val á rað. Eftirmaður hjá Blair í embætinum sum forsætisráðharri gjørdist Gordon Brown.

Tony Blair sat við valdið í tíggju ár frá 1997 til 2007. Hann sigraði tríggjar ferðir og er tískil leiðarin við besta byrinum í Labour flokkinum. Hann brakaði ígjøgnum og blásti nýtt lív í flokkin. Blair lovaði at nútímansgera og sameina Stóra Bretland og eftir tíggju ár við valdi, er Bretland vorðið ríkari, men munurin millum fátæk og rík er nógv vaksin. Tony Blair hevði í valstríðnum lovað at pussa teir bretsku stovnarnar upp, sum til dømis skúlaverkið og heilsuverkið. Hetta eydnaðist, og fram til 2003 var Tony Blair ógvuliga væl umtóktur. Avgerðin at fara í kríggj í Irak vendi øllum upp og niður og Blair skilti ikki mótstøðuna. Fyri hann hevði tað verið ómoralskt ikki at stuðla sameinda USA.

Ávísingar úteftir
Past Prime Ministers - Tony Blair, gov.uk (á enskum)
Almenn heimasíða í 2007: The Prime Minister Tony Charles Lynton Blair, pm.gov.uk  (á enskum)

Keldur

Skotar
Bretskir politikarar
Bretskir forsætisráðharrar
Føðingar í 1953


Sarah Palin

Sarah Louise Palin (fødd 11. februar 1964 í Sandpoint, Idaho) var guvernørur í Alaska frá desember 2006 til juli 2009. Hon hevur verið varaforsetaevni hjá republikanska forsetavalevninum John McCain í 2008. Síðani tá hevur hon millum annað verið politiskur viðmerkjari hjá Fox News og havt sína egnu sjónvarpssending, nevnd "Sarah Palin's Alaska". Hon varð fødd í Idaho, men vaks upp í Alaska . Palin útihýsur ikki, at hon fer at stilla upp til forseta valið í 2016 . Hon er í løtuni fremsta talskvinnan hjá teirri sokallaðu Tea Party-rørsluni , sum savnar misnøgdar amerikanarar og serliga republikanarar ímóti Barack Obama, forseta og hansara politikki.

Sarah Palin hevur av fyrstani tíð verið ein persónur, ið fólk antin elska ella hata. Serstakliga høgravend, byrsuskjótandi og sterkt ímóti fosturtøku og líknandi etiskum málum. Nú tá hon leggur frá sær, er hon blivin meira kontroversiel enn nakrantíð. Antin er tað gott, at hon leggur frá sær, tí at fjølmiðlarnir gera, at hon ikki fær arbeitt. Ella eisini er tað vánaligt av henni, at hon rennur undan ábyrgd, nú tá tað sær myrkt út fíggjarliga. Harafturat er Palin í seinastuni ákærd fyri, at bera seg skeivt at í fleiri førum, og misbrúkt valdið, sum hon hevur sum guvernørur - tó at hon og viðhaldsfólk hennara siga, at hetta er ein veruleikafjar forfylging av henni. Sarah Palin sigur at hon er í iva um mannaættin er orsøkin til veðurlagsbroytingarnar sum henda nú. Republikanski Flokkurin hevur í nógv ár havt sum sjónarmið at mannaættin ikki er orsøk til at heimurin gerst heitari. Flokkurin hevur millum annað mett at óneyðugt er at avmarka oljunýtsluna í USA. Flokkurin hevur havt eina støðu har tey hava sagt at tey siga at mannaættin ikki er orsøk til at heimurin gerst heitari, og at vit bara kunnu brúka so nógv bensin sum tað passar okkum, tí jørðin tilpassar seg.

Guvernørur

Sarah er tann fyrsta kvinnan í guvernørsessinum í Alaska . Hon er 46 ára gomul, og hon hevur verið guvernørur í Alaska í 5 ár. Sarah skrivaði amerikanska søgu, tá hon 4. desember í 2006 varð vald til ellivta guvenørin í statinum Alaska. Ikki bara er hon fyrsta kvinnan í tí starvinum, hon er eisini yngsta fólk, sum er vald í starvið. Sarah Palin hevur sum guvenørur lagt dent á útbúgving, heilsumál, trygd og undirstøðukervi. Hon er hart í móti fosturtøku , hon vil ikki hoyra talað um, at samkynd sleppa at giftast, og hon er limur í NRA, sterka felagsskapinum, sum virkar fyri, at amerikanarar sleppa at bera skotvápn .

Fyrrverandi varaforsetaevni og guvernørurin í Alaska, Sarah Palin, boðaði 3. juli 2009, at hon ætlar at leggja frá sær sum guvernørur í Alaska. Palin leggur frá sær 26. juli 2009, og tá tekur varamaður hennara, Sean Parnell, við sum guvernørur. Palin hevur ikki sagt nakað um, hví hon ætlar at leggja frá sær. At leggja frá sær skuldi hjálpt, av tí at hon so fær betri tíð til fjølmiðlar og bøkur, meðan tað hinvegin kann vera skaðiligt, av tí at hon tykist blaka ábyrgd frá sær. Aðrir eygleiðarar gita, at hon ætlar sær úr politikki, av tí at hon ikki maktar áhaldandi álopini, krøvini um at vera ein konservativ ímynd, ferðast kring landið, vera mamma og guvernørur í Alaska.

Ukreina

Sarah Palin segði í 2008, at Barack Obama var so veikur, at Russland fór at gera innrás í Ukreina . Í einum kjaki í valstríðnum við Joe Biden, sum stillaði upp saman við Obama í 2008, varð Sarah Palin spurd um møguligar kreppustøður, sum fóru at taka seg upp, um Obama bleiv amerikanskur forseti. Hetta var valið, tá Barack Obama stillaði upp og varð valdur til forseta í USA. "Tá russiski herurin gjørdi innrás í Georgia, var Obama senatorur alt annað enn avgjørdur. Hansara aftursvar var av tí slagnum, sum bara kann eggja Russlandi til at gera innrás í Ukreina næstu ferð", segði Palin . Støðan er spent á ukreinsku hálvoynni Krim í mars 2014, har russiski herurin hevur tikið ræðið.

Gallup

Veljarakanningar í Alaska vilja vera við, at Palin var serstakliga væl dámd áðrenn hon bleiv varaforsetaevni í 2008, tá eini 93 % av íbúgvunum í Alaska stuðlaðu henni . Nýggjar kanningar vísa tó í 2013 at stuðulin er fallin niður á 54 % . Palin boðaði frá, at hon helt tað var skeivt av henni, at halda fram sum guvernørur í Alaska, av tí at hon ikki stillar uppaftur í ár 2010. Nýggjastu veljarakanningarnar í 2014 vísa, at Palin er verri dámd enn nakrantíð, og framvegis spjaðir amerikanska fólkið. 53 % dáma ikki Palin, 40 % dáma hana, meðan 70 % av republikanarunum dáma hana.

Keldur
<references>

Sí eisini

 Alaska
 Sambandsríki Amerika

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1964


Bayonetta

Bayonetta er eitt nýtt 3D action spæl, ið verður gjørt til Playstation 3 og Xbox 360. Tað serliga áhugaverda við hesum spæli, er at tað verður framleitt av PlatinumGames, undir leiðslu av Hideki Kamiya. Maðurin hevur stórar royndir á økinum. Hann er upprunaligi skaparin av vældámdu Devil May Cry-røðini, men hevur als ikki havt nakað at gjørt við eftirfylgjaranar. Eftirsum at Hideki nú ger eitt nýtt spæl í somu genru sum Devil May Cry, vænta fólk sær eitt slag av "andaligum eftirfylgjara" til upprunaliga spæl hansara.

Enn er ikki nógv kunning komin um spælið, men vit vita at høvuðspersónurin er ein heks, við revolvarum á bæði hondum og føtum. Og so segði Hideki okkurt gátuført um at hár hennara er deyðiligt.

Bayonetta kemur út í 2009.

Ein stuttur CG trailer kann síggjast á heimasíðuni hjá spælinum.

Útvortis ávísing

 Official website

Telduspæl


Minná og tey

Minná og tey (enskt: Fifi & the Flowertots) er bretsk teknifilmsrøð fyri smábørn. Minná er ein glað og forvitin genta, sum býr í einum litføgrum urtagarði saman við vinunum. Hvønn dag hendir okkurt stuttligt í urtagarðinum. Hóast hon eitur Minná Gloym-Meg-Ei, so gloymir hon altíð okkurt. Framleiðari: Keith Chapman, Framleiðsla: Chapman Entertainment og HiT Entertainment, 2005.

Hygg eisini at

 FifiAndTheFlowertots.com - Official website

Teknifilmar


Little Rock

Little Rock er høvuðsstaðurin og størsti býurin í Arkansas.
Eyknevni er Kletturin (enskt: The Rock).
Í 2018 hevði býurin um leið 197 868 íbúgvar.
Áin Arkansas rennur fram við býnum.

Systurstaðir

  Kaohsiung, Teivan, 1983
  Hanam City, Suðurkorea, 1992
  Changchun, Kina, 1994
  Modena, Italia, 1997
  Manzanillo, Meksiko
  Mons, Belgia

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.littlerock.org
Little Rock, Arkansas, wikivoyage.org

Keldur

Býir í Arkansas


Jens Lisberg

Jens Lisberg er millum fólkakærastu sangarar í Føroyum. Sum forsangari í Tvørábólkinum Sputnik, var hann í mong ár fastur táttur í kvøðuljómasendingunum. Eftir drúgvan steðg roynir hann seg á egnum beinum. Hann spælir countrytónkleik. Jens er faðir songkvinnuna Kristel Lisberg.

Í 2008 gav Jens Lisberg fløguna Hope útgávufelag: Tutl, og á henni eru 12 løg.

Í juni 2010 kom fløgan "syng ein góðan" út á plátufelagnum TUTL, á henni eru 13 løg:

1 Eg eri bóndadrongur (Karl Eli/Jens Lisberg) - 2:28
2. Far ikki frá mær góða tú (Finneran/Lawrence) - 3:36
3. Tak mítt hjarta (Fred Rose/Hy Heath) - 3:47
4. Unnusta mín (Neptun N./Jens Lisberg) - 2:46
5. Eg fyrstur út á gólvið fleyg (John Dolores Miller) - 2:59
6. Teska til mín (Joe Allison/Audrey Allison) - 3:28
7. Fyrr var eg so køld (Earl Shuman/Alden Shuman/Marshall Brown) - 3:31
8. Havið øllum valdar (Scharfenberger/Bush) - 3:58
9. Eg havi keypt mær bil (Pitney/Mangiaracina) - 3:30
10. Mamma (Freymóður Jóhannesson) - 3:39
11. Fagra blóma tú sum prýðir (Poul F. Joensen/Trad.) - 3:51
12. Í forðum føroyingar frímenn vóru (Hans Hendrik Strøm) - 1:52
13. Summarið kemur (Karl Eli/Trad.) - 2:16

Keldur

Slóðir úteftir
 Jens Lisberg á Myspace
 Sangtekstir.com

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Country sangarar
Country tónleikarar
Tvørafólk


Dong Hoi Floghavn

Đồng Hới Floghavn (vjetnamesiskt: Sân bay Đồng Hới) er ein flogvøllur í Dong Hoi, Quang Binh, Vjetnam. Í sínum núverandi líki varð flogvøllurin gjørdur frá 2004 til 2008, men økið varð nýtt til lendingarpláss í 1930-árunum av franska herinum. Undir Vjetnan-krígnum varð økið nýtt av Norðurvjetnam. Flogvøllurin liggur umleið 500 kilometrar í ein landsynning av høvuðsstaði Vjetnams, Hanoi. Landingar- og startbanin er 2400 metrar langur og 45 metrar breiður, og flogfør av slagnum Airbus A320 kunnu lenda har.

Flogvøllir í Vjetnam


FAROE5

FAROE5 er føroyskur gentubólkur. Poppbólkurin FAROE5 varð samansettur eftir eini audition í apríl í 2008. Tveir mánaðir seinni var fyrsta stakfløgan "Bara 1 Spæl" givin út, og hon gjørdist størsta føroyska summarhittið tað árið. Útgávan er gjørd í samstarvi við MESS ungdómsblaðið. Næsti sangurin á fyrstu stakfløguni við FAROE5 eitur "Tú fert altíð at vera har". Fløgan fæst ókeypis hjá Gelluni í SMS.

Debut útgávan hjá FAROE5 kom út hósdagin 5. juni 2008. Hetta er júst tveir mánaðir eftir at upptøkuroyndin til bólkin fór fram tann 5. apríl 2008. Tvær útgávukonsertir vóru hildnar í SMS, við umleið 1.200 áhoyrarum hvørja ferð.

