Kim Simonsen

Kim Simonsen hevur verið lektari við Bergens Universitet og er Senor Fellow við Vossius Centre við lærda hákúlan í Amsterdam, har hann eisini arbeiðir á sentrinum fyri Europan Studies á deildini SPIN - Study Platform on Interlocking Nationalisms.

Hann er ph.d.-vegleiðari í Amsterdam og hevur verið í ph.d.-nevndum td. í Onglandi.

Hann er føroyskur høvundur, mag.art og Ph.d.  við styrki frá Danska Granskingarráðinum (FKK).

Í 2013 gjørdist hann ph.d. á ph.d.-skúlanum Evropeisk Mentanarsøga millum søgudeildina og bókmentir/nordiskt á Roskilde Universitet. Vegleiðarar vóru søgufrøðingurin professarin ph.d. Anette Warring og professarin Dr. phil. Svend Erik Larsen frá Deildini fyri Bókmentasøgu við Aarhus Universitet.

Royndir í seinastuni

2020 Seniorgranskari.

2019 Carlsberg Foundation

2019- Faroese Grants for the Arts

2019- Senor Fellow við Vossius Centre við lærda Hákúlan í Amsterdam.

2018- Lektari við Bergens Universitet har hann stóð roynd í adjunktpedagogikum í január 2019.

2016-2020 Ph.d.-vegleiðari fyri Tim van Gerven á European Studies University of Amsterdam.

2017-2018 Leiðari fyri vísundaliga netverkið North Atlantic Digital Repatriation and Cultural Heritage Network. Supported by the Nordic Cultural Point.

2014-2017 Carlsberg Foundation Foreign Scholarship post.doc. University of Amsterdam, SPIN: Study Platform of Interlocking Nationalisms.

2014-2017 Leiðari fyri netverkið: Network on Romantic Travel Writing to the Far North 1800-1900. Supported by the Nordic Cultural Point.

2015 Var hann í starvi sum coordinator of ERNiE (Encyclopedia of European Cultural Nationalism) á University of Amsterdam fyri prof. Joep Leerssen.

Annað:

2019- Ritstjóri og kurator m.a. av lista- og bókmentafestivalinum Always Coming Home gjørdur við Laboratory for Aestetichs and Ecology 10-14 juli 2019.

2019 Fyriskipari av V. U. Hammershaimb framsýning, fagnaði og seminari á Landsbókasavninum. Ritsjórn av temablaði av Frøði um V. U. Hammershaimb og frímerkjaútgávu av V. U. Hammershaimb við Posta og Ole Wich.

2019- Høvundi, týðari og sniðgevi av bókum.

Veturin 2015 og várið 2016 var hann vitjandi granskari á Stanford University, Department of Comparative Literature and CESTA (Centre for Spatial and Textual Analysis).

Í 2010 var hann vitjandi granskari á Amsterdams Universitet, har hann arbeiðir á sentrinum fyri Europan Studies á deildini SPIN - Study Platform on Interlocking nationalisms hjá granskarinum prof. Joep Leerssen.

Í 2010 var hann vitjandi granskari á Columbia University í New York hjá Andreas Huyssen.

Útgávur

 "Desemburmorgun". 2015. Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 "Hvat hjálpir einum menniskja at vakna hesumegin hetta áratúsind". 2013. Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 "Literature, imagining and memory in the formation of a nation. Travel writing, canonization and the formation of a national self-image in the Faroe Islands" PhD Dissertation, vard 2012.

 Dreymar um opin vindeygu (greinasavn), 2003, Mentunargrunnur Studentafelagsins.
 Kodakmyndir úr sjeytiárunum (yrkingasavn), 2005, Mentunargrunnur Studetafelagsins.
 Náðisólin", 2006, Mentunargrunnur Studentafelagsins.

Greinar og annað

2015.             Before the Library – A Wave in European History. Lyngbye, Davidsen & Rafn 1817-1828. Network for European Travel Writing to the Romantic Far North. University of Amsterdam & The National Library of the Faroe Islands.

Aðrar bøkur

2003.             Dreymar um opin vindeygu. Mentunargrunnur Studentafelagsins, Copenhagen (Academic essays).

Ritstjóri og samskipari av "proceedings"

(Co.). 2015-2016. ERNIE – Encyclopedia of Romantic Nationalism in Europe. Samskipari av skandinaviska partinum.

Ed. Forthcoming 2017, Travel Writing to the Romantic far North - How the Romantic North was rediscovered though Romantic Historicism, Antiquarianism and travelling European “men of science and letters. Brill: Leiden.

Úrval av seinastu "peer-reviewed" útgávum

(Kemur út í 2017). At redigere nationens erindring. Det Kongelige Nordiske      Oldskrifts Selskabs internationale netværk set igennem Carl Christian Rafns og Rasmus Rasks breve 1825-1864. Í: Skandinavisme. The N. F. S. Grundtvig Centre: Århus.

(Kemur út í 2017) The Royal Society of Northern Antiquaries and Carl Christian Rafn as a Forgotten Key Figure and Identity Entrepreneur of Pan-Scandinavianism.             Í: NISE Papers. NISE: Antwerpen.

(Kemur út í 2017). V. U. Hammershaimb's Collections of Faroese Folk Legends and his Corporation with Carl Christian Rafn and The Royal Society of Northern Antiquaries. Í: The Grimm Ripples and the Genisis of Folk Legend Collection in the North. Ed. Joep Leerssen and Terry Gunnel. The Cultivation of Culture. Brill:Leiden.

(Kemur út í 2017). Carl Christian Rafn and the Cultivation of Culture. In: Icelandic Philology and National Culture, 1780-1918. Ed. Joep Leerssen & Gylfi Gunnlaugsson. The Cultivation of Culture. Brill: Leiden.

(Kemur út í 2017). Elevating the Early Modern North. Images of the North and the Use of Ballads and Sagas by Early Modern Scholars. In: Northern Visions in the pre Modern Era. Brepolis Press.

(Kemur út í 2017) Paper Monuments of the North. The Royal Society of Northern Antiquaries, C.C. Rafn’s Letters and the Case of creating a Literature. In: Building the North with words. Geographies of scientific knowledge in European philologies 1850–1950. FRIAS – USIAS. Freiburg.

Ny Skandinavisk poesi. Konceptpoesi, Færøerne og Norden. Í: Nordisk   Samtidspoesi. Ed. Ole Carlsen. CERCOP: Centre for Research in Contemporary  Poetry.

The Creation of a Romantic Canon – Canonisation, Philology and the Making of Cultural Saints. In: Romantik – Journal for the Study of Romanticism.

2013

Litterær kanon, arkiv og erindring: Litterær kanon på Færøerne, Í: Kanon i Norden. Nordisk Ministerråd.

Migrationspoesi og litterære stereotyper En imagologisk læsning af Eva Tind Kristensens ”Do/_”. In: Indvandreren i Dansk film og litteratur. Forlaget Spring.

Hvor blev det af dig Færøerne i alt myldret?: - Fra postmodernisme til en global og erfaringsramt litteratur. Migration og det nationale i færøsk samtidslitteratur.', In: Millennium. Nye retninger i nordisk litteratur. Forlaget Spring.

Netwerke bei der Entstehung der färöischen Literatur. Hammershaimb, Schrøter und Lyngbye. Eina Kartografie der Dynamik des gesellschaftlichen Umfelds, d... In: Tjaldur Mittelungsblatt des Deutch-Färöischen Freundeskreises, 13. januar 2013.

Право вновь сказать что-то красивое… Несколько слов об изменениях в литературе Скандинавских стран в 2000–2006. Í: The new philological bulletin. No. 1 (24) 2013.

2011

Networks in the Making of Faroese Literature: Hammershaimb, Schrøter and Lyngbye - mapping the dynamics of social ambience, institutional infrastructure and cultural practice around the publication of “Færøiske Qvæder om Sigurd Fafnersbane” in 1822., Published paper from the seminar on Clerics and the Vernacular, In: SPIN, Amsterdam, Holland.

2010

Færøske erindringssteder og erindringspolitik: Mellem trauma og sakralisering. Nationalisme og kristendom i færøsk erindringskultur, set gennem brugen af Færø Saga i nyere mindehøjtideligheder. In: Den jyske historiker, 124, pp. 75-97

Alfrøði

40 entries e.g. Carl Christian Rafn, Povl Frederik Barfod, Evald Tang Kristiansen, Universities Scandinavism – Institutions: Universities, University Chairs, Skandinavism. Culture-Historical Background, Political Development. In: Encyclopædia of European Cultural Nationalism, Ed. Joep Leerssen. Amsterdam: Amsterdam University Press. See also: www.romanticnationalism.net

Akademisk ummæli

 2017 - Jón Karl Helgason & Marian Dovic. Cultural Saints.
 2017 -
 2013 - Turið Sigurðardóttir/Malan Marnersdóttir (Eds.). Føroysk bókmentasøga 1. Tórshavn: Nám, 2011. Í: European Journal of Scandinavian Studies. 43, 2.
 2010 - Litteratur og globalisering?: Magnus Nilsson "Den föreställda mångkulturen - Klass och etnicitet i svensk samtidsprosa, In: Edda. Nordisk tidsskrift for                      litteraturforskning, vol 4, 97.

Útvaldar "non peer-reviewed" útgávur

2017    Varðin 1. 2017.

2017 -Grein í.  Bag de teglrøde mure. Regensen. Gyldendal.

2016

At redigere Nationens Erindring - Det kongelige nordiske oldskriftsselskabs Internationale netværk. Set igennem Carl Christian Rafns og Rasmus Rasks breve  1825-1864. Í: Carlsbergsfondets Årsskrift 2016.

Áðrenn Bókasavnið. Í: Frøði – The Faroese Academy of Sciences.

Westerbeek. Í: Posta Stamps, Nr. 26.

2015

Frímerkir og tjóðskaparligur samleiki – Føroysk frímerki sum minnisstaður. Í: Frøði – The Faroese Academy of Sciences...

H. N. Jacobsen Bókhandil 150 ár. Í: Posta Stamps, Nr. 24.

Atkinson’s Expedition to the Faroes 1833. Í: Posta Stamps, Nr. 22.

2014

Norðið – Tíðarinnar Rannsóknarstova. Í: Varðin 1, 2014.

2013

Frimærker og national identitet - Færøske frimærker som erindringssted. Í:

Posta, Tórshavn.

Stamps and National Identity – Faroese Stamps and Cultural Memory. Posta, Tórshavn.

2008

From Post-Modernism to the New Modern Literary Scene in Faroese Poetry: An Insiders View. Í: Scandinavian newsletter: a literary and cultural magazine, University of Groningen.

Seinastu viðkomandi "conference papers presented"

2016

V. U. Hammershaimb's Collections of Faroese Folk Legends, and his Corporation with Carl Christian Rafn and The Royal Society of Northern Antiquaries. Í: The Grimm Ripples - The Genisis of Folk Legend Collection of the North. Arranged by the University of Iceland and SPIN the University of Amsterdam.

The Antiquitates Americanae Ripples - Carl Christian Rafn, The Royal Society of Northern Antiquaries and the American Network. Ritstjórnað av: Icelandic Philology and National Culture, 1780-1918 & SPIN, University of Amsterdam.

The Royal Society of Northern Antiquaries and Carl Christian Rafn as a Forgotten Key Figure and Identity Entrepreneur of Pan-Scandinavianism. Í: Protagonists of national movements A preliminary workshop. NISE. Prague, Charles University,  Institute of Political Studies, 8. september 2016

At redigere nationens erindring. Det Kongelige Nordiske Oldskrifts Selskabs internationale netværk set igennem Carl Christian Rafns og Rasmus Rasks breve 1825-1864. Í: Skandinavisme i 1800-tallet. Lysebu, Oslo. Arranged by the University of Oslo and the Grundtvig Centre at the University of Århus.

The Ideologies of Northern Landscapes. Travel Writing in the Romantic Far North. Í: Transit ´Norden´ och ´Europa´ at the IASS Congress Groningen. International Association of Scandinavian Studies. University of Groningen, 9 – 13 August 2016.

Romantic Travel Writing to the Far North 1800-1900. Í: The Travel Writing Seminar, Conference. University of Liverpool.  Liverpool. 24th of September 2016.

2015

Before the Library- A Wave in European Cultural History: Lyngbye, Davidsen and Rafn 1817-1828. The Discovery of the Romantic North- Historicism, Antiquarianism and Traveling European “Men of Science and Letters” 1800-1900. The NETWORK ON TRAVEL WRITING TO THE ROMANTIC FAR NORTH 1800-1900. University of Amsterdam and The National Library of the Faroe Islands, Tórshavn, Faroe Islands.

Cultural Memory and the Deep Freezer of Memory. Antiquarianism in the Faroe Islands, the Letters of C.C. Rafn to Faroese. Rethinking Cultural Memory 1700-1850. Copenhagen University, 4-5 December. The Nordic Association for Romantic Studies (NARS) and SPIN, University of Copenhagen.

Paper Monuments of the North. Philology and the construction of the modern nation. The Royal Society of Northern Antiquaries and Carl Christian Rafn’s letters. CFP Geographies of Knowledge and Imagination. Philological Research on Northern Europe 1800–1950. International conference. FRIAS, Freiburg Institute for Advanced Studies.

Travel Writing to the Romantic North. Network on Travel Writing. University of Iceland and the National Library of Iceland.

Islands: Nationalism and Literature in the Faroe Islands. StAnza Poetry Festival, St. Andrews Scotland.

2014

The Cultivation of the pan-Scandinavian”Nation” Cultural nationalism, pan-Scandinavism and C.C. Rafn’s and Rasmus Rask’s early philological work. Northern Myths, Modern Identities: The Nationalization of Mythologies in Northern Europe. University of Groningen, the Netherlands.

Philology, Antiquarianism among Network of Traveling Scholars in the North – C.C. Rafn and Rasmus Rask’s letters in a European Context. Norden / The North: Anglo-Nordic Exchanges, 1700-1830 St. Mary's University, Strawberry Hill.

(Key note speaker) Elevating the Early Modern North. Images of the North and the Use of Ballads and Sagas by Network of European Scholars – The case of C. C. Rafn and Rasmus Rask. Northern visions in the pre-modern era - Arctic Research Centre at Umeå University.

The Pastoral as a Genre of Memory. Travel Writing to the North and C. C. Rafn. Hugvísundathing (Humanities Festival) 2014, University of Iceland.

2013

Are you Really Danish? Memory and Migration in new Avantgarde Danish Poetry. The Case of Eva Tind Kristensen’s “Do/-“. Migration, Memory, and Place, The Danish Network for Cultural Memory Studies & Network for Migration and Culture. University of Copenhagen & Arken Museum of Modern Art, Ishøj, December 6th-7th

2011

The Making of the Hagiography of a 19th Century Poet: Remembrance, Icons, Sacred Places and the Relics of Martyrdom in the life of Nólsoyar Páll. CULTURAL SAINTS OF THE EUROPEAN NATION STATES - 4th International REELC/ENCLS Congress, Skopje & Ohrid Macedonia. September 1st-3rd.

Memory Politics in the Case of National Stereotypes in the Canonization of a Faroese National Hero. Memory and/in Practice. Arranged by the Danish Network for Cultural Memory, University of Copenhagen, June 3rd-4th.

