Rógvi Egilstoft

Rógvi Egilstoft (fyrr Rógvi Egilstoft Nielsen, føddur 7. desember 1992) er føroyskur telvari, fótbóltsleikari og politikari úr Sandavági, búsitandi á Eiði. Hann vann føroyameistaraheitið í talvi í landsliðsbólkinum fyri einstaklingar fyrstu ferð langa fríggjadag hin 6. apríl 2012. Hann spælir í løtuni (2020) fótbólt við NSÍ. Hann hevur fyrr spælt við EB/Streymi, 07 Vestur og Skála. Hann hevur spælt 4 landsdystir við U19 landsliðnum og hevur verið við í hópinum hjá U21 landsliðnum. Rógvi er sonur Torkil Nielsen, sum eisini er telvari og sum er kendur fyri at skorað mál fyri føroyska A-landsliðið móti Eysturríki í 1990. Yngri bróđur Rógva, Høgni Egilstoft Nielsen, er eisini telvari. Á kommunuvalinum 2020 varð Rógvi fyrstvaldur í Eiðis kommunu og varð valdur til borgarstjóra frá 1. januar 2021.

Lívsleiđ innan talv

FM í talvi
 2015 - Føroyameistari
 2012 - Føroyameistari

Talv-OL 2012 í Istanbul

Rógvi Egilstoft Nielsen luttók á Talv-OL í Istanbul í september 2012 saman við IM Helga Dam Ziska, IM John Arna Nilssen, IM John Rødgaard, Jóan Hendrik Andreasen.. Teir fingu besta úrslit higartil, um hugt veður eftir, hvussu nógv prosent teir vunnu, teir vunnu 56% av leikunum, sum teir telvaðu. Føroyar endaði sum nummar 68 av 157 londum. Áðrenn kappingina var Føroyar mett til at vera á einum 74. plássi. Føroyar fekk í alt 24½ stig av 44 møguligum. Teir vunnu fimm dystir, taptu fýra og telvaðu tveir javnt. Helgi Dam Ziska (1. borð) var toppskjútti við 6½ stigi, John Rødgård (3. borð) fekk 6 stig og Rógvi Egilstoft Nielsen (5. borð) fekk 4½ stig. John Arni og Jóan Hendrik fingu ávikavist 4 og 3½ stig. Armenia vann kappingina, Russland var nummar tvey og Ukraina var nummar trý. Føroyar var frammanfyri Finnland, sum endaði sum nummar 74.

Keldur

Slóðir úteftir

 Ratings.fide.com

Føðingar í 1992
Føroyskir telvarir
EB/Streymur leikarar
07 Vestur leikarar
NSÍ leikarar
Sandavágsingar
Borgarstjórar í Føroyum


Rafael Correa

Rafael Correa (føddur 6. apríl 1963 í Guayaquil) er núverandi Forseti í Ecuador. Correa varð fyrstu ferð valdur til forsætisráðharra 15. januar 2007, men sat tá bert í eitt ár. Síðani gjørdist hann aftur forsætisráðharri frá 2009.

Ekvador
Politikarar


Monnow Brúgvin

Monnow Brúgvin (enskt: Monnow Bridge) í Monmouth, Wales er tann einasta av sínum slag av armeraðum brúgvum frá miðøldini, har tornið á brúnni enn er varðveitt. Brúgvin fer yvirum ánna Monnow, umleið 500 metrar frá staðnum, har áirnar Monnow og Wye. Nú er brúgvin bert loyvd fyri fólki, sum eru til gongu og hon er vard á hægsa stigi (Grade one listed buildings). Brúgvin varð bygt í seinna helmingi av 13. øld. Hildið verður, at hon var gjørd liðug í 1272, men ongi skjøl finnast sum prógva tað. Frá 1889 til 1902 var eitt stórt arbeiði gjørt, fyri at varðveita brúnna, og tað eydnaðist.

Monmouth


Monnow

Monnow (walisikt: Afon Mynwy) er ein á sum rennur gjøgnum útsynningspartin av Herefordshire, Ongland og eystara part av býnum Monmouth í Wales.

