Oregon

Oregon (enskt: State of Oregon) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 3,8 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin kallast Salem og størsti býurin er Portland. Í 1859 bleiv Oregon stakríki í USA. Í norðri hevur Oregon mark við Washington, í eystri við Idaho, og í suðri við Nevada og Kalifornia. Í vestri liggur Kyrrahavið. Eyknevni er Bævurstaturin (enskt: Beaver State).

Eitt týdningarmikið náttúrutilfeingi er teir stóru skógirnir. Í skóginum vaksa nógv virðismikil sløg av viði. Vakra landslagið við høgum fjøllum, vøtnum og skógum dregur mong ferðafólk.

Hesin partur av landinum er albeittur av tjúkkum skógi. Skógi er nógv til av í Oregon, 48 % av statinum, rokna teir við. Skógirnir eru vakrir, og viðurin verður brúktur í amerikanska byggiídnaðinum.

Søga

Nez perce-indianararnir hildu til í tí, sum nú er staturin Oregon. Nez perce-indianararnir vórðu kendir, tí teir áttu sín víðagitna høvding, Joseph. Hesir indianararnir, nez perce, við Joseph høvdingi á odda, vóru komnir í ta vanligu, væl kendu støðuna at skula flyta í reservat. Teir høvdu í samráði við og við tilráðing frá eitt nú Joseph tikið ímóti einum reservati. Grundin til, at teir høvdu gjørt tað, var, at teir høvdu ongan livandi kjans at seta seg upp ímóti tí hvíta manninum. Fyri tað fyrsta, tí teir vóru so fáir afturímóti teimum hvítu. Fyri tað annað, tí teir høvdu ikki somu krígsútgerð til at berjast ímóti teimum hvítu við. Sum so mangan fyrr var støðan nú tann, at tað var ov lítið hjá tí hvíta manninum bara at hava fingið eitt petti burtur av føðilandinum hjá Joseph. Teir vildu hava alt. Tá søgdu Joseph og hansara menn korta nei. Og bardagi stóðst av tí. Yvirvaldið hjá teimum hvítu var so vónleysa stórt, at indianararnir komu ásamt um, at teir máttu royna at rýma, og teir avráddu so, at teir skuldu taka seg aftur norður ímóti Kanada.

Indianararnir gjørdu so tað, at teir tóku seg aftur, men tað var ikki uttan bardaga. Teir hvítu bjóðaðu Joseph, at hann skuldi geva seg yvir, og tað skuldi vera heiðurligt. Hann gav seg yvir, tí at krøvini vóru sámilig, treytirnar vóru í lagi. Men í somu løtu, hann hevði lagt vápnini, og hansara menn við konum og børnum vórðu tiknir fangar, varð lyftið brotið, og Joseph og alt hansara fólk vórðu send til Oklahoma, til "The Indian Territory", har teir hvítu royndu at savna allar indianarar á einum staði. Har doyðu teir flestu av teimum, tí teir toldu ikki veðurlagið. Teir vóru fjallafólk, ið vóru von við skógarlendið uppi á háslættunum og uppi í fjøllunum í Oregon. Tey komu oman í hetta heita láglendið, sum Oklahoma er, og tað kláraðu tey ikki.

Landafrøði

Stórir partar av bæði Oregon og Washington hoyra til nálaskógarøkið í USA. Í nálaskógarøkinum hevur skógarvinnan nógv at siga. Úr skógunum fæst ikki bara timbur, men eisini rávøra til pappírsídnaðin. Slakur helmingur av statinum er skógarlendi og skógur. Av skógarlendi eru uml. 95 % náttúruskógir, og hin parturin eru gróðursett øki. Í skógarbrúki verða tey feld, tá tey ikki vaksa meira, og nýtt til m.a. pappír. Samstundis verður minst eitt nýtt træ gróðursett. Fyrr í tíðini floyttu tey timbrið oman eftir áunum til pappírsídnað og sagverk. Nú verður tað einamest flutt við lastbilum. Teir størstu skógirnir eru í Vestur-Oregon. Men stakríkið er so stórt og oyðið, at tað er torført at flyta timbur og maskinur hagar, sum tað skal brúkast. Tí eru stór øki, ið framvegis eru órørd av mannahond. Kendastu skógirnir eru Willamette, Deschutes, Malheur og Umatilla. Summstaðni reisa hvassar røðir seg við høgum kavataktum tindum. Hægstu tindarnir eru Mount Hood 3429 m., Mount Jefferson 3199 m. og South Sister 3157 m.

Frálíka natúrvakurt er á fjøllunum, og nøgd av fólki, bæði úr Oregon og aðrastaðni, fer hagar til stuttleika. Fram við vesturstrondini er veðurlagið ikki so ólíkt tí í Føroyum, kortini er tað ikki so skiftandi sum her. Vetrarnir eru oftast heldur lýggir, og mesta avfallið fellur niður sum regn.

Politikkur

Her ber til at fáa aktiva deyðshjálp. Lógin um aktiva deyðshjálp, eutanasi, varð sett í gildi í 1994.

Tey seinastu 30 árini er eingin dømdur til deyða í Oregon, og hóast umleið 40 deyðadømd fólk sita í fongsli har, er eingin deyðadómur fullførdur síðani 1997.

Myndasavn

Keldur


Washington

{| class="infobox"

Washington (enskt: State of Washington) er eitt stakríki í útnyrðingspartinum í Sambandsríkinum Amerika. Her búgva umleið 6,7 mió. fólk. Olympia er høvuðsstaðurin og Seattle er størsti býurin. Í 1889 bleiv Washington stakríki í USA. Í norðri hevur Washington mark við Kanada (landslutur: British Columbia), í eystri við Idaho, og í suðri við Oregon. Í vestri liggur Kyrrahavið. Eyknevni er Hin Veturgrønstaturin (enskt: The Evergreen State).

Ein heitur streymur, sum kemur frá Ásia, ger, at vetrarnir her verða lýggir. Sumrini eru eisini oftast góð, men um heystarnar regnar ógvuliga illa, og ofta liggur skadda á fjøllunum.

Søga

Indianarar

Høvuðsstaðurin Seattle er uppkallaður eftir tí mæta høvdinginum Seattle (1780-1866). Seattle var av sequami-fólkinum, sum búði á strandarleiðunum í norðurvestara parti av USA. Høvdingurin dugdi ikki at síggja nakra aðra gongda leið hjá indianarunum enn at liva saman við tí hvíta manninum. Seattle gav seg undir yvirvaldið hjá stjórnini í Washington DC. Sum byrjan til sáttmálatingingarnar við USA helt hann røðu fyri Isaac Stevens, guverøri, og hetta er røðan, ið verður rópt talan hjá Seattle høvdingi. Isaac Ingalls Stevens (1818-62) var fyrsti guvernørur í statinum. Hann hevði sæti í Kongressini í samveldishøvuðsstaðnum Washington og var brigadugeneralur í samveldisherinum hjá norðurstatunum í borgarakrígnum (1861-65), til hann fall í slagnum í Chantilly í Virginia 1. sept. í 1862. Seattle var tiltikin fyri sínar talugávurm. Tá ið hann helt sína víðagitnu talu, skal hann hava lagt hondina á høvdið á guvernørinum.

Tað vóru nógvir samskiftistrupulleikar við hetta høvið. Hjástaddir vóru nógvir tjóðflokkar, ið talaðu sera ymisk mál, so talan hjá guvernørinum Stevens varð fyrst týdd til tað pidginmálið, blendingsmálið, ið hevði ment seg við sambandinum við teir hvítu. Málið var rópt chinookjargon, ið var ein blanding av chinook, fronskum og eingilskum. Síðan umsettu onnur tað til tey ymisku indiansku málini. Tá ið indianarnir talaðu, gekk tilgongdin hinvegin. Tað verður hildið vera ósannlíkt, at Seattle fór at tala chinookjargon. Hansara egna mál var lushootseed. Ein hvítur, ið var til staðar, 34 ára gamli Dr. Henry Smith, skrivaði upp, men hvat hann skrivaði, er ikki heilt greitt. Sjálvur segði hann, at tað, hann skrivaði, var “bara eitt brot úr taluni hjá Seattle.” Dr. Smith var kongressmaður, lækni, skald og niðursetumaður í býnum Seattle, WA.

Dr. Henry A. Smith skrivaði nakrar greinar og yrkingar, men endurgevingin hjá honum av taluni hjá Seattle høvdingi varð ikki kunngjørd fyrr enn 34 ár eftir. Heystið 1887 stóð talan endurgivin í eini greinarøð, sum hann skrivaði fyri Seattle Sunday Star um niðursetutíðina. Tey næstu mongu árini varð talan løgd út og tulkað meira ella minni sum best bar til. Í kreppuárunum í 1930-unum varð hon givin út við ábendingum um at skula profetera um eitt komandi sosialt skrædl. Í Seinna heimskríggi varð Seattle lýstur sum eitt slag av einum pasifisti. Í 1960-unum varð hann lýstur sum týðandi katolikkur. Søgur gingu m.a. um, at katolikkar høvdu doypt Seattle uml. 1830, men í taluni bendir einki á, at tað hevði nakað serligt upp á seg.

Landafrøði

Í norðurvesturhorninum av USA liggur staturin Washington. Høvuðsstaðurin í hesum statinum eitur Seattle. Har er ein strandarleið, sum er einar 253 kilometrar long. Tað er ein long strond. Har gongur ein smalur strandargeiri millum fjøllini og havið, sum nettupp har ganga rætt suður og norður, og sum hava verið ein forðing fyri sambandinum inn í landið. Tað er helst grundin til, at ein serstakur liviháttur tók seg upp júst í tí smala strandargeiranum, ið strekti seg frá tí norðara Kalifornia allan vegin norður gjøgnum Oregon og Washington og kanadiska landspartin, British Columbia, til tað sunnasta Alaska. Nógvar oyggjar liggja fram við strondini úr Washington til kanadiska markið. Hetta er tað, vit kunnu rópa ein skergarður úti fyri strondini, nakað norður við kanadastrondini. Eitt land, ið kann berast saman við Noreg, hvat náttúru viðvíkir. Tey høgu fjøllini vóru ring at fara um. Tey stóðu sum ein múrur, og tí var støðan tann heilt serliga, at tey fólkini, sum búðu í geiranum millum hesi høgu fjøll og Kyrrahavið, vóru at kalla óávirkað av allari aðrari mentan í Norður-Amerika. Fjøllini, ið næstan randa Kyrrahavið vestan fyri Rocky Mountains, eru ávikavist Cascade Mountains og Coast Range. Undir einum eita hesi fjøllini Cordillerurnar, ið er spanska heildarnavnið, Cordillas, fyri tey øll.

Búskapur

Skogbrúk

Só nógvur skógur veksur í Washington, at hann er 3/5 av allari víddini, tað mesta er nálaskógur. Í skógunum búgva mest veiðimenn, og kann tað vera ógvuliga langt millum teirra. Summir av veiðimonnunum eru eisini indiánar. Dýrum er nógv av. Har eru til dømis márar, bisamrottur, geypur, elgsdýr, bjarnir, bævrar, hjørtir, o.o. Í skóginum búgva eisini viðahøggarar, og so nógvur viður verður høgdur, at einki stat í USA flytur slíka nøgd av timbri út sum Washington. Nógv av viðinum verður málið til sellulosu og pappír. 1000 t. av pappíri gera tey størstu virkini um dagin.

Við hvørt kann tað henda, at eldur kemur í skógin, og tá kann brenna í fleiri dagar. Av slíkum eldi stendst ofta øgiligur skaði, og bæði í Oregon og Washington verður nógv gjørt fyri at fáa fólk, sum ferðast á skóginum, at ansa væl eftir eldi. Teir hava eisini bygt vakttorn í skóginum, har menn sita og boða frá, tá ið eldur er íkomin. Summastaðni nýta teir flogfør. Menn standa so altíð til reiðar at fara at sløkkja, og tá ið boðini koma, halda teir avstað, og vegurin er langur og ringt at koma fram, verður farið við flogfari, og so mugu sløkkingarmenninir fara niður frá flogfarinum í fallskíggja.

Sí eisini
Sambandsríki Amerika


World of Warcraft

World of Warcraft er eitt telduspæl, sum fyrigongur online á ambætarum. Har hittast fleiri milliónir fólk. Fleiri kennast heilt væl og fylgjast í ættum (klanum).

World of Warcraft hevur verið ein sonn peningamaskina hjá felagnum Blizzard. Yvir 10 milliónir brúkarar gjalda fyri at vera við í hesum spæli, sum verður spælt umvegis alnetið.

Tað skuldi upprunaliga vera ókeypis, men so varð ikki. T.e., at tey einans skuldu keypa fløguna, og so var frítt at spæla á alnetinum. Eftir kanningum á marknaðinum kom Blizzard fram til, at tað ikki loysti seg fíggjarliga at lata brúkarar spæla ókeypis.

Telduspøl


Telduspøl

Telduspøl ella Telduspæl er spæl spælt í teldu. Til dømis ævintýrspæl, talv o.a. Tá ið tú spælir við teldu, nýtir tú knappaborð ella hald, tey nevna stýripinn. Tú spælir annaðhvørt við telduna ella saman við onkrum øðrum.

Ein svensk kanning vísti at ungir telduspælarar drukku minni enn onnur ung. Hartil vóru tey minni stressaði, og gjørdu faktiskt líka nógvan ítrótt sum restin.

Dýrastu spølini

Digital Battle hevur gjørt ein lista yvir tíggju tey dýrastu spølini vit vita um.

 Grand Theft Auto V – $ 100 milliónir
 Call of duty Ghost – $ 8000 milliónir
 Shenmue – $ 70 milliónir
 Too Human – $ 60+ milliónir
 Call of Duty Black ops – $ 60 milliónir
 Halo 3 – $ 55 milliónir
 APB: All Points Bulletin – $ 50+ milliónir
 L.A. Noire – $ 50 milliónir
 Final Fantasy XII – $ 48 milliónir
 Killzone 2 – $ 45 milliónir
 Call of Duty Black ops 3 - $ 9000+ milliónir

Keldur

Telduspøl


Tryggingarfelagið Føroyar

Tryggingarfelagið Føroyar ella TF er felag, ið rekur tryggingarvirksemi í Føroyum. Ofta millum manna kallað "Tryggingin". Forstjóri í felagnum er Regin Hammer. Í dag starvast umleið 110 fólk á TF. Høvðusskrivstovan hjá felagnum er á Kongabrúnni í Havn. Umframt høvuðsskrivstovuna hevur TF deildir í Sandavági, Saltangará, Klaksvík og á Tvøroyri.

Søga

Tryggingarfelagið Føroyar (TF) varð stovnað í 1940 og kallaðist tá Tryggingarsambandið Føroyar. Áðrenn 1940 vóru tað serliga donsk tryggingarfeløg og onnur tryggingarumboð uttanlands, ið høvdu tryggingar í Føroyum. Sambandið við hesa partar varð kvett við byrjan av seinna heimsbardaga og førdi tað til, at Tryggingarsambandið Føroyar varð sett á stovn. Hetta hendi við eini bráðfeingis kunngerð frá 17. juni 1940 og fór at virka 1. juli 1940. Tryggingarsambandið varð skipað sum eitt sínámillum tryggingarsamtak, ið fekk einkarrætt til trygging av føroyskum ognum ella øðrum virðum, tó lívstrygging undantikin. Feløgini Føroya Vanlukkutrygging, Føroya Brunatrygging og Krígstryggingin fyri føroysk fiskifør vóru tikin við í "nýggja" samtakið. Tó vóru onnur feløg, ið fingust við tryggingarvirksemi (t.d. Føroya Samvirkandi Sjótryggingarfelag, Suderø gensidige Forsikringsforening for Motor både til Fiskeribrug og P/f Trygd), ið ikki fingu loyvi at tekna nýggjar tryggingar aftan á 1. januar 1943.

