Pamela Anderson

Pamela Denise Anderson (fødd 1. juli 1967) er ein kanadisk-amerikonsk modell og sjónleikarinna av finskari ætt.
Hon varð fødd í Ladysmith, British Columbia í Kanada. Í 1988 flutti hon til Vancouver, sum er høvuðsstaður í British Columbia.
22 ára gomul í 1989 byrjaði hennara lívsleið sum modell, tá hon var modell fyri ølmerkið Labatt. Hon gjørdist vælumtókt og flutti til Los Angeles, USA, fyri at gerast modell í tíðarritinum Playboy. Í 1991 byrjaði hon lívsleiðina sum sjónleikarinna og fekk sítt stóra altjóða gjøgnumbrot í 1992 sum C.J. Parker í tí amerikonsku sjónvarpsrøðini Baywatch, og Pamela í sínari reyðu svimjidrakt gjørdist nærmast sereyðkenni fyri røðina.

Í 1995 giftist hon Tommy Lee, trummuláara frá heavy metal-bólkinum Mötley Crüe, saman fingu tey børnini Brandon Thomas Lee og Dylan Jagger. Ein privat sexvideofilmur hjá parinum bleiv stolin og vístur á internetinum, áðrenn parið bleiv skilt í 1998. Hin 6. oktober 2007 giftist hon Rick Salomon í Las Vegas, men søkti um hjúnaskilna longu 2 mánaðar seinni. Í januar 2014 giftust tey bæði fyri aðru ferð.

Síðan Baywatch hevur Pamela livað eitt Hollywood-lív, hon hevur aftur verið Playboy-modell, hon hevur skrivað eina sjálvævisøgu, spælt við í nøkrum filmum (m.a. Stripperella & Baywatch: Hawaiian Wedding & Borat), hon hevur innspælt eitt staklag við Bryan Adams, og so hevur hon arbeitt nógv til frama fyri hótt djórasløg. Hin 1. august 2014 kom hon til Føroya fyri at mótmæla grindadrápi. Hon luttók saman við øðrum Sea Shepherd-fólkum á tíðindafundi á Hotel Føroyum, ið felagsskapurin stroymaði beinleiðis á heimasíðu síni. Pamela er veganari.

Filmar og sjónvarpsrøðir

Filmar
 1991 – The Taking of Beverly Hills
 1993 – Snapdragon
 1994 – Raw Justice
 1996 – Naked Souls
 1996 – Barb Wire
 2002 – Scooby-Doo
 2003 – Scary Movie 3
 2003 – Pauly Shore Is Dead
 2005 – No Rules
 2006 – Borat
 2008 – Superhero Movie
 2008 – Blonde And Bloner
 2010 – Costa Rican Summer
 2011 – Hollywood & Wine

Sjónvarpsrøðir
 1992-1997 – Baywatch

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Kanadiskir sjónleikarar
Kanadiskar songkvinnur
Amerikanskar songkvinnur
Modellir
Føðingar í 1967
Amerikanarar av finskari ætt
Kanadiarar av finskari ætt


Filipinki

Filipinki var ein pólskur gentutónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1959.

Limir
 Zofia Bogdanowicz (1959 - 1967)
 Niki Ikonomu (1961 - 1970)
 Elżbieta Klausz (1959 - 1967)
 Krystyna Pawlaczyk (1959 - 1974)
 Iwona Racz (1959 - 1972)
 Anna Sadowa (1959 - 1970)
 Krystyna Sadowska (1959 - 1969)

Pólskir tónleikabólkar


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 1984

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 1984 í Stoke Mandeville og New York. Tað vóru trý ítróttafólk, ið øll vóru svimjarar, ið luttóku á leikunum: Katrin Johansen, Ólavur Kongsbak og Kristvør Rasmussen.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 1992

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 1992 í Barcelona. Tað vóru trý ítróttafólk, ið luttóku á leikunum: Durid Svensson, Tóra við Keldu og Heini Festirstein.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Christina Næss

Christina Næss er ein føroyskur svimjari. Hon er einasti persónur nakrantíð, ið hevur vunnið eitt gull heiðursmerki fyri Føroyar á Paralympisku Leikunum.

Christina umboðaði Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í Seoul, har hon kappaðist í tveimum kappingum. Hon vann heiðursmerki í báðum kappingunum, hon vann gull í 10 metrum rygg (C3 í brekbólkingini), og silvur í 400 metrum frí (C3-4).

Christina luttók ikki aftur á Paralympisku Leikunum.

Keldur

Føroyskir svimjarar
Luttakarar á Paralympisku Leikunum


Katrin Dagbjartsdóttir

Katrin Dagbjartsdóttir, fyrr nevnd Katrin Dagbjartsdóttir Johansen ella bara Katrin Johansen), er ein føroyskur svimjari, sum hevur luttikið á Paralympisku Leikunum. Hon er útbúgvin lærari og starvast sum lærari á Venjingarskúlanum í Havn. Hon er eisini politikari, stillaði upp fyri Fólkaflokkin, og sat fleiri ferðir á Føroya Løgtingi, sum varafólk fyri Óla Breckmann, Bjarna Djurholm og Finnboga Arge.

Lívsleið sum svimjari
Katrin luttók á Paralympisku Leikunum 1988 í Soul, har hon umboðaði Føroyar innan svimjing. Hon vann tvey heiðursmerki: silvur í 100 metrum frí í brekbólkinum C8 og bronsu í 100 m rygg, somuleiðis í C8.

Keldur

Føroyskir svimjarar
Luttakarar á Paralympisku Leikunum
Føroyskar kvinnur í politikki
Føroyskir politikarar
Løgtingslimir
Havnafólk


327 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr.

Árstal: 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr. 329 f.Kr. 328 f.Kr. - 327 f.Kr. - 326 f.Kr. 325 f.Kr. 324 f.Kr. 323 f.Kr. 322 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


328 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr.

Árstal: 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr. 329 f.Kr. - 328 f.Kr. - 327 f.Kr. 326 f.Kr. 325 f.Kr. 324 f.Kr. 323 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


329 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr.

Árstal: 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr. - 329 f.Kr. - 328 f.Kr. 327 f.Kr. 326 f.Kr. 325 f.Kr. 324 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


330 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr. - 330 f.Kr. - 329 f.Kr. 328 f.Kr. 327 f.Kr. 326 f.Kr. 325 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


331 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr. - 331 f.Kr. - 330 f.Kr. 329 f.Kr. 328 f.Kr. 327 f.Kr. 326 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


332 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr. - 332 f.Kr. - 331 f.Kr. 330 f.Kr. 329 f.Kr. 328 f.Kr. 327 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


333 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr. - 333 f.Kr. - 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr. 329 f.Kr. 328 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 1996

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 1996 í Atlanta. Tað var ein ítróttakvinna, ið luttók á leikunum: Ester Høj.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 2000

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 2000 í Sydney. Tað vóru tvey ítróttafólk, ið luttóku á leikunum: Heidi Andreasen og Esther Hansen.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 2004

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 2004 í Athen. Tað var ein ítróttakvinna, ið luttók á leikunum: Heidi Andreasen, svimjari. Heidi vann eitt bronsuheiðursmerki í S8 400m frí.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Føroyar á Summar Paralympisku Leikunum í 2008

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 2008 í Beijing. Tað var ein ítróttakvinna, ið luttók á leikunum: Heidi Andreasen.

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum


Føroyar á Summar-PL 2012

Føroyar luttóku á Summar Paralympisku Leikunum 2012 í London. Tað var ein ítróttamaður, ið luttók á leikunum: Ragnvaldur Jensen. Hann luttók í 100 m bringusvimjing SB14 og kom ikki í finaluna.

Svimjing

Menn

Keldur

Føroyar á Paralympisku Leikunum
2012 í ítrótti


Asta Nørregaard

Asta Elise Jakobine Nørregaard (fødd 13. august 1853 í Oslo, deyð 23. mars 1933 í Oslo) var ein norskur listamálari.

Verk

Slóðir úteftir
 Asta Nørregaard í snl.no

Norskir listamálarar
Føðingar í 1853
Andlát í 1933


Grønhólmur

Grønhólmur er ein hólmur í Føroyum. Grønhólmur er 0,4 ha til støddar.

Hólmar og sker í Føroyum
Streymoy


Victoria Beckham

Victoria Caroline Beckham (fødd Victoria Caroline Adams, 17. apríl 1974 í Harlow) er ein ensk songkvinna og vinnulívskvinna. Hon er eisini kend sum Posh Spice frá gentutónleikabólkinum Spice Girls.

Victoria Beckham er gift við David Beckham. Tey eiga fýra børn, synirnar Brooklyn Joseph (føddur 4. mars 1999), Romeo James  (føddur 1. september 2002), Cruz David (føddur 20. februar 2005) og dóttrina Harper Seven (fødd 10. juli 2011).

Útgávur

Album
 2011 - Victoria Beckham

Útvortis ávísing
 Victoria Beckham

Føðingar í 1974
Enskar songkvinnur
Spice Girls


Emma Bunton

Emma Lee Bunton (fødd 21. januar 1976 í Finchley) er ein ensk songkvinna. Hon er eisini kend som Baby Spice frá gentutónleikabólkinum Spice Girls.

Útgávur

Album
 2001 - A Girl Like Me
 2004 - Free Me
 2006 - Life in Mono

Útvortis ávísing
 Emma Bunton

Føðingar í 1976
Enskar songkvinnur
Spice Girls


Sincerely Yours

Sincerely Yours er eitt svenskt plátufelag, sum varð sett á stovn í 2005.

Tónleikabólkar og sangarar
 ceo
 jj
 Kendal Johansson
 Merely
 Nordpolen
 Sail a Whale
 Team Rockit
 Air France
 Merely
 Avner
 The Honeydrips
 Jonas Game
 Joel Alme
 Memory Tapes
 The Tough Alliance

Útvortis ávísing
Sincerely Yours

Svensk plátufeløg


Føroya Fiskimannafelag

Føroya Fiskimannafelag er eitt fakfelag fyri føroyskir fiskimenn. Felagið varð stovnað í 1911 og er harvið næstelsta fakfelag í Føroyum.

Formenn
Jan Højgaard 2007–d.d.
Óli Jacobsen 1971–2007
Erlendur Patursson 1969–1971
Erlendur Patursson 1953–1965
Daniel Klein 1940–1953
Símun Pauli úr Konoy 1911–1926

Keldur

Føroysk fakfeløg
Arbeiðsmarknaður


Lindsey Wixson

Lindsey Wixson (fødd 11. apríl 1994 í Wichita) er ein amerikonsk modell. Hon er mest kend fyri síni átøk fyri sniðgevar sum Chanel, John Galliano, Versace Vanitas, Miu Miu, Jill Stuart og Alexander McQueen.

Í juli 2014 var Wixson mett at vera nummar 20 á listanum yvir Top 50 Models Women, ið er ein listi hjá MODELS.com.

Keldur

Slóðir úteftir
  Fashion Model Directory

Amerikanarar
Modellir
Føðingar í 1994


Siri Tollerød

Siri Tollerød (fødd 18. august 1987 í Kristiansand) er ein norsk modell.

Slóðir úteftir
 Fashion Model Directory

Norðmenn
Modellir
Føðingar í 1987


Melanie Brown

Melanie Janine Brown (fødd 29. mai 1975 í Leeds) er ein ensk songkvinna. Hon er eisini kend som Scary Spice frá gentutónleikabólkinum Spice Girls.

Útgávur

Album
 2000 - Hot
 2005 - L.A. State of Mind

Útvortis ávísing
 Melanie Brown

Føðingar í 1975
Enskar songkvinnur
Spice Girls


Geri Halliwell

Geraldine Estelle "Geri" Halliwell (6. august 1972 í Watford) er ein ensk songkvinna og sjónleikari. Hon er eisini kend sum Ginger Spice frá gentutónleikabólkinum Spice Girls.

Útgávur

Album
 1999 - Schizophonic
 2001 - Scream If You Wanna Go Faster
 2005 - Passion

Útvortis ávísing
 Geri Halliwell

Føðingar í 1972
Enskar songkvinnur
Spice Girls


Ernests Gulbis

Ernests Gulbis (føddur 30. august 1988 í Jūrmala) er ein lettiskur tennisleikari.

Slóðir úteftir
 atpworldtour.com

Føðingar í 1988
Tennisleikarar úr Lettlandi


334 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr. - 334 f.Kr. - 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr. 329 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


335 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr. - 335 f.Kr. - 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr. 330 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


336 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr. - 336 f.Kr. - 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr. 331 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


337 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr. - 337 f.Kr. - 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr. 332 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


338 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 343 f.Kr. 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr. - 338 f.Kr. - 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr. 333 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


339 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr.

Árstal: 344 f.Kr. 343 f.Kr. 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr. - 339 f.Kr. - 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr. 334 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


Agnez Mo

Agnes Monica Muljoto (Agnez Mo) (fødd 1. juli 1986 í Jakarta) er ein Indonesiskur popp-songkvinna og sjónleikari. Hon fór undir lívsleið sína innan tónleikaheimin longu 6 ára gomul sum barnasangari. Hon útgav trý album sum barn og var vertur í fleiri sjónvarpssendingum. Hon hevur gjørt kontrakt við amerikanska plátufelagið The Cherry Party, ið Sony Music Entertainment eigur. Hennara fyrsta altjóða staklag, "Coke Bottle", varð útgivið í september 2013 og varð endurútgivið tíðliga í 2014 av Sony Music, saman við amerikonsku rapparunum Timbaland og T.I.

Indonesiskir tónleikarar
Indonesiskar songkvinnur
Føðingar í 1986


Carly Rae Jepsen

Carly Rae Jepsen (fødd 21. november 1985 í Mission) er ein kanadisk songkvinna og sangskrivari.

Útgávur

Stakløg
 2008 - Tug of War
 2012 - Kiss

Stakløg
 2012 - Curiousity

Útvortis ávísing
Heimasíða

Kanadiskar songkvinnur
Føðingar í 1985
Kanadiarar av danskari ætt


Gustavsberg

Gustavsberg er ein býur í Värmdö kommunu í Svøríki. Býurin, ið liggur 22 kilometrar eystan fyri miðbýin í Stockholm, hevur umleið 11 333 íbúgvar (2010).

Keldur

Slóðir

Býir í Stockholms län


Älvdalen

Älvdalen er ein býur í Älvdalens kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 1810 íbúgvar (2010).

