Brandur Enni

Brandur Helgason Enni er føddur á Tvøroyri 15. apríl 1989. Hann er virkin tónleikari av Tvøroyri, sangari og sangskrivari. Hann gjørdist av fyrstan tíð kendur sum partur av væl umtóktu barnafløgunum við Kulum Rótum. 12 ára gamal útgáv hann í 2002 sína debutfløgu, "Waiting in the Moonlight", ið seldi fleiri enn 5.000 eintøk. Síðan 2005 hevur Brandur javnan vitjað í Svøríki, har hann hevur arbeitt saman við lagsmiðunum hjá tónlistaforlagið Air Chrysalis Scandinavia. Samstarvið við Air Chrysalis endaði við, at Brandur varð upptikin á tónleikaskúlan Musikmakarna í Örnsköldsvik í Svøríki. Seinnu árini hevur Brandur lagt seg alt meira eftir at skriva egnar sangir og framføra teir á konsertum og festivalum.
Hann hevur havt framførslur á eitt nú Summar Festivalinum,  á G! Festivalinum,, á Jóansøkufestivalinum., á Ó-Festivalinum. Tróndur Enni sum eisini er tónleikari og sangari er beiggi Brandur. Teir framføra ofta saman á konsertum í Føroyum. Ein av teimum royndu føroysku poppkomponistunum hevur kallað Brand tann mest lovandi unga popptónasmiðjin í føroyskum tónleiki.

Lívsleið

Brandur Enni gjørdist barnastjørna í Føroyum og Íslandi, og sum síðani hevur ment seg til sangskrivara og tónleikara á altjóða stigi. Brandur byrjaði at syngja longu sum tvey ára gamal, gav sína fyrstu plátu út tá hann var 12 ár og gjørdist straks eitt húsarhaldsnavn bæði í Føroyum og Íslandi. Upprunaliga var ungi maðurin av Tvøroyri bert ein av fleiri sangarum á Kular Røtur-fløgunum, men eyðsýndu sanggávurnar og smittandi sjarman gjørdu Brandur til eitt upplagt evni til eina barnastjörnu – eitt sera væl umtókt fyribrigdi í Norðurlondum um aldarskiftið. Í 2002 varð 13 ára gamli Brandur av Tvøroyri vorðin heimskendur í Føroyum við skríggjandi gentum í hólunum og 5000 seldum eintøkum av debutfløguni "Waiting in the Moonlight". Síðani tá hevur hann verið við á fleiri fløgum – bæði í Føroyum og í Svøríki. Brandur er av Tvøroyri og kemur frá einari familju, har fleiri av teimum spæla tónleik. Beiggi Brand, Tróndur Enni, sum eisini er millum kendu føroysku tónleikararnar, plagdi at taka Brand við sær til venjingar í rokkbólkinum hjá honum, tá Brandur var umleið trý ár. Her plagdi Brandur at sovna hóast larmin. Seinni byrjaði áhugin fyri popptónleiki tó at vaksa, og Brandur fór at læra seg at syngja eins væl sum tær fyrimyndirnar, hann hevði fingið uttan úr heimi. Fyrsta fløgan, "Waiting in The Moonlight", kom út í 2002, og síðani hetta hevur Brandur verið á eini langari ferð. Hann var einans 13 ára gamal, tá fyrsta fløgan kom út, og av somu orsøk var rødd hansara ei heldur liðugt ment.

Sum bara 17 ára gamal flutti Brandur til Svøríki, har hann gekk á einum lítlum sangskrivaraskúla í Norðursvøríki, til hann var 19 árá gamal. Eftir hetta flutti hann til Stockholm, har hann hevði fingið sáttmála í lag við eitt stórt plátufelag. Brandur hevur í 2008 verið við í Eurovision-kappingini í Svøríki, men vann tó ikki. Hann hevur eisini sungið ein sang í sambandi við premieruna av ungdómsfilminum High School Musical 3. Brandur sang duet við svensku sangarinnuni Molly Sandén, sangurin eitur "Just här, just nu". Sangurin hevur ofta verið at hoyra í sjónvarpsrásini Disney Channel. Í 2010 varð hann heiðraður sum besti sangari á Planet Awards. Brandur hevur eisini verið ein av trúføstu gestunum á Summarfestivalinum. Brandur hevur ferðast nógv við tónleiki, hann hevur havt framførslur uttanlands, og eitt skifti búleikaðist hann í Svøríki, áðrenn hann kom heim aftur til Føroya at búgva í 2012. Áðrenn Brandur Enni flutti aftur til Føroya, fekst hann nógv við tónleik í Svøríki, har hann gekk á tónleikaskúla. Hann sang m.a. lagið "Lullaby" í innleiðandi sangkappingini "Melodifestivalen" í Svøríki í 2008. Síðani hevur hann t.d. luttikið í svenska Grand Prix'num, samstarvað við eini røð av svenskum singer-songwriters og verið á konsertferðum m.a. við Evropeiska Melodi Grand Prix vinnaranum í 2009, Alexander Rybak. Hóast ungu árini, hevur Brandur Enni drúgvar royndir á norðurlendskum tónleikapallum. Umframt sína framúr góðu rödd, spælir Brandur akustiskan gittar, klaver, trompet og horn.

Egnar fløguútgávur
 Funerals and celebrations, Tutl, 2014
 The Illusion Of, single, 2011
 Sometimes truth needs a lie, single, 2009
 Lifelong Lovesong, single, 2008
 Lullaby, single, 2008
 Brandur, album, 2003
 Brandur, single, 2003
 Still Friends, single, 2003
 Perfect Summer, single, 2002
 The Way I am, documentary, 2002
 Waiting in the Moonlight, debut fløga, 2002

Útgávur við fleiri sangarum
 Christmas Album, fleiri sangarar, 2007
 Dýrd, fleiri sangarar, 2005
 Kular Røtur, barnafløga, 2000
 Mánadags Mortan, børn syngja, 1999

High School Musical 3 sangurin "Right here right now"
Í 2008 sang Brandur duett við Molly Sandén sangin úr Disney filminum High School Musical 3: Senior Year, sum varð umsettur til svenskt. Tey bæði sungu sangin á svenskum, svenska heitið er "Just här, just nu".

Svenska sangkappingin Melodifestivalen 2008
Í 2008 sang Brandur Enni sangin Lullaby í innleiðandi sangkappingini "Melodifestivalen" í Svøríki. Vinnarin kom víðari til  "Eurovision Song Contest". Brandur gjørdist nummar 5 og kom ikki víðari til finaluna sum var í Beograd í Serbia. Tað gjørdist Charlotte Perrelli, sum kom at umboða Svøríki til Eurovision sang kappingina.

Planet Awards 2009 - Besti sangari
Á hvørjum ári beint áðrenn nýggjár, letur Miðlahúsið (Sosialurin, Portalurin og Rás 2) virðislønir fyri at heiðra føroyskum tónleiki og føroyskum tónleikarum. Tær sonevndu Planet Awards verða latnar til hesar kategoriir:
 Besti føroyski bólkur ella einstaklingur
 Besta útgáva
 Besta songkvinna
 Besti sangari
 Besti nýggi bólkur
 Besta lagið

Harumframt verður latið "Planet Herðaklapp".

Brandur Enni vann Planet virðisløn í bólkinum "Besti Sangari" í Planet Awards 2009. Í alt 6 virðislønir vóru latnar umframt eitt herðaklapp.  Brandur var eisini tilnevndur sum "Besti sangari" til Planet Awards 2010, tó uttan at vinna.

Keldur

 Grein frá portal.fo "Brandur millum tey bestu í Svøríki"
 "Musikmakarna" - Tónleikaraskúli í Svøríki
 Student Radio Chart
 Air Chrysalis Scandinavia
 Planet Awards 2009

Slóðir úteftir
 Brandur Enni Official Website
 Brandur Enni á MySpace
 "Musikmakarna" - Tónleikaraskúli í Svøríki
 Suðuroyar Kunningarstova - Um Jóansøkufestivalin
 last.fm
 Artist direct um Brandur Enni
 Hvonn Live: Samrøða við Brand Enni, portal.fo

Føroyskir tónleikarar
Føðingar í 1989
Planet Awards vinnari
Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir sangskrivarar
Føroyskir guitarleikarar
Melodifestivalen luttakarar
Tvørafólk


Kular Røtur

Kular Røtur er ein føroyskur tónleikabólkur. Á jólum 1999 kom tann fyrsta av trimum fløgum við Kulum Rótum. Nógvir av sangunum gjørdist alt fyri eitt sera væl umtóktir, og skjótt var fyrsta fløgan uppseld. Alt árið 2000 varð nógv spurt eftir teimum væl umtóktu Kulu Rótunum, og saman við góðu vinunum Trølla Pæturi, ommuni og Nósa varð sungið og dansað fyri børnum í øllum aldri. Til jóla tað árið kom so onnur fløgan. Summarið 2001 fóru Kulu Røturnar eina minniliga ferð til Grønlands, og eftir tað fóru trøll og børn spakuliga hvør til sítt. Kanska var orsøkin, at Trølla Pætur var vorðin filmsstjørna, og ein av Kulu Rótunum, Brandur Enni, barnastjørna. Men ein fløga kom kortini afturat í 2002. Tíðin hevur víst, at sangir sum "Hon er omma mín", "Karin", "Vera" og "Tey kalla meg Babe" eru vorðnir fólkaogn.

Føroyskir tónleikabólkar


Miðnámsflokkurin

Miðnámsflokkurin (L) er ein polittiskur flokkur í Føroyum. Miðnámsflokkurin varð stovnaður í 2007. Leiðari er Bergur Johannesen.

Formenn

 Bergur Johannesen

Ávisingar úteftir

Føroyskir flokkar


Alphabeat

Alphabeat er ein danskur tónleikabólkur. Alphabeat hevur sín uppruna í danska býnum Silkeborg. Fyrstu árini spældu tey undir navninum Sodastar, men skiftu so til núverandi navn.  Alphabeat gav í 2007 sína fyrstu fløgu út, og hon fekk sera góð ummæli í donskum miðlum. Ummælarar vóru ovurfegnir um tann glaðan og fangandi popptónleikin hjá bólkinum. Sangir sum 10.000 Nights Of Thunder og Fascination hava verið stór hitt. Í 2007 flutti bólkurin til London, og har skuldi grundarlag skapast fyri einum størri evropeiskum gjøgnumbroti. Og tað er væl ávegis. Alphabeat stormar fram, fólk flokkast á konsertunum hjá teimum. Tónleikarásin MTV roknar við, at Alphabeat fer at gerast eitt av teimum heilt stóru nøvnunum í Evropa í 2008.

Limir

 Anders SG - Sangur
 Stine Bramsen - Sangur
 Anders B - Gittar
 Rasmus Nagel -Keyboard
 Anders Reinholdt - Bass
 Troels Hansen - Trummur

Slóðir úteftir

 Almenna heimasíðan hjá Alphabeat

Danskir tónleikabólkar


Guðrið Hansdóttir

Guðrið Hansdóttir (fødd 6. oktober 1980 í Tórshavn sum Guðrið Hansen) er ein føroysk songkvinna, sangskrivari og tónleikari. Hon er uppvaksin á Argjum og hevur fingist við tónleik, síðan hon var blaðung.  Hon er dóttir Louisu og Hans Carl Hansen. Pápi hennara er ein kendur guitarleikari í Føroyum, hann hevur eitt nú spælt við orkestrunum Straight Ahead og Streingjasúpan. Tá Guðrið var 14-ára gomul lærdi pápi hennara hana at spæla guittar, og so fór hon í holt við at gera sínar egnu sangir. Guðrið hevur seinastu árini verið ein tann best umtókta føroyska songkvinnan. Hon flutti til Íslands at búgva eftir útgávuni av Beyond the Grey í 2011. Seinnu árini hava alt fleiri fólk lagt merki til hennara sangir og framførslur. Hon hevur áður spælt á Summar Festivalinum. Hon hevur tvær ferðir vunnið heiðurslønir á Planet Awards. Fyrst varð hon kosin Ársins songkvinna í 2007 og síðan varð fløga hennara The Sky is Opening kosin Ársins útgáva á Planet Awards 2009.

Guðrið er kend fyri at hava sínar framførslur í vøkrum kjólum, og sangirnir hjá henni eru frálíkir. Síðani sangirnir komu út á fløgu, hava teir fingið ta viðurkenning, sum teir hava uppiborið.

Triðja tónleikaútgávan hjá Guðrið, Beyond the Grey, varð í Íslandi vald til nummar 9 á einum topp-10 lista yvir bestu tónleikaútgávur í Íslandi tað árið (2011).

Í 2013 stovaðu Guðrið Hansdóttir og Janus Rasmussen elektro-duo'ina Byrta. Janus býr í Íslandi, har hann er ein av fýra limum í tónleikabólkinum Bloodgroup. Guðrið búði í Íslandi í 1½ ár frá summarinum 2011 til umleið ársskiftið 2012/13, og har funnu tey bæði útav at samstarva um nýggja popptónleik, og nú hava tey stovnað bólkin Byrta. Guðrið hevur skrivað allan tónleikin, meðan Janus spælir øll ljóðførini og hevur framleitt fløguna, sum kom út í mai 2013.

Útgávur

Egnar útgávur

 Love Is Dead, TUTL, 2007.
 The Sky is Opening, 2009.
 Beyond the Grey, 2011.
 Taking Ship, 2014, EP við 7 løgum, tekstirnir eru yrkingar eftir týska skaldið Heinrich Heine í enskari týðing, tó er ein av yrkingunum í føroyskari týðing eftir Poul F. Joensen.

Tónleikaútgávur við Byrta
Byrta er ein tónleikaduo við Guðrið Hansdóttir og Janus Rasmussen. Tey góvu út fleiri stakløg í 2013 og eina fløgu í mai 2013.

2013 Byrta (CD)
2013 Loyndarmál (staklag)
2013 Andvekur (staklag)
2013 Eydnan (staklag)

Heiður

 Planet Awards 2005 tilnevnd sum Ársins songkvinna
 Planet Awards 2006 tilnevnd sum Ársins songkvinna
 Planet Awards 2007 - Ársins songkvinna (vann)
 Planet Awards 2009 Ársins tónleikaútgáva fyri The Sky is Opening (vann)
 Planet Awards 2009 - Tilnevnd  Besta songkvinna (vann ikki)
 Planet Awards 2010 tilnevnd sum Ársins songkvinna (vann ikki)
 Planet Awards 2011 tilnevnd sum Ársins songkvinna (vann ikki)
 Planet Awards 2011 tilnevnd sum Ársins einstaklingur''' (vann ikki)
 Planet Awards 2011 tilnevnd í bólkinum Ársins útgáva fyri fløguna Beyond the Grey''

Keldur

 Planet.fo, Hesi vunnu Planet virðislønir.

