Sundaferjan

Sundaferjan var ein bilferja í Føroyum, sum sigldi frá 1969 til 1976 millum Oyri, Hvalvík, Hósvík og Selatrað. Bilferjan byrjaði at sigla hin 23. juni 1969.

Søga
Gamla Sundaferjan varð bygd í Svendborg í 1954 og sigldi í 12 ár millum Svendborg og Vindby – tá undir navninum Fritz Juel. Á sumri í 1969 keypti reiðaríið Sundaferjan á Oyrabakka ferjuna, og hon var í Føroyum fram til 1976, tá ið hon aftur varð keypt til Danmarkar og røkti farleiðir har fram til 2001. Arkitekturin Nils Jeppe Hansen umbygdi í 2001 skipið til ein húsbát, sum er 350 fermetrar til støddar. Í 2013 keypti Thomas Blachman, ið m.a. er kendur sum dómari í sjónvarps tónleikakappingini X-factor, húsbátin til at brúka sum kreativan verkstað. Gamla Sundaferjan hevur nú adressu á Danneskiold-Samsøes Allé í Keypmannahavn.

Slóðir úteftir
Sundaferjan, faergelejet.dk
Sundaferjan, facebook.com
M/F ”Fritz Juel”, faergejournalen.dk
M/S Jacob Hardeshøj, ferry-site.dk
 Eyðun Klakstein: Blachman hevur keypt gomlu Sundaferjuna, in.fo,  3. okt. 2013

Keldur

Samferðsla og flutningur
Ferðavinna í Føroyum


José Mourinho

José Mário dos Santos Mourinho Félix (føddur 26. januar 1963) er portugisiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

José Mourinho hevur nógvar royndir sum venjari.
Seinastu 20 árini hevur hann verið høvuðsvenjari hjá hesum feløgum:

Benfica: 2000
Leiria: 2001-2002
Porto: 2002-2004
Chelsea: 2004-2007
Inter: 2008-2010
Real Madrid: 2010-2013
Chelsea: 2013-2015
Man Utd: 2016-2018

Frá november 2019 til apríl 2021 var hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Tottenham Hotspur F.C..

Slóðir úteftir
 José Mourinho, transfermarkt.com

Keldur

Portugisiskir fótbóltsvenjarar
Portugisar
Føðingar í 1963


Matterhorn

Matterhorn (á italskum Monte Cervino) er eitt av teimum kendastu fjøllunum í Alpunum.
Fjallið, sum rísur 4.478 metrar, stendur á markinum millum Sveis og Italia.

Fyrsti maðurin, sum kom á toppin, var bretski fjallaklintrarin Edward Whymper. Tað hendi hin 14. juli 1865.

Myndir

Slóðir úteftir
Matterhorn - Monte Cervino, summitpost.org
matterhornparadise.ch

Keldur

Fjøll


Isabelle de Charrière

Isabelle de Charrière (fødd Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken 20. oktober 1740 á slottinum Zuylen nærindis Utrecht, deyð 27. desember 1805 í Colombier, eisini kend sum Belle van Zuylen í Niðurlondum og sum Madame de Charrière, var ein franskmæltur rithøvundur, brævskrivari og komponistur, ið eftir sítt hjúnarband í 1771 var fastbúgvandi í Sveis. Hon skrivarði skaldsøgur, greinar, pamflettir og tekstir til sjónleikarhúsini, men er best kend fyri sína umfatandi brævaskriving við fleiri av teimum intellektuellu frá hennara samtíð. Hennara áhugamál vóru bæði innan samfelags viðurskifti og politikk, og verk hennara fronsku kollveltingina verður mett at vera serliga áhugaverd.

Isabelle van Tuyll van Serooskerken var dóttir aðalmannin Diederik Jacob van Tuyll van Serooskerken (1707–1776) og konu hansara Helena Jacoba de Vicq (1724–1768), ið var av borgarastætt. Isabelle var tann elsta av sjey systkjum, og hon fekk eina nógv betri útbúgving enn vanligt var fyri gentur tá.

Í 1750 varð Isabelle send til Geneva og ferðaðist gjøgnum Sveis og Frakland saman við fransktalandi guvernantu hennara, Jeanne-Louise Prevost, ið var lærari hennara frá 1746-1753. Eftir at hava tosað bara franskt í eitt ár, noyddist hon at læra seg niðurlendskt umaftur, eftir at hon var komin heim aftur til Niðurlond. Men hóast tað, so bleiv franskt verandi tað málið, ið henni dámdi best at skriva á restina av lívinum, og tað kann vera ein av orsøkunum til at verk hennara í langa tíð ikki vóru so kend í føðilandi hennara.

Seinni, í 1771 giftist hon við sveisiska Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz (1735–1808), hann var føddur Colombier, Hann var fyrrverandi privatlærari hjá beiggja hennara Willem René frá 1763 til 1766. Eftir tað varð hon kend sum Isabelle de Charrière. Tey búsettust í Le Pontet í Colombier (nærindis Neuchâtel), tað var abbi hansara Béat Louis de Muralt, ið keypti tað. Har búðu tey saman við verfaðir hennara François (1697–1780) og tveimum ógiftum sistrum hansara, Louise (1731–1810) og Henriette (1740–1814).

Keldur

Slóðir úteftir

 Belle van Zuylen - frá: www.slotzuylen.nl - Slot Zuylen, føðistaður hennara, sum í dag er slots-museum (á hollendskum og enskum)
 www.belle-van-zuylen.eu Association Madame de Charrière - heimasíða um Belle de Zuylens (á hollendskum og fronskum)
 Tónleikur eftir Isabelle de Charrière - frá www.belle-van-zuylen.eu
 Isabelle de Charrière - frá NEWW Women Writers

Føðingar í 1740
Andlát í 1805
Niðurlendskir rithøvundar
Sveisiskir rithøvundar


Dean Smith

Dean Smith (føddur 19. mars 1971 í West Bromwich) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
Síðan oktober 2018 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Aston Villa.

Slóðir úteftir
 Dean Smith, transfermarkt.com
 Dean Smith, soccerway.com

Keldur

Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1971


Ralph Hasenhüttl

Ralph Hasenhüttl (føddur 9. august 1967 í Graz) er eysturríkiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Hann er høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Southampton F.C. síðan desember 2018.

Slóðir úteftir
 Ralph Hasenhüttl, sn.at
 Ralph Hasenhüttl, transfermarkt.com

Keldur

Fótbóltsvenjarar
Eysturríkarar
Føðingar í 1967


Southampton

Southampton er ein býur (city) í greivadøminum Hampshire á syðru strondini í Onglandi.
Havnarbýurin hevur status bæði sum sjálvstøðugur fyrisitingarligur myndugleiki (unitary authority) og sum fyrisitingarligt øki (district) innan greivadømi.

Southampton liggur 110 kilometrar í ein útsynning frá London, nakað miðskeiðis millum býirnar Salisbury og Portsmouth.
Í 2019 búðu í býnum fleiri enn 252 túsund fólk.

Tvær áir, River Test og River Itchen, renna ígjøgnum Southampton og týdningarmikil herflotahavn er stødd har í býnum. Sunnan fyri Southampton liggur størsta oyggj í Onglandi, Isle of Wight.

Sí eisini
 Southampton F.C.

Ávísingar úteftir
Almenna heimasíðan: southampton.gov.uk  (á enskum)
Southampton, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Onglandi


Pål Eitrheim

Pål Eitrheim arbeiður í Equinor sum framkvæmdastjóri nýrra orkulausna (NES) síðan 17. ágúst 2018. Hann eru norsk.

Hann er klár gaur og vinnur fyrir sjálfbærara samfélag í Noregi. Hann starfar í jafnvægi og hefur mikla stöðu hér
https://www.equinor.com/no/about-us/corporate-executive-committee/paal-eitrheim.html


Greenville (South Carolina)

Greenville er sættstørsti býur í amerikanska lutstatinum South Carolina.

Býurin liggur í útnyrðingshorninum á Suðurcarolina, um leið 100 míl (160 kilometrar) í ein útnyrðing frá høvuðsstaðnum Columbia, og nakað miðskeiðis millum býirnar Atlanta í Georgia og Charlotte í North Carolina.
Áin Reedy River rennur ígjøgnum miðbýin og stóra fjallarøðin Blue Ridge Mountains, sum er partur av Appalakkufjøllum, er í ein útnyrðing úr býnum. Í 2019 búðu fleiri enn 70 túsund fólk í Greenville.

Søga
Evropeisk niðursetufólk búsettust har í økinum í 1770-árunum. Niðursetingin fekk í 1797 navnið Pleasantburg, men í 1831 varð býurin uppkallaður eftir amerikanska generalinum Nathanael Greene.

Myndir

Kend fólk
 Jesse Jackson, politikari, borgararættindastríðsmaður og baptistprestur (f. 1941)
 Charles Hard Townes, alisfrøðingur (1915-2015)
 John B. Watson, sálarfrøðingur (1878-1958)

Vinarbýir
 Bergamo, Italia
 Kortrijk, Belgia
 Tianjin, Kina

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíða: greenvillesc.gov
Greenville (South Carolina), wikivoyage.org

Keldur

South Carolina
Býir í South Carolina


Kiri Te Kanawa

Kiri Janette Te Kanawa (fødd sum Claire Mary Teresa Rawstron 6. mars 1944 í Gisborne í Nýsælandi) er nýsælendsk sopransangarinna.

Yrkisleiðin hjá henni sum operasangarinna byrjaði í  London desember 1968 og vardi til 2017.
Hon sang í teimum stóru operahúsunum kring heimin og var serliga kend fyri sínar tulkningar av Mozart og Richard Strauss.

Í 1981 sang hon í  St Paul’s dómkirkjuni í London, tá tann bretski trónarvingurin, Charles krúnprinsur, giftist við Dianu prinsessu.

Slóðir úteftir
Heimasíðan hjá grunninum, ið veita ungum sangarunum hjálp og stuðul: kiritekanawa.org
Kiri Te Kanawa, imdb.com (Ævisøga, á enskum)

Keldur

Sangarar
Nýsælendingar
Føðingar í 1944


Hornabøur

Hornabøur er ein býlingur í Tórshavn.

Streymoy
Tórshavn


Georg II av Stórabretlandi

Georg II av Stórabretlandi (á týskum: Georg August, á enskum: George Augustus)
(føddur 30. oktober (jul.) / 9. november (greg.) 1683 í Hannover, deyður 25. oktober 1760 á Kensington slottinum í London)
var hertogi av Braunschweig-Lüneburg, kurfúrsti av Hannover og kongur av Stórabretlandi og Írlandi fra 11. juni 1727 (jul.) til deyða sín.

Hann var sonur Georg I av Stórabretlandi og konu hansara Sophiu Dorothea av Celle.
Georg II var tann seinasti bretski kongurin, sum varð føddur uttan fyri Stórabretland og tann seinasti bretski kongurin, sum í kríggi persónliga stóð á odda fyri bretskar herdeildir.

Í 1705 giftist Georg við Carolinu av Ansbach (1683-1737). Tey fingu átta børn, tríggjar dreingir og fimm gentur.
Tað yngsta barnið, Louisa av Stórabretlandi, gjørdist seinni konu Fríðrik V kong og var drotning av Danmark og Noregi frá 1746 til 1751.

Í juni mánaði 1727 doyði pápin, Georg I, og trónarvingin, Georg II, gjørdist kongur í Stóra Bretlandi. Fýra mánaðar seinni, tann 11. oktober, varð hann krýndur. Hóast Georg II var tann sitandi bretski kongur, brúkti hann ein stóran part av síni tíð til at búleikast í kurfúrstadøminum Hannover. Í 1737 stovnaði hann har lærda háskúlan "Georgia Augusta" í Göttingen.

Summarið 1745 gjørdi Charles Edward Stuart innrás í Skotland og krav uppá at vera kongur, tí hann helt at hann var tann rætti og lógligi bretski trónarvingin. Hann fekk stuðul úr Fraklandi. Av onglendingum varð hann bert kallaður "The Young Pretender". Innrásin var tó ein álvarslig hóttan ímóti valdinum hjá Georg II kongi.

Árið eftir eydnaðist tað hertoganum av Cumberlandi - hann æt William Augustus og var yngsti sonurin hjá Georg II kongi - at vinna á herdeildini hjá Bonnie Prince Charlie. Hetta fór fram í apríl mánaði 1746 í tí víðagitna bardaganum við Culloden.
Vígvøllurin liggur nærindis býnum Inverness í Skotlandi.

Sama árið skrivaði Georg Friedrich Händel oratoriið Judas Maccabaeus, hertoganum av Cumberlandi til heiðurs og bardaganum við Culloden til minnis.

Tann 25. oktober 1760 andaðist Georg II, 76 ára gamal á Kensington slottinum í London.
Av tí at elsti sonurin og trónarvingin, Frederick Lewis krúnprinsur, doyði fyri tíðina í 1751,
gjørdist abbasonur, Georg III, kongur.

Ávísingar úteftir
Georg II. August (1683-1760) Kurfürst von Hannover, König von Großbritannien, welfen.de (á týskum)
George II (r. 1727-1760), royal.uk (á enskum)

Keldur

17. øld
18. øld
Bretland
Regentar
Kongalig úr Onglandi
Statsleiðarar
Føðingar í 1683
Andlát í 1760


Persiskt mál

Persiskt mál (پارسی) er indoevropeiskt, Iransk mál, sum verður tosað m.a. í Iran, Afghanistan og Tadsjikistan. Persiskt er móðurmál hjá um 110.000.000 fólkum.

Keldur

Iransk mál
Mál í Asia


Detroit Red Wings

Detroit Red Wings er eitt íshokky lið úr Detroit, USA. Liðið spælir í NHL.

Slóðir
 Almenna heimasíðan.

Ítróttur


Sam Allardyce

Sam Allardyce (føddur 19. oktober 1954 í Dudley, Ongland) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan 16. desember 2020 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum West Bromwich Albion.

Slóðir úteftir
 Sam Allardyce, transfermarkt.com (á enskum)
 Sam Allardyce, soccerbase.com (á enskum)

Keldur

Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1954


Tjörnarp

Tjörnarp er ein bygd í Höörs kommunu í Svøríki við 923 íbúgvum í 2019.

Höörs kommuna


Nuno Espírito Santo

Nuno Espírito Santo (føddur 25. januar 1974) er portugisiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan mai 2017 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Wolverhampton Wanderers F.C..

Slóðir úteftir
 Nuno Espírito Santo, transfermarkt.com

Keldur

Portugisiskir fótbóltsvenjarar
Portugisar
Føðingar í 1974


Manuel Pellegrini

Manuel Luis Pellegrini Ripamonti (føddur 16. september 1953 í Santiago í Kili)
er kilenskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Hann spældi fyri kilenska felagið Universidad de Chile frá 1973 til 1986 og gjørdist venjari hjá felagnum í 1988.
Síðan tá hevur hann verið venjari hjá fleiri ymiskum liðum, millum annað høvuðsvenjari hjá Real Madrid (2009-10) og enska Premier League liðinum Manchester City (2013-14). Í løtuni (2021) er hann høvuðsvenjari hjá spanska felagnum Real Betis.