Keldur

Býir í Dalarnas län


Hova

Hova er ein býur í Gullspångs kommunu í Västra Götalands län í Svøríki. Býurin hevur umleið 1 288 íbúgvar (2010). Býurin liggur umleið 20 km norðan fyri Töreboda og 30 km í ein landnyrðing av Mariestad.

Keldur

Slóðir

Býir í Västra Götalands län


Marius Gad

Jakob Marius Elieser Kristian Gad (f. 8. apríl 1827 í Nes prestagarði á Nesi – d. 29. oktober 1902 í Keypmannahavn) var ein føroyskur-danskur búskaparfrøðingur og politikari.

Marius Gad var sonur Jørgen Gad (1799-1879), ið var pestur á Nesi 1824-1832. Efter at hava tikið studentsprógv í Kolding í  1845 fór Marius undir at lesa stjórnarfrøði (statsvidenskabelige studier), men mátti avbróta lesnaðin meðan hann tók lut í 1. slesvigska krígnum, har hann varð útnevndur til sekondløjtnant i artillarínum (1850). Efter at hava tikið lesnaðin uppaftur gjørdist Marius Gad í 1854 cand.polit.. Hann gjørdi síðan voluntørtænastu í Krígsmálaráðnum í eina tíð og fekk seinni arbeiði í einum handislhúsi í Keypmannahavn. Í 1859 kom hann aftur í Krígsmálaráðið sum ’kancellist’. Eftir at han í 1863 varð útnevndur til premierløjtnant, bleiv han í 1864 skrivari hjá sjefinum fyri ’Armeens intendantur’ og í 1868 fulltrúi i Krígsmálaráðnum, inntil han 5. januar í 1878 varð útnevndur stjóri fyri Kongerigets statistiske Bureau, sum han stjórnaði inntil 1895, tá hann bleiv stjóri fyri ’Finansministeriets 2. Revisionsdepartement’.

Í 1856 giftist hann Emilie Agnete Foss (9. november 1825 – 3. apríl 1886), dóttur borgmeistaran Laurits Foss og Frederikke Agnete f. Smith.

Marius Gad var í tíðarskeiðnum 1854-1879 lærari í búskaparfrøði og hagfrøði (statistikk) á ’Grüners Handelsakademi’, har hann gjørdist limur í, og seinni formaður fyri, ’Kontrolkomitéen’. Frá 1877 var hann próvdómari (censor) við ’den statsvidenskabelige eksamen’ og í 1887 varð hann útnevndur limur í nýstovnaða  ’Jernbanerådet’, har hann sat til ráðið varð avtikið í 1893. Hann hevur eisini virkað sum hagfrøðiligur og búskaparfrøðiligur rithøvundur, lutvíst í ymsum tíðarritum og bløðum, lutvíst við eini lærubók í búskaparfrøði, sum kom út fyrstu ferð í 1859 og sum serliga gjørdist kend í Svøríki, og lutvíst við eini kappingarritgerð til professaraembætið í búskaparfrøði (statsøkonomi): Om Forskjellen mellem direkte og indirekte Skatter (1863) og loksins við teim sera væl skrivaðu ársritunum ”Fremstilling af Danmarks Statistik” (fyrstu ferð í 1859). Frá 1871 var hann limur í ’Landmandsbankens bankråd og delegation’.

Marius Gad varð fyrstu ferð valdur í Fólkatingið í Fredericia valdømi í 1858 og umboðaði hetta valdømið í 18 ár. Í 1879 varð hann valdur í Fólkatingið í ’Keypmannahavnar 6 valdømi’ (Københavns 6. valgkreds), sum hann umboðaði til 1895, tá hansara politiska karriera endaði. Fólkatingið valdi hann til ríkisgrannskoðara (statsrevisor) í 1864-1865 og 1866-1872. Hann varð limur í tí stóra stjórnarflokkinum inntil stjórnarskipanarbroytingina í 1866, tá hann gjørdist formaður í ’Mellempartiet’, men tá hesin flokkur varð upploystur í 1876, fór hann upp í flokkin ’Højre’.

Marius Gad bleiv Riddari av Dannebrog 1883, Dannebrogsmand 1888 og Kommandørur av 2. grad 1897 og bar m.a. eisini heiðursmerkið frá 'Nordstjerneordenen'.

Keldur
 Harald Westergaard, "Gad, Jakob Marius Elieser", í Dansk Biografisk Lexikon, København: Gyldendal 1887-1905.

Ekstern leinki
Marius Gad H. Wulff: í Den danske Rigsdag

Danskir politikarar
Fólkatingslimir
Føðingar í 1827
Andlát í 1902
Føroyskir búskaparfrøðingar


Neville Chamberlain

Arthur Neville Chamberlain (18. mars 1869 - 9. november 1940). Bretskur konservativur politikkari; forsætisráðharri árini 1937-1940.

Chamberlain er ein av mest umstríddu bretsku politikkarum í 20. øld. Hetta kemst serliga av sonevnda appeasement politikkinum ("eftirlætispolitikkinum"), sum hann førdi mótvegis Adolf Hitler frammanundan seinna heimsbardaga.

Chamberlain varð valdur í bretska parlamenti á valinum í 1918. Hann var heilsumálaráðharri 1923-29 og eitt stutt skifti í 1931 og hann var fíggjarmálaráðharri 1923-24 og 1931-37, tá hann tók við sum forsætisráharri, eftir at Stanley Baldwin hevði lagt frá sær.

Tað, sum Chamberlain fyrst og fremst verður minstur fyri, er München-avtalan, sum hann gjørdi við Hitler í 1938. Avtalan bar í sær, at Hitler slapp at hertaka fyrst Sudeterlandið og seinni alt Tjekkoslovakia uttan uppílegging.

Chamberlain legði frá sær sum forsætisráðharri 10. mai 1940 eftir at Noreg var fallið, og Winston Churchill kom í hansara stað. Chamberlain sat í kríggskabinettinum hjá Churchill, meðan hann hevði heilsuna. Chamberlain doyði av krabbameini eitt hálvt ár eftir, at hann hevði lagt frá sær, sum forsætisráðharri.

Keldur

Føðingar í 1869
Andlát í 1940
Bretskir forsætisráðharrar
Bretskir politikarar


Blaze Bayley

Blaze Bayley (føddur 29. mars 1963 í Birmingham, Ongland) er ein enskur sangskrivari, sangari og tónleikari. Hann byrjaði tónleikayrkisleið sína sum forsangari í Wolfsbane frá 1984 til 1994. Hann er best kendur frá tíðini sum forsangari í Iron Maiden frá 1994 til 1999 saman við Steve Harris, Dave Murray, Janick Gers og Nico McBrain. Síðan 2000 hevur hann framført og útgivið tónleik undir egnum navni.

Útgivið

Wolfsbane

Iron Maiden

Soloalbum

Føðingar í 1963
Enskir sangarar


Imelda Marcos

Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos (f.2. juli 1929 í Manila, Filipsoyggjar) er einkja eftir Ferdinand Marcos, fyrrverandi forseta á Filipsoyggjum. Áðrenn hon bleiv gift við Ferdinand Marcos var hon ein songkvinna og modell. Maður hennara varð ákærdur fyri at hava myrt Benigno Aquino, Jr., sum førdi til EDSA kollveltingina, sum førdi til at Ferdinand og Imelda Marcos máttu rýma av landinum. Eftir at Ferdinand var deyður, gav Corazon Aquino amnesti til Imeldu og familju hennara. Imelda Marcos hevur síðan verið aktiv í politikki, og varð vald í Umboðsmannahúsið fyri flokkin Leyte í 1995 og aftur í 2010 fyri Ilocos Norte. Hóast fleiri ákærur um korrupsjón, so hevur hon megnað at sloppi undan fongsulsdómi, og hetta hevur givið henni eyknevni Stál-summarfuglurin.

Keldur

Føðingar í 1929
Politikarar úr Filipsoyggjum
Kvinnur í politikki


Nea Salamis Famagusta FC

Nea Salamis Famagusta FC ella Nea Salamina Famagusta FC (á grikskum: Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου) er eitt fótbóltsfelag, sum hevur heimstað í býnum Ammochostos (sum eisini er kendur við navninum Famagusta), á Kýpros. Felagið hevur verið í útlegd síðan 1974, tá Turkaland hertók norðara part av Kýpros, har Ammochostos liggur. Fótbóltsfelagið hevur síðan 1974 havt fyribils heimsstað á Larnaka.

Bestu úrslitini hjá fótbóltsfelagnum Nea Salamis var sigurin í kýpriotisku steypakappingini og Cyprus FA Shield (Super Cup) í 1990. Besta plaseringin í kýpriotisku 1. deild er 3. pláss. Tey fyrstu fimm árini eftir stovnanina (1948–1953), luttók felagið í meistaraskapinum hjá Kýpros Amatør Fótbóltssambandinum. Í 1953 gjørdist felagið limur í Fótbóltssamband Kýpros, og luttók regluliga í landskappingum og steypakappingum. Felagið hevur spælt í minsta lagi 50 ferðir í landskappingini á Kýpros, og er nummar 7 av øllum feløgum ið luttaka har, tá hugt verður eftir árum sum spælt hevur verið í kýpriotisku 1. deild tilsamans.

Felagið luttók fyri fyrstu ferð í evropeiskari fótbóltskapping í 1990, tá felagið luttók í UEFA Cup Winners' Cup 1990-91. Harumframt hevur felagið luttikið í UEFA Intertoto Cup í 1995, 1997 og 2000. Fótbóltsfelagið Nea Salamis Famagusta FC er partur av ítróttafelagnum Nea Salamina Famagusta, sum varð stovnað í 1948, móðurfelagið hevur eisini flogbóltslið fyri menn.

Landskappingin

Keldur

Slóðir

Kýpriotisk fótbóltsfeløg


Paul Di'Anno

Paul Di'Anno (føddur 17. mai 1958 í London, Onglandi) er ein enskur sangari. Hann byrjaði tónleikayrkisleið sína sum forsangari og er best kendur frá tíðini sum forsangari í Iron Maiden frá 1978 til 1981. Aðrir ið vóru aktivir limir í Iron Maiden tá vóru Steve Harris, Dave Murray, Dennis Stratton og Clive Burr. Eftir at hann gavst í Iron Maiden hevur hann útgivið fleiri album, bæði sum solistur og við orkestrum sum Gogmagog, Di'Anno's Battlezone, Praying Mantis, Killers og Rockfellas.

Útgivið

Iron Maiden

Føðingar í 1958
Enskir sangarar


Ion Țiriac

Ion Ioan Țiriac (føddur 9. mai 1939 í Brașov) er ein rumenskur tennisleikari og vinnulívsmaður.

Í 2013 varð hann valdur í International Tennis Hall of Fame. Hann verður eisini nevndur 'Count Dracula' av tí at hann varð føddur í Transylvania.

Í 1970 vann hann Roland Garros í tvímansleiki saman við Ilie Nastase. Teir vunnu á Arthur Ashe og Charlie Pasarell í finaluni 6–2, 6–4, 6–3.

Hann var forseti í Rumensku Olympisku Nevndini frá 1998 til 2004. Hann hevur verið venjari fyri leikarar sum Goran Ivanišević, Marat Safin, Dinara Safina og Virginia Ruzici. Hann var venjari hjá Boris Becker frá 1985 til 1994. Hetta tíðarskeiðið vann týski tennisleikarin fimm Grand Slam kappingar.

Eftir at hann var givin sum tennisleikari og venjari, gjørdist hann vinnulívsmaður. Í 1990 stovnaði hann fyrsta privata bankan í Rumenia eftir kommunistatíðina, Banca Țiriac. Í 2010 var hann ríkasti persónur í Rumenia, og 937. ríkasti í heiminum.

Keldur

Tennisleikarar úr Rumenia
Vinnulívsfólk
Føðingar í 1939


340 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 345 f.Kr. 344 f.Kr. 343 f.Kr. 342 f.Kr. 341 f.Kr. - 340 f.Kr. - 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr. 335 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


341 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 346 f.Kr. 345 f.Kr. 344 f.Kr. 343 f.Kr. 342 f.Kr. - 341 f.Kr. - 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr. 336 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


342 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 347 f.Kr. 346 f.Kr. 345 f.Kr. 344 f.Kr. 343 f.Kr. - 342 f.Kr. - 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr. 337 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


343 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 348 f.Kr. 347 f.Kr. 346 f.Kr. 345 f.Kr. 344 f.Kr. - 343 f.Kr. - 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr. 338 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


344 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 349 f.Kr. 348 f.Kr. 347 f.Kr. 346 f.Kr. 345 f.Kr. - 344 f.Kr. - 343 f.Kr. 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr. 339 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


345 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. - 340-árini f.Kr. - 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr.

Árstal: 350 f.Kr. 349 f.Kr. 348 f.Kr. 347 f.Kr. 346 f.Kr. - 345 f.Kr. - 344 f.Kr. 343 f.Kr. 342 f.Kr. 341 f.Kr. 340 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

4. øld f.Kr.


Sven-Ingvars

Sven-Ingvars er ein svenskur tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1956.

Útgávur
 Dans i kväll (1966)
 Nu är vi här... igen (1968)
 Sven-Ingvars i Carnegie Hall (1970)
 Sven-Ingvars i Frödingland (1971)
 Man borde inte sova (1972)
 På turné (1973)
 Allt går igen (1973)
 Guld (1975)
 Playa blanca (1976)
 Åh, va skönt (1977)
 Ett vykort från Sven-Ingvars (1978)
 Apropå (1980)
 Sven-Ingvars jubileums à la carte (1981)
 Å vilka tider (1982)
 Våga - vinn (1983)
 Exposé (1985)
 Nya vindar (1987)
 Sven-Ingvars kvartett rainbow music (1989)
 Dansparty (1992)
 Allt går igen (1993)
 Två mörka ögon (1994)
 På begäran (1994)
 Byns enda blondin (1994)
 En dröm om våren (1995)
 Du flicka med vind i ditt hår (1995)
 Septemberbarn (1995)
 Kärlekens alla färger (1995)
 Lika ung som då (1996)
 Hus till salu (1997)
 Nio liv (1998)
 Älskar du mig (1999)
 Retro aktiv (2000)
 Här nere på jorden (2001)
 Guld & glöd (2002)
 Musik vi minns (2003)
 Livet är nu (2005)
 Högt i det blå (2007)
 Lycklig (2009)

Keldur

Svenskir tónleikabólkar


Eva Cassidy

Eva Marie Cassidy, fødd 2. februar 1963 í Washington, D.C., deyð 2. november 1996 í Bowie, Maryland, var ein amerikonsk songkvinna.