Slóðir

 Guðrið Hansdóttir á Facebook (Síða)
 Guðrið Hansdóttir á MySpace

Føroyskir tónleikarar
Føðingar í 1980
Planet Awards vinnari
Føroyskar songkvinnur
Føroyskir sangskrivarar
Guðrið Hansdóttir
Argjafólk


Smokie

Smokie er enskur rokkbólkur úr Bradford. Bólkurin, sum hevur verið virkin í 40 ár og hevur havt óteljandi hitt, er framvegis í stórformi. Smokie komu fram í sjeytiárunum, tá ið teirra løttu rokksangir gjørdust víðagitnir, men eisini árini síðani hevur bólkurin skrivað og spælt kendar sangir. Burtur úr stóru rúgvuni av sangum, sum hava gjørt Smokie til eitt víðagitið navn, kunnu nevnast Livin' Next Door To Alice, Oh Carol, Needles And Pins, Mexican Girl, Lay Back In The Arms Of Someone, I'll Meet You At Midnight og Boulevard Of Broken Dreams.

Smokie hevur fleiri ferðir verið í Føroyum og framført. Seinasta framførðsla í Føroyum var í 2008 á Summarfestivalinum í Klaksvík.

Limir

 Terry Uttley - bass/sangur.
 Martin Bullard - keyboard.
 Steve Pinnell - trummur.
 Mike Craft - sangur.
 Mick McConnell - gittar.

Útvortis ávísing

 www.smokie.co.uk
 The Smokie Discography 1975-1982

Bretskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar


Basim

Basim (føddur Anis Basim Moujahid hin 4. juli 1992) er ein danskur sangari. Í sjónvarpsrøðini X Factor í 2008 tók hann pallin við stormi og brakaði ígjøgnum sjónvarpsskíggjan og út til danir og føroyingar, sum fylgdu við sangkappingini. Basim býr stutt uttanfyri Keypmannahavn. Hann hevur arbeitt á McDonald's í frítíðini, men frameftir verður alt meira tíð nýtt til tónleikin. Foreldrini hjá Basim eru úr Marokko, og tað verður sagt, at sangevnini eru í familjuni. Pápin hevur sungið bæði í heimlandinum og Spania.

Í 2014 vann hann Dansk Melodi Grand Prix sangkappingina og umboðaði Danmark í Eurovision Song Contest 2014 í Keypmannahavn, har hann endaði á 9. plássi við 74 stigum.

Útgávur

Fløgur
 Alt det jeg ville have sagt (2008)
 Befri dig selv (2009)

Stakløg
2008: "Alt det jeg ville have sagt" (#34)
2008: "Jeg vil" (#26)
2009: "Baby, jeg savner dig"
2009: "Lad ikke solen gå ned" (#15)
2009: "Befri dig selv"
2011: "Ta' mig tilbage"

Keldur

Slóðir úteftir
Basim Facebook síða
Basim Twitter síða
Basim bloggur á Tumblr
Basim síða á LastFM

Danskir sangarar
X Factor luttakarar
Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2014


Sølva Ford

Sølva Ford hevur verið virkin í føroyskum tónleiki í nógv ár. Kendasti sangurin, sum hon hevur sungið, man vera Troystartámi, sum hevur verið ein ordans slagari. Nú gongur Sølva nýggjar leiðir. Hon hevur givið fløguna Á Kærleikans Gøtum út, og á fløguni er erligur og ektaður countrypoppur. Sølva viðgongur, at hennara lív hevur ikki bara verið lætt, men nú hevur endurfunnð Gud og hevur eitt gott lív.

Útgávur
 Eg treingi, treingi til tín, 2010
 Kærleikans gøtur

Keldur

Føroyskir tónleikarar
Føroyskar songkvinnur


Bet You Are William

Bet You Are William er ein føroyskur rokktónleikabólkur úr Havn.

Um bólkin
Ein sangur. Eitt rimmar hitt. Tað er søgan um bólkin Bet You Are William higartil, men meira er í væntu, nú sangurin Here We Go Stereo hevur slóðað fyri. Høvuðsmaður í bólkinum er Petur Háberg, sum hevur verið virkin tónleikari seinnu árini, og eisini hevur spælt á Summar Festivalinum áður. Tónleikurin hjá Bet You Are William er stundum lívligur og ágangandi, men stundum friðarligur og inniligur. Ein evnaríkur ungur sangskrivari og sangari stendur á odda fyri bólkinum, og á pallinum røkkur tónleikurin og sjarman langt út yvir pallkantin.

Limir í bólkinum Bet You Are William
 Bartal Augustinussen - elektriskan guitar
 Hanus Mikal Andreasen - keys
 Eyðun Johannesen - bass
 Andreas Dalsgaard - trummur
 Guðrun Háberg - rødd
 Petur Háberg - forsangari, akkustiskan og elektriskan guitar

Keldur

Slóðir úteftir

 Bet You Are William á MySpace

Føroyskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar


Eager To Please

Eager To Please er føroyskur rockbólkur. Bólkurin varð stovnaður í 2005, og fimm tónleikarar spæla við. Eager To Please hevur spælt til Prix Føroyar og Global Battle of the Bands, og fyri kortum góvu teir fløgu út – There's No Pleasin' Some People.

Slóðir úteftir

 Eager To Please á MySpace

Føroyskir tónleikabólkar


Reynagarður

Prestagarðurin Reynagarður er bygdur umleið 1630 í fýra londum rundan um eitt steinsett tún. Vesturlonin, sum er nýístandsett, er gjørd eftir donskum bindingsverksniði, Suðurlonin er gjørd í føroyskum stavsniði við samlingum, sum vísa, at hon neyvan er yngri enn frá 1600-talinum.

Tórshavn


Súluskerið

Sula Sgeir (á føroyskum Súluskerið ) er ein lítil oyggj sum hoyrir til Skotland. Norðanfyri Suðuroyggjarnar liggur Súluskerið, sum ber keltiska navnið Sula Sgeir. Ofta verður sagt, at Súluskerið er okkara nærmasti granni. Skulu  vit verða heilt neyv so er tað lítla oyggin Rona. Hon vinnur á Súluskerinum við 1 km. Hóast føroyskir sjómenn hava valt at kalla Sulu Sgeir fyri Súluskerið, so er í stødd meira talan um ein hólm, 15 ha. Súluskerið verður nevnt Sula Sgeir á geliskum, og prógvar tað, at føroyska málið og keltisku málini hava nøkur orð til felags.  Enska orðið fyri súlu er gannet.

Súluskerið ber 30.000 súlur og 15.000 havhestar. Bretsku friðingarmyndugleikarnir hava givið monnunum í lítla býnum, Port of Ness, loyvi at taka 2000 omplar eina ferð um árið. Ness liggur norðast í norðastu suðuroynni Lewis. Har er manntómt nærum alt árið, burtursæð frá nøkrum vikum um summarið. Tá fara 10 mans av oynni Lewis til Súluskerið at taka 2000 omplar.

Súluveiða á Súluskeri

Ikki er henda veiðan av 2000 omplum loyvd uttan treytir.  Treytirnar eru, at Nessmenn bert fara ta einu ferðina um árið, og verður hon gjørd á hvørjum sumri. Tað er eisini ein treyt, at bert 10 Nessmenn kunnu fara við hesa ferðina, og skulu tað vera menn, ið eru royndir í leikum. Aloftast verða plássini til súluveiðina arvað frá faðiri til son. Tá talan er um nýggjan mann, er altíð talan um ein úr Ness, ella økinum har um leiðir. Sjáldan verður roynt at slúsa meir enn ein nýggjan mann við til hesa í Suðuroyggjum tiltiknu veiðuferðina. Nessmenn eru vanliga 2 til 3 vikur úti á Súla Sgeir. Teir skulu hava nógvan proviant og nógva útgerð við, og tí plaga teir vanliga at leiga ein lítlan trolara til at føra útgerð, proviant og manning út til Súluskerið. Sami trolari tekur so menninar, útgerðina og fongdin aftur til Ness, tá  liðugt er, og omplarnir eru fingnir til høldar.

Keldur

Skotland
Oyggjar í Skotlandi


Norðdepil

Norðdepil er ein bygd á eystursíðuni á Borðoynni. Bygdin liggur beint yvirav Hvannasundi, sum er á vestursíðuni á Viðoynni. Í 1974 kom byrging um Hvannasund, so Borðoyggin og Viðoyggin vórðu samanbundnar. Í 1963 vóru tunlar gjørdir, soleiðis at koyrandi bleiv millum Norðdepil og Klaksvík. Í 1895 varð skúli bygdur í Norðdepli, og hesin er til enn, tó ganga børnini í skúla á Fossánesi frá fyrsta til sjeynda flokk og í Klaksvík í framhaldsdeildini. Norðdepil er partur av Hvannasunds kommunu.

Vinnulív
Í Norðdepli arbeiða tey flestu innan fiski- og alivinnuna, nakrir útróðrarmenn eru. Síðan tunlarnir komu í 1967 hava fólk í Norðdepli eisini havt møguleika fyri at arbeiða í Klaksvík og aðra staðir í landinum. Eitt flakavirki varð bygt í Norðdepli í 1963. Alibrúk eru báðumegin byrginina, sum er millum Borðoy og Viðoy (millum Norðdepil og Hvannasund).

Hvalastøðin í Norðdepli
Í 1898 bygdu norðmenn eina hvalastøð í Norðdepli. Fyrstu eigararnir vóru Andorsen & Neumann, frá 1899 til 1912 vóru tað P. Michelsen, Sandefjord ið áttu hvalastøðina, frá 1913-1920 var eigarin A/S Suderø, tá var støði ikki í brúk. E. Abrahamsen er seinasti eigarin, hvalastøðin læt aftur í 1920.

Róðrarfelag
Bygdirnar Norðdepil og Hvannasund eru felags um kappróðrarfelagið Norðdepils-Hvannasunds Róðrarfelag. Bátarnir sum felagið eigur ella hevur átt eru: Ritan, Lokkin, Sundabáturin og Norðingur. Sundabáturin vann føroyameistaraheitið í 2004, 2007 og 2008.

Minnisvarði
Tollaksmessudag 23. desember 2013 var ein minnisvarði avdúkaður í Norðdepli, yvir tey sum farin eru á sjónum, tann dagin vóru liðin júst 100 ár, síðani Norðdepilsbáturin fórst, saman við tveimum øðrum bátum úr Norðoyggjum – bátunum av Skarði og úr Kunoy. Hvannasunds kommuna hevði latið gera henda minnisvarðan til minnis um tey, sum farin eru á sjónum.

Minnisvarðin stendur norðanfyri kirkjugarðin, í nánd av gamla skúla í Norðdepli.

Keldur

Bygdir í Føroyum
Borðoy
Hvalastøðir í Føroyum


Strond

Strond er ein er bygd í Borðoynni. Um leið 1930 gjørdist bygdin fólkaleys, og síðani hevur eingin búð har.

Keldur

Bygdir í Føroyum
Borðoy


Petur Martin Rasmussen

Petur Martin Rasmussen (føddur 1931 á Skála er prestur og hevur skrivað um føroyska kirkjusøgu og almenna søgu. Petur Martin var formaður í Føroyska Studentafelagnum í Keypmannahavn 1956-57. Hann var blaðstjóri á »Kirkjutíðindum« 1963-69 og 1974-76. Árini 1961-62 var hann prestur í Norðuroya vestara prestagjaldi, hann var lærari á Føroya Studentaskúla 1962-66, prestur í Suðurstreymoyar prestagjaldi 1965-71, og frá 1971 prestur á Eiði.

Í 1987 gjørdist hann doktari í gudfrøði við teologiska fakultetið við Lunds universitet. Doktararitgerð hansara ber heitið Den færøske sprogrejsning med særligt henblik på kampen om færøsk kirkesprog i national og partipolitisk belysning.

Útgávur
 1965 Føroya Søga (saman við Hanusi A. Samuelsen)
 1978 Tættir úr Føroya Kirkjusøgu
1983: Nicolaj Frederik Severin Grundtvig. Serblað, Skúlablaðið.
1987: Den færøske sprogrejsning.

Keldur

Prestar í Føroyum
Frøðingar
Føroyskir rithøvundar
Rasmussen, Petur Martin


Eva Eriksson

Eva Eriksson (fødd 1949 í Halmstad) er svenskur myndprýðari og rithøvundur. Hevur serliga gjørt humoristiskar og søtleikafyltar myndir. Myndirnar eru av barndómi og familjulívi, kenslubornar og fjálgar og altíð við eitt sindur av ørskapi í. Tær eru realistiskar, klassiskt bygdar við ljós og skugga-virknaði. Persónar og dýr hava eitt livandi kropsmál og trillrund andlit. Hon arbeiðir deils við tussj og akvarell, í svørt/hvítum og við blýanti og við litblýanti.

Myndprýðingar

 1990 Bilurin hjá Peri, Vognurin hjá Peri
 1992 Ribbaldurin Bibbi og mamman
 1997 Baljan hjá Peri, Lampan hjá Peri
 2003 Potturin hjá Peri, Barnið hjá Rósu, Vit bíða eftir storminum, Ein halastjørna er komin,
Sært tú Rósa, skýggini, Rósa hyggur at verðini í Ein halastjørna er komin, Suttan hjá Peri
 2004 Stóra bókin um ribbaldin Bibba
 2006 Danditræið í Spøkilsið sum flenti

Heiður

  1981 - Elsa Beskow-plaketten
  1981 - Expressens Heffaklump
 1983 - BMF-plaketten (saman við Ulf Nilsson) fyri Lilla syster Kanin
 1998 - BMF-plaketten fyri Malla handlar
 1999 - Knut V Pettersson gávugóðs
 2001 - Astrid Lindgren-virðislønin
 2006 - Ottilia Adelborg-virðislønin
 2008 - Emil-virðislønin

Svenskir rithøvundar
Kvinnuligir rithøvundar
Føðingar í 1949


Gitte Klein

Gitte Klein (fødd 5. januar 1974) er rithøvundur, lærari og marknaðarføringsøkonomur. Starvast á Argja skúla. Hevur skrivað søgur í Mína jólabók og STROK. Gitter er nevndarlimur í Rithøvundafelag Føroya.

