Asia

Asia ella Ásia er mittasti og eystasti partur av Evrasialandmassanum og fæst við at taka Evropa frá Evrasia. Veruliga markið millum Evropa og Asia er ikki heilt greitt allýst, men gongur ígjøgnum Dardanellusundið, Marmarahavið, Bosporussundið, Svartahavið, Kavkasusfjallaryggin (summi siga Kuma-Manych lægdina), Kaspiska havið, Uralánna (summi siga Embaánna), Uralfjøllini til Novaja Zemlja. Umleið 60 % av øllum heimsins íbúgvum búgva í Asia. Asia, ið er av ísakalda, Norðurkolli og væl suður um heita Miðkring, er nógv tann størsti heimsparturin, og í ongum øðrum heimsparti eru so mong og høg fjøll. Stórir partar av meginlandinum eru berligir og oydnir. Norðanfyri eru ísoyðurnar í Sibiria, í Útsynnings- og Miðasia stórar oyðimerkur, og norðan fyri Himaleiafjøll kaldi, veðurbardi Tibetháslættin. Men í Asia eru eisini nakrir av fruktabestu lágslættunum í heiminum, og har eru eisini stórar áir, t.d. Mekong, Indus og Evfrat. Í Landsynningsasia eru nógv fjøll og stórir tropuregnskógir, har er satt dýra- og fuglameingi. Eystur úr meginlandinum, báðu megin Miðkring, eru túsundtals stórar og smáar oyggjar.

Landafrøði

Í mestsum øllum Sibiria, ið er russiski parturin í Asia, er bítandi kalt um veturin. Norðari partur eru frostmýrar (tundra); her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð. Í Sibiria eru nógv ráevni, t.d. gull, olja, uran og gimsteinar. Sunnan fyri frostmýrarnar er heimsins størsti nálaskógur (teiga), og syðri eru turru grasfløturnar, steppur, ið eru besta landbúnðarjørðin í Russlandi.

Størsta áin í Kina, Chang Jiang, rennur vestan úr Tanggulafjøllum á Tibetháslættanum og eystur ígjøgnum óført fjallalendi. Seinasta teinin rennur hon ígjøgnum Stóra Kinaslættan og út í Eysturkinahav.

Hitalagið í Takla Makanoyðimørk og Gobioyðimørk er øðrvísi enn í flestu oyðimørkum: summarið er ógvuliga heitt, og veturin er bítandi kaldur. Har er mest berur klettur og ovurstórir sandheyggjar. Har er næstan eingin gróður uttan í áardølunum, sum í Takla Makanoyðimørkini. Nøkur dýr liva kalda veturin
av í Gobioymørk, t.d. villir kamelar.

Himaleiafjøll eru sum ein ovurstórur og høgur múrur ímillum India og Tibet. Fjøllini eru kavatakt alt árið, og her er hægsta fjall í heiminum, Mount Everest. Fjøllini vórðu til fyri um 50 milliónum árum síðan, tá ið Indiapláta stoytti saman við Evrasiaplátu. Sum pláturnar stoyttu saman, var rondin á Indiaplátu kroyst inn undir Evrasiaplátu, og havbotnurin ímillum teirra varð faldaður saman og trýstur upp til tað, ið nú er Himaleiafjøll.

So ofta goysir við strendurnar og í oyggjunum í vestara parti í Kyrrahavi, at økið stundum verður kallað Eldkringur. Viðgitnasta gosið var í 1883 í oynni Krakatoa vestan fyri Java. Meginparturin av oynni sprongdist í luftina, og spreingingin var so hørð, at dunið hoyrdist heilt suður til Avstralia. Í 1928 fór aftur at goysa í somu oyggj. Gosfjallið varð nevnt Anak Krakatoa, ið er "sonur Krakatoa".

Fólkið

Asia er nógv fjøldbygdasti heimspartur, og ongastaðni eru mentanirnar so ymiskar og fjølbroyttar. Mangar siðmenningar eru fleiri túsund ára gamlar. Tað var í Asia, at fyrstu býirnir og fyrstu skriftmálini - neyvt søguligt samband er ímillum bæði - vórðu til. Fyri fleiri enn 5.000 árum síðan vóru fyrstu býirnir bygdir við áirnar Evfrat og Tigris; Bábylon var ein teirra. Í Bíbliuni verður hetta landið nevnt Mesopotámia. Nú á døgum búgva tveir triðingar av fólkinum í heiminum í Asia, tey flestu fyri sunnan og eystan í heimspartinum. Hóast meginparturin av fólkinum eru bøndur, vaksa býirnir ógvuliga skjótt. Fyrstu siðmenningarnar tóku seg upp í áardølunum í Asia í tí landøki, ið verður nevnt Fruktagóði Hálvkringurin, sum er í ein bug úr Persaflógva og vestur í Miðjarðarhav. Mangir býir her hava søgu, ið gongur mong túsund ár aftur í tíðina.

Meginparturin av fólkinum í Asia býr enn á bygd og livir mest av landbúnaði, men býirnir vaksa skjótt. Í størstu býum í Asia búgva nú fleiri enn 10 milliónir fólk. Bæði hesir stórbýir og aðrir býir vaksa skjótt, tí alt fleiri fólk flyta av bygd til býirnar. Stórir partar í Miðeystri og Miðasia eru ógvuliga strálbygdir ella heilt oydnir fyri fólk, tí at har er ov turt ella ov kalt. Mesta fólkið býr í fruktagóðu áardølunum og á slættunum við strendurnar í Suður- og Vesturasia. Tá ið Hongkong og Singapor eru frá, er Bangladesj fjølbygdasta land í Asia, har búgva 830 fólk á hvørjum km2.

Tvey av trimum fólkum í heiminum búgva í Asia. Sjey av 10 teimum fjølbygdastu londunum eru her, ovast eru Kina og India. Í hesum báðum londum eru 40% av øllum fólkum í heiminum. Í Kina er viðtikin lóg, ið sigur, at maður og kona mugu ikki eiga meira enn eitt barn, so her er fólkavøksturin minkaður, men í flestum londum í Asia fjølgast fólkið ógvuliga skjótt. Fyri ár 2000 búðu fleiri enn ein milliard fólk í India og um 200 milliónir fólk í Indonesia.

Fyrstu búnaðarfólkini settust í búgv í fruktagóðu áardølunum, har væl lá fyri at dyrka jørðina. Tey fóru at arbeiða í felag og veittu vatn úr áunum á akrarnar. Áirnar hava enn stóran týdning fyri fólkið í Suður- og Vesturasia, tí at har fiska tey og fáa drekkivatn og vatn á akrarnar. Nógvastaðni eru áirnar byrgdar til tess at fáa ravmagn. Áirnar eru eisini týdningarmestu flutningsvegir í mongum londum. Helvtin av fólkinum í heiminum livir mest av rísi, og tí kann rístrot vera atvold til víðfevnda hungursneyð. Rísplantan, ið er úr Landsynningsásia, hevur verið dyrkað í eini 7.000 ár. Seinastu árini hava verið ald nýggj ríssløg at útvega mat til nógva fólkið í Asia, sum fjølgast í stórum. Hesi ríssløgini er úrslit av "grønu kollveltingini", har vísindaligur serkunnleiki og nýggj tøkni hava kynbøtt plantur, so at tær geva meiri av sær.

Hóast summo lond í Asia, t.d. Japan og Kina, leingi hava verið sjálvstøðug lond, hava mong lond í heimspartinum ikki loyst frá gomlu hjálandaveldum sínum fyrr enn seinastu árini. Fyrst í 20. øld stóðu næstan alt Miðeystur, India og stórir partar í Landsynningsasia undir evropeiskum hjálandaveldum. Men sterkar tjóðskaparrørslur tóku seg upp í Asia, og londini vunnu sær frælsi aftur. Í mongum londum hevur stórur búskaparligur vøkstur verið seinastu árini; hetta hevur havt við sær størri nýtslu og stórar samfelagsligar broytingar. Mong gomul lond í Asia hátíðarhalda frælsisdag sín á hvøijum ári, eitt nú í Pakistan. Nøkur lond, til dømis India, vunnu sær frælsi við friðarligari mótstøðu, men í mongum londum vóru drúgv frælsiskríggj, til dømis í Burma. Hesi lond stríðast nú við at fáa eina tjóðskaparliga eindarkenslu at festa rót ímillum fólkið.

Sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum. Í 1991 fór tað sundur í 15 sjálvstøðug lýðveldi, hvørt við sínari stjórn. Sjey av hesum lýðveldum eru í Evropa, hini átta í Asia. Nú lýðveldini ikki longur eru partur í einum ovurstórum, miðstýrdum búskapi, mega tey laga seg til viðurskifti og treytir á heimsmarknaðinum, og tað hevur ikki verið so lætt. Fall Sovjetsamveldisins hevði eisini við sær, at londini í Eysturevropa sluppu undan sovjetskum eftirliti.

Allir stóru heimsátrúnaðirnir eru komnir upp í Asia: hinduisma, buddisma, jødadómur, kristindómur og islam. Atrúnaður hevur enn stóra ávirkan í Asia, og fólkið er gudrøkið. Atrúnaðirnir læra fólk at verða gávumild, ósjálvsøkin og hjálpsom, og at tað ræður ikki um at ríka seg upp avjarðligum ognum.

Mangastaðni í gamla Sovjetsamveldinum stríðast fólkasløg hvørt ímóti øðrum. Í summum londum í russiska samveldinum eru mangir russar, onkustaðni eru teir um 40% av fólkinum. Annað dømi er Kekenia, har triðja hvørt fólk er russi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað.

Í asiatisku samfeløgunum nú á døgum er stríð ímillum siðbundna og jarðbundna lívsháttin, merktum av átrúnaði, og vaksandi kapitalistiska lívsháttin, merktum av vesturlendskum siðum og levnaði. So hvørt asiatisku londini loyva størri vesturlendskari ávirkan, veksur trýstið á gamla lívsháttin. Í Iran hevði hetta við sær, at átrúnaðarligu høvuðsmenninir við Khomeini Ayatollah á odda settu seg harðliga upp ímóti vesturlendsku ávirkanini; teir birtu í kollvelting, tóku valdið í landinum og settu á stovn muslimskt lýðveldið, stýrt eftir strongum islamiskum lógum.

Søga

Áðrenn oljan varð funnin, vóru mong oyðimarkarlond í Miðeystri ógvuliga fátæk, men nú hevur oljan fullkomiliga broytt londini. Meiri enn helmingurin av allari olju í heiminum, funnin er higartil, og triðingurin av øllum gassi eru í Miðeystri. Olju- og gasssølan til lond um allan heimin hava gjørt londini ovurrík. Nýggir stásiligir býir eru bygdir, og mangir fremmandir verkamenn eru komnir higar at arbeiða.

Í summum londum broytast viðurskiftini so líðandi, og hvørki harðlig mótmæli ella ófriður standast av tí. Í Japan var búskaparlig menning hildin at verða neyðug, so at landið ikki skuldi verða bundið at evropeiskum londum. Tí hevur Japan tikið eftir vesturlendskum búskapi, men roynir framvegis at stuðla og fjálga japanska mentan. Enntá Kina, sum í mong ár skúgvaði alla vesturlendska hugsan frá sær, tekur nú undir við kapitalistiskum búskapi.

Seinastu nógvu árini hava mong lond í Asia havt Japan sum fyrimynd og hava ment ídnaðin nógv. Við tað at hetta hevur gingið so skjótt og við slíkari megi, hava hesi lond verið kallað tikaraveldini. Nógv bílig arbeiðsmegi og støðug politisk viðurskifti, tí stjórnir gera alt fyri at steðga øllum ófriði, hava fingið útlendskar fyritøkur at gera stórar íløgur í ídnaðin. Londini gera lidnar vørur, t.d. klæði, teldur og sjónvørp.

Korini hjá konufólkum eru ógvuliga ymisk í so stórum heimsparti, alt eftir mentanarligu, átrúnaðarligu og politisku viðurskiftunum í londunum. Sumstaðni, t.d. Í India og islamsku londunum í Miðeystri, eru tað næstan bara mannfólkini, ið gera lønt arbeiði; men í muslimsku londunum í Landsynningsasia eru mong islamsk konufólk tó í løntum starvi. Aðrastaðni, sum í kommunistisku londunum Kina og Norðurkorea og í gomlu sovjetlýðveldunum, eru konufólkini tyðandi partur av arbeiðsmegini, og tey gera mestsum alt við hús eisini.

Fall Sovjetsamveldisins hevur í vissum førum havt við sær, at flakkfólk í Miðasia eru farin at liva sum í gomlum døgum. Lutir, sum áður vórðu gjørdir á verksmiðjum, t.d. dúkurin, ið tjaldið varð klætt við innan, fingust ikki longur, og tey máttu sjálvi vevað dúkin. Somuleiðis hevur eisini verið við flutninginum. Seinastu árini hava mong flakkfólk flutt tjøld og aðra útgerð við lastbili; men nú trýtur brennievni, og tey eru aftur farin at nýta kamelar og ross.

Lond í Asia


Chase

Chase er ein føroyskur rokkbólkur, sum varð stovnaður á heysti 1988.

Uppruna-manningin var Edmund Jacobsen sang, Lehnert Kjeldsen gittar, Niclas Johannesen gittar, Mikkjal Joensen bassgittar, James Olsen trummur og Óli Olsen ljómborð.

Bólkurin spældi nógvar væl vitjaðar konsertir fram til 1992, men var lagdur á ís í 1995. Í 2000 avgjørdu Edmund Jacobsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen og James Olsen at innspæla nýggja fløgu. Úrslitið var "Sum Tjóvur Á Nátt", ið kom út í 2001. Henda fløga var eins og tann fyrra ljóðblanda av Óla Poulsen, og mastrað av fyrrverandi guitarleikaranum í Chase, Lehnert Kjeldsen

Manning

 1989 Edmund Jacobsen, Lehnert Kjeldsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen, James Olsen og Óli Olsen.
 1990 Edmund Jacobsen, Lehnert Kjeldsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen, James Olsen og Mark Joensen.
 1991 Edmund Jacobsen, Lehnert Kjeldsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen, Bjarki Meitil og Mark Joensen.
 1992 Edmund Jacobsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen, Bjarki Meitil og Stamen Stanchev.
 1993 Edmund Jacobsen, Niclas Johannesen, Mikkjal Joensen, Bjarki Meitil, Brandur Jacobsen og Stamen Stanchev.

Útgávur

 1992 Chase.
 2001 Sum Tjóvur Á Nátt.

Útvortis ávísingar

  MySpace.com - Chase (enskt)

Føroyskir tónleikabólkar


Tónleikur

Tónleikur er tónar í eini heild av rytmu, tónalag og samljóði, leikur av tónum frá ljóðførum. Eisini nevndir musikkur. Tóni er regluligt sveiggj í luftini, sum tónleikari skapar við ljóðføri ella rødd. Títtari sveiggið er, hægri er tónin, og soleiðis ljóðar hann. Vanliga er nágreiniliga ásett, hvussu leingi tóni skal spælast ella syngjast. Hetta eitur taktin ella stevið í tónleikinum. Lagið er sett saman av tónum, stevi og hvussu tónarnir eru skipaðir sínaámillum.

Tónleikasløg

 Countrytónleikur
 Fólkatónleikur
 Heavy Metal / tungmálmur
 Klassiskur tónleikur
 Populerur tónleikur
 Rokkur / Hard rock tónleikur
 Átrúnaðartónleikur (t.d. Negro Spirituals)

Mentan
List
Undirhald


17. øld

17. øld var øldin, ið vardi frá 1601 til 1700 í tí gregorianska kalendaranum.