Markið millum Wales og Ongland
Meginparturin av ánni Monnow er samstundis markið millum Ongland og Wales, áðrenn áin rennur saman við ánni Wye í býnum Monmouth. Áin Wye er eisini hálv ensk frá Monmouth til hon rennur saman við ánni Severn í Chepstow. Í býnum Monmouth bindir tann vakra miðaldar Monnow Brúgvin báðir áarbakkarnar saman. Ein kendur gongutúruru, sum á enskum verður nevndur Monnow Valley Walk fer fram við ánni, og ein 65 km langur túrur.

Áarsíl
Fyrr var Monnow kend fyri at hava nógv áarsíl frá Pontrilas til Skenfrith og tað førdi til met høga veiðu av áarsíli í ánni. Í 20. øld minkað stovnurin tó rættiliga nógv, og serstakliga eftir 1960-árini, men seinastu árini er stovnurin aftur vaksin nógv og er nú ein av størstu stovnunum við villum áarsílum í Onglandi og Wales.

Keldur

Áir
Monmouth
Ongland
Wales


Wye

Wye er fimtlongsta á í Stóra Bretlandi. Niðari parturin av ánni, teir seinastu 26 km millum bygdirnar Redbrook og Chepstow, er samstundis markið millum Ongland og Wales. Áin er eitt týdningarmikið náttúru økið og er eitt vælumtókt ferðavinnumál. Eitt útsýnisstað nærhendis The Biblins on the Wye verður nevnt "Trý counties útsýni", tí at tað liggur har sum Herefordshire, Gloucestershire og Monmouthshire møtast. Fleiri áir renna saman við Wye, tær størstu av hesum eru Lugg og Monnow. Áin Wye verður ofta nýtt til kano- og kajakk kappróður. Trý róðrarfeløg halda til við ánna. Hesi róðrarfeløg eru í Hereford, Ross-on-Wye og Monmouth. Árligar stevnur við kappróðri verða hildnar í Ross og Monmouth.

Keldur

Áir
Monmouth
Ongland
Wales


Monmouthshire

Monmouthshire (Walisiskt mál): Sir Fynwy) er ein landslutur (county) í landsynnings horninum av Wales. Navnið kemur frá tí søguliga landslutinum við sama navni, tó fevnir verandi Monmouthshire bert um 60% av tí søguliga landslutinum. Størsti býurin í Monmouthshire er Abergavenny. Tað eru nógvar borgir í Monmouthshire.

Vitjunarverd støð

Chepstow Castle
Raglan Castle
Monmouth
Trellech
Abergavenny Castle
Wye Valley
Black Mountains
Brecon Beacons National Park
White Castle
Skenfrith Castle
Grosmont Castle
Three Castles Walk
Offa's Dyke
Llanthony Priory
Tintern Abbey
Usk
Usk Valley Walk
Abergavenny
Monmouthshire & Brecon Canal
Marches Way
Monnow Valley Walk
Caldicot Castle
The Kymin

Toktúrur gjøgnum vakurt landslag:

Gloucester til Newport Linjan

Keldur

Slóðir úteftir
Monmouthshire County Ráð
The Original Monmouthshire heimasíða Monmouthshire.co.uk
BBC Wales í Monmouthshire
Genuki National Gazetteer frá 1868

Wales
Monmouth


Monmouth Borgin

Monmouth Borgin er ein borg í býnum Monmouth, høvuðsstaðnum í Monmouthshire, sum er í landsynnings horninum av Wales. Talan er um ein Stig 1 friðaðan bygning. Monmouth Borgin liggur tætt við miðbýin, hon er bygt á einum heyggi omanfyri Monnow ánna, aftanfyri handlar, høvuðs torgið og gøtur. Einaferð fyrr í tíðini varð borgin ein týdnignarmikil skansi, sum vardi markið. Henry V av Onglandi varð føddur har. Borgin fór illa undir Enska Borgarakrígnum (1642–1651) og skifti eigara tríggjar ferðir tað tíðarskeiðið. Eftir at borgin lutvís varð oyðiløgd vóru partar av henni endurnýttir til at byggja Great Castle House, sum fyrr hevur verið eitt sokallað Townhouse, har aðalin hevur búð, men nú er Great Castle House høvuðssæti hjá Royal Monmouthshire Royal Engineers og í bygninginum er eisini eitt savn, sum nevnist Regimental Museum. Bert nakrir partar av borgini standa eftir, Stóra Tornið (Great Tower) og Høllin (Hall) og partar av múrunum standa enn omaná jørðini.