Cassidy sang jazz, blues, fólkatónleik, gospel og popp, og hóast hon var dugnalig sum tónleikari, so var hon, meðan hon livdi fyrst og fremst kend í heimbýi sínum, Washington. Uttanfyri heimbýin gjørdist hon fyrst kend í Stórabretlandi, har ein radiostøð byrjaði at spæla hennara tónleik. Í 2001 náddi album hennara bretsku hittlistarnar og varð seld í milliónatali. Hon var sera smaðin og tordi illa at framføra fyri nógvum fólkum, tað er nokk ein av orsøkunum til, at hon ikki gjørdist víðakend fyrr enn eftir deyða hennara.  Eva Cassidy gjørdist bert 33 ára gomul. Hon doyði av húðkrabba (malignt melanom).

Útgávur
The Other Side (1992) við Chuck Brown
Live at Blues Alley (1996)
Eva By Heart (1996) - einasta studioalbum hennara
Wonderful World (1997)
Songbird (1998) - Ein uppsamlingsfløga við sangum frá hennara fyrstu trimum útgávum.
Time After Time (2000)
No Boundaries (2001)
Imagine (2002)
American Tune (2003)
Somewhere (2008)
Simply Eva (2011)

Keldur

Føðingar í 1963
Andlát í 1996
Amerikanskar songkvinnur


Shelley Duvall

Shelley Alexis Duvall (fødd 7. juli 1949) er ein amerikanskur sjónleikari. Hon er mest kend fyri at spæla leiklutin sum Wendy í The Shining. Í 1977 spældi hon ein av høvuðsleiklutunum í 3 Women ið honn vann heiðursløn fyri í Cannes sum besta sjónleikarinnan.

Filmsleikutir
 The Shining (1977)
 Popeye (1980)

Keldur

Slóðir úteftir

 Shelley Duvall á Internet Movie Database

Føðingar í 1949
Amerikanskir sjónleikarar


Ray Walston

Herman Raymond "Ray" Walston (2. november 1914 - 1. januar 2001) var ein amerikanskur sjónleikari og skemtari. Hann er best kendur fyri at spæla høvuðsleiklutin í  My Favorite Martian. Hann spældi bæði á palli g í filmum og sjónvarpsrøðum, t.d. kann nevnast at hann spældi leiklutin sum Luther Billis (South Pacific), Mr. Applegate (Damn Yankees), J.J. Singleton (The Sting), Mr. Hand (Fast Times at Ridgemont High), Candy (Of Mice and Men) og Judge Henry Bone (Picket Fences).

Slóðir úteftir
 Ray Walston á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir skemtarar
Føðingar í 1914
Andlát í 2001


Paul L. Smith

Paul Lawrence Smith (24. juni 1936 - 25. apríl 2012) var ein amerikanskur skemtari, sjónleikari og sangari. Hann spældi ofta leiklutin sum bandittur. Hansara kendatu leiklutir eru: Hamidou, tann óndi fongsulsvørðurin í Midnight Express (1978), Bluto í Popeye (1980), Gideon í Masada (1981), og Glossu Rabban í Dune (1984).

Hann andaðist hin 25.  apríl 2012 í Ra'anana, Ísrael. Orsøkin til hví hann doyði er ikki endaliga staðfest alment.

Slóðir úteftir
 Paul L. Smith á Internet Movie Database

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sangarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1936
Andlát í 2012


Semitisk mál

Semitisk mál eru tungumál ið hoyra til semitisku greinina av afro-asiatisku málunum

Semitisk mál ið verða tosað í dag eru:

arábiskt (300 mió fólk)
amhariskt (21,8 mió fólk)
hebraiskt (7 mió fólk)
tigrinja (6,7 mió fólk)
aramæiskt (550.000 fólk).

Navnið "semitiskt" er uppkallan eftir Sem (Shem), elsta syni Nóa í Bíbliuni

Mál í Afrika
Mál í Asia


Bochotnica

Bochotnica er ein býur í landsynnings Póllandi. Końskowola hevur 1 500 íbúgvar (2010). Býurin varð stovnaður í 14. øld og liggur millum Puławy og Lublin, tætt við Kazimierz Dolny við ánna Wisła. Býurin er høvuðsbýur í Puławy Kommunu og Lublin Voivodskab.

Sí eisini

 Pólland

Býir og bygdir í Póllandi


Yohan Borðoy

Yohan Borðoy (føddur 6. juli 1988) er ein føroyskur fótbóltspælari, ið spælur við FF Giza/FC Hoyvík sum ein verjuleikari.

Fótbóltsfeløg
 2014 - í dag FF Giza/FC Hoyvík
 2010 - 2014 AB

Føroyskir fótbóltsspælarar
Borðoy, Yohan
Borðoy, Yohan


System of a Down

System of a Down er ein armenskur/amerikanskur tónleikarbólkur, ið varð stovnaður í 1995 í Amerika.

Limir í bólkinum

Núverandi limir
 Serj Tankian (sang)
 Daron Malakian (gittar & sang)
 Shavo Odadjian (bass)
 John Dolmayan (trummur) (1998-)

Fyrrverandi limir
 Ontronik Khachaturain (trummur) (1995-1998)

Útgávur
 1998 System Of A Down
 2001 Toxicity
 2002 Steal This Album
 2005 Mezmerize
 2005 Hypnotize

Amerikanskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar
Metaltónleikabólkar


Toxicity (SOAD fløga)

Toxicity er onnur fløgan hjá amerikanska bólkinum System of a Down, ið bleiv koyrd út í 2001.

Sanglisti
 1. Prison Song (3:21)
 2. Needles (3:13)
 3. Deer Dance (2:55)
 4. Jet Pilot (2:06)
 5. X (1:58)
 6. Chop Suey! (3:30)
 7. Bounce (1:54)
 8. Forest (4:00)
 9. ATWA (Air, Trees, Water, Animals) (2:56)
 10. Science (feat. Arto Tunçboyacian) (2:43)
 11. Shimmy (1:51)
 12. Toxicity (3:39)
 13. Psycho (3:45)
 14. Aerials (6:11)

2001
Tónleikaútgávur


Will Smith

Willard Christopher "Will" Smith, Jr. (føddur 25. september 1968 í Philadelphia í Pennsylvania) er ein amerikanskur sjónleikari, producari, og rappari. Smith er giftur við Jada Pinkett Smith og er pápi Willow Smith og Jaden Smith. Í apríl 2007 hildu Newsweek at Smith var tann besti sjónleikarin í Hollywood.

Slóðir úteftir
 Will Smith á Internet Movie Database
 Will Smith á Twitter

Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1968


Eminem

Marshall Bruce Mathers III (føddur 17. oktobur 1972 í St. Joseph í Missouri, upvaksin í Detroit í Michigan) eisini kendur við listanavnunum Eminem ella Slim Shady, er ein amerikanskur rappari, tónleikproducari, sangskrivari og sjónleikari.

Útgávur
 1996 - Infinite
 1999 - The Slim Shady LP
 2000 - The Marshall Mathers LP
 2002 - The Eminem Show
 2004 - Encore
 2009 - Relapse
 2010 - Recovery
 2013 - The Marshall Mathers LP 2

Amerikanskir tónleikarar
Føðingar í 1972


KSIOlajidebt

Olajde Olatunji (føddur 19. juni 1993 í Watford í Hertfordshire) er ein enskur skemtari, rappari og youtubari, ið er kendur undir listanavninum KSIOlajidebt, men hann plagar eisini at blíva kallaður KSI. KSI hevur pr. november 2020, 22 milliónir haldarar og 5.4 milliardir sýningar av YouTube rás sínari. Seinna kanalin hjá honum, JJ Olatunji, hevur pr. november 2020, 12 milliónir haldarar og 2.3 millirdir vísningar.

Føðingar í 1993
Bretskir skemtarar
Rapparar


Randy Orton

Randall Keith "Randy" Orton (føddur 1. apríl 1980 í St. Louis í Missouri) er ein amerikanskur proffesionelur wrestlari, ið arbeiður fyri World Wrestling Entertainment, Inc. (WWE). Randy Orton er 12-ferð verðinsmeistari í WWE. Hann vann Royal Rumble dystin í 2009 og vann Money In The Bank dystin í 2013.

Føðingar í 1980
Wrestlarar


Yaya Touré

Gnégnéri Yaya Touré (føddur 13. mai 1983 í Bouaké) er ein fótbóltleikari av Fílabeinsstrondini, sum spælur fyri Manchester City F.C. í Premier League, tað hevur hann gjørt síðan 2010, hann spælir eisini á A-landsliðnum hjá Fílabeinsstrondini, tað hevur hann gjørt síðan 2004. Yaya Touré er lítlibeiggi Kolo Touré og stóribeiggi Ibrahim Touré, ið doyði í juni í 2014.

Feløg
 2001-2003: Beveren
 2003-2005: Metalurh Donetsk
 2005-2006: Olympiacos
 2006-2007: Monaco AC
 2007-2010: FC Barcelona
 2010- í dag: Manchester City F.C.

Føðingar í 1983
Fótbóltsleikarar av Fílabeinsstrondini
Manchester City leikarar


Shavo Odadjian

Shavarsh "Shavo" Odadjian (føddur 22. apríl 1974 í Yerevan í Armenia) er ein amerikanskur-Armenskur sangskrivari, gittarspælari, bassistur og DJ, ið spælur bass í Grammy Award-vinnandi bólkinum System of a Down. Shavo Odadjian hevur gjørt mest av tónleika videoløðunum hjá System of a Down.

Amerikanskir tónleikarar
Armenskir tónleikarar
Føðingar í 1974


Serj Tankian

Serj Tankian (føddur 21. august 1967 í Libanon) er ein amerikanskur-armenskur sangskrivari, sangari, keyboardspælari og guitarspælari, ið singur fyri Grammy Award-vinnandi bólkin System of a Down.

Amerikanskir sangarar
Amerikanskir tónleikarar
Armenskir tónleikarar
Føðingar í 1967


Sergio Ramos

Sergio Ramos García (føddur 30. mars 1986 í Camas) er ein spanskur fótbóltsleikari, ið leikar við Real Madrid C.F. og Spanska fótbóltslandsliðnum.

Real Madrid leikarar
Føðingar í 1986
Spanskir fótbóltsleikarar


Daron Malakian

Daron Malakian (føddur 18. juli 1975) er ein amerikanskur-armenskur gittarleikari, ið leikar við bólkinum System of a Down. Hann leikar eisini gittar í Scars on Broadway við trummsláaranum frá System of a Down, John Dolmayan. Daron Malakian kláraði at lenda nr.30 á Top 100 best metal guitarists.

Føðingar í 1975
Amerikanskir sangarar


John Dolmayan

John Dolmayan (føddur 15. juli 1973 í Libanon) er ein amerikanskur/armenskur tónleikari, ið er trummusláari fyri bólkin System of a Down og eisini við hansara System of a Down vini, Daron Malakian, er hann við einum bólki sum eitur Scars on Broadway. Í 2006 bleiv John Dolmayan kosin sum ársins besti trummisláari.

Trummuset

Føðingar í 1973
Amerikanskir tónleikarar
Armenskir tónleikarar


The Undertaker

Mark William Calaway (føddur 24. mars 1965 í Houston í Texas) er ein amerikanskur wrestlari, ið brúkar listanavni Undertaker. Undertaker er 7-ferð heimsmeistari í WWE. Hann hevði eitt WrestleMania streak, sum endaði í 2014 til Brock Lesnar, metið var (Undertaker) 21-1 (WrestleMania). Hann er giftur við fyrra wrestlarindini Michelle McCool.

Føðingar í 1965
Ítróttafólk úr USA
Wrestlarar


GrindStop 2014 í Føroyum

GrindStop 2014 er eitt átak ella aksjón, ið felagsskapurin Sea Shepherd Conservation Society hevði í Føroyum tíðarskeiðið juni til oktober 2014. Í hesum sambandi vóru fólk í stórum tali komin til Føroya fyri aktivt at mótmæla grindadrápi. Tey vóru í øllum oyggjum, har ið góðkendar hvalvágir eru. Fólkini vóru úr øllum heiminum. Sea Shepherd felagsskapurin væntaði, at umleið 600 sjálvboðin fóru at skiftast um at koma til Føroyar, meðan átakið vardi. Tey sjálvbodnu hildu eyga við, um ein grind skuldi nærkast landi, og um so var at tey fingu eyga á eina grind, so skuldu syrgja tey fyri at reka hana út aftur, áðrenn føroyingar uppdagaðu grindina, og annars royndu tey at gera alt ið tey kundu fyri at forða føroyingum í at drepa grindahvalir.

Hendingar

GrindStop búmerkið
Ta fyrstu tíðina, tá Sea Shepherd fólkini komu til Føroya, gjørdist nógvir føroyingar illa við av búmerkinum, ið felagsskapurin hevði valt sær. Tey gingu í svørtum leðurjakkum við blóðdálkaðum føroyskum flaggi á rygginum, mitt í krossinum var ein skøltur, og mitt á pannuni á skøltinum vóru 2 grindahvalir umframt at tveir aðrir hvalir vóru teknaðir høgrumegin Merkið, omanfyri Merkið stóð "Sea Shepherd" skrivað við reyðum bókstavum, og niðanfyri stóð skrivað "GrindStop 2014". Nógv kjak stóðst av hesum í Føroyum, fleiri føroyingar vístu sína ónøgd, og føroysku fjølmiðlarnir gjørdu eisini vart við, at Merkið er vart við lóg frá 1959 við broytingum í 1998, har tað stendur greitt í grein 8, at eingin hevur loyvi til at gera seg inn á Merkið. Sitat úr lógini: "§ 8. Ongin má vanvirða flaggið hvørki í orðum ella gerðum. Tað er ólógligt at gera nýtslu av flagginum sum merki hjá einstøkum persónum, feløgum ella stovnum ella sum eyðkenni á atgongumerkjum ella á annan tílíkan hátt."  Nakrir dagar seinni valdi Sea Shepherd at fara burtur frá hesum búmerkinum, í staðin gjørdu tey eitt nýtt, har ið tey høvdu valt Tindhólm við blóðigum sjógvi blandað saman við teirra vanliga búmerki. Átaksleiðarin av GrindStop 2014, Scott West, segði á einum tíðindafundi, stutt eftir at Sea Shepherd var komið til Føroya, at hann var klárur til at kasta seg á sjógv ímillum ein hval og ein knív, fyri at bjarga einum hvali. Ein 24-ára gamal danskur Sea Shepherd aktivistur, Lukas Erichsen úr Keypmannahavn, hevur somu áskoðan.