Í 1997 varð einkarrætturin hjá Tryggingarsambandinum at tekna tryggingar avtikin. Hetta hevði við sær, at Tryggingarsambandið skuldi kappast við onnur tryggingarfeløg. Framvegis var ikki loyvi hjá útlendskum tryggingarfeløgum at tekna tryggingar í Føroyum.

Í 1998 valdu deildirnar í Tryggingarsambandinum at leggja saman í eitt sínámillum felag. Felagið skifti tí navn til Tryggingarfelagið Føroyar S/F.

1. juli 2003 varð bygnaðurin aftur broyttur, soleiðis at sínámillumfelagið Tryggingarfelagið Føroyar varð broytt til eitt samtak. Tryggingarvirksemið varð skilt út í partafelagið Tryggingarfelagið Føroyar P/F, ið er eitt dótturfelag hjá TF Holding P/F.

Í 2007 stovnaði TF eitt pensjóns- og lívstryggingarfelag, ið verður nevnt Betri pensjón.

Í apríl 2011 keypti TF Holding 70% av føroyska partinum av Eik Banka frá Finansiel Stabilitet. Eik Banki var komin í fíggjarligar trupulleikar av fíggjarkreppuni, sum herjaði frá heystinum 2008. Tað var serliga tann danski parturin av Eik Banka, sum var skyldin í fallinum av Eik Banka. Hini 30% av Eik Banka eigur Finansiel Stabilitet enn.

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar

Keldur

 Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991
 Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar
 Ársroknskapurin hjá TF fyri 2007

Føroyskar fyritøkur


Trygging

Trygging er ein skipan, sum skal skapa eina fíggjarliga trygd móti vandum og óvissum, sum kunnu henda øllum. Eingin kann kenna allar teir vandar, ið raka kunnu hin einstaka. Til ber at tryggja seg móti einum ella øllum.

Trygging er tí í sínum uppruna ein skipan, har fleiri einstaklingar, sum eru útsettir fyri sama vanda, taka seg saman í bólk til tess at tryggja missin, ið ein ella fleiri av hesum einstaklingunum kann vera út fyri.

Trygging er ein elligomul skipan. Handilsmenn í Babylon høvdu tryggingar longu millum ár 4000 og 3000 f. Kr.

Heimsins elsta varðveitta lógsavn "Hammurapis Lóg" frá umleið ár 2000 f. Kr. hevur reglur um trygging av kamelfylgjum um oyðimerkurnar.

Í dag eru tað serliga privat feløg, ið taka sær av at bjóða sínum kundum tryggingar. Í Føroyum er best kendu tryggingarfeløgini Tryggingarfelagið Føroyar, Trygd og Føroya Lívstrygging.

Kelda

 Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991

Búskaparfrøði


Phoenix

Phoenix er fimtstørsti býur í USA við umleið 1,66 mió. íbúgvum (2018). Phoenix er eisini høvuðsstaður og størsti býurin í Arizona. Eyknevni er Sòlinsdalur (ella á enskum: Valley of the Sun). Umleið 65 % av fólkinum í Arizona búgva í Phoenix ella tætt við býin. Í Phoenix og økinum rundanum búgva 4,17 millionar fólk (2007). Borgmeistari er Phil Gordon (D). Phoenix er ímillum teir býir í USA, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkavøksturin frá 1960 til 1990 var heili 300 prosent. Ein av atvoldunum til, at Coloradoá er byrgd og ikki longur rennur í havið, er nógva vatnnýtslan í Phoenix.

Vinabýir
  – Calgary (Alberta, Kanada)
  – Catania (Sikiloy, Italia)
  – Chengdu (Kina)
  – Ennis (Írland)
  – Grenoble (Rhone-Alpes, Frakland)
  – Hermosillo (Sonora, Meksiko)
  – Himeji (Hyōgo, Japan)
  – Prag (Kekkia)
  – Ramat-Gan (Ísrael)
  – Taipei (Lýðveldið Kina)

Sí eisini
 Arizona

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: phoenix.gov
 Phoenix, Arizona, wikivoyage (á enskum)

Keldutilfar

Arizona
Býir í Arizona


Saltonvatn

Saltonvatn (enskt: Salton Sea) er eitt vatn har suðuri í Kalifornia í USA, ikki so langt frá Palm Springs. Økið var kent sum Rivieran í Kalifornia, men verður í dag mett sum ein av ringastu umhvørvisvanlukkunum í USA. Ein stinkandi, saltur støðuhylur, sum hvørt ár er fullur av deyðum fiski og fugli. Vatnið kom í av óvart í 1905 í sambandi við at vatnveiting varð gjørd til landbúnaðin, og í 1950-árunum sveimaðu tey ungu og vøkru um vatnið Salton Sea. Men so komu melduródnir og vatnflóðir, sum gjørdu av við lívið í vatninum, og nú heldur ongin nógv um tað. Onkur roynir tó enn at fáa lív í aftur.

Vøtn í USA
Kalifornia


South Park

South Park (SP) er ein amerikonsk kult sjónvarpsteknirøð. South Park, sum snýr seg um fýra smádreingir í býnum av sama navni í Colorado, hevur skapt stóra øsing líka síðani røðin byrjaði í 1997. Men, sum so ofta er støðan við øsandi tilfari, hevur hetta skapt ein stóran skara av kult fjepparum. Teir báðir menninir handan South Park, Matt Stone og Trey Parker eru kendir fyri at arbeiða við ymisku pørtunum heilt til freistina soleiðis, at teir fáa tikið nýggjastu samfelagsmenningina við.

Tey fyrstu fimm árini, varð Kenny, ein av høvuðspersónunum, dripin á mangar ymsar groteskar hættir – og altíð við útsøgnini "Oh my God, they killed Kenny!" í kjalarvørrinum. Men so aftan á fimm ár, máttu Trey Parker og Matt Stone gera ein nýggjan persón, tí teir høvdu ikki fleiri hugskot til, hvussu Kenny skuldi doyggja. Teir manglaðu kreativa inspiratión.

Hóast hyggjararnir verða noyddir at síggja tríggjar lýsingar í hvørjum parti, so man tað óivað koma væl við, at søgan um lívið hjá teimum fýra dreingjunum nú verður tøk á netinum – fullkomiliga ókeypis og lógligt. Tað er almenna heimasíðan hjá South Park røðini, ið hevur gjørt partarnar tøkar fyri øll at heinta. Heimasíðan er www.southparkstudios.com.

South Park hevur gjørt gjøldur úr jødum, katolikkum, mormonum, gudloysingum og nógvum, nógvum øðrum.

Aldursmark

Kanada - 18 ár
Nýsæland - 16 ár
Pólland - 18 ár
Skandinavia - 15 ár
Stóra Bretland - 15 ár
Týskland - 16 ár
Ungarn - 18 ár
USA - 18 ár

Slóðir úteftir

 South Park Studios
 South Park á Comedy Central
 South Park á Internet Movie Database

Sjónvarpsrøðir úr USA


Philadelphia

Philadelphia er stórbýur í amerikanska stakríkinum Pennsylvania. Býurin liggur tætt við amerikonsku eysturstrondina.
Við umleið 1,4 mió. íbúgvum er Philadelphia størsti býurin í stakríkinum og sættstørsti býur í USA.
Áin Delaware rennur tætt framvið býnum.

Søga
Enski kvekarin William Penn setti býin á stovn í 1682. Philadelphia var fyrsti høvuðsstaðurin í USA: 5. september 1774 til 24. oktober 1774). Amerikanska Frælsisyvirlýsingin varð samtykt 4. juli 1776 í Philadelphia.

Myndir

Sí eisini
 Pennsylvania

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: phila.gov

Keldur

Pennsylvania
Býir í Pennsylvania


E Elski Førjar

E ELSKI FØRJAR er ein skemtisending, ið varð send í 6 pørtum í Kringvarpi Føroya. Í røðini verður hugt at Føroyum og føroyingum úr einum nakað øðrvísi, og kanska eitt sindur meira skemtiligum sjónarhorni enn vanligt. Her møta vit tjóðskaparmanninum Haraldi, konuni Pernille og dóttrini Søs, sum øll búgva í Keypmannahavn. Her er tann illi Sofus, tann einsami Niels, tann samkyndi Kjartan, tey lekru Remi og Rosely, teir smørtu reportararnir Olgar og Randi – og mong, mong onnur.

Tað er Sjúrður Skaale, sum hevur lagt sendirøðina til rættis.

Undirhald
Sjónvarpsrøðir


Fartelefon

Ein fartelefon er ein tráðleys telefon at hava hjá sær, bæði heima og tá ein fer út ella at ferðast. Umframt tær vanligu funktiónirnar, ið ein vanlig telefon hevur, kann ein fartelefon eisini senda eini sms-boð til eina aðra fartelefon. Summar fartelefonir kunnu taka myndir og video, spæla tónleik við mp3-fílu, spæla útvarp og mangt annað. Menningin av fartelefonum hendir sera skjótt, og nú er eitt nýtt slag av fartelefonum, sum á enskum verða nevndar smartphones. Hesar eru sum ein lítil útgáva av einari teldu, tær kunnu senda teldupost, hava ofta okkurt slag av brovsara, kunnu taka myndir og video.

Tær fyrstu fartelefonirnar vóru sera stórar í mun til tær nýggjaru útgávurnar. Nú fær man tær í nógv minni støddum enn í fyrstani. Fartelefonir hava eitt battarí, sum av og á skal løðast. Til hvørja fartelefon hoyrir ein løðara, sum skal setast til vanligan streym, og so verður battaríið løtt av nýggjum. Tá fartelefonin er nøkur ára gomul heldur battaríið ofta uppat at virka og má skiftast út. Tað er ymiskt hvussu leingi eitt battarí varðir. Allar fartelefonir hava eitt simkort, sum inniheldur upplýsingar sum fartelefonin hevur brúk fyri, m.a. fartelefonnummarið. Ein fartelefon kann hava fast hald ella leyst hald. Tá ein hevur fast hald, so verður goldin ein ávís upphædd um mánaðin til ein ávísan veitara, í Føroyum kann veitarin t.d. vera Føroya Tele ella Vodafone. Um ein hevur leyst hald, so kunnu pengar fyllast á fartelefonina antin við at keypa umvegis internetið ella við at keypa eitt kort frá einum handli, har eitt ávíst loynital stendur, sum so skal tastast inn á telefonina.

Tað finnast fleiri ymiskar fyritøkur, sum framleiða og menna fartelefonir. Nakrar av teimum mest kendur fyritøkunum eru: Nokia, iPhone (Apple), Samsung, LG, Apple, Sony Ericsson, Motorola, RIM, HTC og Huawei. Nokia er ein finsk fyritøka, og hon hevur havt størsta partin av marknaðinum seinastu árini. Størsti kappingarneytin hjá Nokia er Samsung, sum er ein fyritøka úr Suðurkorea.

 1989: NMT fartelefoni kemur til Føroya.
 1998: GSM.

Søga

Fyrsta fartelefonin úr 1973 var 23 cm høg og vigaði meira enn eitt kg. Um tú løddi hana í 10 tímar, bar til at tosa í 20 minuttir. Henda fyrsta fartelefonin var ein Motorola DynaTAC. Martin Cooper tók eina tílíka telefon við sær út á Manhattan 3. apríl í 1973 og ringdi til Joel Engels, sum var høvuðsverkfrøðingur í felagnum Bell Labs, sum tá var argasti kappingarneyti hjá Motorola. Soleiðis kundi hann staðfesta sum stjóri í fyritøkuni, at Motorola hevði vunnið kappingina um at verða fyrst við fartelefonini .

Keldur

Tøknifrøði
Telesamskifti
Fartelefonir


Frískúlin í Tórshavn

Frískúlin í Havn læt dyrnar upp í august 2007. Skúlin liggur á Velbastað og er grundaður á námsfrøðiligar áskoðanir.

Slóðir
 Heimasíðan hjá Fríðskúlanum í Havn

Skúlar í Føroyum


San Diego

San Diego er áttandi størsti býur í USA. Býurin liggur í statinum Kalifornia, har hann er triðstørsti býur.

Myndir

Sí eisini
 Kalifornia

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.sandiego.gov
 San Diego á kortinum: osm

Keldur

Býir í Kalifornia


Sálmabók Føroya Kirkju

Sálmabók Føroya Kirkju er sálmabókin, ið nýtt verður í føroysku fólkakirkjuni.

Slóðir úteftir

HTML-útgáva

Føroyska Fólkakirkjan
Bókmentir
Kirkjutónleikur
Sangir


Venesia

Venesia (italskt: Venezia; venesianskt: Venes(s)ia; enskt: Venice; danskt, svenskt og týskt: Venedig) er ein býur í Italia. Venesia er sunnanfyri Alpurnar á einum stórum graslendi í Norðuritalia, og hevur umleið 259 263 íbúgvar (2012). Gamli havnarbýurin er ein av heimsins vakrastu býum. Í honum eru, sum í øðrum italskum býum, nógvir gamlir og vakrir bygningar. Venesia er bygdur á 118 smáar oyggjar í einum vatni, sum var skylt frá Adriahavinum við Lido. Í býnum eru 150 veitir, og einar 400 brýr eru um tær.

Gamli, venesiski róðrarbáturin, gondolin, verður enn nýttur.

Býir og bygdir í Italia


Windsurfing

Windsurfing er ítrótt, sum verður íðkað við einum surfbretti og eini mastur við segli.

Í 1978 plagdi Andrias Samuelsen úr Søldarfirði at windsurfa á Skálafjørðinum.

Keldur

 Vindsurfing. Í: Magn, nr. 5/1978, s. 15

Ítróttur


Surfing

Surfing er ítróttur, har staðið verður á eini brimfjøl í sjónum, meðan ein brúkar orkuna í aldunum til at flyta seg við, ofta við rúkandi ferð.

Ítróttur


Surfing (fleiri týdningar)

Surfing er ítrótt, har man stendur á einum surfbretti í sjónum.
Fleiri sløg av surfing eru, m.a.
Bodyboard
Surfing
Windsurfing


Minneapolis

Minneapolis er størsti býur í Minnesota, USA og er tvíburi staður við Saint Paul. Orðið Minneapolis kemur úr Dakota mni (vatn) og grikskt polis (staður). Minneapolis er ein nýmótans amerikanskur býur. Sum miðdepil í einum stórum landbúnaðarøki er Minneapolis týðandi handilsbýur. Upprunaliga var Minneapolis tveir býir － Minneapolis og Saint Paul, － sum eru samanvaksnir.

Eitt fleirtal av teim fyrstu niðursetufólkunum her komu úr Skandinavia.
Minneapolis er tað økið í USA, har muslimar eru flestir í tali.

Systurstaðir
  Santiago de Chile (Kili)
  Kuopio (Finnland)
  Ibaraki (Japan)
  Novosibirsk (Russland)
  Tours (Frakland)
  Harbin (Kina)
  Eldoret (Kenja)
  Uppsala (Svøríki)

Myndir

Sí eisini
 Minnesota

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.minneapolismn.gov

Keldur

Minnesota
Býir í Minnesota


Saint Paul

Saint Paul (ella St. Paul) er høvuðsstaður Minnesotas og er næststørsti býurin. Hann er eisini tvíburi staður við Minneapolis. Hann hevur umleið 287 túsund íbugvar.