Á sumri 2009 upptrakkaði FAROE5 á flestu føroysku festivalunum, og staðfesti seg tá sum ein tann mest undirhaldandi bólkurin í landinum. FAROE5 upptraðka bæði á stórum sum smáum konsertum, og á dansistøðum við egnum tilfarið, umframt nøkrum av tíðarinnar heitastu altjóða hittum. Sangurin "Bara 1 Spæl" kom fyrstu vikuna inn á 5. plássið á 15 Teim Bestu, sum er hitlistin hjá Kringvarpinum. Næstu vikuna gjørdist sangurin nummar 2, og triðju vikuna atkvøddu lurtarnir hjá útvarpinum "Bara 1 Spæl" upp á ovasta tindin. FAROE5 varð kosin "Besti Nýggi Bólkur" á Planet Awards 2008.

Tær fimm í Faroe 5 eru Jónvá Ellingsgaard, Lillian Dalsgaard, Asta Højgaard, Ragnhild Dam og Vígdis Fjallstein.

Útvortis ávísing

 Faroe5.com
 Faroe 5 á MySpace

Føroyskir tónleikabólkar
Popptónleikabólkar
Planet Awards vinnari


PETA

PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) er amerikanskur djóraverndarfelagsskapur. Leiðari er Ingrid Newkirk. PETA verður ofta umtalaður sum ein bólkur, sum tekur ov grovar metodur í brúk, fyri at røkka endamáli sínum. Og summi seta spurnartekin við hetta endamál yvirhøvur.

Ávísngar úteftir

 Heimasíða hjá PETA

Felagsskapir


Djóravernd

Djóravernd er tað at verja djór fyri ringari viðferð. Í Føroyum er ein djóraverndarfelagskapur, nevnliga DVF (Djóraverndarfelagið), ið varð stovnaður í 1975.

Djór


Sink

Sink (latín: zink) er tað 30. frumevni í tí skeiðbundnu skipanini og hevur tað evnafrøðiliga súmbolið Zn. Undir vanligum hita- og trýstviðurskiftum sær hetta yvirgangsmetallið út sum eitt ljóst blágráligt metal.

Týdningur av sinki fyri kroppin
Sink er partur av fleiri enn 200 enzymprosessum í kroppinum og er tískil eitt sera týðandi evni fyri kroppin. Eisini er sink ein týðandi antioxidantur, ið styrkir um immunverjuna, húðina, neglirnar og beinagrindina. Um tú hevur hvítar plettir á neglunum ella hevur veikan smakk- og luktisans, kann hetta koma av sinkmangli. Fólk hava eisini størri tørv á sinki í stressaðum tíðum og tá sukurnýtslan er stór.

Keldur

Frumevni


Lithium

Lithium er eitt frumevni, nummar 3 í skeiðbundnu skipanini.

Frumevni


Valencia

Valencia (spanskt: Comunidad Valenciana, katalónskt Comunitat Valenciana) er ein landspartur í Eysturspania. Høvuðsstaður er Valencia og aðrir stórir býir er Alicante, Torrevieja og Elx. Landsparturin fevnir um 23,255 ferkilometrar og hevur 4 806 908 íbúgvar (2005). Almennu málini eru tvey í tali, spanskt og katalónskt. Nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri Valencia, og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á Costa Blanca. Í  Valencia er bygdur ein nýggjur býarpartur við bygningum til vísindi og mentan. Politikararnir og tey, sum gera býarskipanir, vóna, at hesin nýggi býarparturin skal draga ferðafólk at sær, umframt fyritøkur og handilsfólk.

Slóðir úteftir

 Official website of Valencia

Býir í Spania


Kaukasus

Kaukasus eru (fjøll í) Georgia, Armenia, Aserbadjan, Suðurrusslandi og Landnyrðingsturkalandi. Næstan ongastaðni á jørðini er munurin millum vakurleikan í landslagnum og fólksins armóð so stórur, sum í londunum við Kaukasus, sum, síðan tey fingu sjálvstýri, eftir at Sovjetsamveldið datt sundur, hava verið plágað av kríggi og borgarakríggi. Men Kaukasus er eisini søguland.

Fjøll
Asia
Evropa


Kangerluaarsuk Ungalleq

Kangerluaarsuk Ungalleq liggur nakað norðanfyri Sisimiut í Grønlandi. Í 2008 var ein stórur eldur í goymslu- og verkstaðarbygningum hjá íslendsku fyritøkuni Ístak, ið var í ferð við at byggja eitt vatnorkuverk á staðnum. Maskinur og generatorar fyri fleiri milliónir fór fyri skeyti. Ongin persónur kom til skaða undir eldinum. Eftir ætlan skuldi vatnorkuverkið standa liðugt í 2010. Eldurin seinkaði tó ikki byggingini. Hin 29. september 2009 skrivaði KNR, at arbeiði gekk skjótari enn væntað, og at teir nú løgdu síðstu hond á arbeiði. Vatnorkuverkið kom at kosta umleið 500 milliónir. Olja fór at vera spard fyri fleiri milliónir um árið. Vatnorkuverkið er tað næststørsta í Grønlandi og veitir steym til býin Sisimiut.

Keldur

Grønland


Magnus Carlsen

Sven Magnus Øen Carlsen (føddur 30. november 1990 í Tønsberg) úr Noregi er heimsins fremsti telvari. Í november 2013 vann hann heimsmeistaraheitið, tá hann vann á Viswanathan Anand og í november 2014 endurvann hann heimsmeistaraheitið, tá ið hann telvaði ímóti Anand og vann hann 6,5 - 4,5.

Í januar 2013 náddi hann tað hægstu FIDE-ratingina gjøgnum tíðirnar við 2861 stigum, seinni økt til 2870. Carlsen gjørdist stórmeistari (GM) í talvi í 2004, tá var hann 13 ár, 4 mánaðir og 27 dagar. Hann bleiv tá tann næstyngsti stórmeistarin gjøgnum tíðirnar.  Carlsen varð í januar 2006 fyri fyrstu ferð mettur at vera ein av heimsins 100 bestu telvarum. Í 2007 vann hann sína fyrstu superkapping í Biel og í apríl 2008 var hann fyri fyrstu ferð styrkismettur sum ein av heimsins 10 bestu telvarum. Carlsen hevur vunnið eina røð av superkappingum og hevur síðan januar 2010 við bara trimum undantøkum (tá nr. 2 eftir Viswanathan Anand, síðst í mai 2011) verið styrkismettur sum heimsins besti telvari.
Magnus Carlsen hevur fingið Talv-Oscar sum heimsins besti telvari í 2009, 2010 og 2011. Í 2009 fekk hann harumframt eina eyka virðisløn frá dómarunum undir ítróttargallaveitsluni. Í 2011 fekk hann Peer Gynt-virðislønina sum tann yngsti vinnarin av virðislønini nakrantíð.

Keldur

Norðmenn
Norskir telvarar
Talvheimsmeistarar
Føðingar í 1990


Yvirgangsatsókn í Beslan

Fyrsta september í 2004 løgðu einir 30 vápnaðir kekenskir yvirgangsmenn á skúlan í Beslan í Norðurossetia og tóku næstan 1.200 børn, foreldur og lærarar gíslar. Í tríggjar dagar hildu teir gíslarnar inni í brennandi heitu fimleikarhøllini, har tey hvørki sluppu at eta, drekka ella fara á ves. Russiska løgreglan og servandar herdeildir kringsettu skúlan og vanlukkan endaði við, at 331 fólk lótu lív. Beslan var eitt serligt dømi um ein "nýggjan heim", har yvirgangsmenn ikki fíra fyri at brúka børn sum offur í teirra markleysa kríggi.

Søga
Russland
Yvirgangsatsóknir
2004
Hópdráp


Amarillo

Amarillo er 14. størsti býur í amerikanska lutstatinum Texas. Amarillo hevur 190 695 íbúgvum (2010). Amarillo er millum annað nevnd í sanginum "Amarillo By Morning" hjá George Strait (1983).

Hygg eisini at
 State of Texas
 Sambandsríki Amerika

Býir í Texas


Aril Edvardsen

Aril Edvardsen (15. november 1938 – 6. september 2008) var ein av kendastu evangelistunum í Norðurlondum, stovnarin av Troens Bevis og leiðari hjá samkomuni í Kvinesdal. Aril Snorre Edvardsen varð føddur 15. novembur 1938 í Kvinesdal í Norra. Seytjan ára gamal giftist hann við Kari, sum var floksfelagi hansara í barnaskúlanum. Tá Kari lá á sjúkrahúsi og átti elstu dóttir teirra, fór Aril á møti saman við einum vini sínum. Á hesum møti møtti hann Jesusi. Serliga er hann kendur gjøgnum felagsskapin Troens Bevis Verdens Evangelisering, sum hann setti á stovn í 1965.

Aril Edvardsen er sera kendur í Føroyum, men eisini um at kalla allan heim. Hann var sera virkin sum evangelistur serliga rættað móti londum í triðja heiminum. Hann hevur arbeitt í Afrika og India í yvir 50 ár og er helst kendasti predikantur í Noregi. Hann stovnaði Troens Bevis Verdens Evangelisering í 1965, sum millum annað sendir kristið útvarp í fleiri enn 200 londum. Í Noregi hevur hann verið mest sentrali persónurin í pinsameinigheitini, og alment ein sera nógv umrøddur persónur, serliga orsakað av síni konservativu bíbliufatan. Aril Edvardsen var staddur í Mombasa í Kenja, nú hann doyði. Aril hevur havt fleiri blóðtøppar í hjartanum. Hann varð 69 ára gamal.

Norðmenn
Trúboðarar


Heath Ledger

Heath Ledger (føddur 4. apríl 1979, deyður 22. januar 2008) var ein avstralskur skuespælari úr Perth. Heath Ledger var 28 ára gamal, tá hann doyði. Ledger er kendur frá fleiri filmum, sum til dømis A Knight's Tale, men kanska mest fyri leiklut sín í filminum Brokeback Mountain í 2005, sum hann varð innstillaður til eina Oscar virðisløn fyri, ið hann kortini ikki vann. Seinasti leiklutur hansara varð í filminum I'm Not There, sum er um Bob Dylan. Eisini skuldi hann hava leikutin sum The Joker í Batman filminum, nevndur The Dark Knight. Heath Ledger var ættaður úr Perth í Avstralia, men búsettur í New York. Hann átti eina dóttir saman við fyrrverandi trúlovaðu síni Michelle Williams.

Ledger varð funnin lívleysur í íbúð sínari í Manhattan, New York City í januar 2008, og sovipillarar vórðu eisini funnir, so løgreglan hevur illgruna um ovurtøku av soviheilivági sum deyðsorsøk.

Avstraliarar
Avstralskir sjónleikarar
Andlát í 2008
Føðingar í 1979


The Dark Knight

The Dark Knight er ein amerikanskur Batman-filmur úr 2008. Í filmsheiminum verður tað "magiska vinningsmarkið" nevnt. Tað er, tá ein filmur selur fyri meira enn 500 milliónir dollarar í atgongumerkjum í USA. Bert tveir filmar hava megnað tað, og tað eru Titanic og "The Dark Knight". Eftir bert seks vikum hevur Batman megnað at selt fyri 502,4 milliónir dollarar, meðan hjá Titanic tók tað 12 vikur um at vinna 500 milliónir dollarar í atgongumerkjum. Høvuðsleiklutin sum Batman, hevur Christian Bale. Heath Ledger hevði leiklutin sum The Joker og fekk eftir deyða sín ein Oscar fyri avrik sítt.

Slóðir

 Official website
 The Dark Knight á Internet Movie Database

Filmur


Morgan Freeman

Morgan Freeman (føddur 1. juni 1937 í Memphis, Tennessee í USA) er ein sera viðurkendur sjónleikari.

Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar


Dekkmaster

Dekkmaster varð stovnað í august 2005 við tí endamáli at selja dekk og felgur v.m. í Føroyum bíliga um internetið.

Føroyskar fyritøkur


Baton Rouge

Baton Rouge er høvuðsstaður og næststørsti býur í Louisiana. Baton Rouge hevur umleið 230 túsund íbúgvar. Navnið Baton Rouge kemur úr fronskum bâton rouge og merkir reyður stavur ella reyður keppur. Eyknevnið hjá býnum er eisini Red Stick. Baton Rouge er millum annað nevnd í sanginum "Callin' Baton Rouge" hjá Garth Brooks (1994).

Sí eisini

 Louisiana
 Sambandsríki Amerika

Býir í Louisiana


Jackson

Jackson er høvuðsstaðurin og størsti býur í Mississippi í USA. Jackson hevur umleið 173 túsund íbugvar.

Býurin, ið varð settur á stovn í 1822, bleiv uppkallaður eftir amerikanska generalinum Andrew Jackson, sum seinni varð sjeyndi forseti í USA.