Palimpsest, Memory and Agency in Faroese/Danish Memory Politics - In the Case of National Stereotypes in the Canonization of a Faroese National Hero. Norlit, University of Roskilde. August 4th-6th.

2010

We Will Not Forget: Comparative Literature and Memory Studies – the Case of Memory and Forgetting in the Emergence of Migrant Literature. At the New School of Social Science at the The Limits of Memory, NSSR Memory Conference. New York.

Remembrance, Icons, Sacred Places and the Relics of Martyrdom in the life of Nólsoyar Páll. Memory and Forgetting in the Postcolonial Far North. University of Copenhagen and the University of Roskilde.

2009

Regions, Margins and the Avantgarde. HISTORIZING THE AVANT-GARDE. Copenhagen University. November 20th-22nd.

Latest special invited academic talks and international lectures:

2017              (Fortcoming). Contemporary Themes in Travel Writing Reasearch to the Far North. Nordic        Network, TORCH. Oxford University.

2016

To Manage a Network on 19th Century Travel Writing. Nordic Cultural Point's Annual Meeting for Long Term Network's. Oslo. November 2016

Carl Christian Rafns internationale netværk. Nationalmuset Danmark, The National Museum of Denmark. December 2016.

The new Vernacular. Nationalism and Poetry. University of Hong Kong & the Hong Kong House of Literature. 1st of June 2016.

Travel Writing to the Romantic Far North 1800-1900. The Travel

Study Group, University of Amsterdam, European Studies. April, 2016.

ERNiE and Digital Humanities. CESTA, University of Stanford. March 2016.

Conceptual Poetry in Scandinavia. Mantis, Stanford University, California. February 2016.

2015

The North Atlantic in Literature. Vild med Ord, Århus Literary Festival.

ERNiE and Romantic Nationalism. The Faroese Research Council. Annual Research day - Vísundavøka. Granskingarráðið.

Stereotypes, Images in History and Self-understanding. European Screen Talent & Århus Filmværksted and Klippfisk Tórshavn. July, 2015.

The North Atlantic Link in Poetry. At StAnza – Scotlands International Poetry Festival, St. Andrews, Scotland.

2014

The International Networks of C.C. Rafn – Digital Humanities and Philology. In: Arnamagneansk Institut (The Arne Magnússon Institute),University of Copenhagen.

Travel Writing to the Far North 1800-1900 – traveling philologists and Digital Humanities. Reykjavík Academian.

2013

Self-images, exoticism and travel writing. The University of the Faroe Islands.

Talk/interview with Kim Leine, the Winner of the Nordic Councils Literary Price 2013. Nordic House, Tórshavn, the Faroe Islands.

Nationalism, self-images, exoticism and travel writing. The Library in Sandur, Faroe Islands.

Images and Self-images. The Nordic House, The Faroe Islands. (also held at Tvøroyri, Klaksvik, Runavík).

Images of the Faroese and Faroese Self-images. Library Runavík, Faroe Islands.

2012

National Stereotypes in travel literature on the Faroe Islands and the Emergence of Faroese Identity. University of Copenhagen, June 21st.

Minnismentan, ímyndir og ferðafrásagnir – Ímyndir av føroyingum í útlenskum ferðafrásøgnum og sjálvsmyndir føroyinga. The Faroese House, Copenhagen.

2011

Nationale Stereotyper i rejselitteratur. The Department of Scandinavian Studies. Ernst Moritz-Arndt University, Greifsvald, July 3rd.

2008

From Post-Modernism to the New Modern Literary Scene in Faroese Poetry: An Insiders View. In: Scandinavian newsletter: a literary and cultural magazine, University of Groningen.

Latest relevant media experience:

2016.             Expert in Danish Television in a series in four parts about Denmark and the North                       Atlantic. Danmarks Radio (DR).

2015.             Expert helper to BBC series on Early Modern Travel Writers.

2015.             Poetry is alive and well and a hit with the younger generation. 2. March. The Herald,                  Scotland.

2015.             Mention in Fife Today 15. April 2015.

Latest relevant newspaper articles:

2015

Frímerkir og føroyskur samleiki. In: PREI, nr. 2.

Frímerkir og føroysk minnismentan – George Clayton Atkinson í Føroyum 1833. In: Dimmalætting.

Europeiskar ímyndir og sjálvsmynd okkara. Sosialurin, 89.

Minnismentan og list: Listin í almenna rúminum, Dimmalætting, 70.

Café Takksemi - og aðrir tankar úr San Francisco, Dimmalætting, 113.

At brúka søguna og bardagan um minnismentan okkara: Eitt perspektiv til Virgar og hini, Sosialurin 54

Nevndararbeiði vm.

2014 M.A. Jacobsensa Virðisløn fyri savnið "Hvat hjálpir einum menniskja at vakna hesumegin hetta áratúsind". 2013. Mentunargrunnur Studentafelagsins.
2006 Dómari í einari SMS-yrkingakapping, sum Outsider Magazin, KALL og Dimmalætting stóðu fyri.

2004 Valdur sum umboð fyri Føroyar í einari kapping um Ársins kritikara. Kappingin varð fyriskipað av Nordisk Litteratur ein árbók, sum verður útgivin av Nordbok sum hoyrir til Nordisk Ministerråd.

2003 nevndarlimur í Den Færøske Kunstfestival 2003.

2003 Limur í bólki um tann føroyska fólkaskúlan.

1999 - 2001 Nevndarlimur í bólkinum hjá Københavns Universitets viðvíkjandi De gamle Kollegier: Regensen, Elers, Valkendorf.

 1997-1998. Nevndarlimur í Kollegianerforeningen ved Grønjordskollegiet.

Forlagið Eksil
Kim Simonsen eigur forlagið Eksil, ið higartil hevur útgivið 19 bøkur.  Eksil hevur m.a.  útgivið hesar bøkur

Franz Kafka: Umskapanin. 2007

Johan Harstad: Buzz Aldrin hvar bleivst tú av í ruðuleikanum?. Týtt: Agnar Artúvertin. Forlagið Eksil, 2009. 355 síður. - ISBN: 978-99918-807-1-6.

Sissal Kampmann: Endurtøkur. Forlagið Eksil, 2012. 56 síður.

Vónbjørt Vang:  Millumlendingar, yrkingar. 48 síður. Forlagið Eksil, 2011. - ISBN: 978-99918-807-5-4.

Daniella Andreasen: Dilemma. Forlagið Eksil, 2011. 52 síður. - ISBN: 978-99918-807-4-7.

Franz Kafka: Dómurin, 2012.

Sissal Kampmann: Ravnar á ljóðleysum flogi. Yrkingar úr uppgongdini. 2. broytta útgáva. Forlagið Eksil, 2011. 64 síður. ISBN: 978-99918-807-6-1.
Sissal Kampman: Endurtøkur. Forlagið Eksil.
Sissal Kampmann: 4D. Forlagið Eksil.
Djúpini, yrkingar. Vónbjørt Vang. 2017.
Koralbruni, yrkingar Anna Malan Jógvansdóttir, 2018.
Psykosudrotningin sigur frá. Skaldsøga. Anna Malan Jógvansdóttir, (komandi) 2019.
4 aðrar bøkur eru í umbúna.

Keldur
https://www.farlit.fo/kim-simonsen

https://www.uva.nl/profiel/s/i/k.simonsen/k.simonsen.html

https://lticanvas.uib.no/lti-reading-list/download/nn/NOLI311/2018H

Rucforsk.ruc.dk

Slóðir úteftir
 Facebook profilur
 Forlagideksil.blogspot.com

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir blaðstjórar


Flora kommuna

Flora kommuna er ein kommuna í Sogn og Fjordane fylki í Noregi. Flora kommuna fevnir um bygdirnar Norddalsfjord, Eikefjord, Brandsøy, Stavang, Høydalane, Nyttingnes, Steinhovden, Svardal og Løkkebø.
Íbúgvaratalið tann 31. mars 2013: 11 733 fólk.

Fólkatalsfrøði
Íbúgvaratalið i Flora (i 1000)

Fjall
Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu.

Fyrrverandi kommunur í Noregi
Kinn


Platon

Platon (á grikskum: Πλάτων) (428/427 f.Kr. – 348/347 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann æt upprunaliga Aristoklis, men varð kallaður Platon (Plàtōn), ið merkir "ennisbreiði". Hann, Sokrates og Aristoteles løgdu støðið undir vesturlendska heimspeki. Platon fekst eisini við støddfrøði, og hann stovnaði Akademiið í Athen, sum var allarfyrsti lærdi háskúlin í Vesturheiminum.
Hann skrivaði mest samrøður, sum nevnast "sokratisku samrøðurnar", av tí at Platon nýtir Sokrates sum høvuðspersón, og kunnger umvegis hann boðskap og heimspeki sína. Verk Platons eru í høvuðsheitum støðið undir skilvísi, retorikki, støddfrøði og heimspeki sum heild.

Platon verður ofta settur upp móti næmingi sínum, Aristotelesi, hvørs heimspeki var tann øvugta av Platonsa, av tí at hon einans var støddfrøðislig og bygd á eygleiðingar.

Miðøldin var góð við Aristoteles og tók hann fram um Platon, men í Býsantiska ríkinum varð nógv granskað í Platoni.

Platonisma
Tað at nokta materiellu kringumstøðurnar hjá okkum og tær avleiðingar, ið hetta hevur, eins og Sokrates ofta gjørdi, nevnist oftani "platonisma". Í fleiri av verkum Platons - serliga Politeiu - kemur Sokrates og vendir vanliga mátanum, sum vit fata heimin kring okkum á, og tað, vit kunnu vita, fullkomiliga á høvdið - hann avnoktar sansirnar fullkomiliga. Í verkinum Teatetos letur hann Sokrates siga, at slík fólk, sum trúgva á sansirnar, eru "eu a-musoi", sum merkir "glað uttan musurnar". Hetta merkir í stuttum, at tey liva uttan guddómsligan íblástur, sum í einum glotta kann vísa teimum hin hægra veruleikan.

Í holulíknilsinum kunnger Platon bæði vitanarfrøði og politikk sín. Holulíknilsið snýr seg um, at tann, sum ger seg frían av leinkjunum og fer út úr holuni og upp í sólarljósið, hann eigur at stýra samfelagnum. Tann upplýsti hevur skyldu til at fara frá tí bara at sita og filosofera, og til at stýra samfelagnum, av tí at hesin hevur "hitt háleitta innlitið". Hesir persónar nevnast "heimspekiskongar".

Heimspekingar
Grikkar


Charles Bukowski

Henry Charles Bukowski (16. august 1920 – 9. mars 1994) var yrkjari og stuttsøgurithøvundur úr Los Angeles, Kalifornia. Verk hansara bera sera nógvan dám av huglagnum í Los Angeles. Bukowski hevur ávirkað sera nógvar rithøvundar, og hann verður sera ofta endurgivin (eisini í Føroyum). Hann yrkti fleiri túsund yrkingar, skrivaði seks skaldsøgur og fleiri hundrað stuttsøgur. Hann útgav fleiri enn hálvtrýss bøkur.

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir rithøvundar
Føðingar í 1920
Andlát í 1994


Pseudovísindi

Eitisvísindi ella pseudovísindi (pseudo- úr grikskum, falskt) eru evni, sum verða førd fram, sum um tey hava grundarlag í vísindaligum arbeiðslagi, men ikki hava tað.

Eyðkenni
At pseudovísindi ikki brúkar vísindaligt arbeiðslag kann vísa seg á ymiskan hátt, t.d. við at hava eitt ella fleiri av hesum eyðkennum:

 Veikleikar, trot uppá definitiónir, trot uppá neyvleika, so uppáhald illani kunnu roynast við kanningum.
 Arbeiðið søkir ikki ta frágreiðingina, sum krevur fæstar fortreytir (rakiknívur Ockhams).
 Mótstøða móti at royna uppáhaldini eftir veriligum visindaligum arbeiðshættum.
 Brúka vísindaligt mál misvísandi ella skeivt.
 Selektiv nýtsla av próvtilfari, ov stór vekt á einkulttilburðir.
 Uppáhaldini eru av slíkum slagi, at tey kunnu ikki falsifiserast.
 Øvugt próvførsla (tað, at eitt uppáhald ikki kann mótprógvast, verður tikið sum prógv fyri uppáhaldinum).
 Søkir ikki menning, broyting ella framstig innan økið.

Keldur

Pseudovísindi


Rógving

Rógving er tá ein ella fleiri persónar sita í einum árabáti og rógva við árum. Árarnar eru festar í bátin, ofta við bandi. Talan kann vera um ymisk sløg av bátum, í føroyum er mest vanligi árabáturinin føroyski træbáturin, sum verður nógv brúktur til kappróður. Fyrr í tíðini vóru hesir árabátar vanligir til útróður, teir vóru eitt neyðugt amboð til tess at skaffa føði. Føroyingar hava klárað seg væl í ymiskum sløgum av rógving, t.d. hevur Livar Nysted sett heimsmet, tá hann saman við trimum øðrum róði frá New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir hin 31. juli 2010. Sverri Sandberg Nielsen gjørdist heimsmeistari í inniróðri fyri ung í februar 2011. Katrin Olsen luttók fyri Danmark á OL 2008 saman við Juliane Elander, tær róu í dupultum lættvekts skullara og endaðu á 7. plássi. Kappróður er tjóðaríttróttur føroyinga.

Keldur

Rógving


Sjón (rithøvundur)

Sjón er stuttnevni hjá íslendska rithøvundinum Sigurjón B. Sigurðsson (f. 27. august 1962).

Sjón gav fyrsta yrkingasavn sítt út á egnum forlagi í 1978. Í 1986 gav hann út skaldsøguna "Stálnótt". Fyrsta bók hansara, sum er týdd til danskt, er skaldsøgan "Augu þín sáu mig" frá 2002 (Dine øje så mig). Serliga kendur gjørdist hann fyri bókina Skugga-Baldur (2003), ið hann vann bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri í 2005. Skugga-Baldur kom út á føroyskum í 2006 í týðing eftir Jákup í Skemmuni. Í 2005 gav hann út bókina Argóarflísin (á donskum: "Splinten fra Argo"), har hann flættar saman gamlar íslendskar sjómannasøgur og forgrikskar gudasøgur. Sjón hevur eisini skrivað fleiri av sangunum til filmin Dancer in the Dark (2000) hjá Lars von Trier, har íslendska Björk hevði høvuðsleiklutin.