(16. øld - 17. øld - 18. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Andlát
 William Shakespeare, enskur rithøvundur (1564 - 1616)
 Galileo Galilei, italskur vísindamaður (1564 - 1642)
 Claudio Monteverdi, italskur tónasmiður (1567 - 1643)
 René Descartes, franskur heimspekingur og støddfrøðingur (1596 - 1650)

Føðingar
 John Milton, enskur rithøvundur (1608 - 1674)
 Blaise Pascal, franskur guðfrøðingur, alisfrøðingur og støddfrøðingur (1623 - 1662)
 Isaac Newton, enskur gudfrøðingur, alisfrøðingur og støddfrøðingur (1642 - 1727)
 Gottfried Wilhelm Leibniz, týskur heimspekingur og fjølfrøðingur (1646 - 1716)
 Antonio Vivaldi, venetianskur tónasmiður (1678 - 1741)
 Johann Sebastian Bach, týskt tónaskald (1685 - 1750)
 Georg Friedrich Händel, týskur/bretskur tónasmiður (1685 - 1759)


1949

1949 (MCMXLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.

Hendingar
 19. mars kom Bíblian út á fyrsta sinni á føroyskum í týðing Victor Danielsens
 4. apríl - USA, Kanada og mong lond í Vesturevropa stovna NATO.

Ítróttur

Fótbóltur

Føðingar
 20. januar - Göran Persson, svenskur forsætismálaráðharri
 22. februar - Niki Lauda, eysturríkskur rasarakoyrari (d. 2019)
 13. apríl - Christopher Hitchens, enskur rithøvundur
 23. apríl - Alexandur Kristiansen, føroyskur rithøvundur
 9. mai - Billy Joel, amerikanskur tónleikari
 19. mai - David Johannesen, føroyskur prestur og rithøvundur
 13. juni - Niels Midjord, føroyskur sangskrivari og sangari (d. 2022)
 18. juni - Lech Kaczynski, pólskur politikari (d. 2010)
 20. juni - Vibeke Larsen, danskur ríkisumboðsmaður í Føroyum 1995 - 2001.
 22. juni - Meryl Streep, amerikonsk sjónleikarinna
 7. juli - Shelley Duvall, amerikonsk sjónleikarinna
 8. august - Páll Vang, føroyskur politikari
 27. august - Hergeir Nielsen, føroyskur politikari
 14. september - Tommy Seebach, danskur tónleikari (d. 2003)
 19. september - Twiggy, ensk modell
 8. oktober - Sigourney Weaver, amerikonsk sjónleikarinna
 11. oktober - John S. Myllhamar, føroyskur rithøvundur og trúboðari.
 21. oktober - Benjamin Netanyahu, ísralelskur forseti
 16. november - Axel H. Nolsøe, føroyskur politikari
 20. november - Ulf Lundell, svenskur tónleikari
 10. desember - Ólavur Klakk, føroyskur tónleikari (d. 2013)

Andlát
 15. desember - Jógvan Waagstein, tónasmiður og málari (f. 1879).


1948

1948 (MCMXLVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár og fyrsti dagurin var ein hósdagur.

Hendingar
 1. januar - Funnings sóknar kommuna verður alment tikin av, og nýggju kommunurnar Funnings kommuna og Gjáar kommuna koma í hennara stað.
 Tíðindablaðið Føroya kunngerðasavn A og B verður útgivið fyrstu ferð.
 1. apríl - Heimastýrislógin kom í gildi eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist.
 14. mai - Ísrelska ríkið verður stovnað; arábiska-ísraelska kríggið brestur á.
 22. mai og 23. mai - Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður.
 12. mai - Andrass Samuelsen verður fyrsti Løgmaður undir Heimastýrislóguni.
 Merkið verður viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.

Ítróttur

Fótbóltur

Føðingar
 3. februar - Henning Mankell, svenskur rithøvundur (d. 2015).
 30. mars - Óli Breckmann, føroyskur politikari og løgtingslimur.
 31. mars - Al Gore, amerikanskur varaforseti.
 28. apríl - Sir Terry Pratchett, enskur fantasirithøvundur (d. 2015)
 28. juni - Kathy Bates, amerikonsk sjónleikarinna.
 26. september - Olivia Newton-John, avstralsk sjónleikarinna og songkvinna.
 14. november - Karl Bretaprins
 4. november - Charles III, kongur í bretska kongsríkinum
 3. desember - Ove Joensen, føroyskur rógvari. (d. 1987)
 21. desember - Samuel L. Jackson, amerikanskur sjónleikari.
 31. desember - Donna Summer, amerikonsk songkvinna (d. 2012)

Andlát
 30. januar - Mahatma Gandhi, indiskur sjálvstýrisleiðari (f. 1869)
 1. september - Janus Djurhuus, føroyskur yrkjari og Áarstovubróðir. (f. 1881)


1947

1947 (MCMXLVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.

Hendingar

 15. august: India tekur loysing frá Stóra Bretlandi.

Ítróttur

Fótbóltur

Føðingar
 19. januar - Jógvan Asbjørn Skaale, føroyskur listamaður og sjónvarpsstjóri (1984-1993)
 27. januar - Meat Loaf, amerikanskur sangari og sjónleikari (d. 2022).
 31. mars - Kristian Blak, dansk-føroyskur tónleikari og tónasmiður
 2. apríl - Emmylou Harris, amerikonsk songkvinna
 7. apríl - Beate L. Samuelsen, føroyskur politikari og tíðindafólk
 17. juni - Jógvan Arge, føroyskur rithøvundur, politikari og tíðindamaður
 8. september - Halldór Ásgrímsson, íslendskur forsætisráðharri (d. 2015)
 21. september - Rói Patursson, føroyskur yrkjari og skúlastjóri
 19. november - Anfinn Kallsberg, føroyskur løgmaður í Føroyum (1998 - 2004).
 24. november - Marianna Debes Dahl, føroyskur rithøvundur
 28. desember - Hans Pauli Strøm, føroyskur landsstýrismaður

Andlát
 4. oktober - Max Planck (d. 1858)


Bretland

Bretland hevur fleiri týdningar.

Søguliga Bretland, sum var landið hjá bretum áðrenn rómverjar tóku seg aftur úr Bretlandi.
Landið, sum eftirkomararnir hjá hesum søguligu bretum búgva í, t.e. Wales ella Lítla Bretland á føroyskum.
Rómverski landsluturin Britannia.
Stóra Bretland, sum er oyggin, ið Bretland altíð hevur verið á, umframt oyggjarnar rundan um hesa. Í hesum døgum er alt Stóra Bretland eisini eitt einkult fullveldisríki við enska heitinum United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ofta stytt United Kingdom ella UK.

Evropa
Fleiri týdningar


1946

1946 (MCMXLVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

Hendingar
 14. september - Fólkaatkvøða er um loysing Danmarkar og Føroya millum. Úrslitið var 48,7% fyri loysing og 47,2% fyri at eitt danskt stjórnaruppskotið var sett í gildi.
 8. november - Løgtingsval

Ítróttur

Fótbóltur

Føðingar
 21. februar - Alan Rickman, enskur sjónleikari (d. 2016)
 7. apríl - Heðin Mortensen, føroyskur politikari
 10. apríl - Mikael Wiehe, svenskur tónleikari
 31. juli - Árni Dahl, føroyskur rithøvundur
 5. september - Freddie Mercury, bretskur sangari (d. 1991)

Andlát
 2. august - Jóannes Patursson, føroyskur kóngsbóndi (f. 1866)


Júst á Húsum

Júst Olaf Jacobsen róptur Júst á Húsum (28. november 1860 í Tórshavn - 25. november 1932) var við til at seta Jólafundin í 1888. Hann varð valdur í Løgtingið fyri Suðurstreymoy í 1899 og sat har til 1903.

Keldur
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 294. (PDF)

Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1860
Andlát í 1932
Føroyskir politikarar
Løgtingslimir


Andrias Christian Evensen

Andrias Christian Evensen (6. desember 1874 á Viðareiði - 21. oktober 1917 í Keypmannahavn) var sóknarprestur. Saman vóru A.C. Evensen og Jákup Dahl millum teir ídnastu at fáa føroyskt mál alment viðurkent í Føroyum.

 1894 Studentur.
 1901 Gudfrøðiprógv (cand. theol.)
 1902 - 1917 Sóknarprestur á Sandi.
 1906 - Blaðstjóri á Føringatíðindi.
 1908 - 1917 Løgtingslimur.
 1917 Føroya próstur (apríl-oktober).

Útgávur

 Skálkaleikur. Mortansmessuteiti. 1900
 Búreisingur, tíðarrit, 1902
 Føroysk orðabók, 1.-10.hft., 1905-06
 Føroysk lesibók fyri eldri børn, 1906
 Stavingarbók, 1907
 Stavingarbók og lesibók fyri yngri børn, 1907
 Lesibók fyri yngri børn, 1908
 Lesibók, 1911
 Harubókin, 1963
 Savn til Føroya søgu í 16. øld, 1908-14
 Kvæðabók I, 1910
 Lesibók til læraraskúlan, 1912

Keldur

Slóðir úteftir

Føroyskir politikarar
Evensen, Andrias Christian
Evensen, Andrias Christian
Løgtingslimir
Evensen, Andrias Christian
Andlát í 1917


Emilius Marius Georgius Løbner

Emilius Marius Georgius Løbner (1766 - 1849) var amtmaður í Føroyum frá 1816 til 1825. Tað var Løbner, sum í krígsárunum fyrst í 19. øld tók stig til at fáa eitt samlað yvirlit yvir fólkatalið og vinnumøguleikarnar hjá hvørjum einstakum húsarhaldi í landinum. Burturúr hesum arbeiði komu Løbners talvur í 1814, sum hava upplýsingar um fólkatal, jarðarogn, neytahald, seyðahald, kornvelting, bátatal, ull og fugl í øllum Føroyum.

Í 1825 fór heilsan at bila hjá Løbner. Hann flutti av landinum, og Christian Tillisch varð settur sum fyribils amtmaður, og í 1828 varð hann tilnevndur amtmaður.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1766
Andlát í 1849


Christian Ludvig Tillisch

Christian Ludvig Tillisch (28. juli 1797 - 13. september 1844) var amtmaður í Føroyum frá 1825 til 1830. Tillisch skipaði fyri, at skúli kom í Havn í 1826, bókasavn í 1828 og sjúkrahús í 1829. Í 1830 gjørdi hann tað fyri fyrstu ferð møguligt hjá fátækum fólki at leiga traðir, ikki bara í Havn, men eisini í teimum mongu niðursetubygdunum, sum komu hesi árini. Hann fór í annað starv í 1830, og bróðurin Frederik Tillisch kom í amtmansstarvið.

Ávisingar úteftir
 Dansk Biografisk Leksikon

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1797
Andlát í 1844


Frederik Ferdinand Tillisch

Frederik Ferdinand Tillisch (15. apríl 1801 - 16. februar 1889) var amtmaður í Føroyum frá 1830 til 1837. Eitt tað fyrsta, sum Tillisch gjørdi, var at fáa sett á stovn Færø Amts Sparekasse í 1832, fyrsta fíggjarstovn í landinum. Sama ár kom eisini fyrsta grindareglugerðin; tað hava altíð verið reglur fyri, hvussu grind skuldi haldast til og hvussu grind skuldi býtast, men tær vóru ikki uppskrivaðar og tí ikki altíð so lættar at minnast til, serliga eftir at grindaloysi hevði verið í mong ár seinast í 18. øld.

Ávisingar úteftir
Dansk Biografisk Leksikon

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1801
Andlát í 1889


Carl Emil Dahlerup

Carl Emil Dahlerup (31. oktober 1813 í Hillerød - 21. juli 1890 í Odense) var amtmaður í Føroyum í tíðarskeiðnum 1848-1861. Hann var løgfrøðingur og hevði havt ymisk størv í almennari fyrisiting áðrenn hann kom til Føroya. Politiskt var hann høgrimaður.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1813
Andlát í 1890


Christian Bærentsen

Christian Bærentsen (14. mai 1862 í Tórshavn - 6. januar 1944 í Frederiksberg) var amtmaður í Føroyum frá 1897 til 1911. Hann er einasti føroyingur, ið hevur røkt hetta starv. Bærentsen var ein av oddamonnunum í føroyska studentalívinum í Keypmannahavn í 1880-árunum og var við til at stovna Føroyingafelag í 1881.

Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1862
Andlát í 1944


Løgtingsformenn í Føroyum

Úr bókini Løgtingið 150, Tórshavn 2002:
Tá Løgtingið varð endurreist í 1852, varð tað framvegis kongsins umboðsmaður í Føroyum, amtmaðurin, sum sat í formansessinum í Løgtinginum, men tá løgtingsskipanin varð broytt í 1923, og amtmaðurin misti fasta formanssessin í Løgtinginum, vann Løgtingið aftur rættin til at velja tingformannin.

Keldur
Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 273. (PDF)
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2, Løgtingið, Tórshavn 2002. (PDF s. 273.)

Føroyskur politikkur
Løgtingsformenn í Føroyum


Cai A. Vagn-Hansen

Cai A. Vagn-Hansen (14. oktober 1911 í Keypmannahavn - 23. november 1990) var amtmaður í Føroyum frá 1945 til 1948, og ríkisumboðsmaður frá 1948 til 1954.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Ríkisumboð í Føroyum
Føðingar í 1911
Andlát í 1990


Carl Aage Hilbert

Carl Aage Hilbert (27. mars 1899 í Keypmannahavn - 17. oktober 1953) var amtmaður í Føroyum frá 1936 til 1945.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1899
Andlát í 1953


Hjalmar Ringberg

Hjalmar Ringberg (19. oktober 1889 - 7. september 1978) var amtmaður í Føroyum frá 1929 til 1936.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1889
Andlát í 1978


Victor Stahlsmidt

Victor Stahlsmidt (føddur 25. mars 1884 í Århus, deyður 6. februar 1920) var amtmaður í Føroyum frá 1918 til 1920. Hann tók examen artium í 1901, og gjørdist cand.jur. í 1907. Hann starvaðist í danska Løgmálaráðnum 1909–1918, áðrenn hann varð settur í starv sum amtmaður í Føroyum.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1884
Andlát í 1920


Peter Holten

Peter Holten (25. november 1816 í Keypmannahavn - 27. september 1897) var amtmaður í Føroyum frá 1861 til 1871.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1816
Andlát í 1897


Hannes Kristján Steingrímur Finsen

Hannes Kristján Steingrímur Finsen (13. mai 1828 í Reykjavík - 18. november 1892 í Ribe) var amtmaður í Føroyum frá 1871 til 1884. Hann var eisini fúti í Føroyum frá 1858 til 1871. Finsen sat í løgtinginum, frá 1869 sum umboð fyri Suðurstreymoyar valdømi og frá 1871 sum fastur limur. Hann var faðir at Nobelvirðislønta læknanum Niels Ryberg Finsen og eisini Olaf Finsen.

Íslendingar
Amtmenn í Føroyum
Løgtingslimir
Føðingar í 1828
Andlát í 1892


Lorentz Højer Buchwaldt

Lorentz Højer Buchwaldt (7. desember 1841 í Viborg í Danmark - 14. desember 1933) var amtmaður í Føroyum frá 1884 til 1897. Hann varð valdur í Løgtingið fyri Suðurstreymoy frá 1880 til 1882, og seinni møtti hann í Løgtinginum sim amtmaður.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Løgtingslimir
Føðingar í 1841
Andlát í 1933


Svenning Rytter

Svenning Krag Nielsen Rytter (19. januar 1875 í Veddum við Hadsund - 7. september 1955 í Frederiksberg) var amtmaður í Føroyum frá 1911 til 1918.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1875
Andlát í 1955


Elias Olrik

Elias Olrik (2. desember 1885 í Dalby - 28. januar 1975) var amtmaður í Føroyum frá 1920 til 1928.

Danir
Amtmenn í Føroyum
Føðingar í 1885
Andlát í 1975


Maurentius Sofus Viðstein

Maurentius Sofus Viðstein (10. desember 1892 í Tórshavn - 17. mai 1971) var politikari og blaðmaður.