Myndir

Systurstaðir

  Quito, Ekvador
  Nagasaki, Japan, síðan 1955
  Hadera, Ísrael, síðan 1981
  Culiacán, Meksiko, síðan 1983
  Changsha, Kina, síðan 1987
  Lawaaikamp, Suðurafrika, síðan 1988
  Modena, Italia, síðan 1989
  Nowosibirsk, Russland, síðan 1989
  Ciudad Romero, El Salvador, síðan 1991
  Tiberias, Ísrael, síðan 1996
  Neuss, Týskland, síðan 1999
  Manzanillo, Meksiko, síðan 2002

Sí eisini
 Minnesota

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.stpaul.gov
 Býurin á kortinum: osm

Keldur

Minnesota
Býir í Minnesota


Burkina Faso

Burkina Faso  (áður nevnt Ovara Volta) er eitt land í Vesturafrika við umleið 16,7 mió. íbugvar. Høvuðsstaðurin er Ougadougou. Í norðri hevur hann mark við Mali og Niger, í eystri við Benin, í suðri við Gana og Fílabeinsstrondin, og í vestri við Mali. Burkina Faso er inni í landinum í Afrika. Tað er av fátækastu londum í heiminum.

Søga

Burkina Faso gjørdist sjálvstøðugt frá Fraklandi í 1960. Blaise Compaoré hevur sitið við valdið síðani hernaðarkvettið í 1987. Fleiri val hava verið, sum forsætisráðharrin hevur vunnið greitt, men bæði andstøðan í landinum og altjóða samfelagið hava sett spurnatekin við øll valini, sum øll hava verið merkt av illgruna um svik.

Heruruin í Burkina Faso tók valdið í landinum, tá forsetin, Blaise Campaore, 29. okt. í 2014 varð rikin frá valdinum, eftir mótmælisgongur og samanbrestir í fleiri dagar. Í fyrstu atløgu tók Honoré Traoré, herovasti, valdið og tilnevndi seg sjálvan sum landsins leiðara. Men dagin eftir var kvett framt móti honum, tá Isaac Zida, oberstloytnantur, tilnevndi seg sum forseta og boðaði frá, at hann verður leiðari fyri fyribilsstjórini, sum verður fram til valið í nov. 2014.

Landafrøði

Sum í hinum londunum í Saheløkinum er turkur støðug hóttan. Seinastu árini hevur Saharaoyðimørk etið seg longri og longri suðureftir, og nógv gott beitilendi er vorðið oyðimørk.

Búskapur

Fáir býir eru í Burkina Faso, og mesta fólkið býr á bygd og livir av at velta jørðina og at halda neyt. Búskapurin í Burkina Faso er illa farin, tí at har hevur verið so ófriðarligt. Av tí at landið er so fátækt, fer triðja hvørt vaksið fólk av landinum at arbeiða. Burkina Faso fær nógva menningarhjálp úr útlondum. Á hvørjum ári lata Frakland, ið fyrr hevði valdið í landinum, og onnur lond í ES, Burkina Faso einar 2-3 milliardir krónur í menningarhjálp. Hjálpin verður bæði nýtt til stórar verkætlanir, til dømis til vatnorkubyggingar, og smá hjálpartiltøk, sum at grava vatnbrunnar, haðan ein bygd fær reint vatn.

Vatntrot og kørg jørð eru bóndunum mikil meinbogi. Áðrenn til ber at sáa ella seta niður, má bóndin fella trø og runnar og seta eld á tey og pløga øskuna upp í moldina, so at tað taðar jørðina. Velt verður í hesum nýlendi í eini 4-5 ár, men tá er tað so púrgað, at bóndin má leggja inn av nýggjum, og gamla stykkið liggur sum opinekra í minst 5 ár. Mangir bøndur hava urtagarðar, har teir dyrka grønmeti til sín sjálvs.

Folkið

Fólkasløg

 Mossi (47.9 %)
 Bobo (6.9 %)
 Gurunsi (5.0 %)
 Senufo (5.3 %)
 Lobi (6.9 %)
 Mande (6.7 %)
 Fulan (10.3 %): Fulaniar eru flakkfólk og liva av at halda neyt. Teir fara víða um eftir beiti og seta upp smáttur sínar og tjøld síni, tá ið teir skulu hvíla seg. Fulaniar liva av tí, teir fáa av dýrum sínum, mjólk, smøri og osti. Kjøt verður næstan aldri etið, tí at teir unna sær sjáldan at taka eitt dýr úr fylginum og drepa tað. Mangir fulaniar eru givnir at liva sum flakkfólk og hava sett seg niður sum bøndur.
 Tuareg (3.1 %)

Keldur

Burkina Faso


Simprentis

Simprentis er partafelag, ið mennir og veitir skeið til altjóða oljuídnaðin. Í Simprentis starvast 8 fólk, harav 4 í Føroyum, 1 í Noregi og 3 í Stóra Bretlandi. Stjóri í felagnum er Ólavur Ellefsen.

Søga

Simprentis varð stovnað í 2000 av Ólavi Ellefsen.

19. desember 2003 setti SET pening í felagið, svarandi til at SET kom at eiga 20% av felagnum.

31. januar 2007 settu Framtaksgrunnur Føroya og Royndin saman við privatum íleggjarum 4,6 mió kr í felagið.

Notur

Keldur

 Heimasíðan hjá Simprentis

Føroyskar fyritøkur


Ólavur Ellefsen

Ólavur Ellefsen er stjóri í Simprentis. Hann var við til at stovna samskiftisfyritøkuna Kall, sum seinni broytti navn til Vodafone.

Keldur

Slóðir úteftir
Simprentis

Føroysk vinnulívsfólk
Ellefsen, Ólavur


Pál Joensen

Pál Vitalis Joensen (10. desember 1990, Vágur) er føroyskur svimjari úr Vági, sum svimur fyri Føroyar. Hann er annar føroyingurin, ið hevur luttikið á Olympisku Leikunum, hann luttók á Summar-OL 2012 í London. Hann er fyrsti føroyingur, sum hevur kappast innan svimjing til OL, og annar føroyingur, ið hevur luttikið á OL yvirhøvur. Tann fyrsti var rógvarin Katrin Olsen. Pál Joensen flutti til Danmarkar at búgva eftir OL í august 2012. Hann venur nú saman við donskum landsliðssvimjarum í National Training Centre. Til lokalar kappingar svimur hann fyri Aalborg Svømmeklub. Áðrenn hann flutti, vandi hann við Susvim í Vágs Svimjihøll, har hylurin bert er 25 metrar langur. Jón Bjarnason var venjari hjá Páli, meðan hann búði í Vági. Teir báðir vóru nakrar ferðir árliga uttanlands á venjingarlegu í samband við kappingar, sum Pál skuldi til, hetta fyri at Pál kundi venja í 50-metra hyli. Pál Joensen er sonur Turið Kjærbo og Kaj Joensen. Beiggi Pál, Eyðbjørn Joensen, er eisini svimjari, hann er nøkur ár yngri enn Pál, føddur í 1996, hann hevur klárað seg sera væl í Føroyum og í Danmark. Pál eigur stóran part av føroysku svimjimetunum. Pál eigur eisini tvey norðurlendsk met í sviming. Metið í 1500 m frí hevur hann betra fleiri ferðir, seinast tá hann gjørdist nummar fýra í finaluni til HM í svimjing 2011 í Beijing, hann svam tá við tíðini 14:46.33 (langgeil), ein betran av gamla metinum við heili 10 sekundum. Metið í 800 m frí á langbana setti hann fyri fyrstu ferð, tá hann svam innleiðandi til HM í svimjing 2011 við tíðini 7:45.55. (Hesir upplýsingar kunnu altíð broytast, sí viðkomandi heimasíður, t.d. ensku Wikipedia síðuna "List of Nordic records in swimming". Bestu úrslitini hjá Páli higartil til EM og HM er eitt silvurheiðursmerki frá EM 2010 á langgeil, eitt silvurheiðursmerki frá EM 2013 á stuttgeil og eitt silvurheiðursmerki frá HM 2012 á stuttgeil, sum hann vann 16. desember 2012 í Istanbul. Upprunaliga vann hann bronsu í HM 2012 á stuttgeil í 1500 m frí, men eftir at gullvinnarin, Mads Glæsner, misti sítt gullheiðursmerki í juni 2013, tí hansara dopingroyndir vístu seg at vera positivar fyri eitt ávíst evni, ið ikki er loyvt, so bleiv Pálsa bronsa broytt til silvur. Men, í februar 2014 hendi tað, at Glæsner fekk sítt gullheiðursmerki aftur, eftir at hann fekk viðhald í kæruni um at missa gullheiðusmerki. Hetta førir við sær, at heiðrsmerkið hjá Pál í hesi kapping nú aftur er bronsa.

Í 2011 gjørdist Pál nummar 4 og 5 til HM á langgeil, nummar 4 á 1500 m frí og nummar 5 í 4 m frí.
Í desember 2014 gjørdist Pál nummar 4 til HM á stuttgeil við tíðini 14:26.54, ið var nýtt norðurlendskt met og ein betran av hansara persónliga bestu tíð við nærum seks sekundum. Pál var tann fyrsti svimjarin í heiminum, ið kláraði A-kravtíðina til 1500 metrar frí hjá monnum til OL 2016 og ein av tveimum monnum, ið kláraði kravtíðina til 400 metrar frí til OL í Rio pr. 29. mars 2015, tað sæst á einum yvirliti, ið FINA kunngjørdi fyri tíðarskeiðið 1. til 29. mars 2015.

Hin 15. august 2015 giftist Pál við Maluni Vitalis Joensen, ið áðrenn brúdleypið nevndist Malan Vitalis Bærendsen. Hann fekk sær Vitalis til millumnavn, og hon fekk sær Joensen til eftirnavn. Tey giftust í Páls Høll í Vági, ið hevur Føroya fyrsta langhyl. Vatn var ikki komið í hylin, áðrenn brúdleypið, men tveir dagar seinni varð byrjað við at fylla vatn í hylin.

17. oktober 2015 letur Føroya fyrsti langhylur, ein 50-metra langur svimjihylur, á Oyrunum í Vági. Svimjihøllin eitur eftir Pál Joensen, hon eitur Páls Høll.

Lívsleiðin í altjóða svimjing
Pál Joensen hevur luttikið á fleiri ymiskum altjóða svimjistevnum ymsastaðni í heiminum umframt teimum lokalu stevnunum í Føroyum, m.a. Oyggjaleikir, EM fyri ung í Ungarn, World Cup stevnur í Moskva, Berlin og Stokkhólmi, EM á langbana í Budapest, EM í Danmark, DM í Danmark, svimjistevnur í Íslandi, HM í Italia, svimjistevna í Suðurafrika fyri at nevna nakrar av svimjistevnunum, sum Pál hevur luttikið á.

Summar-OL 2016 í Rio de Janeiro
Pál Joensen kvalifiseraði seg til 1500 metrar frí til Summar-OL 2016 í Rio de Janeiro. Hann umboðar Danmark til OL, av tí at Føroyar ikki eru góðkendar sum tjóð av UCI.

Danish Open 2016
Gull í 1500 m frí við tíðini 15:04.18. Harvið kláraði hann kravtíðina hjá dønum til OL 2016 í Rio.

Danish Open 2015
Síðst í mars 2015 luttók Pál á Danish Open í Keypmannahavn.
Gull í 800 metrum frí við tíðini 7:52.82, sum var stevnumet og skjótasta tíðin í heiminum til tá.
Gull í 1500 metrum frí við tíðini 15:13.88.
Silvur í 400 metrum frí við tíðini 3:51.32.

Meeting Open Méditerranée 2015 í Marseille
Pál luttók á MOM Marseille 2015 svimjistevnuni. Hann vann gull í bæði 1500 m frí og í 400 metrum frí og kláraði A-kravtíðirnar til OL í Rio 2016. Pál vann kappingarnar 7. og 8. mars 2015.
Gull í 1500 metrum frí við tíðini 15:10.35, sum var nýtt stevnumet og triðbesta tíð í heiminum higartil í ár. A-kravtíðin hjá FINA er 15:14.77, til at kunna kvalifisera seg til OL í Rio, Dansk Olympisk Komite hevur tó harðari kravtíðir. Pál hevur sostatt klárað kravtíðina til OL 2016, sum FINA og IOC seta, longu 8. mars 2015.
Gull í 400 metrum frí við tíðini 3:50.22.

HM í svimjing á stuttgeil í Doha, Qatar 2014
Pál luttók til HM í svimjing á stuttgeil í Doha í Katar í desember 2014. Tann seinasta dagin, 7. desember, svam hann finaluna í 1500 metrum frí. Hann gjørdist nummar fýra við tíðini 14:26.54, ið var ein betran á umleið 6 sekund frá hansara bestu tíð áðrenn hesa kappingina. Hann setti nýtt norðurlendskt met og harvið sjálvandi eisini nýtt føroyskt met. Italiumaðurin Paltrinieri vann gull, Oussama Mellouli úr Tunesia vann silvur, meðan Ryan Cochrane úr Kanada vann bronsu.
Nr. 4 í 1500 m frí við tíðini 14:26.54 ið var føroyskt og norðurlendskt met
Nr. 17 in 400 m frí við tíðini 3:42.31

North Sea Swim Meet 2014
Gull í 800 m frí við tíðini 7:46.62 (nýtt stevnumet)

EM 2014 á langgeil í Berlin
Pál Joensen luttekur á EM á langgeil í Berlin í august 2014. Hann luttekur í 1500 m frí og í 800 m frí. Hann vann silvur í 1500 m frí við tíðini 14:50.59. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.93. Tveir dagar seinni vann hann aftur silvur, hesaferð í 800 m frí.
Silvur í 1500 m frí við tíðini 14:50.59.
Silvur í 800 m frí við tíðini 7:48.49.

100 FM gullheiðursmerki
Á FM í Havn í mai 2014 vann Pál Joensen fyrst sítt FM gullheiðursmerki nummar hundrað íroknað liðkappingar hin 17. mai og dagin eftir, hin 18. mai vann hann eisini sítt FM gullheiðursmerki nummar 100 í einstaklingakappingum og løtu seinni vann hann eisini sítt FM gullheiðursmerki nummar 101 í einstaklingakappingum.

Danish Open 2014 á langgeil
Gull í 1500 m frí við tíðini 15:12.20
Silvur í 400 m frí við tíðini 3:51.45, sum var hansara 6. besta tíð nakrantíð og triðbesta tíð í stuttibuksum. Mads Glæsner vann kappingina
Nr. 5 í 200 m frí við tíðini 1:51.05.

Eysturdanska meistarastevnan á langgeil 2014
Gull í 1500 m frí við tíðini 15:26.86
Gull í 800 m frí við tíðini 8:05.62
Gull í 400 m frí við tíðini 3:54.64
Silvur í 200 m frí við tíðini 1:52.87

Duel in the pool 2013 - Evropa móti USA
Pál Joensen luttók í svimjistevnuni Duel in the Pool, sum er kapping millum teir bestu svimjararnir úr Evropa og USA. Í 2013 varð kappingin hildin í Glasgow í Skotlandi. Pál Joensen er ein av teimum bestu mannligu svimjarunum úr Evropa, sum vórðu tiknir út til hesa kapping. Ongin mannligur danskur svimjari varð úttikin, tvær danskar kvinnur vóru úttiknar: Jeanette Ottesen og Lotte Friis. Fyrsta dagin gjørdist Pál nummar 8 av 8 svimjarum í 400 metrum frí hjá monnum við tíðini 3:45.80. Dagin eftir vann Pál eitt silvurheiðursmerki í 800 m frí við tíðini 7:39.69, gull og bronsa fór til USA. Samlaða kappingin endaði við at USA vann við bert einum stigi 132 móti 131.
Silvur í 800 m frí við tíðini 7:39.69
Nr. 8 í 400 m frí við tíðini 3:45.80

EM 2013 á stuttbana í Herning
Pál Joensen luttók á EM 2013 á stuttgeil í Herning í døgunum 12. til 15. desember 2013. Har vann hann silvur í 1500 metrum frí hjá monnum.
Silvur í 1500 m frí við tíðini 14:35.99
Nr. 21 í 400 m frí við tíðini 3:45.92
Nr. 26 av 81 í 200 m frí við tíðini 1.47.03

DM 2013 á stuttbana
Gull í 800 m frí við tíðini 7:44.49
Silvur í 1500 m frí við tíðini 14:41.17.