Verk

Bibliografi
Heitið á ensku týðingini stendur fremst og uppruna íslendska heitið í klombrum
 Night of Steel ("Stálnótt", Mál og menning, 1987)
 Angel, Stovehat and Strawberries ("Engill, pípuhattur og jarðarber", Mál og menning, 1989)
 Night of the Lemon (Greyhound Press, 1993)
 Made in Secret / Your Eyes Saw Me ("Augu þín sáu mig",  Mál og menning, 1994)
 The Story of the Great Cap ("Sagan af húfunni fínu", Mál og menning, 1995)
 Númi and his Seven Heads ("Númi og höfuðin sjö", Mál og menning, 2000)
 With a Quivering Tear ("Með titrandi tár", Mál og menning, 2001)
 The Story of the Strange Bird ("Sagan af furðufugli", Mál og menning, 2002)
 The Blue Fox ("Skugga-Baldur", Bjartur, 2003)
 The Whispering Muse / The Splinter from Argo ("Argóarflísin", Bjartur, 2005)
 From the Mouth of the Whale / The Marvels of Twilight ("Rökkurbýsnir", Bjartur, 2008)

Yrkingar
Heitið á ensku týðingini stendur fremst og uppruna íslendska heitið í klombrum
 Visions ("Sýnir", 1978)
 Madonna (1979)
 Birgitta (Medúsa, 1979)
 How Does One Make Love to Hands? (with Matthías Sigurður Magnússon) ("Hvernig elskar maður hendur?", Medúsa, 1981)
 The Blind Man's Bicycle ("Reiðhjól blinda mannsins", 1982)
 The Book of Illusions ("Sjónhverfingabókin", Medúsa, 1983)
 Oh, Isn't it Wild? (Medúsa, 1985)
 Toy Castles ... ("Leikfangakastalar", Medúsa, 1986)
 The Boy with the X-Ray Eyes, poems from 1978 to 1986 ("Drengurinn með röntgenaugun", Mál og menning, 1986)
 there is something I can't remember about the clouds ("Ég man ekki eitthvað um skýin", Mál og menning, 1991)
 obscure figures ("myrkar fígúrur", Mál og menning, 1998)
 the song of the stone collector ("söngur steinasafnarans", Bjartur, 2007)
 Collected Poems 1978-2008 ("Ljóðasafn 1978-2008", Bjartur, 2008)

Sjónleikir

 "Shadow Play" ("Skuggaleikur") - ein libretto grundaður á stuttsøguna "Skyggen" eftir H. C. Andersen - Strengjaleikhúsið - Reykjavík 2006
 "Gargoyles" ("Ufsagrýlur") - ein sjónleikur - Lab Loki - Reykjavík 2010
 "Tales from a Sea Journey" - ein sjónleikur, sum er skrivaður í samstarvi við sjónleikabólkin - New International Encounter - Oslo 2011
 "The Motion Demon" - ein libretto, sum er grundaður á stuttsøgur eftir Stefan Grabinski - Figura Ensemble - Keypmannahavn 2011
 "Red Waters" - ein libretto, sum er skrivaður saman við Keren Ann og Barður Jóhannsson - CDN Orleans - Rouen 2011

Samstarv við Björk

 "Isobel" á fløguni Post (1995)
 "Bachelorette" á útgávuni Homogenic (1997)
 "Jóga" á útgávuni  Homogenic (1997)
 "Scary", eitt eyka lag á tí upprunaligu "Bachelorette" UK stakfløguni (1997)
 Yrkingar til sangirnar í biografspælifilminum Dancer in the Dark og soundtrack til filmin, |Selmasongs, skrivað í samstarvi við Lars von Trier (2000)
 "Oceania", skrivað til upplatingar veitsluna í sambandi við 2004 Summer Olympisku Leikirnir og er við á útgávuni Medúlla (2004)
 "Wanderlust" á útgávuni Volta (2007)
 "The Comet Song" við í filminum Moomins and the Comet Chase (2010)
 "Cosmogony", "Virus", og "Solstice" á útgávuni Biophilia (2011)

Íslendskir rithøvundar
Íslendskir yrkjarar
Føðingar í 1962
Vinnarar av Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins


Dansifelagið í Havn

Dansifelagið í Havn varð sett á stovn í oktober 1952, og er elsta dansifelag í landinum. Tað hevði verið vanligt við føroyskum dansi í Sjónleikarhúsinum, men nøkur fólk hildu hetta vera ov óskipað og tóku seg tí saman at gera eitt rættiligt dansifelag. Tá felagið varð sett á stovn, taldi tað 20 limir. Nú eru umleið 110 limir í Dansifelagnum í Havn. Dansur er hvørt fríggjakvøld kl. 22.00 í vetrarhálvuni, frá seinast í oktobur til føstulávint. Dansifelagið í Havn skipar eisini, saman við Norðurlandahúsinum, fyri barnadansi. Hesin er somuleiðis hvørt fríggjakvøld kl. 20.00-21.00 í Norðurlandahúsinum. Dansitíðin byrjar við aðalfundinum hjá felagnum, sum vanliga er um 20. oktobur. Tá er eisini høvi hjá nýggjum limum at tekna seg.

Nevnd
Aðalfundur í oktober. (Dagført 16/5-13).
Formaður: Niels á Velbastað, Velbastaður
Næstformaður, skrivari: Birgir Djurhuus, Tórshavn
Kassameistari: Heini Mortensen.
Nevndarlimir: Janus B. Kamban, Johild Kamban, Jóhanna Krosstein og Katrin Gullbein.

Keldur

 Havnar Dansifelag 25 ár á baki. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 3, 1978.

Slóðir úteftir
 Heimasíðan hjá Dansifelagnum í Havn
 Facebooksíða hjá Dansifelagnum í Havn
 YouTube kanal hjá Dansifelagnum í Havn

Dansur
Feløg
Tórshavn
Føroyskur dansur


IKEA

IKEA er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil, og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.

Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum.

"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.

Keldur

Svenskar fyritøkur
Niðurlendskar fyritøkur
1943


Andorra

Andorra (katalanskt: Andorra), alment: Prinsadømið Andorra (katalanskt: Principat d'Andorra) er eitt lítið landfast land í Útsynningsevropa í eystaru Pyreneunum og hevur mark við Spaniu og Frakland.

Høgt uppi í Pyrineafjøllum, á markinum ímillum Fraklands og Spania, er lítla landið Andorra. Landið er fríríki, og stjørnarovastar eru spanski biskupurin av Uruguel í landnyrðingsspania og franski forsetin í felag. Katanlanskt er alment mál; men mong tala eisini franskt og spanskt. Einasti stóri býur í landinum er høvuðsstaðurin, Andorra la Vella.

Navnauppruni

Navnið "Andorra" er av ókendum uppruna, men (sambært Joan Coromines) heilt vist fyrirómverskt.

Søga

Politikkur

Landið verður stýrt av einum tingi (Consell General) við 28 tingmonnum, sum velja ein syndikus og tveir hjálparmenn til at hava umsitingina í hondum.

Kommunur

Andorra hevur sjey kommunur, ið verða nevndar comuns (eintal comú):

 Andorra la Vella
 Canillo
 Encamp
 Escaldes-Engordany
 La Massana
 Ordino
 Sant Julià de Lòria

Landafrøði

Á markinum millum Spania og Frakland er víðført fjallalendi, Pyreneurnar. Hetta eru høg fjøll, summir topparnir fara upp um 3,000 m. Í einum dali uppi millum fjøllini er eitt lítið sjálvstøðugt land, Andorra.

Búskapur

Fólkasamanseting

Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Andorra; umleið 88 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2011.

Mál

Tað almenna málið er katalanskt, men tó eru tað mong, ið tosa spanskt. Í Andorra hevur eisini spanskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.

Mentan

Sí eisini

Ávisingar úteftir

Keldur

Evropa


Filmseftirlitið

Filmseftirlitið varð formliga sett á stovn í 1976, og virkaði eftir eini lóg frá 1938 og eini kunngerð frá 1960. Eftirlitið hevði til uppgávu at meta um, um filmar, ið sýndir vórðu alment í Føroyum, vóru hóskandi. Hetta hevði við sær, at Filmseftirlitið kundi seta aldursmark á filmar, og í summum førum klippa óhóskandi brot burturúr filmum, um hetta ikki hevði týdning fyri søgugongdina.

Keldur

Filmseftirlitið - ein vanlig nevnd undir landsstýrinum. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1979

Slóðir úteftir

Filmur


Hestur

Hestur hevur fleiri týdningar:

 Hestur er ein oyggj í Føroyum. Sí Hestur (oyggj)
 Hestur er eitt djór. Sí Ross


Antipasti

Antipasti er italienskt fyri "forrættur" - ella rættari sagt "forrættir", av tí at vanligt nýtti formurin antipasti er fleirtal av antipasto. Anti merkir áðrenn.
Antipasti er munnbitar av t.d. pylsum, skinku, osti, oliven og breyði. Tað svarar nøkurlunda til spanska fyribrigdið tapas.

Keldur

Slóðir úteftir

Matur og drekka


Roskilde Festival

Roskilde Festival er ein tann kendasti tónleika festivalurin í Norðanlondum. Hesin festivalur hevur verið afturvendandi síðan 1971. Nógv verður gjørt burturúr honum og nógv kend nøvn eru á skránni hvørt ár. Atgongumerki til festivalin kosta 1785 kr - 2800 kr. Prísurin varierar alt eftir um tú ynskir teltpláss ella ikki.

Í 1979 var føroyska innslagið á Roskilde-Festivalinum presturin Jóhann Nielsen, sum helt alternativu gudstænastuna ílatin føroyska troyggju og cowboybuksur.

Heimasíðan hjá Roskilde Festival har tú kanst lesa meira um festivalin kan síggjast her.

Festival eftir ári

Keldur

 Snildir sum slangur og góðvarnir sum dúgvur... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 14, 1979.

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá Roskilde Festival kanst tú finna her.

Festivalar


Ferðsluljós

Ljóskurvar

Í Føroyum eru fýra ljóskurvar; tríggjar teirra standa á strekkinum Bøkjarabrekka – Niels Winthers gøta – Jóannesar Paturssonar gøta í Havn, og fjórða ljóskurvin er í Norðdepli.

Fyri at loysa ferðslutrupulleikar setti Tórshavnar Býráð í 1979 upp ljóskurvar uttan fyri Hotel Hafnia í Havn.

Keldur

Ferðsluljós. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

Slóðir úteftir

Tøknifrøði
Samferðsla og flutningur


Bussleiðin

Bussleiðin, sum er savnaða heitið fyri býbussarnar í Havn, byrjaði í 1979. Frá fyrstan tíð var ætlanin, at eingin skuldi hava longri enn 150m at ganga til nærmasta busssteðgistaðið. Seinastu árini hevur tað verið ókeypis at koyra við Bussleiðini í Havn. Hetta var ein roynd í 2007, og árið eftir varð avgjørt at halda fram við hesi skipan. Ferðaætlanin verður býtt sundur í 5 bussleiðir og 6 skúlaleiðir.

Í 2011 vóru 14 nýggir bussar keyptir til býbusskoyringini hjá Tórshavnar kommunu. Teir nýggju bussarnir eru betri egnaðir til barnavognar o.a. Bussarnir eru nú útgjørdir við KT-tøkni. Umframt at teldusamband er í bussinum ber til við fartelefon at síggja, hvar bussurin er.

Bussleiðirnar
Bussleiðirnar eita 1, 2, 3, 4, 5V og 5E. Leið eitt koyrir út á Hamarin í Argjum, Landssjúkrahúsið, til Handilsskúlan, í miðbýnum og niðan á Ternurygg, leið 2 koyrir til Argja skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Inni á Gøtu, Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Berjabrekku, miðbýin og Landssjúkrahúsið. Leið 3 koyrir til Norðasta Horn, Miðbýin, Berjabrekku, Millum Gilja, Skúlan við Løgmannabreyt, Hoyvíkar Skúla, Studentaskúlan og Eysturskúlan. Leið 4 koyrir eitt nú norður til Kollafjarðar, til Farstøðina í Havn, Handilsskúlan, Svimjihøllina, á Hálsi, Studentaskúlan, Undir Krákugjógv, Svimjihøllina, Signabø, Við Sjógv og Norðuri í Sundum. Leið 5V koyrir eitt nú til Kaldbak, Kaldbaksbotn, Sandvíkarhjalla, Hvítanes, Studentaskúlan, Norðasta Horn, Velbastað (til Frískúlan), Kirkjubø og Norðasta Horn umframt ymsastaðni í Miðbýnum. Leið 5E koyrir eitt nú til Kirkjubø, Gomlu Rætt, Velbastað, Norðasta Horn, Tekniska Skúla, Eysturskúlan, Studentaskúlan, Hvítanes, Sandvíkarhjalla og Kaldbak. Bussleiðin koyrir ikki sunnu- og haldidagar, um ikki annað er lýst, leið 5E og 5V koyra bert mánadag til fríggjadag, um ikki annað er lýst.

Keldur

 Bussrutan byrjað... Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

Slóðir úteftir
Torshavn.fo, Bussleiðin
http://www.countrybus.co.uk/busslei.htm

Samferðsla og flutningur
Tórshavn


Tvíkilja

Ein tvíkilja er ein bátur við tveimum kjølum.

Tvíkiljur í Føroyum

Í 1979 var norska tvíkiljan Hornøy frá Hammerfest í Føroyum og sigldi royndarsigling í tvær vikur. Siglt varð millum Havn, Klaksvík, Vág og Tvøroyri. Tað var Strandferðslan, sum hevði leigað Hornøy, meðan Smyril var tikin úr innanoyggjasigling í summartíðini.

Keldur

 Bert 5 spýggibakkar til 118 ferðafólk. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 13, 1979

Slóðir úteftir

Skip


Káta Hornið

Káta Hornið (Glade Hjørn) er mitt í Niels Finsens gøtu í Havn við brunnin við dansandi børnum.

Sí eisini
 Káta Hornið verður nevnt í songum Leygarkvøld í Havn eftir Ólavur Højgaard og Káta Hornið eftur Teiti

Tórshavn


Klamydia

Klamydia er vanlig kynssjúka, ið kemur av smittu við bakteriuni Chlamydia trachomatis. Klamydia er ein ein bakteria, sum er orsøkin til mest vanligu kynssjúkuna millum ung, eisini í Føroyum. Klamydia smittar við samlegu. Klamydiaátakið 2010 vísti, at av teimum sum lótu seg kannað, høvdu 7 % Klamydia. Líknandi kanningar aðrastaðni vísa, at millum 5 og 8 % hava Klamydia. Hildið verður, at umleið 7. hvør ungur í Føroyum antin hevur ella hevur havt Klamydia.

Klamydia kann gera tað verri fyri kvinnuna at gerast við barn, um hon ikki fær viðgerð, umframt, at graviditetur uttanfyri lívmóðurina kann vera sera vandamikil fyri kvinnuna. Hjá monnunum hevur Klamydia ikki so álvarsligar fylgjur, hóast hon ikki verður viðgjørd, men kann verða ótespilig at ganga við. Hjá nøkrum førir hon tó til bruna í eistrunum.

Sjúkur
Kynslívsfrøði


Babsk

Babsk er ein bygd, ið liggur mitt í Póllandi umleið 75 kilometrar í ein landsynning av Warszawa og 11 kilometrar í ein útnyrðing av Biała Rawska. Bygdin liggur í landslutinum Łódź og hevur umleið 700 íbúgvar (2006).

Útvortis ávísing
 Babsk (pólskt)

Býir og bygdir í Póllandi


Łódź

Łódź (IPA: ) er ein býur í Póllandi. Łódź hevur 706 004 íbúgvar (2014) og varð grundaður í 1332. Býarteknið hjá Łódź er ein bátur, ið peikar á navnið á býnum, ið merkir "bátur".

Slóðir
 lodz.pl
 uml.lodz.pl
 mapa.lodz.pl

Býir og bygdir í Póllandi


Byin.fo

Byin.fo er samtak fyri dansi- og skeinkistøðini Rex, Eclipse, Manhattan, Café Natúr og Cippo, øll í Havn.

Rex og Eclipse halda til í bygninginum hjá Havnar Klubba, Café Natúr er við niðara enda á Áarvegnum, og Manhattan og Cippo húsast í sama bygningi sum matstovan Rio Bravo á horninum Sverrisgøta/Tórsgøta.