 1928 - 1934 Løgtingslimur (Javnaðarflokkurin).
 1934 - 1936 Løgtingslimur (Uttanflokka).
 1927 - 1937 Blaðstjóri á Sosialinum
 1947 - 1971 Blaðstjóri á Dagblaðnum

Keldur
 Føroysk blaðsøga 1852-2002, Arnbjørn Ó. Dalsgarð. Sprotin, Vestmanna 2002
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 356 (PDF-Download)

Føroyskir politikarar
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1892
Andlát í 1971
Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Tíðindafólk


Mikkjal á Ryggi

Mikkjal Dánjalsson á Ryggi (f. 17. oktober 1879 - d. 20. oktober 1956 í Tórshavn) var lærari búsitandi í Gásadali. Foreldur: Dánjal Pauli Michelsen og Maren Margrethe Petersen (1856-1897). Hann varð føddur í Miðvági. Sum ungur fór hann tveir vetrar til Danmarkar á fólkaháskúla. Hóast hann ikki var læraralærdur, starvaðist hann í mong ár sum lærari. Hann var virkin í politikki, bæði í sóknarstýrinum og í løgtinginum, har hann umboðaði Sjálvstýrisflokkin í 1920-árunum.

Rithøvundastarv hansara fevndi millum annað um yrkingar, sálmaskaldskap, bygdarsøgu og skúlabøkur. Hann var okkara ídnasta sálmaskald. Hann skrivaði fyrstu føroysku bygdarsøguna. Hann lýsti arbeiðslívið bæði á sjógvi og landi. Hansara tokki til náttúruna sást aftur í skúlabókum um dýra og fuglalívið – umframt í hansara landalæru og í sálmum hansara og sangum yvirhøvur. Yrkingin "Lítla hara" stóð í savninum „Yrkingar,“ sum kom út í 1954.

Álitisstørv
 1924 - 1928 Løgtingslimur (Sjálvstýrisflokkurin).
 1930 - 1934 formaður í Føroya Lærarafelag.

Útgivið

 1926 - Landalæra I (saman við A. Thomsen).
 1935 - Dýralæra I.
 1940 - Miðvinga søga.
 1951 - Fuglabókin.
 1954 - Yrkingar.

Kelda
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 345 (PDF-Download)
 Føroyskir Sangtekstir

Ryggi, Mikkjal á
Ryggi, Mikkjal á
Løgtingslimir
Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Føðingar í 1879
Andlát í 1956


Oliver Effersøe

Oliver Johan Thomas Ludvig Effersøe (20. mars 1863 á Tvøroyri - 8. mars 1933 í Charlottenlund, Danmark). Hann bleiv exam.juris. í 1882. Frá 1894 til 1920 var hann sýslumaður á Tvøroyri. Oliver Effersoe var politikari, hann sat í fleiri umførum í  fólkatinginum og løgtinginum, sum umboð fyri Sambandsflokkin, og var eitt skifti formaður í flokkinum.

 1883 - 1894 Sýslufulltrúi á Tvøroyri.
 1889 - 1893 Løgtingslimur.
 1894 - 1920 Sýslumaður á Tvøroyri.
 1900 - 1901 Løgtingslimur.
 1905 - 1931 Løgtingslimur.
 1906 - 1913 Fólkatingslimur.
 1917 - 1924 Floksformaður Sambandsfloksins.
 1924 - 1928 Løgtingsformaður.
 1930 - 1932 Løgtingsformaður.

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1863
Andlát í 1933
Sýslumenn í Føroyum
Løgtingsformenn í Føroyum
Føroyskir fólkatingslimir


Valdemar Lützen

Valdemar Lützen ( 8. oktober 1878 í Tórshavn - 9. november 1957) var keypmaður og bretskur konsul í Føroyum.

 1925 - 1928 Býráðsformaður í Tórshavn.

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1878
Andlát í 1957
Føroyskir keypmenn


Mads Andrias Winther

Mads Andrias Winther kann verða:

 Mads Andrias Winther (1813) - (8. september 1813 í Tórshavn - 14. oktober 1879).
 Mads Andrias Winther (1871) - (23. november 1871 á Sandi - 8. februar 1923).
 Mads Andrias Winther (rektari) - var rektari á Føroya Studentaskúla og HF-skeið.


Mads Andrias Winther (1813)

Mads Andrias Winther (8. september 1813 í Tórshavn - 14. oktober 1879). Hann var sýslumaður á Sandoynni 1838–1877. Sat á Føroya Løgtingið umboðandi Sandoynna tíðarskeiðini 1852–1854 og 1861–1865.

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1813
Andlát í 1879
Sýslumenn í Føroyum


Mads Andrias Winther (1871)

Mads Andrias Winther (føddur 23. november 1871 á Sandi, deyður 8. februar 1923 á Sandi) var ein føroyskur politikari og rithøvundur. Hann var borgarstjóri í Havn frá 1909 til 1913. Hann var løgtingslimur 1904-1923, tey fyrstu árini var hann valdur inn í Suðurstreymoyar valdømi (1904-18) og tey seinnu árini í Sandoyar valdømi (1918-23). Hann varð valdur inn fyri Sjálvstýrisflokkin, eftir at hann varð stovnaður í 1906.

Mads Andrias fór til Havnar at ganga í realskúla bert 9 ára gamal. Eftir loknan skúla starvaðist hann í tvey ár hjá Sorinskrivaranum, síðan flutti hann heimaftur til Sands eina tíð tí honum longdist so illa til heimbygdina, har tókst hann við fyrifallandi arbeiði. Síðan fór hann á heysti 1890 á Vallekilde háskúla í Danmark. Eftir háskúlan flutti hann heimaftur til Sands, har hann búði eina tíð, og so flutti hann til Havnar, har hann fekk starv hjá Sorinskrivaranum og frá 1899 til 1916 var hann fulltrúi har. Í 1916 fekk hann starv sum sýslumaður á Sandoynni og flutti tí aftur til heimbygdina at búgva. Árini í Havn var hann sera virkin innan politiska og samfelagslívið har. Hann var undangongumaðurin og formaðurin í Havnar Bóltfelag tá tað bleiv stovnað í oktober 1904. Hann var eisini virkin í Havnar Ungmannafelag, og nógv av tí, ið hann skrivaði, kom út í blaðnum hjá Havnar Ungmannafelag, sum nevndist Baldursbrá. Harumframt skrivaði Petur Alberg niður fleiri av søgunum, ið Mads Andrias fortaldi munnliga í felagnum. Tað mesta av tí ið Mads Andrias skrivaði, varð útgivið eftir deyða hansara í Úrvalsrit, sum kom út í 1932.

Útgivið
 1932 - Úrvalsrit (2. útg. 1970)

 hr

Winther, Mads Andrias
Sandingar
Havnafólk
Borgarstjórar í Føroyum
Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Føroyskir rithøvundar
Winther, Mads Andrias
Andlát í 1923


Petur Christiansen

Petur Christiansen (28. juli 1923 í Tórshavn - 9. mai 2006) var býráðsformaður í Tórshavn 1972 - 1980.

Christiansen, Petur
Føðingar í 1923
Borgarstjórar í Føroyum
Andlát í 2006


Peter F. Christiansen

Peter Ferdinand Christiansen (føddur 22. september 1923 í Tórshavn, doyði 2012) var blaðstjóri og politikari fyri Sambandsflokkin.

Peter F. Christiansen fekk realprógv í 1939 og fekk seinni handilsskúlaútbúgving. Hann starvaðist í Landshandlinum p/f 1941-47 og var hann stjóri á Dimmalætting 1947-99. Hann sat í nevndini í Filmseftirlitinum 1976-96.

Hann sat í Tórshavnar býráð árini 1965-1970 og 1976-1984, harav var hann borgarstjóri í kommununi 1968-1969. Peter F. Christiansen var løgtingslimur í 1966-1970 og varatingmaður í 1984. Í 1970-1975 var hann landsstýrismaður i fíggjar- og landbúnaðarmálum.

Keldur
Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 262 (PDF)

Varaløgmenn í Føroyum
Fíggjarmálaráðharrar í Føroyum
Løgtingslimir
Borgarstjórar í Føroyum
Føðingar í 1923
Andlát í 2012


Poul Michelsen

Poul Johan Sundberg Michelsen (føddur 22. juli 1944 í Tórshavn), vanliga nevndur Poul Michelsen, er stovnari og fyrrverandi formaður fyri Framsókn, umframt vinnulívsmaður.

Lívs- og vinnulig yrkisleið
Hann hevur útbúgving í handli og vinnulívi. Í 1974 setti hann á stovn vøruhandil í hjallaranum heima hjá sær sjálvum. Vøruhandilin mennist so mikið nógv, at í 1977 varð partafelagið P/F Poul Michelsen sett á stovn. Í 2015 starvaðust 60 fólk á PM Heilsølu, har Poul Michelsen framvegis er virkin sum forstjóri.

Poul Michelsen hevur eisini verið Føroya meistari í badmintoni fleiri ár á rað.

Politisk yrkisleið
Hann var býráðsformaður í Tórshavn 1980 - 1992. Løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin frá 1984 til 1990 og aftur frá 2002. Næstformaður í Løgtinginum 1989 - 1990. Aðalkonsul fyri Finnland í Føroyum. 11. oktober 2010 valdi Poul Michelsen at melda seg úr Fólkaflokkinum. Stutta tíð seinni, á vári 2011, stovnaði hann saman við øðrum nýggja flokkin Framsókn, ið er ein liberalur tjóðskaparflokkur. Á løgtingsvalinum 2011 varð hann valdur á ting fyri Framsókn. Flokkurin fekk tvey umboð, hin tingmaðurin var Janus Rein, sum var nýggjur í politikki. Knapt eitt ár eftir valið, valdi Janus Rein tó at taka seg úr Framsókn og gjørdist leysgangari, og fór seinni í Fòlkaflokkin. Poul Michelsen gjørdist sostatt einasti løgtingsmaður fyri Framsókn eftir 6. oktober 2012. Á løgtingsvali 2015 varð Poul Michelsen valdur inn aftur á ting fyri Framsókn saman við Honnu Jensen. Hin 15. september 2015 gjørdist hann landsstýrismaður í Uttanríkis- og vinnumálum. Tá tók Ruth Vang sæti fyri hann. Hin 17. september 2015, tá ið nevndarsessir í Løgtinginum skuldu býtast, gjørdist Annika Olsen, ið fór úr Fólkaflokkinum eina viku frammanundan, limur í Framsókn og gjørdist forkvinna í Fíggjarnevndini. Framsókn hevði harvið fingið 3 tinglimir á fyrsta sinni, og fyri fyrstu ferð í søgu Føroya, hevði Løgtingið fingið ein flokk við meir enn einum tinglimi ið bara vóru kvinnur.

Keldur

 2005 - Kraks Blå Bog

Slóðir úteftir
Framsokn.fo

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1944
Borgarstjórar í Føroyum
Føroysk vinnulívsfólk
Løgtingslimir
Politikarar úr Framsókn
Havnafólk


Listi av fløggum

Heimsins fløgg.

Evropa

Asia

Afrika

Avstralia og Kyrrahavsoyggjarnar

Norðuramerika

Miðamerika

Suðuramerika

Antarktis

Annað

Útvortis ávísing

 CIA World Factbook - Flags of the World (public domain)

Fløgg


Torkil Nielsen

Torkil Nielsen (føddur 26. januar 1964) í Sandavági er fyrrverandi føroyskur fótbólsspælari og leikari á føroyska A-landsliðnum, hann er eisini telvari.

Fótbóltsleikari og telvari

A-landsliðsleikari, sum skoraði mál fyri Føroyar
Torkil Nielsen gjørdist víðakendur, tá hann skeyt tað avgerandi málið í dystinum, sum endaði við 1-0 sigri móti Eysturríki 12. september 1990 í Landskrona. Torkil leikti 18 A-landsdystir fyri Føroya og skoraði 2 mál.

SÍF og FS Vágar leikari
Umframt at gera seg galdandi á A-landsliðnum, spældi Torkil Nielsen við SÍF og seinni við FS Vágar, eftir at SÍF og MB vóru løgd saman til eitt felagslið.

Føroyameistari í Talv
Torkil er eisini telvari. Hann gjørdist føroyameistari í talv í 1984, 86 og 88. Torkil telvaði á føroyska talv landsliðnum í 1982 í Sveis, í 1984 og 88 í Thessaloniki í Grikkalandi.

Familja
Tveir synir Torkils eru telvarar og fótbóltsleikarar eins og pápin. Tann eldri, Rógvi Egilstoft Nielsen (føddur 1992), vann FM í talvi í 2012 og luttók á føroyska talvlandsliðnum á Talv-OL í Turkalandi, hann fekk 4½ stig. Harafturat hevur Rógvi spælt 4 dystir á U19 landsliðnum í fótbólti hjá Føroyum. Yngri sonurin, Høgni Egilstoft Nielsen (føddur 1997) vann FM í talvi í apríl 2014 og setti tvey nýggj met, hann var yngsti telvari nakrantíð ið vann FM og hann var eisini einasti telvarin til tá, ið hevði megnað at vunnið øll talvini í einum talv føroyameistaraskapi. Høgni hevur spælt fleiri dystir á føroyska U17 landsliðnum í fótbólti.

Keldur

 Ratings.fide.com
 Faroechess.com

Ávísingar úteftir
 Football.fo

Nielsen, Torkil
Nielsen, Torkil
Nielsen, Torkil
Nielsen, Torkil
Sandavágsingar


Jens Pauli Heinesen

Jens Pauli Heinesen f. 12. november 1932 í Sandavági, deyður 19. juli 2011 í Tórshavn var føroyskur rithøvundur. Jens Pauli Heinesen vaks upp í Sandavági. Hann er læraralærdur, men gavst at arbeiða sum lærari í 1970. Síðan starvaðist hann sum høvundur burturav. Jens Pauli var ein av okkara virknasta rithøvundum og hevur m.a. skrivað mong stuttsøgusøvn, skaldsøgur og sjónleikir. Sum høvundur fevndi hann víða og lýsti m.a. bygdasamfelagið og býin, listamannin og samfelagið, barnið og tess heim og kærleikans torgongdu leiðir. Hann fekk fleiri virðislønir fyri sín skaldskap, fýra ferðir hevur hann fingið Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir og í 1999 fekk hann Mentanarvirðisløn Landsins. Jens Pauli var formaður fyri Rithøvundafelag Føroya 1968 - 1975. Hann giftist 11. august 1956 við Maud Brimheim úr Klaksvík, saman fingu tey tvær døtur: Elin og Marionnu. Elin Heinesen er m.a. er kend frá tónleikalívinum og frá tíðini, tá hon var stjóri á Samvit (Ferðaráðið).

Útgivið

Skaldsøgur

 Yrkjarin úr Selvík og vinir hansara, Tórsh. : Egið forlag, 1958. - 211 s.
 Tú upphavsins heimur I, Tórshavn : Egið forlag, 1962. - 143 s.
 Tú upphavsins heimur II, Tórsh. : Egið forlag, 1964. - s. 149-271
 Tú upphavsins heimur III, Tórsh. : Egið forlag, 1966. – s. 277-409
 Frænir eitur ormurin: skaldsøga, Tórsh.: Egið forlag, 1973. - 466 s.
 Rekamaðurin, Tórsh. : Gestur, 1977. - 117 s.
 Tey telgja sær gudar : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1979. - 133 s.
Nú ert tú mansbarn á foldum : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1980. - 162 s., (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 1)
 Lýsir nú fyri tær heimurin : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1981. - 128 s., (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 2)
 Yrkjarin úr Selvík og vinir hansara - 2. útg., Tórsh. : Føroya Lærarafelag, 1981. - 207 s.
 Leikur tín er sum hin ljósi dagur : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1982. - 169 s., (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 3)
 Markleys breiðist nú fyri tær fold : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1983. - 192 s., (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 4)
 Eitt dýpi av dýrari tíð, Tórsh. : Gestur, 1984. - 131 s. (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 5)
 Í andgletti : skaldsøga, Tórsh. : Gestur, 1988. - 167 s., (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 6)
 Tú upphavsins heimur - 2. útg., [nógv broytt], Kollafirði : Árting, 1990. - 320 s.
 Bláfelli : skaldsøga, Tórshavn : Gestur, 1992. - 246 s. (Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 7)
 Ein ódeyðilig sál - og aðrar, Keypmh. : Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1999. - 297 s.
 Koparskrínið, Keypmannahavn : Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2000. - 120 s.
 Hvør var Nimrod - Keypmh. : Mentunargrunnur Studentafelagsins 2004 - 178 s.