DM 2013 á langbana
 Bestu tíð í 800 m frí við tíðini 8:03.77 (vann ikki gull orsakað av ov seinari tilmelding)
 Gull í 400 m frí við tíðini 3:54.17
 Gull í 200 m frí við tíðini 1:50.63

HM 2012 á stuttgeil í Istanbul

Í desember 2012 luttók Pál Joensen á HM í svimjing á stuttgeil (25 m) í Istanbul. Sunnukvøldið 16. desember 2012 svam hann seinasta riðil í 1500 m frí, hann svam teinin somikið skjótt, at tað eydnaðist honum at vinna sítt fyrsta HM heiðursmerki. Hann kom á mál við tíðini 14:36.93. Nummar eitt gjørdist upprunaliga danin Mads Glæsner við tíðini 14:30.01, men í juni 2013 misti hann gullheiðursmerkið orsakað av positivari dopingroynd, nummar tvey gjørdist upprunaliga 18-ára gamli italiumaðurin Gregorio Paltrinieri við tíðini 14:31.13 í juni 2013 bleiv silvuri hjá honum broytt til gull, , Men, í februar 2014 hendi tað, at Glæsner fekk sítt gull heiðursmerki aftur, eftir at hava kært avgerðina um at hann skuldi missa gull heiðusmerki og fekk viðhald. Hetta førir við sær at heiðrsmerkið hjá Pál í hesi kapping nú aftur er bronsa. Pál luttók eisini í 400 m frí til hesa kapping, tað eydnaðist honum at koma í finaluna, sum hann svam 14. desember. Hann endaði upprunaliga sum nummar seks við tíðini 3:42.23. Í juni 2013 misti Mads Glæsner sítt heiðursmerki í hesi kapping, og hinir sum komu honum næstur rykkja sostatt eitt pláss upp. Pál fær tó ikki heiðursmerki í hesi kapping, men gjørdist nú nummar 5. Hetta úrslitið verður ikki broytt orsakað av kæruni hjá Glæsner, hann fekk bara viðhald viðvíkjandi gull heiðursmerkinum í 1500 m frí í hesi kapping.

 nr. 2 í 1500 m frí við tíðini 14:36.93
 nr. 5 í 400 m frí við tíðini 3:42.23

Summar-OL 2012 í London
Pál Joensen luttók á Summar-OL 2012 í London. Hann kvalifiseraði seg til tríggjar kappingar, tvær einstaklingakappingar og eina liðkapping:  400 m frí, 1500 m frí og 4 x 200 m frí. Hann svam seg ikki í nakra finalu. Vónirnar vóru serliga stórar til 1500 metrar frí, men hann svam langt frá síni bestu tíð og gjørdist nummar 17. Besta úrslitið fekk hann í 400 metrar frí, har hann gjørdist nummar 10.
Nr. 10 í 400 m frí við tíðini 3:47.36.
Nr. 13 í 4 x 200 m frí við tíðini 7:15.04.
Nr. 17 í 1500 m frí við tíðini 15:18.42.

Danish Open 2012
Pál Joensen luttók í døgum frá 22. mars til 25. mars 2012 í donsku svmjistevnuni Danish Open í Brønshøj. Hann svam somikið skjótt í 400 metrum frí, at hann kvalifiseraði seg til OL 2012 á hesum teini. Hann svam tvey sekund undir kravtíðina, sum er 3:48.92. Hann svam eisini 1500 m frí og so svam hann uppá tíð í 200 m frí, fyri at vita, um hann kundi luttaka í stafettini í 4x200 m frí fyri Danmark á OL 2012, og tað eydnaðist.
Gull í 400 m frí við tíðini 3:46.84 (nýtt føroyskt met)
Gull í 200 m frí við tíðini 1:48.98 (nýtt føroyskt met)
Gull í 1500 m frí við tíðini 15:04.39 (Tryggjaði sær plássið til OL í 1500 m frí, hann kláraði kravtíðina, tá hann gjørdist nummar 4 til HM 2011, men kravið er at klára stabilitetstíð undir 15:25.51, og tað kláraði hann væl og virðiliga)
 Kvalifiserað tíð til OL í 4x200 m frí við samlaðu tíðini 7:15.38, sum var nýtt danskt og norðurlendskt met, saman við Mads Glæsner, Anders Lie og Daniel Skaaning.

EM í svimjing á stuttbana 2011
Pál Joensen luttók í 1500 m, 400 m og 200 m frísvimjing á Europameistarastevnu á stuttbana í Szczecin (Stettin) í Póllandi í døgunum 9. til 11. desember. Hann gjørdist nummar fýra í 400 m frí við tíðini 3:41.05, vinnari gjørdist Paul Biedermann við tíðini 3:38.65. Pál gjørdist nummar fimm í 1500 m frí við tíðini 14:37.83. Vinnari í 1500 m frí gjørdist Mateusz Sawrymowicz við tíðini 14:29.81, danin Mads Glæsner vann silvur í 1500 m frí og í 400 m frí. Seinasta dagin á EM svimjistevnuni svam Pál 200 m frí. Hann gjørdist nummar 32 við tíðini 1:47.56.

World Cup 2011
Pál Joensen luttók á einari World Cup svimjistevnu í 2011, tað var tann stevnan, sum var í Stokkhólmi 15. og 16. oktober 2011. Pál vann gull í 1500 m frí hjá monnum við tíðini 14:52.00 og bronsu í 400 m frí við tíðini 3:45.50. Vinnari í 400 m frí gjørdist týskarin Paul Biedermann við tíðini 3:43.45.

HM 2011 í svimjing í Shanghai
Pál Joensen luttók á heimsmeistara svimjistevnu á langgeil í Shanghai í Kina í juli 2011. Hann luttók í 800 metrum og 1500 metrum frísvimjing. Hann svam innleiðandi í 800m frí 26. juli og svam við næstbestu tíðini av øllum, tíðin var 7:45.55, sum var nýtt føroyskt met og nýtt norðurlendskt met. Bæði føroyska og norðurlendska meti vóru betraði við 7-8 sekundum. Pál átti sjálvur gamla føroyska metið, tað var frá EM 2010, gamla norðurlendska metið átti Mads Glæsner. Pál var einsti norðurlendingur, sum svam seg víðari í finaluna í 800m frí. Í innleiðindi riðlunum var tað bara kinverjin Yang Sun sum svam skjótari enn Pál, hann svam við tíðini 7:45.29. 27. juli svam Pál finaluna í 800 metrum frí hjá monnum, hann gjørdist nummar fimm við tíðini 7:46.51. Vinnari gjørdist Yang Sun úr Kina við tíðini 7:38.57, nummar tvey gjørdist Ryan Cochrane úr Kanada við tíðini 7:41.86, nummar trý gjørdist Kis Gergo úr Ungarn við tíðini 7:44.94, nummar fýra gjørdist Oussama Mellouli úr Tunesia við tíðini 7:45.99. Pál var sum nevnt nummar fimm, Chad La Tourette úr USA nummar seks, Peter Vanderkaay nummar sjey og Sébastien Rouault nummar átta.
30. juli svam Pál 1500 metrar frí í innleiðandi riðlunum, hann svam sætt skjótastu tíðina av øllum riðlunum, tíðin var 14:56.66, sum var nýtt føroyskt og norðurlendskt met, Pál átti sjálvur bæði metini áðrenn. Tíðin rakk til eitt finalupláss og tryggjaði Pál luttøku í Olympisku Leikunum 2012 fyri Danmark. Allir sum kvalifiseraðu seg til finaluna svumu undir 15 minuttir, hetta er skjótasta ið nakrantíð er svomið av átta teimum skjótastu í innleiðandi til HM í svimjing.
31. juli svam Pál Joensen saman við sjey øðrum svimjarum í HM finaluni í 1500 metrum frí hjá monnum. Pál lá á einum triðja plássi líka til teir høvdu svomið umleið 1300 metrar, tá kom Gergo Kis ájavnt við Pál og stutt eftir svam hann eitt vet framum Pál og tók bronsuna. Pál gjørdist nummar fýra við tíðini 14:46.33, sum var persónligt, norðurlendskt og føroyskt met, hann svam heili 10 sekund skjótari enn dagin fyri í innleiðandi og heili 25 sekund undir kravtíðina til OL. Tað vóru teir somu sum vunnu gull, silvur og bronsu í hesi kappingini, sum í 800 metrum frí. Vinnarin Yang Sun setti nýtt heimsmet við tíðini 14:34.14, harvið tók hann elsta metið í svimjing, sum Grant Hackett setti 10 ár og tveir dagar frammanundan hin 29. juli 2001. Úrslitið av HM-kappingini í 1500 m frí 31. juli 2011:
 1. Yang Sun úr Kina - 14:34.14 heimsmet
 2. Ryan Cochrane úr Kanada - 14:44.46
 3. Gergo Kis úr Ungarn - 14:45.66
 4. Pál Joensen úr Føroyum - 14:46.33
 5. Chad La Tourette úr USA - 14:52.36
 6. Peter Vanderkaay úr USA - 15:00.47
 7. Samuel Pizzetti úr Italia - 15:15.81
 8. Yohsuke Miyamoto úr Japan - 15:20.67

Oyggjaleikir 2011 á Isle of Wight
Pál Joensen luttók í 15 svimjikappingum til Oyggjaleikirnar á Isle of Wight, sum vóru í døgunum 25. juni til 1. juli 2011. Pál vann 8 gull, 4 silvur og 1 bronsu heiðursmerki.
 Menn 100m frí, gull við tíðini 51.16
 Menn 200m frí, gull við tíðini 1:49.83
 Menn 400m frí, gull við tíðini 3:54.02
 Menn 1500m frí, gull við tíðini 15:28.85
 Menn 400m blandað, gull við tíðini 4:23.10
 Menn 200m bringu, gull við tíðini 2:15.96
 Menn 4x50m frí (lið), gull við tíðini 1:33.59 (hinir vóru Magnus Jákupsson, Heðin Lisberg Olsen og Pauli Øssursson Mohr
 Menn 4x100m frí (lið), gull við tíðini 3:23.10
 Menn 100m blandað, silvur við tíðini 58.81
 Menn 200m blandað, silvur við tíðini 2:03.18
 Menn 4x50m blandað (lið), silvur við tíðini 1:43.23
 Menn 4x100m blandað (lið), silvur við tíðini 3:47.81
 Menn 100m bringu, bronsu við tíðini 1:03.78

World Cup 2010 í Stokkhólmi
Pál Joensen vann bronsu í 400 metrum frí á World Cup stevnuni í Stokkhólmi 6. november 2010 við tíðini 3:46.13. Vinnarin av hesi kapping gjørdist Paul Biedermann úr Týsklandi við tíðini 3:41.27, sum eisini er heimsmeistari á hesum teini. Biedermann eigur eisini heimsmeti í 400 metrum frí. Silvurvinnari gjørdist Yannick Agnel úr Fraklandi við tíðini 3:41.42.

World Cup 2010 í Moskva
Pál Joensen vann tvey gull heiðursmerki í Moskva 2. og 3. november á World Cup svimjistevnu. Hann luttók í tveimum kappingum og vann báðar. Fyrst svam hann 400 metrar frí í tíðini 3:45.56. Dagin eftir, hin 3. november 2010, svam hann finaluna í 1500 metrum frí. Hann vann gull við tíðini 14:50.66.

World Cup 2010 í Berlin
Pál luttók á World Cup svimjistevnu í Berlin í Týsklandi 30. og 31. oktober 2010. Fyrra dagin svam hann 400 metrar frí. Hann svam innleiðandi um morgunin, har hann svam við næstbestu tíðini, sum var 3:46.76. Bara niðurlendingurin Job Kienhuis svam skjótari enn Pál í innleiðandi kappingini, tað gjørdi hann við 3/100 sekundi skjótari, Kienhuis svam við tíðini 3:46.73. Teir skjótastu átta svimjarnir komu víðari til finaluna, sum var seinnapartin sama dag. Vinnarin gjørdist týskarin Paul Biedermann, sum er heimsmeistari á sama teini og sum eigur heimsmetið í 400 m frí á stuttbana og á langbana. Hann vann gull við tíðini 3:42.31. Pál vann silvur við tíðini 3:44.45 og Job Kienhuis vann bronsu við tíðini 3:45.27.  Dagin eftir, hin 31. oktober 2010, svam Pál finaluna í 1500 metrum frí. Hann gjørdist nummar tvey og vann sostatt silvur við tíðini 14:47.39. Vinnarin av 1500 m frí á stuttgeil gjørdist niðurlendski Job Kienhuis við tíðini 14:40.11. Jan Wolfgarten úr Týsklandi vann bronsu.

2010 European Swimming Championships - Svimjikapping um Europameistaraheitið 2010 í Budapest
Pál Joensen luttók í EM svimjikappingini á langbana í Budapest í Ungarn í august 2010, har kappast varð um europameistaraheitið. Pál luttók í 1500 metrum frí. Innleiðandi svimjingin var 10. august, og finalan við 8 luttakarum var svomin 11. august. Pál svam í fyrsta av trimum riðlum. Hann vann sín riðil í innleiðandi svimjingikappingini við tíðini 15:04.05. Í seinasta riðlinum svam ein italienari skjótari enn Pál, tað var Samuel Pizzetti, sum svam við tíðini 15:03.32. Pál svam sostatt við næstbestu tíðini í innleiðandi svimjikappingini í 1500 m frí hjá monnum á langbana. Danin Mads Glæsner gjørdist nummar 9 og kom tí ikki í finaluna. Pál var einasti norðurlendingurin, sum svam í finaluni, sum varð 11. august. Úrslitið av finaluni gjørdist, at Pál vann silvur við tíðini 14:56.90, sum var tað skjótasta, ið Pál nakrantíð hevur svomið í 50 metra hyli til tá, tíðin var eisini nýtt Norðurlendskt met og sjálvsagt eisini nýtt føroyskt met. Tað gjørdist franskmaðurin Sébastien Rouault, ið vann gull við tíðini 14:55.17. Bronsu heiðursmerkið fór til italienaran Samuel Pizzetti, sum dagin fyri var tann einasti sum svam skjótari enn Pál. Úrslitið av kappingini (navn, land og tíðir hjá gull, silvur og bronsu vinnarunum):

 1 Sébastien Rouault, Frakland, 14:55.17.
 2 Pál Joensen, Føroyar, 14:56.90.
 3 Samuel Pizzetti, Italia, 14:59.76.

Great London Swim 2010 - Havsvimjing fyri elitusvimjarar
Pál Joensen varð boðin við til árligu svimjikappingina Great Swim í London, har umleið 5000 fólk luttóku. Elitusvimjarar svimja fyri seg sjálvar, har luttóku olympiskir vinnarir, evropameistarir og heimsmeistarir. Pál Joensen gjørdist nummar fýra við tíðini 16:47.45. Tíðirnar hjá 4 teimum bestu vóru hesar:
 Thomas Lurz, Týskland, 16:42:57
 Ky Hurst, Avstralia, 16:43:67
 Petar Stoychev, Bulgaria, 16:44:29
 Pál Joensen, Føroyar, 16:47:45

Vann gull og bronsu í Suðurafrika
Pál Joensen luttók á altjóða svimjistevnu í Durban í Suðurafrika í apríl 2010, sum nevnist Telkom SA National Aquatic Championships 2010. Pál luttók í 800 metrum frí og 1500 metrum frí á langbana. Pál vann gull á 800 metrum frí við tíðini 7:58.92. Pál vann bronsu í 1500 m frí við tíðini 15:21.84. Vinnari av 1500 m frí gjørdist Heerden Herman úr Suðurafrika við tíðini 15:06.75.