Slóðir úteftir
 Manuel Pellegrini, transfermarkt.com

Keldur

Fótbóltsvenjarar
Kilenarar
Føðingar í 1953


Claudio Ranieri

Claudio Ranieri (føddur 20. oktober 1951) er italskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Hann spældi fyri ymisk italsk feløg frá 1973 til 1986.
Síðan 1987 hevur hann verið venjari hjá fleiri liðum, m.a. høvuðsvenjari hjá Atlético Madrid (1999-2000), Chelsea (2000-2004), Juventus (2007-2009), AS Roma (2009-2011), Leicester (2015-2017) og Fulham (2018-2019).
Í løtuni (2021) er hann høvuðsvenjari hjá italska felagnum UC Sampdoria.

Slóðir úteftir
 Claudio Ranieri, transfermarkt.com

Keldur

Italskir fótbóltsvenjarar
Italiarar
Føðingar í 1951


Alan Shearer

Alan Shearer (føddur 13. august 1970 í Newcastle upon Tyne)
er fyrrverandi enskur fótbóltsleikari og fyrrverandi venjari hjá Newcastle United F.C..

Hann byrjaði sína yrkisleið sum fótbóltsleikari í 1988 í Southampton.
Í 1992 skifti hann til Blackburn Rovers og í 1996 til Newcastle United, har hann spældi tað mesta av síni yrkisleið sum fótbóltsleikari.
Í 2006 gavst hann sum yrkisspælari.

Hann er tann fótbóltsspælari sum higartil hevur skorað flest mál í enska Premier League, íalt 260 mál.

Slóðir úteftir
 Alan Shearer, transfermarkt.com

Keldur

Enskir fótbóltsleikarar
Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1970


Santa Fe

Santa Fe er høvuðsstaðurin og fjórðstørsti býurin í amerikanska lutstatinum New Mexico.

Býurin liggur í norðara parti av lutstatinum, í 2194 metra hædd.
Harvið er Santa Fe tann hægst liggjandi høvuðsstaðurin í USA.
Í 2019 búðu fleiri enn 84 túsund fólk í Santa Fe.

Søga
Santa Fe bleiv grundlagdur av spaniamonnum í 1607.
Býurin gjørdist høvuðsstaðurin í New Mexico í 1912.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíða: santafenm.gov
 Santa Fe (New Mexico), wikivoyage.org

Keldur

New Mexico
Býir í New Mexico


Molly Nilsson

Molly Nilsson (fødd 14. desember 1984) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.

Útgávur

Album
 2008 - These Things Take Time
 2009 - Europa
 2010 - Follow the Light
 2011 - History
 2013 - The Travels
 2014 - Sólo Paraíso
 2015 - Zenith
 2017 - Imaginations
 2018 - 2020

Útvortis ávísing
Heimasíða

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1984


Ängie

Angelina Dehn, betri kend sum Ängie, (fødd 22. mars 1995 í Stokkhólmi) er ein svensk songkvinna.

Útgávur

Album
 2018 - Suicidal Since 1995
 2019 - Each Other

Útvortis ávísing
YouTube

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1995


Dover (Delaware)

Dover er næststørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Delaware.
Í 2019 hevði býurin fleiri enn 38 túsund íbugvar.

Høvuðsstaðurin liggur nakað miðskeiðis í lutstatinum, millum býirnir Wilmington (fyri norðan) og Salisbury (fyri sunnan).
Lærdi háskúlin Delaware State University er staðsettur í  Dover.
Áin Saint Jones River rennur igjøgnum býin.

Søga
Dover varð grundlagdur í 1693.
Tað var William Penn, sum uppkallaði niðursetubygdina eftir býnum Dover í Kent í Onglandi.

Myndir

Sí eisini
 Delaware
 Sambandsríkið Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: City of Dover
 Dover, Delaware, wikivoyage (á enskum)

Keldur

Býir í Delaware


K. T. Oslin

Kay Toinette Oslin, betur kend sum K.T. Oslin (fødd 15. mai 1942 í Crossett í Arkansas, deyð 21. desember 2020 í Nashville í Tennessee)
var amerikonsk country-sangarinna  og sangskrivari.

Hon gjørdist serliga kend fyri sangin "80's Ladies" frá 1987, sum hon sjálv hevði skrivað.
Árini 1988/89 vann hon tríggjar Grammy virðislønir.

Ávísingar úteftir
 K.T. Oslin, nashvillesongwritersfoundation.com  (á enskum)
 K.T. Oslin, imdb.com (á enskum)

Keldur

Føðingar í 1942
Andlát í 2020
Amerikanskir sangarar


David Moyes

David William Moyes (føddur 25. apríl 1963 í Glasgow í Skotlandi) er skotskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan 7. november 2017 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum West Ham United.

Slóðir úteftir
 David Moyes, transfermarkt.com (á enskum)
 David Moyes, soccerbase.com (á enskum)

Keldur

Skotskir fótbóltsvenjarar
Skotar
Føðingar í 1963


Gwyneth Paltrow

Gwyneth Kate Paltrow (fødd 28. september 1972 í  Los Angeles í Kalifornia) er amerikonsk sjónleikarinna.

Hon byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari fyrst í 1990-árunum.
Í 1998 fekk hon eina Oscar-virðisløn fyri Besta kvinnuliga sjónleikara fyri sín høvuðsleiklut í filminum  "Shakespeare in Love" og í 2010 varð hon heiðrað við einari stjørnu á Walk of Fame í Hollywood.

Ávísingar úteftir
 Gwyneth Paltrow, imdb.com (á enskum)
 Gwyneth Paltrow, themoviedb.org (á enskum)
 Gwyneth Paltrow, svenskfilmdatabas.se (á svenskum)
 Gwyneth Paltrow, dfi.dk (á donskum)

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1972


Lejeune yvirlýsingin

Lejeune yvirlýsingin ella Yvirlýsingin hjá tænarum lívsins er heitið av einari yvirlýsing frá 1994, ið er orðað av franska barnalæknanum og ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune. Yvirlýsingin er grundarlagið undir Pro Vita rørsluni.

Hygg eisini at
 Føroya Pro Vita
 Altjóða barnarættindadagur
 Barnarættindi
 Mannarættindi

Ávísingar úteftir
Declaration of the Servants of Life, amislejeune.org (á enskum)

Keldur

Mannarættindi
Yvirlýsingar


Ny Carlsberg Glyptotek

Ny Carlsberg Glyptotek er eitt savn í Keypmannahavn, ið varð stovnað í 1882.

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá Ny Carlsberg Glyptotek

Søvn í Keypmannahavn
1882


Martti Ahtisaari

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (føddur 23. juni 1937 í Viborg í Finnlandi) er finskur politikari (SDP).

Hann var 10. forseti Finnlands frá 1994 til 2000.
Á forsetavalinum í 1994 var hann valevnið hjá finska javnaðarflokkinum,
og hann varð valdur til forseta í øðrum umfari. Hann vann á Elisabeth Rehn.

Martti Ahtisaari hevur verið virkin á altjóða pallinum í mong ár fyri at verja friðin og trygdina í heiminum.
Í 2008 varð hann heiðraður við Friðarheiðurslønini Nobels.

Síðan 1968 er Martti Ahtisaari giftur við Eevu Irmeli Hyvärinen.
Í 1992 vórðu hjúnini tilnevnd heiðursborgarar í Namibia.

Ávísingar úteftir
Ævisøgur:
AHTISAARI, Martti
, blf.fi (á svenskum)
Ahtisaari, Martti
, kansallisbiografia.fi (á enskum)
Martti
 Ahtisaari, nobelprize.org (á enskum)

Keldur

Føðingar í 1937
Finskir politikarar


Sosialdemokratiski flokkurin í Finnlandi (finskt: Suomen Sosialidemokraattinen Puolue; svenskt: Finlands Socialdemokratiska Parti), stytt SDP, er ein vinstrahallur, sosialdemokratiskur politiskur flokkur í Finnlandi.

Flokkurin varð settur á stovn í 1899 undir heitinum Finski arbeiðaraflokkurin, tó longu í 1903 fekk finski javnaðarflokkurin núverandi heitið SDP.

Á tjóðartingsvalinum í apríl mánaði 2019 vann SDP valið tepurt og gjørdist við 40 sessunum størsti flokkur í tjóðartinginum síðan 2003.
Í juni mánaði skipaðu fimm flokkar nýggja stjórn í Finnlandi og Antti Rinne gjørdist forsætisráðharrin.
Stjórnarkreppa førdi til at stjórnin varð umskipað í desember mánaði og Sanna Marin gjørdist nýggi forsætisráðharrin.

Floksformaður síðan 2020 er Sanna Marin.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: sdp.fi

Keldur

Finskur politikkur
Politiskir flokkar í Finnlandi


Topeka

Topeka er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Kansas.
Samstundis er hann fimtstørsti býurin í lutstatinum, aftan fyri Wichita, Overland Park, Kansas City og Olathe.

Topeka liggur í landnyrðingspartinum av Kansas, umleið 100 km vestan fyri Kansas City og umleið 220 km í ein landnyrðing úr Wichita.
Í 2019 hevði býurin fleiri enn 125 túsund íbugvar.

Kansasá rennur fram við býinum.

Kend fólk
 Annette Bening, sjónleikarinna  (f. 1958)

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan:
 Topeka (Kansas), wikivoyage.org

Keldur

Kansas
Býir í Kansas


Arken

Arken Museum for Moderne Kunst er eitt savn í Ishøj, ið varð stovnað í 1996.

Slóðir úteftir
 Heimasíðan hjá Arken

Søvn í Danmark
1996


Elsti føroyingur

Elsti føroyingur ið nakrantíð hevur livað, er Theodor Thomassen, føddur 28. oktober 1908 í Sørvági, deyður 9. mars 2016 í Sørvági. Hann gjørdist 107 ára gamal og 4 mánaðir og 12 dagar.

Theodor Thomassen eigur sostatt metið sum Føroya elsta fólk nakrantíð.

Elsta konufólk (og næst elsta fólk) sum nakrantíð hevur livað í Føroyum, er Nikala Laurina Franciska Jensen úr Sumba (vanliga nevnd Kala). Hon var fødd 3. september 1915 á Glyvrum. Kala fylti sostatt 106 ár tann 3. september 2021. Hon flutti sum barn til Sumbiar, har hon seinni giftist. Kala andaðist 1. februar 2022 og gjørdist sostatt 106 ár, 4 mánaðir og 29 dagar gomul.

Áðrenn Theodor Thomassen tók metið sum elsta fólk í Føroyum, átti Drikka á Fløtti við Gjógv hetta metið. Hon varð fødd 2. juli 1875 og doyði 23. november 1980 - 105 ára gomul. Drikka á Fløtti er sostatt triðjaelsta fólkið, sum livað hevur í Føroyum.

Um føroyingar, ið búðu uttanlands, verða taldir við, so átti Johannes Frederik Karl Sofus Tauser av Eiði, sum búði í Helsingør seinna partin av sínum lívi, metið sum elsti føroyingur áðrenn Theodor.

Jóhannes Tauser var føddur 23. februar 1902 og doyði 12. januar 2008 í Helsingør og gjørdist sostatt eins og Drikka á Fløtti 105 ár. Jóhannes Tauser var bert 42 dagar undir 106 ár, tá hann doyði.

Keldutilfar

Føroyingar


Portrið til heimin

Portrið til heimin, er eitt listaverk í Fuglafirði, sum er latið av danska listabólkinum 7*9*13, á Varmakeldu í 2004.

Listaverkið er ein røð av fimm standmyndum, sum eru staðsettar á grótkastinum uttanfyri bátahylin í Fuglafirði. Tær hava íblástur úr vegamótinum millum náttúru og menniskja, sum kemur til sjóndar á ymiskan hátt, alt eftir hvørjari standmynd hugt verður at.

Í listaverkinum síggjast trýggir marmennlar, sum eru skapaðir við íblástri úr tulkingini av marmennlinum hjá William Heinesen, sum hann avmyndar hann í sínum pappírsklippi.

7*9*13
Listabólkurin 7*9*13 er stovnaður í 1999, og stendur av listafólkunum Vif Dissing, Emilie Hess, Mona Espenhain Nielsen, Anette Arleth og Michael Arleth, sum øll búgva í Horbelev í Danmark. Navnið á listabólkinum kemst av, at øll listafólkini í bólkinum fluttu á sama veg, í hús nummar 7, 9 og 13. Listabólkurin hevur áður arbeitt við evnum, sum snúgva seg um pátrúgv.

7-9-13 er ein gandaramsa, sum hevur verið partur av norðurlendskari fólkatrúgv ella pátrúgv, sum tó fyrstuferð er niðurskrivað í 1913. Gandaramsan hevur verið søgd í endanum á einum setningi, fyri at fyribyrgja, at eydnan í hesum sambandi skal venda. Í dag er útsøgnin "banka uppundir borðið" betri kend, sum verður nýtt á sama hátt sum 7-9-13. Øll trý tølini í ramsuni hava sterkan súmbolskan týdning, har 7 er eydnutal, 9 er kent út ævintýrum og kristnum súmbolikki og 13 bæði er eydnutal og óeydnutal.

Keldur

Fuglafjørður


Gatlinburg

Gatlinburg er ein býur í amerikanska lutstatinum Tennessee.

Býurin liggur 63 km í ein landsynning av Knoxville,
í eystara partinum av Tennessee, í 393 metra hædd og beint við tjóðargarðin, sum kallast "Great Smokie Mountain Nat'l Park".
Í 2019 búðu í Gatlinburg út við 3860 fólk.

Søga
Fyrstu evropeisku niðursetumenninir búsettust í økinum um 1806.
Í 1856 læt posthúsið upp í Gatlinburg.

Myndir

Sí eisini
 Appalachiafjøll

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíða: gatlinburgtn.gov/
Gatlinburg, Tennessee, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Tennessee
Býir í Tennessee


Óli Petersen

Óli Petersen (føddur 24. januar 1936 í Klaksvík, deyður 7. september 2022 í Klaksvík) var føroyskur keiputeknari.

Óli P. teknaði í 25 ár fast fyri Sosialin, men eftir at samstarvið við Sosialin helt uppat í 2013, teknaði Óli eitt stutt skifti fyri Portal.fo. Seinastu fimm árini hevur Óli P. teknað fyri Vágaportalin (VP.fo), áðrenn hann gavst at tekna keiputekningar á nýggjárinum.

Hann hevur útgivið bøkurnar Skemt frá 1989 til ár 2000.

Útgivið

Slóðir úteftir
 Óli P. farin um sýn, kvf.fo, 7.09.2022
  Óli P. deyður, vp.fo, 7.09.2022
 Óli P. farin, portal.fo, 7.09.2022
 Óli P. deyður, in.fo, 7.09.2022

Keldur

Føroysk listafólk
Føðingar í 1936
Andlát í 2022


Thomas Tuchel

Thomas Tuchel (føddur 29. august 1973 í Krumbach í Bayern) er týskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Hann hevur verið venjari hjá fleiri ymiskum feløgum:
 Augsburg II (2007-2008)
 Mainz 05 (2009-2014)
 Borussia Dortmund (2015-2017)
 Paris SG (2018-2020)

Síðan 26. Januar 2021 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Chelsea.

Slóðir úteftir
 Thomas Tuchel, transfermarkt.com (á enskum)
 Thomas Tuchel, soccerbase.com (á enskum)
 Thomas Tuchel, worldfootball.net (á enskum)
 For PSG, firing Tuchel, choosing Pochettino was a long time coming, espn.co.uk, 24. des 2020

Keldur

Týskir fótbóltsvenjarar
Týskarar
Føðingar í 1973


Wolverhampton

Wolverhampton er ein býur (city) í Onglandi, ið er í ein útnyrðing av Birmingham.
Býurin liggur í býargreivadøminum (metropolitan county) West Midlands og hevur status sum fyrisitingarligt býarøki (metropolitan borough, eitt serligt district slag) innan býargreivadøminum.