Sí eisini

 Mississippi
 Sambandsríki Amerika

Ávísing úteftir
 Heimasíða: jacksonms.gov
 Býurin á kortinum: osm

Keldur

Býir í Mississippi


Bjarnoyggin

Bjarnoyggin er syðsta oyggin í oyggjabólkinum Svalbarð. Bjarnoyggin varð funnin av hálendsku slóðarunum Willem Barents og Jacob van Heemskerk tann 10. juni 1596. Navnið kemst av, at bjørn varð sædd svimjandi nærhendis, tá oyggin varð funnin. Oyggin var óheft land, sokallað terra nullis til Svalbarðs sáttmálin í 1920 legði oynna undir norsk fullveldi. Bjarnoyggin, sum er millum norska meginlandið og Spitsbergen, er friðað burtursæð frá einum parti, sum hýsir einari veðurstøð. Endamálið við at friða umhvørvið á oynni er at varðveita sjófuglin og vistfrøðina sum heild.

Noreg
Oyggjar


Facebook

Facebook er ein heimasíða sum er eitt sosialt netverk, sum minnir nógv um Myspace.com, ið var nógv brúkt áðrenn Facebook. Facebook stendur í stórum vøkstri. Facebook er eitt sosialt netverk, har fólk lætt kunnu koma í samband við hvønn annan. Tað var tann tá 20-ára gamli Mark Zuckerberg (føddur 14. mai 1984 í New York, USA), sum fann uppá Facebook í 2004. Í mai 2013 hevði tænastan meira enn 1,1 milliardir aktivar brúkarar um mánaðin um allan heim. Tað eru umleið ein hálv millión danskir brúkarar á Facebook.

Í 2008 og 2009 fingu nógvir føroyingar sín egna Facebook profil, og skjótt var tað eisini møguligt at nýta tað føroyska máli í skipanini sum brúkaramál, og hetta hevur veruliga sett gongd á hugin hjá føroyingum at brúka Facebook. Samstundis er talið á teimum, sum hava skift frá øðrum brúkaramáli sum td. danskt, enskt, svenskt v.fl. til at nýta sítt egna mál, alsamt vaksandi. Føroyingar hava eisini víst seg at vera skjótir at taka møguleikarnar á Facebook til sín og ikki minst, møguleikan at deila tíðindi frá ymiskum tíðindaportalum á Facebook.

Spælfyritøkan Zynga eigur fleiri av best dámdu spølunum, ið eru at finna á Facebook. Teirra millum eru FarmVille, Mafia Wars og FishVille.

Hollywood manuskripthøvundurin Aaron Sorkin (føddur 9. juni 1961 í New York, USA) hevur gjørt ein film um stovnanina av Facebook, sum ber heiti "The Social Network."

Facebook verður nógv brúkt til at deila tíðindi við onnur við at leggja leinkjur til tíðindastubba á Facebook. Hetta kann ofta gerast við at trýsta á ein "Dámar" knøtt á tíðindasíðuni ella um tíðindasíðan hevur møguleikan fyri at deila leinkjuna, so er tað ein sera lættur máti hjá fólki at deila ein tíðindastubba, sum tey halda vera áhugaverdan. Facebook verður eisini nógv brúkt til at deila tónleikafilmar, skemtifilmar, ítróttarfilmar og aðrir filmar sum liggja á YouTube. Fólk leggja eisini myndir og filmsbrot á Facebook og deila soleiðis við onnur. Til ber at velja, um bert vinir kunnu síggja myndirnar ella um øll kunnu síggja tær. Til ber at skriva í síni status linju, hvat ið ein hugsar, at bera onkur boð ella bara at siga góðan dagin o.s.fr. Onnur kunnu so gera viðmerkingar til boðini ella koyra tummilin upp, og soleiðis kunnu vinir hjá vinum fáa boðini eisini. Fleiri dømir eru um t.d. politikkarar sum hava skrivað okkurt óheppið antin á sín egna status ella sum viðmerking til status hjá onkrum øðrum, og eftirsum nógv fjølmiðlafólk eisini eru á Facebook, so fáa tey skjótt frænir av hesum og bera hetta sum tíðindi í útvarpi, sjónvarpi, bløðum ella á tíðinda heimasíðum.

Keldur

Facebook
Teldufrøði
Amerikanskar fyritøkur
Samskifti
2004


Quiet Storm

Quiet Storm er fløga hjá Guðrun Sólju Jacobsen. Guðrun hevur ígjøgnum plátufelag sítt Universal Music útgivið fløguna Quiet Storm. Fløgan kom út í august 2003, góðar fýra mánaðir aftaná Guðrun sigraði í sangkappingini Stjerne For En Aften. Fløgan kom beinleiðis inn á næstovastu rók á danska sølulistanum. Í Føroyum var Quiet Storm ein av mestu seldu fløgunum í 2003. Fyrsta stakfløgan av Quiet Storm var lagið "You're Mine". Hetta lagið átti fast pláss ovast á 15 teimum bestu í fleiri vikur, og gjødist eitt tað best umtókta lagið á fløguni.

Fløgur


Ódnin Katrina

29. august 2005 rakti Ódnin Katrina amerikanska býin New Orleans í Louisiana. Ódnin breyt byrgingarnar, floymdi inn í býin og drap fleiri enn 1000 fólk, sum antin ikki vildu fara úr býnum ella ikki sluppu úr honum. Eisini amerikanski filmsleikstjórin Spike Lee (føddur 20. mars 1957 í Georgia í USA) hugdi skelkaður at, meðan størsta náttúruvanlukkan í amerikanskari søgu hendi.

Meðan ódnin Katrina herjar har suðuri í Louisiana, og myndugleikarnir hava úr at gera við at flyta fólk burtur úr økinum, eru tað nøkur sum verða "gloymd". Teir 7.000 fangarnir í Orleans Parish Fongslinum, sum var eitt tað størsta fongslið í USA, skuldu verið fluttir, men sjálvt tá ódnin herjar við allari megi, tað fløðir og byrgingarnar brotna, velur sjeriffurin ikki at flyta fangarnar burtur. Ikki fyrrenn 4 dagar seinni, har fangarnir hvørki hava fingið vátt ella turt, gera myndugleikarnir av at gera nakað.

New Orleans í Suðurlouisiana er enn ikki komin seg heilt, eftir Ódnina Katrinu, sum legði stórar partar av býnum í oyði. Katrina var í styrkibólki 5.

Keldur

USA
Ódnir
Náttúruvanlukkur
2005


Óndskapurin

Óndskapurin (upprunaheiti: Ondskan) er svenskur filmur frá september 2003. Filmurin byggir á bókina hjá Jan Guillou, sum eisini var upprunin til leikin "Óndskapurin", sum varð spældur á Gamla Meiarínum í 1999. Svenski filmurin fekk virðisløn í Svøríki og varð eisini innstillaður til ein Oscar. Leikrit: Hans Gunnarsson og Mikael Håfström eftir skaldsøgu hjá Jan Guillou. Leikstjórn: Mikael Håfström.

Søgugongd

Svøríki í fimtiárunum. 16 ára gamli Erik Ponti verður illa viðfarin bæði heima og í skúlanum. Tá hann verður vístur úr skúlanum orsakað av bardaga, verður hann sendur á kostskúla. Nú heldur hann, at hann kann byrja av nýggjum, men so verður ikki. Á kostskúlanum er harðskapurin meira umfatandi, og hann er skipaður undir heitinum "kammeratuppaling".

Leikarar

 Erik Ponti: Andreas Wilson
 Pierre Tanguy: Henrik Lundström
 Otto Silverhielm: Gustaf Skarsgård
 Marja: Linda Zilliacus
 Dahlén: Jesper Salén
 Johan: Filip Berg
 Von Schenken: Fredrik af Trampe
 Karlberg: Richard Danielsson

Slóðir úteftir

Óndskapurin á IMD

Svenskir filmar


New Orleans

New Orleans er stórbýur í Suðurlouisiana í USA. Hann er størsti býur í Louisiana. New Orleans er enn ikki komin seg heilt, eftir Ódnina Katrinu, sum í 2005 legði stórar partar av býnum í oyði. New Orleans hevur umleið 343 túsund íbúgvar. 67,3 prosent av fólkinum eru afroamerikanarar . New Orleans er størsti býur í Suðurríkjunum. Hann var grundaður av fransmonnum; haðani verður nógv bummull útflutt. New Orleans er tann vandamesti býurin í USA .

Nú, meðan fíggjarkreppan herjar í øðrum londum so sum í USA, eru fá øki, sum kunnu nevnast vakstrarøki. Men New Orleans er eitt teirra. Síðan vanlukkuna við Hurricane Katrinu síðst í august 2005 hevur New Orleans vunnið sær eitt sindur av fólkinum aftur. Nú hevur býurin fingið heiðurin sum skjótast vaksandi býur í USA. Árligi vøksturin í fólkatalinum er nú 8,2 % og er nú 311.853. Men tað er framvegis væl minni enn tey 484.674, sum vóru í býnum áðrenn vanlukkuna í 2005.

Í stóra havnarbýnum New Orleans, vóru seinast í 19. øld mangir tónleikabólkar, mannaðir við afroamerikanskum leikarum. Teir spældu i veitslu, í skrúðgongu og til jarðarferð. Tíðum spældi sami bólkur bæði til dans og til jarðarferð. Løgini vóru tey somu, men teir leiktu tey ymiskt. Soleiðis varð jazztónleikur til. Í jazzbólki úr New Orleans vóru upprunaliga trompet, klarinett, basún, tupa, lítlatrumma, stórtrumma og skáltrumma. Trompetin spælir lagið. Klarinettin flættar tónar uttan um lagið. Basúnin spælir djúpa andrødd, og hini ljóðførini gera rútmiskan botn .

Søga

 1718 - New Orleans bygdur við árarmunnan í Mississippiá.

Hygg eisini at

 Louisiana
 Sambandsríki Amerika

Keldur

Býir í Louisiana


Falklandsoyggjar

Falklandsoyggjar (enskt: Falkland Islands; spanskt: Islas Malvinas) er ein oyggjabólkur sum hoyrir undir bretsku trúnuna. Falklandsbúgvar hava nakað av heimastýri og egnu stýrisskipan. Oyggjabólkurin er nakað umstríddur. Argentinar kanna sær økið og nevna oyggjarnar har Islas Malvinas. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan argentinskar frá 1767 til 1833, tá ið bretar tóku tær og góvu teimum navnið Falklandsoyggjar. Síðan tá hava Bretland og Argentina trætst um, hvør eigur oyggjarnar. Í 1982 hertók Argentina oyggjarnar, men nakrar vikur seinni róku bretar teir aftur. Ósemjan er harðnað, síðani bretska stjórnin loyvdi oljuleiting við oyggjarnar fyri nøkrum árum síðani. Størsi býurin og høvuðsstaður er Stanley. Argentinar vilja tingast um sjálvstýri fyri Falklandsoyggjar, meðan bretar tilskila sær yvirvaldsrættin har.

Millum 3000 og 4000 fólk búgva í Falklandsoyggjunum. Harafturat eru umleið 1000 bretskir hermenn har.

Politikkur

Fólkaatkvøða 2013

Úrslitið av fólkaatkvøðuni í 2013 á Falklandsoyggjunum er greitt: Næstan 100 prosent av teimum, ið greiddu atkvøðu, siga ja til, at oyggjalandið framhaldandi skal vera partur av Stóra Bretlandi . 99,8 prosent av falklendingum hava atkvøtt ja til Stóra Bretland. Meirlutin er so stórur, at hann næstan er skemtiligur, men hetta gjørdist úrslitið av fólkaatkvøðuni á Falklandsoyggjunum, og tað kemur ikki óvart á: Falklendingar vilja vera partur av Stóra Bretlandi, soleiðis sum allar kanningar frammanundan fólkaatkvøðuni eisini vístu púra greitt. 1517 fólk greiddu atkvøðu, og hetta er ein valluttøka uppá 92 prosent. Og bara tríggir av teimum 1517 veljarunum søgdu nei til Stóra Bretland. Falklendingar minnast enn serstakliga væl, tá Argentina gjørdi innrás í 1982 og tað óhugnaliga kríggið, sum valdaði í tríggjar vikur, til Stóra Bretland hevði bart argentinarar aftur. Fólkaatkvøðan varð hildin, tí Argentina heldur fram at trýsta á fyri at fáa bretar at sessast við samráðingarborðið. Argentina vil hava oyggjalandið undir sítt ræði, men London hevur víst hesum frá sær.

Myndir

Keldur

Argentina
Bretland
Oyggjar
Hjálond
Bardagar


Butan

Kongaríkið Bhutan ella Butan (dzongkha: Brug rGyal-Khab) er eitt sjálvstøðugt kongsríki í Himaleia millum Tibet í Vesturkina og India. Har búgva umleið 700.000 fólk, sum eru millum tey fátækastu í heiminum. Av hesum búgva eini 100 túsund í Thimphu. Thimphu er høvuðsstaður í Butan. Landið hevur valt at avbyrgja seg og hevur tí í øldir gingið sína egnu leið. Í norðri hevur Butan mark við Kina, í eystri, suðri og í vestri við India. Kongsríkið Butan er gátuført og lítið kent land, tí at tað var stongt fyri umheimurin langt upp í 1970-árini. Eisini er ringt at koma fram í óføra fjallalendinum. Butan er buddistiskt land, og kongurin, nevndur drekakongurin (nú Jigme Khesar Namgyel Wangchuck), er einaveldugur. Miðallívsævin í landinum er 65.53 ár.