Manhattan og Cippo
Har sum Cippo er, stóðu inntil 1980 eini sethús, nevnd húsini hjá Lamba-Jóannesi. S. H. Jakobsen radiohandil keypti húsini í 1977, og reiv tey niður í 1980 fyri at gera rúm fyri einum nýggjum bygningi. Í dag er partur av økinum, har húsini stóðu, tún framman fyri Cippo.

Keldur
Húsini hjá Lamba-Jóannesi niðurtikin. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1980.

Slóðir úteftir
Byin.fo

Tórshavn
Dansur
Matur og drekka


Áarvegurin

Áarvegurin er í Havn og gongur frá Vaglinum oman á Kongabrúnna. Har sum Áarvegurin er, rann áður Havnará mitt gjøgnum býin, men nú rennur hon undir vegnum. Tosað hevur verið um at lata Havnará upp aftur, men tað fer at kosta mikið stríð at reinsa hana, so hon verður snøgg á at líta aftur.

Tórshavn


Tórsgøta

Tórsgøta er ein gøta mitt í Havn, har tónleikatiltøk og onnur tiltøk av og á verða hildin. Umframt at gøtan eitur Tórsgøta nevnir Tórshavnar kommuna eisini gøtuna mentanargøtan. Tórsgøta byrjar niðri í Vágsbotni, har sum Miðlahúsið og Hotel Tórshavn eru.

Í gøtuni eru millum annað Gamla Meiaríið, har Tjóðpallur Føroya húsast, ungdómshúsið Margarinfabrikkin, kantinan hjá Tórshavnar Kommunu í Posthúskjallaranum, niðast í gøtuni eru Hotel Tórshavn við matstovuni Hvonn og Miðlahúsið.

Ólavsøkukonsertin í Tórsgøtu

Seinastu árini hevur Ólavsøkukonsertin verið hildin í Tórsgøtu.

Asfalt í Tórsgøtu

Tónleikatiltakið Asfalt hevur eisini verið í Tórsgøtu í fleiri ár fyrst í juni. Í 2008 var ASFALT tó avlýst. Í 2009 var Asfalt tónleikatiltakið aftur á skránni, men hesaferð tíðliga í juli. Í 2007 var eisini eitt tiltak fyri børn á Asfalt tiltakinum.

Keldur

Útvortis ávísingar

 Torshavn.fo, heimasíðan hjá Tórshavnar kommunu
 Tjodpallur.fo, heimasíðan hjá Tjóðpalli Føroya
 Visittorshavn.fo, heimasíðan hjá Kunningarstovuni í Havn
 Hoteltorshavn.fo

Gøtur í Tórshavn


Hvonn

Hvonn hevur fleiri týdningar.
Hvonn er ein planta. Sí Hvonn (planta)
Hvonn er ein matstova í Havn. Sí Hvonn (matstova)


Hvonn (matstova)

Hvonn er matstova á Hotel Tórshavn í Havn, sum læt upp í 2006. Matstovan er í tveimum hæddum. Ovara hæddin er ein nýmótans restauratión við modernaðari matskrá, og niðara hæddin er café um dagin og barr um kvøldið.

Matstova, café og barr eru øll roykfrí, royking er einans loyvd á terrassuni uttan fyri caféina.

Slóðir úteftir

 Hvonn
 Hvonn á facebook

Føroyskar fyritøkur
Tórshavn
Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Matstovur og kaffistovur í Føroyum
Spælistøð í Føroyum


Neistin

Hondbóltsfelagið Neistin í Havn varð stovnað 21. mars 1931. Í apríl 2011 vunnu bæði mans- og kvinnuliðini hjá Neistanum føroyameistaraheitið. Tað ver fyrstu ferð síðan 1978, at bæði liðini hjá Neistanum vunnu føroyameistaraheitið sama kappingarár. Í februar 2013 vunnu kvinnurnar hjá Neistanum steypakappingina.

Steypavinnarar
Steypakappingin í hondbólti hevur verið fyriskipað í Føroyum síðan 1985 fyri menn og síðan1987 fyri kvinnur. Neistin hevur vunnið steypakappingina fleiri ferðir, bæði hjá kvinnum og monnum.

Neistin kvinnur í Steypakappingini
Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 12 ferðir: 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2006 og 2012.

Neistin menn í Steypakappingini
Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið Steypakappingina í hondbólti 6 ferðir: 1992, 1994, 2009, 2010, 2011 og 2012.

Føroyameistarar

Neistin kvinnur í FM
Besta kvinnuliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 38 ferðir: 1943, 1946, 1948, 1952,  1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1959, 1966, 1967, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1980,  1982,  1983,  1984,  1985,  1986,  1987,  1988,  1989,  1990,  1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 2011 og 2012.

Neistin menn í FM
Besta mansliðið hjá Neistanum hevur vunnið FM 8 ferðir: 1949, 1953, 1955, 1978, 2000, 2008, 2010 og 2011.

Neistin fyrsta føroyska hondbóltsfelag sum kom víðari í Europa
Í 2011 spældi Neistin tveir altjóða dystir móti A C Latsia frá Kypros. Fyrri dysturin varð leiktur á Kypros 4. september 2011, Neistin vann tann dystin 17-30. Seinni dysturin varð leiktur í Høllini á Nabb hin 11. september 2011. Neistin vann heimadystin 37-25.
Í alt var úrslitið: Neistin – A.C. Latsia 67 – 42 (37-25) (30-17).
Næsta liðið, ið Neistin skal spæla ímóti verður Madeira, sum var nummar tvey í portugisisku deildini í 2010.
Teir sum vóru við í hópinum tá teir leiktu útidystin vóru hesir: Eirikur Magnussen, Bogi Henriksen, Jugoslav Djumich, Andrias Nielsen, Heini Hanusarson, Sjúrður K. Thomassen, Guðfinnur Thorsteinsson, Carl Herup Olsen, Finnur Hansson, Eddie Joensen, Áki Mørk, Teitur Magnusson, Rósing Rasmussen, Josef Abrahamsen, Ári Dam, Bartal T. Kamban og Jón Ludvig.

Hópurin hjá Neistanum í Sunsetdeildini (kvinnur) 2012/13
Venjari hjá Neistakvinnum í Sunsetdeildini eru Kári Horn,  hjálparvenjari er Jákup Hanusson.
(Plássini niðanfyri eru tilvildarlig uttan hjá málmonnunum, hetta tí at fyrimyndin til talvuna er úr fótbóltinum, og tað er ringt at finna útav, hvør ið leikar sum verjuleikari og hvør sum álopsleikari í hondbólti).

Hópurin hjá Neistanum í Atlantic Airways kappingini (menn)
Hópurin er dagførdir umvegis Burn Deildina 2020.

Venjarar hjá kvinnunum
Kári Horn
Kári Durhuus
Sigrun Mikkelsen
Birgir Hansen - til januar 2012

Stovnarar

 Petra Rein
 Jenny Rein
 Edil Djurhuus
 Helge Michelsen
 Andreas Mouritsen
 Hanna Mouritsen
 Borghild Evensen
 Anna á Lag
 Sanna á Lag

Keldur

 Neistin 50 ár. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 1, 1981.

Slóðir

Hondbóltur
Føroysk hondbóltsfeløg


.pl

.pl er økisnavn hjá Póllandi.

Økisnavn
Pólland

sv:Toppdomän#P


.is

.is er økisnavn hjá Íslandi.

Økisnavn
Ísland

sv:Toppdomän#I


.ee

.ee er økisnavn hjá Estlandi.

Økisnavn
Estland


.lv

.lv er økisnavn hjá Lettlandi.

Økisnavn
Lettland


.ie

.ie er økisnavn hjá Írlandi.

Økisnavn
Írland


.gr

.gr er økisnavn hjá Grikkalandi.

Økisnavn

sv:Toppdomän#G


.pt

.pt er økisnavn hjá Portugal.

Økisnavn

sv:Toppdomän#P


.fr

.fr er økisnavn hjá Fraklandi.

Økisnavn

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#F


.tr

.tr er økisnavn hjá Turkalandi.

Økisnavn
Turkaland


.ru

.ru er økisnavn hjá Russlandi.

Økisnavn

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#R


Reykjavík

´

Reykjavík er høvuðsstaður í lýðveldinum Íslandi. Reykjavík hevur umleið 121 000 íbúgvar og er størsti býur í Íslandi. Stóra Reykjavíkarøkið hevur umleið 202 000 íbúgvar. Borgarstjóri er Dagur B. Eggertsson. Tað sigst, at Reykjavík er heimsins reinasti, grønasti, og tryggasti høvuðsstaður.

Søga

Ingólfur Arnarson, sum kom úr Noregi, var fyrsti landnámsmaður Íslands og tók land í Íslandi í 874. Hann kom við konu sínari, Hallveig Fróðadóttur, syni sínum Þorsteini, og tveimum trælum sínum, sum itu Vífill og Karl. Vífill varpaði öndvegissúlurnar frá bátinum, tá ið Ingólfur sá landið. Vífill var nú frælsur, tí hann gjørdi hetta, og Ingólfur sendi hann á Vífilsstaðir, sum er nú øðrumegin bygdina Garðabær. Søgan er, at Ingólfur sá royk á víkini, sum hann var komin til, og hann kallaði tí víkina „Reykjavík“ (Roykja + vík), har sum býurin stendur nú.

Tað eru ikki nógvar upplýsingar um Reykjavík í miðøldini. Nógvir tekstir um Reykjavík vísa bert á, at Reykjavík var ein bóndagarður. Í 18. øld, hevði Danmark hug at gera Reykjavík til ein stóran bý. Í 1752 gav kongurin Danmarkar landsóðal Reykjavík til Innréttingarnar. Formaður fyri Innréttingunum var Skúli Magnússon. Umleið ár 1750 vóru hús og íbúðapartar gjørdir til ullarverksmiðjur. Ullarverksmiðja var størsta verksmiðja í Reykjavík, og orsøk til, at Reykjavík var verðandi bygt øki.

Í 1786 steðgaði Danmark einkarætt í Reykjavík og Íslandi. Reykjavík var nú keypstaður, og er 1786 mett sum føðingarárið hjá Reykjavík. Men Reykjavík var enn undir tí danska kongsríkinum. Nógv fólk úr Danmark komu og høvdu verkevni í Íslandi. Men í 19. øld bilgdust hugsanir um sjálvstøðu millum íslendingar. Síðan Reykjavík var størsta bygd í landinum, vaks hugsanin um sjálvstøðu í Reykjavík. Í 1845 endurstovnaðu íslendingar í Reykjavík Alþingið (Løgtingið Íslandi), sum var gamalt løgting í Íslandi árið 930. Hetta „Alþingið“ var stovnað á Tingvellum fyrst, men í 1845 tað var í Reykjavík. Altingið var stovnð í Reykjavík í 1845, tí hon var var høvuðsstaður í Íslands.

Alþingið ella hitt íslendska løgting frá 1845 til 1874 hevði ikki løgstarv. Men í 1874 fekk Ísland stýrslagið og ið kom við løgstarv. Tann 1. desember 1918, Ísland var sjálvsálits land, men enn undir tí danska kongaríkinum. Hetta land æt Kongaríkið Íslands.

Tað var heimskreppa í Reykjavík frá 1920 til 1930. Tá var stórt arbeiðsloysi. Hin 10. mai 1940, meðan Danmark var hersett av Týsklandi, kom seinni heimsbardagi til Íslands. Tað vóru 4 bretskir bátar sum komu á Reykjavíkar Havn. Eingin gjørdi mótstøðu. Bretland og Amerika gjørdu Keflavík flogvøllin og Reykjavík flogvøllin. Ísland vildi ikki luttaka í heimsbardaganum, og tí var landið og er enn í dag uttanveltað. Tað var eingin mótstøða í Reykjavík. Tað búðu líka nógvir bretskir og amerikanskir hermenn í Reykjavík undir Seinna Heimsbardaga, sum tað búðu íslendingar. Í 1904 fingu íslendingar heimastýri, og var skrivstova forsetisráðharrans í Reykjavík. Í 1944 gjørdist Ísland lýðveldi. Forseti Íslands fekk bústað á Bessastøðum tætt við Reykjavík, í bygdini Garðabær.

Landafrøði

Veðurlag

Búskapur

Stórar fyritøkur
66°NORTH - klædnaframleiðslufyritøka
365 - miðlafyritøka
Advania - kunningartøkni fyritøka
Air Iceland - flogfelag
Arctic Trucks - fyritøka ið veitir broytir akfør, so tey passa betri til íslendsk viðurskifti
ÁTVR - rúsdrekka og tubbakssøla
Carbon Recycling International - metanol endurnýtslu fyritøka
CCP Games - videospæl-mennari og útgevari
Dagsbrún - telesamskifti
Eimskipafélag Íslands - flutningsfyritøka
FRISK Software International - ritbuna-fyritøka
Hagar - handil, holding-fyritøka
Hagkaup - handilsketa
HB Grandi - fiskivinnu- og fiskaframleiðslufyritøka
Icelandair - flogfelag
Icelandair Group - flogfelag
Íslandsbanki - peningastovnur
Íslandspóstur - postfyritøka
deCODE genetics - fyritøka ið framleiðir lívfrøðiligan heilivág
Mannvit Engineering - verkfrøðingafyritøka, grøn orka o.a.
Marorka - orka úr havinum og granskingarfyritøka
MP Bank - peningastovnur
NBI - peningastovnur
Nói Síríus - sjokoláta og slikk framleiðsla
Nyherji - kunningartøkni
Össur - ortopedisk framleiðsla
RÚV - miðlafyritøka
Síminn - telesamskiftis-fyritøka
WOW air - flogfelag

Mentan

Hallgrímskirkja er størsta kirkjan í Reykjavík og í Íslandi, og er 74,5 metrar høg. Perlan liggur á einum heyggi nærindis, har tað er lætt at síggja allan býin Reykjavík. Tað eru eisini fleiri listasøvn í Reykjavík. Um náttina eru tað nógv fólk sum "djamma" í miðbýnum Reykjavík, ella 101 Reykjavík.

Ítróttur

 Fylkir
 Fram
 Knattspyrnufélag Reykjavíkur (K.R.)
 Íþróttafélag fatlaðra í Reykjavík — fyri fólk við breki
 Íþróttafélag Reykjavíkur (Í.R.)
 Skautafélag Reykjavíkur
 Skotfélag Reykjavíkur
 Skylmingafélag Reykjavíkur
 Tennis- og badmintonfélag Reykjavíkur
 Ungmennafélagið Fjölnir
 Knattspyrnufélagið Valur (Valur)
 Víkingur
 Þróttur

Kend fólk úr Reykjavík

 Arnaldur Indriðason
 Baltasar Kormákur
 Björgólfur Guðmundsson
 Björgólfur Thor Björgólfsson
 Björk
 Daníel Ágúst Haraldsson
 Eggert Magnússon
 Eiður Smári Guðjohnsen
 Emilíana Torrini
 Friðrik Þór Friðriksson
 Ghostigital
 Gus Gus
 Hafdis Huld
 Halldór Kiljan Laxness
 Jón Páll Sigmarsson
 Kári Stefánsson
 Magnús Scheving
 Magnús Ver Magnússon
 Mínus
 Múm
 Quarashi
 Sigur Rós
 Sigurjón Sighvatsson
 Silvia Night
 Sjón
 Trabant

Vinabýir

  Tórshavn, Føroyar
  Helsinki, Finland
  Keypmannahavn, Danmark
  Kingston upon Hull, Stóra Bretland
  Nuuk, Grønland
  Oslo, Noreg
  Seattle, Sambandsríki Amerika
   St. Petersburg, Russland
  Stokkhólm, Svøríki
  Vilnius, Litava
  Winnipeg, Kanada

Kommunur í Íslandi
Ísland
Høvuðsstaðir í Evropa
Býir og bygdir í Íslandi


Keltisk mál

Keltisk mál, felagsheiti fyri bæði livandi og útdeyð mál, ið einaferð rukku frá Miðeystri til Vesturevropa.