Fina World Cup 2009 í Berlin - Norðurlendskt met
15. november svam Pál Joensen finaluna í 1500m frí á stuttbana til World Cup í Berlin . Pál vann silvur og setti nýtt norðurlendskt met við tíðini 14:32.15. Hann átti sjálvur metið frammanundan, tað setti hann í Stokkholmi 4 dagar frammanundan.

Fina World Cup 2009 í Stokholm - Norðurlendskt met
11. november svam Pál Joensen finaluna í 1500m frí á stuttbana til World Cup í Stokkholm . Pál vann silvur og setti nýtt norðurlendskt met við tíðini 14:32.59. Hann átti sjálvur metið frammanundan, tað setti hann í Moskva 4 dagar frammanundan. Tá var hann fyrsti føroyingur nakrantíð, sum hevur sett norðurlendskt met í svimjing. Italienarin Federico Colbertaldo vann kappingina og danin Mads Glæsner gjørdist nr. 3. Tíðirnar sóu soleiðis út hjá teimum trimum:
 Federico Colbertaldo 14:28.35
 Pál Joensen 14:32.59 (Norðurlendskt met)
 Mads Glæsner 14:39.88

Fina World Cup 2009 í Moskva - Vann gull og setti norðurlendskt met
7. november 2009 vann Pál gull í Moskva á 1500m frí á stuttbana við tíðini 14:32.64. Kappingin nevndist FINA World Cup. Samstundis setti Pál nýtt føroyskt met og nýtt norðurlendskt met. Við hesi tíðini var Pál Joensen bert 3.13 sekund frá heimsmetinum. Inntil tá (nov. 2009) má hetta sigast at vera størsta føroyska ítróttarbragdið nakrantíð.

FINA World Championships 2009 - Heimsmeistaraskapið í svimjing
Pál Joensen luttók í svimjikapping um heimsmeistaraheitið í Rom, Italia í 2009. Pál luttók í 400 m, 800 m og 1500 metrum í frísvimjing. Hann svam ikki sínar bestu tíðir og kom ikki víðari í finaluna. Besta úrslitið hjá honum gjørdist eitt 17. pláss í 1500 metrar frí hjá monnum. Tað var tunesiski Oussama Mellouli, sum gjørdist heimsmeistari í 1500 m frí, Ryan Cochrane úr Kanada vann silvur og Sun Yang úr Kina vann bronsu. Danin Mads Glæsner gjørdist nummar 10.

European Short Course Swimming Championships 2009 - Svimjing um Europameitaraheitið á stuttbana 2009
Pál Joensen luttók í svimjikapping um europameistaraheitið, sum var í Istanbul í 2009. Hann svam innleiðandi 400 metrar og kom víðari til finaluna, men hann avlýsti finaluna. Hann svam eisini 1500 metrar frí hjá monnum og kom víðari í finaluna. Hann gjørdist nummar 7 í 1500 metrar frí við tíðini 14:38.00. Vinnarin gjørdist Jan Wolfgarten úr Týsklandi við tíðini 14:20.44, italienarin Federico Colbertaldo vann silvur við tíðini 14:25.68, danin Mads Glæsner vann bronsu við tíðini 14:26.74.

Oyggjaleikir 2009 á Álandi
Pál Joensen vann fleiri gull heiðursmerki og setti fleiri føroysk met á Oyggjaleikum 2009 á Álandi:
 Menn 100m Frí 00:50.04
 Menn 1500m Frí 15.44.68
 Menn 200m Bringu 02:16.06
 Menn 200m Frí 1:47.76
 Menn 400m Frí 03:45.87
 Menn 50m Frí 23.19 (Deilt 1. pláss)

European Short Course swimming championship 2008 - EM á stuttbana (fyri vaksin) í Kroatia
Fýra mánaðir aftaná bragdið í Beograd, tá Pál gjørdist trýfaldur junior europameistari, slapp hann at royna seg millum teir vaksnu svimjararnir. Hesaferð var tað í Kroatia til kappingina um europameistaraheitið á stuttbana í desember 2008. Pál gjørdist nummar fimm á 1500 frí. Fimm teir bestu vóru hesir (navn, land og tíðir):
 Federico Colbertaldo, Italia, 14:24.21
 Vitaly Romanovich, Rusland, 14:29.64
 Samuel Pizzetti, Italia, 14:31.60
 Mads Glæsner, Danmark, 14:39.70
 Pál Joensen, Føroyar, 14:39.99

Trýfaldur Junior Europameistari 2008
Vann 3 gullheiðursmerki við evropameistaraskapið fyri juniorar í svimjing í Beograd, Serbia í august 2008. 400m frí við tíðini 3.51.44, 800m frí við tíðini 7.56.90 og 1500m frí við tíðini 15.18.37.

Oyggjaleikir 2007
Pál Joensen luttók á Oyggjaleikunum 2007 á Rodos í juli 2007. Hann vann 5 gull og 1 bronsu heiðursmerki og gjørdist eitt kent navn í Føroyum
 Menn 200 m frí, gull, 1:53.60
 Menn 400 m frí, gull, 4:00.23
 Menn 1500 m frí, gull, 15:48.25
 Menn 4x50 m frí, gull, 1:36.01
 Menn 50 m blandað, gull, 1:47.71
 Menn 100 m blandað, bronsu, 4:00.38

HM í svimjing 2007
Pál Joensen kvalifiseraði seg til HM í svimjing 2007 (fyri vaksin), hóast hann bert var 16 ára gamal. Stevnan varð hildin í Melbourne í Avstralia í døgunum 17. mars - 1. apríl 2007. Pál svam í kappingunum í 50 m, 100 m, 200 m, 400 m og 800 m frí. Hann svam seg ikki víðari til nakra finalu. Hann gjørdist nummar 34 í 800 m frí við tíðini 8:30.31, 36 í 1500 m frí við tíðini 16:23.56, 52 í 400 m frí.

Heiður

Ársins føroyski svimjari 2013, flest FINA stig og FM  heiðursmerki nummar 100
Pál vann heiðurin sum Ársins Svimjari 2013 eftir FM Stevnuna í Havn. Hann fekk eisini handað steyp, tí hann var tann svimjarin, ið fekk flest FINA stig undir einari kapping, tað gjørdi hann í 800 metrum frí. Á FM stevnuni fekk Pál handað síi FM heiðrsmerki nummar 100, og tað var gull. Av teimum 100 heiðursmerkjunum vóru yvir 80 av teimum gull heiðursmerki. Á FM stevnuni setti Pál nýtt føroyskt met í 100 m bringu við tíðini 1:03.00, og í 4 x 50 m frí við tíðini 1:35.06.

Ársins føroyska ítróttarnavn og Ársins ítróttarbragd
Seinastu árini hava føroyskir fjølmiðlar útnevnt føroyingar sum hava skarað framúr innan ymisk øki. Dimmalætting hevur útnevnt "Ársins Ítróttarbragd". Pál vann heiðurin "Ársins Ítróttarbragd 2007" í  februar 2008 saman við venjara sínum Jón Bjarnasyni. Kringvarpið hevur seinastu árini skipa fyri sendingini Stjørnuskot har m.a. "Ársins Føroyska Ítróttarnavn" verður kosið. Pál Joensen vann heiðurin í 2007, 2008 og 2009.  Í 2010 var ongin útnevndur til "Ársins Ítróttarbragd".

Keldur

 Yvirlit yvir finaluna í World Cup í Berlin 2009 í 1500m frí hjá monnum.
 Omegatiming.com Yvirlit yvir finaluna í World Cup 2009 í Stokholm 1500m frí hjá monnum.
 Omegatiming.com, yvirlit yvir finalutíðirnar frá World Cup 2009 úr Moskva 1500m frí hjá monnum.
 Svimjisamband Føroya
 SwimmingWorldMagazine.com
 Island Games 2009 in Åland
 Sportal.fo
 Sportal.fo
 Susvim
 Enska Wikipedia um "2009 FINA Swimming World Cup"
 Greatswim.org
 SSF.fo, Pál nr 4 av 5000 í London.
 Omegatiming.com, 30th LEN European Swimming Championships, Budapest, Hungary, August 4-15, 2010.
 The-Sports.org

Slóðir úteftir
 Swimrankings.net Persónlig met og úrslit hjá Pál Joensen.
 Susvim.mono.net, Suðuroyar Svimjifelag (SUSVIM)
 Svimjing.com
 SSF.fo, Svimjisamband Føroya

Føroyskir svimjarar
Føðingar í 1990
Svimjarar á Summar-OL 2012
Vágbingar


Irak

Irak (arábiskt: Jumhūriyat Al-ʿIrāq, kurdiskt: Komarê Iraq) ella Lýðveldið Irak er eitt hitt størsta og sterkasta landið í hesum parti í Miðeystri. Meginparturin av landinum er turr oyðimørk og berligt fjallalendi. Irak hevur mark við seks lond: Í vesturi hevur Irak mark við Jordan og Saudi-Arábia, í norðri við Sýria og Turkaland, í eystri við Iran, og í suðri við Kuveit. Høvuðsstaður er Bagdad og høvuðsmálið er arábiskt. Umleið 19 milliónir fólk hava atkvøðurætt á irakska tjóðartingsvalinum. Teirra millum eru hálv onnur millión irakar, sum búgva í øðrum londum. 90 prosent av inntøkunum hjá Irak koma frá oljuvinnuni.

Fólkið

Meginparturin av fólkinum eru muslimar og tala arábiskt. Í norðara parti í landinum búgva eisini um 4 milliónir kurdar.

Søga

Síðan Irak gjørdist lýðveldi í 1958, hevur politiskur ófriður javnan verið. Í 1980-árunum kríggjaðist Irak við Iran í samfull 8 ár, og tá ið Irak legði Kuveit undir seg, leyp stórt altjóða herlið á. Kríggið verður rópt Flógvakríggið (2. august 1990–28. februar 1991), og Irak tapti so dyggiliga.

Irak-kríggið

Tann amerikanska innrásin byrjaði 20. mars 2003. Amerikonsku royndirnar at skapa demokrati og samstundis Kríggið Móti Yvirgangi, hevur havt við sær at landið er gjøgnumdrivið av harðskapi, deyða og líðing. Tað rakar øll, men mest kvinnurnar. Meira enn ein millión irakiskar kvinnur eru í dag einsamallar um at uppihalda familjunum, og arbeiðsloysið er stórt. Áðrenn kríggið gingu tey flestu børnini í skúla, og kvinnur arbeiddu í stórum tali. Í dag eru teir almennu stovnarnir, har kvinnurnar starvaðust ikki til. Aðrasteðs, sum til dømis í Basra, hava trúarbólkar, sum hava serliga fatan av, hvussu kvinnur skulu vera, tikið valdið. Í dag sleppa kvinnur í Basra ikki at íðka ítrótt og noyðast at ganga við turriklæði.

Kríggið í Irak hevur kostað yvir 600 000 sivilum irakum lívið, vísir ein kanning, sum amerikanskir og irakskir granskarar hava gjørt í 2006 . Metingarnar hjá granskarunum fýra ferðir hægri enn tey tøl, irakska stjórnin higartil hevur almannakunngjørt um sivilt mannfall, bygt á upplýsingar frá líkhúsum og sjúkrahúsum. Granskararnir byggja hinvegin síni tøl á spurnarkanningar, sum eru gjørdar á rættiliga breiðum grundarlagi kring alt Irak. At 600 000 sivilir irakar eru falnir undir krígnum, svarar til, at 500 sivilfólk eru deyð hvønn einasta dag síðani amerikansku innrásina í mars mánaði í 2003.

Ein rúgva av palestinensum eru vorðnir heimleysir av ófriðinum, sum hevur merkt landið síðani USA gjørdi innrás í 2003. Í 2003 búðu 34 000 palestinensar í Irak. ST hjá kommessiónin fyri flóttafólk metir, at talið nú er minkað niður í 10 000-15 000.

Kríggið í Irak hevur nærum kostað USA tað sama sum kríggið í Vjetnam. Amerikanska kongressin hevur latið gjørt eina nýggj frágreiðing um, hvussu nógv kríggj hava kostað USA, líka afturi frá 1775. Irak-kríggið verið líka dýrt fyri USA sum Vjetnamkríggið. Uppgerðin vísir, at Irak-kríggið, sum higartil hevur vart í fimm ár, hevur kostað amerikansku skattagjaldarunum umleið 3.074 milliardir krónur. Vjetnamkríggið, sum vardi í 10 ár, kostaði 3.170 milliardir krónur, við virðinum á dollaranum í dag. Tað er tó eitt sindur trupult at samanbera, millum annað orsakað av inflatiónsfaktorinum.

Hóast tað eru 11 ár síðan, at USA leyp á Irak, er støðan í landinum ófriðarlig og ótrygg. Amerikanski forsetin, Barack Obama, leggur nú eftir USA og tess sameindu í Irak. Obama heldur, at londini hava gjørt alt og lítið til tess at loysa flóttafólkakreppuna, sum hevur tikið seg upp aftan á kríggið í Irak. Irakkríggið er av, í øllum førum á pappírinum. Hósdagurin 29. des. í 2011 var almenni dagurin fyri endan á krígnum, sum byrjaði 20. mars 2003, men nógv ivast í, um unga irakska fólkaræðið er nóg sterkt til at standa á egnum beinum.

Politikkur

Hjúnalag

Irakiska stjórnin hevur gjørt eitt lógaruppskot í mars 2014, sum loyvir pedofili og neyðtøku innan karmarnar í hjúnalagi . Stjórnin ætlar at loyva monnum at gifta seg við 9 ára gomlum gentum, at gera tað lógligt fyri mannin at neyðtaka konu sína, umframt at tað skal tryggjast við lóg, at menn altíð skulu fáa foreldramyndugleikan í samband við hjúnaskilnað. Umframt nevndu broytingarnar mælir lógaruppskotið til, at tað ikki skal vera loyvt hjá muslimum at gifta seg við einum, sum ikki er muslimur, og so skulu kvinnur eisini hava avmarkaðan arvarætt . 21 av 29 umboðum í stjórnini taka undir við uppskotinum, sum skal samtykkjast í irakiska tjóðartinginum, áðrenn tað kemur í gildi. Higartil hava bæði gentur og dreingir skula verið 18 ár, áðrenn tey hava kunnað gingið saman í hjúnalag, men irakski løgmálaráðharrin, Hassan al-Shimari, sigur, at hetta aldursmarkið er brot á Sharia, og at tað tí eigur at verða broytt .

Landafrøði

Tá ið fruktagóða lendið fram við Evfrat og Tigris er frá, er tað mesta av Irak fjalla- og oyðimarkarlendi. Bara sættingurin av víddini er nýtilig landbúnaðarjørð, tí má Irak flyta inn stóran part av matvørunum, landinum tørvar.