Fólkið

Um 70 % av fólkinum í Butan er drupukar, ið eru ættaðir úr Tibet. Drupukarnir tala dzongkha, almenna málið í Butan, sum er skylt við tibetanskt. Í 1990 elvdu samanbrestir ímillum drupukar og lotsampafólkið, ið er ættað úr Nepal, til harðligar mótmælisgongur ímóti kongsveldinum. Hetta hevði við sær, at Butan varð stongt fyri útlendingum.

Meginparturin av fólkinum í Butan býr á bygd og livir av landbúnaði. Flestu fólk á bygd eru bøndur, men nøkur eru eisini handverkarar, til dømis vevarar ella leirkerasmiðir. Húsini eru smá, og har eru bara eitt ella tvey rúm. Flestu bøndur í hálendinum í Butan liva av neytahaldi. Harðføra, síðullaða jakneytið er óført reiðdýr og tolir ógvuliga væl kulda. Jakullin verður spunnin og vovin til klæði og tjalddúkar, og halin verður nýttur sum veiftra ella kustur. Butanar eta jakkjøt, kirna smør og kæsa ost av mjólkini og turka mykjuna til brenni.

Í Butan verður viðgongd máld í mun til økologiska, etiska og andaliga menning. Moralur og upplýsingarstøði telja meira enn materiell vælferð. Buddhistisk virði eru varðveitt. Kongurin Wangchuk sigur, at "brutto tjóðareydna hevur størri týdning enn bruttotjóðarframleiðsla".

53 % av fólkinum eru ikki lesifør.

Búskapur

Náttúrutilfeingi er lítið; men har eru nógvar stríðar áir, og tey eru farin at byggja vatnorkuverk.

Landið kundi havt stóra inntøku av timburútflutningi, men hevur noktað at høgga trø niður, tí tað skaðar umhvørvið. Planleggingarráðharrin hevur sagt: "Vit vilja ikki kasta okkum treytaleyst inn í alt, sum er modernað. Vit royna tí at varðveita okkara mentan, okkara siðaarv, okkara virðisskipan og okkara mentanarstovnar".

Uttanlandshandil

Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook.

Politikkur
Í 1998 vitjaðu 500.000 ferðafólk grannalandið Nepal. Butan loyvdi ikki meira enn 6.000 ferðafólkum inn í landið. Hvør einstakur ferðamaður fekk strong boð um, hvussu hann skuldi fyrihalda seg. Millum annað varð forboðið teimum at geva børnum góðgæti ella annað, tí tey skuldu ikki verða lærd at bidda.

Men fangarmarnir hjá altjóða kapitalismuni røkka langt. Líka til Butan, har parabolantennur vaksa sum hundaland. Ávirkanin frá Vesturheiminum sæst longu væl. Kurvabóltur er vorðin tjóðarítrótt í staðin fyri bogaskjóting. Boogie Woogie, eitt sjónvarpsshow, sum Golcate stuðlar fíggjarliga, kappast við panoramaútsýnið til Himaleia. Teldupostur er komin í staðin fyri brævskriving, hóast tann elsta av teimum fýra konunum hjá kongi bjóðaði fólki at senda brøv ókeypis í 10 dagar fyri at forða hesari gongd. Børn, sum fara pílagrímsferð til kleystur at biðja, eru ílatin Spice Girls t-skjúrtur. Í høvuðsstaðnum Thimphu selja 25 privatar sølubúðir sjónbond. Sjálvt Butan, tað seinasta Shangri-La, er fallið. Landið loyvir vesturlendskari ávirkan, tí tað er ikki ført fyri at halda ímóti freistingunum og kann ikki halda fram við avbyrgingarpolitikkinum.

Støðan reisir nógvar spurningar. Hvussu long tíð gongur, til altjóðagerðin og tær frælsu marknaðarkreftirnar hava víggirt seg so væl, at tað vendist ikki aftur? Verður Butan ført fyri at finna eina millumleið? Fara mammon og MTV-mentanin skjótt at yvirtaka tann fagnað, Budda hevur átt? Hvussu leingi aftrat kunna kongur og hansara fýra konur stýra búskapinum og átaka sær ábyrgdina av vælferðini hjá borgarunum?

Neyvan leingi, skula vit meta eftir gongdini aðrastaðni. Men so leingi tað varar hevur butanski staturin tað størsta fíggjarliga valdið, til dømis er tað mesta av ídnaðinum statsogn, og staturin røkir fólksins vælferð. Tað sama var galdandi í USA og Evropa stóran part av farnu øld, til lat-standa-til-kapitalisman tók seg fram í 1970-unum og 80-unum. Áðrenn myndugleikarnir løgdu saman ástir við fría marknaðin.

Landafrøði

Landslutir

Hygg eisini at
 Nepal
 Sikkim
 Asia

Ávísingar úteftir
bhutan.travel

Keldur

Asia
Butan


Teldupostur

Teldupostur er postur sendur millum teldur. Á føroyskum verður tað stytt til t-postur, tó verður eisini enska heitið e-mail brúkt á føroyskum. Við telduposti kann ein senda teldubrøv og viðheftar fílur. Fyri at kunna senda og móttaka teldupost er neyðugt at hava teldupostadressu. Felags fyri allar teldupostadressur er, at tær innihalda teknið @. Eitt dømi kann vera domi@domi.fo. Teldupostadressurnar kunnu ikki innihalda føroyskar bókstavar sum t.d. á, í, ó, ú og ð. Fólk brúka ofta sítt navn ella stytting av navninum í teldupostadressuni. Tað finnast nógvir ymiskir veitarar, har ein antin kann keypa sær eina ella fleiri teldupostadressur, og so finnast tað eisini altjóða veitarar, har ein kann fáa sær eina ókeypis teldupostadressu, t.d. Gmail frá Google ella Hotmail frá Microsoft. Tá talan er um ókeypis teldupostadressur slepst ofta ikki undan lýsingum á netinum, sum t.d. kunnu síggjast í høgra bredda ella aðrastaðnis innbakkanum. Ein kann innstallera eina teldupostadressu á teldu síni, men tey flestu ynskja eisini at hava atgongd til sín teldupost frá fleiri ymiskum teldum, tá verður innritað gjøgnum eina ávísa heimasíðu. Hotmail adressur sum tann frá Microsoft ella Google eru ikki knýttar at nakrari ávísari teldu, ein kann rita inn frá hvørjari sum helst teldu, um bert ein minnist til brúkaranavnið, sum er teldupostadressan, og til loyniorðið.
Teldupostkassin er ofta býttur upp í fleiri partar. T.d. er innbakkin sum oftast tað fyrsta ein kemur til, har er allur inngangandi teldupostur at finna. Sendur postur er fyri seg, kladdur fyri seg, slettaður postur fyri seg, spammpostur fyri seg osfr. Hetta sæst sum oftast til vinstru ella ovast á teldupostsíðuni.

T-postur í dag
Man brúkti t-post áðrenn internetið varð útbygt. Í dag verða t-postar sum oftast sendir via SMTP (Simple Mail Transfer Protokol) í samstarvi við DNS og POP3/IMAP. Ein vanligur t-postur inniheldur hesir teigar:
 Frá
 Til
 Evni
 Innihald

Harumframt er ein "Send" knøttur, sum brúkarin skal trýsta á við músini, tá teldubrævið er klárt at verða sent til móttakran. Ein kann senda til ein ella fleiri móttakarar. Um talan er um fleiri móttakarar, so verða teldupostadressurnar sum oftast skildar sundur við komma (,) ella semikolon (;). Til ber eisini at víðarisenda eitt teldubræv til ein annan móttakara við at trýsta á "Víðarisend" og síðan útfylla adressu teigin og so trýsta á Send knøttin.

Keldur

 Málráðið: Teldubræv

Teldufrøði
Samskifti
Internetið


Sendistovur

Kring allan heim umboða sendistovur áhugamálini hjá heimlondum sínum. Tær skapa fortreytir fyri samstarvi og veita fólki og fyritøkum rættindi og fortreytir at liva og virka í fremmandum londum.

Føroyskar sendistovur skulu setast á stovn í New York, Moskva og Geneve. Løgmaður, ið higartil hevur umsitið uttanríkismál, fer framvegis at hava umboðandi funktiónir, men hann fer nú eisini í størri mun at virka sum forsætisráðharri, tað vil siga hava politisku leiðsluna í landsstýrinum um hendi.

Heimspolitikkur


A vitamin

A vitamin er ein feittloysilig vitamin sum er neyðug fyri sjón, immunskipan, nøring, slímhinnu og vøkstur. Stórt trot av A vitaminum kann føra til infektión, náttarblindleika og blindleika.

Týdningarmestu sløg av A vitaminum eru retinol, retinal og retinsýra, sum fáast frá djórum, og karotenir, sum fáast frá plantum.

Óbrúktar A vitaminir kunnu varðveitast í livur og feittvevna til seinni nýtslu. Av tí at A vitaminir eru lutfalsliga leingi í kroppinum er ikki neyðugt at tær verða etnar hvønn dag, t.d. kann tørvurin verða nøktaður við at eta livur eina ferð um vikuna.

Týdningur
A vitaminir eru týdningarmiklar fyri sjónina. Tær verða nýttar til framleiðslu av einum litevni í nethinnuni (sjónarpurpur), sum er neyðugt fyri at kunna síggja í dimmun ljósi. Sjónarpurpur verður virki tá ljósið rakar nethinnuna, sum síðani, gjøgnum nervaleiðina, skapar eitt elektriskt signal til heilan og verður til eina mynd.

Umframt hetta hava A vitaminir týdning fyri vøkstur, framleiðslu av nýggjum sáðkyknum, smakksansin, immunskipanina og mótstøðuføri móti bakteriuinfektiónum.

Eisini hava A vitaminir týdning fyri regulering av genum, og tí eisini fyri hvussu fostur útvikla síni organ.

Í kostinum
A vitaminir (retinol) fáa vit t.d. frá livur, fisk og egg, og A vitaminir (karotenir) fáa vit t.d. frá gularøtum, spinat, grønkál, abrikosum og melónum.

Í Danmark er tað sera sjáldsamt at fólk hava mangul uppá A vitaminir. Harafturímóti fáa summi ov nógvar A vitaminir, serliga gjøgnum ein feittríkan kost við nógv livur.

Ov nógv A vitamin er skaðiligt og um kvinna er við barn, veksur hetta um vandan fyri avskapan av fostrinum. Kvinnur sum eru við barn ella geva bróst verða tí tilmæltar ikki at eta livur.

Vitaminir


Puerto Rican Independence Party

Puerto Rican Independence Party (spanskt: Partido Independentista Puertorriqueño) er ein politiskur flokkur í Puerto Riko, stovnaður 20. oktober 1946. Rubén Berríos Martínez (føddur 21. juni 1939 í Aibonito í Puerto Riko) er leiðari fyri The Puerto Rican Independence Party. Stjórnin heldur til í San Juan, Puerto Riko.

Sí eisini

 Puerto Riko.

Puerto Riko
Flokkar


Shangri-La

Søgnin sigur frá einum kongaríki í einum dali onkustaðni í Himaleiafjøllunum. Eitt ríki, sum minnir ikki sørt um Paradísið. Vestanfyri verður hetta ríkið rópt Shangri-La, og mong eru tey, sum hava sett lívið í váða til tess at finna landið.

Enski rithøvundurin James Hilton fortelur í roman síni Lost Horizon frá 1933 um Shangri-La, sum í skaldsøguni er ein íspunnin dalur í Kunlun fjøllunum í Kina.

Kina


Oyðimørkaíkorn

Oyðimørkaíkorn (frøðiheiti - Gerbillinae) er súgdjór av gnagdýraætt. Oyðimørkaíkorn blíva normalt umleið 2-5 ára gomul.

Gnagdýr


Kleopatra

Egyptalandsdrotningin Kleopatra VII Filopator (grikskt: Κλεοπάτρα θεά φιλοπάτωρ, føddur 69 f.Kr., deyður 12. august 30 f.Kr.) var tann seinasta av ptolemaisku kongsættini, sum ráddi í Egyptalandi. Hon var gitin fyri sín vakurleika og sítt vit. Bæði Cæsar og Antonius tilbóðu hana. Kleopatra drotning er ein av mest kendu og best dámdu persónunum í fornøld. Í 30 f.Kr. tók hon seg av døgum, helst hevur hon latið eiturorm bíta seg, aftaná at Antonius hevði tapt við Actium.