Keltisku málini ið framvegis verða tosað í teim "keltisku tjóðunum" í dag, eru: Tey Goidelisku tvs. Skotskt gæliskt, Írskt og Manskt; og tey Brythonisku tvs. Walisiskt, Corniskt og Bretonskt.

Søguliga var Proto-Keltiskt helst býtt uppí í 4 undir-ættir:

 Gauliskt og Lepontiskt, Noriskt og Galatiskt. Hesi mál vórðu einaferð tosaði í økinum frá Fraklandi til Turkalands og frá Belgia til norður Italia.

 Keltiberiskt, í forðum tosað á Iberisku hálvoynni, serliga í núverandi Portugal, Galicia, Asturias, Cantabria, Aragón og León.

 Goideliskt, tvs. Írskt, Skotskt gæliskt, og Manskt. Teir fyrstu íbúgvarnir í Føroyum vóru sambært Dicuil írskir munkar, og talaðu hesir tí óiva goideliskt.

 Brythoniskt (eisini kallað Brittoniskt, Bretskt), tvs. Walisiskt, Bretonskt, Corniskt, Cumbriskt, tað hypotetiska Iverniskt, og møguliga eisini Piktiskt.


Walisiskt mál

Walisiskt, Kymriskt ella Bretskt (Cymraeg - y Gymraeg) ið verður talað í Wales og í Chubut landslutinum í Argentina, hoyrir til Brythonisku málini.

Eini 22% av fólkinum í Wales, tvs. uml. 611.000, hava kunnleika til málið í dag. Tey búgva í størstan mun í vestara parti av landinum, har málið hoyrist alla staðni har menniskju hittast; í handlum, á pubbum og til fótbóltsdystir t.d. Meginparturin tosar nú engskt, og øll walisisktmælt duga og skilja eisini engskt.

Fyri 200 árum síðani var walisiskt tað klárt ráðandi málið í Wales. M.a. ídnaðarkollveltingin viðførdi at engska málið tók seg fram, men so seint sum í 1891 var tað enn ein meiriluti uppá 54,4% av fólkinum ið tosaði walisiskt. Í 1911 varð staðfest, at walisiskt var vorðið eitt minnilutamál, tosað av 43.5% av fólkinum.

Í miðøld varð hópin av frægum bókmentum skrivaðar á walisiskum.

Walisiska stavraðið

Walisiskt brúkar latínska stavraðið, men bókstavirnir k, q, x og z verða vanliga ikki brúktir. Harafturímóti finnast (tvinnaðir) bókstavir sum antin eru sestakir fyri walisiskt, ella úttalast á ein serstakan hátt:

 ch (úttalst sum "ch" í týskum Bach, ella sum í skotskum loch),
 dd (úttalst sum engskt "th" í weather),
 ff (úttalst sum f),
 f → v
 j (bert í engskum lániorðum; úttalst sum "j" í juice),
 ll (úttalst sum "hl" - ella sum "ll" í grønlenskum Kalaallit nunaat),
 si (úttalst sum "sj")
 th (úttalst sum engskt "th" í thin).
 c → k (eisini framman fyri e, i og y)
 ph → f
 r → r (rullandi tunguspíðs-r)
 rh → óræddað tunguspíðs-r
 w → u
 u → i
 y → i (tó i stuttum orðum → ø; t.d. "Cymru" [:Kømri])

Fyrsta regla í walisiska tjóðsanginum:
Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi
ljóðar fonetiskt umleið soleiðis:
[:Maj hen ulad vø n-hadai øn annuil i mi]

Walisiski tjóðsangurin

Gwlad, Gwlad
Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,
Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;
Ei gwrol rywelwyr, gwladgarwyr tra mad;
Dros ryddid collasant eu gwaed.

Gwlad, gwlad, peidiol wyf i'm gwlad;
Tra mor yn fur i'r bur hoff bau
O bydded i'r hen iaith barhau!

Á føroyskum:
Land, land
Gamla land fedra mína er mær kært,
Land yrkjara og sangara, menn tiltiknir víðagitnir;
Hennar djarvu hermenn,  fosturlandsvinir frægir,
Fyri frælsi útheltu blóð.

Heimland, heimland, trúfastur eri eg landi mínum,
So leingi havið er múrur kring hetta reina ,fagra land,
Á gævi satt tað gamla tungumál má framvegis liva!

Almenn støða (status)
Hóast walisiskt í dag er eitt minnilutamál, so vaks stuðulin til málið í seinnu helvt av 20'du øld, í samband við at rørslur sum tjóðskaparflokkurin Plaid Cymru frá 1925, og Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (walisiska málfelagið) frá 1962 tóku seg upp

Walisiska mállógin frá 1993 og walisiska stjórnarskipanin frá 1998 áseta at walisiskt og engskt mál skulu viðfarast javnlíkt í almenna sektorinum, í so víðan mun hetta er forsvarligt og gjørligt.
Almennir stovnar verða kravdir at hava eina fyriskipan fyri walisiskt mál, ið prógvar teirra tilsøgn um javnbóðis viðgerð.

7 desember 2010 samtykti Walisiska tjóðartingið einmælt nøkur tiltøk ið skulu stuðla undir menningina av walisiska málinum í Wales. 9 februar 2011 fingu hesi tiltøk kongliga staðfesting og vórðu samtykt, og gera sostatt walisiskt til eitt alment viðurkent mál í Wales.

Í november 2008 varð walisiskt fyri fyrstu ferð brúkt á einum ráðharrafundi í ES-ráðnum, har walisiskt gjørdist tað 23'da almenna málið í ES.

Síðan ár 2000 hevur frálæra í walisiskum verið tvungin lærugrein í øllum skúlum í Wales, upp til 16 ára aldur, og hevur hetta mótvirkað afturgongdini hjá walisiskum, og viðvirkað at eisini børn hjá engsktmæltum foreldrum aðrastanði frá í UK hava kunnskap til, ella duga ræðið walisiskt.

Flestu vegskeltir eru í dag á bæði engskum og walisiskum.

Leinki úteftir
 walisiskt á wikimedia

Keltisk mál
Mál í Evropa
Wales


Brythonisk mál

Brythonisku málini, er felagsheitið fyri Walisiskt, Corniskt og Bretonskt. Hetta eru tey sokallaðu P-keltisku málini.

Hoyra saman við Goidelisku málunum, tey sokallaðu Q-keltisku málunum, til Keltisku málættina.

Grein um brytoniskt finst á enskum; vel English vinstrumegin

Mál í Evropa
Keltisk mál


Andrew W. Sloan

Andrew William Sloan (føddur 1896), sonur William Gibson Sloan, gjørdist eins og pápin, trúboðari fyri Brøðrasamkomuna í Føroyum.

Sloan, Andrew W.
Sloan, Andrew W.
Sloan, Andrew W.


Kirkjuliga Heimamissiónin í Føroyum

Hin Kirkjuliga Heimamissiónin, (fyrr Indre Mission) er tann størsta vekingarrørslan innanfyri fólkakirkjuna við missiónshúsum í flestu størru bygdum.

Heimamissiónin er eisini, við síðuna av Brøðrasamkomuni, tann størsta kristna  leikmannarørslan í Føroyum.

Í 1904 kom fyrsti trúboðari frá donsku Indre Mission til Føroya. Í 1921 varð eitt ráðgevandi samfelagsráð sett á stovn fyri Heimamissiónina í Føroyum og í 1990 gjørdist Heimamissiónin sjálvstøðug.

Heimamissiónin hevur í dag serliga trý høvuðsøki:

 Heimamissión
 Sjómansmissión
 Útimissión

Heimamissiónin


Ryving-Jensen

Ryving-Jensen danskur trúboðari hjá Indre Mission (Heimamissiónini) í Føroyum.

Trúboðarar í Føroyum


Krossmerki

Norðurlendsk krossfløgg, norðurlendska krossmerkið, skandinaviski krossurin er flaggsnið, sum vanliga verður samborðið við fløgg norðurlanda, haðani upprunin eisini stavar. Norðurlond flest hava flagg av slíkum sniði, tó undantikin eru Grønland og Sámaland. Krossurin umboðar kristindóm, og er hann avmyndaður á grikskan hátt. Fyrsta flagg við hesum sniði er hitt danska, Danabrók; síðani, Svitjóð, Noreg, Finnland, Ísland, og síðani Føroyar og Áland. Noregs flagg var hitt fyrsta trílitta norðurlendska krossmerkið. Hóast øll nevndu fløggini bera sama upprunasnið, hava tey øll serstaka søgu og serstakt myndamál.

Nøkur av fløggunum í hesum lista hava ikki vunnið almenna viðurkenning. Leggið eisini til merkis, at lutføll, snið og støddir vísa frábrigdi, eisini hóast flaggið er hitt sama bert til annað endamál.

Forboð

Fløgg við kristnum súmbolum, s.s. krossinum, kunna enda við at vera forbjóða. Avleiðingin av, at Evropeiski Mannarættardómstólurin í 2009 forbjóðaði kristnum súmbolum í skúlastovum, kann vera, at norðurlendsku fløggini enda fyri Mannarættardómstólinum.

Hetta halda 37 ymiskir professarar í løgfrøði, sum hava skrivað álit til kærurættin í Haag. Teir halda, at forboðið móti kristnu súmbolunum kann raka norðurlendsku tjóðarfløggini. Tí ein avleiðing av dóminum um at forbjóða religiøsum súmbolum í skúlastovum má vera, at øll religiøs súmbol í almenna rúminum skulu útruddast.

Hetta kann raka 17 ymisk evropeisk fløgg, harundir tey norðurlendsku krossfløggini.

Tjóðarfløgg norðurlanda

Tjóðarfløgg norðurlanda (sjálvstýrandi øki við krossmerki)

Onnur norðurlendsk fløgg krossmerkinum

Nøkur av fløggunum eru søgulig ella hava ikki vunnið almenna viðurkenning, sostatt er talan um avmarkaða nýtslu.

Danmark

Finnland

Ísland

Noreg

Svøríki

Norðurlendsk krossmerkið hjá Týsklandi

Norðurlendsk fløgg í Týsklandi vóru søguliga nýtt  fyri at vísa til norðurlendskan uppruna. Norðurlendsku fløggsniðini hjá Týsklandi vóru lík teimum hjá Danmark, Svøríki, og Noregi. Tjóðarfløgg vóru í uppskoti til Týsklands tjóðarflagg bæði í 1919 og 1948, eftir fyrra og seinna heimsbardaga. Í dag er norðurlendski krossurin á summum býar og økisfløggum.

Fløgg frá øðrum londum, sum vísa Norðurlendska krossin ella líknandi snið

Norðurlendsk fløgg uttan norðurlendska krossin

Keldur

Slóðir úteftir

 Kelda

Merkjalistar
Skandinavia
Norðurlond
Fløgg


Oskar Hermannsson

Oskar Hermannsson varð føddur í 1920 og andaðist í 1995. Hann yrkti m.a. Beinta til lag eftir C. Wahl, og hesin barnasangurin er at finna á plátuni Annika og Jógvan við Anniku Hoydal og Jógvani Telling.

Eisini hevur hann yrkt sangtekstin "Skiparin lítli"

Tónleikarar


Einar Waag

Einar Waag er navnið á tveimum monnum handan Føroya Bjór.

Einar Waag eldri (føddur 29. juni 1894) tók fyritøkuna eftir faðir sín, Símun í Vági. Nú eigur sonur hansara, Einar Waag yngri, fyritøkuna, eftir at bróðurin Heini Waag hevur valt at selja Einari sína helvt (ár 2008).

Keldur

 Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984

Slóðir úteftir

Greinir

 Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984

Føroysk vinnulívsfólk


Hests kirkja

Hests kirkja er ein kirkja í bygdini Hestur á Hestoy. Hon varð vígd 2. hvítusunnudag 5. juni 1911 av Fríðriki Petersen, prósti.

Á fundi í kirkjuráðnum fyri Kirkjubøar sókn í 1908, viðmælir ráðið einum ynski frá bygdarfólkinum í Hesti um at fáa nýggja kirkju. Hetta fæst at vita úr fundarbókini, og helst er farið í holt við arbeiðið beinanvegin, tí longu tvey ár seinni,  í 1910 er kirkjan liðug.
Hestmenn valdu Rasmus Lemvig til formann fyri grótarbeiðinum. Hann varð løntur av kirkjugrunninum, men avgjørt varð millum hann og bygdarmennirnar, at lønin skuldi falla til kirkjuna. Fyri henda pening varð ljósakrúna keypt. Annars var alt annað arbeiði sjálvboðið.

Magnus Jacobsen arkitektur í Havn, vanliga nevndur Magnus á Kamarinum, teknaði kirkjuna. Kirkjan, sum er bygd dygst við bakkatrom, norðan fyri Kvíggjará, er laðað av gróti uttan og klødd við timbri at innan og er, máld uttan, 12x24 alin.

Tað sigst, at kirkjan er laðað av 7777 steinum. Laðingin sæst tó ikki, tí kirkjan er pussað uttan. Uttan er kirkjan hvíttmálað við svartari grund og hevur reytt asbesttak. Tornið er hvítt og reytt og er bygt í píll.

Sí eisini
Hestur (oyggj)

Keldur

 J. P. Gregoriussen, Yngru Hválvirkjurnar
 Nybo, Poul: Hests kirkja 75 ár. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 1, 1986

Kirkjur í Føroyum
Føroyska Fólkakirkjan
Hestoy


SMS (sølumiðstøð)

Sølumiðstøðin SMS varð latin upp 2. november 1977 og er broytt og vaksin støðugt síðani. Har eru handlar av ymiskum slag, matvøruhandil, klædnahandlar, tónleikahandil, bókahandil, brilluhandil, tógvhandil, ítróttarhandil osfr. Har eru eisini matstovur, nevnast kunnu t.d. Burger King, Baresso og Sunset Boulevard.

Parkering fyri bilar er á økinum rundanum SMS og í einum parkeringskjallara undir parkeringsplássinum. Bilar kunnu parkera har í 2 tímar.

Søga

Í 1986 byrjaði SMS at hava barnaparkering, har nakrar kvinnur frá pensiónistafelagnum í Havn átóku sær at ansa børnum hjá kundunum í SMS. Henda tænasta er ikki til longur.

Síðani SMS læt upp á heysti 1977, hevur húsið verið undir støðugari menning, og fleiri byggistig eru tikin síðani SMS kom upp at standa. Tann 26. oktober 2006 læt SMS upp aftur eftir umbygging við fleiri handlum og tilboðum. Endaliga umbyggingin við nýggjum millumbygnini millum Apotekið og Sølumiðstøðina var liðug á sumri í 2007.