Stuttsøgur

Sorg: 1949. - 2 s.

Degningsælið : søgur
Tórsh. : Blaðstarv, 1953. - 99 s.

Hin vakra kvirran
Tórsh. : [s. n.], 1958 [i.e. 1959]. - 164 s.

Gestur : søgusavn
Tórsh. : Egið forlag, 1967. - 103 s.

Aldurnar spæla á sandi : søgusavn
Tórsh. : Egið forlag, 1969. - 152 s.

Í aldingarðinum : søgusavn
Tórsh. : Egið forlag, 1971. - 112 s.

Gamansleikur : søgur úr Krabburð
Tórsh. : Egið forlag, 1974. - 151 s.

Degningsælið : søgusavn. - 2. útg.
Tórsh. : Gestur, 1978. - 180 s.

Dropar í lívsins havi : søgusavn
Tórsh. : Gestur, 1978. - 166 s.

Tann gátuføri kærleikin
Tvøroyri : Hestur, 1986. - 158 s.

Gamansleikur 2 : søgur úr Krabburð
Tórsh. : Gestur, 1995. - 142 s.

Rósa Maria : søgusavn
Keypmh. : Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1995. - 175 s.

Drongurin, ið átti eina hvíta holu.
Stuttsøgan er úr savninum Gestir, 1967.

Líttli Frants Vilhelm 1967

Sjónleikir

Uppi í eini eikilund
Tórsh., 1970. - 49 s.

Hvønn stakkin skal eg fara í, pápi :
sjónleikur um Anniku í Dímun í trimum pørtum
Tórsh., 1975. - [2], 74 bl.

Fýra sjónleikir
Tórsh. : Gestur, 1985. - 227 s.
Innihald:
Hvønn stakkin skal eg fara í, pápi - 1975
Vælkomnir, føringar, her í vási - 1978
Skuggarnir - 1979
Uppi í eini eikilund - 1969

Sníkurin : læran um sálina : sjónleikur
Tórsh., 1989. - 38 bl.

Eitt dukkuheim : sjónleikur í trimum pørtum / Henrik Ibsen ; Jens Pauli Heinesen føroyskaði
Tórsh. : Jens Pauli Heinesen, 1984. - [2], 83 bl.
Upprunatittul: Et dukkehjem

Barnabøkur

Brúsajøkul
Tórsh. : Føroya Lærarafelag, 1987. - 72 s.

Ljóðbøkur

Gamansleikur 1 [ljóðbók] : søgur úr Krabburð ; Oskar Hermansen og Páll Danielsen lesa
Tórsh. : Ljóðbókanevndin, 2001. - 5 kassettubond í 1 húsa (Spælitíð: 5 t., 23 min.)
Stuttsøgur - Endursøgn av bókini

Gamansleikur 2 [ljóðbók] ; Oskar Hermansen lesur
Tórsh. : Ljóðbókanevndin, 2000. - 5 kassettubond í 1 húsa (Spælitíð: 5 tímar, 43 min.)
Stuttsøgur - Endursøgn av bókini

Nú ert tú mansbarn á foldum [ljóðbók] ; Jens Pauli Heinesen lesur
Tórsh. : Ljóðbókanevndin, 2001. - 6 kasettubond í húsa (Spælitíð: 7 tímar, 10 min.)
(Á ferð inn í eina óendaliga søgu ; 1)
Skaldsøga - Endursøgn av bókini

Rekamaðurin [ljóðbók] ; Oskar Hermansen lesur
Finst á spola á Føroya landsbókasavni

Tey telgja sær gudar [ljóðbók] ; Jens Pauli Heinesen lesur
Finst á spola á Føroya landsbókasavni

Onnur verk

Íkast til 1984 : greinarøðin: Tann totaliteri staturin
Tórsh. : Gestur, 1984. - 64 s.
Greinarøðin áður prentað í Sosialinum, desember 1983

Sum dropar av blóð eru orð
Tórsh. : Sprotin, 1995. - 212 s.
Skúlabók - Úrvalsrit

Tíðarkjarr : hugleiðingar
Keypmh. : Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1998. - 423 s.
Hugleiðingar

Týðingar

Leingi livi lítla tokið - Barnabók - skrivað og teknað hevur Charlotte Steiner ; týtt hevur Jens Pauli Heinesen
Tórshavn : Føroya Lærarafelag í samarbeiði við Illustrationsforlaget, [1958]. - 24 s. (Glæstribøkurnar ; 4)
Eitt dukkuheim : sjónleikur í trimum pørtum / Henrik Ibsen ; Jens Pauli Heinesen føroyskaði
Tórsh. : Jens Pauli Heinesen, 1984, 83 bl. ; 30 cm
Upprunatittul: Et dukkehjem - Sjónleikur.
Knassi, Barnabók.eftir Sterling North ; Jens Pauli Heinesen týddi, Tórsh. : Føroya Lærarafelag, 2000. - 191 s. Upprunatittul: Rascal.

Handrit

 E 227.1 Aldurnar spæla á sandi, Stuttsøgur
 E 227.2 Degningsælið, Stuttsøgur
 E 227.3 Dropar í lívsins havi, Stuttsøgur
 E 227.4 Eitt dýpi av dýrari tíð, Skaldsøga
 E 227.5 Frænir eitur ormurin, Skaldsøga
 E 227.6 Hin havborni, Óprentað barnabók
 E 227.7 Gestur, Stuttsøgur
 E 227.8 Gamansleikur, Stuttsøgur
 E 227.9 Í aldingarðinum, Stuttsøgur
 E 227.10 Leikum fagurt á foldum, Óprentað handskrivað skaldsøga
 E 227.11 Leikur tín er sum hin ljósi dagur, Skaldsøga
 E 227.12 Lýsir nú fyri tær heimurin, Skaldsøga
 E 227.13 Markleys breiðist nú fyri tær fold, Skaldsøga
 E 227.14 Nú er tú mansbarn á foldum, Skaldsøga
 E 227.15 Rekamaðurin, Skaldsøga
 E 227.16 Tann totaliteri staturin, Greinarøð
 E 227.17 Tey telgja sær gudar, Skaldsøga
 E 227.18 Tú upphavsins heimur, Skaldsøga
 E 227.19 Yrkjarin úr Selvík og vinir hansara, Skaldsøga
 E 227.20 Hvønn stakkin skal eg fara í, pápi? - Sjónleikur
 E 227.21 Uppi í eini eikilund, Sjónleikur
 E 227.22 Skuggarnir, Sjónleikur
 E 227.23 Vælkomnir, føroyingar her í vási - Sjónleikur
 E 227.24 Bláfelli, Skaldsøga
 E 227.25 Tíðarkjarr I-II  - Hugleiðingar
 E 282 Din lek är som den ljusa dagen ; översätning från färöiskan av Inge Knutsson - Skaldsøga
 E 340 Hin gátuføri kærleikin, Stuttsøgur
 E 520 Sníkurin : (Læran um sálina) - Sjónleikur
 E 593 At vilja frelsa heimin : frá bókasýningini Lesið føroyskt 1992. - 103 bl. - Fyrilestur
 E 610 c Brøv til Heðin Brú, Postkort úr Spaniu frá Jens Paula Heinesen
 F 20 xx Leikum fagurt [á foldum] - Óprentað maskinskrivað skaldsøga

Heiðurslønir

M. A. Jacobsens heiðursløn
Jens Pauli Heinesen hevur fleiri ferðir fingið Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrarbókmentir.

 1959: Hin vakra kvirran - stuttsøgusavn
 1969: Aldurnar spæla á sandi - stuttsøgusavn
 1973: Frænir eitur ormurin - skaldsøga
 1993: Bláfelli - skaldsøga - og raðið: Á ferð inn í eina óendaliga søgu.

Mentanarvirðisløn Landsins
 1999 - Mentanarvirðisløn Landsins

Ávísingar úteftir
 Føroya landsbókasavn
 Bokasolan.fo

Keldur

Heinesen, Jens Pauli
Føroyskir skaldsøguhøvundar
Sandavágsingar
Havnafólk
Føðingar í 1932
Føroyskir týðarar
Andlát í 2011


Eysturríki

Eysturríki er lýðveldi í Evropa. Í ein norðan hevur Eysturríki mark við Týskland og Kekkia, eystan við Slovakia og Ungarn, sunnan við Slovenia og Italia og vestan við Sveis og Liktinstein. Wien er høvuðsstaður Eysturríkis, og aðrir stórir býir eru Graz, Linz og Salzburg. Landið hevur umleið 8,9 mió. íbúgvar, og høvuðsmálið er týskt. Í langar tíðir var tað eitt av høvuðslondunum í Evropa. Keisarin i Eysturríki ráddí bæði fyri Ungarn, Kekkia, Slovakia, stórum parti av Jugoslavia og stórum parti av Póllandi. Aftan á Fyrra heimskriggið misti Eysturríki øll hjálondini. Í Seinna heimskrignum vóru summir býirí Eysturriki illa skaddir, og landið varð eftir tað, at kriggið endaði, hersett av teimum sameindu.

Politikkur
Stýrismátin i Eysturríki er lýðveldi við einum forseta á odda.

Búskapur

Landbúnaður
Eysturríki hevur frá gamlari tíð verið eitt búnaðarland, og enn livir nógv av fólkinum av jørðini. Á slættlendinum velta teir hveiti, rug, havra, mais og røtur; summir bøndur hava víngarðar. Neytahaldið er stórt. Nógvastaðni í hálendinum ber ikki so væl til at velta korn, men bøurin er grasgóður, so bøndurnir hava lagt seg eftir neytahaldi í staðin. Nógv av fólkinum, sum býr millum fjøllini, livir eisini av at fylgja ferðafólki ella arbeiðir á gistingarhúsum. Í summum bygdum gera teir træmyndir, dukkur o. a. at selja teimum fremmandu.

Ídnaður
Jarnmálmur er í landinum, men lítið og einki kol; harafturímóti eru nógv stór elverk, so bæði tok og ídnaðarvirkir verða drivin við elmegi. Teir selja eisini streym út av landinum. Nærhendis Wien hava teir funnið olju, og hesar oljukeldurnar eru nú millum tær mest gevandi í Evropa. Ídnaðarvirkír eru nógv. Tað mesta, ið gjørt verður, er jamvara, men teir veva eisini nógv toy.

Fólkið
Fólkið í Eysturríki er nær skylt við tað týska, og málið er týskt. Mesta av fólkinum er kalolikkar.

Átrúnaður
Í januar 2011 vóru næstan 90 000 færri fólk limir í teirri katólsku kirkjuni í Eysturríki enn í 2010, og so nógv fólk eru ikki farin úr kirkjuni eftir einum ári síðani Seinna heimsbardaga. Kirkjumyndugleikarnir ivast ikki í, at tað eru nær nógvu frásagnirnar um kynsligan ágang í katólsku kirkjuni víða um heimin, sum hava fingið fólk at venda kirkjuni bakið.

Søga og mentan
Eysturríki var einaferð miðdepil í stóra keisaraveldinum Esturríki-Ungarn. Í 1918 gjørdist Eysturíki sjálvstøðugt ríki. Vestari og mittasti partur í Eysturríki eru fjallalendi, men so lækkar landið so líðandi norðureystur á fruktagóða láglendið. Uppi í líðunum ganga neyt, seyður og geitir á biti, og fyri norðan er gott korn- og fruktlendi. Eysturríki er væl ment ídnaðarland, ið ger jarn, stál, maskinur og evnafrøðilig evni. Landið fór upp í ES í 1995.

Evropa
ES


Markatal

Markatal er tal á mørkum, lutað út á ávísar - eldri - bygdir, nevndar markatalsbygdir

      Oyggj
    Samlað markatal

    mk.gl.sk.
      Suðuroy og L. Dímun
    369-07-00

    St. Dímun
    13-00-00
      Skúvoy
    59-12-00

    Sandoy
    204-12-00
      Vágar
    180-00-00

    Mykines
    40-00-00
      Koltur
    17-00-00

    Hestur
    18-00-00
       Nólsoy
    48-00-00

    Streymoy
    495-08-00
      Eysturoy
    496-09-11

    Kalsoy
    81-10-00
      Kunoy
    64-08-00

    Borðoy
    136-00-05
      Viðoy
    64-00-00

    Svínoy
    32-04-00
      Fugloy
   47-00-00
     Tilsamans
    2367-06-16

Markatalsbygdir

      Nr.
    Markatalsbygd
    Ognarjørð
    Kongsjørð
    Samlað markatal
    1 mk. = ? km²

    mk.gl.sk.
    mk.gl.sk.
    mk.gl.sk.

      11
    Sumbiar bygd
    41-00-00
    23-00-00
    64-00-00
    0,39
      12
    Vágs bygd
    33-03-00
    16-08-00 49-11-000,37
      13
    Nes bygd (Suðuroy)
    06-04-00
    05-08-00 11-12-000,17
      14
    Porkeris bygd
    22-06-00
    14-10-00 37-00-000,37
      15
    Hovs bygd
    18-08-00
    05-08-00 24-00-000,43
      16
    Fámjins bygd
    21-11-00
    02-05-00 24-00-000,55
      17
    Øravíkar bygd
    03-06-00
    08-10-00 12-00-000,92
      18
    Trongisvágs bygd
    23-09-05
    00-09-15 24-03-000,72
      19
    Froðbiar bygd
    20-06-00
    03-10-00 24-00-000,59
      20
    Hvalbiar bygd
    57-07-18
    41-05-02 98-13-000,41
      21
    Dímunar bygd

    13-00-00 13-00-000,20
      22
    Skúvoyar bygd
    27-08-00
    32-04-00 59-12-000,17
      23
    Skarvanes bygd
    10-00-15
    01-15-05 12-00-000,53
      24
    Dals bygd
    22-00-00
    01-00-00 23-00-000,46
      25
    Húsavíkar bygd
    26-00-00
    05-00-00 31-00-000,29
      26
    Skálavíkar bygd
    25-07-06
    16-08-14 42-00-000,69
      27
    Sands bygd
    41-04-00
    55-08-00 96-12-000,58
      28
    Sandavágs bygd
    45-08-00
    02-08-00 48-00-001,16
      29
    Miðvágs bygd
    25-01-03
    22-14-17 48-00-000,98
      30
    Sørvágs bygd
    47-08-00
    00-08-00 48-00-000,83
      31
    Bíggjar bygd
    04-12-00
    13-04-00 18-00-000,97
      32
    Gásadals bygd
    14-08-00
    03-08-00 18-00-000,94
      33
    Mykines bygd
    27-05-05
    12-10-15 40-00-000,25
      34
    Kolturs bygd

    17-00-00 17-00-000,14
      35
    Hests bygd
    11-00-00
    07-00-00 18-00-000,33
      36
    Nólsoyar bygd
    35-00-00
    13-00-00 48-00-000,21
      37
    Kirkjubøar bygd

    39-00-00 39-00-000,57
      38
    Velbastaðar bygd

    32-00-00 32-00-000,53
      39
    Syðradals bygd (Streymoy)