Myndir

Keldur

Monmouth


Wye Dalurin

Wye Dalurin er ein dalur sum er báðumegin markið millum Ongland og Wales. Í Onglandi, Wales og Norðurírlandi hava tey ein máta at viðurkenna náttúruøkið, sum hava serligan landslags týdning. Henda viðurkenning verður nevnd Area of Outstanding Natural Beauty, stytt AONB. Wye Dalurin hevur hesa viðurkenning. Landslagið her er eitt av tí vakrasta og mest dramatiska, sum ein kann finna í Suðuronglandi. Áin Wye (Welsh: Afon Gŵy) rennur oman gjøgnum Wye Dalin, hon er fimt longsta á í Stóra Bretlandi. Tann ovasti parturin av ánni rennur ígjøgnum býirnar Rhayader, Builth Wells og Hay-on-Wye, men tað økið sum hevur fingið viðurkenningina AONB fevnir bert um tað 72 míl langa strekkið sum er longri niðri við ánna, frá beint sunnanfyri býin Hereford til Chepstow.

Keldur

Slóðir úteftir
 Almenn heimasíða fyri Wye Valley Area of Outstanding Natural Beauty (AONB)
  Tann vakri Wye Túrurin
 Gloucestershire Wildlife Trust heimasíða
 Bat Conservation Trust
 Kunning fyri ferðafólk um Wye Dalin (Wye Valley)
  Wye Valley & Vale of Usk Visitor Guide 2010
  Wye Valley Railway - søga og myndir
 The Wye Valley: Riverside of the Romantics (by Nigel Richardson), grein frá ferðavinnu sektiónini í the Daily Telegraph, pub. 23. sep. 2008

Monmouth
Wales
Ongland


Angers

Angers, ið er báðumegin La Maine, er høvuðsstaður í Anjou (Frakland) og mentanarligur og politiskur miðdepil í landinum.

Býir í Fraklandi


Cristina Scabbia

Cristina Adriana Chiara Scabbia (fødd 6. juni 1972 í Milano) er ein italsk songkvinna. Hon er best kend sum ein av tveimum sangarum í metal tónleikabólkinum Lacuna Coil. Hon skrivar eisini sangir fyri bólkin. Hon skrivar greinar fyri tíðarritið Revolver.

Tónleikaútgávur
 In a Reverie (1999)
 Unleashed Memories (2001)
 Comalies (2002)
 Karmacode (2006)
 Shallow Life (2009)
 Dark Adrenaline (2012)

Italskir sangarar
Føðingar í 1972


Tainá Müller

Tainá Müller (fødd 1. juni 1982 í Porto Alegre) er sjónleikari úr Brasil.

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1982


Robin Williams

Robin McLaurin Williams (21. juli 1951 – 11. august 2014) var amerikanskur sjónleikari og skemtari. Hann gjørdist kendur, tá hann spældi leiklutin sum ein vera úr rúmdini, ið nevndist Mork í Mork & Mindy (1978-1982). Hann helt fram við lívsleiðini bæði sum stand-up skemtari og sum sjónleikari í biograffilmum. Hann spældi m.a. í viðurkendum filmum sum The World According to Garp (1982), Good Morning, Vietnam (1987), Dead Poets Society (1989), Awakenings (1990), The Fisher King (1991), og Good Will Hunting (1997), eins væl og í spælifilmum sum í filmum sum vóru ein fíggjarlig sukse, eitt nú Popeye (1980), Hook (1991), Aladdin (1992), Mrs. Doubtfire (1993), Jumanji (1995), The Birdcage (1996), Night at the Museum (2006), Happy Feet (2006), og Happy Feet Two (2011). Hann hevði eisini ein leiklut í videofilminum "Don't Worry, Be Happy" eftir Bobby McFerrin.

Tríggjar ferðir varð hann tilnevndur ein Oscar-virðislønina fyri besta mannliga leiklutin. Hann móttók ein Oscar fyri besta mannliga hjáleiklutin fyri sín leiklut í Good Will Hunting. Hann fekk eisini tvær Primetime Emmy Award, fýra Golden Globe-virðislønir, tvær Screen Actors Guild Awards og fimm Grammy Awards.