Mótstøða frá kommunalum myndugleikum
Fleiri kommunur í Føroyum royndu aktivt at gera tað ringt hjá Sea Shepherd at vera í teirra kommunum, til dømis við at forða teimum í at sleppa á sjógv við bátum teirra, við at sperra bátadráttir í kommununi við stórum betongklossum. Tað gjørdi Brandur Sandoy, borgarstjóri á Sandi, men tað sama frættist úr t.d. kommunum úr Suðuroynni, aðrastaðni á Sandoynni og aðrastaðni í Føroyum. Brandur Sandoy segði eisini við in.fo, at hann eigur eitt summarhús á Sandi og at hann hevði fingið fyrispurning frá Sea Shepherd um at leiga summarhúsið Sandoynni, men tað noktaði hann teimum.

Høvdu ætlanir um at mótmæla á ólavsøku á Tinghúsvøllinum

Sea Shepherd og aðrir felagsskapir høvdu ætlanir um at mótmæla grindadrápi á tjóðarhátíð føroyinga, ólavsøkudag, 29. juli, á Tinghúsvøllinum. Tey høvdu lýst við, at tey vildu skipa fyri einari stórari mótmælisgongu, og høvdu sent eina umsókn til Tórshavnar kommunu um loyvi til at mótmæla ólavsøkudag millum klokkan 11 og 14 frammanfyri Løgtingshúsinum. Hvørki løgreglan í Føroyum ella Tórshavnar kommuna vildu tó loyva hesum, tí tað fór at oyðileggja hátíðarløtuna á Tinghúsvøllinum. Heðin Mortensen, borgarstjóri í Tórshavnar kommunu, segði við in.fo, at tað als ikki kundi koma uppá tal, at útlendskir felagsskapir fóru at fáa loyvi til at koma til Føroya fyri at mótmæla sjálvan ólavsøkudag og mitt í býnum. Í staðin fingu felagsskapirnir loyvi til at mótmæla uppi í Hoyvík. Umframt Sea Shepherd høvdu tveir týskir felagsskapir, ProWal og WDSF, lagt ætlanir um at luttaka í mótmælinum móti grindadrápi. Tá tey ikki fingu loyvi til at mótmæla mitt í Havnini, valdu teir týsku felagsskapirnir at lata vera við at koma til Føroya. Chefinspektørurin hjá løgregluni í Føroyum, Peter Thaysen, segði við Jyllands-Posten, at tey høvdu fingið fleiri ákærur frá Sea Shepherd um føroyingar, ið provokeraðu tey, men at tað ikki hevði so nógv uppá seg, tað hevði ikki verið nakað mál um harðskap. Sea Shepherd hevði meldað okkur herverk, ið skuldi vera framt móti ognum teirra, t.d. søgdu tey, at dekkini á bilum teirra vóru skorin upp, at nummarplátur vóru stolnar og at rútar vóru brotnir, har ið tey búðu.

Sea Shepherd rak eina grind til havs úr Haraldssundi

30. juli eydnaðist tað Sea Shepherd at forða einum grindadrápi, tá ein lítil grind var komin inn í sundið millum Kunoy og Borðoy og helt til beint við Hararldssund. Veðrið var ikki nakað serligt til grindarakstur tann dagin, og tað var langur vegur hjá bátum at fara úr Klaksvík og allan vegin norður um Kunoynna og síðan suður í sundið fyri at reka grindina til nærmastu hvalvág, ið var Hvannasund. Sýslumaðurin í Norðoyggjum gav boð um, at tað skuldi bíðast við at halda grindina til og bíða til veðrið væntandi bleiv betri dagin eftir. Ongin bátur var hjá grindini, ein bátur frá danska politinum kom á staðið men fór avstað aftur. Um middagstíð kom ein bátur frá Sea Shepherd á staðið, og løtu seinni rak hesin báturin grindina norður gjøgnum sundið og til havs. Dagin eftir meldaði sýslumaðurin í Norðoyggjum, Karl Johansen, Sea Shepherd til politiið fyri brot á grindakunngerðina. Karl Johansen segði við útvarpið hjá Kringvarpinum, at løgreglan onki kundi gera, tá ið báturin frá Sea Shepherd rak grindina til havs, tí at løgreglan ikki hevði nakran bát tøkan júst tá.

Føroyski havrógvarin, Livar Nysted, sá tilburðin frá landi, meðan hann var til arbeiðis í haganum í Haraldssundi, og hann skrivaði í støðudagføring síni á Facebook tann dagin um hendingina. Vágaportalurin endurgav tað ið hann skrivaði við yvirskriftini "Ikki serliga stoltur av okkum føroyingum í dag". Hann varð seinni endurgivin á in.fo, sum eisini hevði eina samrøðu við hann við yvirskiftini "Livar: Sea Shepherd bukaði okkum upp á pláss." Livar Nysted segði, at hann helt ikki, at veðrið var so ringt um morgunin tann 30. juli og at grindin var har longu klokkan 8 um morgunin. Veðrið bleiv verri út á seinnapartin, men hann meinti, at føroyingar saktans kundu havt rikið grindina norður um Nakkan (Kunoyarnakka) og inn á Hvannasund, sum er góðkend hvalvág,, áðrenn veðrið gjørdist ov ringt. Livar segði, at eftirsum ein lítil jolla hjá Sea Shepherd megnaði at koma fram til grindina um middagsleitið og reka hana til havs, so kundu størri motorbátar úr Klaksvík saktans havt klárað túrin úr Klaksvík til Haraldssund og norður aftur gjøgnum sundið. Í somu samrøðu segði Livar, at hann ikki var stoltur av, sitat: at 48.000 føroyingar lótu seg kúga av umleið 70 hippiarum.  Paul Watson fortaldi um hendingina við Haraldssund á fronsku heimasíðuni hjá Sea Shepherd

Grindaboð í Hvalba

12. august 2014 kl. 14.35 var grindaboð í Suðuroy, eftir at skiparin á  Smyrli hevði funnið eina grind við Skarvatanga og givið løgregluni boð um tað, Skarvatangi er millum Hvalba og Froðba. Í fyrstuni var tað óvist, hvaðar grindin skuldi rekast, annahvørt til Trongisvágs ella til Hvalbiar, grindin var tættari við Trongisvág, men steymurin var harður og gekk norðureftir nakað seinni. Sýslumaðurin og grindaformenninir í Suðuroy tóku tí avgerð um, at grindin skuldi rekast inn á Hvalba. Fleiri bátar sigldu út til grindina, og grindamenn úr allari oynni fóru til Hvalbiar og stóðu klárir á strondini har. Hetta grindadrápið hevði verðið tað fyrsta í Føroyum, síðan Sea Shepherd kom til Føroya við GrindStop átakinum, so stórur spenningur var um, hvørt tey fóru at blanda seg í drápið, eins og tey høvdu lovað.

Løgreglan, ið hevði fingið hjálp úr Danmark, kom úr Havnini við tyrlu og sperraði alt økið kring strondina í Hvalba. Bert royndir grindamenn fingu loyvi til at koma oman á strondina. Nøkur Sea Shepherd fólk náddu til Hvalbiar, men tey vórðu støðgað av politinum og sluppu ikki oman á strondina. Nøkur Sea Shepherd fólk, ið ætlaðu sær til Hvalbiar, yvirhálaðu ta longu køina, ið var sunnanfyri tunnilin, áðrenn grindin slapp, men hesi vóru afturhildin av vanligum borgarum, ið sperraðu bilin hjá teimum inni. Ferðsluproppur var komin í orsakað av, at nógvir bilar koyrdu gjøgnum einsporaða tunnilin, m.a. kom ein bussur frá Bygdaleiðum suður gjøgnum tunnilin, samstundis sum nógvir bilar vóru á veg norður gjøgnum tunnilin orsakað av grindini.

Tað endaði við, at grindin slapp og at tað tískil ikki bleiv nakað grindadráp. Veðrið var ikki til vildar, rættiliga nógvur vindur var og harður streymur, og grindin kavaði illa og at enda fingu grindamenninir á bátunum ikki eyga á hana aftur. Avsperringin varð tikin niður aftur og tey nógvu fólkini, ið vóru komin til Hvalbiar í grind ella fyri at eygleiða, fóru heimaftur, og bilkøin úr Hvalba gjørdist sera long, tí allir bilarnir skuldu ígjøgnum smala tunnilin aftur. Umleið 200 bilar stóðu í kø, men alt spældi tó væl av, løgreglumenn hjálptu við til at leiða ferðsluna gjøgnum tunnilin. Áðrenn grindaboðini í Hvalba 12. august høvdu fólk kjakast nógv um tað, at Sea Shepherd var í Føroyum, og at onki grindadráp hevði verið, meðan tey vóru í Føroyum. Spenningur hevði eisini verið um, hvørt løgreglan var til reiðar at forða Sea Shepherd í at órógva grindadrápi í Føroyum og at verja Sea Shepherd fólkini frá at koma til skaða undir einum grindadrápi. Dagin eftir segði Jaspur Vang, sýslumaður í Suðuroynni, at løgreglan hevði víst, at hon var klár og meðnaði uppgávuna.

Keldur

2014
Føroya søga
Sea Shepherd


Teitur Gestsson

Teitur M. Gestsson (føddur 19. august 1992) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælur sum málverji fyri Havnar Bóltfelag í 1. deild og á A-landsliðinum hjá Føroyum.

Føðingar í 1992
HB leikarar


Andrew av Fløtum

Andrew av Fløtum (føddur 13. juni 1979 í Tórshavn) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælur við Havnar Bóltfelag sum ein álopsleikari. Síðan 2001 hevur Andrew eisini spælt á A-landsliðinum hjá Føroyum.

Feløg
 Havnar Bóltfelag (1996-2003, 2007 -)
 Fremad Amager (2004-2007)

Altjóða mál
Mál og úrslit vísa málini hjá Føroyum fyrst.

Føðingar í 1979
HB leikarar


Cesar Romero

Cesar Julio Romero, Jr. (15. februar 1907 – 1. januar 1994) er ein amerikanskur skemtari, sjónleikari og sangari. Hann var aktivur innan sjónvarp og radio í umleið 60 ár. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutin sum The Joker í Batman sjónvarpsrøðini.

Leiklutir í filmum og innan sjónvarp
 The Shadow Laughs (1933)
 Strange Wives (1934)
 Cheating Cheaters (1934)
 British Agent (1934)
 The Thin Man (1934)
 Show Them No Mercy! (1935)
 Rendezvous (1935)
 Diamond Jim (1935)
 Hold 'Em Yale (1935)
 Cardinal Richelieu (1935)
 The Devil is a Woman (1935)
 Metropolitan (1935)
 The Good Fairy (1935)
 A Dream Comes True (1935)
 Clive of India (1935)
 Fifteen Maiden Lane (1936)
 Public Enemy's Wife (1936)
 Nobody's Fool (1936)
 Love Before Breakfast (1936)
 Dangerously Yours (1937)
 Wee Willie Winkie (1937)
 Armored Car (1937)
 She's Dangerous (1937)
 Ali Baba Goes to Town (1937)
 My Lucky Star (1938)
 Five of a Kind (1938)
 Always Goodbye (1938)
 Happy Landing (1938)
 The Cisco Kid and the Lady (1939)
 Charlie Chan at Treasure Island (1939)
 Frontier Marshal (1939)
 Return of the Cisco Kid (1939)
 A Little Princess (1939)
 Wife, Husband and Friend (1939)
 The Little Princess (1939)
 Hollywood Hobbies (1939)
 The Gay Caballero (1940)
 Lucky Cisco Kid (1940)
 Viva Cisco Kid (1940)
 He Married His Wife (1940)
 Week-End in Havana (1941)
 The Great American Broadcast (1941)
 Ride on Vaquero (1941)
 Tall, Dark and Handsome (1941)
 Romance of the Rio Grande (1941)
 Dance Hall (1941)
 Springtime in the Rockies (1942)
 Orchestra Wives (1942)
 Tales of Manhattan (1942)
 A Gentleman at Heart (1942)
 Wintertime (1943)
 Coney Island (1943)
 Screen Snapshots: Hollywood Victory Show (1946)
 Captain from Castile (1947)
 Carnival in Costa Rica (1947)
 That Lady in Ermine (1948)
 Julia Misbehaves (1948)
 Deep Waters (1948)
 The Beautiful Blonde from Bashful Bend (1949)
 Screen Snapshots: Motion Picture Mothers, Inc. (1949)
 Love That Brute (1950)
 Once a Thief (1950)
 FBI Girl (1951)
 Lost Continent (1951)
 Happy Go Lovely (1951)
 Lady in the Fog (aka Scotland Yard Inspector) (1952)
 The Jungle (1952)
 Prisoners of the Casbah (1953)
 Street of Shadows (1953)
 Vera Cruz (1954)
 The Racers (1955)
 The Americano (1955)
 Around the World in 80 Days (1956)
 The Leather Saint (1956)
 The Heart and the Sword (1956)
 The Story of Mankind (1957)
 The Lucille Ball-Desi Arnaz Show (1957)
 Villa!! (1958)
 My Private Secretaries (1959)
 Rawhide (1959–1965)
 Ocean's 11 (1960)
 Pepe (1960)
 Five Fingers í partinum "Counterfeit", var aldrig spælt á NBC (1960)
 Seven Women from Hell (1961)
 The Runaway (1961)
 If a Man Answers (1962)
 We Shall Return (1962)
 The Beachcomber (1962)
 Donovan's Reef (1963)
 Rawhide (1962) Parturin "The Child Woman", sum Big Tim Sloan
 The Castilian (1963)
 Saint Mike (1963)
 77 Sunset Strip (1963)
 Burke's Law (1963–1965)
 A House Is Not a Home (1964)
 Dr. Kildare (1964)
 Marriage on the Rocks (1965)
 Sergeant Deadhead (1965)
 The Man from U.N.C.L.E. (1965)
 Two on a Guillotine (1965)
 Ben Casey (1965)
 Bonanza (1965) 1 partur
 Batman (1966–1968)
 Daniel Boone (1966–1969)
 Broken Sabre (1966)
 T.H.E. Cat (1967)
 Hot Millions (1968)
 Madigan's Millions (1968)
 Once Upon a Wheel (1968)
 Get Smart (1968)
 Skidoo (1968)
 The Computer Wore Tennis Shoes (1969)
 Latitude Zero (1969)
 Midas Run (1969)
 Here's Lucy (1969)
 Crooks and Coronets (1969)
 A Talent for Loving (1969)
 Target: Harry (1969)
 Bewitched (1970)
 It Takes a Thief (1970)
 The Red, White, and Black (1970)
 Julia (1970)
 The Jimmy Stewart Show (1971–1972)
 Alias Smith and Jones (1971–1972)
 Nanny and the Professor (1971)
 The Last Generation (1971)
 Mooch Goes to Hollywood (1971)
 Now You See Him, Now You Don't (1972)
 The Mod Squad (1972)
 The Proud and the Damned (1972)
 Chase (1973)
 The Spectre of Edgar Allan Poe (1974)
 Ironside (1974)
 Banacek (1974)
 The Haunted Mouth (1974)
 Timber Tramps (1975)
 Medical Center (1975)
 The Strongest Man in the World (1975)
 Ellery Queen (1976)
 Carioca Tiger (1976)
 Mission to Glory: A True Story (1977)
 Chico and the Man (1977)
 Vega$ (1978)
 Buck Rogers in the 25th Century (1979)
 Fantasy Island (1979–1983)
 Charlie's Angels (1980)
 Matt Houston (1982)
 Magnum, P.I. (1983)
 Hart to Hart (1983)
 The Love Boat (1984–1986)
 Flesh and Bullets (1985)
 Riptide (1985–1986)
 Lust in the Dust (1985)
 Berrenger's (1985)
 Falcon Crest (1985–1988)
 Murder, She Wrote (1985, 1992)
 Judgement Day (1988)
 The Tracey Ullman Show (1988)
 Babes (1990)
 The Golden Girls (1990)
 Jack's Place (1992)
 Carmen Miranda: Bananas is My Business (1995) (dokumentar)

Slóðir úteftir
 Cesar Romero á Internet Movie Database

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sangarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1907
Andlát í 1994


Burgess Meredith

Oliver Burgess Meredith (16. november 1907 – 9. september 1997) var ein amerikanskur sjónleikari og leikstjóri í teatri, á filmi og innan sjónvarp. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla The Penguin í Batman og boksaravenjaran Mickey Goldmill í filmrøðini Rocky.