Í 2018 búðu út við 262 túsund fólk í Wolverhampton.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 985, við heitinum Wulfrūnehēantūn.
Í 994 varð eitt kleystur sett á stovn, á staðnum, har í dag stendur St. Peter's Collegiate Church.

Myndir

Sí eisini
 Wolverhampton Wanderers F.C.

Slóðir úteftir
Almenna heimasíðan: Wolverhampton.gov.uk  (á enskum)
Wolverhampton, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Onglandi


Cardiff

Cardiff (walisiskt: Caerdydd) er høvuðsstaður og størsti býur í Wales.

Havnarbýurin liggur í greivadøminum Glamorgan, í syðra partinum av Wales, fram við Bristolkanalini.
Í 2019 búðu í Cardiff fleiri enn 354 túsund fólk.

River Taff er navnið á ánni, sum rennur igjøgnum býin.

Søga
Í 1081 reisti enski kongur, Vilhjálmur hertakarin, har á staðnum á gomlum rómverskum múrum eina borg, sum verður nevnd á enskum Cardiff Castle og Castell Caerdydd á walisiskum. Navnið Cardiff er av keltiskum uppruna. Fyrstu ferð varð tað nevnt í einum skjali frá 1093.

Í  byrjanini av 19. øld var Cardiff ikki meira enn ein lítil býur. Men býurin vaks skjótt og havnarlagið, Cardiff Docks, bleiv týðandi havn, serliga fyri útflutning av koli. Í 1881 gjørdist Cardiff størsti býur í Wales og ein lærdur háskúli varð settur á stovn longu í 1883, men ikki fyrr enn í 1905 fekk Cardiff framíhjárættindini sum býur (city). Hin 20. desember 1955 gjørdist býurin høvuðsstaður í Wales.

Síðan 1999 er walisiska tjóðartingið (Senedd Cymru – Welsh Parliament) staðsett í Cardiff.

Myndir

Sí eisini
 Cardiff City F.C.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: cardiff.gov.uk (á enskum)
 visitcardiff.com  (á enskum)
 Cardiff, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Wales


Cardiff City F.C.

Cardiff City Football Club (walisiskt: Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd) er eitt fótbóltsfelag frá walisiska høvuðsstaðnum Cardiff.

Besta liðið flutti niður úr Premier League í 2018-19.
Síðan hevur Cardiff City leikað í næstbestu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð stovnað í 1899, og bleiv valt inn í The Football League í 1920.
Besta liðið, við kelinavninum The Bluebirds, spælir sínar heimadystir á Cardiff City Stadium í Cardiff.
Venjarin hjá liðinum er Mick McCarthy.

Í 2010 keypti kinesiski vinnulívsmaðurin Vincent Tan partabrøvini hjá felagnum og gjørdist sostatt ognari.

Walisiski høvuðsstaðurin Cardiff liggur í syðra partinum av Wales, nakrar fáar kilometrar vestan fyri enska býin Bristol.

Leikarar

Núverandi hópur

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: cardiffcityfc.co.uk/

Keldur

Walisisk fótbóltsfeløg


Limfjørðurin

Limfjørðurin er eitt sund í Danmark, sum liggur í norðara partinum av Jútlandi. Sundið er er 180 km langt, kloyvir Jútland heilt úr Hals til Thyborøn og skilur sostatt Norðurjútland, sum er næststørsta oyggin í Danmark, frá restini av Jútlandi.

Danski býurin Aalborg liggur báðumegin fjørðin. Limfjordsbrúgvin bindur býarpartarnar norðan fyri og sunnan fyri fjørðin saman.
Eitt sindur longri vesturi fer Aggersundbrúgvin um Limfjørðin og bindur saman Himmerland og býurin Aggersund.
Oddesundbrúgvin bindur saman Struer og Thyholm.
Heilt vestarlaga liggur Thyborøn við fjarðarmunnan á Limfjørðinum út til Vesturhavið.

Slóðir úteftir

Sund


Premier League 2018-19

Premier League 2018-19 var tann 27. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992.
Sesongin byrjaði 10. august 2018 og vardi til 12. mai 2019.

Forsvarandi meistari, Manchester City, vann sín fjórða Premier League tittul og sín 6. enska meistaraheitið.

Wolverhampton Wanderers, Cardiff City og Fulham
vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2017-18.

Niðurflytarar gjørdust Cardiff City, Fulham og Huddersfield Town.

Lið
Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2017–18
og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2017–18.

Stadion og býir

Viðmerking: Talvan setir liðini upp eftir stavraðnum.

Endaúrslitið

Stigatalva

Slóðir úteftir
 Premier League fixtures for 2018/19 announced, premierleague.com
 English Premier League Performance Stats – 2018/19, espn.com

Keldur

2018 í ítrótti
2019 í ítrótti
Premier League


Fulham F.C.

Fulham Football Club er eitt fótbóltsfelag úr enska høvuðsstaðinum London.
Býlingurin Fulham liggur í býarpartinum Hammersmith and Fulham, vestarlaga í London.

Felagið varð sett á stovn í 1879 og limaði seg inn í The Football League í 1907.
Besta liðið, við kelinøvnunum "Cottagers", kappast í løtuni í Premier League, sum er besta enska fótbóltsdeildin.
Heimadystir hjá felagnum verða spældir á Craven Cottage í Fulham, sum rúmar fleiri enn 19 túsund fólkum.
Síðan 2019 er Scott Parker høvuðsvenjari.

Leikarar

Núverandi hópur

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: fulhamfc.com (á enskum)
 Fulham Football Club, premierleague.com (á enskum)

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg
Premier League


Huddersfield Town A.F.C.

Huddersfield Town Football Club er eitt fótbóltsfelag frá enska býnum Huddersfield í Yorkshire.

Felagið varð stovnað í 1908, og bleiv valt inn í The Football League í 1910. Besta liðið, við kelinavninum The Terriers, spælir sínar heimadystir á Kirklees Stadium í Huddersfield. Venjarin hjá liðinum er Carlos Corberán.

Eftir at 2018-19 sesongin var liðug, flutti Huddersfield Town niður úr Premier League. Síðan tá hevur besta liðið leikað í næstbestu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Huddersfield liggur í ensku regiónini Yorkshire og Humber, uml. 30 kilometrar í ein útsynning av býnum Leeds.

Leikarar

Núverandi hópur

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: htafc.com

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Nicola Sturgeon

Nicola Sturgeon (fødd 19. juli 1970 í Irvine í North Ayrshire)
er skotskur politikari.

Síðan 14. november 2014 er hon forkvinna í skotska loysingarflokkinum SNP (Scottish National Party).
Tann 20. november 2014 gjørdist hon fimti fyrstiráðharrin í Skotlandi.

Slóðir úteftir
Members of the Scottish Parliament, parliament.scot
 Sturgeon vil hava nýggja fólkaatkvøðu um loysing, Kringvarp Føroya, 30 Nov 2020
 Sturgeon: Skotland fær fullveldi um fá ár, dagur.fo, 11. februar 2019

Keldur

Skotar


Bókmentaheiðursløn til minnis um Astrid Lindgren (svenskt: Litteraturpriset till Astrid Lindgrens minne, enskt: Astrid Lindgren Memorial Award) er ein altjóða virðisløn fyri bókmentir til børn, stovnað av svensku stjórnini í 2002 fyri at heiðra svenska barnabóka rithøvundin Astrid Lindgren (1907–2002). Virðislønin er fimm milliónir svenskar krónur, tað ger virðislønina til at størstu av hesum slag í pengum í heiminum. The annual cost of 10 million SEK (in 2008) is financed with tax money.

Vinnarar

2003: Maurice Sendak, USA
2003: Christine Nöstlinger, Eysturríki
2004: Lygia Bojunga Nunes, Brasil
2005: Philip Pullman, Stóra Bretland
2005: Ryōji Arai, Japan
2006: Katherine Paterson, USA
2007: Banco del Libro, Venezuela
2008: Sonya Hartnett, Avstralia
2009: Tamer Institute for Community Education, Palestina
2010: Kitty Crowther, Belgia
2011: Shaun Tan, Avstralia
2012: Guus Kuijer, Niðurlond
2013: Isol, Argentina
2014: Barbro Lindgren, Svøríki
2015: Project for the Study of Alternative Education in South Africa (PRAESA, partur av University of Cape Town), Suðurafrika
2016: Meg Rosoff, USA/Stóra Bretland
2017: Wolf Erlbruch, Týskland
2018: Jacqueline Woodson, USA
2019: Bart Moeyaert, Belgia
2020: Baek Hee-Na, Suðurkorea

Keldur

Slóðir úteftir
 ALMA.se

Bókmenta virðis- og heiðurslønir
Svenskar bókmentaheiðurslønir


Mary Wollstonecraft

Mary Wollstonecraft (úttala: /ˈwʊlstənkrɑːft/; fødd 27. apríl 1759 í Spitalfields, London, deyð 10. september 1797 í Somers Town, London) var enskur rithøvundur, heimspekingur  og undangongukvinna í stríðinum fyri kvinnurættindum.

Hon er mest kend fyri bókina A Vindication of the Rights of Woman frá 1792, eins og hon er kend fyri ferðafrásøgnina Letters Written During a Short Residence in Sweden, Norway, and Denmark frá 1796, sum gjørdist best umtókta bókin hjá henni um hesa tíðina.

Hon er móðir Mary Shelley, rithøvund.

Keldur

Føðingar í 1759
Andlát í 1797
Kvinnuligir rithøvundar
Enskir rithøvundar


Jane Austen

Jane Austen (fødd 16. desember 1775 í Steventon í Hampshire í Onglandi,
deyð 18. juli 1817 í Winchester) var enskur rithøvundur.

Hon er mest kend fyri sínar romantisku skaldsøgur, eitt nú "Pride and Prejudice" frá 1813 og "Emma" frá 1816.

Keldur

Føðingar í 1775
Andlát í 1817
Kvinnuligir rithøvundar
Enskir rithøvundar


Ghanzi District

Ghanzi District er ein av teimum 10 regiónunum í Botsvana og hevur umleið 43 370 íbúgvar.
Ghanzi er bæði høvuðsstaður og størsti býur í Ghanzi District.

Regiónir í Botsvana


Barbara við Kvíggjá

Barbara við Kvíggjá (Gandakellingin úr Kvíggjá). - Fødd umleið 1640.

Í 1667 vóru Abraham Isaksen og systir hansara Barbara Isaksdatter við Kvíggjá í rættinum ákærd fyri gand. – Joen Joensen úr Hørg og Katrine Joensdatter úr Laðangarði høvdu reist ákæru ímóti teimum. - Joen Joensen ákærdi Barbaru fyri at hava gjørt seg sjúkan, við at brúka ein ganda-stein, tí tey sótu ikki um sátt bæði. Katrine Joensdatter førdi fram at Kvíggjafólkini høvdu lovað henni at hon skuldi koma at sita einkja og hetta var eisini hent.

Abraham og Barbara blivu tó fríkend á tingi. Men tað sigst at Barbara lovaði ongantíð aftur at nýta ganda-steinin og tveitti hann í Skorðafoss. – Skorðafossur er tann fossurin sum liggur tætt við húsini við Kvíggjá og sigst ganda-steinurin at liggja í Skorðafossi, tann dag í dag.

Barbara við Kvíggjá er grivin millum túgvurnar, sum síggjast á bønum omanfyri húsini við Kvíggjá. – Barbara bleiv grivin her, antin eftir egnum ynski, ella tí kirkjan ikki vild at hon skuldi í vígda jørð.

Tað sigst at gongur mann millum túgvurnar, skal mann koma út fyri eina vanlukku áðrenn árið er at enda komið.

Kona Abrahams æt eisini Barbara (Barbara Hansdatter) og var ættað úr Skálavík, men tað var systurin sum var tann kenda gandakellingin ”Barbara við Kvíggjá”.

Helst bleiv Barbara ongantíð gift og fekk heldur ikki børn. Bróðurdóttir hennara Ragnhild Abrahamsdatter, arvaði hana. Sum grundgeving fyri arvin stendur í tingbókini Anno 1696 den 9. Junii, at Ragnhild ”havde tient hende og sett hende til gode udj hendes Alderdom”.

(Aðrar frásagnir um Barbaru eru í søgnini um “Guttorm í Múla”).

Føroyskar sagnir
Føroya søga


Frísarnir í Akrabergi

Fyrstu skrivligu frásagnir um Frísar í Føroyum eru frá seinastu tíggjuárunum í 18. øld, og tær eru eftir munnligari frásøgn.

Søgnin sigur, at Frísarnir búleikaðust í Akrabyrgi í Suðuroy. - Nær Frísarnir komu til Føroyar, er ikki greitt, men onkur vil verða við, at frísar longu høvdu bústað í Suðuroy í ár 800. - Í 700-800 talinum rýmdu frísar undan tí franska konginum og búsettust á oyggjunum á vestur síðu Jyllands (Suðurslesvig). Tað kann væl hugsast, at nakrir av teimum sigldu enn longri norður, heilt til Føroyar. - Ein gomul søgn sigur, at norðan fyri tær Bretsku oyggjarnar skuldi ein oyggj liggja, sum nevndist ”Frislandia,” og kann hetta væl hava verið Suðuroy.

Tann danski kongurin Abel, sum fall í bardaga við Norðurfrísar í 1252, hevði rikið nógv av fólkinum, sum búði á teimum norðfrísisku oyggjunum út í Vesturhavið, og hesi fólk vóru sigld til ”oyggjarnar í vestri”. – Tað er ikki óhugsandi, at hesir frísar, sum flýddu undan danska konginum, longu tá hava kent til ”Fríslandia” og hava lagt leiðina til Føroyar.

Tá tað búði flest frísar í Akrabyrgi, vóru ikki minni enn 13 hús, og vóru hesi hús so mannsterk, at teir kundu manna tvey skip við 12 árum í hvørjum borði. - Skipini høvdu frísarnir liggjandi uppi á mølini í Sumba. – Skipini blivu brúkt til ránsferðir og komu víða um. Best umtóktu vápn hjá frísinum vóru langir knívar (eisini nevndur Sax) og langir stavar, sum høvdu krókar og langan pík í endanum.

Sumba, sum er ein av teimum gomlu niðurseturbygdunum í Føroyum, og tá Akraberg bert liggur stutta leið frá bygdini, hava frísarnir í Akrabyrgi og norðbúgvarnir í Sumba óivað verið so tætt knýttir, at teir hava verið at kalla ein samlað búseting.

Tann kendasti frísin í Akrabergi var Hergeir, eisini nevndur ”Bóndin í Akrabyrgi”. Hann var víðagitin maður fyri styrki, og hann átti átta prúðar og menniligar synir. – Hergeir er kendur frá søgnini um ”Bardagan í Mannafelsdali”. Hann sigst at hava niðurbrent bispagarðin í Kirkjubø, steðgað byggingini av Kirkjubøarmúrinum og dripið ”Mús”, varamann hjá føroyska bispinum Erlendi. Hetta hendi ár 1307.