Útgávur

 2005 Tær horvnu jólagávurnar í Míni jólabók
 2006 Endursjónin í Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur
 2006 Sannir vinir í Míni jólabók
 2007 Adventsøgur í Míni jólabók

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1974


Janus á Húsagarði

Janus á Húsagarði (føddur í Tórshavn 13. desember 1975) er føroyskur teknari og rithøvundur. Hann hevur teknað, síðan hann var smádrongur. Tá ið Janus var liðugur at ganga í skúla, arbeiddi hann umborð á Norrønu í seks summur, um veturin fjakkaði hann serliga í Asia. Á fjakkaraferðunum hevur hann teknað alla staðni, hann kom fram, og fekk nógvan íblástur, haðani hann ferðaðist. Síðani hevur Janus lært til snikkara og hevur búð úti á bygd í Føroyum í nógv ár, men er nú fluttur til Havnar við unnustu sínari og tveimum børnum. Janus arbeiðir nú sum snikkari, men brúkar nógv av sínum fríløtum at tekna. Dreymurin er at kunna brúka enn meira tíð uppá at tekna, mála, dreya og telgja trælutir.
Í februar 2014 læt hann upp gallarí í Jansstovugøtu 10 í Havn.

Útgávur

2008 Ferðin hjá Mosamollis (er eisini útkomin á donskum og enskum)
2010 Ferðin hjá Mosalisu (er eisini útkomin á donskum og enskum)

Heiðurslønir og gávugóðs
 2013 - Gávugóðs úr Grunni Thorvalds Poulsen av Steinum
 2010 - Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs

Keldur

Útvortis ávísingar

 Janus á Húsagarði á MySpace

føroyskir rithøvundar
Føroyskir barnabókahøvundar


Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges ( audio) (24. august 1899 – 14. juni 1986) var argentinskur rithøvundur. Í 1914 flutti familja hansara til Evropa og var har til 1921, tá ið tey vendu aftur til Buenos Aires. Frá 1956 til 1970 starvaðist hann sum professari í bókmentum á lærda háskúlanum í Buenos Aires. Lív hansara var nógv ávirkað av hernaðarstjórnini í Argentina. Mong hava eisini undrast á, hví Borges ikki fekk Nobel heiðurslønina í bókmentum og hava gitt, at tað kanska var orsakað av, at hann serliga í áttatiárunum ikki mótmælti hernaðarstýrunum í Argentina, Kíli, Uruguei og aðrastaðni. Hann misti so við og við sjónina; av tí at hann ongantíð lærdi seg blindaskrift, gjørdist mamma hansara skrivari hjá honum, til hon doyði. Hann var serliga kendur fyri sínar stuttsøgur og yrkingar, men tókst við mangar aðrar greinir av bókmentum, umframt at týða.

Útgávur
 2002 Líknilsið um slottið í Tað nýggja Atlantis

Heiðurslønir
 1956 National Prize fyri bókmentir. Universitetið í Cuyo
 1961 Prix Formentor. Altjóða útgevaraheiðursløn.
 1965 Order of the British Empire
 1971 The Jerusalem Prize
 1976 Special Edgars
 1979 Cervantes prize
 1980 Prix Mondial Cino del Duca

Rithøvundar
Argentinar
Professarar
Føðingar í 1899
Andlát í 1986


Countrytónleikur

Countrytónleikur er tónleikarøð. Countrytónleikur tók seg upp sum fólkatónleikur ímillum hvíta, fátæka fólkið í Kentucky og Tennessee í USA. Stóru víddirnar, kúrekin og setandi sólin eru afturvendandi partar í einum røttum amerikonskum countrysangi. Her hjá okkum er tað havið, ið skapar víddirnar. Setningar sum "Eg aftur pløga skal Atlantshav" og "Lítlum báti rekist eg á" kundu verið tiknir úr einum countrysangi. Gamaní var sjómaðurin ein orsøk til at countrytónleikur gjørdist so væl umtóktur hjá bygdafrellum í Føroyum, men eisini onnur viðurskfiti, sum røkka út um sjómannin gera seg galdandi. Sjómaður ella landkrabbi, mannfólk ella konufólk, so er kjarnin í einum ektaðum countrysangi heimlongsul.

Føroyskir countrytónleikarar

 Hallur Joensen
 Høgni Fagraberg
 Magni Christiansen
 Jens Lisberg

Tónleikur
Country


Jörg Haider

Jörg Haider (26. januar 1950 – 11. oktober 2008) var ein eysturríkskur politikari. Hann var kendur í Evropa sum andlitið hjá teim ekstremt høgravendu flokkunum. Kendi sera høgravendi politikkarin læt lív, tá hann fór út av vegnum nærhendis bústaði sínum í Eysturríki. Á valinum í september 2008 fekk flokkur hansara, Frælsisflokkurin, 10,7 prosent av atkvøðunum. Jörg gjørdi politiska karrieru í Eysturríkska Frælsisflokkinum, og í 1986 gjørdist hann leiðari í flokkinum. Undir hansara leiðslu flutti flokkurin seg út á uttasta høgra vong, og nógv fleiri umstríddar útsagnir gjørdu hann kendan í øllum Evropa. M.a. rósti hann Waffen SS, og heiðraði fyrrverandi limum í nazistiska úrvalsherðliðnum. Jörg Haider fór frá sum leiðari í Frælsisflokkinum í 2000, og í 2004 fór hann úr flokkinum, og stovnaði sín egna flokk, Samgonguna Fyri Framtíð Eysturríki. Jörg Haider var provinsguvernørur í Kärnten nú hann doyði. Sambært eysturríkskum miðlum koyrdi hann út av vegnum og bóltaði fleiri ferðir. Sambært VG var Jörg Haider einsamallur í bilinum, sum koyrdi út av vegnum í Klagenfurt í deilstatinum Kärnten. Jörg Haider gjørdist 58 ára gamal.

Eysturríkskir politikarar
Føðingar í 1950
Andlát í 2008


Judas Priest

Judas Priest er ein enskur heavy-metal-tónleikabólkur úr Birmingham. Judas Priest er eitt sera kent navn innan heavy metal-tónleik. Judas Priest bleiv stovnaður í mai 1969 av Al Atkins.

Bólkurin er roknaður, sum ein av teimum mest indfluttningsríku heavy metal-bólkunum í heiminum, og hevur selt meira enn 100 milliónir plátur.

Limir í bólkinum

núverandi limir
 Rob Halford (1973-1992, 2003-nú)
 Ritchie Faulkner (2011-nú)
 Glenn Tipton (1970-nú)
 Andy Sneap (2018-nú)
 Ian Hill (1969-nú)
 Scott Travis (1989-nú)

fyrr limir
 Tim Owens (1996-2003)
 KK Downing (1969-2011)
 Dave Holland (1980-1990)
 Les Blinks (1977-1979)
 Al Atkins (1969-1973)

Tónleikaútgávur

Studiealbum

Rocka Rolla (1974)
Sad Wings of Destiny (1976)
Sin After Sin (1977)
Stained Class (1978)
Killing Machine (1978)
British Steel (1980)
Point of Entry (1981)
Screaming for Vengeance (1982)
Defenders of the Faith (1984)

Turbo (1986)
Ram It Down (1988)
Painkiller (1990)
Jugulator (1997)
Demolition (2001)
Angel of Retribution (2005)
Nostradamus (2008)
Redeemer of Souls (2014)
Firepower (2018)

Bretskir tónleikabólkar
Iron Maiden

Bretskir tónleikabólkar
Metaltónleikabólkar


VG

VG (stytting fyri Verdens Gang) er norskt tíðindablað, sum hevur verið útgivið síðan 1945. Við 300 000 lesarum er VG mest lisna tíðindablað í Noregi.

Blaðstjórar

 1945–1953: Christian A. R. Christensen
 1953: Christian A. R. Christensen og Knut Greve
 1953–1967: Oskar Hasselknippe og Christian A. R. Christensen
 1967: Oskar Hasselknippe og Vegard Sletten
 1967–1974: Oskar Hasselknippe, Arne Bonde og Vegard Sletten
 1974–1977: Oskar Hasselknippe og Vegard Sletten
 1977–1978: Oskar Hasselknippe, Andreas Norland og Vegard Sletten
 1978–1986: Andreas Norland og Tim Greve
 1986–1987: Andreas Norland
 1987–1993: Einar Hanseid
 1994–2011: Bernt Olufsen
 2011- í dag: Torry Pedersen

Kelda: Eide, Martin: Blod, sverte og gledestårer, 1995

Slóðir úteftir

 Verdens Gang

Norskir tíðindamiðlar


Dagen Magazinet

Dagen Magazinet er kristiligt tíðindablað úr Noregi. Blaðstjóri er Odd Sverre Hove.

Norskir tíðindamiðlar


Eggjarnar

Eggjarnar (Skúvanes), sum eisini hoyrir til Vágsbjørg, er sera eyðkent forberg, um 200 m høgt, sunnanvert við Vágseið vestanfyri Vág í Suðuroynni. Tað er ofta at síggja avmyndað á natúrmyndum ella brúkt sum motiv í listarverkum. Vegur er niðan til Eggjarnar, hann byrjar í Vági og eitur Eggjarvegur, tað er síðugøta til Líðarveg á sunnaru síðu av Vágsfirði. Vegurin støðgar bert umleið 25 metrar frá eggini, bergið er steyrrætt niður í Atlantshavið. Útsýnið er einastandandi av Eggjunum. Øll vestursíðan av sunnaru helvt av oynni sæst. Móti suðuri sæst Beinisvørð, sum er hægsa forberg í Suðuroynni og næsthægsta forberg í Føroyum.

Loranstøðin á Eggjunum

Undir seinna heimsbardaga bygdu amerikanarar eina loranstøð á Skúvanesi og reistu 4 høgar meistrar har uppi; fyrsta signalið fór í luftina 15. okt 1943. Støðin, ið var peilistøð og hevði til uppgávu at leiðbeina skip og flogfør, varð drivin av bretum, ið høvdu Føroyar hersettar undir krígnum, men hon helt fram at virka aftan á kríggið eisini. Tá ið bretar tóku seg aftur í 1946, yvirtóku danir hana. Hon var í brúki til desember 1977.

Myndir

Keldur

 Faroestamps.fo

Fjøll í Føroyum
Suðuroy
Vágur
Bjørg í Suðuroynni
Bjørg í Føroyum


Fiskur

Fiskur er ryggdýr við fjaðrum og sterti ið livir í vatni el. sjógvi og andar vanliga við táknum. Fiskar eru ofta eitrandi. Tí eru fleiri sløg vandamikil at eta. Tann hættisligasti fiskurin er blásifiskurin, sum hevur eitt eitur, sum kallast tetrodoxin. Tað skal bert 0,1 gramm av eitrinum til at drepa eitt vaksið folk eftir 20 minuttum. Fiskurin sjálvur fær ikki skaða av eitrinum. Sjálvt um fiskurin er eitrandi, verður hann hildin at vera ein sannur leskibiti í m.a. Japan. Hesin serligi fiskarætturin kallast fugu. Kokkar eru fleiri ár um at læra seg at skera eitrandi partin av fiksinum burtur uttan at eitra restina av fiskakjøtinum. Hóast størt varsemi, verða fleiri fólk á hvørjum ári eitraði, tí tey eta fugu .

Orðið fiskur verður nýtt í ymiskum týdningum. Fyrr merkti tað alt, sum kundi fiskast, eitt nú skejladýr, høgguslokkar, vanligur fiskur og viðhvørt eisini hvalur. Í vísindaligum høpi verður orðið nýtt um hávar og beinfiskar umframt aðrar bólkar av fiski. Í havinum eru funnin 59% av øllum fiskasløgum, men heili 41% eru í vøtnum og áum, sum í vavi ikki eru meira enn umleið 1% av jarðflatanum. Eitt prosent av fiskasløgunum er ein part av lívinum í sjógvi og seinni í vatni, til dømis állur. Onnur fiskasløg sum t.d. síl og laksur eru fyrst í vatni og síðan í sjógvi. Okkurt fiskaslag kann skifta millum sjógv og vatn eftir vild, eitt dømi um tílíkt fiskaslag er kombikk. Í heimshøpi eru skrásett umleið 26,000 fiskasløg, og av teimum eru uml. 240 undir Føroyum. Av teimum sløgunum eru tey flestu beinfiskar.

Støddin á fiskasløgunum er sera ymisk. Norskahvoysa (Phrynorhombus norvegicus) og stubbar (Gobiidae) verða ikki meira enn ávikavíst umleið 12 og 7 cm long, men kalvi er tann størsti beinfiskurin. Hann kann gerast upp til uml. 3 m. langur. Tunfiskar (1-3 m.) eru eisini stórir, men eru bert í føroyskum sjógvi ávísar partar av árinum. Tann størsti bróskfiskurin í føroyskum sjógvi er brugda, sum gerst yvir 12 m. long. Undir Føroyum eru nøkur fá fiskasløg, sum eru at finna í stórum nøgdum mett í vekt: Av teimum kunnu nevnast svartkjaftur, toskur, upsi, hvítingsbróðir, svartkalvi, stóri kongafiskur, nebbasild, gullaksur, trantkongafiskur og lítil kongafiskur. Fram til 1968 var nógv av sild undir Føroyum.

Flokking

Fiskur verður skipaður í tveir høvuðsbólkar, annar uttan og hin við veruligum kjafti við kjaftbeinum. Fyrr nevndi bólkur verður nevndur rundmunnar, og bert sløgini súgari og súgálur eru undir Føroyum. Seinni bólkurin verður aftur býttur í tvey, bróskfiskar (tvørmunnar) og beinfiskar. Bróskfiskar eru hávar, skøtur og havmýs, meðan beinfiskar er so nógv tann størsti bólkurin við m.a. øllum teimum vanligu gagnfiskunum sum sild, laksi, toskafiskum og flatfiskum.

Vanligt er eisini at skilja millum botnfisk og uppsjóvarfisk. Botnfiskur livir og etur á ella nær botni. Skilt verður ímillum tveir ymiskar bólkar av botnfiski: Botnfiskur, sum hvílur á botninum (bentiskur fiskur), og botnfiskur, sum sveimar í vatnsúluni beint yvir botninum (bentopelagiskur fiskur). Dømi um bentiskan fisk eru toskur, hýsa, hvítingur, longa, blálonga, brosma, reyðsprøka, skrubba, tunga og skøta. Dømi um bentopelagiskan fisk eru gullaksur, búrfiskur og ymisk hávasløg á djúpum vatni. Uppsjóvarfiskur verður eisini nevndur pelagiskur fiskur. Dømi um epipelagiskan fisk eru makrelur, sild og tunfiskur. Dømi um mesopelagiskan fisk eru svartkjaftur og prikkafiskur.