Keldur

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1907
Andlát í 1997


Frank Gorshin

Fraklin John "Frank" Gorshin, Jr. (5. apríl 1933 – 17. mai 2005) var ein amerikanskur sjónleikari og skemtari. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutin sum The Riddler í Batman sjónvarpsrøðini.

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1933
Andlát í 2005


Eartha Kitt

Eartha Mae Kitt (17. januar 1927 – 25. desember 2008) var ein amerikanskur skemtari, sjónleikari og sangari, sum m.a. var kend fyri sín sermerkta sangstíl og fyri sangin "C'est Si Bon" frá 1953 og uppruna útgávuna av kenda jólasanginum "Santa Baby", frá 1953. Báðir sangirnir náddu amerikanska Top 10 hitlistan.

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sangarar
Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1927
Andlát í 2008


David de Gea

David de Gea Quintana, føddur 7. november 1990 í Madrid er ein spanskur fótbóltsleikari, ið spælur við enska Premier League felagnum Manchester United F.C. og A-landsliðinum hjá Spania sum málverji. Hann byrjaði sína fótbóltsyrkisleið í spanska La Liga felagnum Atlético Madrid, fyrst á næstbesta liðnum og so á besta liðnum. Hann skifti til Manchester United í 2011.

Titlar
Atlético Madrid
UEFA Europa League (1): 2009–10
UEFA Super Cup (1): 2010

Manchester United
Premier League (1): 2012–13
FA Community Shield (2): 2011, 2013

Spanskir fótbóltsleikarar
Føðingar í 1990


Plastnoist

Plastnoist var ein føroyskur rokkbólkur, sum varð stovnaður umleið 1988 av brøðrunum Kaj Klein og Karl Anton Klein.

Føroyskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar


Fredrika

Fredrika er ein býur í Åsele kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 215 íbúgvar (2010).

Keldur

Slóðir

Býir í Västerbottens län


Joan Rivers

Joan Alexandra Rosenberg (née Molinsky; 8. juni, 1933 – 4. september, 2014) var ein amerikanskur sjónleikari, skemtari, rithøvundur og sjónvarpsvertur. Hon var best kend sum stand-up skemtari, fyri at vera ein av teimum ið hýstu E! mótasýningina Fashion Police, og fyri at spæla við í reality sjónvarpsrøðunum Joan & Melissa: Joan Knows Best? saman við dóttrini, Melissa Rivers.

Bøkur
Having a Baby Can Be a Scream, útgivin 1974, Forlag: J.P. Tarcher (Sjálvhjálp/Humor)
The Life and Hard Times of Heidi Abromowitz - útgávuár: 1984. Forlag:Doubleday|isbn=978-0385293594}} (Humor)
Enter Talking - útgávuár: 1986. Forlag: Dell Publishing Co |isbn=978-0440122449 (Sjálvsævisøga)
Still Talking - útgávuár: 1991. Forlag: Random House, isbn=978-0394579917 (Sjálvsævisøga)
Jewelry by Joan Rivers - útgávuár: 1995. Forlag: Abbeville Press, isbn=978-1558598089 (Non-Fiction)
Bouncing Back: I've Survived Everything ... and I Mean Everything ... and You Can Too! - útgávuár: 1997, forlag: HarperTorch isbn=978-0061096013
From Mother to Daughter: Thoughts and Advice on Life, Love and Marriage - útgávuár: 1998. Forlag: Birch Lane Pr;|isbn=978-1559724937 (Sjálvhjálp)
Don't Count the Candles: Just Keep the Fire Lit! - útgávuár: 1999. Forlag: HarperCollins|isbn= 978-0060183837 (Sjálvhjálp)
Murder at the Academy Awards (R): A Red Carpet Murder Mystery - útgávuár: 2009, forlag: Pocket isbn=1416599371 (Fiksjón)
Men Are Stupid...And They Like Big Boobs: A Woman's Guide to Beauty Through Plastic Surgery - útgávuár: 2009, isbn=141659924X (Ikki-Fiksjón)
I Hate Everyone...Starting with Me - útgávuár: 2012. Forlag: Berkley Trade, isbn=978-0425255896 (Humor)
Diary of a Mad Diva - útgávuár: 2014. Forlag: Berkley Publishing Group, isbn=978-0425269022 (Humor)

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir rithøvundar
Føðingar í 1933
Andlát í 2014


Svimjisamband Føroya

Svimjisamband Føroya er eitt sersamband fyri svimjifeløg í Føroyum og er limur í ÍSF. Svimjisamband Føroya varð stovnað í 1980.

Nevndin

Jon Hestoy, formaður
Rókur í Jákupsstovu,næstformaður
Anni á Hædd, skrivari
Hanna í Horni, nevndarlimur
Sørin Djurhuus, nevndarlimur
Eyðun Húsgarð, tiltakslimur
Djóni Dalsgarð, aðalskrivari

Limafeløg

Flot
Fuglafjarðar Svimjifelag
Havnar Svimjifelag
Reysti
Susvim
Ægir

Keldur

Sersambond í Føroyum
Svimjing í Føroyum


Lars Ulrich

Lars Ulrich (føddur 26. desember 1963 í Gentofte) er ein danskur tónleikari, ið spælir á trummur í bólkinum Metallica, ið hann var við til at skapa saman við sangaranum James Hetfield.

Danskir tónleikarar
Føðingar í 1963
Metallica


Metallica

Metallica er ein amerikanskur bólkur, ið byrjaði í 1981 (í Los Angeles í Kalifornia) og leikar enn í dag. Bólkurin hevur fýra limir: James Hetfield (sangur og gittar), Kirk Hammett (gittar), Robert Trujillo (bass) og Lars Ulrich (trummur). Metallica hava givið níggju album, níggju Grammies, 26 musikvideo og 37 singlar út síðan bólkurin byrjaði. Teirra album Metallica, ið eisini er kent sum "Black Album" hevur selt yvir 20 milliónir og er vátta 16x platinum av Recording Industry Association of America (RIAA) í 13. December, 2012.

Byrjanin, Kill 'Em All (1981-83)
Metallica byrjaði í Los Angeles, Kalifornia í 1981, tá ið Lars Ulrich koyrdi eina lýsing í blaðið "The Recycler", ið las: "Drummer looking for other metal musicians to jam with Tygers of Pan Tang, Diamond Head and Iron Maiden." ("Trummuspælari, ið leitar eftir aðrir metal tónleikarir at spæla Tygers of Pan Tang, Diamond Head og Iron Maiden saman við") James Hetfield svaraði lýsingina við at ringa til Lars. James var ógvuliga smæðin tá hann var ungur, og mátti fáa eitt skump frá vinmannin Hugh Tanner. Aftaná Lars og James høvdu spælt saman, sóu teir møguleikar. Teir fóru at taka ein sang upp til Metal Massacre hjá Metal Blade Records. Teir fingu vinin, Ron McGovney at spæla bass, og Dave Mustaine (nú Megadeth) á gittar. Sangurin fekk nóg nógva uppmerking til at spæla teirra fyrsta framførslu í 1982. Lars fekk Ron Quintana at finna uppá nøvn til teir. Til endans kundi hann velja ímillum MetalMania og Metallica, har hann valdi tað seinna. Metallica var enduliga stovna.

James og Lars vóru ónøgdir við Ron McGovney, og ætlaðu at skifta hann út. Á ein túr í Whisky A Go Go, ein bar í Hollywood, hoyrdu teir Cliff Burton spæla. Báðir James og Lars elskaðu tað ljóði Cliff fekk sín bass at gera. Teir fóru upp til hann og prátaðu um hann vildi vera við í bólk teirra. Cliff var við uppá tað, men hann vildi hava teir at flytta til San Francisco. Cliff Burton kom uppí Metallica, og teir fluttu. Tá vóru teir klárir at geva eitt album út, tó funnu teir útav at teir ikki høvdu nóg nógvan pening til at upptaka tað. Megaforce Records góvu teimun møguleikan at taka fløguna upp. Tá teir skuldu byrja at taka upp, blakaðu teir Dave Mustaine út úr bólkinum vegna hansara alkahol misnýtslu, ið seinni leiddi til ein beiskan Dave seinni í árini. Hann dámdi ikki Kirk Hammet, tí hann helt hann stjala sítt pláss. Sama dag fingu teir Kirk Hammet at taka yvir. Kirk fekk boð tá hann bleiv ringdir upp, meðan hann sat á vesi 1. Apríl og helt tað var aprílsnar, men kom kortini. Teir vóru klárir at gera fløguna uttan fleiri trupulleikar. Tá teir vóru lidnir, máttu teir komu upp við navn til fløguna. Teir høvdu avtalt at fløgan skuldi eita "Metal Up Your Ass", men tað hildu Megaforce Records ikki teir kundu geva út og Cliff svaraði skemtiliga "Kill 'em all" til Megaforce, tí teir ikki vildi geva eitt óhóskandi navn út. Á henda hátt kom navnið á fyrstu fløguna hjá Metallica. Saman við Raven byrjaðu teir ein tour, ið æt Kill 'Em All for One.

Ride the Lightning, Master of Puppets (1984-1986)
Í byrjanin av 1984 koyrdu Metallica runt í Holland saman við bólkinum Venom. Seinni á árinum gjørdu teir fløguna Ride the Lightning. Fløgan var tikkin upp í Sweet Silence Studios í Danmark og bleiv koyrd út Augustmánaðin, 1984 og rakti nr. 100 á Billboard 200. Í Septemburmánaðin sá stjórin á Elektra Records, Michael Alago, Metallica spæla. Hetta vakti undran hjá honum, ið leiddi til Metallica blivu skrivdir til Elektra. Bólkurin byrjaði at vaksa skjótt og teir byrjaðu eisini sítt fyrsta tour í Evropa og fóru so aftur til Amerika fyri ein annan tour saman við W.A.S.P. og í 1985 spældi teir eina stóra konsert, Monsters of Rock, saman við Bon Jovi og Ratt, í Ongland, har ið 70.000 fólk komu at lurta. Triðja fløguna hjá Metallica, Master of Puppets, ið eisini var tikkin upp í Sweet Silence Studios í Danmark, var koyrd út í 1986. Tað var kalt í rúminum, teir spældi fløguna inn, ið mangt annað gav trummirnar eitt annað ljóð. Fløgan er ofta tosa um sum bestu fløguna hjá Metallica.

Seinni á árinum 1986 koyrdu Metallica í ein bus í Svøríki í samanhang við teirra 'Damage Inc.' tour. Í bussinum spældu Kirk og Cliff kort um hvør fekk ovara song, har Cliff vann. Tíðverri koyrdi bussurin útav vegnum og Cliff var sendur úr vindeyga og undir bussin, ið kom dettandi aftaná. Fólkini við bussin royndu at fáa bussin av honum við kranabil, men tó mistu teir bussin, ið lendi á Cliff enn einaferð og hann doyði á staðnum.

Útgávur
 1983 - Kill 'Em All
 1984 - Ride the Lightning
 1986 - Master of Puppets
 1988 - ...And Justice For All
 1991 - Metallica
 1996 - Load
 1997 - Reload
 2003 - St. Anger
 2008 - Death Magnetic
 2016 - Hardwired...to Self-Destruct
 2023 - 72 Seasons

Amerikanskir tónleikabólkar
Metallica


Lýðveldið Karelia

Lýðveldið Karelia, (Russiskt: Респубилка Карелия (Respublika Karelija), Karelskt: Karjalan tazavaldu, Finskt: Karjalan tasavalta, Vespiskt: Karjalan tazovaldkund) er eitt russiskt lýðveldi (republikk) í útnyrðings Russlandi. Karelia er eitt sokallað autonomt lýðveldi í  Russiska sambandsríkinum. Lýðveldið Karelia er tann eystari parturin av søguliga landslagnum Karelia (Karelen), og verður stundum kallað Eystur-Karelia (Östkarelen).

Evropa
Asia
Russland


Richard Kiel

Richard Dawson Kiel (13. september, 1939 - 10. september, 2014) var ein amerikanskur sjónleikari og skemtari, best kendur fyri sín leiklut sum Jaws í fleiri James Bond filmum.

Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1939
Andlát í 2014


Marlon Brando

Marlon Brando (føddur 3. apríl 1924 í Omaha í Nebraska - deyður 1. juli 2004 í Los Angeles í Kalifornia) var ein amerikanskur sjónleikari.