Hin 11. august 2014 var Williams funnin lívleysur í heimi sínum í Paradise Cay í Kalifornia og staðfest varð, at hann varð deyður. Sambært Marin County's coroner's office, var tann mest sannlíka deyðsorsøkin var kvæling. Hann gjørdist 63 ára gamal. Sambært løgregluni bendir alt á, at Robin Williams er deyður fyri egnari hond. Williams hevur fyrr tosað opið um sítt rúsdrekka- og rúsevnamisbrúk.

Keldur

Slóðir úteftir

 Robin Williams Online
 Robin Williams á Internet Movie Database

Føðingar í 1951
Andlát í 2014
Amerikanskir sjónleikarar


Gilbert Gottfried

Gilbert Gottfried (føddur 28. februar, 1955, deyður 12. apríl 2022) var amerikanskur sjónleikari og skemtari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í Saturday Night Live og fyri at leggja rødd til papageykin Iago í teknifilminum Aladdin frá 1992.

Filmsleikutir, røddir vm.
 Saturday Night Live: Ymiskir skemtileikir (1980–1981)
 Beverly Hills Cop II: Sidney Bernstein (1987)
 Hot to Trot: Tannlækni (1988)
 The Adventures of Ford Fairlane: Johnny Crunch (1990)
 Look Who's Talking Too: Joey (1990)
 Superboy: Nick-Nack (1990)
 Problem Child: Mr. Peabody (1990)
 Problem Child 2: Mr. Peabody (1991)
 Night Court (Sjónvarpsrøð): sum Oscar Brown (1991)
 Aladdin: Iago (rødd) (1992)
 Highway to Hell: Hitler (1992)
 Bonkers: Two-Bits (1993–1995)
 Problem Child (TV series): Mr. Peabody (1993)
 The Return of Jafar: Iago (rødd) (1994)
 Thumbelina: Berkeley Beetle (rødd) (1994)
 Saved by the Bell: Wedding in Las Vegas: Burt Banner (1994)
 Double Dragon (1994)
 Beavis and Butt-head: Gus Baker (1994)
 The Ren and Stimpy Show: Jerry the Bellybutton Elf / Porkchop Monster (rødd) (1994)
 Duckman: (recurring role) Art DeSalvo (1994–1997)
 Married... With Children: Ship Happens: Partur 2 (1995)
 Adventures in Wonderland (Sjónvarpsrøð): Mike McNasty (1995)
 Problem Child 3: Junior in Love: Dr. Peabody (1995)
 The Cosby Show: Sjúklingur (1987)
 Bump in the Night: Stink Bug (1995)
 Twisted Tales of Felix the Cat (1995–1996)
 Aladdin (Sjónvarpsrøð): Iago (rødd) (1994–1995)
 Aladdin and the King of Thieves: Iago (rødd) (1996)
 Are You Afraid of the Dark?: Roy (1996)
 In the House: Mr. Comstock (1996)
 Superman: The Animated Series: Mr. Mxyzptlk (1996–2000)
 Adventures from the Book of Virtues (1996)
 Big Bag (1996)
 Def Jam's How to Be a Player (1997)
 Bear in the Big Blue House: Large Possum (rødd) (1997)
 Noddy (sjónvarpsrøð): Jack Frost (1998)
 Hercules: Cilon (1998)
 Dr. Dolittle: Compulsive Dog (rødd) (1998)
 Dr. Katz, Professional Therapist (Sjónvarpsrøð): Spældi seg sjálvan í pørtunum 503 og 506 (1999)
 Clerks: The Animated Series: røddin hjá Jerry Seinfeld og Patrick Swayze (2000)
 MADtv: serligur leiklutur í einum parti (1997)
 Timon & Pumbaa (Sjónvarpsrøð): The Woodpecker (Spettan)
 Fairly Odd Parents: Dr. Bender / Wendel (2001–2005)
 Disney's House of Mouse og Mickey's House of Villains: Iago (rødd)
 Kingdom Hearts: Iago (rødd) (2002)
 Kingdom Hearts II: Iago (rødd) (2006)
 CSI: Crime Scene Investigation: Comic (2003)
 Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events: Dunna (2004)
 Celebrity Deathmatch: Spældi seg sjálvan í partinum Gottfried in the Arena
 Cyberchase: Digit (rødd) (2002–nú)
 The Aristocrats (2005)
 Back by Midnight (2002): Trygdarvørður
 Becker: Ein plastiskur skurðlækni
 Meet Wally Sparks: Harry Karp
 The Tonight Show við Jay Leno: ymiskt skemt
 Son of the Beach: Noccus Johnstein í bæði "Chip's A Goy" og Hamm Stroker's Suck My Blood:(2002)
 VH1's Celebrity Paranormal Project og I Love Toys
 Billy and Mandy Save Christmas: Santa Claus (rødd)
 Farce of the Penguins: "I'm Freezing My Nuts Off" Penguinur (rødd) (2007)
 Family Guy: Hesturin hjá Peter (rødd)
 My Gym Partner's a Monkey: Rick Platypus (rædd)
 El Tigre:The Adventures of Manny Rivera: El Cerdo (rødd)
 Hannah Montana: Barney Bitman (2008)
 I Love the New Millennium 4 partar (2008)
 The Emperor's New School
 The Comedy Central Roast: Bob Saget (2008)
 The Replacements: Hann sjálvur (2008)
 Back at the Barnyard: Barn Buddy / Security System (2008-2009)
 Gilbert Gottfried: Dirty Jokes (2008)
 The Lindabury Story (2009)
 The View: Horny the Dwarf
 The Weird Al Show: Spældi seg sjálvan
 Pyramid: Hann sjálvur (Celebrity Guest)
 Hollywood Squares: Himself
 The Comedy Central Roast: Joan Rivers (2009)
 Seth MacFarlane's Cavalcade of Cartoon Comedy: Hann sjálvur (2009)
 Jack and the Beanstalk: Grayson (2010)
 'Til Death: Tommy (2010)
 Stripperland (2010)
 The Comedy Central Roast: David Hasselhoff (2010)
 Robotomy: Tickle Me Psycho (2010)
 The Comedy Central Roast: Donald Trump (2011)
 Law & Order: SVU (2011)
 Winnie the Pooh: Marley (2011)