Søgnin sigur, at ein frísi úr Akrabyrgi var um jólahalguna komin norður til Eiðis. Illstøða tók seg upp millum frísan og eiðismenn í Myrðmansstovu, og frísin varð myrdur. - Hetta skuldi vera ein atvoldin til, at Akrabergsbóndin legði uppí stríðið móti norðanmonnum og bispinum í hevnisøku yvir sín myrda hirðmann.

Tá ið sóttin svarta kom til Suðuroyar uml. 1350, doyðu øll Frísahúsini út. Bert tveir frísar yvirlivdu svartadeyða, og fluttu teir heim til Sumbiar og giftust har.

Føroyskar sagnir
Føroya søga


Bardagin í Mannafelsdali. (uml. 1307).

Bardagin í Mannafelsdali. Uml. 1307.

Í Akrabyrgi við Sumba høvdu frísar bústað. Høvdingur teirra var Hergeir, eisini kallaður “bóndin í Akrabyrgi”. Hann var viðgitin maður fyri styrki og átti átta prúðar og reystar synir.

Um somu tíð, hesin bóndin livdi, er sagt, at grundvøllurin var lagdur til kirkjumúrin, sum stendur enn í Kirkjubø í Streymoy.

Erlendur, sum var norðmaður og fyrrverandi kórsbróðir við dómkirkjuna í Bjørgvin (Bergen), varð vígdur til biskup í Føroyum av erkabiskupinum í Nidaros (Trondheimi) í januar 1268. – Erlendur sigst at vera tann biskupur, sum læt byggja “Múrin í Kirkjubø”. - Sagt verður, at Erlendur ríkaði Føroya kirkju, og tað kann ikki merkja annað, enn at tær ognir, sum hann legði undir kirkjuna - og sum ikki vórðu givnar - hava verið tiknar frá Føroya fólki.

Hann legði nógva jørð undir kirkjuna og píndi stórar skattir av føroyingum, fyri at fáa kirkjuna bygdað sum prýðiligast. Hetta líkaði ikki øllum, og øll, ið búðu fyri sunnan Hórisgøtu (í Suðurstreymoy, Sandoy, Skúvoy og Suðuroy), sýttu fyri at rinda skattin. – Oddamaður fyri uppreisturin var Hergeir úr Akrabergi. - Erlendur kallar Hergeir í brævi til norska kongin fyri ein “Belials sonur”, fíggindi Guðs og tí Kristnu kirkjunar og eitt ófriðarmenni.

At enda er Erlendur noyddur at fara til Noregs at verja seg ímóti ákærunum frá Føroyingum. Tann norski kongurin Hákun Magnusson V (1270-1319) var noyddur at taka stig móti Erlendi og kalla hann heim til Noregs orsakað av stríði hansara við føroyingar, tí hetta stríð kundi skaða viðurskiftini millum føroyingar og Norsku krúnuna.

Stríði millum sunnanmenn og Føroysku kirkjuna endar tó ikki her. Varamaður Erlendur, (Mús), heldur áfram við byggingina av Kirkjubømúrinum og at pína skatt av føroyingum. Tað endar við vápnaðum uppreistri.

Norðanmenninir skuldu koma saman í Norðstreymoy og samla lið fyri at herja á hinar og kúga teir undir biskupin. Men tá ið sunnanmenn fingu njósning av hesum, tóku teir seg eisini saman í flokk og fóru sum skjótast norður í móti teimum.

Í Mannafelsdali, sum er norðan fyri Kaldbaksbotn, møttust herarnir og ruku saman í bardaga. Sunnanmenn vóru við undirlutan og máttu víkja, og har varð stórt mannfall. Í dalinum síggjast enn mangir heyggjar, har teir, sum fingu bana í hesum bardaga, sigast at vera grivnir. Fyri norðan dalin stendur ein stórur steinur, sum kallast Brynjumannaborð, og tað er søgn, at hann hevur fingið navn av tí, at norðanmenninir hildu sigursveitslu har, tá ið sunnanmenn flýddu.

Árið eftir komu sunnanmenn aftur at hevna henda ósigur. Tá stóð stríðið í dalinum við bygdina í Kollafirði, og nú vunnu sunnanmenn sigur á hinum partinum og drupu nógv fólk. Varamaður Bispsins, (Mús), mátti flýggja undan og slapp heilbjargin til Bispasetrið í Kirkjubø. Sunnanmenn vildu ikki gevast, fyrr enn teir høvdu dripið Mús og fóru tí eftir honum. Avrátt varð, at bóndan í Akrabyrgi, sum var høvdingur teirra, skuldi drepa hann. Mús var sloppin upp á kirkjumúrin við øks í hendi at verja seg við. Akrabergsbóndin og hansara menn stóðu undir múrinum í tríggjar dagar og tvær nætur. Tá ið triði dagurin var liðin at kvøldi, fell Mús í óvit av svongd og tosta og datt út av múrinum niður á jørðina, og varð hann dripin av bóndanum. Síðani brendi sunnanmenn bispasetrið í Kirkjubø í grund. Erlendur, sum sigst at hava verið “sjónskur”, stóð um sama mundið við vindeygað í kamari sínum í Bergen og græt, tí hann í einari sjón sá bispagarðin í Kirkjubø brenna.

Erlendur doyði í Bergen 13. juni 1308 og er grivin har. - Í 1420 bleiv grøvin hjá Erlendi opnað og í grøvuni lá ein blýtalva,  sum við rúnaskrift og á latínskum umrøddi stríðið millum Erland Bisp og akrabergsbóndan Hergeir.

Í 1350 kom sóttin svarta og týndið mest alt fólkið í Føroyum. Dómkirkjan av steini, Kirkjubømúrurin, fór í søguna og bleiv ongantíð gjørd liðug.

Føroyskar sagnir
Føroya søga


Galileo Galilei

Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei (føddur 15. februar 1564 í Pisa, deyður 8. januar 1642 í Arcetri uttan fyri Firenze)
var italskur heimspekingur, støddfrøðingur, verkfrøðingur, alisfrøðingur og stjørnufrøðingur.

Slóðir úteftir
 Pól Jespersen: Galileo Galilei, ein fyriboðan um nýtt tíðarhvarv í vísindunum, snar.fo
Galileo Galilei, mcs.st-andrews.ac.uk (á enskum)

Keldur

Italiarar
Heimspekingar
Støddfrøðingar
Stjørnufrøðingar
Alisfrøðingar
Rómversk-katólska kirkjan
Føðingar í 1560-árunum
Andlát í 1640-árunum


Giordano Bruno

Giordano Bruno (føddur og doyptur undir navninum Filippo Bruno í januar mánaði 1548 í Nola nær við Napoli í Suðuritalia, deyður 17. februar 1600 í Róm) var italskur heimspekingur, stjørnfrøðingur og prestur.

Hann helt fast um, at tíðin og alheimurin eru óendanlig og at okkara sólskipan er bara ein av óendaliga nógvum sólskipanum.

Giordano Bruno varð handtikin 22. mai 1592 í Venesia. Í næstan átta ár varð hann avhoyrdur og píndur.
Loksins varð hann dømdur til deyða og brendur á báli hin 17. februar 1600 á Campo de' Fiori í Róm.

Giordano Bruno var fyrsti heimspekingurin, ið skrivaði á italskum.

Útgávur (úrval)
 De umbris idearum (Paris 1582)
 Ars memoriae (Paris 1582)
 Candelaio (Paris 1582)
 Sigillus sigillorum (London 1583)
 La cena de le ceneri (London 1584)
 De l’infinito, universo e mondi (London 1584)
 De la causa, principio e uno (London 1584)
 Lampas triginta statuarum (Wittenberg 1587)
 Oratio valedictoria (Wittenberg 1588)
 De rerum principiis et elementis et causis (Helmstedt 1590)
 De monade numero et figura (Frankfurt 1591)
 Il triplici minimo et la misura ad trium speculativarum scientiarum et multarum activarum (Frankfurt 1591)
 De Immenso et Innumerabilibus Liber I–VI (Frankfurt 1591)

Slóðir úteftir
 Pól Jespersen: Galileo Galilei, ein fyriboðan um nýtt tíðarhvarv í vísindunum, snar.fo

Keldur

Italiarar
Heimspekingar
Prestar
Stjørnufrøðingar
Rómversk-katólska kirkjan
Føðingar í 1540-árunum
Andlát í 1600-árunum


Bruno Ganz

Bruno Ganz (føddur 22. mars 1941 í Zürich í Sveis, deyður 16. februar 2019 í Wädenswil-Au, sunnan fyri Zürich)
var sveisiskur sjónleikari.

Bruno Ganz, sum tosaði flótandi týskt, italskt, enskt og franskt, byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari í 1960. Hann hevur síðani spælt við í nógvum filmum og sjónleikum, m.a. Hamlet og Peer Gynt og arbeitt saman við fleiri kendum og nýskapandi filmsleikstjórum sum eitt nú Werner Herzog, Eric Rohmer, Francis Ford Coppola og Wim Wenders. Ganz var serliga kendur fyri at hava spælt Adolf Hitler í "Der Untergang", sum kom út í 2004. Filmurin, sum varð tilnevndur ein Oscar, snýr seg um síðstu dagarnar hjá Hitler.

Seinasti filmurin, sum hann spældi við í, var "The House that Jack Built" hjá Lars von Trier í 2018.

Slóðir úteftir
 Bruno Ganz, filmportal.de (á týskum)
 Bruno Ganz, imdb.com (á enskum)
  Bruno Ganz, dfi.dk (á donskum)

Keldur

Fólk úr Sveis
Sjónleikarar
Føðingar í 1941
Andlát í 2019


Hans Christian Ørsted

Hans Christian Ørsted (føddur 14. august 1777, deyður 9. mars 1851) var danskur alisfrøðingur og evnafrøðingur.

Hann er serliga kendur fyri at hava verið tann fyrsti sum framleiddi aluminium (í 1825),
og fyri at hava uppdagað, at tað er beinleiðis samband millum ravmagn og sigulmagn (magnetismu).

Slóðir úteftir
Hans Christian Ørsted, runeberg.org (á donskum)
Hans Christian Ørsted, magnet.fsu.edu (á enskum)

Keldur

Danir
Evnafrøðingar
Alisfrøðingar
Føðingar í 1777
Andlát í 1851


Thomas Edison

Thomas Alva Edison (føddur 11. februar 1847 í Milan í Ohio, deyður 18. oktober 1931 í West Orange, nær við Newark í New Jersey) var amerikanskur uppfinnari, verkfrøðingur og vinnulívsmaður.

Edison verður mettur at vera ein tann týdningarmesti uppfinnarin í nýggjari tíð.
Millum manna varð hann ofta eyknevndur "Gandakallurin frá Menlo Park".
Hann fekst m.a. við ravløð, akfør, jarnbreytaratlát, skrivimaskinur og ravmagnslampur.
Edison uppfann í  1877 fonografin og hann fór undir at framleiða gløðiperur í 1879. Sum upphavsmaður fekk hann fleiri enn 1000 einkarættindi í USA.

Slóðir úteftir
Edison, Thomas Alva, anb.org (á enskum)
Biography Of Thomas Alva Edison, thomasedison.com (á enskum)

Keldur

Amerikanarar
Føðingar í 1847
Andlát í 1931
Uppfinnarar


TIX

Andreas Haukeland, betri kendur sum TIX, (føddur 12. apríl 1993 í Bærum) er ein norskur tónleikari, sangari og sangskrivari.

Útgávur

Album
2016 - Dømt og berømt

Útvortis ávísing
 Tix

Føðingar í 1993
Norskir sangarar
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2021


Friedrich Engels

Friedrich Engels (føddur 28. november 1820 í Barmen í Rhein-landslutinum í Prusslandi, í dag byarpartur av Wuppertal í Nordrhein-Westfalen, deyður 5. august 1895 í London) var týskur heimspekingur, búskaparfrøðingur, ídnaðarmaður, hernaðarsøgufrøðingur og kollveltingarmaður.

Í 1844 gjørdist Friedrich Engels vinmaður við Karl Marx.
Teir bæði mentu eitt ástøði, sum teir nevndu 'tann vísindaliga sosialisman', men sum í dag er betur kent undir heitinum marxisma.

Slóðir úteftir
 Engels, Friedrich, deutsche-biographie.de (stutt ævisøga, á týskum)
 Friedrich Engels, britannica.com (stutt ævisøga, á enskum)

Keldur

Týskarar
Heimspekingar
Frøðingar
Føðingar í 1820
Andlát í 1895


Solberg

Solberg er ein bygd í Örnsköldsviks kommunu í Svøríki.

Örnsköldsviks kommuna


Thomas Johan Midjord

Thomas Johan Midjord (5. septembur 1870 - 5. januar 1940) var skómakari og politikari fyri Sjálvstýrisflokkin.

Hann var giftur Karen Berthe Frederikke Schrøter (1874 - 1917), sum var dóttir handilsmann og politikara Johan Hendrik Schrøter.

Thomas Johan var løgtingslimur fyri Sjálvstýrisflokkin í tíðarskeiðinum frá 1924 - 1928

Keldur


Olsensystkinini

Olsensystkinini úr Rituvík vóru heimsins elsti systkinnabólkur av 12, og rundaðu tey samanlagt 1.000 ár í 2012, tá ið tað elsta var 91 og ynskta var 73 ára gamalt.

Heimsmetið varð staðfest tann 27. august 2014, og gjørdist 1.025 ár og 41 dagar. Hóast heimsmetið varð sett í 2014, hevur tað ikki verið endurnýggjað, men kann teljast fram til tann 9. juli 2017, tá ið Magnus Salomon, elst av systkinunum andaðist.

Mamman Elsebeth Olsen, f. Jacobsen, av Nesi, livdi frá 18. novembur, 1890 - 16. januar 1976, meðan pápin, Magnus Olsen (Magnus í Rituvík), livdi frá 25. juni 1890 - 13. desembur 1940.

Magnus Salomon var navnframur skipari, men doyði av krabba í 1940, bert 50 ára gamal. Tá stóð Elsebeth eftir sum einkja, við smáum børnum, har tað ynskta einans var tvey ára gamalt.

Systkinini

 Magnus Salomon "Maggi" Olsen (30. oktober 1920 - 9. juli 2017)
 Vensil Olsen (8. oktober 1921)
 Sára Malena (20. februar 1923 - 1. februar 2021)
 Marin Fredrikka (18. august 1924 - 2019)
 Arnholt Sofus (28. september 1925)
 Carl Sivar (25. januar 1928)
 Elly (14. februar 1930)
 Jaspur (24. juli 1932)
 Harry (3. september 1933 - 25. februar 2021)
 Mary Elina (8. december 1934 - 18. juli 2017)
 Amy (6. september 1936)
 Arni Kartin (30. juni 1938)

Keldur


Abu Dhabi

Abu Dhabi (arabiskt: أبوظبي) er høvuðsstaður í emiratinum Abu Dhabi og samstundis samveldisshøvuðsstaður og tann næstfólkaríkasti býurin í Sameindu Emirríkjunum á Arabisku hálvoynni. Í 2015 hevði býurin umleið 1,5 milliónir íbúgvar.

Miðbýarøkið er á einari oyggj, ið liggur í Persaraflógvanum. Oyggin er uml. 70 ferkilometrar til støddar. Tríggjar brýr knýta høvuðsoynna og meginlandið saman og fleiri smáar oyggjar liggur rundanum høvuðsoynna.