Landslutir í Irak

1. Bagdad
2. Salah ad Din
3. Diyala
4. Wasit
5. Maysan
6. Al Basrah
7. Dhi Qar
8. Al Muthanna
9. Al-Qādisiyyah
10. Babil
11. Karbala
12. An Najaf
13. Al Anbar
14. Ninawa
15. Dahuk
16. Arbil
17. At Ta'mim
18. Sulaymaniyah

Hygg eisini at

 Bagdad
 Flógvakríggið
 Kríggið ímillum Iran og Irak
 Miðeystur
 Asia

Keldur

Asia
Miðeystur


Bagdad

Høvuðsstaður Iraks, Bagdad (arabiskt; بغداد), er fram við Tigris. Hann er størsti býur í Irak og miðdepil í fyrisiting og handli. Í býnum renna saman gamalt og nýtt, avgamlar moskur, nútímans háhús og trongligir basarar. Bagdad hevur verið miðstaður í islamskari mentan í meiri enn túsund ár. Bagdad var áður høvuðsstaður í tí veldiga arabiska ríkinum. Tá blómaði býurin og var skrýddur við prýðiligum borgum og øðrum listaverkum. Meginparturin av tí gamla Bagdad er nú burtur, men á grundini er vaksin upp ein tíðarhóskandi stórbýur. Úr Bagdad gongur jarnbreyt til Basra við Persarahavið.

Vinabýir

  Keiro,  Egyptaland, 1978
  Amman,  Jordan, 1989

Sí eisini
 Irak
 Miðeystur
 Asia

Keldur

Irak
Høvuðsstaðir í Asia
Miðeystur


Arabiskt mál

Arabiskt mál (arabiskt; الْعَرَبيّة, al-ʿarabiyyah ella bara عَرَبيْ ʿarabī), er í afroasiatiska málættin, semitiska greinin. Um 206.000.000 fólk tosa okkurt frábrigdi av arabiskum. Hóast standardarabiskt, sum er eitt tillagað frábrigdi av klassiskum arábiskum, er alment mál í arabiskum londum, eru tað vanliga bert fólk við góðari útbúgving, sum duga tað hampiliga væl. Koranin er skrivað á klassiskum arabiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá muslimum. Tað arabiska stavraðið hevur 28 bókstavir og skriftmálið verður skrivað frá høgru til vinstru. Arabiskar dialektir verða talaðar í Norðurafrika (frá Maghreb í Marokko til Egyptaland) og í Miðeystri (frá Palestina/Ísrael til Irak, og úr Sýria til Jemen). Maltesiskt er eisini ein arabisk dialekt. Hóast felagsheitið "arabiskt" (av átrúnaðarligum og politiskum orsøkum) verður brúkt, so er talan "de facto" um fleiri ymiskt "arabisk" mál, har fólk ikki skilja hvønn annan.

Stavraðið

Mál í Afrika
Mál í Asia
Semitiskt mál


Kinesiskt mál

Kinesiskt mál ella kinverskt (kinesiskt; 汉语/漢語, Hànyǔ, 中文 ella Zhōngwén) er í grundini fleiri skyld mál, har mandarinskt, sum er móðurmál hjá um 875.000.000 fólkum, er tað størsta, og tað er eisini standardmál í Kina. Kinesisk mál eru móðurmál hjá meira enn 1.200.000.000 fólkum, harav meginparturin býr í Kina og um 22.000.000 í Teivan. Í kinverska teknmálinum eru mong túsund tekn. Hvørt tekn er orð ella hugtak og ikki ljóð sum í okkara skriftmáli.

Kinesiskt er størsta málið í Fólkalýðveldi Kina. Harumframt er kinesiskt høvuðsmálið í Lýðveldið Kina, Hongkong, Makao og Singapor.

Mál í Asia
Kinesiskt skriftmál


God Save the Queen

God Save the Queen er tjóðsangur hjá Stóra Bretlandi, Avstralia, Kanada, Jamaika, Bahamaoyggjar, Tuvalu og Nýsælandi.

Tekstur

God save our gracious Queen,
Long live our noble Queen,
God save the Queen:
Send her victorious,
Happy and glorious,
Long to reign over us:
God save the Queen.

O Lord, our God, arise,
Scatter her enemies,
And make them fall.
Confound their politics,
Frustrate their knavish tricks,
On Thee our hopes we fix,
God save us all.

Thy choicest gifts in store,
On her be pleased to pour;
Long may she reign:
May she defend our laws,
And ever give us cause
To sing with heart and voice
God save the Queen.

Bretland


Læsesal Vest

Læsesal Vest ella granskingarlesistovan á Kongliga Bókasavninum (danskt: Det Kongelige Bibliotek) er partur av Danska Tjóðbókasavninum (danskt: Danmarks Nationalbibliotek), sum heldur til í Den Sorte Diamant á Slotsholmen í Keypmannahavn, Danmark. Lesistovan er frá tíðini, tá Fríðrikur III kongur stovnaði Kongliga Bókasavnið, og hevur hildið til ymsastaðni.

Endamálið við lesistovuni er

 at gera tað gjørligt at granska tilfar, ið bert kann nýtast á lesistovuni
 at veita brúkarum atgongd til eitt stórt handbókasavn
 at veita brúkarum fast granskingarpláss

Lesistovan er ætlað

 lærda háskúlanum í Keypmannahavn
 granskarum innan- og uttanlands
 øðrum, ið leita sær vitan á hægri støði

Handbókasavnið á lesistovuni er í tveimum hæddum og telur um 65.000 bind. Tað fevnir um fleiri yrkisgreinir hjá Kongliga Bókasavninum, tó serliga hugvísindi og gudfrøði.

Slóðir

 Læsesal Vest
 Det Kongelige Bibliotek

Bókasøvn
Danmark

da:Den Sorte Diamant#Læsesal Vest


Tbilisi

Tbilisi er høvuðsstaður Georgias. Høvuðsstaðurin í Georgia er bygdur í brøttu líðini niðan frá Kuraá. Tbilisi er av sonnum fjølmentaður býur, stutt hvørt frá øðrum eru sýnagoka, moska, georgisk basilika (fornkirkja), armensk kirkja og persisk eldtilbiðjaratempul.

Vinabýir

 Saarbrücken, Týskland (1975)
 Nantes, Frakland (1979)
 Ljubljana, Slovenia (1979)
 Innsbruck, Eysturríki (1982)
 Yerevan, Armenia (1996)
 Atlanta, USA (1987)
 Palermo, Italia (1987)
 Bristol, Ongland (1988)
 Bilbao, Spania (1989)
 Ankara, Turkaland
 Kiev, Ukraina (1999)
 Astana, Kasakstan (2005)
 Merdivenköy, Turkaland

Sí eisini

 Georgia
 Evropa

Georgia


Mikael Blak

Mikael Blak (føddur 1979) er ein føroyskur tónleikari, tónaskald og tónleikaframleiðari. Hann spælir á fleiri ymisk ljóðføri eitt nú bass og kontrabass. Hann er basspælari í punk-bólkinum 200. Harumframt hevur hann spælt bass við eitt nú Eivør Pálsdóttir. Hann var ein av tónleikarunum, sum spældu til Summartónar 2012. Mikael er sonur kenda tónleikaran og tónasmiðin Kristian Blak. Teir báðir eru, saman við øðrum, limir í klassiska tónleikabólkinum Yggdrasil, Kristian er leiðari og spælir klaver, og Mikael spælir bass. Mikael hevur framleitt fløguna Á fold eru túsund gudar hjá Hanus G. Johansen, fløgan kom út í november 2012.

Komponerað tónleik til virðisløntir filmar
Mikael Blak hevur komponerað løg til stuttfilmarnir Summarnátt og Vetrarmorgun hjá Sakaris Stórá. Summarnátt vann tann allarfyrsta Geytan, ið er ein føroysk filmsheiðursløn. Tey fýra løgini sum mynda soundtrackið í Summarnátt hava hesi heiti: ”Byrjan”, "Dýrdarfall”, ”Summardáar” og ”Summarnátt”. Stuttfilmurin Vetrarmorgun vann eina virðisløn á einum av heimsins størtstu filmsfestivalum, á Berlinaluni 2014. Filmurin vann í bólkinum The Special Prize of the Generation 14plus International Jury.

Útgávur

Við 200
 2001 - Tveyhundrad Prosent, TUTL. Mikael spælir bass, keybords, guitar, Synthesizer [Moog]. Mikael, Uni Árting og Niels Arge Galán hava skrivað sangirnir.
 2005 Viva la Republica
 2006 Graceland
 2008 200 Decibel
 2009 Stokkhólmssyndromið
 2012 VENDETTA!

Spælir ymisk ljóðføri
 Eivør, 2000, TUTL (kontrabass)
 Teitur – The Singer, 2008, Playground Music Scandinavia (bass)
 Clickhaze – EP, Tutl, 2002. Mikael spælir her: Acoustic Bass, Organ [Hammond], Synthesizer [Moog].
 Kristian Blak & Yggdrasil (8) – Risastova, Tutl, 2006. Mikael spælir bass.
 Tobias Fröberg – Somewhere In The City, FireEgg Recordings , 2006. Bass.

Filmstónleikur
2013 - Gjørdi fleiri løg til stuttfilmin Vetrarmorgun, sum vann virðisløn á Berlinaluni 2014.
2012 - Gjørdi fýra løg til stuttfilmin Summarnátt, sum vann fyrstu føroysku filmsvirðislønina Geytan.

Keldur

Slóðir úteftir

Føroyskir tónleikarar
Føroysk tónaskøld
Føroysk filmsfólk
Havnafólk
Føðingar í 1979


Stóruvøtn

Á markinum ímillum Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóruvøtn (á enskum: Great Lakes). Í USA og Kanada eru fimm stór fesk vøtn: Superior vatn, Michiganvatn, Huronvatn, Erievatn og Ontariovatn. Tey eru bundin saman í eina stóra skipan. Haðani rennur St. Lawrenceá gjøgnum Kanada út í Atlantshav. Hesi vøtn rúma um fimtingin av øllum vatni í heiminum. Bara Michiganvatn, vinstrumegin, er sunnan fyri markið. Ímillum vøtnini eru grivnar siglingarveitir, og samband er við St. Lawrenceá, sum rennur út í Atlantshav. Í Niagaraá, sum rennur úr Erievatni í Ontariovatn, eru hinir viðgitnu Niagarafossar. Rundan um tey stóru vøtnini og fram við ánni er nógvur ídnaður, sum dálkar vatnið. Serliga Erievatn er illa dálkað. Har eru stórir ídnaðarbýir, so sum Buffalo í New York, Cleveland í Ohio og Detroit í Michigan.

Kanada
Vøtn í USA


Stóru Grasfløturnar

Miðskeiðis í Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóru Grasfløturnar ella prerian, sum lendið eisini verður kallað (á enskum: Great Plains). Á hesum óføra víða lendið er heitt og turt um summarið og kuldi og kavi um veturin. Trø vaksa bara við áir og vøtn. Fyrr, tá ið fløturnar vóru albeittar við síðum grasi, gingu fleiri milliónir visundar har. Nú eru fløturnar veltar. Mesta grøðin er hveiti og mais.

Kanada
Landafrøði hjá USA


Vancouver

Vancouver í British Columbia á vesturstrondini í Kanada er ein væl umtóktur býur. Mong vilja fegin sleppa at búgva har, og stór framgongd er í ídnaðinum. Havnin frystir ikki um veturin og liggur tí væl fyri til handilssamstarv við lond í Asia hinumegin Kyrrahav. Mong kinversk húski, helst úr Hongkong, búsettu seg her, áðrenn Hongkong fór undir kinverskt yvirræði í 1997.

Vinabýir
 Odessa, Ukraina (1944)
 Yokohama, Japan (1965)
 Edinburgh, Skotland, Stóra Bretland (1978)
 Guangzhou, Kina (1985)
 Los Angeles, Kalifornia, USA (1986)
 Seoul, Suðurkorea (2007)

Sí eisini
 Victoria

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíða: www.vancouver.ca
Vancouver, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Kanada


Burma

Burma (burmesiskt: Pyi-daung-zu Myan-ma Naing-ngan-daw), eisini nevnt Myanmar, er eitt land í Suðurasia við umleið 55 milliónum íbúgvum. Burma hevur mark við 5 lond: Í vesturi hevur Burma mark við Bangladesj og India, í norðri við Kina, í eystri við Laos og Teiland. Burma er sera fátækt land, sjálvt um tað hevur náttúruríkidømi, so er tað eftirland á næstan øllum økjum. Heilsuskipanin í Burma er tann ringasta í heiminum, WHO setti Burma sum nummar 190 á einum lista yvir lond bólkað eftir hvussu góða heilsuskipan tey høvdu. ST hevur boðað frá barnaarbeiði, sølu av menniskjum og manglandi tælufrælsi. Umheimurin veit lítið um Burma, sum hevur staðið í skugganum av máttmiklu grannalondum sínum Fólkalýðveldi Kina, India og Teilandi. Høvuðsstaður er Naypyidaw og høvuðsmálið er burmesiskt. Størsti býur er Rangoon. Við eini vídd á 676 578 km2 er Burma 40. størsta landi í heiminum.

Søga

Í 16. øld royndu tveir sterkir valdsharrar at byggja eitt stórt ríki í Burma. Fyrst í 16. øld var Burma í nógvum smáríkjum. Í 1531 gjørdist Tabinshwehti (1512 - 1550) kongur í einum ríki, nevnt Toungoo, sunnarlaga í landinum. Frá 1535 tók hann valdið yvir fólkinum, sum helt til á Irrawaddy-oyrunum, og hann tók eisini Pegu, høvuðsstaðin í kongsríkinum Mon fyri sunnan og gjørdi hann til høvuðsstað í ríkinum. Stutt eftir tók hann kongsríkið Pagan fyri norðan, men kom ikki so langt, at hann fekk lopið á Teiland, tí hann doyði í bardaga við monfólkið, sum hevði gjørt uppreistur. Í 1551 bardi svágur hansara Bayinnaung uppreisturin niður og arvaði trúnuna. Hann var mætastur av øllum burmesiskum hertakarum og tók Teiland; men meðan hann var á herferð, gjørdu fólk í høvuðsstaðnum Pegu uppreistur og løgdu stórar partar av býnum í oyði. Heimafturkomin knústi hann uppreisturin og endurreisti býin í miklari dýrd.

Tá ið landið fekk sjálvræði frá Stóra Bretland í 1948, løgdu myndugleikarnir seg eftir at føra ein politiskan og búskaparligan avbyrgingarpolitikk, sum hevur gjørt Burma, ið áður var so ríkt, til eitt av fátækastu londum í heiminum. Drúgvi uppreistur fjallafólksins og eirindaleyst hernaðarstýri síðan 1962 hava hildið burtur alla útlendska ávirkan. Hernaðarstýrið var frá 1962 til 2011.

Politikkur

Than Shwe var oddamaður í hernaðarliga einaræðisvaldinum í Burma. Burma var eins og Norðurkorea eitt serstakliga lukkað land. Tað kom serstakliga til sjóndar í 2008, tá ið ein ódn jarðlegði stórar partar av landinum. 100 000 fólk lótu lív, m.a. tí hernaðarvaldið ikki vildi loyva neyðhjálparfelagsskapum inn í landið. Than Shwe og stýrið hansara forfylgdi fleiri fólkasløgum í Burma. Fólk í vesturheiminum kenna kanska best Aung San Suu Kyi, ið vann friðarheiðursløn Nobels í 1991 fyri stríð sítt fyri frælsi í Burma. Sjálvt um flokkurin hjá Aung San Suu Kyi NLD vann valið í 1990, gjørdist hon ongantíð forseti í landinum. Tað forðaði herurin fyri. Herurin tók valdið í landinum, broytti navnið frá Burma til Myanmar og flutti høvuðsstaðin frá Yangon til Naypyidaw. Í 2011 var hernaðarstýrið koyrt frá, eftir at val hevði verið í 2010. Enn hevur herurin grundlógartryggjaðan rætt til sína umboðan í tjóðartinginum, og Aung San Suu Kyi er enn ikki sannførd um, at fólkaræði enn er á veg í landi hennara.