Keldur

Søga
Egyptar


Louisiana State Penitentiary

Louisiana State Penitentiary ella Angola, sum fongslið verður rópt orsakað av fortíðini sum trælaplantasja, liggur vakurt fyri við Mississippiánna í Louisiana, men náttúruna hugsa fangarnir ikki so nógv um. Fongslið er við sínum 5.000 fangum størsta hátrygdarfonslið í Sambandsríkinum Amerika. 80 prosent av fangunum eru svartir á liti, og tveir triðingar hava fingið ívlangað fongsulsrevsing. Í sekstiárunum var Angola tað harðrendasta fongslið í USA, men eitt miðvíst arbeiði í áratíggjur hevur í dag gjørt Angola til fyrimynd fyri onnur fongsul. Stjórin í fongslinum, Burl Cain, hevur givið sítt lív til Jesus, stovnað ein prestaskúla fyri fangar og hevur higartil fingið 2.000 brøður í andanum millum fangarnar. Angola hevur útvarpsstøð og virðislønta fangablaðið "Angolite", sum er púrasta óheft. Burl Cain heldur, at hansara friðaliga fongsul er eitt undur og lýsir seg sjálvan sum ein "hjartagóðan einaræðisharra einastaðni millum Jesus og hunnaran Attila".

Hygg eisini at

 Fongsul
 Louisiana

Slóðir

 Official website

Bygningar


Kvinnufelagið í Havn

Kvinnufelagið í Havn varð stovnað 31. mars 1952 og heldur til í Mettustovu á Reyni í Havn. Longri niðri sæst yvirlit yvir nevndir ið hava verið í Kvinnufelagnum. Kelda til yvirlitið er heimasíðan hjá Kvinnufelagnum, sum hevur fundarbøkur og 25-ára minningarrit hjá Kvinnufelagnum til keldu. Yvirlitið er fullfíggjað frá 1952-1980 og frá 2005-2010. Kvinnufelagið er limur í Kvinnufelagasamskipan Føroyar, stytt KSF. KSF er eitt móðurfelag (paraplyfelag) fyri kvinnufeløg í Føroyum. Felagið hevur nevndarfundir regluliga og skipar av og á fyri tiltøkum, onkuntíð eru tiltøkini bert fyri kvinnur, men ofta hava eisini verið almenn tiltøk fyri øll har ymisk aktuell evni verða umrødd og kjakast um. Felagið plagar at skipa fyri fundum ella tiltøkum á altjóða kvinnudegnum 8. mars, í 2006 varð skipað fyri kjakfundi í Sjónleikarhúsinum í Havn har evnið var "Kvinnur í politikki - hvussu fáa vit fleiri kvinnur valdar í Løgtingið og í bý- og bygdaráðini?" T.d. hevur felagið skipa fyri kjakfundum við luttøku av kvinnuligum valevnum, hetta fyri at vera við til at hjálpa kvinnunum fram, óansæð hvønn flokk tær hoyra til. Nakrar av teimum sum hava verið nevndirlimir í Kvinnufelagnum í Havn eru seinni blivnar aktivar í býráðs- og ella landspolitikki. T.d. hava Malla Samuelsen, Karin Kjølbro, Lisbeth L. Petersen og Rigmor Dam verið nevndarlimir. Aðrar sum hava verið sera virknar í almenna kjakinum og sum hava verið virknar í Kvinnufelagnum í Havn, men ikki í lands- ella býráðspolitikki eru t.d. Bergtóra Hanusardóttir, sertannlækni og rithøvundur, Inga Ellingsgaard, Turið Holm, kvinnulækni, Birta Biskopstø, løgfrøðingur Laufey Blaasvær og Randi Kúrberg málfrøðingur og ítróttakvinna.

Endamál
Endamálið hjá felagnum er at arbeiða fyri javnstøðu millum kvinnur og menn, so tey javnbjóðis kunnu virka í heimi, yrki og samfelagi. Kvinnufelagið er einasta áhugafelag í Føroyum, sum hevur boðað frá, at tær taka undir við fríari fosturtøku.

Mettustova
04. juni 1956 samtykti ein eykaaðalfundur at ogna sær Mettustova og seta hana í stand. Kvinnufelagið keypti Mettustovu fyri 1 krónu. Hon stóð at detta niður, og mong hildu at hon ikki kundi setast í stand aftur. Hetta tók eisini fleiri ár, og ikki fyrr enn í 1961 var hon so fræg, at hon kundi brúkast til fundir.

Søga
Felagið varð stovnað hin 31. mars 1952. Niðanfyri sæst yvirlit (tó ikki fullfíggjað.

Fyrsta nevndin
Frú Jóhanna Jensen var fyrsti formaður í felagnum. Hinar í fyrst valdu nevndini vóru:
Frú Malla Samuelsen
Frú Lisa Rubeksen
Frúgv Bergljót av Skarði
Frú Ninna Arge Jacobsen
Frúgv Helena á Bakka
Frú Petra Arge

Nevndin 2012
Katrin Gaard, forkvinna
Bjørg Jacobsen, næstforkvinna
Eyrith G. Leyni, kassakvinna.
Helena Fríðheim, nevndarlimur
Beinta Festirstein, nevndarlimur
Turið Holm, tiltakslimur

Nevndin 2011
Birta Biskopstø, forkvinna
Barbara Berg, skrivari
Eyrith G. Leyni, kassameistari
Helena Fríðheim, nevndarlimur
Turið Holm, tiltakslimur
Annika A. Gregoriussen, tiltakslimur
Enna Mikkelsen, tiltakslimur

Nevndin 2010
Tina K. Jakobsen, forkvinna
Birta Biskopstø, næstforkvinna
Rigmor Dam, skrivari
Annika Arge Gregoriussen, nevndarlimur
Ása Johnsdóttir, peningarøkil
Turið Holm, tiltakslimur
Eyrith Guttesen Leyni, tiltakslimur
Ása Johnsdóttir valdi at fara úr nevndini í úrtíð, Eyrith Guttesen Leyni varð vald til peningarøkil frá umleið hálvum februar til næstkomandi aðalfund.

Nevndin 2009
Tina K. Jakobsen, forkvinna
Birta Biskopstø, næstforkvinna
Rigmor Dam, skrivari
Birna Gaard, peningarøkil
Annika Arge Gregoriussen, nevndarlimur
Turið Holm, tiltakslimur
Eyrith Guttesen Leyni, tiltakslimur

Nevndin 2008
Tina K. Jakobsen, forkvinna
Birta Biskopstø, næstforkvinna
Rigmor Dam, skrivari
Herborg Sloan, peningarøkil
Birna Gaard, nevndarlimur
Laufey Blaasvær, tiltakslimur
Turið Holm, tiltakslimur

Nevndin 2007
Hanna Simonsen, forkvinna
Tina K. Jakobsen, næstforkvinna
Guðrið Joensen, skrivari
Gunnvá Heinesen, peningarøkil
Laufey Blaasvær
Birna Gaard, tiltakslimur
Randi Kúrberg, tiltakslimur

Nevndin 2006
Gunnvá Heinesen, kassameistari
Hanna Simonsen, skrivari
Tina K. Jakobsen, skrivari
Eileen Sandá, nevndarlimur
Guðrið í Bartalsstovu, nevndarlimur
Bergtóra Hanusardóttir, tiltakslimur
Berit Unn Petersen, tiltakslimur
Birta Biskopstø, KSF-umboð
Bergtóra Hanusardóttir, tiltakslimur KSF-umboð, Eydna Djurhuus, grannskoðari
Gunnvá Haldansen, grannskoðari
Nevndin skipaði seg við felags leiðslu og hevði tískil onga forkvinnu og varaforkvinnu.

Nevndin frá 3. oktober 2005
Bergtóra Hanusardóttir, forkvinna
Inga Ellingsgaard, varaforkvinna
Marjun Berg, kassameistari
Karin Kjølbro, nevndarlimur
Eileen Sandá, skrivari
Guðri í Bartalsstovu, nevndarlimur
Gunnvá Haldansen, nevndarlimur
Berit Unn Petersen, tiltakslimur

Eyðna Djurhuus, grannskoðari
Bergliot Ihlen, grannskoðari
Birta Biskopstø, KSF-umboð

Nevndin frá oktober 2003
Bergtóra Hanusardóttir, forkvinna
Karin Kjølbro, skrivari
Marjun Berg, kassameistari
Inga Ellingsgaard, nevndarlimur
Gunnvá Haldansen, nevndarlimur
Nevndin skipaði seg 18.10.2003

Nevndin frá 1. oktober 2001, Aðalfundur í Mettustovu
Bergtóra Hanusardóttir, forkvinna
Inga Ellingsgaard
Marjun Berg
Gunnvá Haldansen
Karin Kjølbro
Vilgerð Astriðardóttir, tiltakslimur
Lisbeth Petersen, tiltakslimur
Eyðna Djurhuus, grannskoðari
Bergliot Ihlen, grannskoðari
Karin Kjølbro, KSF-umboð
Gunnvá Haldansen, KSF-umboð, tiltakslimur

Nevndin frá 3. oktober 2000, Aðalfundur í Mettustovu
Bergtóra Hanusardóttir,
Inga Ellingsgaard,
Marjun Berg,
Vilgerð Astriðardóttir,
Lisbeth L. Petersen,
Karin Kjølbro, tiltakslimur
Gunnvá Haldansen, tiltakslimur
Eyðna Djurhuus, grannskoðari
Bergliot Ihlen, grannskoðari
Inga Ellingsgaard, KSF-umboð
Gunnvá Haldansen, KSF-umboð, tiltakslimur

Nevndir í 1990-árunum (ikki fullfíggjað yvirlit)
27.09.1999; Aðalfundur
 Bergtóra Hanusardóttir, forkvinna
 Inga Ellingsgaard, skrivari
 Marjun Berg, kassameistari
 Lisbeth Petersen, nevndarlimur
 Valgerð Astridardóttir, nevndarlimur
 Helena Fríðheim, tiltakslimur
 Karin Kjølbro, tiltakslimur
 Eydna Djurhuus, grannskoðari
 Bergliot Ihlen, grannskoðari
 Bergtóra Hanusardóttir, KSF-umboð
 Gunnvá Haldansen, KSF-umboð, tiltakslimur

Nevndir í 1980-árunum (ikki fullfíggjað yvirlit)

26.09.1988 Aðalfundur
 Marjun Berg, nevndarlimur
 Gunnvá Haldansen, nevndarlimur
 Valborg Rasmussen, nevndarlimur
 Kirsten Brix, nevndarlimur
 Jane Hoydal, nevndarlimur
 Bergtóra Hanusardóttir, nevndarlimur (?)
 Marjun Nielsen, tiltakslimur
 Helma Frýdal, tiltakslimur

Nevndin frá 21. september 1987 - Aðalfundur í Mettustovu
Árið fyri var lógin blivin broytt soleiðis, at aðalfundur skuldi vera um heystið í staðin fyri um várið.
 Marjun Berg, forkvinna
 Gunnvá Haldansen, kassameistari
 Bergtóra Hanusardóttir, nevndarlimur
 Frida Hansen, nevndarlimur
 Hjørdis Thomsen, nevndarlimur
 Turid Justinussen, tiltakslimur
 Edith í Jákupsstovu, tiltakslimur
 Elinborg Trónd Johansen, KSF-umboð
 Kirsten Brix, KSF-umboð

Nevndin frá 20. januar 1986 - Aðalfundur
 Marjun Berg, forkvinna
 Gunnvá Haldansen, kassameistari
 Frida Hansen, nevndarlimur
 Hjørdis Thomsen, nevndarlimur
 Bergtóra Hanusardóttir, nevndarlimur
 Dagbjørg Hjaltalin, tiltakslimur
 Camma Vang, tiltakslimur
 Hanna (Joensen?), KSF-umboð
 Dagbjørg Hjaltain, KSF-umboð

Nevndin frá 28. januar 1985 - Aðalfundur
 Eyðna Djurhuus, forkvinna
 Bergtóra Hanusardóttir, næstforkvinna
 Marjun Berg, skrivari
 Gunnvá Haldansen, kassameistari
 Turid Justinussen, nevndarlimur
 Frida Hansen, tiltakslimur
 Dagbjørg Hjaltalin, tiltakslimur

Nevndin 13. februar 1984 - Eykaaðalfundur
 Hanna Joensen, formaður
 Edith í Jákupstovu, næstformaður
 Eyðna Djurhuus, skrivari
 Gunnvá Haldansen, kassameistari
 Turid Justinussen, nevndarlimur
 Frida Hansen, tiltakslimur
 Ingvør Nolsøe, tiltakslimur
 Elinborg Trónd Johansen, KSF-umboð
13.01.1984 Aðalfundur í Mettustovu. Ov fáar møttar - lýst varð til eykaaðalfund

Nevndin 15. februar 1983 - Aðalfundur
 Hanna Joensen, formaður
 Gunnvá Haldansen, næstformaður
 Edith í Jákupsstovu, skrivari
 Lina Arge, kassameistari
 Oktavia Holm, nevndarlimur
 Inger Mortensen, tiltakslimur
 Frida Hansen, tiltakslimur

Nevndin 21.01.1980 - Eyka-aðalfundur á Panorama
 Inger Christiansen, formaður
 Elinborg Johannesen, næstformaður
 Lina Arge, kassameistari
 Oktavia Holm, skrivari
 Thurid Justinussen, nevndarlimur
 Bergtóra Jacobsen, tiltakslimur
 Hanna Joensen, tiltakslimur
 Inger Christiansen, KSF-umboð*
 Lina Arge, KSF-umboð*
 Rigmor Jacobsen, grannskoðari
 Margretha Petersen, grannskoðari
Óvist er, hvør teirra var tiltakslimur í KSF.