Keldur

 Barnaparkeringin í S.M.S. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1985.

Slóðir úteftir

 SMS.fo.

Greinir

 Barnaparkeringin í S.M.S. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1985.

Føroyskar fyritøkur
Bygningar og bygningsverk í Føroyum
Tórshavn


Innbúgv

Innbúgv er eitt felagsheiti fyri ting, ið eru gjørd til at stuðla menniskjakroppin, t.d. innbúgv til at sita í ella sengur til at sova í og hvíla seg í. Innbúgv kann eisini hava til endamál at goyma ting ella mat í. Innbúgv kann t.d. vera: borð, stólur, lenistólur, sofa, song, skáp, kommoda, reól osfr.

Føroyskt innbúgv
Hóast tað kann vera ringt at ímynda sær í dag, hava møblar verið framleiddir í Føroyum. Nógvir av møblunum frá 1940-árunum, sum framvegis standa í føroyskum heimum, eru framleiddir av føroyskum møblasnikkarum.

Modul OK

Seinni hevur eisini meira skipað møblaframleiðsla verið í Føroyum. Miðskeiðis í 1970-árunum fekk Annfinnur Zachariassen, sum átti Nýggja Bókhandil, á egnum føroyskum virki skapað og framleitt Modul OK-møblarnar. Tað vóru borð, stólar, sofur, hillar og annað, sum keyparin sjálvur setti saman og síðani kundi mála.

Myndir

Keldur

 Meistarligt føroyskt framleiðslutiltak. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 2, 1976.

Innbúgv
Føroysk framleiðsla


A/S Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik

Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik framleiddi fleiri vørur, sum ikki verða framleiddar í Føroyum longur. Kendast er helst Vita-margarin, men eisini framleiddi fabrikkin m.a. Quargo, sum var mjólkaúrdráttur við smakki til at smyrja á breyð.

Hølini hjá fabrikkini hýsa í dag ungdómshúsinum Margarinfabrikkin og Tjóðpalli Føroya.

Keldur

 Lýsingar í Myndablaðnum NÚ í 1970-árunum

Slóðir úteftir

Føroyskar fyritøkur


Ejvind Vilhelm

Ejvind Vilhelm varð føddur tann 26. apríl  í 1923. Hann var prestur í Tórshavnar eystara prestagjaldi til hann gjørdist varabispur í 1973 og sat í embætinum til 1990. Árini frá 1973 til 1978 var hann bæði varabiskupur og prestur í Tórshavnar eystara prestagjaldi.

Útgávur

 1989 - Er barnadópur evangeliskur? Heimamissiónsfelagið.

Keldur

Prestar í Føroyum
Føðingar í 1923


Bulgaria

Bulgaria er eitt lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Bulgaria mark við Rumenia, í suðri við Turkaland og Grikkaland, og í vestri við Lýðveldið Makedónia og Serbia. Landaøki, ið nú er Bulgaria, hevur mestsum alla tíð sína staðið í skugganum av sterku grannum sínum. Bæði grikkar, rómverjar og turkar hava rátt her, og frá 1944 til 1989 var Bulgaria partur í kommunistiska Eysturevropa.

Søga

Bulgaria var í gomlum døgum máttmikið ríki, men seinni løgdu býsantiskar og síðan osmanniskar herdeildir landið undir seg. Í 1870-árunum fóru bulgarar at krevja frælsi. Turkar fóru ógvuliga harðliga fram ímóti sjálvstýrisrørsluni, og tað elvdi til vreði í Evropa, helst í Russlandi. Í 1877 leyp Russland á Turkaland. Bretar stuðlaðu turkum, og í 1878 varð vápnahvíld fingin í lag ímillum londini við San Stefano-avtalini. Eftir avtaluni gjørdist Bulgaria væl størri, men ikki leið long tíð, so var syðri partur í landinum aftur undir turkiskum yvirræði. Í 1887 sameindu bulgarar við Stefani Stambulov á odda (1854-1895) norðara og syðra part og valdu Ferdinand av Coburg, skyldmann Victoriu drotning, til valdsharra. Men í sjey ár var Stambulov veruligi valdsharrin í Bulgaria, sum nú gjørdist sterkasta Balkanlandið og hildið at vera sterkasta bulverkið fyri russiskari landtøku á Balkan. Stambulov legði alla orku í at fáa semju í lag við Turkaland, gamla fígginda Russlands, tað hóvaði ikki Ferdnandi, sum setti hann frá í 1894. Stambulov varð myrdur í 1895, kanska vóru Ferdinand og russar vorðnir samdir um at beina fyri honum.

Fólkið

Mesta fólkið er bulgarar; lítil partur turkar og makedónar.

Politikkur

Mentan

Fólkið hevur altíð lagt dent á at goyma gamlar bulgarskar siðir. Tí hava mangir býir sínar sermerktu stevnur við tónleiki og skrúðgongu. Siður er mangastaðni, at stevnufólkini lata seg í skreytbúna og gekkaskort, ið tey sjálvi hava gjørt.

Tónleikarar

 Anna-Maria Ravnopolska-Dean
 Nikolai Giaurov
 Boris Hristov
 Valia Balkanska

Búskapur

Síðan 1989 hevur ein liður fram ímóti fólkaræði og at umskipa búskapin verið at skifta ríkisriknu stórgarðarnar sundur í smáar garðar. Nógv hevur eisini verið gjørt at fáa útlendsk ferðafólk at koma til gomlu býirnar og til strendurnar við Svartahav. Jarnmálmurin og kolið í Bulgaria eru ikki so góð, sum krevst at gera jarn, ið kann nýtast í tungídnaðinum. Fyrr keypti Bulgaria jarn, kol og olju bíliga úr Sovjetsamveldinum, men nú má hetta verða keypt á fría marknaðinum. Seinastu árini hevur Vesturevropa lænt Bulgaria nógvan pening at umskipa og menna ídnaðin, til dømis telduídnaðin. Klædnaídnaður og matvøruídnaður eru tyðandi vinnuvegir.

Landafrøði

Fleiri enn ein millión fólk býr í høvuðsstaðnum Sofia. Býurin er týðandi ídnaðarmiðdepil, og bæði á láglendinum og í hálendinum uttan um býin hava bøndurnir nógv dýrahald. Mangir gamlir og vakrir bygningar eru í býnum, til dømis Alexander Nevsky-kirkjan, bygd teimum russisku hermonnum til minnis, ið róku turkar úr Sofia í 1878. Vegakervið í Bulgaria er gott. Í Sofia koyrir meginparturin av fólkinum í tráðbussum.

Býir

 Sofia
 Plovdiv
 Varna
 Burgas
 Ruse
 Stara Zagora
 Pleven
 Sliven

Keldur

Hygg eisini at

Ávisingar úteftir

Evropa
ES


Hvítarussland

Hvítarussland er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Hvítarussland mark við Letland, í eystri við Russland, i suðri við Ukraina, og í vestri við Pólland og Litava. Hvítarussland er fátækt landbúnaðarland, tað er strálbygt, og náttúrutilfeingið er lítið. Kortini eru korini nógv batnað síðan 1960-árini, tá ið farið varð at menna ídnaðin og byggja betri hús. Spreingingin á kjarnorkuverkinum í ukrainska býnum Tjernobyl í 1986 elvdi stóran skaða í Hvítarusslandi, mong fólk máttu verða flutt heiman, og mong gjørdust og gerast alsamt sjúk av geislavirknu dálkingini, ið stóðst av vanlukkuni. Tveyhundrað ár við russiskum yvirræði endaðu í 1991 við falli Sovjetsamveldisins, og Hvítarussland gjørdist sjálvstøðugt land.

Minsk er miðskeiðis í landinum. Hóast býurin var skotin í sor í seinna heimsbardaga, hevur hann í friðartíð verið stjórnarbýur og miðdepil í útbúgving, mentan og samskifti. Seinastu árini hevur menningin í ídnaðinum havt við sær, at býurin er nógv vaksin. Minsk er høvuðssæti hjá SNG, ið er ríkjasamband við 12 sovjetlýðveldum, ið vóru.

Tungídnaður, sum oljureinsing og maskinur, hava stóran týdning fyri Hvítarussland. Tá ið sovjetstýrið ráddi, vórðu bygdar stórar verksmiðjur, sum virkaðu ráevni úr Russlandi og Ukraina. Virðismikil ráevni, t.d. olja, steinsalt og ymisk sandsløg, eru funnin í landinum. Sandurin verður nýttur til glasgerð.

Tá ið sovjetstýrið ráddi, lærdu næstan allir hvítarussar at lesa og skriva, og næmingarnir høvdu undirvísingarskyldu í 10 ár. Góða skúlagrundarlagið hevur ríkað mentanina, og bókmentir og tónleikur eru høgt í metum ímillum manna.

Stór øki í í syðra parti í Hvítarusslandi eru mýrilendi, og Pripetmýrarnar báðumegin Pripetánna eru størstu mýrar í Evropa. Her veksur nógvur skógur, t.d. fura, eik, elri og askur, og skógarvinna er týðandi ídnaður á hesum leiðum. Nógv dýr, t.d. elgur, geypa, villsvín og rýpa, halda til í mýrunum og í  skógunum.

Nógvur soppur veksur í tættu og slavnu skógunum; og so væl dámar fólki at henta soppar, at tað verður nevnt tjóðarítrótt Hvítarusslands. Soppar og epli eru høvuðsføðsla. Kókað epli, gjørd til á ymsan hátt, verða etin til morgunmat, døgurða og nátturða. Soppar í súrróma verða etnir aftur við steiktum kjøti av t.d. kanin og svíni. Hvítarussar bæði salta, turka og súlta soppar, men teir verða eisini etnir feskir.

Søga

Politikkur

Deyðarevsing

Hvítarussland er einasta land í Evropa, ið hevur deyðarevsing. Í mai 2010 tóku mynduleikarnar stig ímóti at stegað deyðarevsing. Bert tveir dagar aftaná vóru tveir menn dømdir til deyða vegna morð.

Oleg Alkev hevur starvast sum fangavørur í Hvítarusslandi, hann greiður frá hvussu ein deyðarevsing vanliga fer fram: "Fangin hevur bind fyri eyguni, hendurnar eru bundnar aftan fyri ryggin. Hann verður leiddur inn í eitt rúm. Hann fær at vita, at hann verður hildin, so hann ikki situr skeivt. Hann verður tvungin niður á knø, tað tekur einans nøkur fá sekund, so er hann skotin .

Landafrøði

Størri býir
 Minsk
 Gomel
 Vitebsk
 Grodno
 Mogilev
 Brěst
 Pinsk
 Babrujsk

Fyrisitingarligar eindir
Hvítarussland er býtt sundur í seks voblast (sóknir ella landslutir):
 Brests voblast
 Gomels voblast
 Hrodnas voblast
 Mahiljoŭs voblast
 Minsks voblast
 Vitsebsks voblast

Harumframt hevur høvuðsstaðurin Minsk serstaka støðu.

Búskapur

Keldur

Ávísingar úteftir

Evropa


Lettland

Lettland er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Lettland mark við Estland, í eystri við Russland, og í suðri við Hvítarussland og Litava.

Søga

Politikkur

Mentan

Búskapur

Síðan landið gjørdist frælst ríki í 1991, hevur verið roynt at menna landbúnað, skógarvinnu og fiskivinnu, vinnuvegir, sum tungídnaðarætlanir sovjetstýrisins høvdu trokað burtur.

Landafrøði

Lettland er mitt ímillum hini bæði Baltalondini. Landið hevur langa strond, har eru tríggir stórir havnabýir, sum síðan í miðøld hava verið týdningarmiklir handilsbýir. Veðurlagið er kaldligt og slavið, og tí leggja bøndurnir mest dent á at halda mjólkneyt og sláturneyt. Høvuðsstaðurin í Lettlandi, Riga, hevur verið týðandi handilsbýur síðan í miðøld. Hann er helst lívligasti høvuðsstaður í Baltalondum og er virkin mentanarmiðdepil.

Býir

 Riga (605 802)
 Daugavpils (79 120)
 Liepāja (67 360)
 Jelgava (54 694)
 Jūrmala (50 561)
 Ventspils (32 955)
 Rēzekne (26 481)
 Ogre (22 872)
 Valmiera (22 757)
 Jēkabpils (21 418)

Keldur

Hygg eisini at

Ávísingar úteftir

Evropa
ES


Kekkia

Kekkia er lýðveldi í Miðevropa. Í ein landnyrðing hevur Kekkia mark við Pólland, í ein landsynning við Slovakia, í suðri við Eysturríki og í vestri við Týskland. Høvuðsstaðurin er Prag, landið hevur umleið 10,5 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er kekkiskt. Kekkia gjørdist limur í ES 1. mai 2004.

Ídnaðurin í Kekkia er tann framkomnasti í teimum fýra londunum í hjartanum í Miðevropa. Búskapurin er nútímansgjørdur og lívskorini rættiliga góð. Frá 1918 til 1993 vóru Kekkia og Slovakia eitt samveldisríki, nevnt Kekkoslovakia. Í 1950-árunum kom landið undir sovjetiskt eftirlit. Tá ið kommunistastyrið í samveldisríkinum fall, gjørdi fólkið av, at ríkið varð býtt í tvey - Kekkia og Slovakia. Stórur partur av landinum er háslætti, girdur av rættiliga høgum fjøllum. Kekkar eru tjóðskaparsinnað fólk.

Ikki langt frá søguliga býarkjarnanum í Prag, sum er ein av vakrastu høvuðusstøðum í Evropa, hevur blómandi handilslív tikið seg upp. Mong koma til Prag, bæði at síggja vakra býin og í handilsørindum. Men sum so nógvastaðni í Miðevropa er luftdálking álvarsligur trupulleiki. Dálkingin stendst mest av verksmiðjunum í stóru ídnaðarøkjunum í býunum uttan um hann.

Øl er ein tann gitnasta vøran úr hesum fram komna ídnaðarlandinum. Kekkar hava bryggjað í øldir, og kendasta ølið er Pilsner, bryggjað í Plzen síðan 1925, og Budweiser, bryggjað í Budvar. Ídnaður hevur eisini mong ár á baki. Longu í 13. øld tók námsvinna seg upp í fjøllunum, og enn arbeiða mong í námsvinnuni. Týdningarmestu ídnaðarvørurnar eru akfør, spreingievni, plast og klæði.

Jarðarviðurskiftini í Kekkia eru nógv øðrvísi enn í Póllandi. Jørðin er løgd saman í stórgarðar, ið eru landsjørð, ella í felagsgarðar, ið eru óðal. Men sum í Póllandi hevur skiftið frá miðstyrdum kommunistabúskapi til marknaðarbúskap verið trupul tíð hjá bóndunum, tí at teir hava ikki verið vanir við opnan marknaðarbúskap. Úrtøkan er stór á kekkisku gørðunum, og teir fáa mest korn burturúr í øllum Miðevropa. Sum í grannalondunum verður mesta kornið brúkt til fóður, tí at bøndurnir hava lagt seg mest eftir at halda sláturneyt og mjólkneyt.

Sjónleikarlistin er hátt í metum í hesum londum og hevur røtur eini 800 ár aftur í tíðina; tí var tað ikki annað enn sambærligt, at fyrsti forsetin í Kekkia, Vaclav Havel, er gitin sjónleikahøvundi. Kekkia hevur eisini átt mong mæt listafólk í  øðrum listagreinum, serliga tónleiki, bókmentum og filmi.