Fólkið

Í hálendinum fyri norðan, vestan og eystan búgva mong fólkasløg, til dømis shan-, akha-, karen- og kachinfólkið. Hesi fólk eru meiri enn fjórðingurin av fólkinum í Burma. Flestu teirra búgva í smáum bygdum og liva av sviðjubúnaði. Tey vilja ikki vita av, at fremmand leggja seg uppí, hvussu tey liva. Tað hevur havt við sær, at yvir 200 000 fólk (karenar og onnur fólkasløg) á hesum leiðum hava latið lív í frælsisbardaganum ímóti burmesiska stjórnarherinum.

Rohingya muslimar hava hildið til í Myanmar í mong ættarlið. Hóast hetta, hava teir aldrin verið góðkendir sum íbúgvar í Myanmar og eru leingi blivnir forfylgdir og illa viðfarnir. Tískil er tað ikki óvanligt at rohingyafólkini velja at flyta úr Myanmar. Hendan forfylgingin er blivin so ógvuslig, at í 2018 er ein triðingur av teimum 1,1 milliónum rohingyafólkinum flýggja úr Myanmar, tvørtur um markið til Bangladesj. Tað er umleið 300.000 fólk. Rohingyafólkini eru ikki væl lýdd millum buddistiska fleirtalið í Myanmar. Tí kann hugsast, at myanmarski herurin hevur fólkið við sær, í sínu harðrendu viðferð av rohingyafólkinum. Politiski leiðarin í Myanmar, Aung San Suu Kyi, er undir stórum trýsti frá útheiminum fyri at ikki handfara støðuna nóg væl.

Miðallívsævin í landinum er 65,28 ár. 10,1 % av fólkinum eru ikki lesifør.

Búskapur

Nógv náttúrutilfeingi er í Burma; har er ríkiligt av vatni, tí stóra áin Irrawaddi rennur suður ígjøgnum næstan alt landið, og lendið fram við henni er óføra fruktagott. Landaøkið á markinum ímillum Burma, Teiland og Laos verður nevnt Gylti Trýkanturin. Har dyrka fólk dreymsólju, sum er ein av fáu inntøkum teirra. Úr dreymsóljuni verður gjørt opium, sum er virðismikið evni, ið linnar pínu; men tað verður eisini nýtt til at gera harðvunnin drøgg. Tveir triðingar av øllum heroini í heiminum kemur úr Gylta Trýkanti. Dreymsóljan hevur hvítar, ljósareyðar ella purpurlittar blómur og kann gerast einar 120 cm høg. Opium verður gjørt úr plantusevjuni, ið rennur úr fræhylkinum, tá ein flika verður skorin í tað.

Rubinar og safirar eru ímillum mongu aðalsteinarnar, sum verða vunnir út í Norðurburma. Mong halda burmesisku rubinarnar vera teir fagrastu í heiminum, tí at teir hava ein so vakran djúpreyðan lit. Krystallrubinar eru ofta í kálkspatti. Í Burma er eisini nógv silvur, kopar, játa, blýggj, sink og tin, og har er nógv olja og gass.

Tekk er harður viður, men góður at arbeiða og tí nógv eftirspurdur og væl egnaður til dømis til hurðar og vindeygu, húsbúnað og gólv. Í tekktrænum er olja, ið stendur ímóti vatni og verjir væl fyri rusti. Um 70 % av øllum tekkskógi í heiminum veksur í hálendinum í Burma; men so nógv trø verða feld, at verður ikki farið at gróðurseta av nýggjum, er tekkskógurin næstan týndur um 2010.

Handil

Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA Factbook:

Landafrøði

Landslutir

 Ayeyarwady
 Bago
 Magway
 Mandalay
 Sagaing
 Tanintharyi
 Yangon
 Chin
 Kachin
 Kayin
 Kayah
 Mon
 Rakhine
 Shan

Myndir

Hygg eisini at

 Rangoon
 Asia

Asia


Marquesasoyggjar

Marquesasoyggjar (franskt: Îles Marquises ella Archipel des Marquises, marquesiskt: Te Henua Kenana ella Te Fenua `Enata) eru oyggjabólkur í Franska Polynesia í Kyrrahavinum. Marquesasoyggjar hevur bara umleið 8600 íbúgvar.

Fyrstu fólk, ið settu seg niður á Marquesasoyggjum fluttu av Sámoa um 100 f. Kr. Tá livdu tey mest av fiski, skjaldbøku og sjófugli; sum árini liðu, fóru tey eisini at dyrka jørðina. Tey bygdu sær hús á grótpallum og dyrkaðu gudar sínar í templum tætt við húsini. Marquesasoyggjar vóru fyrstu oyggjar í Polynesia, sum evropear granskaðu. Í 1567 fór spanski rannsóknarfarin Álvaro de Mendaña (1542 - oktober 1595) úr Callao í Peru í Suðuramerika at leita eftir oyggjum í Kyrrahavi. Árið eftir kom hann til Sálomonsoyggjar. Hann ætlaði at gera aðrar rannsóknarferðir og fáa fólk við sær at búseta seg á oyggjum í Kyrrahavi, tí fór hann aftur til Amerika at búgva seg út til eina rannsóknarferð afturat. Í apríl 1595 fór hann umsíðir av stað við um 380 monnum og konum innanborða. Loðsur á ferðini var portugisiski sjófarin Pedro Fernández de Quirós (1563 - 1615). Í juli komu tey til Marquesasoyggjar, har komu tey í bardaga við tey innføddu og drupu mong teirra. So var hildið fram, og á ferðini vestureftir leitaði Mendaña til fánýtis eftir Sálomonsoyggjum, men fann tær ikki og kom at enda til Santa Cruz. Ætlanir Mendañas miseydnaðust, og áðrenn árið var úti, doyði hann og mangir skipsfelagar hansara av hitasótt.

Myndir

Sí eisini

 Franska Polynesia
 Frakland
 Oseania

Kyrrahavsoyggjarnar


Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential er ein bók hjá Joel Osteen (f. 5. mars 1963 í Houston, Texas).

Í bókini tosar Osteen um, hvussu vit kunnu liva eitt ríkt og undurfult lív, og hvussu hetta ikki einans er ætlað teimum heilt fáu, men øllum sum líta á Gud. Tí tosar hann um at broyta lívsáskoðan okkara soleiðis, at vit hyggja longur enn vanligu eygu okkara síggja. Vit mugu byrja at síggja, skilja og eisini líta á teir sannleikar Orð Guds tosar um og byrja at gera hesar til veruleika í lívi okkara.

Á øllum støðum har bøkur verða seldar sært tú bókina sum Osteen hevur skrivað.

Bókin er býtt upp í sjey partar:

 Enlarge Your Vision.
 Develop A Healthy Self-Image.
 Discover The Power Of Your Thoughts And Words.
 Let Go Of The Past.
 Finding Strength Through Adversity.
 Live To Give.
 Choose To Be Happy.

Bókmentir


Tony Bennett

Tony Bennett (3. august 1926; upprunaliga navn: Anthony Dominick Benedetto) er ein amerikanskur stórband/jazz-sangari. Í august mánaða 2006 fylti Tony Bennett 80 ár. Hann varð føddur í august 1926 í New York City. Upprunaliga leikpalsnavn hansara var italienska/amerikanska navnið Joe Bari, men sjónleikarin Bob Hope mælti honum til at brúka sítt egitð navn, í amerikanskum formi. Í áratíggju hevur hann verið ein tann best umtókti listarligi amerikanski sangarin í USA bæði millum áhoyrarar og starvsfelagar. Hann er sangarin við vakrastu útgávuni av "They Can´t Take That Away From Me" hjá George Gershwin, "In My Solitude" hjá Duke Ellington og "The Way You Look Tonight" hjá Jerome Kern.

Slóðir

 Almenn heimasíða

Amerikanskir tónleikarar


Phil McGraw

Phillip Calvin McGraw (føddur 1. september 1950 í Vinita í Oklahoma) er ein amerikanskur sjónvarpsvertur. Hann er kendur undir navninum Dr. Phil.

Amerikanskir sjónvarpsvertir


Arnold Schwarzenegger

Arnold Schwarzenegger (føddur 30. juli 1947 í Thal í Styria, Eysturríki) var guvernørur í statinum Kalifornia í USA. Í 1980’unum og 90’unum var Schwarzenegger ein av teimum kendastu sjónleikarunum í heiminum. Hann var kendur fyri sínar væl umtóktu actionfilmar, sum til dømis “Terminator 2” og “Predator”. Hann gavst, tá hann gjørdist guvernørur í Kalifornia í 2003, men í 2012 byrjaði hann aftur sum sjónleikari við filminum “The Expendables 2”. “The Last Stand” í 2013 er hansara fyrsti høvuðsleiklutur í 10 ár. Fyri 2 ári síðani (í 2011) bleiv hann skildur frá konuni, Mariu Schiver, eftir at hann hevði viðgingið, at hann átti eitt barn við húshjálpini .

Schwarzenegger varð heimskendur sum actionstjørna í filminum "Terminator" frá ’84. Í ’91 fylgdi hann hesum filminum upp við "Terminator 2: Judgement Day" og í ´03 kom seinasti filmurin, "Terminator 3: Rise of the Machines", sum hann spældi við í. Eftir hetta varð sjónleikarin valdur til guvernør í Kalifornia og hann segði tí fyribils farvæl við Hollywoodheimin.

CBS News vil vera við, at Arnold Schwarzenegger er ein av teimum mongu, sum er ímóti nýggju lóggávuni í Arizona í 2010, sum krevur, at innflytarar skulu hava pappír á sær, sum prógva, at teir hava loyvi til at búgva í USA.

Útvortis ávísing
 Almenn heimasíða.

Kelda

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1947


Dead Rising

Dead Rising er eitt zombie-spæl til XBOX 360 sum kom út í september 2006. Tað var kunngjørt tá, at spælið eisini fór at vera útgivið til Nintendo Wii. Spælið til Wii kemur at eita Dead Rising: Chop Till You Drop. Myndir vísa at tað er í sama umhvørvi sum XBOX 360-spælið, men hevur verri grafikk, og færri zombies á skerminum.

Í spælinum er mann Frank West, ein myndafrásøgumaður sum leitar eftir einum scoop. Hetta hevur ført hann til ein lítlan bý (nevnt Willamette) í Colorado sum er fullur av zombies. Hann verður settur av av einari tyrlu, og er síðani fangaður í einum shoppingsentri.

Útvortis ávísing

 Dead Rising - The Official European Site

Telduspøl


Grand Theft Auto IV

Grand Theft Auto IV kom út í apríl 2008 til Xbox 360 og PlayStation 3. Tað er tað fjórða í tí sera kontroversiellu GTA-røðini av spølum hjá Rockstar Games.

Slóðir úteftir

 Grand Theft Auto IV Official website

Telduspøl


The Sims 2 Stuff packs

Stuff packs eru eyka tilfar til The Sims 2 telduspælið, sum gevur møguleika fyri eyka klæðum, møblum og øðrum. Nevnast kunnu t.d. Happy Holiday! Pack, Family Fun Stuff og Glamour Life Stuff.

The Sims 2: H&M Fashion Stuff
The Sims 2: H&M Fashion Stuff er ein eykapakki til The Sims 2. Umframt at brúka klæðir frá H&M, so ber eisini til at lata upp egnan H&M handil og skipa fyri H&M mótaframsýning. Hetta er fyrstu ferð, H&M brúkar telduspøl sum lið í sínari marknaðarføring. Nýggja Sims-spælið útkom 31. juni 2007 og varð ikki at fáa til keyps í handlunum hjá H&M, men einans í vanligum telduhandlum. Man má hava The Sims 2 fyri at spæla tað.

Slóðir

 Almenn heimasíða

Telduspøl


It's a Wonderful Christmas

It's a Wonderful Christmas er triðja jólafløgan hjá Michael W. Smith. Henda fløgan kom 16. oktober 2007. Fløgan er jólalig sum hon eigur, men Michael W. Smith hevur gjørt serliga nógv burturúr at fáa jólastemningin fram. Fløgan er ein bland av jólasálmum og poppi við fleiri instrumentalløgum. Sangurin "Christmas Day" syngur hann duett saman við American Idol vinnaranum Mandisa (Mandisa Lynn Hundley).

Spælilisti

 "Christmas Angels"
 "It’s A Wonderful Christmas"
 "The Promise"
 "Song For The King"
 "Christmas Day"
 "A Highland Carol"
 "Sing Noel, Sing Hallelujah"
 "Son of God"
 "What Child Is This"
 "Audrey’s Gift"
 "All Year Long"

Slóðir úteftir

 Michael W. Smith Official Website - IT'S A WONDERFUL CHRISTMAS

Fløgur


Fable 2

Fable 2 er eitt telduspæl sum kemur út til Xbox 360 í oktober 2008. Fable 2 er eftirfylgjarin til Fable sum kom út á Xbox í 2004. Sum í tí fyrsta spælinum, so vera spælarar ein hetja sum broytist alt eftir hvat spælarin ger. Mann kan vera ein góð hetja, ein óndur brotsmaður, ella okkurt mitt ímillum. Nøkur nýggj ting koma til hesa útgávuna, so sum ein hundur, møguleikin at spæla sum maður ella kvinna, og ymiskt annað.

Fable 2 verður at fáa sum Limited útgáva, har mann fær ymisk eyka ting. Í henni er ein serligur diskil við eyka materiali, ein Hobbe-figurur, eitt eyka svørð og dungeon í spælinum og fimm "Fate Cards".

Tann 13. august kemur Fable 2 Pub Games. Hetta er eitt kasino spæl á Xbox Live Arcade sum kostar umleið $10 (50 kr). Peningur sum verður vunnin í hesum spælinum kann brúkast í Fable 2.

Fable 2 kemur út til Xbox 360 tann 21. oktobur. Tað kemur at kosta $60 (300 kr) fyri tað vanliga spælið, og $80 (400 kr) fyri Limited útgávuna.

Ávísingar úteftir

 Fable 2: The Official Webpage

Telduspøl


Kaðalmaðurin

Kaðalmaðurin (enskt: The Cable Guy) er ein amerikanskur skemtifilmur úr 1996. Høvuðsleikarar í filminum eru Jim Carrey (Ernie "Chip" Douglas), Matthew Broderick (Steven M. Kovacs) og Leslie Mann (Robin Harris). Filmurin er framleiddur í USA.

Søga

Steven er fluttur inn í eina nýggja íbúð og skal hava kaðalsjónvarp lagt inn. Vanliga ber tað til, bara at geva innleggjaranum nakrar krónur, so fært tú atgongd til allar rásir. Men Chip vil ikki hava pengar. Hann vil hava vinalag. Óansæð hvat tað kostar!