Slóðir úteftir
Abu Dhabi, wikivoyage. org (á enskum)
Býarpartar í Abu Dhabi, google.com

Keldutilfar

Abu Dhabi
Sameindu Emirríkini
Miðeystur
Asia


Nikita Khrusjtjov

Níkíta Sergejevitj Khrúsjtjov (russiskt: Никита Сергеевич Хрущёв; føddur 3. apríl 1894 í Kalinovka í Kursk Oblast, deyður 11. september 1971 í Moskva) var sovjetiskur politikari.

Hann var frá 14. september 1953 til 14. oktober 1964 Fyrsti floksskrivarin í Kommunistaflokki Sovjetsamveldsins
og harvið kommunistiski statsleiðarin í Sovjetsamveldinum.

Nýggi politikkurin hjá honum aftaná deyða Stalins er kendur undir heitinum avstalinisering,
hóast Khrusjtjov í tíðarskeiðnum við Stalin á odda hevði verið trúfastur fylgisveinur einaræðisharrans.
Í 1938 gjørdist Nikita Khrusjtjov Fyrsti floksskrivarin í ukrainska Kommunistaflokkinum.
Fyri sín leiklut undir stjórnartíðini hjá Stalin fekk hann tað eykanavnið "slaktarin úr Ukraina".

Slóðir úteftir
Nikita Khrusjtsjov, snl.no (á norskum)

Keldur

Russar
Ukrainar
Føðingar í 1894
Andlát í 1971


Okkara

Okkara er ein føroyskur ølframleiðari.

Tann 18. juni í 2020 varð kunngjørt, at Okkara varð keypt av kappingarneytanum Föroya Bjór.

Rúsdrekka
Føroyskar fyritøkur


Bryggjarí

Listi yvir føroysk bryggjarí

 Biskupskelda (2021)
 DISM
 Faer Isles (2019)
 Föroya Bjór (1888)
 Okkara
 Restorffs Bryggjarí

Rúsdrekka
Føroyskar fyritøkur
Listar


Biskupskelda

Biskupskelda er eitt føroyskt mikrobryggjarí, sum bryggjar ófiltrerað spesialøl við handkraft (craft beer).

Bryggjaríið varð stovnað í 2021, hevur heimstað í Vági, og er fyrsta góðkenda bryggjarí í Suðuroynni. Frá byrjan hevur Biskupskelda framleitt 2500 øl um mánaðin.

Um Biskupskeldu
Navnið á bryggjarínum kemur frá einari keldu, sum er at finna við bygdagøtuna millum Vág og Fámjin, nakað sunnanfyri Ryskivatn. Navnið á kelduni er elligamalt, og man veit ikki nær ella hvaðan navnið stavar. Í gomlum døgum plagdu fólk at drekka av kelduni, sum segðist at verða ein heilsubótarkelda. Hóast vatnið í ølinum frá Biskupskeldu ikki eru úr kelduni sjálvari, so stavar tað frá økinum, har ið Biskupskelda er.

Eins og navnið á bryggjarínum sipar til eitt søguligt stað, eru ølirnar í framleiðsluni hjá Biskupskeldu eisini sipandi til sagnir úr Suðuroynni.

Vørur

 Huldugentan - NEIPA øl við smakki av sitrus og frukt. 5,8% alc.
 Ottar - ljós gulløl við smakki av humlu, karamel, blómu og hunangi. 5,8% alc.
 Snæbjørn - pilsnar øl. 4,6% alc.

Keldulisti

Rúsdrekka
Føroyskar fyritøkur


Faer Isles

Faer Isles er ein føroysk fyritøka, sum framleiðir whisky og ginn, og er stovnsett í 2019.

Ætlanin hjá Faer Isles er at byggja eitt bryggjarí í Kvívík, har fyritøkan eigur 2000 fermetrar av lendi. Eisini er ætlan um at goyma whisky í Vestmanna á leigaðum grundstykki.

Felagið er stovnsett av Boga Mouritsen, sum fekk hugskotið um at framleiða whisky, áleið um sama mundið, sum tá ið whisky-áhugafelagið Einmalt varð stovnsett. Bogi er saman við Dánial Hoydal stovnsetari av Faer Isles.

Vøruskrá
 Whisky, 50 cl (46%)
 Whisky, 50 cl, 3 ára gamalt, cask strength (60%)
 Ginn, 50 cl (43%)

Keldulisti

Rúsdrekka
Føroyskar fyritøkur


AFC Bournemouth

Athletic Football Club Bournemouth er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Bournemouth.
Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1899 við navninum Boscombe FC.
Í 1923 varð felagið valt inn í The Football League og navnið varð broytt til Bournemouth and Boscombe Athletic FC.
Í 1972 fekk felagið núverandi heitið.

Besta liðið, við kelinavninum "The Cherries", spælir sínar heimadystir á Dean Court í Bournemouth.
Býurin er á suðurstrondini í Onglandi, sunnan fyri Salisbury og nakað miðskeiðis millum býirnar Southampton og Dorchester.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: afcb.co.uk

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Norwich City F.C.

Norwich City Football Club er eitt fótbóltsfelag heimahoyrandi í enska býnum Norwich.
Besta liðið spælir í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1902 og varð valt inn í The Football League í 1920.
Besta liðið, við kelinavninum "The Canaries", spælir sínar heimadystir á Carrow Road í Norwich.
Býurin liggur í ein landnyrðing úr enska høvuðsstaðnum London.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: canaries.co.uk

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Skeiva tornið í Pisa

Skeiva tornið í Pisa (italskt: Torre pendente di Pisa)
er eitt víðagitið ferðamannamál í italska býnum Pisa.
Klokkutornið frá miðøld, ið stendur beint við dómkirkjuna í Pisa,
er 56,70 (ella 55,86) metrar høgt og tvørmátið á torni er 12 metrar.
Milliónir av fólkum hava traðkað tey 296 (ella 294) trappustigini upp í toppin.

Søga
Skeiva tornið varð bygt í trimum stigum
yvir eitt 200 ára langt tíðarskeið.
Longu tá byrjað var at byggja tornið í 1100-talinum,
mátti arbeiðið støðgað, tí tað tók at hella suðureftir.
Tá var bygningurin bert í trimum hæddum.
Í 1198 vórðu tær næstu fýra hæddirnar bygdar í vinkul
í mun til lægru hæddirnar fyri at viga upp móti skeivleikanum.
Í 1372 varð ovasta hæddin bygd, og rúmið fylt við klokkum.

So við og við gjørdist tornið eitt ferðafólkamál.
Men seinast í 1900-talinum gjørdist hallið so stórt,
at tað gjørdist vandamikið fyri vitjandi.
Tá varð hallið mett til 5,5 stig. Tað merkir,
at ovasti parturin av torninum hekk 4,5 metrar
uttan fyri fótin á torninum.

Fyrst í 1990-árunum varð tornið stongt fyri almenninginum
og ein stór bjargingarroynd varð sett í verk,
tí tað var ikki bert vandi fyri, at 800 ára gamla tornið skuldi koppa;
eisini grótlaðingin sá út til at spreingjast orsaka av stóra trýstinum.
Tornið varð latið upp aftur í 2001.

Slóðir úteftir
Almenna heimasíðan: opapisa.it, á italskum og á enskum
 Leaning Tower of Pisa History, towerofpisa.org (á enskum)
 Ingi Samuelsen: Skeiva tornið rættar seg uppaftur, dagur.fo, 23. november 2018

Keldur

Italia
Bygningar


Pisa (býur)

Pisa er italskur býur við ánna Arno og tætt við Liguriahavið í landspartinum Toscana.
Pisa er høvuðsstaðurin í landslutinum Pisa (italskt: Provincia di Pisa).
Í 2019 hevði býurin fleiri enn 90 túsund íbúgvar.

Pisa er týðandi handilsbýur og víðagitið ferðamannamál. Eitt tað kendasta ferðamálið hjá útlendskum ferðafólk í Italia er ivaleyst Skeiva tornið í Pisa.

Søga
Í miðøldini var Pisa eitt sjálvstøðugt sjófaralýðveldi, líkasum hinir tríggir italsku býirnir, Venesia, Genova og Amalfi.
Lærdi háskúlin, Università di Pisa, varð grundlagdur í 1343 og er staðsettur í býnum enn í dag.

Myndir

Kend fólk
 Leonardo Fibonacci (um 1170 - aftaná 1240), støddfrøðingur
 Galileo Galilei (1564–1642), heimspekingur, støddfrøðingur, alisfrøðingur og stjørnufrøðingur

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: comune.pisa.it (á italskum)
Pisa, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir og bygdir í Italia
Toscana


Maoriskt (mál)

Maoriskt (Maoriskt: Te Reo Māori) er eitt mál í Nýsæland. Umleið 149,000 fólk tala málið.

Mál í Kyrrahavsoyggjunum
Nýsæland


Hjalmar P. Petersen

Hjalmar Páll Petersen (føddur í 1962 í Sandavági) er føroyskur málfrøðingur, ið m.a. hevur útgivið "Føroysk mállæra". Í 2020 fekk hann Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.

Yrkisleið
Vardi dr. phil. ritgerðina við heitinum Gender Assignment in Modern Faroese við universitetið í Hamburg í 2008. Útgivin í 2009.. P. Conzett (review) - har tað sæst, at viðkomandi, PG, ikki hevur lisið (ella fatað) tað, sum Petersen skrivar um, nær hvat verður aktiverað.

2000 MA í málvísindum Yale University.

1993. cand. phil. Københavns Universitet.

1991. BA í málvísindum Háskóli Íslands.

1983. exam. art. Fróðskaparsetur Føroya.

Útgávur
Millum útgávur hansara eru
 Føroysk mállæra
1. Kyn, orðmyndan og bending.
2. Grunddrøg í føroyskari syntaks.
3. Ljóðlæra<ref> útgevari Nám: Tórshavn.</ref>

 The Dynamics of Faroese-Danish Language Contact.

Eisini hevur hann skrivað ymiskar greinar um føroyskt, sum eru prentaðar í ymiskum tíðarritum.

Hann var høvuðsritstjóri á Danskari-føroyskari orðabók, sum kom í 1995.

 Heiðurslønir
 2020 - Bókmentavirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir.

Keldur

Ávísingar úteftir
Hjalmar P. Petersen, setur.fo
 Hjalmar P. Petersen, goodreads.com
Føroysk mállæra I. Kyn, orðmyndan og bending - er komin út, setur.fo
Gender Assignment in Modern Faroese (ummæli):  Insgesamt gelingt es Petersen sehr gut, die Genussystematik des Färöischen offenzulegen, was für den Fremdsprachenerwerb nicht hoch genug eingeschätzt werden kann. Gleichermaßen werden zukünftige Grammatiken zum Färöischen von Petersens anregender Darstellung in erheblichem Maße profitieren.''  Christer Lindqvist in: European Journal of Scandinavian Studies, 41 (2011)

Málfrøðingar
Føroyskir týðarar
Føroyskir professarar


Clara Klingenström

Emma Clara Idun Klingenström (fødd 21. februar 1995 í Visby) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.

Útvortis ávísing
YouTube

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1995


Klara Hammarström

Klara Lovisa Hammarström (fødd 20. apríl 2000 í Stokkhólmi) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.

Útvortis ávísing
YouTube

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 2000


Tami T

Tami T (fødd 1987 í Göteborg) er ein svensk songkvinna.

Útgávur

Album
 2019 - High Pitched and Moist

Útvortis ávísing
YouTube

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1987


Östra Vemmerlöv

Östra Vemmerlöv er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 234 í 2019.

Simrishamns kommuna


Biotin

Biotin, ella vitamin B7, er ein vatnupploysilig vitamin við frymilinum C10H16N2O3S.

Lívevnafrøði


Sven Delblanc

Sven Axel Herman Delblanc (føddur 26. mai 1931 í Swan River í Kanada, deyður 16. februar 1992 í Uppsala í Svøríki) var svenskur rithøvundur og bókmentasøgufrøðingur.

Útgávur (úrval)
 1962 – Eremitkräftan
 1963 – Robotas, sjónleikur
 1963 – Prästkappan
 1964 – Ariadne och påfågeln  (sjónleikur)
 1965 – Homunculus,
 1965 – Ära och minne
 1965 – Göm dig i livets trä (sjónleikur)
 1967 – Nattresa
 1969 – Åsnebrygga
 1970 –  Åminne
 1971 – Zahák – persiska brev
 1972 – Trampa vatten
 1973 – Primavera
 1973 – Stenfågel
 1974 – Vintride
 1975 – Kastrater
 1976 – Stadsporten
 1977 – Grottmannen
 1977 – Morgonstjärnan (leikrit)
 1978 – Gunnar Emmanuel
 1978 – Den arme Richard (sjónleikur)
 1979 – Kära farmor
 1980 – Speranza
 1981 – Samuels bok
 1982 – Samuels döttrar
 1983 – Jerusalems natt : en berättelse
 1984 – Minnen från Kanada
 1984 – Kanaans land
 1985 – Maria ensam
 1986 – Fogelfrö
 1987 – Moria land
 1988 – Änkan
 1988 – Damiens
 1990 – Ifigenia
 1991 – Ragnar Johansson
 1991 – Livets ax
 1992 – Slutord
 1993 – Homerisk hemkomst

Týðingar til føroyskt
Bókin "Livets ax", sum kom út í 1991, varð útgivin á føroyskum í 2008 við heitinum "Lívsins aks". Jákup í Skemmuni hevði týtt til føroyskt. og bókin "Slutord", sum kom út í 1992, varð útgivin á føroyskum í 2011 við heitinum "Orð at enda". Jákup í Skemmuni týddi.

Heiðurslønir
Gjøgnum longu yrkisleiðina varð Sven Delblanc heiðraður við eitt ótal av svenskum virðislønum og í 1982 fekk hann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri bókina "Samuels bok", sum kom út í 1981.

Slóðir úteftir
Sven Delblanc, sprotin.fo

Keldur

Svenskir rithøvundar
Føðingar í 1931
Andlát í 1992


Einar Már Guðmundsson

Einar Már Guðmundsson (føddur 18. september 1954 í Reykjavík) er íslendskur rithøvundur og yrkjari.
Árið 1995 fekk hann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøgu sína Englar alheimsins.

Útgávur (úrval)
 1993 - Englar alheimsins, skaldsøgan varð útgivin á føroyskum í 2012 við heitinum Alheimsins einglar. Hjalmar P. Petersen týddi.
 2002 - Nafnlausir vegir, skaldsøgan varð útgivin á føroyskum í 2011 við heitinum Navnleysir vegir. Agnar Artúvertin týddi.

Keldur

Íslendskir rithøvundar
Føðingar í 1954


Johannes Diderik van der Waals

Johannes Diderik van der Waals (føddur 23. november 1837 í Leiden, deyður 8. mars 1923 í Amsterdam) var niðurlendskur alisfrøðingur.

Hann fekk Nobelvirðislønina í alisfrøði í 1910.

Slóðir úteftir
 Johannes Diderik van der Waals, nobelprize.org (stutt ævisøga, á enskum)

Keldur

Alisfrøðingar
Niðurlendingar
Føðingar í 1837
Andlát í 1923


Igor Stravinskij

Igor Fjodorovitj Stravinskij (russiskt: Игорь Фёдорович Стравинский, Igor' Fëdorovič Stravinskij)
(føddur 17. juni 1882 í Oranienbaum í Russlandi, deyður 6. apríl 1971 í New York) var russiskt tónaskald, klaverleikari og orkesturleiðari.