Kvinnutíðindi
Felagið gav út blaðið "Kvinnutíðindi".

Sí eisini
Kvinnufelagið í Havn 1952-1979

Keldur

25 ára minnisrit hjá Kvinnufelagnum í Havn

Slóðir
Kvinnufelagið í Havn.

Kvinnufeløg
Føroya søga


Fuerteventura

Fuerteventura er spansk oyggj sum liggur ímillum Lanzarote og Gran Canaria og er tann næststørsta av Kanararisku oyggjunum. Oyggin liggur á sama breiddarstigi sum Florida og Meksiko og hevur sama veðurlag – Millum 20-25 stig um veturin og eitt sindur heitari um summarið – og 3000 tímar við sól hvørt ár. Har eru ikki færri enn 152 strendir – 50 km við fínum, hvítum sandi og 25 km við svørtum vulkanskum smásteinum. Fuerteventura hevur umleið 75 túsund íbúgvar. Oyggin er 1,660 ferkilometrar til støddar. Størsti býur er Puerto del Rosario. Puerto del Rosario hevur umleið 30 túsund íbúgvar. Hægsta fjall er Jandiafjøll sum er 807 m høgt.

Sí eisini

 Spania

Spania


SOS-Knúkur

SOS-Knúkur er bók úr 2004 um flogfarið, sum datt niður á Knúki í Mykinesi 26. september í 1970. 8 fólk doyðu. Vit fylgja ferðafólkunum og manningini, bæði dagarnar undan vanlukkuni, í flogfarinum til Føroya, og eftir vanlukkuna. Vit fylgja eisini bjargingarfólkum, læknum og avvarandi, eins og skjøl eru fingin til vega, sum ongantíð áður hava verið á prenti. Grækaris Djurhuus Magnussen er rithøvundur.

Bókmentir
Samferðsla og flutningur


Knúkur

Fleiri fjøll í Føroyum eita Knúkur:

 Knúkur (Mykines) 550m
 Knúkur (Borðoy) 410m
 Knúkur (Oyri)
 Knúkur (Leirvík) 460m
 Knúkur (Oyndarfjørður)
 Knúkur (Svínoy) 460m
 Knúkur, Vestari (Svínoy)
 Knúkur (Sandoy)


Kaj Leo Holm Johannesen

Kaj Leo Holm Johannesen, eisini kendur sum Kaj Leo Johannesen (føddur 28. august 1964 í Tórshavn) var Føroya løgmaður frá 26. september 2008 til 2. september 2015. Hann er útbúgvin sum skipsførari og var sameigari av Farex, ið fekst við fiskaútflutning. Kaj Leo limaði seg inn í Sambandsflokkin í 1988. Hann stillaði upp til løgtingsvalið fyrstu ferð í 1994 og sat sama árið eitt skifti á tingi sum eykamaður. Frá 1996 til 2000 sat hann í Tórshavnar býráði. Hann var á fyrsta sinni valdur inn á Løgting í 2002 og hevur verið afturvaldur síðani. Síðani 2004 hevur Kaj Leo Holm Johannesen verið formaður í Sambandsflokkinum. Tíðarskeiðið 2003-2004 var hann næstformaður í Landsstýrismálanevndini og limur í Vinnunevndini. Frá 2004 til 2008 var hann formaður í Uttanlandsnevndini og limur í fíggjarnevndini. Hann varð valdur til løgmann 26. september í 2008.

Eftir loknan fólkaskúla fór Kaj Leo Holm Johannesen til skips sum 14 ára gamal. Í 1986 tók hann prógv sum skipsførari á Føroya Sjómansskúla. Hann hevur bæði verið við fiski og farmaskipi, umframt starvast sum bilsølumaður. Í 1989 kom hann í starv hjá Føroya Fiskasølu og frá 1995 til 1997 starvaðist hann á Kósini. Síðani 1997 hevur hann verið sjálvstøðugur vinnurekandi.

Politisk lívsleið
Kaj Leo var frá 1997-2000 býráðslimur í Tórshavnar Býráð og hevur síðani 2002 verið valdur inn á Føroya Løgting. Hann varð valdur til landstýrismann fyri uttanríkismál í 2004, tá hann eisini varð valdur til floksformann. Í politikki leggur hann leggur millum annað dent á at knýta Føroyar tættari at ES.

26. september 2008 bleiv Kaj Leo Johannesen valdur sum løgmaður fyri ABC-samgonguna. Eftir løgtingsvalið 2011 helt hann fram sum løgmaður í samgongu millum Sambandsflokkin, Fólkaflokkin, Miðflokkin og Sjálvstýrisflokkin. Í oktober 2011 fór Sjálvstýrisflokkurin úr samgonguni, eftir at Kári P. Højgaard var koyrdur frá sum landsstýrismaður, men sangongan var stór nokk til at halda fram við hinum trimum flokkunum.

Tollmálið
Í desember 2013, stutt fyri jól, varpaðu føroyskir fjølmiðlar ljós á fíggjarmálaráðharran, Jørgen Niclasen, úr Fólkaflokkinum frá tíðini frá 1989 og fyrst í 1990-árunum, meðan hann var stjóri í fyritøkuni P/F N. Niclasen. Sambært skjølum, ið miðlarnir løgdu fram, hevði virkið hjá Jøgeni Niclasen tikið vøru út úr einari tollgoymslu sum ikki var tollað og selt hana ótollaða og harvið snýtt landskassan fyri fleiri hundraðtúsund krónur. Fyritøkan hevði havt ein tollkreditt sum varð uppsagdur, men helt tó fram við at selja ótollaðar vørur. Jørgen Niclasen vísti øllum ákærum aftur. Kaj Leo Holm Johannesen stuðlaði tó sínum fíggjarmálaráðharra og segði at hann hevði fult álit á honum. Tað gjørdi hann eisini tann 28. mai 2014, tá ið andstøðan setti fram misálit á Jørgen Niclasen. Løgmaður var staddur í Íslandi og haðani gav hann flokkinum boð um at atkvøða ímóti misálitinum. Tá ið avtornaði vóru tað tveir sambandstingmenn, Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen, ið atkvøddu fyri uppskotinum frá andstøðuni, tað sama gjørdi Jenis av Rana, formaður Miðfloksins, ið eisini var við í samgonguni. Løgmaður fekk ein trupulleika og kom undir stórt trýst, tá tveir av hansara floksfeløgunum gjørdu ímóti boðum hansara og í staðin atkvøddu eftir teirra egnu sannføring. Aðrar kritiskar røddir vóru eisini frammi úr Sambandsflokkinum, eitt nú Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi forkvinna, løgtingskvinna og fólkatingslimur Sambandsfloksins, sum hin 10. februar 2014 meldaði seg úr Sambandsflokkinum orsakað av at hon var ónøgd við, at Sambandsflokkurin góðtók, at ein landsstýrismaður, ið hevði snýtt í tolli, slapp at vera sitandi sum landsstýrismaður. Hin 28. mai eftir atkvøðugreiðsluna um misálitið á Jørgen Niclasen segði Lisbeth L. Petersen, at hon helt tað var gott fyri Sambandsflokkin, at Helgi Abrahamsen og Reimund Langaard valdu ikki at fylgja boðunum frá løgmanni.

Lívsleið innan ítrótt
Kaj Leo Holm Johannesen er fyrrverandi landsliðsleikari í fótbólti. Hann leikti 4 dystir fyri Føroyar í tíðarskeiðnum 1991-92   og so var hann eyka málmaður fyri føroyska A-landsliðið meira enn 20 ferðir í árunum 1988-1994. Kaj Leo var annars HB leikari, hann er ein av mest leikandi HB leikarunum. Hann vann føroyameistaraheitið tríggjar ferðir við HB, tað var árini 1988, 1990 og 1998. Bæði á landsliðnum og á HB liðnum spældi Kaj Leo sum málmaður. Hann hevur ikki heilt slept fótbóltinum enn, men spælir fótbólt við Oldboys hjá HB av og á. Í 2010 vann hann gull við oldboys liðnum hjá HB, tá teir vunnu finaludystirnir Inni í Dal á Sandoynni 25. september 2010.
Kaj Leo Johannesen hevur eisini spælt hondbólt. Hann leikti við Kyndli, sum er hondbóltsfelag úr Havn. Hann leikti 163 dystir og skoraði 625 mál.

Sangari
Kaj Leo sang saman við føroyska landsliðnum og Jóannes Jacobsen, tá hann var málmaður á føroyska landsliðnum. Vit herja á kom út í 1990, Kaj Leo syngur sangin Vit syngja. Hesin sangurin var eisini útgivin í 1998 á fløguni Tólvti maður.

Útgávur
1990 - Vit herja á, Kaj Leo syngur sangin Vit syngja, kasettuband
1998 - Tólvti maður, CD

Familja

Foreldrini eru Leo Hans Johannesen (deyður 1991) og Karin Holm Johannesen, bæði ættað úr Mykinesi. Hann er giftur við Jórun fødd Bærentsen, dóttir Jonnu og Ebba Bærentsen. Tey eiga synirnar Heina (føddur í 2000), Jákup (føddur í 2001) og Jónas (føddur í 2006). Hann og familjan búgva í dag á Teigi í vesturbýnum í Havn. Í uppvøkstri hansara búleikaðist familjan í bæði vestur- og eysturbýnum. Soleiðis búði Kaj Leo fyrstu 12 árini í Brøttulíð, og síðani tey næstu 14 í Tjarnarlág. Kaj Leo er einsamallur drongur í einum systkinaflokki á fimm, ið eisini telur systrarnar Liss, Marin, Jákubinu og Oddvør.

Keldur

Ávísingar úteftir
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 304 (PDF-Download)
 Heimasíðan hjá Kaj Leo Johannesen

Føroyskir politikarar
Løgmenn í Føroyum
Føroyskir fótbóltsspælarar
Johannesen, Kaj Leo
HB leikarar
Føðingar í 1964
Føroyskir skiparar
Føroyskir mannligir sangarar
Løgtingslimir
Føroyskir hondbóltsleikarar
Politikarar úr Sambandsflokkinum
Havnafólk


Moses Olsen

Moses Olsen (føddur 10. juni 1938 í Sisimiut – deyður 25. september 2008 í Nuuk) var grønlendskur politikari og yrkjari, stovnaði saman við Jonathan Motzfeldt og Lars Emil Johansen  flokkin Siumut í 1977. Moses Olsen var fyrstu ferð valdur á Fólkating í 1971. Hann doyði 24. september 2008.

Grønlendskir politikarar
Grønlendskir rithøvundar
Føðingar í 1938
Andlát í 2008


Menningarhjálp

Menningarhjálp er ein hjálp til byggja upp nútíðarsamfeløg í tí tilafturskomna heiminum. At hjálpa fátækastu londunum í heiminum veita ríku londini teimum peningahjálp og lán. Tey londini, sum veita menningarhjálpina, seta seg vanliga á odda fyri verkætlanum, sum tey fremja saman við fólkinum á staðnum. Eru náttúruvanlukkur, til dømis jarðskjálvti, fáa vanlukkuraktu londini neyðhjálp: mat, klæði, tjøld og heilivág. Í onkrum londum í Afrika, t.d. Mosambik, er menningarhjálpin størsta inntøka í landinum. Eftir 2. heimsbardaga fóru tey fátæku og ríku londini at álvara at samstarva um at loysa nakrar av trupulleikunum í menningarlondunum. Menningarhjálpin fer beinleiðis úr einum landi í annað. Hon kann eisini koma úr altjóða samtaki, til dømis ST ella ES, sum umboða mong lond. Eisini aðrir felagsskapir hjálpa menningarlondunum.

Síðan 1970-árini hevur ST ásett sum mál, at tey ríku londini skulu lata 0.7 prosent av bruttotjóðarúrtøkuni sum menningarhjálp til fátæk lond. Ætlanin var, at londini skuldu hava rokkið hesum máli í 1980. Tað eru tó bara nøkur fá lond, sum hava rokkið málinum, teirra millum nøkur Norðurlond. Í miðal lata tey ríku londini nú umleið 0.25 prosent av BTÚ í menningarhjálp. Menningarhjálpin hevur týdning, men enn hevur hon ikki minkað stórvegis um fátækadømið í verðini. Í flestum førum hevur menningarhjálpin ikki minkað um órættvísið. Menningarlondini hava tikið lán í teimum ríku londunum, og renturnar og avgjøldini av hesum lánum eru ein upphædd, sum leingi hevur verið meira enn tíggju ferðir so stór sum menningarhjálpin. Tí eru tað nógv, sum krevja, at tey fátæku londini skulu sleppa undan at rinda alla sína skuld. Ofta er tað ein stjórn, sum langt síðan hevur mist valdið, ið tók hesi stóru lánini. Í 2005 lovaðu tey ríkastu londini í heiminum, tey sonevndu G8-londini, at avskriva lánini hjá teimum fátækastu londunum, men hetta lyftið er ikki hildið enn í 2014.