Filmografi
 1950: The Men
 1951: A Streetcar Named Desire
 1952: Viva Zapata!
 1953: Julius Caesar
 1953: The Wild One
 1954: On the Waterfront
 1954: Désirée
 1955: Guys and Dolls
 1956: The Teahouse of the August Moon
 1957: Sayonara
 1958: The Young Lions
 1959: The Fugitive Kind
 1961: One-Eyed Jacks
 1962: Mutiny on the Bounty
 1963: The Ugly American
 1964: Bedtime Story
 1965: Morituri
 1966: The Chase
 1967: A Countess from Hong Kong
 1968: Candy
 1969: The Night of the Following Day
 1969: Burn!
 1970: King: A Filmed Record... Montgomery to Memphis
 1972: The Godfather
 1972: Last Tango in Paris
 1976: The Missouri Breaks
 1978: Superman
 1979: Apocalypse Now
 1980: The Formula
 1989: A Dry White Season 1990: The Freshman 1992: Christopher Columbus: The Discovery 1995: Don Juan DeMarco 1996: The Island of Dr. Moreau 1997: The Brave 1998: Free Money 2001: The Score''

Slóðir úteftir

 Marlon Brando á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1924
Andlát í 2004


Marianne Clausen

Marianne Clausen (fødd 1947, deyð 17. september 2014) var ein danskur tónleikafrøðingur og kórleiðari. Hon er best kend fyri sítt granskingararbeiði í føroyskum siðbundnum tónleiki. Arbeiði hennara fevndi um niðurskriving av upptøkum av kingosangi, kvæðum, vísum og skjaldrum. Hon gav út sítt lívsverk, sum kom í fýra bókum frá 2003 til 2012. Hon varð heiðra í Føroyum fyri hetta arbeiði, hon fekk  Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens í 2003 og Heiðursgávu landsins í 2012. Hon hevur eisini gjørt munagott arbeiði við at niðurskriva løgini eftir Regin Dahl. Marianne stjórnaði føroyska kórinum í Keypmannahavn, Húsakórið, í fleiri ár.

Útgávur
2014 - Føroya ljóð Sound of the Faroes, 280 føroysk løg, Forlagið Stiðin gav út, 319 síður, tvær fløgur við upprunaupptøkum til 67 nótadømi fylgja við bókini.Tróndur Patursson hevur gjørt kápumyndina, ISBN: 978-99918-42-73-8
2012 - Skjaldur rímur og ramsur Faroese skjaldur and rhymes, Stiðin, 257 síður, ISBN: 978-99918-42-67-7
2010 - Vísuløg í Føroyum Danish folk ballads in the Faroes, Stiðin, 506 síður, ISBN: 9789991842592
2006 - Andlig vísuløg í Føroyum Spiritual songs in the Faroes, Forlagið Stiðin, 542 síður, ISBN: 978-99918-42-41-1
2003 - Føroya kvæði VIII - Løgini
1995 - Hundredesyv visebogen. - H.N.Jacobsens bókahandil gav út. 280 síður

Heiður
2012 - Heiðursgáva landsins
2010 - Heiðursbræv Musikklærarafelagsins
2003 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens

Keldur

Danskir rithøvundar
Føðingar í 1947
Andlát í 2014
Kórleiðarar


Stálormur

Stálormar (latín Anguis fragilis) eru ikki rættiligar slangur, men eðlur. Sum tær eru mentar, hava summar eðlur, eitt nú stálormurin, mist útlimirnar. Teir verða nevndir so, tí kroppurin skyggir sum stál. Teir eru mest í kjarri og á viðaveingi í Evropa, í Útsynningsasia og í Norðurafrika. Teir taka eiturkoppar, sniglar og skordýr. Stálormur verður einar 50 cm langur. Teir verpa ikki sum flestar aðrar eðlur, men leggja livandi, fullbúnar ungar.

Skriðdjór


Krossfiskar

Krossfiskar (frøðiheiti Asteroidea) eta sjósniglar, skeljar, sjósvampar, koralldýr og onnur dýr. Teir nýta súgskálirnar á undirborðinum á ørmunum, tá ið teir flyta seg. Tindar eru á kroppinum og ørmunum. Á havsbotni liva krossfiskar, slangukrossfiskar og aðrar tindahúðir í hópatali. Krossfiskar verða úr 8 cm og upp í 1 m. í tvørmát. Krossfiskar hava vanliga fimm armar. Igulker líkjast krossfiskum, ið hava lagt armarnar upp og saman ímóti miðjuni, so tey eru rundvaksin. Krossfiskar hava smáar, rundaðar nabbar og kálkplátur í húðini. Krossfiskar eta t.d. skelja- og koralldýr. Bæði krossfiskar og igulker skríða á smáum súgfótum. Súgføturnir hava samband við vatnræsaskipan, ið pumpar vatn út í súgføturnar, tey seta út ígjøgnum smá hol í kálkskelini. Súgføturnir verða styttri ella longri, sum trýstið í teimum er. Igulker kunnu tí taka seg upp eftir steyrrøttum klettum, og krossfiskur fær við súgskálunum togað skeljarnar á skeljadýri sundir og etið tað. Flestir partar á krossfiski vaksa út aftur og serliga armarnir. Missir hann ein arm, er hann vaksin út aftur eftir tveimum vikum. Í miðjun undirborðinum eru munnurin og magin á krossfiskinum, og gotið er omaná. Nervalagið, meltingarleiðin og vatnræsaskipanin greina seg út í allar armarnar.

Vanligi krossfiskurin togar við súgfótunum á ørmunum skeljarnar sundur. Tá ið skeljadýrið maktast, noyðist tað at gapa. So smoyggir krossfiskurin magan inn ímillum skeljarnar og letur sodningarvætu í tað, og sýgur tað bleyta dýrið í seg. Krossfiskur etur m.a. skeljadýr, og hann nýtir súgføturnar at opna skeljarnar. So trýstir hann magan inn ígjøgnum opið og etur fongin.

Djór


Valdstríbýti

Sambært læru um tríbýti av valdinum er tað so, at lóggevandi, útinnandi og dømandi virka atskilt fyri at sleppa undan valdsmisnýtslu. Teir tríggir stovnarnir, sum býta valdið í landinum – lóggevandi-, útinnandi- og dømandi valdið – skulu ansa eftir hvør øðrum og tryggja eina javnvág (checks and balances á enskum). Charles de Montesquieu legði tað fram fyri meira enn hálvt triðja hundrað árum síðan, helst íblástur av tankagóðsinum hjá Platon og næmingi hansara Aristoteles. Kendi fraklendingurin tvíhelt ikki um hetta tríbýtið, var tørvur á fleiri vøldum, eitt nú at fíggjargeiri og tjóðbanki gjørdust eitt vald, so var tað ein møguleiki hjá teimum, sum hildu seg hava tørv á hesum. So kjølfestur er hesin hugburðurin um tríbýtið av valdinum kortini vorðin, at hann er grundfestur í flestu stjórnarskráum á okkara leiðum. Býtið ímillum tað lóggevandi-, útinnandi- og dømandi valdið í samfelagnum. Hjá Aristoteles er tað góða samfelagið eisini ein blanding av fámannaræði og fólkaræði. Hesa stýrisskipan nevnir hann politeia, sum merkir forfatning, stjórnarskipan ella konstitutión. Politeia stendur fyri tað ”góða” meirilutastýrið, blandað við pørtum av fámannaræði og stýri undir lógini. Politeia er tað stýrisskipanarslagið, har fólkið stýrir til felags gagn. Ein slík blandingsstýrisskipan skapar eina valdsjavnvág.

Heimastýrislógin skilir sundur málsøkini viðvíkjandi Føroyum í sermál, har Àki Dam var fremstur. Løgtingið hevur lóggevandi og Landsstýrið útinnandi valdið, og felagsmál, sum vera fyrisitin av ríkismyndugleikunum. Millum annað er umhvørvi og samferðsluviðurskifti sermál, meðan til dømis løgregla, ákærumyndugleiki og rættargangs- og revsilóg eru felagsmál. Stýrisskipanarlógin ásetir innanhýsis valdsbýtið í Føroyum. Nevndin vísir á, at skipanin í okkara grannalondum við tríbýti av valdinum millum lóggevandi, útinnandi og dømandi valdið ikki er galdandi í Føroyum. Dømandi valdið er hjá dómstólum ríkisins. Hetta er felagsmál, sum heimastýrið ikki hevur yvirtikið, og løgting og landsstýri hava onga ávirkan á dømandi valdið. Lóggevandi og útinnandi valdið er hjá løgtinginum. Tó hevur landsstýrið stóran part av fyrisitingini um hendi, men tað má geva seg undir løgtingsins avgerðir og hevur ikki endaligt fyrisitingarligt vald.

Stjórnmálafrøði


ES-Parlamentið

ES-Parlamentið ella Evropa-tingið er einasti stovnur í ES, sum hevur beinleiðis mandat frá borgarunum. Teir 751 limirnir eru býttir sundur í sjey bólkar ella “flokkar”. Parlamentið umboðar fólkið í ES. Parlamentið skal umrøða, góðkenna og evt. broyta uppskotini frá Kommissiónini: uppskotini frá Kommissiónini fara fyrst til Parlamentið, har tey antin verða vrakað, góðtikin ella broytt. Eins og í Løgtinginum verða uppskot beind í ymiskar nevndir. Verða uppskotini ikki vrakað, fara tey síðani víðari til ES-Ráðið, sum eisini skal góðkenna tey. Harumframt velur Parlamentið kommissiónsformannin og skal góðkenna alla Kommissiónina. Parlamentið hevur sostatt beinleiðis ávirkan – og tey smáu londini eru greitt yvirumboðað. Øll limalond fáa í minsta lagi seks limir, og jú fleiri fólk búgva í einum landi, jú færri limir fær landið fyri hvønn íbúgva. Høvdu Føroyar verið sjálvstøðugur ES-limur, høvdu vit í 2014 havt krav um seks tinglimir.

ES
Tjóðarting


ES-Kommissiónin

ES-Kommissiónin ella Evropakommissiónin kann kallast “stjórnin” í ES. Hon umboðar ES yvirskipað, og skal ikki taka tjóðskaparlig atlit. Teir 27 kommisserarnir eru ikki valdir, men útnevndir av limalondunum. Tað er í ES-kommissiónini, at ES-lóggávan byrjar. Hetta er tann valdsmesti og størsti stovnurin við 25.000 fólkum í starvi. Kommissiónin hevur initiativrættin - tað merkir, at bara hon hevur rætt at seta fram uppskot um nýggja ES-lóggávu. Síðani skal henda lóggáva góðkennast og tillagast av Evropatinginum og ES-Ráðnum. Hvørt land hevur sín kommisser, og áðrenn eitt uppskot verður sent til Ráðið og Tingið, skal meirilutin av teimum 27 kommisserunum siga gott fyri tí. Kommiserarnir eiga ikki at umboða sítt egna limaland, men arbeiða fyri alt ES sum heild, og tí átti tað í prinsippinum ikki at gjørt nakran um, um eitt land sleppur at velja ein kommisser ella ikki. Kommiserarnir eiga ikki at umboða sítt egna limaland, men arbeiða fyri alt ES sum heild, og tí átti tað í prinsippinum ikki at gjørt nakran um, um eitt land sleppur at velja ein kommisser ella ikki. Tá stjórnin í einum landi hevur útnevnt ein persón, so kemst neyvan uttan um, at hetta ávirkar loyalitetin hjá viðkomandi. Tann sannroynd, at øll kenna best til viðurskiftini í egnum landi, hevur  eisini týdning. Og at kommisserar ofta eru virknir politikarar, sum eisini ætla sær eina politiska yrkisleið í heimlandinum tá tíðin í Kommissiónini er av (sum t.d. danski kommisserurin Ritt Bjerregaard er dømi um), ger helst eisini, at heimlandið mangan er frammarlaga í huganum.

Í 2014 verður talið á kommisserum eftir ætlan lækkað, so bert 2/3 av londunum hava egnan kommisser í senn. Tað kann broyta støðuna. Fyri tað fyrsta fær hvør kommisserur tá størri ábyrgd, størri fokus verður á hvønn einstakan – og limalond, sum ikki eru umboðað beinleiðis í Kommissiónini, fara helst at vera meira kritisk mótvegis kommisserum, sum eru undir illgruna um at taka tjóðskaparlig áhugamál fram um heildina.

ES


ES-Ráðið

ES-Ráðið ella Ráðharraráðið (enskt: Council of the European Union ella Council of Ministers) er eitt samstarvsráð fyri ES. Tað er í ES-Ráðnum, at áhugamálini hjá limalondunum skulu røkjast, og tí er tað eisini her, at fyrimunirnir við egnum limaskapi mugu metast at vera størst. Limir í ES-Ráðnum eru stjórnirnar í limalondunum, sum verða umboðaðar av ymiskum ráðharrum – alt eftir, hvørji mál eru til viðgerðar. Eru tað umhvørvismál, møta teir 27 umhvørvisráðharrarnir osfr. Limalondini skiftast um at hava leiðsluna av ES-Ráðnum í 6 mánaðir í senn. Hetta verður ofta nevnt at hava “formansskapin í ES”. Einki uppskot frá Kommissiónini kann fáa gildi uttan so, at ES-Ráðið hevur góðkent tað. Tilsamans 345 atkvøður eru í ES-ráðnum. Tey størstu londini hava 27 atkvøður í part, og síðani lækkar talið. Malta hevur tríggjar atkvøður. Danmark hevur sjey. Í ES-Ráðnum hava tey smáu londini lutfalsliga meiri vald enn tey smáu, men hetta verður sambært Lissabon-sáttmálanum eitt sindur javnari í 2014 tí tá skulu tey, sum atkvøða fyri, umboða minst 65 % av fólkinum í ES um eitt mál skal verða samtykt. Tað verður altso ikki nóg mikið at hava meirilutan av atkvøðunum - hesar atkvøður skulu eisini umboða meirilutan av fólkinum.

ES


Stinkdýr

Stinkdýr ella skunkar (frøðiheiti Mephitidae) leita sær føði um náttina og eru serliga virkin tíðliga á morgni og í skýmingini. Tey verða tald upp í márarnar, ið eru í Norðuramerika og Evrásia. Stinkdýr halda til í skógum í USA og Kanada. Trý høvuðssløg eru: Rondut stinkdýr (frøðiheiti Spilogale), Flekkut stinkdýr (Mephitis mephitis) og Nasastinkdýr (Conepatus). Stinkdýr hava svørtu og hvítu litsetingina sum grevlingarnir, men tey hava lagan ývnan hala. Tey grava sær holur, men t.d. flekkuta stinkdýrið fær eisini klivið í trøum. Á kroppinum eru stinkkertlar, ið lata úr sær stinkflot, kennir stinkdýrið seg hótt. Áðrenn dýrið sprænir, trampar tað í jørðina at ávara. Dýrið er tiltikið at spræna stinkflot úr eitlum undir halanum eftir fíggindum. Fær dýr hetta flot í eyguni, verður tað blindað góða løtu. Stinkdýr dugir sera væl at miða, so tú mást ansa tær, um tú ert minni enn tríggjar metrar burtur frá stinkdýrinum. Fólk kunnu lukta ræðuliga luktin ein kilometer burturi. 13 stinkdýrasløg eru í Norður- og Suðuramerika. Tey eta smádýr, fruktir og egg. Eyðkenda svarta og hvíta litsetingin á ronduta stinkdýrinum ávarar onnur dýr at koma ov nær.