Stravinskij var ein kosmopolitiskur russari. Hann ferðaðist nógv og ein stóran part av tíðini,
meðan hann skapaði verkini sum tónaskald, búði hann í Frankaríki og USA.
Eisini gjørdist hann víðagitin klaverleikari og orkesturleiðari.
Mangan stjórnaði hann orkestrinum til frumframførsluna av sínum egnu verkunum.

Igor Stravinskij verður mettur av mongum at vera eitt tað mest týðandi tónaskaldið í 1900-talinum.
Millum kendastu verkini hjá honum eru ballettirnar Eldfuglurin (Жар-птица) frá 1910, Petrusjka (Петрушка) frá 1911 og Vároffrið (Весна священная / Le sacre du printemps) frá 1913.

Keldur

Russisk tónaskøld
Føðingar í 1882
Andlát í 1971


Pjotr Iljitj Tjajkovski

Pjotr Iljitj Tjajkovskij (russiskt: Пётр Ильич Чайковский – Pjotr Il’ič Čajkovskij, ; á enskum Pyotr Ilyich Tchaikovsky;
føddur 7. mai 1840 í Votkinsk í Russlandi, deyður 6. november 1893 í St. Pætursborg) var russiskt tónaskald frá romantiska tíðarskeiðinum. Hann ein av teimum kendastu romantisku tónaskøldunum og hitt best umtókta russiska tónaskaldið nakrantíð.

Verk
Tjajkovskij skrivaði 6 symfoniir, 11 operaverk, 3 ballettir, 5 svitur, 3 klaverkonsertir, 1 violinkonsert,
11 tónaverk av overtura slagnum, 4 kantatur, 20 kórverk, nøkur tónleikaverk fyri strúkarar
og fleiri enn 100 løg og klaververk.

Kendastu verkini munnu vera 1. klaverkonsertin frá 1875, tær seinastu tríggjar symfoniirnar (1877-1893), violinkonsertin frá 1878, operaverkið Evgenij Onegin (Евгений Онегин) frá 1878, og tær tríggjar ballettirnar, ''Svanavatnið (Лебединое озеро)"  frá 1876, "Tornurósa (Спящая красавица)" frá 1889 og "Nøtubrótarin (Щелкунчик)" frá 1892.

Myndir

Slóðir úteftir
Tchaikovsky, Pyotr, imslp.org
Føroya Symfoniorkestur spælir tónleik eftir Pyotr Ilyich Tchaikovsky, kvf.fo
Tchaikovsky Piano Concerto Nº 1, Eliso Virsaladze
Tchaikovsky: Symphony No. 5 in E minor, Op.64, George Szell; The Cleveland Orchestra, 1960
Suite from The nutcracker. Suite from Sleeping beauty, Royal Philharmonic Orchestra, 1971

Viðmerkingar

Keldur

Russisk tónaskøld
Føðingar í 1840
Andlát í 1893


Chris Barber

Donald Christopher Barber (føddur 17. apríl 1930 í Welwyn Garden City, Hertfordshire, Onglandi, deyður 2. mars 2021) var enskur jazztónleikari.

Hann var best kendur sum trombonspælari og orkesturleiðari (Chris Barber's Jazz Band).

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: chrisbarber.net

Keldur

Onglendingar
Bretskir tónleikarar
Føðingar í 1930
Andlát í 2021


Aleksej Leonov

Aleksej Arkhipovitj Leonov (russiskt: Алексе́й Архи́пович Лео́нов;
føddur 30. mai 1934 í Listvjanka í Sovjetsamveldinum,
deyður 11. oktober 2019 í Moskva í Russlandi)
var sovjetrussiskur generalmajorur og rúmdarmaður.

Aleksej Leonov gjørdist heimskendur í 1965, tá tað eydnaðist honum sum fyrsta menniskjað at gjøgnumføra eina rúmdargongu hin 18. mars hetta árið.

Keldur

Russar
Rúmdarmenn
Føðingar í 1934
Andlát í 2019


Boris Jeltsin

Borís Nikolajevitj Jeltsín (russiskt: Борис Николаевич Ельцин ; føddur 1. februar 1931 í Butka, nær við Sverdlovsk í Sovjetsamveldinum, deyður 23. apríl 2007 í Moskva í Russlandi) var russiskur byggiverkfrøðingur og politikari.

Hann var forseti Russlands frá 12. juni 1991 til 31. desember 1999.

Slóðir úteftir
When Boris Yeltsin went grocery shopping in Clear Lake, Houston Chronicle , 16. Sept. 1989
Yeltsin, the man who buried communism, The Times,  April 24, 2007

Keldur

Russiskir politikarar
Forsetar Russlands
Føðingar í 1931
Andlát í 2007


Jekaterinburg

Jekaterinburg (russiskt: Екатеринбург) er fjórðstørsti býur í Russlandi.
Býurin liggur á eystursíðuni av Uralfjøllunum. Í 2019 búðu í Jekaterinburg fleiri enn 1,5 milliónir fólk.

Søga
Jekaterinburg varð grundlagdur í 1723 av Pæturi Mikla. Býurin varð uppkallaður eftir Katarinu I (1684–1727), konu russiska keisaran.

Seinasti russiski keisarin Nikolaj II, kona hansara Aleksandra Fjodorovna og børn teirra Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, og Alexej vórðu myrd av bolsjevikkunum hin 17. juli 1918 í Ipatiev húsinum í Jekaterinburg.

Undir Sovjetsamveldinum varð býurin í 1924 uppkallaður eftir bolsjevikiska leiðaranum Jakov Sverdlov og navnið á býnum varð broytt til Sverdlovsk.
Tó fekk Jekaterinburg tað gamla navnið aftur í 1991.

Ávísingar úteftir
Heimasíða, ekburg.ru (á russiskum)
Yekaterinburg, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur

Býir í Russlandi


Stamford, Connecticut

Stamford er triðstørsti býurin í amerikanska lutstatinum Connecticut.

Býurin liggur við Long Island sundið í útsynningshorninum av lutstatinum
og nakað miðskeiðis millum býirnar New York og New Haven, sum er næststørsti býur í Connecticut.
Stamford hevði í 2019 næstan 130 túsund íbúgvar.

Søga
Upprunaliga navnið á staðnum var Rippowam. Býurin varð grundlagdur har í 1641, uppkallaður eftir Stamford í Lincolnshire í Onglandi.

Myndir

Kend fólk
 Willy DeVille, tónleikari (1950–2009)
 Christopher Lloyd, sjónleikari (f. 1938)
 Joseph Lieberman, politikari (f. 1942)

Vinarbýir
 : Sparta

Ávísingar úteftir
Almenna heimasíðan: stamfordct.gov
Tíðindablaðið Stamford Advocate
Stamford  (Connecticut), wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Connecticut
Býir í Connecticut


Turku

Turku (svenskt: Åbo) er sættstørsti býur í Finnlandi.
Býurin liggur fram við Eystrasalti, í útsynningshorninum av Finnlandi.
Tað eru 192.962 íbúgvar í Turku (2019), harav 10.310 fólk (uml. 5 %) ið hava svenskt sum móðurmál.

Auraá rennur mitt ígjøgnum býin og býtir hann í tveir partar.

Søga

Turku, ella Åbo sum tá var navnið á búsetingini, varð grundlagdur í miðøldini og er elsti býur í Finnlandi. Latínska heitið á býnum var Aboa.
Finska býarnavnið Turku stavar frá forneysturslaviska orðinum търгъ (tŭrgŭ), sum merkir torg, marknaður.

Fram til 1812 var Åbo høvuðsstaður Finnlands, men russiska yvirvaldið í Finnlandi flutti tá høvuðssætið til Helsingfors,
sum var tættari við Russland. Stórur partur av Åbo varð oyðilagdur í 1827, tá ein ógvisligur eldur herjaði í býnum.

Svensktmælti lærdi háskúlin Åbo Akademi varð grundlagdur í 1918 og tvey ár seinni finsktmælti háskúlin Turun yliopisto.

Myndir

Kend fólk
 Mauno Koivisto, 9. forseti Finnlands.
 C. G. E. Mannerheim, finskur herovasti og statsmaður.
 Paavo Nurmi, finskur rennari sum fleiri ferðir vann olympiskt gull.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: á finskum, á svenskum og á enskum
 Tíðindablað: Åbo Underrättelser (á svenskum)
Turku, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Finnlandi


Patrik Johannesen

Patrik Johannesen (føddur 7. september 1995) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir við Egersunds IK í triðbestu deildini í Noregi og á føroyska landsliðnum.

Fótbóltslívsleið

Feløg
Hann byrjaði fótbólts lívsleiðina við TB. Síðan spældi hann við FC Suðuroy 2013 til 2014, meðan pápi hansara, Jón Johannesen, var venjari har.  Síðan spældi hann við TB, AB og B36, áðrenn leiðin gekk til Noregs í 2017, har hann spældi við Florø, til hann í 2019 skifti til KÍ, har hann hjálpti felagnum at vinna føroyameistaraheitið. Hann spældi við KÍ í tvey ár, síðan skifti hann til Egersunds IK í triðbestu deildini í Noregi.

Landslið
Hann spældi sín fyrst landsdyst á A-landsliðnum hjá Føroyum í 2017, tað var í HM undankappingardysti á útivølli móti Portugal, har hann bleiv skiftur inn eftir 73 minuttir, eftir at Christiano Ronaldo hevði skorað hatt-trick. Dysturin endaði 5-1 til Portugal.

Keldur

Føroyskir landsliðsleikarar
TB leikarar
B36 leikarar
Føðingar í 1995


Meiri er millum himmal og jørð

Meiri er millum himmal og jørð (2000) er ein antologi av innsavnaðum søgum um yvirnáttúruligar hendingar og pátrúgv í Føroyum.

Bókin er skrivað av Erling Poulsen, og er ein eftirfylgjari av bókini Mangt er millum himmal og jørð, sum varð skrivað av systkinnabørnunum Erling Poulsen og Torkil Beder.

Søgurnar í bókini eru yvirnáttúruligar frásagnir frá fólki, sum hava sagt frá upplivdum hendingum, og aðrar frásagnir, sum hesi kenna frá øðrum. Tí kunnu hesar flokkast sum munnborin skaldskapur, eins og ævintýr og sagnir. Eftir at fyrra bókin varð útgivin, vendu fólk sær til rithøvundarnar við frásagnum, sum vóru savnaðar, og sum fylla stóran part av bókini.

Bókin er prýdd av listamálara Edward Fuglø, er skipað av Onnu M. Brimnes, er útgivin av Bókadeild Føroya Lærarafelags, og telur 206 blaðsíður.

Keldulisti

Føroyskar bókmentir


Jurij Gagarin

Jurij Aleksejevitj Gagarin (russiskt: Юрий Алексеевич Гагарин;
føddur 9. mars 1934 í Klusjino, Smolensk Oblast, deyður 27. mars 1968 í Novoselovo, Vladimir Oblast)
var sovjetrussiskur rúmdarmaður.
Hann var fyrsta menniskjað í rúmdini.

Jurij Gagarin gjørdist heimskendur í 1961, tá tað eydnaðist honum sum fyrsti maðurin yvirhøvur at fara út í rúmdina.
Hin 12. apríl sat hann einsamallur í rúmdarfarinum Vostok 1, meðan tað fleyg eina ferð kring knøttin.
Eftir 108 minuttum í ringrás um jørðina lendi Gagarin á einum akri við bygdina Smelovka, tætt við býin Ternovskij í Saratov økinum.

Anna Takhtarova, kona skógarvørðin í bygdini, setti niður epli tann dagin. Hon helt at tað mundi vera eitt skrímsl,
tá hon fyrst sá henda fremmanda mannin ílatin í einari appilsingulari rúmdardrakt við hvítum hjálmi.
Men Gagarin segði við hana: "Eg eri ein av tykkum".

Gagarin var eisini tann fyrsti sum nevndi Jørðina "ta bláu gongustjørnuna".

Myndir

Slóðir úteftir
Rúmdarferðin hjá Vostok 1 hin 12. apríl 1961: Восток-1, roscosmos.ru (á russiskum)

Keldur

Russar
Rúmdarmenn
Føðingar í 1934
Andlát í 1968


Men lívið lær

Men lívið lær er ein søgulig skaldsøga, sum føroyski rithøvundurin Heðin Brú (1901 - 1987) skrivaði. Hon kom út fyrstu ferð í 1970.

Skaldsøgan er ein virðismikil lýsing av broytingartíðini um aldarskiftið 18. – 19. øld, tá føroyingurin m.a. tveitti av sær bátsbandið og steig úr miðøld út í eina ljósari tíð.

Slóðir úteftir
Heðin Brú: Men lívið lær, Føroyar Skúlabókagrunnur 2001. Bókin telur 416 blaðsíður.

Keldur

1940
Føroyskar bókmentir
Skaldsøgur


Sofagate

Sofagate gølan er ein politisk gøla millum Turkaland og Evropeiska Samveldið, Tá forsetin í ES-kommissiónini, Ursula von der Leyen, sum einasta kvinna í hølinum ikki varð bjóðað ein stól undir diplomatisku samráðingunum við Turkaland í Apríl 2021. Hetta vísti seg at seta eld í eitt altjóða kjak, av tí at Turkaland stutt áðrenn hevði tikið seg úr Istanbul sáttmálanum, sum tryggjaði javnseting av kynunum, og tryggjaði at mismunur ikki fór fram.

Tá forsetin í Turkalandi, Recep Tayyip Erdoğan, saman við forsetanum í ES-ráðnum Charles Michel og Ursulu von der Leyen skuldu sessast til samráðingarnar framman fyri myndatólini, so manglaði ein stólur, og sessaðust tí bert mennirnir, Erdogan og Michel. Von der Leyen varð tí noydd til at finna sær eina sofu í útjaðaranum av rúminum, sum hon síðani kundi sessast í. Bæði Erdogan og von der Leyen eru líkastillað í sínum embætisheiti, tá bæði hava heitið sum forseti, og tí áttu tey øll trý at sitið saman til samráðingarnar. Hendingin er tí av mongum sædd sum ein proklamatión frá Turkiska forsetanum um, at hann ikki ynskir at javnseta kynini tá tað kemur til politikk og at hann ynskir at fara til tað støðið, sum landið var í, áðrenn Istanbul sáttmálin varð undirskrivaður.

Slóðir úteftir
Ingi Samuelsen: Ongin stólur til Ursulu von der Leyen, dagur.fo, 8. apríl 2021

2021
ES
Søga


Istanbul sáttmálin

Istanbul fundurin, seinni kendur sum Istanbul sáttmálin, er ein sáttmáli sum forðar harðskapi móti kvinnum. Sáttmálin varð undirskrivaður á eini samkomu í Istanbul tann 11. Maj í 2011, og kom í gildi tann 1. August 2014. Tað var Evroparáðið, sum stóð fyri fundinum. Sáttmálin er í dag undirskrivaður av 45 londum, og er har afturat eisini undirskrivaður av ES.

tann 12 Mars 2012 gjørdist Turkaland fyrsta landið at staðfesta sáttmálan, og seinni gjørdu 33 onnur lond tað sama frá 2013 til 2019 (Albania, Andorra, Eysturríki, Belgia, Bosnia and Hersegovina, Kroatia, Kýpros, Danmark, Finnland, Estland, Frakland, Georgia, Týskland, Grikkaland, Ísland, Írland, Italia, Luksemborg, Malta, Monako, Montenegro, Niðurlond, Noreg, Norður Makedónia, Pólland, Rumenia, Portugal, San Marino, Serbia, Slovenia, Spania, Svøríki, Sveis).