Lond, ið veita menningarhjálp

USA er tað land í heiminum, ið letur mest í menningarhjálp í krónum, meiri enn 31,5 milliardir dollarar, hóast upphæddin bara er 0.19 % av fíggjarlógini. Noreg er tað land í heiminum, ið letur mest í menningarhjálp í prosentum: 1.07 % av fíggjarlóg landsins í 2013.

Sum er, lata Føroyar um 4 mió. kr ella 0.05 % av BTÚ-num í menningarhjálp. Menningarhjálp er eisini partur í donskum uttanríkispolitikki. DANIDA eitur hjálpfelagsskapurin hjá donsku stjórnini. Dentur verður lagdur á, at donsk menningarhjálp gagnar fátækastu fólkunum og londunum.

Keldur

Politikkur


Malavi

Lýðveldið Malavi ella bara Malavi (chichewa: Dziko la Malaŵi, enskt: Republic of Malaŵi), er eitt lítið land í Eysturafrika. Malavi hevur mark við Tansania í norðri, Sambia í vestri og Mosambik í suðri. Høvuðsstaður er Lilongwe. Lilongwe hevur umleið 866 túsund íbúgvar. Malavi hevur umleið 17,6 mió. íbúgvar (2018). Almennu málini eru tvey í tali, chichewa og enskt. Miðallívsævin í landinum er 43.45 ár. 37.30 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. Sjúkur sum malaria eru vanligar, heilsuverkið er lítið ment og sjúkraviðgerð er ikki ókeypis. 28 % av teimum, sum doyggja á sjúkrahúsi, doyggja av malariasjúku. Tað eru ikki øll, sum hava ráð at fara á sjúkrahús, og tí koma nógvir sjúklingar ongantíð á sjúkrahús. Børn og kvinnur við barn eru í størsta vandabólkinum at fáa malaria. Malavi hevur eisini í fleiri ár verið illa plágað av eyðkvæmi. Tað búgva 13,9 milliónir fólk í Malavi, og er eitt av fátakastu londum í heiminum. Eitt av teimum tryggastu og friðarligastu londunum politiskt í hesum parti í Afrika er Malavi, ið er á háslættanum í syðra enda á Stóra Rivudali. Tey seks størstu fólkasløgini semjast væl. Búskaparliga grundarlagið í Malavi er landbúnaður, men landið roynir at menna aðrar vinnur, t.d. matvøruídnaðin. Tey eru farnir at niðursjóða frukt og gera matolju, framgongd er eisini í námsvinnuni og øðrum ídnaði. Hóast viðurskiftini við grannalondini hava verið ring, tók Malavi ímóti meiri enn einari millión flóttafólkum, ið flýddu undan borgarakrígnum í Mosambik.
Mangir malaviar dyrka ikki meiri, enn teimum nýtist í húsarhaldinum. Tað, ið loypur av, verður selt á marknaðinum.

Tá ið Malavi tók sjálvræði, gjørdist Hastings Banda forseti í landinum og stýrdi mest sum einsamallur í 30 ár. Í stjórnartíð hansara menti landið seg nógv og kom væl áleiðis at gerast sjálvbjargið; men politisk andstøða varð ikki told, og mong fólk vórðu handtikin, pínd ella sett føst. Í 1993 varð fólkaræðiliga andstøðan ímóti Banda so sterk, at hann mátti leggja frá sær.

Landbúnaður er týdningarmesti vinnuvegur í Malavi. Tubbak, te og sukur eru 85% av øllum útflutninginum, og 80% av fólkinum liva av landbúnaði. Til tess at leggja inn meiri dyrkilendi eru mýrar drenaðar og skógur ruddaður. Áir eru byrgdar og brunnar grivnir, so at vatn kann verða veitt á turru grasfløturnar. Oár kunnu koma fólkinum í Malavi ógvuliga illa við.

Slakur helmingur av landinum er skógur og skógarlendi, men nógvur skógur verður feldur til brenni og lagdur inn til dyrkilendi. Hvørki olja ella kol eru í Malavi, so vanligasta brenni er trækol, ið er brendur viður, brendur makliga og sleppur ikki at rúka. Nógv dyrkilendið verður lagt inn soleiðis, at skógur verður høgdur niður, eldur settur á trøini, og dyrkað verður í øskuni. Men lendið kann bara verða nýtt stutta tíð, tí at vindur og regn taka moldina burtur.

Malavivatn er meiri enn fimtingurin av víddini í Malavi. Tað er av størstu og djúpastu vøtnum í heiminum. Nógv verður fiskað í vatninum, og her eru fleiri enn 500 flskasløg. Mest verður veitt av fiskinum usipa, ið er átøkur sardin. Hann verður turkaður á strondini og seldur um alt landið. Hesin fiskur er týdningarmesti proteinkostur hjá teimum stívliga 15 milliónum (2010) fólkunum í
Malavi. Fiskimenn fanga fagurlittar fiskar, nevndir cichlid. Teir verða fluttir út og havdir í fiskabúrum um alian heim.

Heili 88% av fólkinum í Malavi búgva á bygd, og fáastaðni í Afrika hevur býarvøksturin verið so lítil. Mesta fólkið býr á láglendinum, kallað dambos, har jørðin stendur undir í vatni í regntíðini. Vanliga eru bygdirnar smáar, og bygdarfólkið nær skylt. Mótsett øðrum londum í Afrika liva størstu fólkasløgini í Malavi - chewas, nyanja, tumbuka, tonga, ngonis og yao - saman í sátt og semju.

Sí eisini

 Afrika

Malavi
Afrika


Marshalloyggjar

Marshalloyggjar (marshalloyskt: Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, enskt: Republic of the Marshall Islands) eru oyggjaland í Oseania. Marshalloyggjar hava bara umleið 54 túsund íbúgvarar (des. 2011). Størsti býurin og høvuðsstaður er Majuro. Majuro hevur umleið 26 túsund íbúgvar. Almennu málini eru tvey í tali, marshalloyskt og enskt. Miðallívsævin í landinum er 73,03 ár. 6,3 prosent av fólkinum eru ikki lesifør.

Søga

Marshalloyggjar hevur verið hjáland hjá USA. Landið gjørdist fullveldi og lýðveldi 21. oktober 1986. Marshalloyggjar hevur enn nógv samband við USA.

Politikkur

Marshalloyggjarnar eru limir í Compact of Free Association við Sambandsríki Amerika. Íbúgvar á Marshalloyggjum hava rætt at búsetast og arbeiða í USA og at gera sjálvbodna tænastu í amerikanska herinum.

Landafrøði

Marshalloyggjarnar eru tilsamans 1.152 oyggjar. Oyggjarnar eru 176 km2 spreiddar yvir eitt øki pá 1 millión km2. Móti suðureystri finna vit millum annað Jaluit, Kwajalein, Rongelap, Bikini og Enewetak. Norðaru oyggarnar fáa minni avfall enn tær sunnaru oyggjarnar.

Hygg eisini at

 Sambandsríki Amerika
 Oseania

Kyrrahavsoyggjarnar


Compact of Free Association

The Compact of Free Association (COFA) er samgonga ímillum Sambandsríki Amerika og 3 av gomlu hjálondum tess. USA hevur hernaðarligu ábyrgdina fyri oyggjunum, samstundis sum teir lata teimum menningarhjálp og annan búskaparligu fyriskift, m.a. handilssáttmálar við USA. Londini í Compact of Free Association atkvøðir oftast við USA í aðalfundinum í ST. Allar oyggjarnar hava fingið sáttmála um frælsan felagsskap, við USA, sum sær til, at búskaparligur stuðul verður veittur aftur fyri havnarættindi og rættindi til hernaðarliga hjáveru. USA rindar oyggjaríkjunum fyri at varðveita sína hermálsligu støðu í hesum pørtum av Kyrrahavi. Tað merkir eisini, at USA er bundið til at verja oyggjarnar.

Hesi lond - Mikronesiasamveldið, Marshalloyggjar og Palau -  hava øll formligt fullveldi, men sáttmálin um frælsan felagsskap tilskilar amerikonskum myndugleikum ávís rættindi og áleggur teimum skyldur á ymsum málsøkjum, eitt nú í uttanríkismálum, verjumálum, fjarskiftismálum og í málum viðvíkjandi útlendingaeftirliti, umhvørvisvernd, fíggjarligum stuðli og gjaldoyra. Tað málsøki, sum USA í øllum trimum londunum hevur tilskilað sær burturav, eru verjumál, sum USA hevur fult ræði á og ábyrgd av. Hóast sáttmálarnir kunnu sigast upp, annaðhvørt við semju millum báðar partar ella einsæris, verða ásetingarnar um verjumál kortini framvegis í gildi í eitt ávíst áramál. Í sáttmálanum við Palau er ein áseting, sum útilokar alt hervald uttan hitt amerikanska, og hon er galdandi í óavmarkaða tíð, ella til londini sínámillum semjast um at seta hana úr gildi. Eitt tættari samband er hinvegin millum USA og m.a. Norðurmarianoyggjar og Guam.

Limalondini eru hesi

  Mikronesiasamveldið
  Lýðveldið Marshalloyggjar
  Lýðveldið Palau

Umframt

  Amerikanska Sámoa
  Guam
  Hawaii
  Norðurmarianoyggjar

Sí eisini
 Ytru Smá-Útoyggjarnar hjá USA

Útvortis ávísing

 Compact of Free Association
 Compact of Free Association Renegotiations

USA


HUÐRAR

HUÐRAR er ein føroyskur leikbólkur, sum varð settur á stovn í januar 2007 við tí fyri eyga at vera við til at menna ungu føroysku leiklistina. Tey í bólkinum samdust síðan um at seta upp gamla og navnframa leikin "Othello", ið William Shakespeare hevur skrivað. Orsøkin, til at júst "Othello" varð valdur, var hon, at Shakespeare - tó at nærum 500 ár eru liðin, síðani hann fór foldum frá - skrivaði um sera grundleggjandi menniskjalig evni og fyribrigdi. Hansara hugsanir um menniskjuna eru gamlar, men velja vit at viðgera hesar við nýggjum útlátsráðum.

HUÐRAR, uttanlands og í Føroyum

2009: "Modical du théatre". Leikbólkurin varð útvaldur, sum einasti nordurlenski bólkur, at framføra Othello á heimsfestivalinum í Monako. Hetta er størsti heiður at fáa innan áhugaleik, og báðar framførslurnar á Grace Kelly Theatre fingu standandi lógvabrest.

2009: "Ísland". Framført var í Reykjavík og Húsavík í Íslandi. Ferðin ver væleydnað og ein góð upphiting til Monaco.

2009: "G! Festivalurin". Leikbólkurin frumsýndi leikin "Hann vil verda Prins Essa" á barnatiltakinum á G! Eisini vóru Huðrar við í listakrassji vid flottum búnum frá bARBARU í gONGINI og DJÒR á undirgrundini.

2009: "Othello í Norðurlandahúsinum og Mentanarhúsinum í Fuglafirði". Long tíð var liðin síðan leikurin var sýndur seinast og leikbólkurin valdi at samla pening inn til uttanlandsferðina við at sýna leikin seinastu ferð í Føroyum.

2009: "Manager og nýggjir limir". Nógvur eftirspurningur er eftir leikbólkinum uttanlands og summarið framamfyri okkum var fult bookað og kravdi nógva fyrireiking. Pauli Nielsen, fyrrverandi stjóri á venjingarskúlanum, takkaði ja til heiti sum okkara manager og hetta eru vit sera fegin um. Petur Meinhard Elleby Andersen, áhugaleikari og Jensia Høgaard Dam á klaver eru sera dugnalig og vit eru sera heppin at tey vildu verda vid í leikbólkinum.

2009: "MESS opnar heimasíðuna". Leikbólkurin framførdi brot úr Othello tá ið MESS hevði ókeypis tiltak í Reinsarínum at vísa heimasíðuna.

2008: "NEATA festival í Riga". Huðrar vóru vald av Máf at umboða Føroyar á Baltiska festivalinum í Riga, høvuðsstaðurin í Letlandi.

2008:"Leikurin Othello var sýndur í Sjónleikarhúsinum 3. - 14. mai". Sýningarnar vóru sera væl vitjaðar, og leikbólkurin fekk nógva umtalu, bæði góða og minni góða.

Keldur

Slóðir úteftir
Leikbólkurin HUÐRAR

Sjónleikur
Føroyar


Bruttotjóðarúrtøka

Bruttotjóðarúrtøkan (BTÚ) er virðið á øllum tænastum, ið verða veittar í einum landi, eina ávísa tíð.