    16-00-00 16-00-000,25
      40
    Norðradals bygd

    21-00-00 21-00-000,49
      41
    Skælings bygd

    15-00-00 15-00-000,56
      42
    Leyna bygd

    12-00-00 12-00-000,52
      43
    Kvívíkar bygd
    25-10-00
    22-06-00 48-00-000,72
      44
    Vestmanna bygd
    21-04-00
    34-12-00 56-00-000,92
      45
    Saksunar bygd
    00-08-00
    29-00-00 29-08-001,05
      46
    Tjørnuvíkar bygd
    20-00-00
    04-00-00 24-00-000,67
      47
    Haldarsvíkar bygd
    07-12-00
    04-04-00 12-00-001,88
      48
    Streymnes bygd
    06-00-00
    06-00-00 12-00-001,11
      49
    Hvalvíkar bygd
    10-00-00
    14-00-00 24-00-000,99
      50
    Hósvíkar bygd

    19-00-00 19-00-000,68
      51
    Kollfjarðar bygd
    01-00-00
    50-00-00 51-00-000,75
      52
    Kaldbaks bygd

    40-00-00 40-00-000,57
      53
    Sunds bygd

    12-00-00 12-00-001,01
      54
    Hoyvíkar bygd

    12-00-00 12-00-001,01
    	55
    Tórshavnar bygd

    21-00-00 21-00-000,73
      56
    Stranda bygd
    20-04-00
    19-14-00 40-02-001,02
      57
    Selatraðar bygd
    08-00-00
    22-00-00 30-00-000,64
      58
    Oyrar bygd

    12-00-00 12-00-001,11
      59
    Norðskála bygd
    03-08-00
    00-08-00 4-00-001,52
      60
    Eiðis bygd
    44-00-00
    04-00-00 48-00-000,77
      61
    Gjáar bygd
    15-00-00
      15-00-001,23
    	62
    Funnings bygd
    14-08-00
    00-08-00 15-00-001,22
      63
    Skála bygd
    27-15-00
    12-01-00 40-00-000,60
      64
    Elduvíkar bygd
    09-00-00
    21-04-00 30-04-000,55
      65
    Oyndfjarðar bygd
    04-00-00
    28-00-00 32-00-000,37
      66
    Fuglfjarðar bygd
    26-01-00
    06-00-00 32-01-000,72
      67
    Leirvíkar bygd
    05-00-11
    27-08-00 32-08-110,32
      68
    Norðragøtu bygd
    07-08-00
    24-08-00 32-00-000,36
      69
    Gøtugjáar bygd

    06-00-00 6-00-000,30
      70
    Syðrugøtu bygd
    05-00-00
    25-10-00 30-10-000,56
      71
    Søldfjarðar bygd

    12-00-00 12-00-000,33
      72
    Lamba bygd

    29-00-00 29-00-000,45
      73
    Glyvra bygd

    16-00-00 16-00-000,53
      74
    Tofta bygd
    04-00-00
    16-00-00 20-00-000,54
      75
    Nes bygd (Eysturoy)

    20-00-00 20-00-000,33
      76
    Syðradals bygd (Kalsoy)
    10-08-00
    06-04-00 16-12-000,37
      77
    Húsa bygd
    15-08-00
    08-08-00 24-00-000,43
      78
    Mikladals bygd
    11-12-00
    13-02-00 24-14-000,41
      79
    Trøllanes bygd
    04-08-00
    11-08-00 16-00-000,26
      80
    Kunoyar bygd
    26-04-00
    06-04-00 32-08-000,56
    	81
    Haraldssunds bygd
    07-00-00
    09-00-00 16-00-000,51
      82
    Skarðs bygd
    14-04-00
    01-12-00 16-00-000,56
      83
    Norðoyrar bygd
    06-04-00
    17-12-00 24-00-000,40
      84
    Klaksvíkar bygd
    12-00-00
    47-12-00 59-12-000,53
      85
    Strandar bygd
    05-00-00
    02-00-05 7-00-050,35
      86
    Skálatofta bygd
    06-08-00
    00-12-00 7-04-001,00
      87
    Múla bygd
    07-08-00
    02-08-00 10-00-000,70
      88
    Depils bygd
    06-08-00
    01-08-00 8-00-000,93
      89
    Norðtofta bygd
    03-08-00
    00-08-00 4-00-001,98
      90
    Árnfjarðar bygd
    06-00-00
    10-00-00 16-00-001,04
      91
    Hvannasunds bygd

    16-00-00 16-00-000,67
      92
    Viðareiðis bygd
    04-00-00
    44-00-00 48-00-000,62
      93
    Svínoyar bygd
    17-12-00
    14-08-00 32-04-000,85
      94
    Kirkju bygd
    17-00-00
    03-00-00 20-00-000,26
      95
    Hattarvíkar bygd
    03-08-00
    23-08-00
   27-00-000,22

    Tilsamans
    1081-14-03
    1285-08-13
    2367-06-16Ø 0,64

Ávisingar úteftir
Matrikul.fo
"Yvirlit yvir ognarjørð og kongsjørð"
"Hvussu stór er ein mørk?"
"Hvussu nógvan seyð ber mørkin?"
"Hvussu nógvur seyður er á hvørjum km²?"

Føroyar


Jákup Dahl

Jákup Dahl ella Jacob Dahl sum hann varð doyptur (føddur 5. juni 1878 í Vági, doyði 5. juni 1944 í Tórshavn) var próstur í Føroyum og ein av teimum fyrstu, sum týddu Bíbliuna til føroyskt. Eisini skrivaði hann ta fyrstu føroysku skúlabókina (Føroysk mállæra til skúlabrúks).

Keypmanssonurin Jákup Dahl varð føddur suðuri í Vági í 1878. Í 1893 fór tann bert 15 ára gamli Jákup til Havnar at ganga á læraraskúla. Í 1897 fór Jákup til Danmarkar, har hann fyrst gekk á studentaskúla, og tvey ár seinni í 1899 byrjaði hann at lesa gudfrøði við Lærda Háskúlan í Keypmannahavn. Hann tók sítt embætisprógv í 1905. Í 1907-08 var hann lærari á háskúlanum í Karise á Sælandi. So fór Jákup Dahl heimaftur til Føroya og gjørdist lærari á Real- og Læraraskúlanum í Tórshavn. Um tað mundi var tað ikki loyvt at læra frá sær á føroyskum, men Jákup Dahl aktaði ikki boðini og tosaði við sínar føroysku næmingar á føroyskum, til hann fór frá í 1912.

Sama ár varð Jákup Dahl settur sum prestur í Suðurstreymoyar prestagjaldi. Seks ár seinni í 1918, varð hann útnevndur til próst og sat í hesum starvi til hann doyði í 1944. Longu sum blaðungur var Jákup Dahl hugtikin av teimum tjóðskaparligu hugsjónunum. Sum so mangir aðrir prestar við honum – m.a. vinmaðurin frá studentatíðini og undanmaðurin í próstastarvinum A. C. Evensen (1874-1917) – ynskti Jákup Dahl at kirkjumálið varð umsett til føroyskt. Í 1918-19 hevði hann týtt ritualini, men orsakað av politiskum stríði, komu tey ikki út fyrr enn í 1929 og vóru góðkend í 1930. Hann fór undir at umseta Nýggja Testamenti til føroyskt, og teir ymsu partarnir komu út í smáritum frá umleið 1923 til 1936. Í 1937 kom so Nýggja Testamenti út í samlaðari útgávu. Av Gamla Testamenti hevði Jákup Dahl longu í 1923 umsett Sálmarnar.

Av øðrum kirkjuligum tilfari umsetti Jákup Dahl Luthers Katekismus (1922) og Bíbliusøguna eftir Carl Frederik Balslev. Hann skrivaði eisini lestrarbøkur til deknarnar.

Harafturat yrkti Jákup Dahl fleiri sálmar – 17 teirra finnast í sálmabókini – har eisini 70–80 sálmar, týddir av Jákupi eru at finna. So tíðliga sum í 1908 skrivaði Jákup “Føroysk mállæra til skúlabrúks”, sum hevur verið nýtt í skúlunum heilt upp til okkara tíð. Umframt síni kirkjuligu og málsligu verk var Jákup Dahl eisini skald og skrivaði fleiri yrkingar og stuttsøgur.

Bøkur um Jákup Dahl

 Jákup Reinert Hansen: Mellem kor og skib (2004).

Kelda

 Anton Degn :  Dahl, Jacob í: Dansk biografisk leksikon, 3. udgave, bind 3 (1979), s. 517-518

Prestar í Føroyum
Føroyskir týðarar
Guðsfrøðingar
Vágbingar
Føðingar í 1878
Andlát í 1944
Løgtingslimir


1945

1945 (MCMXLV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.

Hendingar
 30. apríl - Adolf Hitler ger sjálvmorð.
 16. mai - Bretska hersetingin í Føroyum endar.
 2. september - Seinni heimsbardagi endar.
 6. november - Løgtingsval er í Føroyum.

Ítróttur

Fótbóltur

Føðingar
 6. februar - Bob Marley, jamaiskur sangari og tónleikari (d. 1981)
 30. mars - Eric Clapton, bretskur gittarleikari
 25. apríl - Björn Ulvaeus, svenskur tónleikari
 8. mai - Keith Jarrett, amerikanskur jazzpianistur
 28. mai - John Fogerty, amerikanskur tónleikari
 31. mai - Rainer Werner Fassbinder, týskur filmsleikstjóri (d. 1982)
 23. juni - Eddy Merckx, belgiskur kappsúkklari
 19. juni - Aung San Suu Kyi, burmesiskur politikari
 19. juni - Radovan Karadžić, bosnisk–serbiskur politikari
 25. juni - Carly Simon, amerikonsk sangarinna og sangskrivari
 26. juli - Helen Mirren, bretsk sjónleikarinna
 30. juli - David Sanborn, amerikanskur  jazztónleikari
 14. august - Wim Wenders, týskur filmsleikstjóri
 15. august - Alain Juppé, franskur politikari
 24. august - Ken Hensley, bretskur sangari, sangskrivari og tónleikari (d. 2020)
 11. september - Franz Beckenbauer, týskur fótbóltsleikari og -venjari
 23. oktober - Kim Larsen, danskur tónleikari (d. 2018)
 3. november - Gerd Müller, týskur fótbóltsleikari (d. 2021)
 11. november - Daniel Ortega, nikaraguanskur forseti
 12. november - Neil Young, kanadiskur tónleikari
 15. november - Anni-Frid Lyngstad, norsk-svensk sangarinna
19. november - Annika Hoydal, føroysk songkvinna
20. november - Knút Olsen, føroyskur tónasmiður
 21. november - Goldie Hawn, amerikonsk sjónleikarinna
 24. desember - Lemmy Kilmister, bretskur tónleikari (d. 2015)

Andlát
 9. apríl - Dietrich Bonhoeffer, týskur gudfrøðingur (f. 1906)
 9. apríl - Wilhelm Canaris, týskur admiralur (f. 1887)
 12. apríl – Franklin D. Roosevelt, amerikanskur forseti (f. 1882)
 28. apríl – Benito Mussolini, italskur einaræðisharri (f. 1883)
 30. apríl - Adolf Hitler, týskur einaræðisharri (f. 1889).
 1. mai - Joseph Goebbels, týskur nasistur (f. 1897)
 8. mai - Josef Terboven, týskur nasistur (f. 1898)
 23. mai - Heinrich Himmler, týskur nasistur (f. 1900)
 26. september - Béla Bartók, ungarskt tónaskald (f. 1881)
 24. oktober - Vidkun Quisling, norskur nasistur (f. 1887)
 21. desember - George S. Patton, amerikanskur generalur (f. 1885)


1944

1944 (MCMXLIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, og fyrsti dagurin var ein leygardagur.

Hendingar

Ítróttur

Fótbóltur
 Eingin landskapping í Føroyskum fótbólti var hetta árið vegna bólttrot.

Føðingar
 17. januar - Françoise Hardy
 30. januar - Jógvan við Keldu í Klaksvík.
 1. mars - Tróndur Patursson í Kirkjubø.
 19. september - Edmund Joensen, løgmaður 1994-1998.

Andlát
 23. januar - Edvard Munch
 31. mai - M. A. Jacobsen (f. 1891)
 5. juni - Jákup Dahl (f. 1878)
 13. desember - Vasilij Kandinskij, russiskur málari (f. 1866)


Argja Róðrarfelag

Argja Róðrarfelag er stovnað 16. august 1982, Arjga Róðrarfelag er eitt av størstu kappróðrarfeløgum í Føroyum. Felagið heldur til við bátahylin úti á Argjum og eigur stórt róðrarneyst, sum ofta verður leigað út til tiltøk, veitslur o.a. Bátarnir hjá Argja róðrarfelag eru reyðir við ljósabláum stokkum og hava drekastevni.

Í 2010 vann Argja Róðrarfelag trý FM heiti: Í barnaróðrinum bleiv Teistin við smágentum nummar eitt, 5-mannafarið Blikur við dreingjum varð nummar eitt, eins og 8-mannafarið Argjabáturin eisini bleiv nummar eitt. Felagið fær eitt nýtt 6-mannafar og eitt nýtt 8-mannafar til FM kappróðurin 2011. Argja Róðrarfelag er næst mest vinnandi felagið, tá hugsað verður um FM heitið. Í 2015 hevði Argja Róðrarfelag vunnið 26 FM heitið. Havnar Róðrarfelag hevði vunnið 63 FM heitið í tíðarskeiðnum 1973-2015. Í sama tíðarskeiði var Argja Róðrarfelag nummar trý, tá talan er um mest vinnandi bátar, gull, silvur og bronsu heiðursmerki. Frá 1973 til juli 2015 hevur Argja Róðrarfelag 141 gull, 133 silvur og 133 bronsu heiðursmerki. Áttamannafarið hjá Argja Róðrarfelag, Argjabáturin, er tað áttamannafarið sum hevur vunnið flest FM heiti, í 2015 hevði báturin vunnið 13 FM heitið. og er komi ájavnt við Havnarbatin ið somuleiðis hevur vunnið 13 Fm heiti

Føroyameistaraheitið

 Blikur hevur vunnið FM heitið 9 ferðir: 5-mannafør dreingir vunnu FM 1985, 88, 89, 2004 og 2010. 5-mannafør gentur vann FM heitið í 2005. 5-mannafør kvinnur vann FM heitið 1984, 1986 og 2004.
 Lómur, 6-mannafar menn hevur vunnið FM einaferð, tað var í 2012.
 Argjabáturin, 8-mannafar, hevur vunnið FM heitið 13 ferðir frá 1982  tað gjørdi hann í 1991, 1992, 1994, 1995, 1997, 1998, 2000, 2004, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015 og 2018
 Drekin Reyði hevur vunnið FM 1 ferð í 2014 og nr 2 í 2015

Bátar
Bátarnir hjá Argja Róðrarfelag eru:

Æðan,(barnaróður)
Teistin, 5-mannafar
Blikur, 5-mannafar
Lómur, 6-mannafar (2014)
Argjabáturin, 8-mannafar (2001)
Drekin Reyði, 10 mannfar (2014)

Nevndin
 Óla hendrik av Fløtum, formaður
 Jacob Joensen næstformaður
 Anna Katrina Larsen, skrivari
 Sigurd Andreasen, peningarøkil
 Sverri Tórstún, nevndarlimur
 Terji R Mikkelsen nevndarlimur

Heiður
2004 var eitt gott ár hjá Argja Róðrarfelag. Tað árið var felagið kosið Ársins Róðrarfelag og vann heiðurin Ársins ítróttarbragd 2004, sum Dimmalætting skipaði fyri. Tað vóru lesararnir hjá blaðnum, sum kundu atkvøða fyri tí ítróttarfólki ella felag, sum tey hildu hevði uppiborið heiðurin.
Í 2011 vann Argja Róðrarfelag heiðurin Ársins Róðrarfelag 2011 og í bólkinum Besta áralag 2011 vann 8-mannafarið Argjabáturin hjá Argja Róðrarfelag. Heiðurin vann felagið á ársins Róðrar Gallaveitslu, sum var hildin í neystinum hjá Argja Róðrarfelag.