Amerikanskir sjónleikarar


Dima Bilan

Dima Nikolayevich Bilan (f. 24. desember 1981) er ein russiskur sangari, sum vann evropeisku sang og tónleikakappingina Eurovision í 2008, hann umboðaði Russland.

Útgávur

Fløgur
 2003 (Я ночной хулиган - I'm a Night Hooligan)
 2004 (На берегу неба - Between the Sky and Heaven)
 2006 (Время река - See what I see)
 2008 (Против правил - Against the Rules)
 2008 (nýggj fløva á enskum)
 2008 (nýggj fløva á enskum)

Stakløg

 2005 Ty dolzhna ryadom byt' (Ты должна рядом быть - You Should Be By My Side; spælt inn á enskum sum "Not That Simple") Official Russian Top 100 Airplay Charts # 2
 2005 Kak Hotel Ya (Как хотел я) # 2
 2005 Ya tebya pomnyu (Я тебя помню - I Remember You) # 18
 2006 Eto byla lyubov' (Это была любовь - It Had Been Love) # 1
 2006 Never Let You Go # 3
 2006 Nevozmozhnoye vozmozhno (Невозможное возможно - Impossible Is Nothing; indspillet på engelsk som "Lady Flame") # 1
 2007 Vremya Reka (Время река - Time is a River; indspillet på engelsk som "See What I See") # 2
 2007 Number One Fan (produserað hevur Timbaland) #1
 2007 Amnesia
 2007 Gore - zima Горе-зима - Winter is Sorrow
 2008 Believe (produserað hevur Jim Beanz, Eurovision Song Contest 2008)

Keldur

Russiskir sangarar
Vinnarar av Eurovision Song Contest
Føðingar í 1981


Føroyingar

Føroyingar er germanskt fólkaslag og tjóð búfast í Føroyum, og við eftirkomarum og útisetum búsitandi í Danmark, Íslandi og Noregi. Føroyingar stava upprunaliga frá norðmonnum, írum og skotum.

Føroyar


Blake Clark

Blake Clark (føddur 2. februar 1946) er amerikanskur sjónleikari og skemtari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í It's Garry Shandling's Show og fyri at leggja rødd til Slinky Dog í Toy Story.