BTÚ kann skilmarkast og ásetast tríggjar vegir

Framleiðsluháttur (I)

 Framleiðsluvirði (støðisprísir) - Nýtsla í framleiðsluni (keyparaprísir) + Vøruskattir - Vørustudningur - Rætting fyri FISIM

Útreiðsluháttur (II)

 Húsarhaldsnýtsla + Almenn nýtsla + Fastar bruttoíløgur + Goymslubroytingar + Útflutningur - Innflutningur
 Nýtsla samanlagt + Bruttoíløgur + Nettoútflutningur

Inntøkuháttur (III)

 Løn og atknýtt gjøld + Rakstraravlop + Kapitalslit + Framleiðsluskattir - Framleiðslustudning - Rætting fyri FISIM

Sí eisini

 Listi yvir heimins lond eftir BTÚ
 Listi yvir heimins lond eftir BTÚ fyri hvørt fólk

Búskaparfrøði


Løgmanssteypið

Løgmanssteypið er ein kapping í Føroyskum fótbólti, nevnd eftir steypinum, ið verður latið vinnaranum. Steypið eitur eftir hægsta embætinum í Føroyum, sum er løgmansembæti. Kappingin hevur áður verið nevnd Kappingin um Ísafjarðarsúluna. Kappingin byrjar tíðliga um várið, áðrenn vanliga fótbóltskappingin byrjar. Fyrst eru innleiðandi dystir, har lið úr bestu deildini, 1. deild og 2. deild spæla dystir móti hvør øðrum, og vinnarin kemur víðari. Síðan eru kvartfinalur, hálvfinalur og at enda eru bert tvey lið eftir, sum so spæla finaluna. Vinnarin vinnur Løgmanssteypið og rættin til at spæla úti í Evropa. HB er tað fótbóltsfelagið, sum oftast hevur vunnið Løgmanssteypið. Finalan hevur oftast verið spæld í høvuðsstaðnum, men í 2010 og 2011 varð finalan spæld í Klaksvík, sama vikuskiftið sum Summarfestivalurin var hildin í Klaksvík. Í 2012 varð finalan tó flutt aftur til Havnar, og var hon leikt á Tórsvølli. Hetta var avgjørt í februar 2012, tá FSF gjørdi avtalu við Tórshavnar kommunu. Samstundis var sagt, at ætlanin var at hava hinar steypafinalurnar í fótbólti, bæði í vaksnamanna og ungdómsdeildunum, á Tórsvølli sama vikuskifti sum finalurnar hjá monnum og kvinnum bleiv leikt. Og soleiðis bleiv tað eisini.

Hesi hava vunnið Løgmanssteypið síðan 1955

Finalurnar

Steypafinalurnar 2012

Allar steypafinalurnar 2012 vóru leiktar á Tórsvølli vikusftið 24. og 25. august 2012.

Fríggjadagin 24. august
 KÍ – HB - Mótasteypið, Gentur U17 - 0-3
 EB/Streymur - B36 - Thomas Dam Intersport Steypið, Dreingir U18 - 0-3

Leygardagin 25. august
 B36 – KÍ - Eilif Arge Steypið, Gentur U14 - 1-1 eftir vanliga leiktíð, 1-2 eftir longda leiktíð.
 Víkingur - EB/Streymur - Cadbury Steypið, Dreingir U14 - 5-1
 FC Suðuroy – NSÍ - Blaðbera Steypið, Dreingir U16 - 2-6
 KÍ - B36 - Steypafinalan hjá kvinnum - 2-1
 EB/Streymur – Víkingur - Løgmanssteypið (menn) - 2-2 eftir vanliga leiktíð, 3-3 eftir longdari leiktíð, 7-8 eftir brotssparkskapping.

Yvirlit
Yvirlit yvir finalur:

Keldur
 Steypavinnarar 1955–2017: fsf.fo – Løgmanssteypið 2019

Fótbóltur í Føroyum
Ítróttarkappingar í Føroyum
Steypakappingar í fótbólti


Siloa

Siloa er samkomuhúsið hjá Brøðrasamkomuni í Fuglafirði. Navnið Siloa er bíbilskt staðarnavn, navnið á eini keldu við Jerúsalem. Ezekias (kongur uml. 715 - 687 f. Kr.) veitti hesa keldu gjøgnum 533 metrar langan tunnil inn um býarmúrin, har hon rann út í hyl, ið varð kallaður Siloa.

Brøðrasamkoman
Eysturoy


Mývatn

Mývatn er 4. størsta vatn í Íslandi. Tað liggur á norðurlandinum í 300 metra hædd.
Vatnið er 37 km2 til støddar, og er 4 metrar djúpt í tí djúpasta.

Navnið Mývatn hevur tað fingið, tí har eru so nógvir og stórir mýggjabitar um summarið. Av tí at vatnið er so grunt, eru góðar liviumstøður hjá bæði fugli, fiski og plantum. Og fyri at umhvørvið ikki skal oyðileggjast av fólki, er vakt á økinum altíð.

Fuglar í túsundatali og av øllum sløgum hava Mývatn økið sum búpláss. Í vatninum eru eisini nógv síl, og ein á, sum rennur úr Mývatni, Laksá, er ein tann besta laksaáin í Íslandi. Nógv ferðafólk, bæði íslendingar og útlendingar, vitja Mývatn, sum er eitt sera kent og vakurt útferðarpláss í Íslandi.

Mývatn liggur á eldgosøkinum, har markið gongur millum tveir av heimsins størstu jarðarflakum, Evrasiuflakan og tann norðuramerikanska flakan. Seinast goysti her í nítjanhundraðsjeytifimm í samfull níggju ár á einum ellivu kilometra longum teini. Har til ber at síggja avleiðingar av eldgosum tey seinastu tvey hundraðtúsund árini

Myndir

Ávísingar úteftir
Mývatn, vefsafn.is
Mývatn, wikivoyage.org
Mývatn, lakepedia.com

Keldur

Vøtn í Íslandi


Gullfossur

Gullfossur (tann gylti fossurin) er tann kendasti fossurin í Íslandi. Tað fossandi vatnið frá Gullfossi hongur í luftini sum sirm, og í sólskini sæst ein vakur ælabogi í fossinum. Gullfossur er partur av tí vatnríku ánni Hvítá. Í tveimum støðum fossar vatnið frá 32 m hædd niður í eina 70 m djúpa og 2 ½ km langa gjógv.

Geysir er 9 km frá Gullfossur.

Ísland


Eimskip

Eimskip, Eimskipafélag Íslands, er ein íslendskur reiðarí. Fyritøkan  byrjaði virksemi sítt í 1914, og hava spakuliga arbeitt seg upp. Nú hava tey aftur ætlanir um at víðka virksemi. Eimskip hevur skrivstovu í Kanada, Niðurlond, Danmark, Norra, Svøríki, Føroyum, USA og Týsklandi. Eimskip hevur 12 skip. Eimskip siglir til Týsklands, USA, Føroyar, Svøríki, Norra, Danmark, Niðurlond, og Kanada úr Íslandi. Í felagnum arbeiða 1.200 fólk tilsamans.

Reiðarí

http://fo.wikipedia.org/w/index.php?title=Eimskip&action=edit


Perlan (Reykjavík)

Í 1991 varð ein stór matstova bygd í Reykjavík, sum kallast Perlan. Hon er bygd omaná seks stórum tangum, sum taka 24 milliónir litrar av vatni og næstan helvtin av íbúgvarunum í Reykjavík fáa vatn úr tangunum. Matstovan stendur á einum heyggi, sum eitur Öskjuhlið, og úr matstovuni er heilt óvanliga flott útsýni.

Tenglar
 Perlan Museum Official Website
 Út í bláinn Restaurant
 Kaffitár Café
 Rammagerðin gift shop

Ísland


Geysir

Geysir liggur ikki so langt frá Reykjavík, og er eitt sera væl vitjað útferðarmál í Íslandi. Geysir er ein av teimum kendastu heitu keldunum í Íslandi, sum hevur goyst síðan 1300 talið. Men í dag er tað bert møguligt at fáa kelduna at goysa, um sápa verður latin niðurí. Men tá goysir eisini himmalhøgt, og ferðafólkini fáa tað at síggja, sum tey vildu. Grundin til, at summar av teimum heitu keldunum ikki goysa longur, er tí at fólk hava tveitt steinar og annað niður í opið, og hetta er í dag strangliga bannað. Annars eru avmarkingar at halda seg til, tá vitjað verður har, tí vandi er fyri at brenna seg av tí glóðheita vatninum, sum prutlar í hesum heitu keldunum. 100 metrar frá Geysir er Strokkur, sum eisini er ein kend goskelda, men hon er ikki so stór sum Geysir. Hon goysir tó enn av sær sjálvum, og gosið kemur 30 m upp í loft.

Ísland


Fosturtøka

Fosturtøka er steðgur av barnsburðartilgongdini, áðrenn fostrið sjálvbjargið. Fyrisitingarligi munurin á einari fosturtøku og einum deyðføddum barni er at deyðfødd børn vera partur av føðingarhagtølunum, fáa eitt navn, fáa útvega eina deyðaváttan og verða jarða.

Føroyar
Í Føroyum er lógin frá 1959 viðvíkjandi fosturtøku enn í gildi (anordning nr. 228 af 20. juni 1959 om ikrafttræden på Færøerne af lov om foranstaltninger i anledning af svangerskab m.m.") Sambært hesi lóg kann avgerð um fosturtøku verða tikin av einum sjúkrahúsyvirlækna, sum er settur á einum av teimum 3 sjúkrahúsunum í Føroyum, "dersom afbrydelsen er nødvendig for at afværge alvorlig fare for kvindens liv eller helbred og såfremt tilfældet er begrundet i sygdom, og dette er konstateret på et af de i loven omhandlede sygehuse".

Í Føroyum hevur talið á fosturtøkum seinastu árini ligið millum 29 og 59. Ársbýti sæst niðanfyri:

Keldir

Siðafrøði
Kynslívsfrøði
Læknafrøði


Sigurbjörn Einarsson

Sigurbjörn Einarsson (30. juni 1911 – 28. august 2008) var biskupur Íslands frá árinum 1959 til árið 1981. Sonur hansara er Karl Sigurbjörnsson.

Íslendskir prestar
Føðingar í 1911
Andlát í 2008


Kirkjan í Dali

Kristoffur Kristoffersen, verkfrøðingur, og Sverri Dahl, fornfrøðingur, í Havn, teknaðu, og Jákup Oluf Jacobsen, byggimeistari í Fuglafirði, stóð fyri timburarbeiðinum. Kirkjan er góðar 6 m breið og 11,9 m long. Á norðursíðuni er forkirkjan, ein útbygningur, sum er 3,8 m langur og 3,6 m breiður.

Kirkjur í Føroyum


Joe Biden

Joseph Robinette Biden (føddur 20. november 1942 í Scranton, Pennsylvania) er komandi forseti í USA, senatorur úr Delaware. Hann hevur stóra uttanríkispolitiska vitan og er formaður í Uttanríkisnevndini hjá senatinum. Biden sat í amerikanska senatinum frá 1973, til hann tók við sum varaforseti hjá Barack Obama í 2009. Han hevur stillað upp til forsetavalið fleiri ferðir, fyrst í 1988 og aftur í 2008 og í 2020 bleiv hann valdur til forseta.

"Hvussu kunnu republikanararnir verja ætlanina at hækka skattin, tá meðalstættin hevur verið jarðað tey seinastu fýra árini", spurdi Biden í einari røðu fyri demokratiskum stuðlum í statinum North Carolina í okt. 2012. Seinni hevur Biden roynt at rætta mistakið við at siga, at hann var mismæltur, og at hann skuldi siga, at meðalstættin var jarðað av tí politikki, sum Mitt Romney (R) styðjar. Eisini Hvítu Húsini hava roynt at rætta mistakið hjá varaforsetanum. Republikanararnir vóru skjótir at gera sær dælt av mistakinum hjá Biden. Á einum veljarafundi í Iowa segði varaforsetaevnið hjá republikanarunum, Paul Ryan (R), at hann var púra samdur við Joe Biden í, at meðalstættin er jarðað tey seinastu fýra árini .

Keldur

Slóðir úteftir
 Almenna Senat-heimasíðan

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1942


Páll Holm Johannesen

Páll Holm Johannesen er føroyskur rithøvundur, føddur í 1980, og hevur lokið BA- prógv í stjórnmálafrøði og MA - prógv í Evropavísund. Í 2005 var Páll í starvsvenjing á føroysku ES-sendistovuni í Brussel, og hann hevur eisini roynt seg sum tíðindamann á Sosialinum og í sjón- og útvarpinum hjá Kringvarpi Føroya. Saman við Heina í Skorini ritstjórnaði hann Krossvegir, sum er eitt essay-savn um átrúnað og politikk í Føroyum.

Útgávur

 Krossvegir, Vestmanna , Sprotin, 2007.
 Tey sóu reytt, Sprotin, 2011. ISBN 978-99918-71-68-4

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1980
Føroyskir ritstjórar