Myndir

Keldur

Útvortis ávísingar
 AR.fo, heimasíðan hjá Argja Róðrarfelag

Føroysk róðrarfeløg


Róðrarfelagið Knørrur

Róðrarfelagið Knørrur (RK) er eitt róðrarfelag í Tórshavn. Felagið varð stovnað 28. februar í 1985 og hevur øll árini hildið til í neystinum við Lágu kai á Skálatrøð. Síðan 2011 hevur felagið eisini hildið til í Evensens pakkhúsi við Eystaru vág. Innivenjingin er í Tollbúðini á Eystaru bryggju.

Felagið hevur níggju bátar. Teir eru fimmmannaførini Jallurin, Tambar og Pílur, seksmannaførini Jarnbardur, Herningur og Silkisegl, áttamannafarið Knørrur og tíggjumannaførini Ormurin Langi og Kongurin. Harumframt hevur felagið eisini tristin Úlv, ið verður nýttur til smábarnaróður.

Bátar felagsins eru bláir við hvítari rond, hava føroyskan stavn og hava allir nøvn úr kvæðinum um Ormin Langa.

Føroyameistaraheiti
Tambar, gentur: 2018

Jallurin, dreingir: 2011

Jallurin, kvinnur: 2017

Jarnbardur, kvinnur: 1991, 1992, 1993, 1997, 1999, 2000, 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2013, 2014, 2015, 2020, 2021

Jarnbardur, menn: 2013

Knørrur: 1985, 1989, 1990, 2006

Ormurin Langi: 2018, 2019, 2020

Myndir

Slóðir úteftir

 Heimasíðan hjá Róðrarfelagnum Knørri

Knørrur


Eyvindur Mohr

Eyvindur Mohr (21. september 1926 í Tórshavn - 2. juni 2005) var ein føroyskur listamálari.

Ávisingar úteftir
 Art.fo - Eyvindur Mohr

Mohr, Eyvindur
Mohr, Eyvindur


Frændur

Frændur eru upprunaliga sprotnir burturúr virkna ungdómsfelagnum í Klaksvík fyrst í 1980'unum.
Manningin í bólkinum hevur verið nakað skiftandi, men tó hevur kjarnin alla tíðina verið Steintór Rasmussen og brøðurnir Rani Nolsøe og Eyðun Nolsøe.

Teir hava síðan fyrstu LP-plátuna Saman við tær verið millum kendastu og best umtóktu tónleikabólkarnar í Føroyum. Á fyrstu plátuni hevði Steintór Rasmussen skrivað øll orðini og mestsum øll løgini, men seinni mentu Rani Nolsøe og serliga Eyðun Nolsøe seg eisini sum sangskrivarar. Á plátuni sungu beiggi teirra Niels Chr. Nolsøe og Hanus G. Johansen eisini á nøkrum av sangunum.

Í 1986 kom onnura plátan hjá Frændum. Hon bar einfalda heitið Frændur II, og hon gjørdist so mikið væl umtókt, at hon skjótt var útseld. Tað sama gjørdi seg galdandi, tá ið plátan seinni varð endurútgivin á fløgu. Plátan var eftir tátíðar máti í Føroyum óvanliga væl produserað, og við klassikarum sum Føroyar, ið mestsum hevur fingið status sum eitt alternativ til Tú alfagra land mítt, og Eros, sum Terji Rasmussen skrivaði og sang, er tað ikki so løgið.

80'ini var triðja útgávan hjá Frændum, og samstundis gjørdist hetta fyrsta føroyska fløguútgávan, ella ljómfløga, sum tað æt tá. Á plátuni endurnýttu Frændur væleydnaða formularin frá Frændur II. Plátan verður tí ikki mett at vera eins original og tann fyrra, men kortini gjørdist hon rættiliga vælumtókt.

Mítt land varð skorin eftir sama leisti sum tær báðar undanfarnu, og kanska var tað virkandi til, at hendan plátan tykist eitt sindur anonym í mun til hinar báðar. Fleiri góð løg eru tó á plátuni, og mangan vóru Mítt land (sangurin) og Uttanumtos at hoyra.

Frændur valdu í 1997 bæði at ganga teimum á møti, ið ynsktu at fáa nýtt tilfar frá bólkinum, og teimum, sum vildu hava teir bestu sangirnar á somu útgávu. Úrslitið var sera vælumtókta savnsfløgan Svart gull. At frændurnir í somu útbering fingu bøtt nøkur arrangement, ið teir vóru vorðnir ónøgdir við, kundi tú sum lurtari frøðast um sum eitt kuriosum, ella ilskast inn á, alt eftir hvussu lagið var.

Svart gull man vera fyrsta føroyska dupultfløgan, men hetta var tó ikki fyrstu ferð, at gamlar landaplágur blivu samlaðar á einari útgávu. Longu í 1970'unum skipaði Hansemann Tórgarð fyri útgávunum Vit minnast 1 og Vit minnast 2, har gomlu singulpláturnar við Simme & Co, Tey av Kamarinum, Faroe Boys og mongum øðrum kundi fáast á somu plátu.

Fyri at markera at nú vóru 20 ár liðin, síðan Frændur fyrstu ferð spældu alment, góvu teir í 2003 út eina fløguboks við teimum upprunaligu plátunum í. Boksin, ið hevði positiva heitið Eg vil elska, eg vil liva, var snøgg á at líta og man hava ligið undir mongum jólatræi, tí hon kostaði lítið meir enn ein støk fløga kostar. Anker Eli Petersen hevði prýtt húsan, so nú tóktist sirkulin eftir tjúgu hendingarík ár av vera fullfíggjaður. Anker Eli Petersen prýddi eisini húsan á Saman við tær.

Í boksini Eg vil elska, eg vil liva eru tó ikki allir sangirnir hjá Frændum. Hesi árini hevur bólkurin havt stakar sangir við á nøkrum savnsfløgum. Far so væl var á plátuni Ung 85, ið LFÚ tók stig til, og Balladan um Jésus Escuan og Tey dansa eins og skuggar vóru á fløguni Amnesty tónar. Nýggju sangirnir og nýinnspælingarnar á Svart gull eru heldur ikki við í boxini, men helst hava teir hildið, at tað hevði verið at lumpað fólk at keypt somu vøru fleiri ferð.

Bæði Steintór Rasmussen og Eyðun Nolsøe hava givið út fløgur í egnum navni. Fløgurnar Millum Frændur og Kærleikans vallaraheim hjá Steintóri Rasmussen kunnu við einum góðum vilja næstan teljast upp í Frændur pláturnar, tí Nolsøe brøðurnir eru báðir við, og sangir av hesum fløgum eru mangan við á skránni, tá ið Frændur spæla. Tað sama er galdandi við minnisfløguni Bjørn Afzelius - Sangur til frælsi.

Hesar tríggjar fløgur eru tí eisini at finna í yvirlitinum niðanfyri.

Steintór Rasmussen tók í 2004 stig til stóra tónleikatiltakið Summarfestivalurin, sum varð hildin í Klaksvík í august sama ár. Íblásturin kom m.a. frá G! Festivalinum, sum tónleikasamtakið Grót á fyrsta sinni skipaði fyri á sandinum í Syðrugøtu í 2002.

Summarfestivalurin eydnaðist so mikið væl í 2004, at festivalurin aftur varð hildin í 2005 við m.ø. Brian McFadden, Shakin' Stevens og Anne Linnet sum høvuðsnøvnum. Leygarkvøldið 6. august var helst størsta mannfjøld (8.000!) til eitt tónleikatiltak í Føroyum savnað á Vágsbø í Klaksvík. Tað verður helst trupult at savna enn fleiri fólk til eitt tónleikatiltak í Føroyum, men hvussu er og ikki, so sær út til at Summarfestivalurin í Klaksvík er komin fyri at vera.

Útgávur
 Saman við tær (1984).
 Frændur II (1986).
 80'ini (1988).
 Millum Frændur (1989).
 Mítt land (1992).
 Svart gull (1997).
 Kærleikans vallaraheim (1998).
 Bjørn Afzelius - Sangur til frælsi (2000).
 Eg vil elska, eg vil liva (2003).
 Frændur V (2009)

Planet Award vinnari - Ársins herðaklapp
Frændur vann heiðurin Ársins herðaklapp 2009, sum er ein av heiðurlønunum í árliga Planet Awards, sum Miðlahúsið og Sosialurin lata á hvørjum ári.

Keldur
 Planet.fo, Hesi vunnu Planet virðislønir.

Føroyskir tónleikabólkar
Planet Awards vinnari
Popptónleikabólkar


Baby Reagan

Baby Reagan er ein sangur, sum var við á upprunaligu LP'ini hjá Frændur, Saman við tær. Í sanginum verður táverandi amerikanski forsetin, Ronald Reagan, hartaður fyri politikkin, USA førdi í Miðamerika um hetta mundið. Steintór Rasmussen hevði brúkt lagið The Boxer hjá Paul Simon til hendan tekstin. Útgevaraforlagið hjá Paul Simon sýtti fyri at geva Frændum loyvi at útgeva sangin, hóast teir høvdu broytt melodi-linjuna nakað fyri at camouflera upprunan. - Orsaka av hesum sama banni, varð Baby Reagan tikin av plátuni, tá ið hon var endurprentað á fløgu. Útvarp Føroya sleppur heldur ikki at spæla sangin.

Um sangin á Frændur-útgávuni Saman við tær

lag: Paul Simon
orð: Steintór Rasmussen
 Steintór Rasmussen: Sang
 Hanus G. Johansen: Sang
 Niels Christian Nolsøe: Gittar
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sunleif Rasmussen: Keyboard

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Saman við tær

Saman við tær (1984) er fyrsta LP-plátan hjá tónleika bólkinum Frændur.

Upptøka: MZ ljóðteknikk, Tórshavn

Plátan er innspæld í jan/feb 1984

Plátuhúsi: Anker Eli Petersen

Útgevari: Framtíð Føroya

Løg

 Hundurin brúni (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Sangur til frælsi (orð & lag: Rodriquez - týtt til svenskt: Afzelius - týtt úr svenskum Steintór Rasmussen).
 Ráðaleysi yrkjarin (orð: Steintór Rasmussen, lag: Torberg Johannesen).
 Minnist tú gildið (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Brennivínsvinir (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Kærleiki (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Kuffert (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 (Upprunaliga:) Baby Reagan (lag: Paul Simon, orð: Steintór Rasmussen).
 Lívsmynd (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Hví situr tú so (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Saman við tær (orð & lag: Steintór Rasmussen).

Viðmerking

Baby Reagan var við á upprunaligu LP'ini. Í sanginum verður táverandi amerikanski forsetin Ronald Reagan hartaður fyri politikkin USA førdi í Miðamerika um hetta mundið. Steintór Rasmussen hevði brúkt lagið The Boxer hjá Paul Simon til hendan tekstin. Útgevaraforlagið hjá Paul Simon sýtti fyri at geva Frændum loyvi at útgeva sangin, hóast teir høvdu broytt melodi-linjuna nakað fyri at camouflera upprunan. - Orsaka av hesum sama banni, varð Baby Reagan tikin av plátuni, tá ið hon var endurprentað á fløgu. Útvarp Føroya og aðrar útvarpsrásir sleppa heldur ikki at spæla sangin.

Saman við tær (Frændur)
Føroyskar tónleikaútgávur
Frændur


Føroyskt

Føroyskt hevur fleiri týdningar:
føroyskt (lýsingarorð) merkir, at okkurt stavar úr Føroyum
føroyskt (navnorð) er eitt mál, sí føroyskt (mál)


Havnarbáturin

Havnarbáturin er eitt tíggjumannafar hjá Havnar Róðrarfelag. Báturin er hvítur og hevur bláar listar. Eins og allir hinir bátarnir hjá Havnar Róðrarfelag, so hevur hann tað eyðkenda drekastevni.

Føroyameistari
Havnarbáturin er vorðin Føroyameistari 13 ferðir, tað er met hjá 10-mannaførum. FM heitini vann hann hesi árini:
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1990
1991
1996
2001
2004
2008

Keldur

Útvortis ávísingar
 Drekin.fo

Tórshavn
Bátar
Kappróðrarbátar
Havnar Róðrarfelag


Týskt mál

Týskt (deutsch [dɔiʧ] á týskum) er eitt av vesturgermansku málunum og er millum heimsins størstu mál. Týskt er tað málið, ið flest fólk tosa í Evropa. Týskt er samstundis størsta mál í Evropasamveldinum. Yvir 100 milliónir fólk hava týskt sum móðurmál, m.a. 90 mió. í Evropa. Týskt er mest útbreidda móðurmál í Evropa eftir russiskt. Í m.a. vísindum, gransking, handilsskapi og mentan er týskt eitt týðandi mál í øllum heiminum. Týskt og føroyskt hava felags uppruna og líkjast í roynd og veru nógv. Vit siga til dømis hann, hon ella tað um øll navnorð á báðum málunum. Føroyskt og týskt eru eisini bæði fallmál, sum ger, at bygnaðurin líkist nógv. Týsk mállæra hevur so at siga eingi undantøk. Tað ger málið lætt av læra “eftir bókini.” Úttalan og stavsetingin liggja tætt upp at hvørjum øðrum. Nógv orð á føroyskum eru komin úr týskum umvegis danskt.

125 milliónir fólk kring allan heim tosa týskt, av teimum 101 millón sum fyrsta mál. Týskt verður fyrst og fremst tosað í Týsklandi, Eysturríki, Liktinstein, Luksemborg í 2/3 av Sveis, í 2/3 av Suðurtyrol (Südtirol) í Italia, í Eysturbelgia og í nøkrum býum í Suðurjútlandi í Danmark. Eisini í Namibiu verður týskt tosað av nógvum fólkum sum móðurmál. Fimtihvør íbúgvi í ES hevur týskt sum móðurmál, og næst eftir enskt er týskt vanligasta fyrsta fremmandamál í Evropa. Men eisini sunnast í Afrika og summastaðni í Suðuramerika (t.d. Espírito Santo í Brasil) eru nógv fólk, sum duga týskt. Í Namibia hevur týskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál. Eisini í hinum heimspørtunum eru týskttalandi minnilutar, m.a. í Pennsylvania í USA.

Stavraðið

Týska stavraðið er bygt á latínska stavraðið. Týskt nýtir 26 bókstavir umframt ä, ö, ü og ß.

Bókstavirnir og framburður teirra:

Mállæra

Á týskum, sum á føroyskum, eru fýra føll. Fall merkir her formur hjá kenniorðum, lýsingarorðum, navnorðum og fornøvnum. Tey einstøku liðini í setninginum krevja sítt fall. Grundlið og umsagnarlið til grundlið standa í hvørfalli, hvønnfalsávirki stendur í hvønnfalli, og hvørjumfalsávirki stendur í hvørjumfalli.

Kenniorð

Tað óbundna kenniorðið er ein (kallkyn), eine (kvennkyn) og ein (hvørkikyn), og tað bundna kenniorðið er der (kallkyn), die (kvennkyn), das (hvørkikyn) og die (fleirtal).

Tað bundna kenniorðið

Á týskum eins og á føroyskum hava vit fýra føll: hvørfall, hvønnfall, hvørjumfall og hvørsfall. Á føroyskum broytast navnorðini eftir tí falli, tey standa í, bæði tá tey eru bundin og óbundin. Á týskum fær bundna navnorðið ikki knýtt ending aftur at sær, men bundna kenniorðið, der, die, das ella die verður sett frammanfyri navnorðið og fallbent. Í hvørfalli stendur grundliðið. Grundliðið er tað ella tann, sum er ella ger okkurt. T.d. Hann er glaður, tí hon bakar pannukøkur. Umsagnarlið til grundlið stendur eisini í hvørfalli. T.d.: Hann er ein góður lækni. Í hvønnfalli stendur tann ella tað, sum nakað verður gjørt við. Vit kalla tað liðið fyri hvønnfalsávirki. T.d.: Hann málar bátin.