Filmsleikutir
 The Greatest American Hero (1981) (TV)
 Remington Steele (1982–89) (TV)
 M*A*S*H (1983) (TV)
 Hot Flashes (1984) (TV)
 Apt. 2C (1985) (TV)
 Moonlighting (1985) (TV)
 St. Elmo's Fire (1985)
 Newhart (1985–86) (TV)
 Long Time Gone (1986) (TV)
 The Facts of Life (1986) (TV)
 Gimme a Break! (1987) (TV)
 Women in Prison (1987–88) (TV)
 It's Garry Shandling's Show (1987–88) (TV)
 Fast Food (1989)
 Wired (1989)
 Johnny Handsome (1989)
 Midnight Caller (1991) (TV)
 Shakes the Clown (1991)
 Who's the Boss? (1991) (TV)
 Designing Women (1991) (TV)
 The Dark Wind (1991)
 Grave Secrets: The Legacy of Hilltop Drive (1992) (TV)
 Ladybugs (1992)
 Love Potion No. 9 (1992)
 Toys (1992)
 Roseanne (1993) (TV)
 Fatal Instinct (1993)
 Grace Under Fire (1993–94) (TV)
 Comedy: Coast to Coast (1994) (TV)
 Thea (1994) (TV)
 The Mask (1994)
 Tales from the Crypt (1994) (TV)
 Home Improvement (1994–99) (TV)
 The Drew Carey Show (1995) (TV)
 Boy Meets World (1995–00) (TV)
 Alone in the Woods (1996)
 Coach (1996) (TV)
 Nothing to Lose (1997)
 Murphy Brown (1997) (TV)
 Tycus (1998) (V)
 Arliss (1998) (TV)
 The Waterboy (1998)
 Smart Guy (1998) (TV)
 Valerie Flake (1999)
 The Jamie Foxx Show (1999–00) (TV)
 Critical Mass (2000)
 Intrepid (2000)
 Unsolved Mysteries (2000) (TV)
 Bread and Roses (2000)
 Little Nicky (2000)
 Donut Men (2001)
 Joe Dirt (2001)
 Corky Romano (2001)
 Sabrina, the Teenage Witch (2001) (TV)
 Back by Midnight (2002)
 Mr. Deeds (2002)
 Eight Crazy Nights (2002)
 BachelorMan (2003)
 Lucky (2003) (TV)
 Lost at Home (2003) (TV)
 Intolerable Cruelty (2003)
 50 First Dates (2004)
 The Ladykillers (2004)
 Cold Case (2004) (TV)
 Todd's Coma (2005) (TV)
 My Name Is Earl (2005) (TV)
 The Benchwarmers (2006)
 I'm Reed Fish (2006)
 Everybody Hates Chris (2006) (TV)
 Car Babes (2006)
 I Now Pronounce You Chuck and Larry (2007)
 Strange Wilderness (2008)
 Leatherheads (2008)
 Wieners (2008)
 Get Smart (2008)
 Bedtime Stories (2008)
 American Cowslip (2009)
 Son of Mourning (2009)
 Toy Story 3 (2010)
 Grown Ups (2010)
 Good Luck Charlie (2010) (TV)
 Community (2010) (TV)
 Rango (2011)
 Hawaiian Vacation (2011)
 Toy Story 4 (2019)

Keldur

Slóðir úteftir

 Blake Clark á Internet Movie Database

Føðingar í 1946
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir raddaleikarar


Philipp Kirkorov

Philipp Bedrosovich Kirkorov (f. 30. apríl 1967) er ein bulgarskur/russiskur sangari, sangskrivari og framleiðari. Hann er føddur í Varna, Bulgaria, men býr í Moskva í Russlandi og er av bulgarskum, russiskum og armenskum uppruna. Hann er ein av størstu popp-stjørnunum í Russlandi.

Eurovision Song Contest luttøka sum sangari og sangskrivari
Hann umboðaði Russland á Eurovision Song Contest í 1995, og endaði á einum 17. plássi við sanginum Kolybelnaya dlya vulkana, sum hann sjálvur hevði skrivað. Í 2007 skrivaði hann sangin Work Your Magic fyri Hvítarussland, sum Dima Koldun sang. Hesaferð gekk tað betri, Hvítarussland megnaði á fyrsta sinni at kvalifesera seg til finaluna og sangurin endaði á einum 6. plássi av 24 luttakandi londum. Í 2008 skrivaði hann sangin Shady Lady fyri Ukraina til songkvinnuna Ani Lorak, sangurin endaði á 2. plássi. Í 2010 skrivaði hann sangin White Nights til Dima Bilan. Meiningin var, at sangurin skuldi luttaka í lokalu russisku finaluni, men av óvissum orsøkum bleiv sangurin tikin aftur.