Í øldir hevur góði sandurin, ið er í Böhmen í Suðurkekkia, verið nýttur sum ráevni í glasgerð. Í miðøld varð glashandverk úr Böhmen hámett fyri sínar framúr vøkru glasmálningar. Böhmiskt glas er gitið fyri dygd og vakurleika og verður framvegis gjørt nú á døgum.

Søga

Frá 1918 til 1993 vóru Kekkia og Slovakia eitt samveldisríki, nevnt Kekkoslovakia. Í 1950-árunum kom landið undir sovjetiskt eftirlit. Tá ið kommunistastýrið í samveldisríkinum fall, gjørdi fólkið av, at ríkið varð býtt í tvey - Kekkia og Slovakia.

Landalæra

Býir
 Prag
 Brno
 Ostrava
 Plzeň
 Olomouc
 Liberec
 České Budějovice
 Hradec Králové

Sí eisini

 Prag
 Brno
 Ostrava
 Kekkiskt

Keldur

Evropa
ES


Rumenia

Rumenia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Rumenia mark við Ukraina, í eystri við Moldova og Ukraina, í suðri við Bulgaria, og í vestri við Serbia og Ungarn.

Nicolae Ceauşescu í Rumenia var, til hann varð koyrdur frá í 1989, seinasti kommunistiski einræðisharrin í Evropa.

Søga

Landið tók loysing frá Osmanska ríkinum í 1878, men kríggj hava havt við sær, at landamørkini fleiri ferðir eru flutt síðan tá.

Frá 1965, til hann varð rendur frá og avrættaður í 1989, stýrdi kommuninstaovastin Nicolae Ceauşescu (26. januar 1918 – 25. desember 1989) Rumenia. Hann var eirindaleysur einaræðisharri. Eitt av málum hansara var, at meiri fólk skuldi vera í landinum, og tí eggjaði hann konum at eiga mong børn, men mong vórðu so niðurundirkomin, at tey kundu ikki hava børnini og sendu tey á barnaheim. Summi børn vórðu ættleidd burtur, men enn eru mong børn á barnaheimi.

Fólkið

Í Rumenia eru mong ymisk fólkasløg; fjølmentastir eru rumenar, men har eru eisini ungarar, týskarar og sigoynarar, og við strondina við Svartahav, har ið nú eru mangir frítíðarstaðir, hava turkar og ukreinar búsett seg. Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva.

Nú á døgum búgva um 250 000 sigoynarar í Rumenia. Fyrr vóru sigoynarar flakkfólk, ið fóru víða um, men nú búgva teir flestu í útryðjunum í býunum og liva til dømis av at selja ross og gamalt jarn. Sigoynarar hava lívliga mentan, og teimum dámar væl dans og tónleik.

Landafrøði

Rumenia er av størstu londum í Evropa. Karpatafjøll eru sum ein ovurstórur bugur suður og eystur ígjøgnum landslutin Transsylvania. Norðan fyri og vestan fyri fjøllini er landsluturin Transsylvania. Lendið sunnan fyri og eystan fyri fjøllini er avbera fruktagott.

Býir
 Bukarest (1 928 000)
 Iaşi (318 000)
 Constanţa (307 000)
 Timişoara (307 000)
 Galaţi (299 000)

Búskapur

Í kollvelting í 1989 varð fyrilitsleysa kommunistsstýrið, ið hevði vanrøkt landið, felt. Síðan kollveltingina eru viðurskiftini batnað, men enn er Rumenia fátækt land, vinnuloysið er stórt og matur ógvuliga dýrur.

Keldur

Ávisingar úteftir

Evropa
ES


Kroatia

Kroatia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Kroatia mark við Slovenia og Ungarn, í eystri við Serbia, og í suðri við Bosnia-Herzegovina og Montenegro. Høvuðsstaður er Zagreb og aðrir stórir býir eru Split, Rijeka og Osijek. Landið hevur umleið 5 mió íbúgvar. 1. juli 2013 gjørdist Kroatia limur í ES.

Søga

Í mong hundrað ár var Kroatia partur í keisaraveldinum Eysturríki-Ungarn, til tað fór upp í Jugoslavia í 1918. Tá ið Jugoslavia fór sundur í 1991, var Kroatia fyrsta land, ið lýsti seg sjálvstøðugt ríki. Næstan beinanvegin tóku serbiskar herderdeildir seg inn í landið, og aldargamla hátrið ímillum kroatar og serbar elvditil kríggj og ófrið, sum tók seg upp í øllum londunum í gamla Jugoslavia. Í Kroatia er nógv olja, kol og bauxit.

Fólkatalsfrøði

Fólkatalið var á 4,190,700 í januar 2016. 90.4 % kroatar, 4.5 % serbar, 5.1 % onnur (italiumenn, slovenar, ungverjar, albanar, kekkar, montegrinar, makedónar, sigoynarar, ruthenar).

 Átrúnaður: Rómversk-katólskur (86.2 %), ortodoksur (4.4 %), muslimskur (1.4 %), jødar (0.01 %).

Politikkur

 Valsøga: Fyrsta fólkaræðiliga val í 1990, eitt ár áðrenn loysingina frá Jugoslavia.
 Tingsessir: 140, sum skulu mannast úr 10 valdømum. Útisetarnir telja sum eitt 11. valdømi, og umboðanin av teirra atkvøðum verður roknað út eftir valluttøkuni uttanlands. Fimm sessir eru eisini til minnilutar.
 Skrásettir flokkar: 67. Av hesum stilla 55 upp til valið.
 Veljarar: 3,7 mió.
 Valbæri: Fyri at stilla upp mást tú vera eldri enn 18 ár. Óheft valevni mugu savna 500 undirskriftir fyri at fáa loyvi at stilla upp.
 Fígging av valstríði: Ongar avmarkingar av, hvussu nógv verður brúkt. Flokkarnir fíggja síni valstríð í høvuðsheitum úr egnum kassa.

Landafrøði

Býir í Kroatia
 Zagreb (779 000)
 Split (206 000)
 Rijeka (144 000)
 Osijek (115 000)
 Zadar (73 000)
 Slavonski Brod (65 000)
 Velika Gorica (64 000)
 Karlovac (59 000)

Búskapur

Keldur

Hygg eisini at

Ávísingar úteftir

Evropa


Lýðveldið Norðurmakedónia

Lýðveldið Norðurmakedónia (makedónskt: Република Северна Македонија (Republika Severna Makedonija)
enskt: Republic of North Macedonia), er land í Eysturevropa.

Søga
Makedónia lýsti seg frælst ríki í 1991, hóast Serbia noktaði at viðurkenna granna sín sum sjálvstøðugt land. Sama gjørdi Grikkaland, ið sigur seg hava hevdsrætt at nýta navnið Makedónia um Norðurgrikkaland - hetta hevði við sær, at tá landið fekk ST limaskap var tað undir enska heitinum "The former Yugoslav Republic of Macedonia". Avleiðingarnar av ósemjuni eru, at bæði Serbia og Grikkaland hava stongt markið til Makedónia.

Búskapur
Lýggja miðjarðarhavsveðurlagið ger, at fruktgrøðin er tíðliga staðin, og bummull, tubbak og rís vaksa eisini væl. Mongu vatnorkuverkini veita klædna-, evnfrøði- og stálídnaðinum ravmagnsorku.

Landafrøði
Í hálendinum í útsynningspartinum í Makedónia eru av vakrastu vøtnum í Evropa. Fyri kríggið, tá ið ferðavinnan blómaði í gamla Jugoslavia, komu mong ferðafólk til Ohridvatn og Prespavatn, ið er heldur minni, at njóta yndisligu náttúruna og síggja gomlu smábýirnar fram við vøtnunum. Nógvur fiskur er í báðum vøtnunum, vanligastu sløgini eru karpa, eyðrriði og álur. Á Prespavatni er stórt fuglameingi, m.a. pelikanur og skarvur.

Jarðfrøði
Høvuðsstaðurin Skopje er bygdur beint har, ið fleiri jarðfrøðiligar umskaringar ganga saman, og tí er vandin fyri jarðskjálvta stórur. Fýra ferðir er býurin illa farin av jarðskjálvta. Seinast var í 1963, tá varð býurin mest sum oyðilagdur i í einum skjálvta, ið varð máldur til 6,8 á Richter-talvuni. Gamli turkiski býarparturin - elstu húsini eru frá 1392 - fekk tíbetur ongan skaða.

Býir
 Skopje (507 000)
 Kumanovo (105 000)
 Bitola (95 000)
 Tetovo (87 000)
 Gostivar (81 000)
 Prilep (77 000)
 Ohrid (56 000)
 Veles (55 000)

Evropa


Serbia

Serbia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Serbia mark við Ungarn, í eystri við Rumenia og Bulgaria, í suðri við Makedónia, Albania og Kosovo, og í vestri við Montenegro og Bosnia-Hersegovina.

Søga

Tá Jugoslavia syndraðist í 1991, løgdu lýðveldini Serbia og Montenegro saman og stovnaðu nýtt samveldisríki, sum at Jugoslavia. Nýggja samveldisríkið hjálpti serbiska fólkinum í Kroatia og Bosnia at kríggjast: tað elvdi til, at mong lond settu revsitiltøk í verk ímóti Jugoslavia og steðgaðu øllum samhandli við nýggja samveldisríkið. Í 2003 skifti samveldisríkið navn frá Jugoslavia til Serbia og Montenegro, og eftir at fólkaatkvøða varð hildin í Montenegro í 2006 og úrslitið var, at Montenegro vildi loysa frá Serbia vórðu londini bæði sundurlisin.

Politikkur

Tað at landið hvørki hevur megnað at samstarva fult við ST-krígsdómsdómstólin ella at virða mannarættindi og pressufrælsi hevur hildið tað uttanfyri tey fyrstu eysturevropeisku londini, sum fingu bjóðað ES-limaskap.

Mentan

Matur

Serbar gera smakkgóðan og fjølbroyttan mat. Raznjici, spritusteikt lambskjøt við piparfrukt, verður ofta etið aftur við einari skál av jogurti. Kjøtbollar við leyki og róma, nevnt cevapcici, og kálrullur fyltar við kjøti, leyki, ertrum og hvítleyki eru væl dámdir rættir.

Búskapur

Landafrøði

Høvuðsstaðurin í Serbia, Beograd, er við Donau, sum rennur ígjøgnum fruktagóða akurlendið norðast í landinum.

Býir

 Beograd (1 114 000)
 Novi Sad (196 000)
 hjdóedy (174 000)
 geudiub (165 000)
 Kragujevac (150 000)
 Subotica (100 000)
 Uroševac (98 000)

Keldur

Hygg eisini at

Ávísingar úteftir

Evropa


Prag

Prag (Kekkiskt Praha) er høvuðsstaður Kekkiu og hevur umleið 1.243.000 íbúgvar. (50°05' gradir norður, 14°25' gradir eystur)

Býir í Kekkia
Høvuðsstaðir í Evropa


Beograd

Beograd (Kyrilliskt Београд) er høvuðsstaður í Serbia og var høvuðsstaður í Jugoslavia frá 1918 til februar 2003. Býurin hevur umleið 1 166 763 íbúgvar (2011).

Býurin liggur við fram við áunum Sava og Donau Har ið tær møtast undir Kalemegdan.

Beograd hevur verið høvuðsstaður í Serbia síðan ár 1403 og er ein av elstu býunum í Evropa, við søgu ið er 7000 ára gomul. Navnið merkir "Fagri hvíti býur", og tær týdningarmiklastu gøturnar eru Revolutionsboulevarden og Kñez Mihailova.

Tvey fótbóltsfeløg hava heimstað í býnum, tey eru Reyða Stjørna Beograd (FK Crvena Zvezda) og Partizan (FK Partizan).

Myndir

Ávísingar úteftir
Almenna heimasíða, beograd.rs

Keldur

Serbia
Høvuðsstaðir í Evropa


Suðuroyar

Suðuroyggjar ella Hebridurnar eru tveir oyggjabólkar vestanfyri Skotland. Í Suðuroyum er størsti býurin Stornoway. Oyggjarnar vóru einaferð undir norskum valdi, og enn finnast spor frá teirri tíðini.

Søga

Hetland, Orknoyggjar og Hebridurnar ella Suðuroyar, sum norðbúgvar kallaðu tær, vóru í gomlum døgum í tí norska ríkinum eins og Føroyar, Grønland og Ísland. Landið kom undir Skotlands kong, tá ið Kristian 1. var kongur í Danmark-Noregi. Hann setti oyggjarnar í veð til kongin av Skotlandi fyri heimanfylgju, sum dóttir hansara, sum var gift skotska konginum, skuldi hava. Veðið var ongantíð loyst. Seinni kom Hetland, saman við Skotlandi, undir kongin av Onglandi.

Landafrøði

 Innaru Suðuroyggjar eru nærri landi. Tær eru fleiri størri og smærri oyggjar spjaddar suður við skotsku vesturstrondini suður móti Írlandi. Tær fevna um Skye, Mull, Islay, Jura, Staff og fleiri smáar oyggjar.

 Ytru Suðuroyggjar eru longri úr landi. Tær eru fleiri oyggjar, ið mest liggja enda í enda suður og norð á 7 stigum vestur (tað er beint áraka Føroyar, bara einar 500 km. sunnari. Tær fevna um norðan ífrá: Lewis og Harris, sum í grundini eru ein oyggj. Sunnanfyri eitt sund eru síðani Berneray, North Uist, Benbecula, South Uist og Eriskay, ið allar eru sambundar við byrgingum. Sunnanfyri Barrasund er oyggin Barra, og einar 40 fjórðingar vestur úr North Uist er St. Kilda.

Samfelag

Mál

Gæliskt er móðurmál hjá stórum parti av fólkinum á ytru Hebridunum, og gæliskt er lærugrein í skúlanum. Undirvísingin fer tó mest fram á enskum. Fólkið, sum fyrr talaði norrønt mál, talar nú enskt.

Átrúnaður

Norðari helmingur av Hebridunum er fyri tað mesta protestantiskur, syðri helmingur fyri tað mesta katólskur. Norðurendin á South Uist og Benbecula er blandingsøki, har summi eru protestantar, onnur katolikkar.

Oyggjar í Skotlandi


Zagreb

Zagreb er høvuðsstaður Kroatiu. Býurin hevur umleið 790.017 íbúgvar (2011).

Keldur

Slóðir

Kroatia
Høvuðsstaðir í Evropa


Bratislava

Bratislava (Týskt: Pressburg, ungarskt: Pozsony) er høvuðsstaður Slovakiu. Hann hevur umleið 462 603 íbúgvar.

Býir í Slovakia
Høvuðsstaðir í Evropa


Ljubljana

Ljubljana (Týskt: Laibach) er høvuðsstaður Sloveniu. Í 2007 var fólkatalið 278.638. Býurin liggur millum Alpurnar og Adriatarhavið. Býurin hevur eitt universitet frá 1595.

Býurin varð fyrstu ferð nevndur í skjølum í 1144 (við týska navninum Laibach) og í 1146 (við navninum Luwigana). Býurin hevur fleiri ferðir verið raktur av jarðskjálvta.