Her eru dømi um, hvussu navnorð bendast bundin á týskum:

Tað óbundna kenniorðið

Endingin á óbundna kenniorðinum í flestu føllum er júst sum endingin á bundna kenniorðinum. Tó hevur kallkyn í hvørkikyn og hvørfalli í hvør- og hvønnfalli onga ending. Legg til merkis har sum 1 stendur, er eingin ending. Annars eru endingarnar tær somu sum hjá tí bundna kenniorðinum. Tað óbundna kenniorðið ein bendist soleiðis:

Navnorð

Navnorð kunnu vera óbundin (ein bilur) og bundin (bilurin). Tey kunnu vera eintal (bilur, bilurin) og fleirtal (bilar, bilarnir). Á týskum verður bundna kenniorðið sett frammanfyri navnorðið og bent í føllum. Eitt bundið navnorð á føroyskum hevur ending: bátur-in, bátar-nir. Á týskum hevur navnorðið tað bundna eyðkennið frammanfyri: t.d. das Boot, die Boote. Hesi smáorðini nevna vit kenniorð. Navnorð verða altíð skrivað við stórum bókstavi.

Týsk navnorð hava fimm fleirtalsformar:

 -e: t.d.: die Steine, die Probleme
 -er: die Kinder, die Häuser

 -en: die Motoren, die Menschen
 -s: die Chefs, die Autos
 Nullending: die Lehrer, die Arbeiter

Sagnorð

Sum á føroyskum benda vit sagnorðini í trimum persónum í eintali og í fleirtali og í fimm tíðum.
 Vit býta sagnorðini sundur í bólkar:

 Hjálparsagnorðni eru trý: haben (at hava), sein (at vera) og werden (at verða, at gerast).
 Tey veikt bendu eru tey allar flestu.
 Tey sterkt bendu eru umleið 150 í tali, men tey verða nógv brúkt.
 Tey blandbendu eru átta: kennen (at kenna), nennen (at nevna), brennen (at brenna), rennen (at leypa), wenden (at venda), senden (at senda), denken (at tenka) og bringen (at taka við). T.d.: sie kennt - sie kannte - sie hat gekannt.
 Háttarsagnorðini eru seks: sollen (at skula), wollen (at vilja), dürfen (at sleppa), müssen (at noyðast), können (at kunna) og mögen (at dáma). Háttarsagnorðini eita soleiðis, tí tey siga nakað um háttin, mátan. Tey standa vanliga saman við vanligum sagnorðum og ávirka tey. T.d.: “eg má fara”, “tú kanst koma”, “hann vil sova”, “tey duga at svimja”.

Fyrisetingarorð

Fyrisetingar eru smáorð, ið sum oftast standa frammanfyri navnorð ella fornøvn og stýra teimum, t.e. gera av, hvørjum falli tey skulu standa í. Nøkur dømi: í hagan, hjá ommu, undir borðinum, til borðs, til Noregs. Fyrisetingar, sum stýra hvønnfalli eru: durch (ígjøgnum), für (fyri), gegen (ímóti), ohne (uttan) og um (rundan um).

Lýsingarorð

Lýsingarorðini standa saman við navnorðum og lýsa tey. Tey kunnu standa bæði frammanfyri og aftanfyri navnorðini: t.d. ein grønur frakki. Frakkin er grønur. Á týskum bendast lýsingarorðini ikki, tá ið tey standa aftanfyri, t.e. sum umsagnarlið til grundlið. T.d.: hann er stórur (er ist groß) ella hon er stór (sie ist groß). Men tá ið tey standa frammanfyri navnorðini, bendast týsk lýsingarorð líka nógv sum føroysk: Vit benda lýsingarorðini sterkt og veikt.

Fornøvn

Fornøvn eru orð, sum vit seta ístaðin fyri navnorð og nøvn. T.d.: Hvar er Hans? Hann er í býnum. Hann er eitt persónsfornavn. Sum á føroyskum bendast fornøvnini í øllum føllum í eintali og fleirtali.

Tygum (Sie) er fleirtal sum á føroyskum og bendist soleiðis:

Hvørfallsformurin hjá persónfornøvnunum verður ikki so nógv brúktur. Men vit siga tó á føroyskum: til mín, til tykkara, til teirra. Á týskum eitur tað til dømis “Er kam statt deiner" (hann kom ístaðin fyri teg) og “Er nahm sich ihrer an” (hann tók sær av henni).

Sambindingarorð

Bókmentir

Bøkur
 André Niclasen: Týsk mállæra á grundstigi. Tórshavn, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1992. 67 síður.
 André Niclasen: Deutsch schreiben. Tórshavn: Føroya Skúlabókagrunnur, 2001. (74 síður) - ISBN 99918-0-287-8
 Richard Kölbl: Färöisch Wort für Wort. Bielefeld: Reise Know-How Verlag, 2004. (160 síður, við orðalista føroyskt-týskt-føroyskt) - ISBN 3-89416-350-X

Orðabøkur

týskt-týskt
 Duden: Deutsches Universalwörterbuch - plus CD. Mannheim: Bibliographisches Institut, 2003. ISBN 3-411-71422-0 (1900 síður, 250.000 greinir, upplýsning um orðanýtslu, yrkisøki, stílvirði, bending,... við fløgu). (les meira...)
 Duden: Deutsch als Fremdsprache: Standardwörterbuch. Mannheim: Bibliographisches Institut, 2002. ISBN 3-411-71731-9 (les meira...)

Fleiri upplýsingar
 George O. Curme, A Grammar of the German Language, New York 1922.
 Fausto Cercignani, The Consonants of German: Synchrony and Diachrony, Milan 1979, ISBN 88-205-0185-6.
 W. B. Lockwood, German Today: The Advanced Learner's Guide, Oxford 1987, ISBN 0-19-815850-5.
 Anthony Fox, The Structure of German, Oxford 2005, ISBN 0-19-927399-5.
 Wolfgang Krischke, Was heißt hier Deutsch? – Kleine Geschichte der deutschen Sprache, München 2009, ISBN 978-3-406-59243-0.
 Peter von Polenz, Geschichte der deutschen Sprache, Berlin 2009, ISBN 978-3-11-017507-3.
 Ruth H. Sanders. German: Biography of a Language, Oxford 2010.

Ávísingar úteftir
 dwds.de - Der deutsche Wortschatz von 1600 bis heute. (Orðabók týskt)
 wortschatz.informatik.uni-leipzig.de - Wortschatz-Portal Uni Leipzig (Orðabók týskt)
 duden.de - Duden online - Onlinewörterbuch. (Orðabók týskt)
 bab.la - Language Portal (Orðabók týskt-enskt-týskt)
 German 101 German for beginners and travelers (English)
 Vokabeldatei Färöisch - Deutsch (uml. 4000 orð)
 Färöisch für Touristen (PDF-fila, 68 síður)
 Dict.Leo.org (Orðabók týskt-enskt-týskt)
 free-dictionary-translation.com

Sí eisini
 Brúkarakassin

Mál í Evropa


Frændur II

Frændur II (1986) er onnur LP-plátan hjá tónleika bólkinum Frændur.

Plátan er upptikin í LT studio

Innspæld liðug og mixað í Sweet Silence studio jan/feb 1986

Plátuhúsi: Ingi Joensen

Náttúruljóð: Ljóð & myndir

Løg

 Føroyar (sangurin) (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Bløðini spretta (orð & lag: Rani Nolsøe).
 Eros (orð: Steintór Rasmussen, lag: Terji Rasmussen).
 Ljós (orð: Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Nýggjur vetur (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Zelot (orð & lag: Rani Nolsøe).
 Kendar gøtur (orð & lag: Rani Nolsøe).
 Á, um vit (orð og lag: Eyðun Nolsøe).
 Hvítar flykrur (orð: Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Friðarsangur (orð: Rani Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Rani Nolsøe).

Føroyskar tónleikaútgávur
Frændur


80'ini

80'ini (1988) er triðja LP-plátan hjá tónleika bólkinum Frændur, og samstundis gjørdist hetta fyrsta føroyska fløgan.

Upptikin í Bløndal Studio jan-mars 1988

Produserað og arrangerað: Frændur og Óli Poulsen

Teknikk: Óli Poulsen

Løg

 80'ini (sangurin) (orð & lag: Eyðun Nolsøe).
 Millum mussarnar (orð & lag: Eyðun Nolsøe).
 Protest (orð: Eyðun Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Sangur til tína jørð (orð: Eyðun Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Eg visjón (orð & lag: Rani Nolsøe).
 Dupult song (orð: Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Satyagraha (orð & lag: Rani Nolsøe).
 Í tínum tonkum (orð: Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Til tey stressaðu (orð og lag: Eyðun Nolsøe).
 Summarmynd (orð: Steintór Rasmussen, lag: Steintór Rasmussen og Eyðun Nolsøe).

Frændur
Føroyskar tónleikaútgávur


Mítt land

Mítt land (1992) er fjórða útgávan hjá tónleikabólkinum Frændum

Plátan er innspæld í LT Studio, Tórshavn í juli/august 1991

Innspæld liðug og ljóðblandað í Media Sound Studio, Keypmannahavn februar/mars 1992

Tøkni: Jóhannus á Rógvi Joensen

Hjálpartøkningar: Niels og Flemming úr Media Sound Studio

Ljóðblandað: Peter Brander, Jóhannus á Rógvi Joensen og Frændur

Layout: Grafisk Teknistova P/f

Myndir: Ingi Joensen

Rættlestur: Jens Heldarskarð

Løg

 Mítt land (sangur) (orð & lag: Eyðun Nolsøe).
 Caissa (orð & lag: Eyðun Nolsøe).
 Uttanumtos (orð og lag: Eyðun Nolsøe.
 Vit viltust (orð og lag: Steintór Rasmussen).
 Kvøldardøggin (orð: Steintór Rasmussen og Eyðun Nolsøe, lag: Eyðun Nolsøe).
 Afrodite (orð & lag: Eyðun Nolsøe).
 Elskar tú eisini meg (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Várið og lívið (orð: Rani Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Rani Nolsøe).
 Gerandislag (orð: Eyðun Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Eyðun Nolsøe).
 Evropasangurin (orð: Rani Nolsøe og Steintór Rasmussen, lag: Rani Nolsøe).

Føroyskar tónleikaútgávur
Frændur


Hundurin brúni

Hundurin brúni er ein føroyskur sangur, ið Steintór Rasmussen hevur gjørt, hann yrkti tekstin og smíðaði lagi. Sangurin varð útgivin í 1984 og er við á tónleikaútgávuni Saman við tær.

Kunning um sangin
Orð/lag: Steintór Rasmussen
 Steintór Rasmussen: Sang
 Hanus G. Johansen: Sang
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Andras Sólstein: Trummur
 Molly: Goyggj

Keldur

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Sangur til frælsi

Sangur til frælsi er ein sangur, ið Frændur gav út á fyrstu lp-plátu teirra Saman við tær. Orð og lag eigur Silvio Rodriquez, Bjørn Afzelius týddi sangin til svenskt, Steintór Rasmussen týddi sangin til føroyskt úr svenskum.

Um Frændur-sangin Sangur til frælsi
 Hanus G. Johansen: Sang
 Niels Christian Nolsøe: Guittar
 Eyðun Nolsøe: Guittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sunleif Rasmussen: Keyboard
 Hermund Jacobsen: Trummur

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Ráðaleysi yrkjarin

Ráðaleysi yrkjarin er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin
orð: Steintór Rasmussen
lag: Torberg Johannsen
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Minnist tú gildið

Minnist tú gildið er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin á Frændur útgávuni Saman við tær

Orð: Steintór Rasmussen
Lag: Steintór Rasmussen
 Steintór Rasmussen: Sang
 Hanus G. Johansen: Sang
 Ingvør Nolsøe: Kór
 Niels Christian Nolsøe: Gittar
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Andras Sólstein: Trummur

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Brennivínsvinir

Brennivínsvinir er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin á Frændur útgávuni Saman við tær
orð: Steintór Rasmussen
lag: Steintór Rasmussen
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sharon Weiss: Blokkfloyta

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Kærleiki (Frændur)

orð/lag: Steintór Rasmussen

 Hanus G. Johansen: Sang
 Niels Christian Nolsøe: Gittar
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sunleif Rasmussen: Keyboard
 Brandur Øssurson: Saxofon
 Hermund Jacobsen: Trummur

Frændur


Kuffert

orð/lag: Steintór Rasmussen

 Steintór Rasmussen: Sang
 Hanus G. Johansen: Sang
 Rani Nolsøe: Gittar og sang
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Andras Sólstein: Trummur

Frændur


Lívsmynd

Lívsmynd er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin

Orð og lag: Steintór Rasmussen
 Steintór Rasmussen: Sang
 Hanus G. Johansen: Sang
 Hervør Jacobsen: Kór
 Jóngerð Biskupstøð: Kór
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sunleif Rasmussen: Keyboard
 Brandur Øssurson: Saxofon
 Andras Sólstein: Trummur

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Hví situr tú so

Hví situr tú so er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin

orð/lag: Steintór Rasmussen
 Niels Christian Nolsøe: Gittar og sang
 Joanna Johansen: Kór
 Eyðun Nolsøe: Gittar
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass

Føroyskur tónleikur
Saman við tær (Frændur)
Sangir


Saman við tær (sangur)

Saman við tær er ein sangur, ið er á fyrstu lp-plátuni hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur, ið nevnist Saman við tær. Plátan kom út í 1984.

Um sangin á Frændur útgávuni Saman við tær
Orð og lag: Steintór Rasmussen
 Steintór Rasmussen: Sang
 Joanna Johansen: Kór
 Niels Christian Nolsøe: Guitar
 Eyðun Nolsøe: Gittar og violin
 Jóhannus á Rógvi Joensen: Bass
 Sunleif Rasmuussen: Keyboard
 Niels Olsen: Harmonika

Frændur
Saman við tær (Frændur)


Millum Frændur

Millum Frændur (1989) er fyrsta útgávan hjá Steintór Rasmussen í egnum navni.

Plátan er upptikin í Media Sound Production, jan-mars 1989 av Peter Brander og Niels Jerl

Lagt strúkarar til rættis: Sunleif Rasmussen

Mixað: Peter Brander, Rani Nolsøe, Niels Martinussen, Steintór Rasmussen

Myndir og húsi: Jákup Oluf Ennisteig og Claus Knudtskov

Útgáva og útbreiðsla: Steintór Rasmussen og Hansemann Tórgarð

Løg

 Heimstaðið (Eg minnist mítt heim mín bý) (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Trúgvandi (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Rósa (Millum Frændur) (orð og lag: Niels Hammerlund, týtt og tillagað: Steintór Rasmussen, Eyðun Nolsøe og Rani Nolsøe.
 Fjakkarin og ferðin (orð og lag: Steintór Rasmussen).
 Dansidrotning (orð og lag: Steintór Rasmussen.
 Ellinors vísa (orð & lag: Klaus Hagerup og Sverre Kjelsberg, Føroyskað: Steintór Rasmussen).
 Sangur á tínum degi (orð & lag: Steintór Rasmussen).
 Karin (orð: Steintór Rasmussen, lag: Hanus G. Johansen).
 Arbeiðskvinnan (orð: Steintór Rasmussen, lag: Hanus G. Johansen).
 Góða góða nátt (orð og lag: Steintór Rasmussen.

Føroyskar tónleikaútgávur
Frændur


Kærleikans vallaraheim

Kærleikans vallaraheim (1998) er onnur útgávan hjá Steintór Rasmussen í egnum navni.