Ein triði háttur at býta fiskar upp eftir er, hvussu og hvar teir liva. Feskvatnsfiskar liva bert í áum og vøtnum, saltvatnsfiskar liva bert í sjógvi, meðan aðrir á ymsum lívsstigum skifta millum feskt vatn og sjógv; Anadromir fiskar, t. d. laksur, hava gýtingar- og uppvakstrarøki í áum og vøtnum, meðan føðiøkið er í sjónum; katadromir fiskar, t. d. állur, verða gýttir í sjónum, meðan uppvakstrarøkið er í ósa- og feskvatni

Kelda

Djór


Býur

Býur er stórt fjølbygt øki. Í Føroyum kunnu bygdir/býir við fleiri enn 1.500 íbúgvum nevna seg býir. Í Danmark verður orðið by ella landsby brúkt um støð, ið hava í minsta lagi 200 íbúgvar, og har ið avstandurin millum húsini er í mesta lagi 200 metrar, og har parturin av summarhúsum ikki fer uppum 50%.
Í Svøríki verður orðið  tätort nýtt um miðalstórir býir, meðan ort svarar nøkulunda til tað føroyska orðið bygd og stad verður nýtt um sera stórir býir.

Keldur

Landafrøði


Søga Týsklands

Ríkið Karlamagnusar fór sundur í mong smá fúrstadømi, tá ið hann doyði í 814. Miðevropa og Vesturevropa vóru illa plágað av víkingum, sum herjaðu og rændu, og um somu tíð floymdu ungarnar eisini inn yvir Evropa. Tað tóktist, sum kundi eingin steðga teimum. Otto Mikli (23. november 912 – 7. mai 973) gjørdist kongur í Týsklandi í 936. Í 955 sigraði hann á ungarum í bardaganum við ánna Lech í Suðurtýsklandi. Teir flýddu og hóttu ikki longur Vesturevropa. Sigurin gav honum so stóran myndugleika, at pávin krýndi hann til keisara í 962. Tá varð týska-rómverska keisaraveldið stovnað. Hetta ríkið varir til 1806, tá Napoléon 1. (15. august 1769 – 5. mai 1821), keisari í Fraklandi, vinnur á ríkinum.

Tá ið napoleonskríggini vóru av í 1815, vóru mangir týskarar, sum vildu hava eitt sameint Týskland. At sissa teir var ein leyslig ríkjasamgonga stovnað. Royndirnar at savna Týskland í 1848 miseydnaðust. Í 1861 gjørdist Wilhelm 1. (22. mars 1797 – 9. mars 1888) kongur í Proyslandi, størsta týska ríkinum. Fremsti politikari hansara, Otto von Bismarck (1. apríl 1815 – 30. juli 1898), var sannførdur um, at skuldi Týskland verða savnað við proysum á odda, slapst ikki undan kríggi. Í 1864 leyp hann á Danmark og í 1866 Eysturríki og vann á báðum, og Proysland fekk stór landøki. Síðan royndi hann at vinna norðurtýskarar í sín part við eini frílyntari stjórnarskipanarlóg. Í 1870 eggjaði hann franska keisaranum Napoleoni 3. (20. apríl 1808 – 9. januar 1873) at bjóða Proyslandi av í kríggi. Týsku herdeildirnar vunnu lættliga á fraklendingum. Teir tóku Napoleon fanga og løgdu landslutir í Eysturfraklandi undir seg. Í 1871 útnevndi Bismarck Wilhelm kong til týskan keisara.

Týskland byrjaði annað verðins kríggi (1939-1945) - seinni heimsbardagi kom í av ætlanum Hitlers at leggja onnur lond undir Týskland. Týskland gav seg treytaleyst undir teir sameindu 8. mai 1945. Eitt eftirlitsráð undir herovastunum hjá teimum trimum sterkastu sigursveldunum Eisenhower (USA), Montgomery (Bretland) og Sjukov (Sovjetsamveldið) tók valdið í Týsklandi. Týskland varð síðan býtt í fýra hersetingarøki, og USA, Bretland, Frakland og Sovjetsamveldið stýrdu hvør sínum øki. Eftir at teir fýra sigursharrarnir, Stóra Bretland, Frakland, USA og Sovjetsamveldið ikki kundu sameinast um framtíðina hjá Týsklandi, vórðu Lýðveldini Vesturtýskland og Eysturtýskland stovnað. Dagsins Týskland varð til, tá londini Vesturtýskland og Eysturtýskland vórðu sameind 3. oktober 1990.

Hygg eisini at

 Týskland
 Vesturtýskland
 Eysturtýskland
 Berlin
 Seinni heimsbardagi
 Adolf Hitler

Týskland
Søga
Søga Týsklands


Kyiv

Kyiv er høvuðsstaður í Ukreina. Hon er við ánna Dneprá, størstu á í Ukreina. Kiev hevur mangan verið álopin uttanífrá. Í 9. øld var hann miðdepil í einum handilsríki, ið víkingar høvdu bygt. Seinni tóku mongolar býin, og í 14. øld kom hann undir Pólska-litaviska ríkið. Í 17. øld tóku russar Kiev, og seinni vórðu Kiev limað inn í Sovjetsamveldið. Býurin fór ógvuliga í Øðrum heimsbardaga, men var bygdur uppaftur í 50- og 60-árunum og er nú týdningarmikil samferðslu-, mentanar- og útbúgvingarmiðdepil.

Býir í Ukraina


Odessa

Odessa (ukrainskt: Одеса, russiskt: Оде́сса) er triðstørsti býur í Ukraina. Í 2011 var fólkatalið 1.006.242. Fyrst í 20. øld var býurin tann størsti í Ukraina og í New Russia landslutinum. Odessa er ein stórur havnabýur, sum liggur á norðurstrondini við Svartahavið og ein fyrisitingarligur miðdepil í Odessa Oblast. Býurin er eisini ein mentanarmiðdepil við íbúgvum, sum eru av fjøltáttaðum uppruna. Í 19. øld var Odessa fjórðstørsti býur í Russiska Keisararíkinum næst eftir Moskva, Sankta Pætursborg og Warszawa.

Søga
Umleið 550 á.Kr. varð ein búseting í Odessa av grikkum. Fornaldarleivdir váttað at tað er samband millum Eysturmiðalhavið og Odessa. Í miðøld var Odessa undir ymiskum stýrum, t.d. var býurin stýrdur av nomadum, petshenegum (turkiskt fólkaslag) og Osmanniska Ríkinum.

Fyrsta havnin í Odessa varð bygd í 1794.

Ítróttur
Fótbóltur er best umtókti ítrótturin í Odessa. Tað størsta fótbóltsfelagið har eitur  FC Chornomorets Odesa, tey spæla í bestu fótbóltsdeildini í Ukraina.

Myndir

Býir í Ukraina


Ljviv

Ljviv er býur í Ukraina. Býurin hevur 729 842 íbúgvar (2012).

Býir í Ukraina


Kharkiv

Kharkiv er býur í Ukraina. Í 2007 var fólkatalið 1.461.000.

Býir í Ukraina


Donetsk

Donetsk (ukrainsk: Донецьк, russisk: Донецк) er býur í eystur Ukraina og høvuðsstaður í Donetsk oblast. Har búgva umleið 965.800 fólk (2011).

Býir í Ukraina


Tokyo

Tokyo er høvuðsstaðurin í Japan. Tokyo (japanskt: 東京 ella Tōkyō), alment nevnt Tokyo Metropolis (japanskt: 東京都 ella Tōkyō-to), finst á eystari síðu í høvuðsoynni Honshū. Tokyo er eitt tað fólkaríkasta øki í heiminum við yvir 35 milliónum íbúgvum. Hann er eisini miðdepil fyri øllum ídnað og handli í Japan.

Hann er mettur at vera størsti býur í heiminum og veksur við eini hálvari millión um árið. Menn meta, at 12 mill. av fólki býr í sjálvum býnum, men við teimum býum, sum hann er vaksin saman við (Yokohama og Kawasaki), kemur talið upp í 37 mill. ella meira. Tokyo er tíðarhóskandi býur, sum stendur mát í vakurleika og skynsamari bygging við stórbýirnar í Evropu og Ameriku; men ferðslan og mongd av fólki á gøtunum er væl størri.

Býir í Japan
Høvuðsstaðir í Asia


Kyoto

Kyoto er ein býur og landslutur (prefektur) í Japan. Býurin var høvuðsstaður Japans frá (794–1868). Í dag veður býurin sæddur sum mentanarhøvuðsstaður Japans, tí umleið 60% av mentanararvi Japans eru har. Nógv hava hoyrt um býin í samband við Kyoto sáttmálan frá 1997 um at minka um nýtslu av drívhúsgassi, fyri at betra um alheims umhvørvið.

Býir í Japan


Nagoya

Nagoya er ein býur í Japan. Býurin hevur 2 266 851 íbúgvar (2012).

Býir í Japan


Osaka

Osaka (大阪) er ein býur í Japan. Har búgva umleið 2,872 milliónir fólk. Býurin liggur á Honshu oynni og er triðstørsyi býur Japans, næst eftir Tokyo og Yokohama.

Býir í Japan


Hiroshima

Hiroshima (japanskt mál: 広島) er ein býur á oynni Honshû í Japan. Í januar 2010 búðu 1.173.980 fólk har. Støddin á býnum er 741,63 km². Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hirshima raktur av fyrstu atombumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari atombumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay ið kastaði bumbuna. Bumban brast kl. 8.15, og fá sekundir seinni sást eitt kraftigt ljós, ein sjokkbylgja kom og so sást eitt risastórt skýggj, sum í formi líktist einum hundalandi. Hildið verður at millum 90.000 – 166.000 doyðu beinanvegin ella í einum 2-4 mánaða tíðarskeiði eftir at atombumban varð slept. Umleið helmingurin av hesum fólkum doyðu sama dag, sum bumban brast, hini í døgunum ella vikunum eftir. Tey flestu sum doyðu vóru vanlig sivil fólk, sjálvt um tað var ein hernaðarstøð í Hiroshima.

Keldur

Býir í Japan


Nagasaki

Nagasaki er høvuðsstaður í Nagasaki prefektur á oynni Kyushu í Japan. Hin 9. august 1945 undir Seinna heimsbardaga, bleiv onnur atombumban í søguni slept niður yvir býin. Nógv fólk doyðu, hildið verður at millum 60.000 og 80.000 fólk doyðu og umleið 20.000 komu til skaða.

Býir í Japan


Kobe

Kobe er ein havnabýur í Japan. Býurin hevur 1 530 000 íbúgvar (2007).

Býir í Japan


Yokohama

Yokohama er býur í Japan. Býurin hevur 3 697 006 íbúgvar (2012).

Býir í Japan


Fukuoka

Fukuoka er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 429 000 íbúgvar (2007).

Býir í Japan


Kawasaki

Kawasaki er ein býur í Japan. Býurin er tann 9. størsti í Japan, hann liggur millum Tokyo og Yokohama og er ein partur av Greater Tokyo. Tama áin skilir býin frá høvuðsstaðnum. Býurin liggur framvið syðra áarbakka av Tamaánni og fevnir um eina strípu av landøki á umleið 30 km. Fólkatalið er umleið 1,4 milliónir. Býurin er sera tætt bygdur, har búgva 10.070 fólk pr. km2.

Býir í Japan


Saitama

Saitama er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 235 428 íbúgvar (2012).

Býir í Japan


Sendai

Sendai er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 060 877 íbúgvar (2007).

Býir í Japan


Nagano

Nagano er ein býur á oynni  Honshu í Japan.
Í 1998 vóru OL-veturleikirnir í býnum.

Ávísingar úteftir
Almenna heimasíða, city.nagano.nagano.jp

Keldur

Býir í Japan


Montréal

Montréal er ein býur í Kanada, sum hevur umleið 1.6 mió íbúgvar. Býurin er størsti býur í Quebec og næststørsti býur í Kanada. Montréal var vertsbýur fyri Summar-OL 1976. Næst eftir París í Fraklandi, er býurin næststørsti fransktalandi býurin í heiminum.

Keldur

Býir í Kanada


Kagoshima

Kagoshima er ein býur í Japan. Býurin hevur 604 571 íbúgvar (2007).

Býir í Japan


Tampere

Tampere  (svenskt: Tammerfors) er triðstørsti býur í Finnlandi. Tað eru 210.000 íbúgvarar í Tampere, harav bert 1000 svensk-finnar eru í býnum. Býurin er kendur vinnubýur við hátøkni, ríkum lestrarumhvørvi, gransking, og er grannabýur við Nokia. Mongu timbur- pappírs- og klædnaverksmiðjurnar, sum fyrr lógu mitt í býnum vegna stóru ánna, ið flutti timbrið, verða í dag í stóran mun nýttar sum sum søvn, matstovur, miðlaverkstaðir og til undirvísing av ymiskum slagi.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: á finskum og á enskum
 Världens enda Muminmuseum ligger i Tammerforshuset!, muumimuseo.fi (á svenskum)

Býir í Finnlandi


Calgary

Calgary er størsti býur í landslutinum Alberta í Kanada og fjórðstørsti býur í Kanada sum heild.
Býurin hevði í 2011 umleið 1 096 833 íbúgvar.

Calgary liggur sunnarlaga í landslutinum, nakrar hundrað kilometrar sunnan fyri Edmonton, sum er høvuðsstaðurin í Alberta.

Í 1988 var býurin vertur fyri Vetrar-OL.

Slóðir
Almenna heimasíðan: calgary.ca

Keldur

Býir í Kanada


Edmonton

Edmonton er ein býur í Kanada. Býurin er høvuðsstaður í landslutinum Alberta.
Í 2016 búðu í Edmonton umleið 932.000 fólk.

Ávísingar úteftir
Heimasíða, edmonton.ca
Edmonton, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur

Býir í Kanada


Guangzhou

Guangzhou (Kinesiskt: 广州)  er ein býur í Kina, sum fyrr hevur verið kendur undir nøvnunum Canton ella Kwangchow. Guangzhou er høvuðsstaður og størsti býur í Guangdong landslutinum. Býurin liggur við áarbakkan á Zhujiang ánni, sum er triðlongsta áin í Kina, hon er 2.197 km long.