Sáttmálin er vorðin mest kendur fyri, at Recep Tayyip Erdoğan tann 20. Mars 2021 tók Turkaland úr sáttmálanum, og stutt eftir hendi Sofagate gølan, har Erdogan ikki ynskti Ursulu von der Leyen við samráðingarborðið.

Sáttmálar


Ursula von der Leyen

Ursula von der Leyen (fødd 8. oktober 1958 í Ixelles/Elsene (Brússel)) er fyrrverandi týskur politikari, og núverandi forseti í Evropa-komissiónini.

Føðingar í 1958


Recep Tayyip Erdoğan

Recep Tayyip Erdoğan er Forseti í Turkalandi síðani 28. august 2014. Frá 1994 til 1998 var hann borgarstjóri í Istanbul og forsætisráðharri í Turkalandi frá 14. mars 2003 og til 28. august 2014. Flokkurin hjá Erdoğan, rættvísis- og menningarflokkurin, er størsti flokkur í Turkalandi.


Hull City A.F.C.

Hull City er eitt enskt fótbóltsfelag, heimahoyrandi í býnum Kingston upon Hull.
Besta liðið kappast í triðovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL League One.

Felagið varð sett á stovn í 1904 og varð valt inn í The Football League í 1905.
Besta liðið, við kelinavninum "The Tigers", spælir sínar heimadystir á The KCOM Stadium í Kingston upon Hull.

Í 2016–17 sesongini spældi besta liðið í Premier League, men endaði á einum 18. plássi og flutti niður í EFL Championship. Í 2020 fluttu tey enn einaferð niður, hesa ferð í triðovastu deildini, EFL League One.

Býurin Kingston upon Hull liggur í greivadøminum East Riding of Yorkshire, á eysturstrond Onglands, nær við staðið, har áarósin Humber og Norðsjógvurin møtast.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: hullcitytigers.com

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


East Riding of Yorkshire

East Riding of Yorkshire (stytt East Riding ella East Yorkshire) er eitt greivadømi (county),
sum liggur í norðara parti av Onglandi. Greivadømið er ein partur av stórøkinum Yorkshire og Humber.

Móti norðri og vestri hevur greivadømið mark til North Yorkshire og South Yorkshire
Sunnanfyri liggur Lincolnshire.

Í 2019 búðu uml. 600 túsund fólk í greivadøminum, sum er 2.479 ferkilometrar til víddar.
Miðdepilin (county town) er í Beverley
og størstu býir eru Kingston upon Hull, Bridlington og Beverley.

Ávísingar úteftir
Almenna heimasíða hjá East Riding of Yorkshire Council, eastriding.gov.uk
East Riding of Yorkshire, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Ongland


Watford F.C.

Watford Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Watford.
Besta liðið spælir í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1881 og varð valt inn í The Football League í 1920.
Besta liðið, við kelinavninum "The Hornets", spælir sínar heimadystir á Vicarage Road í Watford.
Venjarin hjá liðinum er Xisco Muñoz.

Býurin Watford liggur í greivadøminum Hertfordshire, í ein útnyrðing av enska høvuðsstaðnum London.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: watfordfc.com

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Guus Hiddink

Guus Hiddink (føddur 8. november 1946 í Varsseveld í Niðurlondum)
er niðurlendskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Frá 1967 fram til 1982 spældi hann sum miðvallaleikari fyri m.a. PSV Eindhoven, De Graafschap og NEC Nijmegen.
Hann byrjaði sína yrkisleið sum fótbóltsvenjari í 1982, fyrst varð hann settur sum hjálparvenjari,
men í 1987 gjørdist hann høvuðsvenjari hjá PSV í niðurlendska býnum Eindhoven.

Hann var m.a. venjari hjá niðurlendska fótbóltslandsliðinum frá 1995 til 1998 og høvuðsvenjari hjá landsliðnum í Russlandi frá 2006 til 2010.

Í løtuni er hann venjari hjá fótbóltslandsliðinum á oynni Curaçao í Karibiahavinum.

Yrkisleið sum venjari

 1987–1990	PSV Eindhoven
 1990–1991	Fenerbahçe
 1991–1993	FC Valencia
 1995–1998	Niðurlond
 1998–1999	Real Madrid
 1999-2000	    Real Betis
 2001–2002	Suðurkorea
 2002–2006	PSV Eindhoven
 2005–2006	Avstralia
 2006–2010	Russland
 2009		Chelsea F.C. (fyribils)
 2010–2011	Turkaland
 2012–2013	Anzhi Makhachkala
 2014–2015	Niðurlond
 2015–2016	Chelsea F.C. (fyribils)
 2018–2019	China U21
 2020–		Curaçao

Slóðir úteftir
 Guus Hiddink, worldfootball.net (á enskum)
 Guus Hiddink, transfermarkt.com (á enskum)
 Guus Hiddink, soccerway.com (á enskum)

Keldutilfar

Niðurlendskir fótbóltsvenjarar
Niðurlendingar
Føðingar í 1946


Giktafelag føroya

Giktafelag Føroya er eitt áhugafelag fyri fólk við gikt, ið er millum elsta sjúglingafelag í Føroyum.

Felagið hevur til endamáls at veita upplýsing um giktasjúkur, at betra um viðgerðarmøguleikar og at veita ráðgeving innan giktaøkið.

Felagið hevur síðan 1990 verið fevnt av MEGD, sum er eitt meginfelag fyri fólk, ið bera brek.

Giktafelag Føroya er partur av Nordisk Reumaråd (NRR), sum er eitt samstarv millum Danmark, Noreg, Svøríki, Finnland, Ísland og Føroyar.

Søga
Felagið varð stovnað tann 22. august 1948, og hevði tá navnið Føroya felag móti giktsjúkum. Hóast tað varð samstarvað við felagið Rigsforeningen til bekæmpelse af reumatiske sygdomme, var talan um eitt sjálvstøðugt føroyskt felag.

Stovnararnir av felagnum vóru:

 Hans Debes Joensen, lækni
 Pauli Dahl, lækni
 Jacob Højgaard, lækni
 R. K. Rasmussen, lækni
 Knút Nygaard, lækni
 E. Rubek Nielsen, lækni
 Paula Dahl, próvstinna
 Jógvan Rasmussen, prentsmiðustjóri
 Aleksander Enniberg, yvirlækni

Keldulisti

Føroyskir felagsskapir


Swansea City A.F.C.

Swansea City A.F.C. ella Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe er eitt walisiskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Swansea í Wales.
Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð stovnað í 1912. Besta liðið, við kelinavninum The Swans, spælir sínar heimadystir á Liberty Stadium í Swansea.
Venjarin hjá liðinum er Steve Cooper.

Swansea City hevur spælt í Premier League í fleiri ár, men liðið endaði sesongina 2017/18 á 18. plássi og flutti niður í næstbestu deildina. Burtursæð frá Cardiff City, er Swansea City tað einasta walisiska felagið, ið hevur spælt í Premier League, síðan besta enska deildin varð sett á stovn í 1992.

Býurin Swansea liggur á walisisku suðurstrondini, vestan fyri høvuðsstaðin Cardiff.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: swanseacity.com

Keldur

Walisisk fótbóltsfeløg


Stoke City F.C.

Stoke City F.C. er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í býnum Stoke-on-Trent.
Besta liðið leikar í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship.

Felagið varð sett á stovn í 1863. Besta liðið, við kelinavninum The Potters,
spælir sínar heimadystir á Bet365 Stadium (Britannia Stadium) í Stoke-on-Trent.
Venjarin hjá liðinum er Michael O'Neill.

Stoke City flutti upp í ovastu ensku fótbóltsdeildina í 2008.
Liðið spældi í Premier League í 10 ár, men endaði sesongina 2017/18 á 19. plássi og flutti niður í næstbestu deildina, EFL Championship.

Býurin Stoke-on-Trent liggur í Staffordshire, í West Midlands økinum, millum Manchester og Birmingham.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: stokecityfc.com

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Saskhori

Saskhori er ein bygd í Georgia.

Fólkatal
Í 2014 var fólkatalið 332.

Slóðir úteftir
 Saskhori á kortinum: wikimapia.org

Keldur

Georgia


Blueberry (teknirøð)

Blueberry er teknirøð, sum fransktmælti belgiarin Jean-Michel Charlier (1924 - 1989) upprunaliga skrivaði og fransmaðurin Jean Giraud (1938 - 2012) upprunaliga teknaði.

Allar søgurnar eru givnar út á teimum trimum skandinavisku málunum, og fleiri av teimum eru eisini givnar út á íslendskum.

 Teknirøðir


Guillermo Lasso

Guillermo Lasso (føddur 17. november 1955 í Guayaquil) er núverandi Forseti í Ecuador. Lasso varð fyrstu ferð valdur til forsætisráðharra 24. mai 2021, men sat tá bert í eitt ár.

Ekvador
Politikarar


Graham Potter

Graham Stephen Potter (føddur 20. mai 1975 í Solihull í Onglandi)
er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari (verjuleikari).

Síðan mai 2019 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Brighton & Hove Albion F.C..

Slóðir úteftir
 Graham Potter, soccerbase.com

Keldur

Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1975


Sean Dyche

Sean Mark Dyche (føddur 28. juni 1971 í Kettering í Onglandi)
er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari (verjuleikari).

Síðan oktober 2012 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Burnley F.C..

Slóðir úteftir
 Sean Dyche, soccerbase.com

Keldur

Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1971


Burnley

Burnley er ein býur í greivadøminum Lancashire í Onglandi.
Býurin liggur einar 34 kilometrar norðan fyri Manchester.

Í 2019 búðu fleiri enn 89 túsund fólk í Burnley.

Áirnar Calder og Brun renna ígjøgnum býin.

Søga
Burnley varð fyrst greitt frá í einum skjali frá ár 1122.

Myndir

Sí eisini
 Burnley F.C.

Slóðir úteftir
Almenna heimasíðan: burnley.gov.uk  (á enskum)
Burnley, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Onglandi


Premier League 2017-18

Premier League 2017-18 var tann 26. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992.
Sesongin byrjaði 12. august 2017 og vardi til 13. mai 2018.

Chelsea var forsvarandi meistari, meðan Newcastle, Brighton & Hove Albion og Huddersfield Town vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2017-18.

Manchester City vann sín triðja Premier League tittul og sín 5. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Swansea City, Stoke City og West Bromwich Albion.

Lið
Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2016–17
og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2016–17.

Stadion og býir

Viðmerking: Talvan setir liðini upp eftir stavraðnum.

Venjarar og liðskiparar

Endaúrslitið

Stigatalva

Talva við úrslitum

Hagtøl

Skoring

Toppskorarar

Slóðir úteftir

Keldur

2017 í ítrótti
2018 í ítrótti
Premier League


Bournemouth

Bournemouth er ein býur í greivadøminum Dorset á suðurstrondini í Onglandi.
Í 2019 búðu fleiri enn 395 túsund fólk í Bournemouth.
Strandarbýurin liggur sunnan fyri Salisbury og vestan fyri Southampton og Portsmouth.
Bournemouth er vælumtøkt ferðamannamál í Onglandi.

Áin Bourne rennur mitt ígjøgnum býin og út í Ermarsund.

Myndir

Sí eisini
 A.F.C. Bournemouth

Slóðir úteftir
Almennu heimasíðir: bournemouth.gov.uk og bcpcouncil.gov.uk
Bournemouth, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Onglandi


Marsha Hunt

Marcia Virginia "Marsha" Hunt (fødd 17. oktober 1917 í Chicago, Illinois, deyð
7. september 2022 í  Los Angeles, Kalifornia) var ein amerikanskur filmsleikari.

Filmar
1937: Born to the West
1940: Pride and Prejudice
1942: Kid Glove Killer
1943: Cry 'Havoc'
1943: The Human Comedy
1948: Raw Deal
1952: The Happy Time
1971: Johnny Got His Gun

Slóðir úteftir
 Marsha Hunt á Internet Movie Database

Keldutilfar

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1917
Andlát í 2022


Kendall Jenner

Kendall Nicole Jenner (føddur 3. november 1995 í Los Angeles) er ein amerikanskur filmsleikari.

Amerikanskir sjónleikarar


Bhumibol Adulyadej

Bhumibol Adulyadej (ภูมิพลอดุลยเดช) (5. desember 1927 í Massachusetts – 13. oktober 2016 í Bangkok) var kongur í Tailand frá 9. juni 1943 til 13. oktober 2016. Hann var annar monarkurin av Charki-dýnastínum og tann síðsti shahurin í tí tailandska monarkínum.

Føðingar í 1927
Andlát í 2016


Jerry Brown

Edmund Gerald Brown jr., betur kendur sum Jerry Brown (føddur 7. apríl 1938 í San Francisco í Kalifornia) er amerikanskur politikari.

Brown er limur í Demokratiska flokkinum. Hann var guvernørur í Kalifornia frá 1975 til 1983 (eftirmaður hjá Ronald Reagan)
og aftur frá 2011 til 2019 (eftirmaður hjá Arnold Schwarzenegger).

Harafturat var hann borgarstjóri í kaliforniska býnum Oakland frá 1999 til 2007.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: jerrybrown.org (á enskum)
 Ævisøga:

Keldur

Føðingar í 1938
Amerikanskir politikarar


Marcelo Bielsa

Marcelo Alberto Bielsa Caldera (føddur 21. juli 1955) er argentinskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan juni 2018 er hann høvuðsvenjari hjá enska felagnum Leeds United F.C..

Slóðir úteftir
 Marcelo Bielsa, leaguemanagers.com
 Marcelo Bielsa, soccerbase.com

Keldur

Fótbóltsvenjarar
Argentinar
Føðingar í 1955


Guadalajara

Guadalajara er høvuðsstaður í Meksiko.


Preussen

Preussen (týskt: Preußen, gamalt proysiskt: Prūsa ella Prūsija) var eitt søguligt hertugadømi og frá 1701 kongaríki. Navnið kemur av proysarum, eitt baltiskt fólk í ætt við litavar og lettar, sum seinni varð týsktgjørt (germaniserað). Áðrenn Preussen gjørdist sjálvstøðugt hertugadømi, var tað partur av týska riddaralagsríkinum saman við Livonia (nútíðar Estland og Lettland).

Hertugadømið Preussen 1525-1701:

Kongadømið Preussen 1701-1918:

Týskland


Wilhelm 1. kongur av Preussen, týskur keisari

Wilhelm 1. (týskt: Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen) var proysiskur kongur frá 1861 og frá 1. januar 1871, týskur keisari. Han varð krýndur sum keisari fyri týska ríkið tann
18. januar 1871 í Versaillesslottinum uttanfyri París.

Týskarar
Føðingar í 1797
Andlát í 1888
Proysiskir kongar
Týskir keisarar


Fríðrikur 3. kongur av Preussen, týskur keisari

Fríðrikur 3. (týskt: Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen) (18. oktober 1831 – 15. juni 1888) var proysiskur kongur og týskur keisari í 99 dagar í 1888. Fríðrikur var deyðasjúkur av hálskrabba, longu tá hann kom til valdið. Hann doyði tí skjótt aftaná, og varð avloystur av soninum Wilhelm 2.. Pápin, Wilhelm 1. av Týsklandi, doyði 9 mars sama ár. Sostatt sótu tríggir keisarar við valdið í Týsklandi í 1888, og hetta árið er tí kent sum Dreikaiserjahr (tríggjakeisaraárið).