Flokking

Trý høvuðssløg og 13 stinkdýrasløg eru.

 Ætt: Mephitidae (Stinkdýrfamiljan)
 Slekt: Conepatus (Nasastinkdýr)
 Slag: Conepatus chinga
 Slag: Conepatus humboldtii
 Slag: Conepatus leuconotus
 Slag: Conepatus mesoleucus
 Slag: Conepatus semistriatus
 Slekt: Mephitis (Flekkut stinkdýr)
 Slag: Mephitis macroura
 Slag: Mephitis mephitis
 Slekt: Spilogale (Rondut stinkdýr)
 Slag: Spilogale putorius
 Slag: Spilogale pygmaea

Súgdjór


Djóraverndarfelagið

Djóraverndarfelagið (stytt DVF) er ein føroyskur djóraverndarfelagsskapur. Djóraverndarfelagið arbeiðir fyri at betra umstøðurnar hjá djórum í Føroyum. Arbeiðið í Djóraverndarfelagnum er sjálvboðið og ólønt. Limatalið er uml. 300. Felagið varð stovnað í 1975.

Føroyskir felagsskapir


Iberianes

Iberianes ella Iberiahálvoyggin er eitt stórt nes á útsynningshorninum í Suðurevropa: Spania, Portugal, Andorra og Gibraltar eru londini á Iberianesi. Pyrineafjøll eru mark norðureftir ímóti Evropa, og Gibraltarsund er mark ímillum Iberianes og Marokko í Norðurafrika. Í øldir ráddu mórar, muslimskt fólk úr Norðurafrika, her, og tað vórðu teir, sum høvdu appilsintræið við sær higar. Í Spania og Portugal er heitt miðjarðarhavsveðurlag, og í báðum londum hevur ferðavinnan stóran búskaparligan týdning. Bæði londini hava stóran fiskiflota og eru ímillum størstu fiskivinnutjóðir í ES. Sum grannalond á Iberianesi hava Portugal og Spania havt mangt í felag. Miðskeiðis í 16. øld vóru Spania og Portugal mætastu lond í Evropa. Bæði høvdu sent rannsóknarlið til fremmand lond og lagt undir seg hjálond í Amerika, Ásia, Afrika og Karibia. Elstu sagnir siga nógv frá fremmandum niðursetufólki og hertøkum. Um ár 1000 f.Kr. bygdu fønikar, grikkar og kartagar handilsbýir á Iberianesi. Fyrst hersettu rómverjar, síðan germanskir vesturgotar bæði londini. Hispania er rómverska heitið fyri Iberia. Í árinum 201 f.Kr. legði Rómverjaríki bæði Spania og Portugal undir seg. Rómverjar kallaðu landspartin Hispania, og latín var almenna málið. Teir gjørdu eisini stórar vatnveitingar til býirnar. Rómversku keisararnir Trajan og Hadrian vóru føddir í Hispania. Í ár 711 tóku muslimskir mórar, ein arábisk tjóð í Afrika, alt økið. Seinast í 15. øld høvdu londini at enda vunnið á mórum, og bæði londini kappaðust sínámillum um at menna hvørt sítt ríki. Frá 1580 og í 60 ár var Portugal undir sponskum ræði, men fekk so sjálræði. Í Napoleonsbardøgunum vóru londini hvørt í sínum parti. Í nýggjari tíð hava bæði londini havt einræðisstjórnir, men miðskeiðis í 1970-árunum varð fólkaræði sett á stovn.

Stórur partur av Iberianesi er víður háslætti, nevndur Meseta. Har er næstan eingin skógur. Um summarið er so heitt, at næstan allar áir eru turrar. Um veturin fellur hitin ofta niður um frostmarkið, og kavaroksódnir eru ikki óvanligar. Avfallið á háslættanum er so lítið, at bøndurnir mega veita vatn á dyrkilendi.

Hálvoyggjar
Evropa


Heimadýr

Heimadýr eru spøk dýr, sum vit hava at stytta okkum stundir við. Menniskjur aldu fyrstu dýrini fyri uml. 12.000 árum síðan at fáa kjøt og mjólk, men heimadýr hava vit bara havt í eini 4-5000 ár. Um 2000 f.Kr. tamdu egyptarnir bæði kettur og hyenur. Teir tamdu leyvur og høvdu tær sum heimadýr. Vanligastu heimadýrini eru nú hundur og ketta. Súgdýr eru ófør at hava sum heimadýr. Tey eru alskin og trúgv. Serliga virðismikil heimadýr verða ald, tí undan teimum fæst tað besta slagið. Næstan øll dýr kunnu vera heimadýr, eru tey í búri, men tey óvanligu heimadýrini mugu hava serliga røkt, og tann, ið eigur, má vita, hvussu ið hesi dýr liva vill. Ofta krevst serligt loyvi at hava tey.

Kanariufuglar eru vældámd heimadýr, tí teir láta so fagurliga. Pappageykar, beostarar og aðrir búrfuglar kunnu læra at herma eftir fólki. Ein afrikanskur gráur pappageykur var tann fuglur í heiminum, ið best dugdi at herma, han dugdi fleiri enn 800 orð.

Kelda

Djór


Stromae

Paul Van Haver (føddur 12. mars 1985), betri kendur fyri sítt kunstnaranavn Stromae er ein belgiskur "singer-songwriter". Hann hevur gjørt bæði popp og elektro tónleik. Hann gjørdist kendur, tá ið hann kom út við sanginum "Alors on danse", ið varð nummar eitt á topplistunum í nógvum londum í Evropa.

Útgávur

Studio album
 2010 : Cheese
 2013 : Racine carrée
 2022 : Multitude

Stakløg
 2005 : ”Faut qu't'arrêtes le rap...”
 2009 : ”Up saw liz”
 2009 : ”Alors on danse”
 2010 : ”Bienvenue chez moi”
 2010 : ”Te quiero”
 2010 : ”House'llelujah”
 2010 : ”Rail de musique”
 2010 : ”Peace or Violence”
 2010 : ”Silence”
 2010 : ”Je cours”
 2013 : ”Papaoutai”
 2013 : ”Formidable”
 2013 : ”Tous les mêmes”
 2014 : ”Ta fête”
 2014 : ”Ave Cesaria”
 2014 : ”Meltdown” (feat. Lorde, Pusha T, Q-Tip & Haim)
 2015 : ”Carmen”
 2015 : ”Quand c'est?”
 2017 : ”Repetto X Mosaert”
 2018 : ”Défiler”
 2021 : ”Santé”
 2022 : ”L'enfer”

Keldur

Eksterne henvisninger

 Almenn heimasíða

Belgiskir tónleikarar
Føðingar í 1985


Ludo (filmur)

Ludo er ein føroyskur spælifilmur uppá 71 minuttir. Tað er Katrin Ottarsdóttir, ið hevur skrivað leikhandritið og leikstjórnað filmin. Filmurin varð fyrstu ferð sýndur hin 11. september 2014 í Norðurlandahúsinum í Havn. Tað eru tríggir høvuðsleikarar í filminum, mamman, pápin og dóttirin. Lea Blaaberg spælir dóttrina, Hildigunn Eyðfinsdóttir spælir mammuna og Hjálmar Dam spælir pápan. Harafturat eru tveir hjáleiklutir, læknin og kona læknan, Bárður Persson spælir leiklutin sum læknin, meðan Gunnvá Zachariasen spælir leiklutin sum kona læknan. Edvard Fuglø stóð fyri pallsniðinum, Jón Mc Birnie stóð fyri ljóðinum, Hugin Eide stóð fyri framleiðsluni av filminum.

Keldur

Føroyskir filmar
Katrin Ottarsdóttir


Upprunafólk í Norður- og Suðuramerika

Upprunafólkini í Norður- og Suðuramerika eru upprunaamerikanarar og inuittar, ið búðu har, áðrenn evropear komu til Amerika í 16. øld. Upprunaamerikanarar vóru fyrr nevndir indianarar orsakað av, at tá Columbus fann Amerika, helt hann at hann var komin til India, og tí vóru tey fólk, ið longu búðu har frammanundan, nevnd indianarar. Inuittar er eitt arktiskt fólk, ið býr í Alaska, Kanada og Grønlandi. Inuittar vóru fyrr nevndir eskimoar.

Ávísingar úteftir
  Upprunafólkini í USA: americanindian.si.edu (enskt)
 Upprunafólkini í Brasil: socioambiental.org (enskt)

Keldur

USA
Grønland
Norðuramerika
Suðuramerika
Fólk


Páll Finnur Páll (Live)

"Páll Finnur Páll (Live)" er ein fløga hjá føroyska tónleikabólkinum Páll Finnur Páll. Fløgan kom út 11. november 2009.

Sangir
 Grannin
 Rasputin
 Gulldaman
 Ber og Røtur
 Eg
 Maðurin og Lívið
 Viðurkenning
 Mín Russiski Vinur
 Drykkju/Kærleiksvísa
 Herbergið
 Forelskaður Sjónleikari
 Fari Mín Egna Veg
 Lær At Siga Noy

Føroyskar tónleikaútgávur


Ting

Eitt ting (norrønt: þing) er ein samkoma, sum umboðar fólkið í einum ávísum øki. Tosað verður tí um eina fólkaumboðan. Funksjónin hjá einum tingi er fyrst og fremst at smíða lógir. Lóggevandi valdið er í Føroyum er hjá løgtinginum saman við løgmanni. Tingræði er ein politisk stýrisskipan, har tingið hevur vald yvir, hvør myndar stjórnina.

Dømir

 Danmark: Fólkatingið

 Føroyar: Løgtingið

 Grønland: Landstingið (Inatsisartut)

 Írland: Oireachtas

 Ísland: Altingið (Alþingið)

 Noreg: Stórtingið

 Svøríki: Ríkisdagurin

 Tyskland: Bundestag

 ES: ES-Parlamentið (EP)

Ríkisstjórn
Stjórnmálafrøði


Einflokkaríki

Í einum einflokkaríki er bara ein politiskur flokkur loyvdur; allir aðrir flokkar eru bannaðir. Flokkurin ger av, hvør verður valevni tess, tá ið valt verður. Veljarar kunnu bara staðfesta uppstillingina. Flokkurin hevur alt politiska valdið í landinum. Gomlu kommunistalondini í Eysturevropa og mong lond í Afrika eru farin frá einflokkaskipan og hava sett fólkaræði í gildi. Summi lond, til dømis Simbabvi (Marxistiski Flokkur Simbabvi) og Sýria siga seg hava fólkaræði, men í verleikanum stýrir ein flokkur, ið tvíheldur um valdið. Ofta stuðlar herurin flokkinum sum til dømis í Burma og í Sýria.

Lond

  Fólkalýðveldið Kina (Kommunistaflokkurin)
  Norðurkorea (Kommunistaflokkurin)
  Kuba (Kommunistaflokkurin)
  Laos (Kommunistaflokkurin)
  Vjetnam (Kommunistaflokkurin)
  Eritrea (People's Front for Democracy and Justice)
  Vestursahara (Polisario)

Ríkisstjórn
Stjórnmálafrøði


Forsetaskipan

Forsetalýðveldi er fólkaræði, har fólkið bæði velur ríkisovastan - forsetan - og umboðini til ting landsins. Í eini forsetaskipan, har stjórnarleiðarin forsetin hevur veruligt vald, verður hesin ofta valdur beinleiðis av fólkinum. Tá er stjórnarleiðarin beinleiðis legitimeraður av fólkinum. Hann tilnevnir stjórnarlimirnar ikki bara formliga, men eisini í veruleikanum. Fólkið velur tá forsetan og tingið hvør sær, og báðir stovnar hvíla á eins tryggari grund. Er talan er um slíka forsetaskipan, er stjórnin ikki bundin av tinginum, júst tí bæði forsetin og tingið hava sítt mandat beinleiðis frá fólkinum. Hetta er vanligasta ríkisstýrisskipan í heiminum. Í londum sum Suðurafrika og USA er forsetin bæði ríkisovasti og stjórnarovasti. Í Russlandi og Fraklandi er forsetin valdur til ríkisovasta, og hann nevnir út ein forsætisráðharra at standa á odda fyri stjórnini, men forsetin hevur kortini nógv politiskt vald. Í mongum londum til dømis Ísrael, Írlandi, India og Íslandi hevur forsetin einki politiskt vald. Valdið hava forsætisráðharrin og stjórnin.

Ríkisstjórn
Stjórnmálafrøði


Marknaðarbúskapur

Sambært marknaðarbúskaparliga ástøðinum er tað uppgávan hjá einstøku fyritøkuni støðugt at menna framleiddu vøruna fyri so lágan prís sum gjørligt, so hon er kappingarfør mótvegis vørum av nøkulunda sama slag. Sagt verður, at einstaka fyritøkan við at røkja egin búskaparlig áhugamál fremur tað, sum tænir samfelagnum best. Hvørki marknaðarskipanin ella aðrar skipanir forða fyri, at monopol ella støður, ið minna um monopol, taka seg upp. Kostnaðarviðurskiftini kunnu natúrliga hava við sær, at summar vinnur hava fyrimun av stórdrift, og at stórar fyritøkur megna at framleiða vørur fyri lægri prís enn smáar. Hinvegin hava framkomin lond kappingarlógarreglur, sum beinleiðis ella óbeinleiðis forða fyri tílíkum óynsktum avleiðingum av marknaðarskipanini. Hóast marknaðarskipanin viðhvørt kann ávirka arbeiðsútboðið ella býtið millum ognir og inntøkur, hava flestu fólkaræðisligu londini rættiliga frælsar marknaðarskipanir og lata í grundregluni vera við at seta í verk verjutiltøk.