Útbúgving

Lærdir háskúlar og aðrir hægri útbúgvingarstovnar

 Sun Yat-sen University (中山大学) (stovnað í 1924)
 Jinan University (暨南大学) (stovnað í 1906)
 South China University of Technology (华南理工大学)
 South China Normal University (华南师范大学)
 South China Agricultural University (华南农业大学) (stovnað í 1909)
 Southern Medical University (南方医科大学) (stovnað í 1951)
 Guangdong University of Foreign Studies (广东外语外贸大学)
 Guangdong University of Technology (广东工业大学)
 Guangdong Pharmaceutical University (广东药学院)
 Guangdong University of Business Studies (广东商学院)
 Guangzhou University of Chinese Medicine (广州中医药大学)
 Guangzhou University (广州大学)
 Guangzhou Academy of Fine Arts (广州美术学院)
 Xinghai Conservatory of Music (星海音乐学院)
 Guangdong Polytechnic Normal University (广东技术师范学院)
 Guangzhou Sports University (广州体育学院)
 Guangzhou Medical College (广州医学院)
 Zhongkai University of Agriculture and Engineering (仲恺农业工程学院)
 Guangdong University of Finance (广东金融学院)
 Guangdong Institute of Science and Technology (广东省科技干部学院)

Keldur

Býir í Kina


Seoul

Seoul (koreanskt: 서울; hanja mál: 首爾/首尔) er høvuðsstaður í Suðurkorea. Tað búgva umleið 10 milliónir í Seoul, men um forstaðirnir vera taldir við, so er fólkatalið 25 milliónir, sum ger Seoul til næststørstsa bý í Asia, næst eftir Tokyo. Seoul liggur í útnyrðingshorninum av Suðurkorea, ikki so langt frá markinum til Norðurkorea. Helmingurin av íbúgvunum í Suðurkorea búgva í Seoul. Olympisku leikirnir vóru hildnir í Seoul í 1988. 과다대출자대출가능한곳

Søgan hjá býnum Seoul er yvir 2000 ára gomul og gongur aftur til ár 18 á.Kr., tá ið býurin varð stovnaður av Baekje, ein av teimum trimum kongsveldunum í Korea. Býurin helt fram at vera høvuðsstaður í Korea undir Joseon ríkinum. Seoul høvuðsstaðarøkið hevur fimm UNESCO heimsarvar: Changdeok slottið, Hwaseong skansin, Jongmyo, Namhansanseong og Kongaligu grøvirnar hjá Joseon ríkinum. Seoul er umgirt av fjøllum, tað hægsta er Bukhansan, ið er heimsins mest vitjaða tjóðarlund pr. kvadratfót. Nútíðar staðarmerki eru eitt nú tað sermerkta N Seoul Tornið, tann gull-klæddið 63 Bygningurin, neofuturistiska Dongdaemun Design Plaza, Lotte World, ið er heimsins størsta innandura temaparkin,  Moonlight Rainbow Fountain, the world's longest bridge fountain og Sevit Flótandi Oyggjarnar. Soul er staðið har ið  K-popp og Koreanska Aldan byrjaðu, Seoul hevði meira enn 10 milliónir altjóða vitjandi í 2014, ið gjørdi býin til heimsins 9. mest vitjaða bý og  4. størsti eftir inntjening frá ferðavinnu.

Søga
Búseting fram við Han ánni, har ið dagsins Seoul liggur, byrjaði umleið 4000 á.Kr.

Seoul verður fyrstu ferð nevndur sum Wiryeseong, høvuðsstaðurin í Baekje (stovnaður í 18 á.Kr.) í landnyrðingspartinum av Seoul-økinum. Fleiri býarmúrar eru varðveittir í økinum, ið eru frá hesi tíðini. Pungnaptoseong, ein leirmúrur beint uttanfyri Seoul, verður av mongum hildin at hava verið á høvuðs Wiryeseong staðnum. Trý Kongsveldi kappaðist um hetta strategiska økið, og ræði á økinum fór frá Baekje til Goguryeo í 5. øld, og frá Goguryeo til Silla í 6. øld.

Í 11. øld bygdi Goryeo, ið tók við eftir Sameinda Silla, eina summarborg í Seoul, ið varð nevdur sum tann "Syðri Høvuðsstaðurin". Tað var ikki fyrr enn tá, at Seoul gjørdist ein størri býur.
Tá ið Joseon kom í staðin fyri Goryeo, varð høvuðsstaðurin fluttur til Seoul (eisini kendur sum Hanyang og seinni sum Hanseong), og bleiv verandi har til ríkið fall. Gyeongbok Borgin, bygd í 14. øld, var kongaligur bústaður til 1592. Hin stóra borgin, Changdeokgung, ið varð bygd í 1405, virkaði sum høvuðs kongsborg frá 1611 til 1872.

Fyrisiting
Seoul er býtt upp í 25 gu (ella býarpartar) sum aftur er býttir upp í 522 dong sum eru býttir upp í 13.787 tong sum at enda eru 102.796 ban. Teir 25 býarpartarnir eru:

 Dongdaemun-gu (동대문구; 東大門區)
 Dongjak-gu (동작구; 銅雀區)
 Eunpyeong-gu (은평구; 恩平區)
 Gangbuk-gu (강북구; 江北區)
 Gangdong-gu (강동구; 江東區)
 Gangnam-gu (강남구; 江南區)
 Gangseo-gu (강서구; 江西區)
 Geumcheon-gu (금천구; 衿川區)
 Guro-gu (구로구; 九老區)
 Gwanak-gu (관악구; 冠岳區)
 Gwangjin-gu (광진구; 廣津區)
 Jongno-gu (종로구; 鍾路區)
 Jung-gu (중구; 中區)
 Jungnang-gu (중랑구; 中浪區)
 Mapo-gu (마포구; 麻浦區)
 Nowon-gu (노원구; 蘆原區)
 Seocho-gu (서초구; 瑞草區)
 Seodaemun-gu (서대문구; 西大門區)
 Seongbuk-gu (성북구; 城北區)
 Seongdong-gu (성동구; 城東區)
 Songpa-gu (송파구; 松坡區)
 Yangcheon-gu (양천구; 陽川區)
 Yeongdeungpo-gu (영등포구; 永登浦區)
 Yongsan-gu (용산구; 龍山區)

Keldur

Slóðir úteftir

Ferðavinna og kunning
i Tour Seoul – Almenna Ferðavinnu Heimasíðan hjá Seoul
VisitSeoul – Almenna YouTube kanalin hjá VisitSeoul

Høvuðsstaðir í Asia
Suðurkorea


Halifax

Halifax er ein býur í Kanada, høvuðsbýur í Nova Scotia. Fólkatalið í býnum er umleið 350.000.

Býir í Kanada


Fredericton

Fredericton er høvuðsstaður í New Brunswick í Kanada.
Býurin hevur 56.224 íbúgvar í 2011.

Ávísingar úteftir
Heimasíðan hjá býnum, fredericton.ca
Fredericton, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur

Býir í Kanada


Winnipeg

Winnipeg er ein stórbýur, sum liggur miðskeiðis í Kanada.

Winnipeg er høvuðsstaður og størsti býur í landslutinum Manitoba.
Býurin hevur umleið 730 018 íbúgvar í 2011.

Ávísingar úteftir
Heimasíða, winnipeg.ca
Winnipeg, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur

Býir í Kanada


Buffalo

Buffalo er býur í New York í Sambandsríkinum Amerika. Buffalo hevur 261 310 íbúgvar (2010).

Kavi um veturin

Í Buffalo kom hálvurannar metrar av kava upp á minni enn eitt samdøgur í nov. 2014.
Eitt skifti týsdagin 18. nov. kavaði tíggju sentimetrar um tíman. 20. november verður roknað við, at kavahæddin kemur upp á tveir metrar í Buffalo.Sambært borgarstjóranum í býnum, Byron Brown, vita tey ikki um slíkan kava í býnum tey seinastu 40 árini.

Ávísing úteftir
 Heimasíða: city-buffalo.com

Keldur

Býir í New York


Cleveland

Cleveland er amerikanskur stórbýur í stakríkinum Ohio.
Cleveland er næststørsti býur í Ohio og hevði umleið 397.000 íbúgvar í 2010.
Býurin liggur á suðurstrondini við Erievatn, í landnyrðingsparti av stakríkinum.

Myndir

Kend fólk
 John D. Rockefeller jr. (1874–1960), vinnulívsmaður
 Henry Mancini (1924-1994), tónasmiður
 Jim Lovell (1928), rúmdarmaður (Apollo 13)
 Tracy Chapman (1964), sangarinna og sangskrivari
 Halle Berry (1966), sjónleikarinna

Hygg eisini at
Columbus
Cincinnati

Slóðir úteftir
Heimasíða: city.cleveland.oh.us
Cleveland, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Ohio
Býir í Ohio


Denver

Denver er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Colorado.

Denver er eisini størsti býur í Colorado; býurin hevði meiri enn 716.000 íbúgvar í 2018.

Býurin liggur miðskeiðis millum Cheyenne norðanfyri og Colorado Springs sunnanfyri.
Vestanfyri býin eru Klettafjøll og Stóru Grasfløturnar liggja eystanfyri.

Við fótin av Klettafjøllum, umleið 40 kilometrar í ein útnyrðing úr Denver, liggur universitetsbýurin Boulder.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: denvergov.org
 Denver, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Colorado
Býir í Colorado


Seattle

Seattle er stórbýur á vestursíðuni í amerikanska stakríkinum Washington. Býurin hevði umleið 688.000 íbúgvar í 2017.

Seattle hevur sera góða skipahavn, og haðani verður flutt bæði nógv timbur og korn, long jarnbreyt gongur frá býnum eystur í landið. Býurin er uppkallaður eftir tí vísa høvdinginum Seattle (1780-1866).

Myndir

Slóðir úteftir
 Heimasíða: seattle.gov

Keldur

Washington
Býir í Washington


Portland

Portland er ein býur í Oregon í Sambandsríkinum Amerika. Býurin hevur 583 776 íbúgvar (2010).

Slóðir úteftir
Heimasíða: portlandoregon.gov

Keldur

Býir í Oregon


Sydney

Sydney er býur í Avstralia. Á føroyskum verður býurin ofta nevndur Sidney. Sydney er størsti og elsti býurin í Avstralia. Hann varð bygdur í 1788 sum ensk fangalega við einum 1500 fangum. Nú búgva yvir 4,6 mió. fólk í Sydney. Býurin er bygdur báðumegin ein langan fjørð og hevur tí eina góðan skipahavn, og hagar koma skip úr øllum heimsins londum. Hann er tí ein stórur handilsstaður. Býurin er við Port Jackson, ein øgiliga stór náttúruhavn, sum m.a. Sydney Harbour Bridge gongur um tætt við Operahúsið. Sydney er eisini stórur ídnaðarstaður; hann stendur ímillum teir stóru stálvirkisbýirnar Port Kembla og Newcastle. Í Sydney er triðingurin av øllum landsins ídnaði; har gera teir vognar, jarnbreytir, traktorar, lastbilar, kranar, landbúnaðaramboð, skip og annað, og har eru eisini stór ullvirki, mjólkarvirki, slaktihallir og leðurvirki. Stór kolanám eru tætt við býin, og nógv kol umframt annað, sum flutt verður út úr Avstralia, verður skipað inn í Sydney. Sydney er týðandi ídnaðar- og ferðamannabýur.

Býir í Avstralia
Ný Suður Wales


Melbourne

Melbourne, sum er høvuðsstaður í Viktoria, er stórur býur, og landið uttan um býin er eitt tað fruktabesta í Avstralia. Fólkatalið í býnum er umleið 4,250 mió (2012).

Býir í Avstralia
Victoria


Brisbane

Brisbane er býur í Avstralia og hevur 2 004 262 íbúgvar (2009). Brisbane er størsti býur og høvuðsstaður í Queenslandi. Hann er havnabýur við munnan á Brisbaneá. Brisbane er góður havnarbýur og stórur ídnaðarbýur. Í so máta líkist Brisbane høvuðsstaðnum í hinum londunum, sum allir eru tætt við áir og við sjógvin. Sum hinir høvuðsstaðirnir er Brisbane miðdepilin fyri handlinum í landinum, hann er høvuðsstaður í. Handilsøkið er tætt við havnina. Tað eru serliga ídnaðarvørurnar kjøt, sukur, ull og frukt, sum verða edlaðar og avskipaðar her, og eisini metal og viður. Brisbane hevur javnliga lýtt veðurlag, miðalhitin á vetri er 17 °C og á sumri 25 °C ; eingin dagur í Brisbane er kaldari enn ein góður summardagur í Føroyum.

Keldur

Býir í Avstralia
Queensland


Dallas

Dallas er ein býur í stakríkinum Texas í USA. Í býnum búgva knapt 1,2 milliónir fólk, meðan tað í Stór-Dallas búgva yvir 5 milliónir íbúgvar. Býurin varð stovnaður í 1841.

Hin 22. november 1963 varð tann táverandi amerikanski forsetin, John F. Kennedy, myrður, meðan hann koyrdi í opnari limousinu gjøgnum býin saman við konu síni.

Býir í Texas


Wichita

Wichita er størsti býur í amerikanska stakríkinum Kansas.

Býurin liggur báðumegin Arkansasá, í sunnara parti av lutstatinum.
Hann varð grundlagdur i 1864. Í dag búgva har næstan 390 túsund fólk.

Kend fólk
 Wyatt Earp (1848-1929), sýslumaður
 Clyde Cessna (1879-1954), flogverkfrøðingur
 Kirstie Alley (*1951), sjónleikarinna
 Annette Bening (*1958), sjónleikarinna

Sí eisini
Kansas
Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: wichita.gov
 Wichita, Kansas, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Kansas
Býir í Kansas


Jacksonville

Jacksonville er amerikanskur stórbýur í landnyrðingspartinum av stakríkinum Florida.

Í sjálvum býnum (city) búgva umleið 903 túsund fólk; her er Jacksonville størsti býur í Florida.
Við forstøðum og útjaðaranum av býnum (metropolitan area) búgva í Jacksonville meiri enn 1,5 milliónir fólk.
Her eru Miami, Tampa/St. Petersburg (Tampa Bay Area) og Orlando størri.

Býurin bleiv doyptur Jacksonville eftir Andrew Jackson, ið var sjeyndi forseti í USA.

Slóðir úteftir
Heimasíða, coj.net
Jacksonville, wikivoyage.org (enskt)

Keldur

Býir í Florida


Perth

Perth er býur í Avstralia og hevur 1,658,992 íbúgvar (2009). Perth er høvuðsstaðurin í lutstatinum Vesturavstralia. Hann er miðdepilin í búskapi og ídnaði í øllum vestara parti. Meira enn ein mió. fólk búgva í Perth. Býurin varð bygdur í 1829, og stórur partur av fólkinum er ættaður úr Evropa eins og flestu aðrir avstralar nú á døgum.

Býir í Avstralia
Vesturavstralia


Adelaide

Adelaide er ein býur í Avstralia, høvuðsstaður í lutstatinum Suðuravstralia. Í juni 2013 var fólkatalið í býnum umleið 1,29 milliónir. Býurin er fimtstørstur í Avstralia. Har eru tveir flogvøllir, Adelaide Airport og Parafield Airport. Áðrenn býurin gjørdist ein bretskur niðursetubýur í 1836, búðu upprunafólk har í økinum, tey vera nevnd Kaurna Aboriginal (úttalast "Garner" ella "Gowna").