Fríðrikur var giftur við Viktoriu av Englandi elstu dóttur Drotning Victoriu av Stórabretlandi.

Týskarar
Føðingar í 1831
Andlát í 1888
Proysiskir kongar
Týskir keisarar


Olathe (Kansas)

Olathe (úttala: /oʊˈleɪθə/) er fjórðstørsti býurin í amerikanska stakríkinum Kansas.

Býurin liggur í eystara parti av lutstatinum, í ein útsynning av Overland Park og Kansas City
Olathe er partur av stóra býarøkinum sum kallast Kansas City Metropolitan Area.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1857. Í 2019 búðu í Olathe fleiri enn 140 túsund fólk.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: https://www.olatheks.org
Olathe (Kansas), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Kansas
Býir í Kansas


Tucson

Tucson er næststørsti býurin í amerikanska stakríkinum Arizona.
Býurin liggur í sunnara parti av lutstatinum. Í 2019 búðu fleiri enn 548 túsund fólk í Tucson.

Áin Santa Cruz River rennur gjøgnum býin.

Søga
Býurin varð grundlagdur av spaniamonnum í 1775. Tucson gjørdist meksikanskur býur í 1821 og amerikanskur býur í 1853.

Myndir

Kend fólk
 Barbara Eden, sjónleikarinna (* 1931)
 Linda Ronstadt, songkvinna (* 1946)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: tucsonaz.gov
Tucson, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Arizona
Býir í Arizona


Albany (Georgia)

Albany er ein býur í amerikanska stakríkinum Georgia. Býurin liggur í útsynningsparti av lutstatinum. Í 2019 búðu umleið 72 túsund fólk í Albany.

Áin Flint River rennur gjøgnum býin.

Søga
Albany varð planlagdur í 1836.

Myndir

Kend fólk
 Ray Charles (1930–2004), tónleikari og sangari
 Angelo Taylor (* 1978), ítróttarmaður

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.albanyga.gov
Albany (Georgia), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Georgia
Býir í Georgia (USA)


Holm

Holm er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 30. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Holm:
 Dennis Holm, føroyskur samfelagsfrøðingur, politikari og rithøvundur.
 Durita Holm, føroyskur rithøvundur.
 Martin Holm, føroyskur lærari og politikari.
 Óli Holm, føroyskur lærari og politikari.
 Pól Arni Holm, føroyskur sangari.
 Peter Alberg Holm, føroyskur prestur og rithøvundur.
 Christen Holm Isaksen, føroyskur listamálari.
 Kaj Leo Holm Johannesen, føroyskur politikari og fyrrverandi løgmaður.
 Páll Holm Johannesen, føroyskur rithøvundur.
 Rannvá Holm Mortensen, føroysk myndlistakvinna og yrkjari.

Eftirnøvn


Vang

Vang er eitt norðurlendskt eftirnavn, sum í 2019 var 31. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Vang:
 Ruth Vang, føroysk ljósmóðir, bankakvinna og politikari .
 Páll Vang, føroyskur lærari og politikari.
 Schandorff Vang, føroyskur bogaskjútti og altjóða dómari innan somu ítróttargrein.
 Sigga Vang, føroyskur rithøvundur og filmsfólk.
 Jens Christian Vang, føroyskur myndatakari.

Sí eisini
 Wang

Eftirnøvn


Lamhauge

Lamhauge er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 34. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Lamhauge:
 Sámal Pætursson Lamhauge, løgmaður í Føroyum 1706 - 1752.
 Christian Lamhauge Holst, føroyskur fótbóltsleikari.

Eftirnøvn


Justinussen

Justinussen er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 38. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Justinussen:
 Bill Justinussen, føroyskur politikari.
 Finnur Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari.
 Pól Jóhannus Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari.

Eftirnøvn


Dahl

Dahl er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 41. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Dahl:
 Árni Dahl, føroyskur rithøvundur, lærari, týðari og blaðstjóri.
 Jákup Dahl, próstur í Føroyum.
 Johan Dahl, føroyskur politikari og vinnulívsmaður.
 Magnus Dahl, føroyskur keypmaður og politikari.
 Marianna Debes Dahl, føroyskur rithøvundur og lærari.
 Regin Dahl, føroyskt skald og tünaskald.
 Pauli Dahl, føroyskur yvirlækni og politikari.
 Óli Dahl, føroyskur lærari, ritstjóri, blaðstjóri, rithøvundur og skald.
 Katrin Dahl Jakobsen, føroyskur politikari.
 Gunnar Dahl-Olsen, føroyskur ítróttamaður.

Sí eisini
 Roald Dahl, bretskur rithøvundur.
 Kristian Thulesen Dahl, danskur politikari.

Eftirnøvn


Mohr

Mohr er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 45. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Mohr:
 Eyvindur Mohr, føroyskur listamálari.
 Høgni Mohr, føroyskur rithøvundur og miðlamaður.
 Kjartan Mohr, føroyskur skipasmiður og politikari.
 Magni Mohr, føroyskur granskari og rithøvundur.
 Mourits Mohr, føroyskur rithøvundur.
 Nicolai Mohr, føroyskur rithøvundur og granskari.
 Pauli Øssursson Mohr, føroyskur svimjari úr Fuglafirði.
 Poula Øssursdóttir Mohr, føroyskur svimjari.
 Petur Mohr Reinert, føroyskur tónleikari.
 Peter Mohr Dam, føroyskur lærari og løgmaður.

Eftirnøvn


Zachariasen

Zachariasen er eitt eftirnavn, sum í 2019 var 48. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.

Kend fólk sum eita Zachariasen:
 Simon Michael Zachariasen, føroyskur lærari og skald.
 Louis Zachariasen, føroyskur rithøvundur, politikari, lærari, verkfrøðingur.
 Símun Petur Zachariasen, føroyskur lærari, blaðstjóri og politikari.
 Heðin Zachariasen, føroyskur politikari.
 Gunnar Zachariasen, føroyskur fótbóltsleikari.
 Gunnvá Zachariasen, føroysk sjónleikarinna og leikstjóri.

Eftirnøvn


Tuscumbia (Alabama)

Tuscumbia  er ein smábýur í amerikanska stakríkinum Alabama.
Býurin liggur í útnyrðingshorninum av lutstatinum, nakað miðskeiðis millum býirnir Memphis í vestri og Chattanooga í eystri.
Í 2019 búðu fleiri enn 8400 fólk í Tuscumbia.

Tennesseeá rennur tætt fram við býnum.

Søga
Tuscumbia varð grundlagdur í 1815.

Kend fólk
 Helen Keller (1880-1968), rithøvundur

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: cityoftuscumbia.org
Tuscumbia, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Alabama
Býir í Alabama


Wang

Wang er eitt norðurlendskt eftirnavn.

Kend fólk sum eita Wang:
 Knút Wang, føroyskur blaðstjóri og politikari.
 Zakarias Wang, føroyskur rithøvundur og politikari.

Sí eisini
 Vang

Eftirnøvn


Lodi (Kalifornia)

Lodi (úttala: /ˈloʊdaɪ/) er ein býur í amerikanska stakríkinum Kalifornia.
Býurin liggur sunnan fyri Sacramento og eystan fyri San Francisco, nakað miðskeiðis í lutstatinum.
Í 2019 búðu fleiri enn 67 túsund fólk í Lodi.

Søga
Lodi varð grundlagdur í 1859.

Myndir

Kend fólk
 Robert Mondavi, vínbóndi

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: lodi.gov
Lodi (Kalifornia), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Kalifornia
Býir í Kalifornia


Harry Kane

Harry Edward Kane (føddur 28. juli 1993 í Walthamstow, London) er enskur fótbóltsspælari.

Kane spælir sum álopsleikari fyri enska Premier League felagið Tottenham Hotspur F.C. og fyri enska landsliðið. Hann gjørdist toppskorari í Premier League í trimum sesongum: 2015-16, 2016-17 og 2020-21. Í sesongini 2014-15 varð hann kosin Ársins leikari hjá Tottenham.

Slóðir úteftir
 Harry Kane, tottenhamhotspur.com (á enskum)
 Harry Kane, transfermarkt.com (á enskum)
 Harry Kane, soccerbase.com (á enskum)

Keldur

Enskir fótbóltsleikarar
Føðingar í 1993


Skótahúsið Kambur

Skótahúsið Kambur er fyrrverandi skótahús hjá KFUM-skótunum í Føroyum.

Skótahúsið er elsta hús á Kambsdali og er bygt í 1964. Húsini eru vígd í 1965 av Busch presti í Klaksvík, til eitt hátíðarhald, tá ið táverandi løgmaður, Hákun Djurhuus helt røðu. Til hetta tiltakið varð ein slípaður steinur við árstali settur inn í grundina, og varð hesin steinur settur av løgmanni.

Søga
Í 1963 var skótalega á Kambsdali, har tankarnir um at byggja eitt skótahús á dalinum. Óla Bjørn við Stein og Jákup Bærentsen fingu tá tað hugskot, at lata eitt skótahús byggja á Kambsdali. Árið eftir varð farið undir at byggja húsið, sum stóð klárt sama ár í 1964. Fuglfirðingurin Jákup Oluf Jacobsen teknaði húsini, og kostaðu tey 60.000 krónur at byggja. Tá ið bygt varð, høvdu skótarnir einans 300 krónur í kassanum. Frá byrjan av varð samstarva við Kirkjuligu Heimamissiónina í Føroyum, sum brúkti húsið til legur, og av tí at hesar legurnar høvdu so nógvar luttakarar, var plásstrot til legurnar. Hetta evldi til, at Heimamissiónin longu tvey ár eftir í 1966 tók stig til at útbyggja skótahúsið, sum KFUM skótarnir góðu Heimamissiónini loyvi til. Útbygningurin varð bygdur vestur úr húsunum, og kom at kosta áleið tað sama sum fyrsta byggistig.

Upprunaliga hevði skótahúsið gassljós og oljukaminu, og hvørki vesi ella vatn var í húsinum. Tá stóð útihús sunnanfyri húsini, móti ánni, og tá ið vatn skuldi brúkast inni í húsinum, varð neyðugt at fara í ánna eftir vatni.

Í 1978 varð miðstovuhiti lagdur í húsini, umframt at nýggjur køkur varð uppsettur, og drenað varð eisini rundanum húsini. Hetta arbeiðið kostaði samanlagt 180.000 krónur. Lánið varð afturrindað aftaná 2 ár, og peningurin varð fingin til vega frá einum basari í 1979 umframt at Jólamerkjagrunnurin eisini veitti fígging.

Í 1985 vóru húsini høvuðsumvæld og kostaði 500.000. Umvælingin fevndi um at skifta klædning, húsabjálving, skifta vindeygu, leggja á gólvini, gera koyggjur í sovirúmunum, stoypa gólv í kjallaranum, umframt annað smátt arbeiði. Umvælingin varð gjørd av sjálvbodnum handverkarum, sum teknaðu seg til tiltakið "Arbeiðsdagar á Kambsdali", sum skótarnir skipaðu fyri.

Tann 1. juni 2008 tók skótavirksemið í Skótahúsinum Kambur ein enda, tá ið húsið varð keypt av Fuglafjarðar Kommunu, sum skuldi brúka húsini sum kommunalt frítíðarskúlatilboð. Húsini hava síðan tá verið karmur um frítíðarskúlan Kambur.

Virksemi
Frá fyrstu tíð av, varð skótahúsið nýtt til landspatruljukapping, og var eisini karmur um landsfund hjá føroysku KFUM skótunum. Eisini varð húsið brúkt til skótalegur, sum skótalið kring landið stundum nýttu. Millum tiltøkini kunnu nevnast patruljuføraravenjing (PF-venjing), landspatruljukapping (LPK), landsfundir og leiðaraskeið, v.m..

Eisini var skótahúsið karmur um Gillwell-útbúgvingina, sum er ein alheims leiðaraútbúgving fyri skótar, sum hevur virkað síðan 1919. Gillwell-útbúgvingin fevndi tá m.a. um pedagogik og ungdómspsykologi, umframt at dentur varð lagdur á sambandið millum skótar og samfelag og millum skótar og foreldur og skúla.

Keldur

Skótalív


Minden (Louisiana)

Minden er ein býur í amerikanska stakríkinum Louisiana.
Býurin liggur í útnyrðingsparti av lutstatinum, eystan fyri Shreveport.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1836. Í 2019 búðu fleiri enn 11 túsund fólk í Minden.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: mindenusa.com
Minden (Louisiana), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Louisiana
Býir í Louisiana


Premier League 2021-22

Premier League 2021-22 var tann 30. sesongin í Premier League, ið er hægsta fótbóltsdeildin í enskum fótbólti, síðan deildin varð stovnað í 1992.
Sesongin byrjaði 13. august 2021 og endaði hin 22. mai 2022.

Manchester City var forsvarandi meistari, meðan Norwich City, Watford og Brentford vóru nýggj lið í deildini, eftir at liðini fluttu upp úr Football League Championship 2020-21.

Manchester City fekk 93 stig hesa sesongina, bert eitt stig frammanfyri Liverpool á øðrum plássi og sostatt vann liðið úr Manchester sín sætta Premier League tittul og sín 8. enska meistaraheitið.

Niðurflytarar gjørdust Burnley, Watford  og Norwich City.

Lið
Tilsamans luttóku 20 lið í deildini, av teimum spældu 17 lið við í undanfarnu kapping 2020–21 og trý lið fluttu upp úr næstbestu deildini Football League Championship 2020–21.

Stadion og býir

Venjarar og liðskiparar
(seinasta dagføring: 24. januar 2022)

Venjaraskift
(seinasta dagføring: 24. januar 2022)

Úrslit

Stigatalva

Talva við úrslitum

Slóðir úteftir
 Heimasíðan hjá Premier League: premierleague.com

Keldur

2021 í ítrótti
2022 í ítrótti
Premier League


Brentford F.C.

Brentford Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag heimahoyrandi í Brentford, sum er ein býur vestarlaga í enska høvuðsstaðnum London.
Brentford hoyrir til  býarpartin (Borough) Hounslow.
Síðan 2014 kappaðist besta liðið í næstovastu ensku fótbóltsdeildini, EFL Championship,
men flutti upp í Premier League í 2021.

Felagið varð sett á stovn í 1889 og varð valt inn í The Football League í 1920.
Besta liðið, við kelinavninum "The Bees", spældi sínar heimadystir á Griffin Park í Brentford,
men síðan august 2020 verður nýbygda Brentford Community Stadium nýtt sum heimavøllur.
Venjarin hjá liðinum er danin Thomas Frank.

Hópurin

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: brentfordfc.com

Keldur

Ensk fótbóltsfeløg


Watford

Watford er  ein býur í enska greivadøminum Hertfordshire.
Býurin liggur um leið 15 míl í ein útnýrðing úr enska høvuðsstaðnum London.

Áin Colne rennur ígjøgnum býnum.

Søga
Býurin er fyrst nevndur í heimildum í 946. Í 2019 búðu fleiri enn 96 túsund fólk í Watford.

Myndir

Kend fólk
 Gareth Southgate *1970, fótbóltsleikari og fótbóltsvenjari
 Geri Halliwell * 1972, sangarinna (Spice Girls)

Sí eisini
 Watford F.C.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: watford.gov.uk
Watford, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Býir í Onglandi