Sí eisini

 Ætlanarbúskapur
 Liberalisma

Búskaparfrøði
Búskapur


Hernaðarliga verjan

Hernaðarliga verjan skal við vápnum loysa hernaðarligar uppgávur. Hernaðarliga verjan er í trimum deildum: herurin, loftverjan og sjóverjan. Harumframt er eisini t.d. heimaverja. Hernaðarliga verjan er undir verjumálaráðharranum og verjumálaráðnum. Ovasta hernaðarliga stýrið er verjuovastin og verjuyvirmannaráðið. Øll lond hava sína landsverju at verja seg fyri ágangi uttaneftir. Eisini hernaðarliga eru Føroyar partir í danska ríkinum, so í verjuni hava vit ikki so nógv at siga. Vit hava ikki føroyska landsverju, men Vaktar- og Bjargingartænastan og vaktarskip hennara verja t.d. fiskiøki okkara fyri ránsveiðu. Tey, ið starvast í landsverjuni, eru fólk í føstum starvi og verjuskyldug. Ovastarnir hava sersjantar undir sær. Nógv fólk við vanligari útbúgving eru eisini í føstum hernaðarligum starvi. Undirhermenn í føstum starvi, kostáplar, hava um hendir serliga ta dýru útgerðina. Tey verjuskyldugu verða innkallað og útbúgvin. Summi av teimum innkallaðu verða eykaovastar og sersjantar. Almenna fyrireikingin skal síggja til, at samfelagið er til reiðar til kríggj, og at útgerð fæst til vega. Tíðindi skulu verða send ótarnað og skjótt, og ósonn tíðindi ikki koma út í orð og loypa ótta á fólk. At fólkið er róligt og vil varðveita samfelagið, er grundarlagið undir verjuni. Almenna verjan bjargar eisini mannalívum og ognum. Hon hjálpir fólki úr vanda, sløkkir eldar, o.a.

Herurin arbeiðir á landi. Hermenninir eru í grønum og døkkum eyðkennisbúnum. Herurin hevur ymiskar eindir. Stríðshermenn og gonguhermenn (infanteristar) eru saman við stríðsvognunum í sjálvum bardaganum. Skotherdeildirnar, artillari, skjóta við kanónum. Verkfrøðingar byggja vegir, forðingar, brýr og støðir. Útgerðarliðini fáa útgerð til hermótini og taka særdar aftur við sær.

Sjóverjan verjir sjóøkið. Fólkið er í myrkabláum eyðkennisbúna. Sjóverjan nýtir skip. Á skipunum eru t.d. rakettir. Korvettirnar eru so stórar, at tær sigla í øllum veðri. Torpedobátar eru smáir og ganga skjótt. Kavbátar kunnu sigla niðri í sjónum. Minuleggjarar og minustrúkarar leggja og taka upp minur. Verjuskipini ansa eftir sjóøkinum. Tey eru eisini undir Grønlandi og Føroyum.

Flogvápnið verjir loftrúmið og hjálpir hinum verjueindunum. Fólkið er í ljósabláum eyðkennisbúna. Ymisk flogfør eru. Stríðsflogfør ella tyrlur flyta útgerð og fólk. Tyrlurnar verða eisini brúktar í bjargingartænastuni. Á jørðini hevur flogvápnið rakettir, sum kunnu skjóta flogfør niður.

Heimaverjan gongur hinum verjueindunum til handa við løttum, men týðandi uppgávum. Nøkur fá teirra hava fast starv. Flestu eru sjálvboðin, sum í frítíðini fáa stutta útbúgving, og sum kunnu møta við stuttum skotbrái.

Lond

Bardagar
Løgfrøði


Normandí

Normandí (á fronskum Normandie) er ein región í Frakland, ið liggur í Norðurfraklandi. Tann parturin av Fraklandi, sum er ímillum París og Ermarsund, eitur Normandí. Har er nógvur landbúnaður, og landsparturin er gitin fyri síni súrepli og sínar mjólkavørur. Nógvir bøndur seta neytini á betri í súreplagørðunum og fáa á tann hátt meiri burtur úr jørðini. Nakað av súreplunum verður selt, sum tað er, men nakað verður gjørt til súreplamori ella bryggjað til t.d. súreplavín ella til tað víðagitna súreplabrennivínið Calvados. Summi av best umtóktu fronsku ostasløgunum, eitt nú camembert ella brie, eru eisini gjørd úr róma úr Normandí. Dalurin, sum Loireáin rennur ígjøgnum í Normandí, er gitin fyri sínar stásiligu borgir. Tær vórðu bygdar til kongar, aðalsmenn og ríkir góðseigarar. Flestu borgirnar vórðu bygdar á høvdum, og borgargrøv varð grivin rundanum, so at borgin betur kundi verja seg fyri fíggindum. Tann 1000 km langa Loireáin rennur ígjøgnum mong gitin vínlendi.

Regiónir í Fraklandi


Alidýr

Alidýr geva okkum t.d. mjólk, kjøt, skinn og ull. Alidýr eru neyt, seyður, kanin, dunna, svín, høsn, gás, geit og ross. Garnatálg, flesk, skerpikjøt, ost og mangt, mangt annað fáa vit út alidýrum. Úr skinninum ella húðum ber til at gera til dømis skógvar. Ull av seyði, kanin og greit verður virkað til klæði. Menniskjur hava havt alidýr í stívliga 9000 ár. Summi á bási, onnur í búri, fjósi, inngyrðingum og úti á bøi og í haga. Fyrstu alidýrini vóru vill dýr, ið vórðu tamd. Tama hønan er t.d. upprunaliga frumskógarhøna úr Eysturlondum. Upp ígjøgnum tíðirnar hava kønir búnaðarmenn alt tey bestu og spakastu dýrini, ið góvu mestu mjólkina, bestu ullina ella mesta kjøtið, og soleiðis hava vit fingið tey frægastu alidýrasløgini.

Summi alidýr verða ald undir strongum eftirliti í stórum fjósum, til dømis høsn og svín. Nógvar hundrað túsund hønur verða aldar á henda hátt fyri kjøtið og eggini. Hønurnar eru stongdar inni í trongum búrum og fáa nóg illa vent sær. Fóður, ljós og hiti eru fjarstýrd, og hvør høna verpur eini 300 egg um árið. Svín ganga í búrum ella krubbum. Tey fáa nágreiniliga samansett fóður, so tey kunnu fitna skjótt. Summi svínasløg tungjast 0,7 kg um dagin. Slátursvín verða tikin bara 3 mánaðir gomul. Fyrr høvdu nógv húski í Føroyum høsn, so tey fingu egg og onkuntíð eina hønu í pottin. Tá sluppu hønurnar at ganga úti og skava í moldini eftir fræ, skordýrum og møðkum og fingu matleivdir og annað at eta. Eggini vurpu tær í reiður í kjallaranum ella í høsnarhúsi. Men nú er høsnarhald ídnaður. Hønurnar verða læstar inn í smáum búrum ella ganga inni í stórum høsnarhúsum. Nógvastaðni, eisini í Føroyum, er hvíta italska hønan væl umtókt sum góð verpingarhøna. Høsnarungar verða dripnir 8 vikur gamlir og viga millum 1 og 2 kg.

Neyt - oksar, búflar og kýr - eru ein tann fjølmentasti alidýrabólkurin. Í India eru eini 200 mió neyt og tað eru 1 mia. aðrastaðni í heiminum. Í Føroyum eru 1200. Fyrr vórðu neytini mest spent fyri amboð, men nú verða tey mest ald fyri kjøtið - drápsneyt, og mjólkina - mjólkneyt. Neytasløgini eru um 200. Í Føroyum eru umleið 70.000 seyðir. Fjallgongurnar eru tríggjar: 1) áseyðaroyting, 2) skurð, og 3) klipping. Vanliga verður seyður royttur eina ferð um árið. Ull verður vaskað, nappað og karðað, so spunnin og tvínnað til tógv, sum verður bundið ella vovið til klæði o.a. Ull fæst eisini av kanin, vikunju, geit og alpaku.

Myndasavn

Búskapur
Matur og drekka
Djór


Bornholm

Bornholm (á føroyskum skaldamáli: Borgundarhólmur) er ein oyggj í Danmørk. Sunnarlaga í Eystrasalti liggur fimtstørsta oyggj Danmarkar, Bornholm, einar 40 km frá svensku strondini, og einir 135 km eru til Sælands. Høvuðsvinnan er fiskiskapur, leirvøruídnaður og grótídnaður. Hvørt ár kemur nógv ferðafólk í oynna. Tann, sum siglir fram við oynni, verður beinanvegin varugur við, at undirgrundin har er hvørki kálk ella krit, men grót. Undirgrundin á oynni er granitt, og bakkin er ofta høgur fram við strondini. Her eru helli, drangar og gjáir, sum veður og vindur hava myndað. Summastaðni ganga stórar holur langt inn undir oynna. Uppi á oynni sæst ikki nógv til grótið, oyggin er væl vallað, og bøurin ber væl korn. Umframt av jarðarbrúki livir fólkið av at høgga grót, sum verður útflutt, og av fiskiskapi. Ein hópur av fremmandafólki vitjar oynna á hvørjum sumri, og nógv fólk arbeiðir á gistingarhúsum. Størstu býirnir eita Hasle, Neksø, Rønne og Svaneke; norðast á oynni er bygd, sum eitur Sandvík. Á Borgundarhólmi eru fýra rundar kirkjur úr miðøldini. Hesar kirkjurnar eru bygdar av múrsteini, og í veggjunum, sum eru óføra tjúkkir, eru hol, sum bygdafólkið brúkti til at skjóta út ígjøgnum, tá ið tey vardu seg har í ófriðartíðum.

Talið á íbúgvum á donsku eystrasaltsoynni er nú farið niðurum 40.000. DR-útvarpsstøðin kundi í sept. 2014 staðfesta, at talið á skrásettum borgarum á oynni var komið niður á 39.922. Miðskeiðis í sekstiárunum búðu 49.000 fólk á oynni, sum av dønum verður kallað sólskinsoyggin. Síðan hevur gingið stútt aftureftir. Orsøkin til minkandi fólkatalið er fráflyting, og at alsamt færri børn verða fødd. Sambært framskrivingunum hjá Bornholms Regionskommuni fer íbúgvaratalið at minka niður til 38.700 í 2022. Størsta minkingin er í aldursbólkinum 12 til 17 ára og teirra foreldrum – tey 30 til 49 ára gomlu. Framskrivingarnar vænta, at hesir bólkar verða 28 prosent minni um átta ár. Samstundis minkar talið á smábørnum samstundis sum talið á gomlum veksur. Framskrivingarnar siga, at talið á teimum 70 til 79 ára gomlu og teimum yvir 95 veksur við heili 60 prosentum fram móti 2022.

Keldutilfar

Landafrøði Danmarkar
Oyggjar í Danmark


Marxisma

Marxisma er ein politisk hugsjón og heimspeki, sum er grundað á hugsanirnar hjá Karl Marx (1818-1883) og Friedrich Engels (1820-1895). Marx er faðirin at marxismuni. Hann var hugtikin av Georg W. F. Hegel (1770 -1831) og tók hansara dialektisku søgufatan til sín, men broytti hana til eina materialistiska søgufatan. Í henni blíva trý hugtøk sentral: framleiðsluorka, framleiðsluviðurskifti og framleiðsluhættir. Framleiðsluorkan er tann vitan ella evni, sum menniskja hevur at framleiða, framleiðsluviðurskifti eru tey sosialu viðurskiftini ímillum teir ymisku klassarnar, og framleiðsluhættirnir eru samanrenningin av hesum. Tá ið framleiðsluviðurskiftini ella teir ymisku sosialu klassarnir ikki longur menna framleiðsluorkuna, uppstendur kollveltingin. Endamálið í marxismuni sæst best í Kommunistiska manifestinum frá 1848.

Hugtakið meirvirði lænti Karl Marx partvís frá Adam Smith (1723-1790). Adam Smith hevði eina arbeiðsvirðisteori um, at samlaða nøgdin av arbeiði, sum varð løgd í eina vøru, var virðið í henni. Karl Marx flutti hetta til sín og segði, at forholdið millum virkiseigarin og arbeiðaran er grundleggjandi fyri kapitalistisku skipanina. Kapitaleigarin kemur við framleiðslugøgnum og rávøru og framleiðir við hjálp frá arbeiðaranum eina liðugtvøru. Prísmunurin á liðugtvøruni og rávøruni er meirvirðið, og hetta skapar arbeiðarin. Marx hevði eitt ambivalent forhold til kapitalin. Hann helt, at ídnaðarkollveltingin var eitt stórt framstig í mun til samfelagið og helt, at kapitalistiska skipanin var dynamisk og búskaparliga mennandi. Sambært Karl Marx er tað júst dialektiska sambandið millum kapitalistin og arbeiðaran, sum er drívmegin í kapitalismuni. Hon byggir á „a class struggle between the opressor and the oppressed”. Tann kúgaði er arbeiðarin, og hann, ið kúgar, er kapitalisturin, sum eigur framleiðslutólini. Ein avgerandi atfinning hjá Marx at kapitalismuni er, at kapitalisturin er rationellur, meðan sjálv kapitalistiska skipanin ikki er tað. Tann harða kappingin ger, at tann einstaki kapitalisturin má spara, gera íløgur og akkumulera sínar ognir.

Leninisma bygdi víðari á Marx, og dróg tað imperialistiska sjónarhornið fram. Vladimir Lenin helt, at kapitalistiska skipanin fór at vikna við tíðini. So hvørt møguleikarnir fyri vøkstri minkaðu í teimum kapitalistisku londunum, fóru tey at vaksa um sínar marknaðir við at gera íløgur í menningarlondunum, og hetta fór at verða ein annar formur fyri imperialismu.

Partar í marxismuni: søgulig materialisma, dialektisk broyting, fremmandagerð, klassastríð, meirvirði, kollvelting fæloysinganna og kommunisma.

Bókmentir

 Jon Elster, An Introduction to Karl Marx. Cambridge, England, 1986.
 Michael Evans, Karl Marx. London, 1975.
 Stefan Gandler, Critical Marxism in Mexico: Adolfo Sánchez Vázquez and Bolívar Echeverría, Leiden/Boston, Brill Academic Press, 2015. 467 pages. ISBN 978-90-04-22428-5.

 Robinson, Cedric J.: Black Marxism: The Making of the Black Radical Tradition, 1983, Reissue: Univ North Carolina Press, 2000
 Rummel, R.J. (1977) Conflict In Perspective Chap. 5 Marxism, Class Conflict, and the Conflict Helix

 Shenfield, S.D. Vladislav Bugera: Portrait of a Post-Marxist Thinker

Politisk hugsjón
Kommunisma