Ávísingar úteftir

Býir í Avstralia
Suðuravstralia


Austin

Austin er fjórðstørsti býurin og høvuðsstaður í amerikanska deilstatinum Texas.
Í 2020 búðu fleiri enn 961 túsund fólk í býnum.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1835 undir heitinum Waterloo, men longu í 1838 varð niðursetingin uppkallað eftir Stephen F. Austin (1793-1836) og navnið broytt til Austin.

Myndir

Slóðir úteftir
 Heimasíða: www.austintexas.gov
Austin, Texas, wikivoyage.org

Keldur

Býir í Texas


Hobart

Hobart er býur í Tasmania í Avstralia. Býurin hevur 211 656 íbúgvar (2011).

Býir í Avstralia
Tasmania


Darwin, Avstralia

Darwin er høvuðsbýur í Norðaru Øki í Avstralia. Býurin hevur 136.245 íbúgvar (2013). Býurin liggur við Timorhavið. Býurin varð stovnaður í 1869.

Býir í Avstralia
Norðaru Øki


Albany

Albany er høvuðsstaður í New York. Albany hevur 97 856 íbúgvar (2010).

Ávísing úteftir
Heimasíða: albanyny.gov

Keldur

Býir í New York


Tallahassee

Tallahassee er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Florida. Í 2019 hevði býurin fleiri enn 194 túsund íbugvar.

Høvuðsstaðurin liggur í útnyrðingsparti av lutstatinum, í sokallaða Florida Panhandle.

Navnið Tallahassee kemur ur Muskogean, sum merkir gamal býur ella gamlar markir.

Sí eisini
 Florida
 Sambandsríkið Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: City of Tallahassee
 Tallahassee, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Býir í Florida


Broken Hill, New South Wales

Broken Hill er ein býur í vestara partinum av Ný Suður Wales í Avstralia. Í 1880-árunum vóru stórar nøgdir funnar av eitt nú zink, blýggj og silvur. Heimsins størsta námsfyritøka, BHP Billiton, hevur sínar røtur í býnum.

Avstralia
Ný Suður Wales


Springfield

Springfield er høvuðsstaður Illinois i USA. Býurin liggur mitt í stakríkinum.
Í 2018 hevði Springfield um leið 114 512 íbúgvar.

Áin Sangamon rennur tætt fram við býinum.

Søga
Fyrsta búseting var har á staðnum í 1821, undir heitinum Calhoun. Í 1832 fekk býurin navnið Springfield.
Longu sjey ár seinni, 1839, gjørdist Springfield høvuðsstaðurin í Illinois.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: springfield.il.us
 Springfield, Illinois, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Illinois
Býir í Illinois


Harrisburg

Harrisburg er høvuðsstaður Pennsylvania, USA. Hann hevur umleið 49 528 íbugvar.

Áin Susquehanna rennur fram við býnum.

Søga
Í 1710 búsettist enski handilsmaðurin John Harris, eldri. har á staðnum.
Í 1785 ætlaði sonurin, John Harris, yngri, at byggja ein bý á ognini hjá faðir sínum.
Býurin varð grundlagdur Í 1791 og bleiv doyptur Harrisburg eftir faðirin.

Í 1812 gjørdist Harrisburg høvuðsstaðurin í Pennsylvania.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða, harrisburgpa.gov
Harrisburg, wikivoyage.org

Keldur

Pennsylvania
Býir í Pennsylvania


Columbus

Columbus er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Ohio.
Býurin hevði umleið 787 túsund íbúgvar í 2010.

Hygg eisini at
Cleveland
Cincinnati
Býir í USA eftir íbúgvatali

Slóðir úteftir
Heimasíða: columbus.gov
Columbus, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Ohio
Býir í Ohio


Lansing

Lansing er høvuðsstaður í stakríkinum Michigan í USA. Í 2010 var fólkatalið í býnum 114.297, tað ger býin til sættstørsta býin í Michigan. Um forstaðir vera taldir við er fólkatalið í Lansing stórbýarøki 464.036. Í tí kombineraða hagtalsøkinum hjá Michigan (Combined Statistical Area), har Shiawassee County verður talt við, var fólkatalið 534.684 í 2010. Lansing er tann einasti býurin av teimum 47 høvuðsstaðunum sum liggja í landslutum (counties), ið ikki hevur sæti hjá county-umsitingini.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1835. Bara 12 ár seinni, í 1847, gjørdist Lansing høvuðsstaður í stakríkinum.

Núverandi borgarstjórin eitur Andy Schor (D). Hann tók við sum borgarstjóri í  2018.

Myndir

Kend fólk
 Burt Reynolds, sjónleikari (1936–2018)
 Steven Seagal, sjónleikari (* 1952)
 Gretchen Whitmer, politikari og sitandi guvernørur í Michigan (* 1971)

Ávísingar úteftir
 Almenna Heimasíðan: City Of Lansing, lansingmi.gov
 heimasíða, lansing.org
 Lansing, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Býir í Michigan


Atlanta

Atlanta er høvuðsstaður og størsti býur í amerikanska stakríkinum Georgia.
Í Atlanta búðu umleið 498.000 fólk í 2018. Atlanta liggur langt frá vøtnum ella sjógvum, og tí má vatnið heintast langvegis frá.

Myndir

Kend fólk
 Margaret Mitchell, amerikanskur rithøvundur (1900–1949)
 Martin Luther King, amerikanskur stríðsmaður fyri borgararættindum (1929-1968)
 Spike Lee, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1957)
 Steven Soderbergh, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1963)
 Julia Roberts, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1967)
 Kanye West, amerikanskur sangari og tónleikari (f. 1977)
 Cori Gauff, amerikonsk tennisleikarinna (f. 2004)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða, atlantaga.gov
Atlanta (Georgia), wikivoyage.org (enskt)

Keldur

Býir í Georgia (USA)
Georgia (USA)


Raleigh

Raleigh (úttala: /ˈrɑːli/) er høvuðsstaður í amerikanska lutstatinum North Carolina.
Í 2019 hevði býurin um leið 474 túsund íbúgvar.
Hervið er Raleigh næststørsti býur í North Carolina, bara Charlotte er størri.

Søga
Raleigh varð grundlagdur í 1792. Býurin er uppkallaður eftir enska rannsóknarleiðaranum Sir Walter Raleigh.

Kend fólk
 Andrew Johnson (1808-1875), amerikanskur forseti

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: raleighnc.gov
 Raleigh, wikivoyage (á enskum)

Keldur

North Carolina
Býir í North Carolina


Trenton

Trenton er høvuðsstaður New Jersey i USA. Býurin hevur 83 973 íbúgvar (2018).
Áin Delaware rennur fram við býnum.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: trentonnj.org
 Trenton, New Jersey, wikivoyage (á enskum)

Keldur

New Jersey
Býir í New Jersey


Richmond

Richmond er fjórðstørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Virginia.
Í 2019 hevði býurin um leið 230 túsund íbúgvar. Við upplandi, forstøðum, verður mett, at fólkatalið kemur upp á 1.282.509.

Søga
Býurin varð stovnaður í 1637, men fekk ikki býarstatus fyrr enn í 1737. Í 1779 gjørdist býurin høvuðsstaður í stakríkinum. Býurin er uppkallaður eftir enska býinum Richmond, sum liggur tætt við London, og er nú ein partur av London.

Richmond var frá 1861 til 1865 høvuðsstaður í Sameindu Amerikonsku Suðurríkjunum (Confederate States of America, CSA).

Sí eisini
 Virginia

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: ci.richmond.va.us
Richmond (Virginia), wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Virginia


Boston

Boston er høvuðsstaður og størsti býur í Massachusetts. Boston liggur á eysturstrondini í Massachusetts í New England-økinum, eitt sindur norðan fyri New York býin. Umframt at vera kendur fyri sínar góðu og nógvu hægru lærustovnar er Boston eisini kendur sum býurin, har "Declaration of Independence" varð undirskrivað í 1776. Sjónvarpsrøðin Boston Legal, Cheers ella Sam's Bar er eisini upptikin í Boston . Tann barrin er opin enn og sær soleiðis út, sum tá ið tey tóku upp. Ally McBeal er somuleiðis upptikið í Boston, býnum sum eisini hýsir The Red Sox, ið vann World Series í hornabóltur í 2007 . Annars er Boston eisini kendur fyri vakra fjørðin, "The Big Dig" og modernaða listasavnið.

Sum við øllum øðrum stórbýum í USA, so myndar harðskapur og annað líknandi lívið í býnum eisini, serliga náttarlívið.

Skúlaskapur

Boston er ein universitetsbýur við tveimum stórum universitetum við umleið 250.000 lesandi tilsamans . Her sigst vera fleiri lærustovnar enn í øllum Stóra Bretlandi. Deildirnar hjá universitetinum eru spjaddar runt um allan býin, sum er ógvuliga sermerktur av studentalívi. Studentar síggjast við fúkandi ferð á súkklum, og kaféirnar eru sum oftast stúgvandi fullar í døgurðatímanum og eftir skúlatíð. Í Boston er tað sum í flest øðrum lestrarbýum trupult at fáa bústað. Í Cambridge í Boston er meðalaldurin á fólki 30 ár .

Boston Maraton

Hvørt ár síðan 1897 hevur Boston Maraton verið fyriskipað í býnum. Nógv fólk hava luttikið, ikki bert fólk úr USA men úr fleiri londum. Maraton renningin í Boston verður altíð hildið á Patriots' Day, sum er triðja mánadag í apríl. Maraton'ið fer fram í fleiri býum í stórbýnum Boston.

15. apríl 2013 gjørdist eitt blóðugt maraton í Boston. Umleið ein tíma eftir at fyrsti rennarin varð komin á mál, klokkan var tá 2:50 lokal tíð, brustu tvær bumbur á Copley Square tætt við málstrikuna. Í minsta lagi tveir áskoðarir lótu lív og minst 40 fólk vóru særd. Ein triðja bumba brast uttanfyri John F. Kennedy Presidential Library and Museum.

Ávísingar úteftir
Almenn heimasíða, cityofboston.gov
Boston, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur

Býir í Massachusetts


Olympia (Washington)

Olympia er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Washington. Í ár 2000 hevði býurin 42.514 íbúgvar.

Washington
Býir í Washington


Indianapolis

Indianapolis er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Indiana. Býurin hevði 820 445 íbúgvar í 2010.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: indy.gov

Keldur

Indiana
Býir í Indiana


Tær sjey deyðssyndirnar

Tær sjey deyðssyndirnar (peccatum mortiferum) vóru sjey lastir, sum tey kristnu í miðøldini funnu til tess at leiðbeina menniskjunum til æviga sælu. Tær sjey deyðssyndirnar eita:

 Leti (acedia)
 Hugmóð (superbia)
 Vreiði (ira)
 Oyðslan (gula)
 Girnd (luxuria)
 Kraddan (avaritia)
 Øvund (invidia)

Fyri at slóða menniskjunum vegin til Gud varð roynt at gera tær lættar at minnast við at gera eitt akrostiskt orð úr teimum, nevniliga SALIGIA, sum er fyrsti bókstavur í teimum øllum á latínskum, tó í eini aðrari raðfylgju enn á føroyskum, týskum og hinum vanligu málunum, har tað hevði blivið ASIGLAI í staðin fyri.

Rómversk-katólska kirkjan fann sjey dygdir, sum eru mótsettar syndunum. Hesar eita:

 Ídni
 Eyðmýkt
 Blídni
 Hógv
 Frómi
 Gávumildi
 Tol

Í 1589 fann Peter Binsfield ein demon til hvørja synd:

 Belfegor
 Lucifer
 Sátan/Amon
 Belsebubb
 Asmodeus
 Mammon
 Leviatan

Keldur
 http://de.wikipedia.org/wiki/Tods%C3%BCnde

Kristindómur
Siðafrøði


Ruanda

Lýðveldið Ruanda (enskt: Republic of Rwanda, franskt: République du Rwanda og kinyarwanda: Repubulika y'u Rwanda) er eitt lítið land í Miðafrika. Ruanda hevur mark við Burundi í suðri, Tansania í eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Ruanda er Kigali. Kigali er eisini størsti býur og hevur uml. 1 mió. íbúgvar.

Almennu málini eru fýra í tali, kinyarwanda, enskt, franskt og swahiliskt. Fólkatalið í landinum er 11,7 milliónir. Landið er eitt av fátækastu londum í heiminum. Á vári 1994 fóru ósigandi ræðuleikar fram í Ruanda. Í 100 dagar drupu hutuar eina millión tutsiar, meðan ST-herlið hjálparleys hugdu at. Tey høvdu nevniliga fingið boð frá ST um at varðveita friðin, ikki at skapa hann. Ruanda hevur størstu umboðanina av kvinnum í tjóðartinginum, nevniliga 48,8 prosent. Í Føroyum er kvinnuliga umboðanin í Løgtinginum bara 9,4 prosent.

Søga

Stríð ímillum fólkasløg hevur merkt søgu Ruanda. Í 1962 tók fjølmentara fólkið, nevnt hutufólkið, ræði frá tutsifólkinum, ið hevði rátt har í stívliga 500 ár. Mong tutsifólk flýddu til grannalondini. Í 1990 leyp Frælsisrørsla Ruanda (RPF), ið tutsifólki stóð á odda fyri, á úr Uganda. Samráðingar vóru um at brýta valdið ímillum bæði fólkasløgini, men í 1994 doyði forsetin í Ruanda, Juvenal Habyarimana (8. mars 1937 – 6. apríl 1994), í flogvanlukku; hildið verður, at menn úr forsetahirðini, høvdu skyldina í flogvanlukkuni. Ógvisligt stríð brast á aftur partanna millum, tað endaði í ræðuligum blóðbaði, og fleiri enn 200.000 fólk - mest tutsiar - vórðu dripin. Hundraðtúsundtals fólk, mest hutufólk, flýddu til Tansania og Kongo.

Fólkið

Í 1994 var fólkadráp framt í Ruanda, og um 800.000 fólk vórðu myrd eftir bert 100 døgum. Í Ruanda eru tveir ættarbólkar, hutuar sum eru um 84 prosent av fólkinum og tutsiar, sum eru um 15 prosent. Ein lítil bólkur av hutuarum stóðu fyri drápunum, og teir nýttu m.a. miðlarnar at heita á hutuar um at gera sína skyldu at drepa tutsiar. Miðlarnir høvdu tí ein ræðandi leiklut. Málið er nú at nýta miðlarnar positivt. Hetta skal gerast við at førleikamenna børn, ung og fjølmiðlafólk, sum skulu lýsa og umrøða evnir, sum hava við børn og ung at gera.