Tónleikaútgávur

Album
Studio album
 1990: Philipp
 1990: Sinbat-Morehod
 1991: Nebo I Zemlya
 1991: Ti, Ti, Ti
 1992: Takoi Sakoi
 1994: Ya Ne Raphael
 1995: Primadonna
 1995: Ckazi Solncu - "Da"
 1998: Edinstvenaya
 1998: Oi, Mama Shika Dam
 2000: Chelofilia
 2001: Magico Amor
 2002: Vlubloniy I Bezumno Odinokiy
 2003: Neznakomka
 2007: For You
 2011: Drugoy - 2 útgáva

Live
 2001: Vchera, Segodnya, Zavtra... (Yesterday, Today, Tomorrow... )

Kompilasjión
 2003: Luchshie Pesni (The Best Songs)
 2004: Dueti (Duets)

Keldur

Tónleikarar
Luttakarar í Eurovision Song Contest
X Factor
Russiskir sangarar
Bulgarar
Sangskrivarar


Maskinur og maktstríð

Maskinur og maktstríð. Fyrsta spunamaskinan ið var gjørd í Bretlandi (1755). Ein maskina er eitt hjálpartól fyri menniskja, ið verður nýtt til mangt. Næstan alt ið verður gjørt nú á døgum er gjørt við maskinum. Ein maskina er eitt tól ið tørvar orku av onkrum slagið, t.d. Olja, dampur, kol, vatn o.a. Ein maskina hevur mangar uppgávur m.a. vera summar maskinur nýttar til at gera æðrar maskinur, og summar eru gjørdar soleiðis at torført arbeiði gerst lættari t.d. í kolanáminum, var guvu maskinan gjørd til at pumpa vatnið úr kolanáminum.

Rómverjar dampur

Dampur var ikki nýtt tá ið James Watt fann útav tí. Tí at rómverjar høvdu funnið útav hesum mong ár frammanundan, men dampurin var ikki nýttur til nakað serligt tá.
Vatn myllur var nakað, sum rómverjar høvdu eisini havt tá ið tíðini. Vatn myllurnar vóru nýttar til sagvirki, hetta var sett saman við sveivhjól og einum sylindari.

Byrjan av kollveltingini

Áðrenn maskinur vóru framleiddar, var framleiðslan av vørum nógv seinni enn eftir at mann fekk maskinur.
Tann fyrsta maskinan í Bretlandi var nýtt í klædna ídnaði, hon var gjørd í 1755. Tær fyrstu spunamaskinurnar vóru drivnar við hond. Tær næstu maskinurnar vóru ætlaðar at mann skuldi nýta vatnorku, og síðani at nýta guvu orku (damp orku). Hesi ídnaðarligu framstigini vera vanliga nevnd ídnaðarkollveltingin, og hettar verur nevnt kollvelting, tí ongantíð fyrr hevur verið møguligt at framleiga vørur so skjótt. Men hetta var gjørligt við maskin nýtslu. Hetta verur nevnt hópvinna. Men tó um hetta var gott fyri ídnaðunum, vóru mong fólk gjørd arbeiðsleys, av tí at maskinurnar tóku teirra arbeiðir. Og hetta vildi fólk ikki finna seg í, men tó var ein lóg gjørd at, um mann gjørdi herverk í verksmiðjum, vóru tey deyðarevsaði. Fleiri arbeiðsfólk vóru avrættaði fyri herverk á maskinur.
Guvumaskinan
Ì 1776 vóru tað fleiri vísindamenn ið vóru samlaðir í einum kolanámi í Birmingham at síggja eina nýggja maskinu. Hendan maskinan kundi pumpa vatn upp úr náminum. Mong høvdu verið í iva, um hetta kundi bera til, men tá ið teir sóu hvussu væl tað gekst, vóru teir ovfarnir. James Watt ið var verkfrøðingur, hevði gjørt hesi maskinuna. Hendan maskinan fekk stóran týdning í kolnáminum.