Ávisingar úteftir
Almenn heimasíða, ljubljana.si

Keldur

Slovenia
Høvuðsstaðir í Evropa


Tirana

Tirana er høvuðsstaður Albaniu. Býurin hevur umleið 621 286 íbúgvar (2011).

Albania
Høvuðsstaðir í Evropa


Sofia

Sofia (bulgarskt: София) er høvuðsstaður og størsti býur í Bulgaria. Íbúgvaratalið er 1,2 milliónir.

Bulgaria
Høvuðsstaðir í Evropa


Tallinn

Tallinn er høvuðsstaður í Estland, og hevur umleið 429.899 íbúgvar. Um triðingur av estlendska fólkinum býr í høvuðsstaðnum Tallinn ella tætt við hann. Mong ferðafólk, helst úr Finnlandi, koma til býin, og serliga eru tað gomlu miðaldarbýlingarnir, ið draga fólk til sín.

Hygg eisini at
 Helsinki

Estland
Høvuðsstaðir í Evropa


Paris

Paris, ið er báðumegin Seineá, er høvuðsstaður Fraklands og mentanarligur og politiskur miðdepil í landinum. Hann er ein tann býurin í heiminum, har flest ferðafólk koma, til dømis at síggja Louvre-savnið, Eiffeltornið og Notre Dame-kirkjuna. Har eru eisini mong onnur kend søvn og stórir handlar og fínar matstovur. Á hvørjum vári sýna gitnastu mótaskaparar í heiminum fram nýggjastu klæði síni.

Síðan fornøld hevur fólk búð á áarbakkunum fram við ánni Seineá, har høvuðsstaðurin París nú er. Í Fraklandi búgva 65 mió. fólk, og fimtingurin býr í og uttan um París. Tað er ein av fremstu stórbýum í Evropa við breiðum gøtum og nógvum viðgitnum minnisvarðum og forngripasøvnum. Stórir partar í gamla býarpartinum vórðu umbygdir og nútimansgjørdir í farnu øld.

At ferðast til og frá París liggur væl fyri, tí nógvar jarnbreytir møtast í býnum, og uttanfyri hann er stór flogstøð, har flogfør úr øllum Evropa setast. Tað er siglandi líka niðan til París eftir Seine, men tó ikki við stórum skipum.

Søga

Yvirgangur í 21. øld
12 fólk vórðu myrd 7. januar 2015, tá tveir yvirgangsmenn tóku seg inn í hølini hjá franska satirublaðnum, Charlie Hebdo. Stór mannajagstran var í Fraklandi eftir tveimum brøðrum, ið vóru undir illgruna fyri at hava framt álopið. Teir vórðu seinni skotnir av løgregluni. 129 fólk lótu fólk lív undir einari yvirgangsatsókn móti fleiri støðum í París 13. november 2015. Millum annað tóku yvirgangsmennirnir seg inn á spælistaðið Bataclan, brustu sjálvmorðsbumbur og skutu frá hond undir einari konsert, og drupu 80 fólk. Samstundis varð lopið á fimm matstovur har fólk vórðu dripin og særd.

Áhugaverd støð
Mitt í býnum stendur tann so nevndi Fagnaðarbogin, sum Napoleon keisari bygdi; frá hesum plássi ganga breiðir vegir í ymsar ættir. Gitnasta kirkjan er Notre Dame. Í Louvre eru verøldargitin søvn av forngripum og listarlutum av øllum slagum; upp í Eiffeltornið fer nøgd av fólki at njóta tað góða útsýnið haðani. Annars eru ógvuliga nógvir prýðiligir bygningar at síggja í býnum, bæði sjónleikarhús, myndahøllir og handlar.

Myndasavn

Býir í Fraklandi
Høvuðsstaðir í Evropa
París


Minsk

Minsk (Мінск) er høvuðsstaður Hvítarusslands. Fólkatalið í sjálvum býnum er umleið 1,9 milliónir, í øllum stórbýnum Minsk er fólkatalið umleið 2,1 milliónir. Býurin Minsk varð stovnaður í 1047.

Gongdin í fólkatalinum

* Census

Hvítarussland
Høvuðsstaðir í Evropa


Róm

Róm (italskt Roma), eisini kallaður "tann ævigi býurin" er høvuðsstaðurin í Italia. Navnið "tann ævigi" ber hann av sonnum. Longu 700 ár fyri Kr. føðing var hann bygdur; um tað mundið, ta ið okkara tíðarrokning byrjar, var hann høvuðsbýurin í heiminum, og rómarsku keisararnir ráddu fyri tí mesta av tí, sum tá var kent av verðini. Frá hesi søguríku tíð síggjast enn bæði nógvar og stórar toftir. Í Colosseum, tí størsta leikhúsinum, kundu rúmast 50 000 fólk. Romaraveldið víknaði, men Róm kom kortini at verða høvuðsbýurin í Evropa, tí har búðu pávarnir. Um veldi teirra siga tær mongu stóru og stásiligu kirkjurnar frá. Enn ræður pávin fyri einum lítlum parti av býnum, Vatikanríkinum: hetta rikið hevur sína egnu radiostøð, flagg og frímerkir og er i allar mátar at rokna sum eitt egið land, men víddin er lítil. Í Pávaborgini, Vatikaninum, eru fleiri túsund stovur. Stórt tal av fremmandum ferðafólki kemur á hvørjum ári til Róm at síggja tey mongu minnini bæði frá fornari tíð og frá miðøldini, tá ið tær sjáldsama vøkru kirkjurnar vóru bygdar. Summar av hesum kirkjum, har ímillum Pæturskirkjan, størsta kirkja l heiminum, eru prýddar við myndum av bestu málarum og myndahøggarum, ið Iivað hava. Á okkara døgum er Róm stórur ídnaðarbýur og veksur í heilum.

Róm
Italia
Høvuðsstaðir í Evropa


Riga

Riga (lettiskt: Rīga) er høvuðsstaður í Lettlandi, og hevur umleið (2022) 605.802 íbúgvar. Hann er helst lívligasti høvuðsstaður í Baltalondum og er virkin mentanarmiðdepil. Lettland hevur sterk søgulig bond til Týsklands, hetta sæst týðiliga á hvørjum horni í Riga - í byggilistini, á mótanum, og her eru mong týsk ferðafólk. Riga hevur verið týðandi handilsbýur síðan í miðøld.

Keldur

Lettland
Høvuðsstaðir í Evropa


Skopje

Skopje (kýrilliskt Скопје, Albanskt Shkup) er høvuðsstaður Makedóniu. Býurin hevur umleið umleið 537.478 íbúgvar (2012).

Makedónia
Høvuðsstaðir í Evropa


Oslo

Oslo er Noregs høvuðsstaður, og uml. 10 % av landsins fólki býr í býnum. Tað búgva 626 953 fólk í Oslo. Oslofjørðurin er tættast fólkaði fjørður í Noregi. Býurin, sum upprunaliga æt Christiania, er 1000 ára gamal. Norski høvuðsstaðurin verður eisini nevndur víkingahøvuðsstaðurin. Hetta er ein býur, sum er tætt við hav og strond, náttúrðuna og skíøkir. Í Oslo er Stórtingið, har eru stjórnarbygningarnir, kongsborgin og almennir stovnar, til dømis útvarpið (NRK), Ríkissjúkrahúsið og Landsbanki Noregs. Longu um ár 500 e.Kr. var Oslo handilsstaður. Spakuliga vaks staðurin og fekk keypstaðarheitið 1048, tá ið Haraldur kongur Harðræði læt gera keypstað har. Býurin hevur góða havn, og har er altíð fult av ferðamanna- og farmaskipum; meira enn helvtin av tí, sum verður flutt inn til Noregs, verður uppskipað í Oslo. Í Oslo býr kongurin, og har kemur stórtingið saman, har er lærdur háskúli og nógvir aðrir skúlar. Ráðhúsið í Oslo er bæði stórt og prýðiligt. Tað stendur niðri við havnina, og er bygt av reyðum múrsteini. Inni í teirri stóru høllini hanga myndir, sum lýsa høvuðsstaðarsøguna.

Triðja hvørt barn í Oslo kemur frá ikki-norskari bakgrund. Norskir miðlar hava eina uppgerð yvir mest nýttu nøvn í 2008. Henda uppgerð vísir, at nógv mest nýtta navn í Oslo er Mohammed, meðan fremsta gentunavnið er Sara. Í Oslo komu 120 dreingir við navninum Mohammed til verðina í 2008, meðan nummar tvey á listanum er navnið Jakob, ið 76 smádreingir fingu. Mest nýttu gentunøvn í Oslo vóru í fjør Sara, Sofie, Nora og Selma.

Oslo er heimsins dýrasti býur at búgva í, frammanfyri London og Keypmannahavn.

Vinarbýir

  Gøteborg, Svøríki
  Schleswig-Holstein, Týskland
  Shanghai, Kina
  St. Pætursborg, Russland
  Vilnius, Litava
  Warszawa, Pólland

Sí eisini

 Noreg

Noreg
Kommunur í Noregi
Høvuðsstaðir í Evropa
Oslo


Moskva

Moskva (Kyrilliskt Москва́) er høvuðsstaður Russlands, og hevur umleið 11.503.500 íbúgvar. Mitt í Moskva er Kreml, russiska tinginum. Har er eisini miðstøðin hjá ortodoksu kirkjuni. Høgur klingruskapaður múrur við tornum úr 16. øld er uttan um borgir, listasøvn, kirkjur og stjórnarbygningar. Har er zarklokkan, tann størsta í heiminum (211 tons).

Russland
Býir í Russlandi
Høvuðsstaðir í Evropa


Warszawa

Varsjava (Pólskt: Warszawa, Latín: Varsovia) er høvuðsstaður Póllands og eisini størsti býurin í landinum. Í 2014 hevði Varsjava umleið 1,7 mió. íbúgvar.

Býarpartar

 Bemowo
 Białołęka
 Bielany
 Mokotów
 Ochota
 Praga Północ
 Praga Południe
 Rembertów
 Śródmieście
 Targówek
 Ursus
 Ursynów
 Wawer
 Wesoła
 Wilanów
 Włochy
 Wola
 Żoliborz

Sí eisini
 Varsjavasamgongan

Slóðir
 warsawguide.com
 Warszawa online guide

Býir og bygdir í Póllandi
Høvuðsstaðir í Evropa


Bukarest

Bukarest (Rumenskt Bucureşti) er høvuðsstaður Rumeniu, og hevur umleið 1.628.426 íbúgvar. Býurin er størsti býur í Rumenia og sætt størsti býur í ES.

Keldur

Rumenia
Høvuðsstaðir í Evropa


Madrid

Madrid er høvuðsstaður Spaniu, og hevur umleið 3,2 mió. íbúgvar (2005). Madrid er størsti býur í Spania, um upplandið verður talt við, kemur fólkatalið upp á 6 milliónir og gerst býurin harvið triðstørsti býur í ES, næst eftir London og Paris. Madrid gjørdist høvuðsstaður í Spania, tí Filipi kongi 2. dámdi so væl veðurlagið har, eisini helt hann býin liggja væl fyri, mitt í landinum. Nú búgva 3,2 milliónir fólk í býnum, og hann er fíggjarmiðdepil og stjórnarbýur landsins. Madrid er miðskeiðis í landinum á Kastilla-háslætta í 640 metra hædd. Í býnum eru stjórnarhúsini og kongsborgin, Escorial. Hann er nú mikil ídnaðar- og handilsbýur. Gamli og vakri miðbýurin verður nevndur Plaza del Sol.

Madrid, høvuðsstaðurin í Spaniu, stendur uppi á háslættanum sunnan fyri fjøllini. Býurin stendur á sera turrum lendi 600 m oman fyri sjóvarmálan. Tað hevur verið stríggið at fáa býnum vatn; men nú hava teir lagt vatnveitingar oman úr fjøllunum og soleiðis fingið vatn til nýtslu í húsarhaldinum og eisini til gosvøtnini og teir nógvu grasagarðarnar, sum eru í býnum. Sum allir suðurlendskir býur er Madrid oyðin við fólk, tá ið heitast er mitt um dagin, tí tá er alt fólkið innandura og hvílir. Men svalligari er á morgni og kvøldi. Hvørt kvøld yður av fólki á geilunum; summi spáka, summi sita og práta á gongubreytum og geilarhornum, meðan onnur spæla onkran streingjaleik.

Í Madrid er ein stórur leikvøllur ella arena, sum spaniumenn siga, ið tekur 14.000 fólk og eitur Plaza de Toros (føroyskt: Tarvagarðurin). Í Tarvagarðinum eru teir stóru tarva-bardagarnir, sum spaniumonnum dámar so væl at síggja.

Úr Madrid ganga jarnbreytir út um alt landið.

Ítróttur
Madrid er heimbýur hjá Real Madrid, sum er ein av kendastu fótbóltsfeløgum í heiminum og sambært FIFA er felagið eisini heimsins mest vinnandi í 20. øld. Real Madrid spælir á Estadio Santiago Bernabéu. Atlético de Madrid hevur eisini sín heimstað í Madrid. Býurin var vertsbýur fyri finaluna í HM í fótbólti 1982.

Í býnum eru eisini tvey kurvbóltslið Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB league) og Circuito Permanente del Jarama), ein motorsportvøllur, sum fyrr hevur veriðvertur fyri tað Spanska formel 1 Grand Prix'ið.

Súkklukappingin Spania Runt endar í Madrid á sama hátt sum Tour de France endar í París.

Tað er møguligt at íðka skí ítrótt í Sierra de Guadarrama fjøllunum, sum eru tætt við býin, har liggja skístøðini Valdesquí og Navacerrada.

Hygg eisini at
 Spania

Býir í Spania
Høvuðsstaðir í Evropa


London

London er høvuðsstaður Stóra Bretlands, og hevur umleið 8 308 000 íbúgvar. Rómverjar bygdu London í 43 e.Kr.f. Stívliga 7,5 milliónir fólk búgva í býnum, sum er ein av teimum størstu í Evropa. Høvuðsstaðurin er ein av fíggjarligu og mentanarligu miðdeplunum í heiminum og er væl umtóktur ferðamannabýur. Hvørt ár koma fleiri milliónir fólk til London og fara til dømis í sjónleikarhús, á søvn og at síggja søguligar bygningar.

Ikki í nøkrum stórbýi í heiminum er so stórur gjaldoyrahandil sum í London. Í City of London ella "Square Mile", sum miðbýurin eisini verður nevndur, eru fleiri enn 500 bankar, og London er ein av fíggjarmiðdeplum heimsins. Atvoldin er lutvíst tann, at Stóra Bretland áður var heimsveldi, men meiri er, at London liggur væl fyri - mitt ímillum New York City í USA og Tokyo í Japan, sum eru hinir stóru fíggjarmiðdeplarnir í heiminum. Eisini hava teir vunnið sær serkunnleika, ið er bygdur upp, sum árini eru liðin.

Nógv fólk úr øllum heiminum flyta til Bretska høvuðsstaðin í styttri ella longri tíðarskeið. Av tí at fólkatalið er so høgt, kann tað vera torført at fáa nakað at búgva í fyri ein hóskandi kostnað, og sum samstundis hevur góðar hentleikar og er væl hildið.

Mong máttmikil fleiritjóðafeløg hava høvuðsskrivstovu í London.

Hygg eisini at

 Ongland
 Stóra Bretland

Býir í Onglandi
Bretland
Høvuðsstaðir í Evropa
London