Ruanda er av fjølbygdastu londum í Afrika, og fólkið fjølgast skjótt. Flestu konur í Ruanda eiga seks børn; í ríku ídnaðarlondunum eiga konurnar eitt ella tvey børn. Men fá fólk í Ruanda liva, til tey eru farin um 50 ár. Miðallívsævin í landinum er bara 49 ár. Sjúkur sum malaria og eyðkvæmi (AIDS) eru vanligar, heilsuverkið er lítið ment, sjúkraviðgerð er ikki ókeypis, tí hava fá ráð at fara til lækna.

Flestu fólk í Ruanda liva av landbúnaði.

Politikkur

Javnrættindi

Tutsi kvinnurnar í fólkadrápinum í Ruanda í 1994, vórðu píndar, tí tær vóru kvinnur av serligum uppruna, ella úr serligum tjóðskaparligum ella átrúnarligum bólkum. Eitt land í verðini hevur eina betri kvinnuumboðan á tingi enn tann svenska. Tað er Ruanda, har 39 av 80 sessum við valið í september 2003 vórðu settir við konufólki. Ein nýggj stjórnarskipan í Ruanda, sum leggur serligan dent á javnstøðu, ásetur m.a., at konufólkini eiga minst 24 sessir í tjóðartinginum.

Dýralívið

Virungagosfjøllini, ið eru tjóðargarður í Ruanda, eru eitt av fáu økjunum í heiminum, har fjallagorillan enn heldur til. Hóast gorillan er friðað, er vandi fyri, at hon verður týnd av ránsveiðu og sviðjubúnaði. Nú eru bara einar 650 gorillur eftir í heiminum. Fjallagorilla er bara í hesum parti í Afrika.

Búskapur

Kríggið ímillum tey bæði størstu fólkasløgini - tutsiar og hutuar - hevur syndrað Ruanda, oyðilagt búskapin og gjørt landið til eitt hitt fátækasta í heiminum. Fyri kríggið var mesti útflutningurin í Ruanda kaffi. Nú verður næstan einki dyrkað til útflutnings, hóast 95 prosent av fólkinum arbeiða í landbúnaðinum. Ótryggu viðurskiftini hava gjørt tað næstan ómøguligt, sum er, at menna ídnað og námsvinnu. Námsvinna og smáir bóndagarðar hava altíð havt stóran týdning, og aðrar vinnur taka seg upp nú.

Myndasavn

Afrika
Ruanda


Feilur 40

Feilur 40 er ein feilkoda, ið aloftast verður nýtt í samband við feilum/trupuleikum við teldu.

Feilur 40 merkir í høvuðsheitum at feilurin er 40 centimetrar frá trupuleikanum. Er trupuleikin í telduni, ja so er feilurin 40 cm. frá telduna.
Hetta passar væl saman við tí frástøðu ein brúkari vanliga situr frá sínari teldu og merkir hetta sostatt at feilurin liggur hjá brúkarinum av telduni, tvs. ein brúkarafeilur.

Upprunaliga varð setningurin nýttur innanhýsis í ravmagnsvinnuni, soleiðis kundin ikki føldi seg raktan í fall hann hoyrdi teknikarnir tosa um ein feilur 40. Í dag er setningurin tó so breitt kendur og hava aðrar vinnur, kanska einamest KT-vinnan, tikið hann til sín og er tað tí ikki gjørligt at nýta hann á sama hátt sum fyrr.

Ein Skipan 60-feilur er av sama slagi. Feilurin er 60 cm. (uml. eina armslongd) frá skipanini.

Slang

en:User error#Acronyms and other names for a user error


Dan Quayle

James Danforth »Dan« Quayle (føddur 4. februar 1947) var 44. varaforseti í Sambandsríki Amerika millum 1989 og 1993.

Hann er limur í Republikanska flokkinum. Quayle bleiv varaforseti í januar 1989, eftir at hann og George H. W. Bush høvdu vunnið á Michael Dukakis, og forsetavalinum hjá demokratunum, í tí sonevnda javnasta valinum í amerikanskari søgu. Bush og Quayle blivu ikki afturvaldir í 1992.

Í dag býr Quayle í Phoenix, Arizona, saman við konu sínari, Marylin Quayle, og teirra trimum børn.

Hann er kendur fyri sínu mongu stuttligu mistøk sum varaforseti.

Sí eisini

 Sambandsríki Amerika
 Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1947


Restorffs Bryggjarí

Restorffs Bryggjarí varð stovnað av Martin Christian Restorff í seinnu helvt av 19. øld í Tórshavn.

Øll bjórmerkini hjá bryggjarínum høvdu ártalið 1849. Hetta vísur tó ikki til stovningarár Restorffs, tí framleiðsla av alkohol var bannað í Føroyum til 1856. Martin Christian flutti til Føroya  í 1848 við konu sína Else Jacobine  f. Jacobsen. Pápi hennara var føroyingur Poul Andreas Jacobsen og mamman var svensk Helene Fagerholm. M.C. Restorff  hevði lært til bakara og kondittara, tá hann flutti til Havnar, sum fyrsti bakarasveinur í Føroyum.

Restorffs Bryggjarí var í ogn hjá Restorff familjuni til 2002, tá tveir handilsmenn úr Havn keyptu partabrøvini. Teir settu bryggjaríið til sølu í januar 2007. Tá eingin keypari vísti áhuga, varð bryggjaríið afturlatið í august 2007. Tað var eitt av av teimum elstu bryggjaríninum í Norðurlondum.

Øl
 Restorffs Gull 5,7% alc. vol.
 Vargur (2002) 5,7% alc. vol.
 Tarvur Nýpilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
 Restorffs Pilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
 Mungát (2002): Mungát er tikið úr Seyðabrævinum og er 800 ára gamla føroyska heitið fyri tað ølið sum varð bryggjað á øllum føroyskum bóndagørðum. Mungát merkir ein positiv gáva til sinnið.
 Jóla Gull 5,7% alc. vol.
 Jólatrøllið (2002) 5,7% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Jóla Gull.
 Jóla Øl: Myrk og søtt øl við lágum alkoholi.
 Ólavsøku Gull 5,7% alc. vol.
 Silvur, 4,6% alc. vol.: Lætt pilsnar øl.
 Skarv, 5,7% alc. vol.: Hálv myrkt gull øl.
 Skansa Øl, 4,6% alc. vol: Hálv myrkt pilsnar øl.
 Páska Bryggj 5.7% alc. vol.
 Víkingur: ljóst pilsnar.

Sodavatn
 ASSU
 SISU
 Club Soda
 Apollo HAWAII Dream
 Hindber
 Kola
 Peru
 Sport Vatn
 Apollinaris
 Jolly Cola

Keldur
 Øletikettirnar hjá Restorffs Bryggjarí
 Restorffs.fo

Føroyskar fyritøkur
Tórshavn
Matur og drekka


Sands kirkja

Sands kirkja er ein gomul trækirkja frá 1839. Henda kirkjan stóð til 1988, tá ein partur av kirkjuni vanlukkutíð brann av ásettum eldsbruna. Kirkjan varð umvæld og liðug til 150 ára dagin hjá kirkjuni í 1989.

Kirkjurnar á Sandi

Elsta kirkjan

Ilt er at siga, hvar fyrsta føroyska kirkjan hevur staðið. Sambært søgnini var tann sokallaði Sigmundarsteinurin partur av teirri kirkjuni, sum Sigmundur Brestisson skuldi hava reist í Skúvoy. Tað var sum kunnugt Sigmundur, ið kristnaði Føroyar.

Reint ítøkiligt er tað tó á Sandi, at vit finna elstu kirkjuna. Undir einum útgrevstri undir Sands kirkju funnu fornfrøðingarnir leivdir frá ikki minni enn fimm eldri kirkjum. Í niðastu flánni vóru steyrahol, steinseting og grundarsteinur frá einari stavkirkju, sum verður mett at stava frá teirri fyrstu kristnu tíðini, t.e. frá umleið ár 1000. Sjálvt kirkjurúmið var 5 x 4 m og kórið 2,5 x 2 m. Dyr vóru í vestara endanum.

Onnur kirkjan

Onnur kirkjan var nakað størri enn hin fyrra. Hetta var eisini ein stavkirkja, við grótgarði uttanum tó ikki í vestara enda. Kirkjan hevði sama snið sum grønlendsku miðaldarkirkjurnar úr 11. – 13. øld, og verður tí mett at vera frá tí tíðarskeiðinum.
Í hesi kirkjuni funnu tey ymsar kirkjulutir frá katólsku tíðini, m.a. eitt vígivatnsfat, eitt roykilsiskar úr bronsu og eina lítla oljulampu úr royðugróti. Undir trægólvinum funnu fornfrøðingarnir eisini 26 miðaldargravir. Har vóru bæði menn, kvinnur og børn, og hildið verður tí, at kirkjan hevur verið ættarogn, og at líkini stava frá teirri ætt, ið átti kirkjuna. Fleiri myntir vóru eisini funnar, 33 av teimum frá tí tíðarskeiðinum, tá kirkjan var í nýtslu. Flestu myntirnir eru norskir og stava frá tíðini millum 1220 og 1300. Tað var í hesi kirkjuni, at hin illa gitni sandoyarpresturin Kálvur lítli virkaði.

Triðja kirkjan

Triðja kirkjan stavar frá umleið ár 1600 og skjøl frá tíðini prógva, at hon enn stóð uppi í 1709-10, tá hon verður umtalað í einum nevndaráliti, har allar føroysku kirkjurnar verða nevndar.
Í hesi triðju kirkjuni virkaði ein annar illa kendur sandoyarprestur, nevniliga Harra Klæmint (Clemen Laugesen Follerup úr Jútlandi). Sagt verður um Harra Klæmint, at hann lættliga bar sítt jarðargóðs á herðunum, tá hann kom til Føroya, men tá hann doyði, var hann ríkasti maður í Føroyum. Minnið um hansara grískni livir enn í søgn og søgu, og sjáldan var tað við heiðurligari atferð, at hann ognaðist jarðargóðsið. Harra Klæmint átti ikki minni enn 23 børn.

Fjórða kirkjan

Fjórða kirkjan varð bygd stutt eftir ár 1710, og hetta var fyrsta kirkjan, ið eisini hevði forkirkju. Her virkaði Peder Clemensen, sonur Harra Klæmint, sum tó, sambært søgnini, var munin dámligari enn faðirin.

Fimta kirkjan

Í 1763 varð nýggj kirkja aftur bygd. Ikki er nakað at siga frá hesi kirkju annað enn, at hon var munin størri enn tær undanfarnu og hevði bæði forkirkju og kór.

Sætta kirkjan

Í 1839 varð so aftur nýggj kirkja bygd, enn størri enn tær undanfarnu og við klokkutorni. Henda kirkjan stóð til 1988, tá ein partur av kirkjuni vanlukkutíð brann av ásettum eldsbruna. Kirkjan varð umvæld og liðug til 150 ára dagin hjá kirkjuni í 1989.

Myntfundurin

Í 1863 kom M. A. Winther sýslumaður gangandi framvið kirkjugarðinum, har menn vóru í ferð við at grava eina grøv. Hann rakti tá við okkurt í moldini, sum skuldi vísa seg at vera tann einasti stóri myntfundurin í Føroyum. Har vóru 98 myntir frá tíðarskeiðinum millum ár 1000 og 1090, altso tað tíðarskeiðið, tá fyrsta kirkjan stóð uppi. Nágreiniligar kanningar hava víst, at peningurin ikki varð niðurgrivin í sjálvari kirkjuni, men í einum sethúsum tætt við. Myntirnir stava frá Írlandi, Onglandi, Týsklandi, Ungarn, Noregi og Danmark.

Kelda
 Postverk Føroyar

Kirkjur í Føroyum
Føroyska Fólkakirkjan
Sandur


Kálvur lítli

Kálvur lítli  var síðsti katólski prestur í Sandoy í 14. øld. Sagt verður, at hann var sera grammur í skapi, hádingsmaður og ein rættur óflýggjakroppur. Hann hevur, sum prestarnir enn á døgum, búð í prestagarðinum í Todnesi á Sandi. Nær við Todnes liggur ein aldargomul rætt, sum hevur navnið Kálvmannarætt.
Kálvur lítli hevði tveir synir Harald og Rasmus. Haraldur var løgmaður í Føroyum um 1412.

Keldur

 "Færøske Folkesagn og Æventyr" hjá Jacob Jacobsen
 snar.fo - Sagnir

Føroyingar
Prestar í Føroyum


16. øld

16. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1501 (MDI) í tí julianska kalendaranum til 31. desember 1600 (MDC) antin í tí gregorianska kalendaranum ella í tí julianska kalendaranum.

(15. øld - 16. øld - 17. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar
1530 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi"
1533 - Elisabet I av Onglandi
1533 - Vilhelm I av Orania
1533 - Erik 14. av Svøríki
1537 - Johan III av Svøríki
1541 - Jógvan Heinason
1546 - Tycho Brahe
1548 - Magnus Heinason
1564 - William Shakespeare
1566 - Sigismund

Andlát
1506 - Christofer Columbus
1519 - Leonardo da Vinci
1546 - Martin Luther
1560 - Gustav Vasa
1577 - Erik 14. av Svøríki
1584 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi"
1584 - Vilhelm I av Orania
1589 - Magnus Heinason
1592 - Johan III av Svøríki


15. øld

15. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1401 (MCDI) til 31. desember 1500 (MD) í tí julianska kalendaranum.

(14. øld - 15. øld - 16. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar

Abu Sa'id al-Afif, samariskur lækni.
Afonso de Albuquerque (1453–1515) var ein portugisiskur aðalmaður, sjóherovasti.
 Matthias Corvinus av Ungarn, renessansu herskari (1443–1490).
 George Kastrioti, Skenderbeg, albanskur prinsur sum stóð ímóti ottomanum í nærum 30 ár (1443–1468).
 Ferdinand II av Aragon, regentur av Spania saman við Isabella I av Castilia og hevði saman við henni ábyrgdina fyri sameiningina av Spania (1452–1516).
 Konstantin XI, tann seinasti bysantinski og rómverski keisarin. Hann livdi frá 1404–1453.