Leikarar

 Jim Carrey (Ernie "Chip" Douglas)
 Matthew Broderick (Steven M. Kovacs)
 Leslie Mann (Robin Harris)
 Jack Black (Rick)
 George Segal (Mr. Kovacs)
 Diane Baker (Mrs. Kovacs)
 Ben Stiller (Sam Sweet / Stan Sweet)
 Eric Roberts (Eric Roberts)
 Janeane Garofalo (Medieval Times Waitress)
 Andy Dick (Medieval Times Host)
 David Cross (Sales Manager)
 Amy Stiller (Stevens sekretær)
 Owen Wilson (Robins date)
 Kathy Griffin sun (Mrs. Douglas)
 Bob Odenkirk (Bróðir Steven)
 Kyle Gass (Couch Potato)
 Jeremy Applegate (Serf #4)
 Bill Clinton (Bill Clinton)

Tónleikur

 I'll Juice You Up - Jim Carrey
 Leave Me Alone - Jerry Cantrell
 Standing Outside a Broken Phone Booth with Money in My Hand - Primitive Radio Gods
 Blind - Silverchair
 Oh! Sweet Nuthin' - $10,000 Gold Chain
 End of the World is Coming - David Hilder
 Satellite of Love - Porno For Pyros
 Get Outta My Head - Cracker
 Somebody to Love - Jim Carrey
 The Last Assassin - Cypress Hill
 This is - Ruby
 Hey Man, Nice Shot - Filter
 Unattractive - Toadies
 Download - Expanding Man
 This Concludes Our Broadcast Day - John Ottman

Slóðir úteftir

 Kaðalmaðurin á Internet Movie Database
 Kaðalmaðurin lýsing á YouTube

Amerikanskir filmar


Jim Carrey

James Eugene "Jim" Carrey (føddur 17. januar 1962 í Ontario) er ein amerikanskur-kanadiskur filmsleikari.

Í februar mánaði í 2010 gjørdist 48 ára gamli Jim Carrey abbi. Dóttir hansara átti ein son.

Filmar

Heiðurslønir

Golden Globe Awards
 1995 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, The Mask (Nominerað)
 1998 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, Liar Liar (Nominerað)
 1999 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Drama, The Truman Show (Vunnið)
 2000 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, Man on the Moon (Vunnið)
 2001 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, How the Grinch Stole Christmas (Nominerað)
 2005 - Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Musical or Comedy, Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Nominerað)

Screen Actors Guild Awards
 2000 - Best Performance by an Actor in a Leading Role, Man on the Moon (Nominerað)

People's Choice Awards
 2001 - Favorite Motion Picture Star in a Comedy (Vunnið)
 2005 - Favorite Funny Male Star (Vunnið)

MTV Movie Awards
 1994 - Best Comedic Performance (Ace Ventura: Pet Detective) (Nominerað)
 1995 - Best On-Screen Duo (Dumb and Dumber) (Nominerað)
 1995 - Best Dance Sequence (The Mask) (Nominerað)
 1995 - Best Comedic Performance (The Mask) (Nominerað)
 1995 - Best Kiss with Lauren Holly (Dumb and Dumber) (Vunnið)
 1995 - Best Comedic Performance (Dumb and Dumber) (Vunnið)
 1996 - Best Villain (Batman Forever) (Nominerað)
 1996 - Best Kiss with Sophie Okonedo (Ace Ventura: When Nature Calls) (Nominerað)
 1996 - Best Comedic Performance (Ace Ventura: When Nature Calls) (Vunnið)
 1996 - Best Male Performance (Ace Ventura: When Nature Calls) (Nominerað)
 1996 - Best Performance
 1997 - Best Fight with Matthew Broderick (The Cable Guy) (Nominerað)
 1997 - Best Villain (The Cable Guy) (Vunnið)
 1997 - Best Comedic Performance (The Cable Guy) (Vunnið)
 1998 - Best Comedic Performance (Liar Liar) (Vunnið)
 1999 - Best Male Performance (The Truman Show) (Vunnið)
 1999 - Best Performance
 2000 - Best Male Performance (Man on the Moon) (Nominerað)
 2001 - Best Comedic Performance (Me, Myself, & Irene) (Nominerað)
 2001 - Best Villain (How the Grinch Stole Christmas) (Vunnið)
 2004 - Best Kiss with Jennifer Aniston (Bruce Almighty) (Nominerað)
 2004 - Best Comedic Performance (Bruce Almighty) (Nominerað)
 2005 - Best Villain (Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events) (Nominerað)
 2006 - MTV Generation Award

Slóðir úteftir

 Jim Carrey Online
 Jim Carrey á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar


Katrin Olsen

Katrin Olsen (fødd 5. januar 1978 í Tórshavn) er ein føroysk ítrottakvinna í rógving. í 2008 rói hon fyri Danmark á Olympisku leikunum í Beijing, saman við Juliane Elander, og tær komu til hálvfinaluna, men tær lógu sum nr. fýra, tá tær róu í mál i halvfinaluni. (Bert tey trý bestu koma til finaluna.)

Heiðursmerki og rórar

1997
Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum Jarnbardur

1999
Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum Jarnbardur

2000
Danmarksmeistari í 4 ára innriggara

2001
18. september 2. pláss í danska meistaraskapinum í Maribo, Danmark, í tungum dupult-fýrara
18. september 1. pláss í danska meistaraskapinum í Maribo, Danmark, í tungum áttara

2002
5. oktober 2. pláss í danska meistaraskapinum í Bagsværd, Danmark, í lættvekts dupult-fýrara

2003
5. juni 13. pláss við World Cup í München, Týskland, í lættvekts dupult-fýrara
5. juli 5. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-fýrara
1. september 6. pláss við HM í World Cup í Milan, Italia, í lættvekts dupult-fýraran

2004
10. juli 16. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts eittara

2005
19. juni 2. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-fýrara
4. september 2. pláss við HM í Kaizu, Gifu, Japan, í lættvekts dupult-fýrara

2006
26. mai 15. pláss við World Cup í München, Týskland, í lættvekts dupult-fýrara
15. juni 2. pláss við World Cup í Poznan, Pólland, í lættvekts eittara
9. juli 5. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í tungum dupult-fýrara
27. august 2. pláss við HM í Eaton, Stóra Bretland, í lættvekts dupult-fýrara
16. september 3. pláss við danska meistaraskapi í tungum eittara

2007
28. februar Lars og Katrin settu føroyskt met
20. mai 1. pláss við altjóða regatta í lættvekts dupult-fýrara
3. juni 1. pláss við World Cup í Linz / Ottensheim í lættvekts dupult-tveyara saman við Juliane Rasmussen
24. juni 4. pláss við World Cup í Amsterdam, Holland í lættvekts dupult-tveyara saman við Sine Christiansen
15. juli 1. pláss við World Cup í Luzern, Sveis, í lættvekts dupult-tveyara saman við Juliane Rasmussen
18. august Katrin Olsen á Miðvági í einmansbáti
2. september 2. pláss við HM í München, Týskland, í lættvekts dupult-tveyara (somu tíð sum Týskland)

2008
24. januar. Eik og Tryggingin kunngera at teir eru sponsorar hjá Katrin
14. juli Alexandra, greivinna av Frederiksborg doypur bátin hjá Katrin og [Julie Ellander] Alexandra
 august Myndir frá venjing í Kina
4. august OL heilsan frá barndómsfelagnum
8. august OL setanin nærkast
12. august OL-myndafrásøgn: Katrin græt
16. august 1. pláss við B-finaluna við olympisku leikirnar í Beijing (7. pláss í samlaðu uppgerðini)
Kandidat til ársins ítróttarnavn

2009
Katrin luttók í sendingini Høvdingebold á DR.

2010
Mai Katrin avloysir Juliane Elander

Keldur

Føroyskir rógvarar
Føðingar í 1978
Luttakarar á Summar-OL 2008


The Passion of The Christ

The Passion of The Christ er ein amerikanskur filmur um 12 teir seinastu tímarnar av lívi Jesusar. Filmurin hevur fingið sera nógva umrøðu í heimspressuni. Summi eru bergtikin, onnur vónbrotin. Onkur heldur filmin lýsa líðingarsøguna væl, onnur halda, at ov nógv blóð og pína eru í filminum.

Filmurin byrjar í Getsemane urtagarði, har Jesus eftir seinastu kvøldmáltíðina er farin við lærusveinum sínum at biðja.

Her stendur hann ímóti freistingum Satans og verður síðani svikin av Judasi.

Jesus verður síðan leiddur fram fyri rómverska landshøvdingan Pontius Pilatus, sum skjótt varnast, at talan er um politiskar stríðsspurningar, og sendir Jesus til Heródes. Heródes sendir Jesus aftur til Pilatus, sum gevur fólkinum valmøguleikan at leysgeva Jesus ella brotsmannin Barrabas. Fólkið velur Barrabas, og Jesus verður givin upp at verða krossfestur.

Tað er Mel Gibson (føddur 3. januar 1956 í New York), sum bæði hevur skrivað og leikstjórnað filmin, ið hevur elvt til rættiliga øsing millum fólk.

Handritið er skrivað í samstarvi við Benedict Fitzgerald, sum er kendur fyri eitt nú filmarnar, Wise Blood (1979), In Cold Blood (1996), Heart of Darkness (1994) og Zelda (1993).

Allir leikararnir tosa tað málið, sum varð nýtt í tíðini, tá hendingarnar fara fram. Jesus og lærusveinarnir tosa arameiskt, eins og jødarnir. Romarnir tosa latín. Grikst varð eisini tosað har um leiðir, men tá á døgum varð tað vanliga bara nýtt av teimum intellektuellu, og er tí ikki at hoyra í filminum.

Filmurin er tikin upp í Italia. Sjálv krossfestingin varð filmað í vakra býnum, Matera, meðan senan har Judas varð hongdur varð filmað í Craco í sunnara parti av Italiu.

Jerúsalem er í filminum skapaður við eini stórslignari pallmynd og er konstrueraður á vælkenda Cinecitta Studio, sum liggur í útjaðaranum av Rom.

Hetta bergtakandi pallkompleksið, sum kendi pallmeistarin, Francesco Frigeri og set-prýðarin, Carlo Gervasi, hava gjørt, umfatar eisini templið, har rættargongd Jesusar fór fram, garðin, har tær ymisku dómsviðgerðirnar vóru og staðið, har Jesus varð pískaður og píndur.

Høvuðsleiklutin sum Jesus, hevur James Caviezel. Hinir leikararnir eru, Monica Bellucci, Claudia Gerini, Maia Morgenstern, Sergio Rubini.

Við filminum, The Passion of The Christ, hevur Mel Gibson sett eina feita striku undir síni evni sum filmsframleiðari. Eingin vildi geva filmin út, áhugin at fíggja var heldur ikki til staðar, og avgjørt eingin trúði, at hesin filmur kom at vinna so nógvan pening. Men Gibson trúði uppá filmin, sum nú vísir seg at fara at verða ein av størstu eydnufilmunum í søguni.

Um Gibson ikki ristist á hondunum, tá hann skrivaði filmin, so hevur filmurin rist heimin. Tíðindi frættust um tveir prestar, sum kollapsaðu, tá tey sóu filmin. Fleiri eru eisini kropin til krossin og farin til løgregluna fyri at melda áragomul brotsverk.

Leikarar

Ávísingar úteftir
 The Passion of The Christ lýsing á YouTube.
 The Passion of The Christ á Internet Movie Database.

Filmur
2004


Maudland

Drotning Maudland ella bara Maudland (norskt: Dronning Maud Land) er eitt norskt hjáland í Antarktis.

Landslutir

 Kronprinsesse Märtha Kyst (970,000 km²)
 Prinsesse Astrid Kyst (580,000 km²)
 Prinsesse Ragnhild Kyst (540,000 km²)
 Prins Harald Kyst (230,000 km²)
 Kronprins Olav Kyst (180,000 km²)
 Haakon VIIs vidde

Ávísingar úteftir

 Norsk Polarinstitutt.

Noreg
Hjálond


Eyðkvæmi

Eyðkvæmi ella AIDS er sjúka sum stendst av HIV-ígerð, sum beinir fyri mótstøðuføri likamsins. Fyrstu tilburðirnir skrásettir í 1970-árunum. Eingin heilivágur er enn at fáa ið kan viðgera ein sjúkling fyri eyðkvæmi, men síðani 1995 hevur borið til at fingið heilivág ið ger at sjúkan ikki er eins deyðilig, sokallaður lívsleingjandi heilivágur.

Heims Heilsustovnurin (enskt "World Health Organization") sigur frá, at 14 milliónir afrikanarar eru longu deyðir av AIDS, og at 10 milliónir børn eru blivin foreldraleys. Víðari verður sagt, at HIV/AIDSpestin er so umfatandi, at 1/3 av børnum í Afrika undir 15 ár – koma at doyggja av AIDS. Fyri stuttum frættist eisini, at AIDS ger um seg í Kina við rúkandi ferð.

Sjúkur


Malaria

Malaria ella kaldsótt er ring hitabeltissjúka. Malaria er avgomul sjúka, sum smittar við Anopheles-mýggjabitum. Krevur enn ógvuliga mong mannalív.

Sjúkur


Plátuspælari

Plátuspælari er tól, sum endurskapar ljóð úr eini langari, samanhangandi foyru á eini plátu.

Thomas Edison uppfann fonografin í 1877, har foyran er løgd á ein súlindara.

Í 1887 uppfann Emile Berliner gramofonina (úr forngrikskum γράφειν gráphein, skriva, og φωνή phōné, ljóð), sum trokaði fonografin burtur fyrst í 1900-talinum.

Á føroyskum verður orðið plátuspælari brúkt um nýggjari, elektrisk tól, meðan gomul tól vanliga verða nevnd við gamla heitinum grammofon.

Pláturnar hava 4 ymiskar snúðningsferðir, 78, 45, 33 ella 16 snúðningar um minuttin. Fyrst í 1900-talinum vórðu 78-plátur tær einastu. Men seinni vóru tær trokaðar burtur av 45 og 33. 16 bleiv ongantíð serliga vanligt.

78-pláturnar eru gjørdar úr skellakki, meðan 45- og 33-plátur eru gjørdar úr vinyli. Millum annað av tí at skellakk og vinyl eru sera ymisk í herðslu, skulu pláturnar hava rættiliga ymiskar nálir.

Í oktober 1982 komu feløgini Philips og Sony á marknaðin við Compact Disc, stytt CD og ofta nevnt fløga á føroyskum. Hendan mundi troka plátuna burtur síðst í 1990'unum, men plátan er blivin eitt sindur vanligari nú, enn hon var fyrst í hesi øldini.

Tøknifrøði
Tónleikur


Sølumiðstøð

Sølumiðstøð er miðstøð við handlum av ymsum slag.

Fyritøkur


Dinosaurur

Dinosaurar, ella dinosavrar, eru ein bólkur av útdeyðum risastórum skriðdjórum. Dinosaurar ráddu uppi á landi í nógv milliónir ár, frá triastíð til seinast í krittíð (146-65 m.á.s.). Tyrannosaurus rex var størsti dinosaururin, ið át kjøt. Hann er størsta ránsdýr, sum nakrantíð hevur livað á landi, tað nakar veit um. Hann var næstan 12 m langur og 6 m høgur, tá ið hann stóð á afturbeinunum. Tyrannosaurus rex hevði stórar, bogaðar tenn og sterkan undir- og yvirkjaft og hvassar kløur á tónum. Hann jagstraði helst aðrar dinosaurar, sum livdu í flokki og ótu plantur, og tók teir smæstu og veikastu burturúr, umframt at hann át ræ av dinosaurum.

Hornutur dinosaurar varð til í krittíðini. Hann át plantur og hevði horn av beini, og stóran beinkraga um hálsin og herðarnar, sum vardi hann, legði okkurt ránsdýr á hann. Triceratops var ein av teimum seinastu dinosaurunum og doyði ikki út fyrr enn seinast í krittíðini. Nógvir granskarar eru sannførdir um, at tað var ein risameteorur, sum beindi fyri dinosaurunum fyri 65 mill. árum síðani.

Útdeyð djór


Nevaleikur

Nevaleikur, eisini nevndur boksing, er dystur millum tveir leikarar við nevasløgum eftir serstøkum reglum.

Ítróttur