Upptikin og ljóðblandað í: Studio Pegasus

Høvuðsteknikari: Ingi Isaksen

Hjálparteknikarar: Erik Biskopstø, Helgi Klakkstein

Ljóðblandað: Jón McBirnie

Myndir: Olga Biskopstø, Eiler Rasmussen

Fløguhúsi, Teksthefti: Miðil

Forsíðumynd: Absalon Hansen

Løg

 Mona (orð & lag: Søren Kragh-Jacobsen, týtt: Steintór Rasmussen).
 EigSur tú (orð: Steintór Rasmussen, lag: Ingi Isaksen og Steintór Rasmussen).
 Málningur yrkjarans (orð: Steintór Rasmussen, lag: Hanus G. Johansen.
 Í kloskini (orð og lag: Steintór Rasmussen).
 Kanst tú siga farvæl (orð og lag: Steintór Rasmussen.
 Junikvøld (orð & lag: Ola Nordskar, týtt: Steintór Rasmussen).
 Ríða ranka (orð & lag: H.Chopin/S.Chopin, týtt: Steintór Rasmussen).
 Á armi mínum (orð og lag: Ola Nordskar, týtt: Steintór Rasmussen).
 (Vælkomin til) Kærleikans vallaraheim (orð: Steintór Rasmussen, lag: Rani Nolsøe).
 Sangurin í tínum hjarta (orð: Steintór Rasmussen, lag: Ingi Isaksen og Eyðun Nolsøe).

Frændur


Eg vil elska, eg vil liva

Eg vil elska, eg vil liva er ein fløgubox við teimum fýra Frændur útgávunum í. Tær eru endurprentaðar í 2004, tí nú vóru tjúgu ár liðin síðani fyrsta útgávan kom á marknaðin.

Í boxini eru:

 Saman við tær frá 1984.
 Frændur II frá 1986.
 80'ini frá 1988.
 Mítt land frá 1992.

Legg tó til merkis, at sangurin Baby Reagan av Saman við tær, ikki er við á hesi útgávu.

Frændur


Niels Finsens gøta

Niels Finsens gøta í Tórshavn er einasta gongugøta í Føroyum. Tó er hon bert partvíst gongugøta, tí hon er opin fyri einsrættaðari bilferðslu omaneftir. Royndir hava verið gjørdar at hava gøtuna sum gongugøtu burturav, men tær vóru illa dámdar.

Gøtan varð grundløgd uml. 1900 sum Nyvej (donsk nøvn vórðu nýtt tá), men stutt eftir at Niels Finsen doyði, fekk gøtan navn eftir honum.

Á gøtuni er m.a. Tórshavnar Býráð, Býarbókasavnið, Eik Banki og Sjónleikarhúsið.

Listaverk í Niels Finsens gøtu
 Hans Pauli Olsen: "Álvagentan" 2000, bronsustandmynd av álvagentu frá papírklippi eftur William Heinesen og "Traðarmaðurin" 1989, bronsustandmynd til minnis um teir menn, sum við hørðum sliti dyrkaðu traðirnar.
 Tróndur Patursson: "Ormabani" 1992, springvatn úr stáli og litaðum glasi í Havnará.
 Jens Peter Kellermann: bronsustandmynd av Hans Andrias Djurhuus 1991.
 Fridtjof Joensen: springvatn við dansandi børnum 1983 gjørt í rustfríum stáli.
 Janus Kamban: "Mand og Kvinde" 1971, "Fortælleren" 1956 framhøgd mynd úr sementi.
 Anne Marie Carl Nielsen: bronsu standmynd av politikaranum og yrkjaranum R.C. Effersøe 1933.

Keldur

Slóðir úteftir

Gøtur í Tórshavn


Ålänningens sång

Ålänningens sång er tjóðarsangur hjá Álandi.

Tekstur
1.
Landet med tusende öar och skär,
danat ur havsvågors sköte.
Åland, vårt Åland, vår hembygd det är.
Dig går vår längtan till möte!

Forngravars kummel i hängbjörkars skygd
tälja din tusenårs saga.
Aldrig förgäta vi fädernas bygd,
vart vi i fjärrled än draga
vart vi i fjärrled än draga

2.
Skönt är vårt Åland när fjärdar och sund
blåna i vårljusa dagar,
ljuvt är att vandra i skog och i lund,
i strändernas blommande hagar.

Midsommarstången mot aftonröd sky
reses av villiga händer,
ytterst i utskärens fiskareby
ungdomen vårdkasar tänder
ungdomen vårdkasar tänder

3.
Skönt är vårt Åland när vågsvallet yr
högt mot de mäktiga stupen,
när under stjärnhimlen kyrkfolket styr,
över de islagda djupen.

Ryter än stormen i stugornas ro
spinnrocken sjunger sin visa,
minnet av barndomens hägnande bo
sönerna lyckligast prisa
sönerna lyckligast prisa

4.
Aldrig har åländska kvinnor och män
svikit sin stam och dess ära;
ofärd oss hotat, men segervisst än
frihetens arvsrätt vi bära.

Högt skall det klinga, vårt svenska språk,
tala med manande stämma,
lysa vår väg som en flammande båk,
visa var vi äro hemma
visa var vi äro hemma

 Yrkjari: John Grandell
 Lag: Johan Fridolf Hagfors

Útvortis slóð
 Ljudfile (mp3)
 Ljudfile MP3 Reviews

Tjóðarsangur
Áland


Ríkisumboðið

Ríkisumboðið ella Ríkisumboðsmaðurin er sambært heimastýrislógini ovasta umboð hjá danska ríkinum í Føroyum. Ríkisumboðsmaðurin í Føroyum er ríkisins evsta umboð í Føroyum og bindiliðið millum heimastýrið og ríkismyndugleikarnar. Ríkisumboðsmaðurin hevur sæti í Løgtinginum og kann luttaka í samráðingum um øll felagsmál – tó uttan atkvøðurætt. Boð skal gevast Ríkisumboðsmanninum um avgerðir, ið tiknar verða í Løgtinginum ella Landsstýrinum og um viðtiknar løgtingslógir og aðrar avgerðir, sum tað føroyska heimastýrið tekur. Ríkisumboðið hevur sæti á Løgtingi og kann luttaka í løgtingskjakinum um felagsmál - tó uttan at hava atkvøðurætt.

Ríkisumboðið viðger nógv lógarmál, herímillum ígildissetur danskar lógir í Føroyum. Eisini viðger Ríkisumboðið sum evsta vald nógv familjumál, sum t. d. skilnað, sundurlesing, ættleiðing, mál um konu- og barnapening, ásetan av persónligari samveru við børn, loyvi um fría rættargongd, góðkenning av hjúnasáttmálum, góðkenning av rættargerðum hjá ómyndigum og fólki undir lógaldur og eisini viðgerð av heimarætti. Ríkisumboðið røktar m.a. uppgávur innan hesi øki:

 Mál um ættleiðing, sundurlesing, skilnað, samveru, barna- og konupengar, hjúnarsáttmálar v.m.
 Mál um løggilding av ríkislóggávum, millumtjóðasáttmálum v.m. fyri Føroyar.
 Mál um frían rættargang í rættarsøkum við dómstólarnar.
 Góðkenning av rættargerðum hjá ómyndugum og fólki undir lógaldur.
 Fólkatingsval.
 Útgáva av árligu frágreiðingini hjá Ríkisumboðnum, og samútgáva av "Færøsk Lovregister".

Eisini er ríkisumboðið føddur limur í nevndini fyri Dansk-Færøsk Kulturfond

Ríkisumboð síðani heimastýrisskipanin kom í gildi
Kelda:

Sí eisini

 Amtmenn í Føroyum

Keldur

Ávísingar úteftir

 Ríkisumboðsmaðurin í Føroyum

Ríkisumboð í Føroyum
Føroyskur politikkur


Tinganes

Tinganes, har Landsstýrið heldur til, býtir Havnina í tveir partar. Í Tinganesi og á Reyni eru eisini tey elstu húsini í Havn. Býráðið og Landsstýrið gera nógv fyri at varðveita henda býarpart. Handilsbygningarnir hjá kongliga einahandlinum vórðu í miðøldini bygdir í Tinganesi. Gomlu bygningarnir í Tinganesi hýsa í dag Føroya Landsstýri. Munkastovan er í tveimum hæddum á múraðari grund, 4,5 metrar breið og 5,5 metrar long, múrarnir eru 1,5 metrar tjúkkir. Eysturendin er áfastur við vesturendan á Leigubúðini. Kjallararnir undir henni eru múraðir við skilpi júst sum Kirkjubømúrurin. Stokkastovan í Tinganesi er í tí líki, hon nú er, neyvan eldri enn frá 1600-árunum.

Í Tinganesi eru gamlir bygningar. Ytsti oddin á nesinum var fyrr eitt sker, leyst frá landi. Úti á hesum skerinum varð tingið sett. Har boðaði Sigmundur Brestisson um ár 998 fyrstu ferð kristindómin í Føroyum, og har varð Karl hin Mørski dripin, hann, sum var komin higar til Føroya at krevja inn skattir fyri norska kongin Ólav Halga. Seinni varð skerið gjørt landfast, og har um vegir bygdu teir monopolhandilin (kongahandilin), sum tá var einasti handil í Føroyum. Har úti stendur enn tað gamla húsið Munkastovan, sum man vera elsta húsið í Havn, og har er hitt illa gitna fangahúsið Portugálið við spískasteini í kjallaranum. Hin gamla Havnarbygdin stóð mest á Tinganesi, har var tættbygt, húsini vóru yvirhøvur smá, og túnini krókut og trong, og so er enn.

Myndasavn

Slóðir úteftir
Byggisiðir, torshavn.fo
Tinganes, Føroyar, thingsites.com

Keldur

Tórshavn


Skansin

Havnar skansi á Stanganesi verður mettur sum eitt av fremstu fornminnum Føroya og er einasta skansaverk av sínum slag í landinum. Havnar skansi er friðaður. Magnus Heinason skal hava staðið fyri at byggja ein skansa uml. 1580, og skansin verður fyrstu ferð nevndur og staðsettur Yviri við Strond í sjókorti hjá niðurlendinginum Lucas Janszoon Waghenaer í 1583. Innaru virkini á skansanum stava helst frá 1600-talinum, meðan stjørnuskapið stavar frá tíðini eftir at Born gjørdist kommendantur í Føroyum í 1782. Havnar skansi á Stanganesi verður mettur at hava nationalan týdning sum monument og týðandi fornminni eins væl og søguligan týdning í altjóða høpi.

Fyri nøkrum árum síðani varð Skansin settur í stand; har er eitt gamalt vaktarhús og tvær kanónir frá krígnum umframt nakrar málm-kanónir frá 1782. Havnar skansi var í brúki til 1945. Fyrst sum skansi at verja Havnina og handilin úti í Havn, frá 1865 sum varðhald hjá politivaldinum og undir Seinna heimsbardaga sum høvuðsstøð hjá bretska hervaldinum. Eftir Seinna heimsbardaga fóru føroyskir myndugleikar at hugsa um, hvussu Havnar skansi kundi verða varðveittur og settur í stand, so hann kundi verða Føroya fólki at gagni sum savn og fríøki.

Søga

Hildið verður, at Magnus Heinason, tjóðarhetja og handilsmaður, í 1580 grundaði tann fyrsta skansan á sama stað, har tann núverandi aftaná fleiri broytingar fram til 1790, enn er at síggja. Skansin skuldi saman við einum battaríi ytst á Tinganesi og einum skansa innanfyri Reynagarð verja handilin ímóti fremmandum sjórænarum. Undir 2. heimsbardaga vóru Føroyar hersettar av bretum, og teir høvdu høvuðsstøð sína á skansanum.

Tórshavn


Norröna

Norröna er størsta ferðamannaskipið í Føroyum og siglir millum Havn, Hirtshals og Seyðisfjörð.

Í 2006 fór Smyril Line at tosa um at skifta út Lerwick við Scrabster, men hetta vakti stóra øsing, ikki minst frá hetlendingum, sum hava fíggjað stóran part av Norrönu. Frá summarinum 2007 fór Norröna kortini farin at sigla aðruhvørja viku til Lerwick og aðruhvørja viku til Scrabster.

Millum 2009 og 2010 sigldi Norröna bara ímillum Hanstholm, Havn og Seyðisfjörð.

2010 gavst Norröna at sigla til Hanstholm og fór í staðin at sigla til Hirtshals.

Norröna I

Tann gamla Norröna var bygd í 1973 í Rendsborg sum Gustav Wasa. Í 1983 fekk hon navnið Norröna og sigldi fyri eigaran Smyril Line millum Danmark, Føroyar, Ísland og Noreg. Hetta skipið hevði pláss fyri 1.050 ferðafólkum og 300 bilum. Avloysarin er tann nýggja Norröna (frá 2003). Men tað gamla skipið er enn undir føroyskum flaggi - sum trúboðanarskipið Logos Hope.

Norröna II

Tann nýggja Norröna er eitt luksusskip. Tað var bygt í Lübeck, og 8. apríl fór hon jomfrútúrin úr Týsklandi við kós ímóti Føroyum, har hon varð sett í rutusigling 10. apríl 2003.

164 m long og 30 m breið hevur hon pláss fyri umleið 1.500 ferðafólkum og 800 bilum. Manningin telur umleið 120.

Norröna hevur luksuskømur, stór handilsøki, góðar matstovur, barrir, dansihøli, spælipláss til børn, svimjihyl, venjingarhøll o.s.fr.

Norröna II kostaði umleið 100 mió. evrur, sum var rættiliga dýrt fyri Smyril Line, og tað gav reiðarínum fíggjarligar trupulleikar. Men tað kláraði seg, og nú er tað við íslendskum, hetlendskum og almennum stuðli tryggjað, at Norröna verður verandi eitt føroyskt skip.

Keldur

Slóðir úteftir
 Smyril-Line.fo
 Skipalistin.fo

Ferðamannaskip
Samferðsla og flutningur
Ferðavinna í Føroyum


Birgit Kleis

Birgit Kleis (3. november 1956 í Hellerup) var ríkisumboðsmaður í Føroyum frá 2001 - 2005, hon er útbúgvin cand.brom. 1982 og cand.jur. 1985.

 1985 Fulltrúi hja Fólkatingsins Umboðsmanni.
 1985 - 1986 Fulltrúi í Løgmálaráðnum.
 1986 - 1988 Fulltrúi á Ríkisumboðnum í Føroyum.
 1988 - 1995 Fulltrúi í Løgmálaráðnum.
 1995 - 2001 Skrivstovustjóri í Løgmálaráðnum.
 2001 - 2005 Ríkisumboðsmaður í Føroyum.

Føðingar í 1956
Danir
Ríkisumboð í Føroyum


Johan Michael Lund

Johan Michael Lund (føddur 2. september 1753, deyður 15. mai 1824) var løgmaður í Føroyum 1786 - 1805.

Løgmenn í Føroyum
Føðingar í 1750-árunum
Andlát í 1824


Jacob Hveding

Jacob Hveding var løgmaður í Føroyum 1772 - 1786.

Hveding, Jacob
Føðingar í 1770-árunum
Andlát í 1780-árunum


Thorkild Fjeldsted

Thorkild Fjeldsted (føddur 1740 í Íslandi, deyður 19. november 1796 í Trondheim) var løgmaður í Føroyum 1769 - 1772.

Løgmenn í Føroyum
Íslendingar
Føðingar í 1740
Andlát í 1796


Hans Jákupsson Debes

Hans Jákupsson Debes (1723-1769) var løgmaður í Føroyum 1752-1769.

Hann var bóndasonur, ættaður av Oyri, borin í heim í 1723. Hann las í ungdómsárum við lærda háskúlan í Keypmannahavn og gjørdist løgmaður Føroya í 1752. Hann var giftur við dóttir Sámal Pætursson Lamhauge, undanfarna løgmanni. Hann var fyrst varaløgmaður, og gjørdist løgmaður tá verfaðirin doyði.

Eftir hann eru tvey rit um føroysk viðurskifti: "Beskrivelse over Agerdyrkningen paa Færøerne" (1763) og "Kort underretning om Indbyggernes Handelsmaade paa Færøe" (1766). Aftast í hesi bók finna vit eina lítla yrking, "En enkemands Nattetanker ved sin Hustrues Grav", yrkt, tá kona hansara var deyð í barsilssong.

Keldur
 Løgtingið 150 – Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 366. (brotið Føroya løgmenn fram til 1816) (PDF-Download)

Løgmenn í Føroyum
Føðingar í 1720-árunum
Andlát í 1760-árunum