 Henry VII av Onglandi, enskur kongur og stovnarin av Tudor ríkinum (1457–1509).
 Isabella I av Castilia, co-herskari av Spania saman við Ferdinand II av Aragon og hevði saman við honum ábyrgdina fyri sameiningina av Spania og fyri at Nýggi heimurin varð funnin (1451–1504).
 Ivan III av Russlandi, russakeisari (1440-1505)
 Jeanne d'Arc, herleiðari og tjóðarhetja Fraklands (1412–1431).
 Kazimierz IV Jagiellon, kongur í Póllandi og stórhertogi av Litava (1427–1492).
 Ludvík XI, kongur í Fraklandi (1423–1483).
 Mehmed II, sultanur í Ottomanska ríkinum og sigursharri av Konstantinopel (1432–1481).
 Guru Nanak, stovnari av Sikh trúnni (1469).
Stefan III av Moldavia, eisini kendur sum Stefan hin Stóri, regentur av Moldavia, tjóðarhetja hjá Romania fyri at hava stríðst leingi móti Ottomanum (1437–1504)
 Richard III av Onglandi, seinasti enski kongur av Húsið York, tann seinasti Húsið Plantagenet (1452–1485).
 Mir Chakar Khan Rind (1468–1565), ein Balutsjar kongur.
Vlad Drakula, Prinsur av Valakia sum stýrdi verjuni av øki hansara móti tí Ottomanska ríkinum (1431–1476).
 Oba Ewuare, gjørdi býarstatin Benin til Benin Ríkið.

Andlát
 John Hunyadi, regentur av Kongaríkið Ungarn, vann Slagið um Beograd í 1456 (1387–1456)
 Jan Hus, prestur, heimspekingur og Bohemiskur trúgvandi, sum varð brendur á báli (c. 1369–1415).
 Johannes Gutenberg, evropeiskur uppfinnari av prenting við flytbarum týpum (uml. 1398 – 1468)
 Heindrikur Sjófari "Infante Henrique", hertogi av Viseu (1394–1460); barna (prinsur) av Portugisiska Aviz húsinum.
 Henrik V av Onglandi, (1387–1422).
 Sejong hin stóri av Joseon, ein koreanskur monarkur, sum menti hangul, sum er tað koreanska stavraðið (1397–1450).


14. øld

14. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1301 (MCCCI) til 31. desember 1400 (MCD) í tí julianska kalendaranum.

(13. øld - 14. øld - 15. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar
 Francesco Petrarca (1304-1374), italskur rithøvundur og skald.
 Giovanni Boccaccio (1313-1375), italskur rithøvundur og skald.
 Edward III (1312-1377). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1327 til 1377.
 Karl IV (1316 -1378). Hann var kongur í Bøhmerland frá 1346 til 1378 og týsk-rómverskur keisari frá 1355 til 1378.
 Hafiz (c. 1310-1379), persiskt skald.
 Karl V (1338-1380), franskur kongur í tíðini frá 1364 til 1380.
 John Wycliffe (1320-1384), enskur gudfrøðingur og heimspekingur.
 Richard II (1367-1400). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1377 til 1399.
 Geoffrey Chaucer (uml. 1343-1400), enskur rithøvundur. Hann skrivaði m.a. The Canterbury Tales.
 Margreta I drotning (1353-1412). Hon var drotning í Danmark, Noregi og Svøríki frá 1389 til 1412.
 Henrik IV kongur. Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1399 til 1413.
 Johannes Gutenberg (1398-1468), týskur prentari og uppfinnari av prenting við flytbarum týpum.
 Karl VI (1368-1422), franskur kongur í tíðini frá 1380 til 1422.

Andlát
 Dante Alighieri (1265-1321), italskur rithøvundur og skald. Hann skrivaði m.a. Tann gudgivna skemtileikin (La Divina Commedia).
 Edward II av Caernarfon (1284-1327?). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1307 til 1327.
 Robert I the Bruce (1274-1329). Hann var kongur í Skotlandi í tíðini frá 1306 til 1329.
 William of Ockham (uml. 1285-1347), enskur munkur og heimspekingur.


Pierre

Pierre ella City of Pierre er høvuðsstaðurin South Dakota, USA. Hann hevur umleið 13 876 íbugvar og liggur í miðstatinum.
City of Pierre varð settur á stovn í  1880.

Sí eisini
 Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: ci.pierre.sd.us
 historicpierre.com
 City of Pierre á kortinum: osm

Keldur

South Dakota
Býir í South Dakota


Bengalskt mál

Bengalskt er eitt indoevropeiskt mál, sum verður tosað í Bangladesj og India. Tað eru umleið 190 milliónir fólk í Bangladesh og teimum indisku lutstatunum Vesturbengalia og Assam og tilflytarar í Vesturheiminum og Miðeystri, ið tosa máli, ið harvið gerst tað fimmt mest talaða málið í heiminum (næst eftir mandarinskt, hindi/Urdu, spanskt og enskt).

Mál í Asia


Karin Kjølbro

Karin Ranvá Kjølbro (fødd 27. mars 1944 í Klaksvík - ) er onnur av fyrstu kvinnunum, ið varð vald beinleiðis inn á Føroya Løgting, har hon sat fyri Tjóðveldisflokkin (nú: Tjóðveldi).
Í 1983-1984 var hon blaðstjóri á 14.September, men fór frá við valið í 1990. Hon er útbúgvin sosialráðgevi. Karin eigur trý børn, tvær døtrar og ein son, onnur dótturin, Bergtóra Høgnadóttir varð vald inn á Ting í 2008.

Útnorðurráðið
Forkvinna í Útnorðurráðnum 1990-1991

Javnstøðulóg
Longu í 1979 legði Karin Kjølbro fram uppskot um javnstøðulóg fyri Føroyar. Henda bleiv tó ikki viðtikin fyrr enn í 1996.

Tá ið uppskot um broytingar í §266b fyrstu ferð varð lagt fram á Ting í 1989, var Karin Kjølbro úr Tjóðveldi einasti tinglimurin, ið atkvøddi fyri uppskotinum. Lógaruppskotið førdi til, at táverandi samgongan slitnaði, av tí at Kristiligi Fólkaflokkurin fór úr samgonguni.

Slóðir
 Dansk Kvindebiografisk Leksikon

Kjølbro, Karin
Føðingar í 1944
Løgtingslimir
Føroyskar kvinnur í politikki
Politikarar úr Tjóðveldi
Klaksvíkingar


Emmy Rossum

Emmanuelle Grey "Emmy" Rossum (fødd 12. september 1986) er ein amerikanskur sjónleikari.

Filmar

Heiðurslønir

Golden Globe Awards
 2005 - Best Performance by an Actress in a Motion Picture - Musical or Comedy, The Phantom of the Opera (Nominerað)

MTV Movie Awards
 2005 - Breakthrough Female (The Day After Tomorrow) (Nominerað)

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1986


Columbia

Columbia er høvuðsstaðurin South Carolina í USA. Hann er eisini næststørsti býurin í lutstatinum. Columbia hevur umleið 131 túsund íbugvar. Býurin bleiv uppkallaður Columbia eftir Christopher Columbus, ið var siglingarmaður.

Myndir

Sí eisini
 South Carolina
 Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.columbiasc.net
 Columbia (South Carolina), wikivoyage (á enskum)

Keldur

South Carolina
Býir í South Carolina


Vieremä

Vieremä er ein kommuna í Norra Savolax í Eysturfinnlandi. Vieremä hevur 3.490 íbúgvar (2021).

Hygg eisini at
 Finnland
 Kuopio

Býir í Finnlandi
Kommunur í Finnlandi


Tórmóður Sigurðsson

Tórmóður Sigurðsson var løgmaður í Føroyum uml. 1531.

Keldur

Sigurðsson, Tórmóður


Jørundur Skógdrívsson

Jørundur Skógdrívsson var løgmaður í Føroyum uml. 1479.

Skógdrívsson, Jørundur
Skógdrívsson, Jørundur


Haraldur Kálvsson

Haraldur Kálvsson var løgmaður í Føroyum uml. 1412. Haraldur var sonur Kálv lítla.

Keldur

Kálvsson, Haraldur


Ísak Guttormsson

Ísak Guttormsson var løgmaður í Føroyum 1583 - 1588 og bóndi í Vági.

Tá Jóan Heinason varð settur frá sum løgmaður, varð (uttan tilmæli frá løgtinginum)
Ísak Guttormsson í skundi settur í løgmansstarvið. Hesin maður, sum helst hevur búð í Kirkjubø, var sonur Guttorm Andrasson og abbasonur Andras Guttormsson. Teir høvdu báðir verið løgmenn.

Guttormsson, Ísak
Føroyskir bóndir
16. øld
Vágbingar


Tummas Símunarson

Tummas Símunarson (Kaldbak) var løgmaður í Føroyum 1601 - 1608.

Símunarson, Tummas
Símunarson, Tummas


Jógvan Justinusson

Jógvan Justinusson var løgmaður tíðarskeiðið 1629 - 1654.

Jógvan Justinusson var bóndi ættaður úr Hattarvík. Áðrenn hann varð løgmaður, var hann í nógv ár løgtingsmaður. Hann var pápi at konuni hjá eftirmanni sínum, Jógvan Poulsen.

Keldur
 G.V.C. Young: Færøerne – fra vikingetiden til reformationen, 1982
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, S. 366. (brotið Føroya løgmenn fram til 1816) (PDF-Download)

Justinusson, Jógvan


Balzer Jacobsen

Balzer Jacobsen var løgmaður í Føroyum 1655 - 1661.

Løgtingið hevði valt Jógvan Poulsen sum løgmann í 1654, men valdi kongur, Fríðrikur III, ímóti siðvenju at velja Balzer Jacobsen ístaðin. Hann varð tilnevndur løgmaður í 1655, sama ár, sum Kristoffur Gabel fekk Føroyar sum len frá kongi.

Balzer Jacobsen var róptur Illi løgmaður, var dani og hevði verið fúti frammanundan, hann varð løgmaður.

Keldur
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 365-366. (brotið Føroya løgmenn fram til 1816) ([http://www.logting.fo/Ymiskt/Løgtingssøgan%202.pdf PDF-Download

Jacobsen, Balzer
Løgmenn í Føroyum


Dagfinnur Halvdanarson

Dagfinnur Halvdanarson var løgmaður í Føroyum uml. 1400.

Keldur

Halvdanarson, Dagfinnur


Símun (Løgmaður)

Símun var løgmaður í Føroyum uml. 1350.

Keldur

Símun
Símun


Sjúrður (Løgmaður)

Sjúrður var løgmaður í Hetlandi uml. 1300 og verður eisini meintur at hava verið løgmaður í Føroyum. Sjúrður var saman við Erlendi rithøvundur av Seyðabrævinum í 1298 sum er elsta føroyska skjalið.

Sjúrður


Roald (Løgmaður)

Roald var løgmaður í Føroyum uml. 1450 og bóndi í Dali.

Løgmenn í Føroyum
Føroyskir bóndir


Jógvan Poulsen (Løgmaður)

Jógvan Poulsen var løgmaður í Føroyum  1654 - 1655 og 1662 - 1677.

Jógvan Poulsen var bóndi á Oyri, og varð settur løgmaður í 1654 av løgrættumonnunum, men kongur valdi at ganga ímóti siðvenjuni, og setti danan Balzer Jacobsen í 1655. Í 1662 var Jógvan Poulsen tó aftur settur sum løgmaður.

Jógvan Poulsen var giftur við dóttir Jógvan Justinusson, ið var løgmaður undan Jógvan Poulsen, og var hann pápi Jákup Jógvansson, ið var løgmaður 1677 - 1679.

Keldur
 G.V.C. Young: Færøerne – fra vikingetiden til reformationen, 1982
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 365-366. (brotið Føroya løgmenn fram til 1816) (PDF-Download)

Poulsen, Jógvan
Poulsen, Jógvan


Oppland fylki

Oppland var eitt fylki í Norra. Oppland hevði í 2014 umleið 187 820 íbúgvar.

Oppland hevði mark við Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Oslo, Hedmark og Akershus.

Kommunur í Oppland

1. Dovre
2. Etnedal
3. Gausdal
4. Gjøvik
5. Gran
6. Jevnaker
7. Lesja
8. Lillehammer
9. Lom
10. Lunner
11. Nord-Aurdal
12. Nord-Fron
13. Nordre Land
14. Ringebu
15. Sel
16. Skjåk
17. Søndre Land
18. Sør-Aurdal
19. Sør-Fron
20. Vang
21. Vestre Slidre
22. Vestre Toten
23. Vågå
24. Østre Toten
25. Øyer
26. Øystre Slidre

Myndir

Fyrrverandi fylkir í Noregi


Finnmark fylki

Finnmark (norrønt: Finnmǫrk) er eitt fylki í Norra. Finnmark hevur umleið 74 710 íbúgvar. Norðasti landsparturin í Noregi er Finnmørkin. Finnmark hevur mark við Troms, Finnland og Russland.

Kommunur í Finnmark

1. Alta
2. Berlevåg
3. Båtsfjord
4. Gamvik
5. Hammerfest
6. Hasvik
7. Karasjok
8. Kautokeino
9. Kvalsund
10. Lebesby
11. Loppa
12. Måsøy
13. Nesseby
14. Nordkapp
15. Porsanger
16. Sør-Varanger
17. Tana
18. Vadsø
19. Vardø

Fyrrverandi fylkir í Noregi


Bismarck

Bismarck er høvuðsstaður og næststørsti býur, næst eftir Fargo, í North Dakota, USA.
Í sjálvum býnum búgva umleið 73 túsund fólk (2019); tó búgva har meiri enn 129 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area").

Søga
Býurin eitur Bismarck eftir Otto von Bismarck, ið var týskur ríkiskanslari. Bismarck varð stovnaður í 1872.

Sí eisini
 Sambandsríki Amerika

Ávísing úteftir
Heimasíða: Bismarck
 Bismarck, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Býir í North Dakota


Troms fylki

Troms er eitt fylki í Norra. Troms hevur umleið 162 050 íbúgvar.

Troms hevur mark við Finnmark, Nordland, Svøríki og Finnland.

Kommunur í Troms

1. Balsfjord
2. Bardu
3. Berg
4. Bjarkøy
5. Dyrøy
6. Gratangen
7. Harstad
8. Ibestad
9. Kåfjordd
10. Karlsøy
11. Kvæfjord
12. Kvænangen
13. Lavangen
14. Lenvik
15. Lyngen
16. Målselv
17. Nordreisa
18. Salangen
19. Skånland
20. Skjervøy
21. Sørreisa
22. Storfjord
23. Torsken
24. Tranøy
25. Tromsø

Fyrrverandi fylkir í Noregi


Trøndelag fylki

Trøndelag er eitt fylki í Norra. Trøndelag hevur umleið 450 000 íbúgvar.

Trøndelag hevur mark við Oppland, Hedmark, Møre og Romsdal, Nordland og Svøríki.

Kommunur í Trøndelag

Fylkir í Noregi