Landbúnaðurin broyttist

À bygd var tað í flestum førum at bøndurnir livdu av tí sum teir dyrkaðu. Men fólkatalið vaks og tí vóru teir noyddir at skipa landbúnaðinum. Meiri matvøra var dyrka, sum teir kundu selja burturav. Góðseigarar góvust at leiða smábóndunum jørð. Teir løgdu seg heldur at velta jørðina saman í fløttar, og ikki í smáteigar. Fyrr høvdu smábøndurnir verið noyddir at fara frá jørðini, tí ognarmennirnir høvdu tikið lendið til seyðahald, og so noyddust mong at rýma av bygd til býirnar. men høvuðsatvoldin at mong fluttu var tí at fólkatalið vaks so mikið úti á bygd. Teir stóru góðseigarnir gingu eisini nýggjar leiðir í landbúnaðinum. Jarnplógvin var tikin í nýtslu, fleiri kornsløg vóru velt, alidjórini fingu betri umstøður og  jørðin varð betur taðað. Eisini fóru tey at ala fram betri fenað, hetta gav ídnaðinum týdningarmiklar fyritreytir: Bøndur mistu jørðina og fóru í staðin at arbeiða í verksmiðum í býum og broytingin í landbúnaðinum gjørdi, at teimum ikki vantaðu at vinna pening til mat.

Maktstríð

Imperialisman hevur við sær, at ein tjóð hevur ræðið á aðrari. Rómverjar løgdu undir seg stórar partar av heiminum, og seinni royndi bæði Napoleon Bonaparte og Hitler at fáa valdið á øðrum londum. Hetta hendi eisini í 1879, har ið bretskir hermenn álopu á Sulufólkinum í Suðurafrika. Hetta er eitt dømi um blóðugar hjálandabardagar, um tað mundið, tá ið imperialisman rættiliga tók seg  fram. Tó Evropearar høvdu nýmótans vápn, bardust Sulufólkið ímóti við alt tað teir vóru mentir, men at enda mátti teir at lúta.
Tað ber til at koma til ræðið á ymiskan hátt. Vanliga verður valdið tikið við hermegi, men mangan hevur tað eydnast stórveldinum við samarbeiði at leggja smá lond undir seg, og tey sjálvboðin geva seg undir.
Tíðin frá 1870 til 1914 verður nevnd imperialistiska øldin, men imperialisman hevur verið bæði fyri og eftir hesa tíðina.
Tá ið talað verður um imerialismu, verður ofta hugsa um hernaðarligt vald á hjálondum, men fíggjarligt vald er ofta í kjalarvørrinum imperialismuni. India gjørdist hjáland í 1870 og Afrika eitt sindur seinni. Ì Kina og Japan og í Latínamerika royndu onnur lond at fáa sær handilsfyrimunir.
Til 1989 hevði Sovjetsamveldið eftirlit við Eysturevropa. USA og amerikanskar fyritøkur stýra fíggjarligu viðurskiftinum í stórum parti í Latínamerika. Fólk, sum ráða yvir øðrum, royna eisini at flyta egnu mentan og siðir á tey, tey ræða yvir. Hetta verður nevnt mentarnarimperialisma.

Keldur
Img.kb.dk
Ismacs.net

Ídnaður
Søga


Vanligur froskur

Vanligur froskur Rana temporaria (danskt Butsnudet frø) livir um alt Europa, heilt norður til Norðkapp og eystur til Uralfjøllini, men manglar í stórum pørtum av Iberisku hálvoynni, í suður Italia og suður Balkan.

Í Føroyum hava fólk havt henda frosk í hyljum í urtagørðum, í 2008 varð staðfest fyri vist, at hetta froskaslagið hevði myndað ein villan stovn í Nólsoy.

Slóðir úteftir
Jens-Kjeld Jensen


Alexander Dale Oen

Alexander Dale Oen (føddur 21. mai 1985 í Øygarden, Noreg, deyður 30. apríl 2012 í Flagstaff, Arizona, USA var norskur elitusvimjari. Hann var serliga dugnaligur í bringusvimjing. Hann var fyrsti norðmaður, sum svam 100 metrar bringu undir ein minutt, tað hendi í 2005, tá setti hann eisini norðurlendkst met. Hann var eisini fyrsti norðmaður, sum vann EM gull í svimjing. Á Olympisku Leikunum 2008 í Bejing gjørdist hann fyrsti norðmaður, ið vann heiðursmerki í svimjing, tá hann vann silvur í 100 m bringu. Hann vann EM á langbana í 100 m bringu í 2008 og silvur í 50 og 200 m bringu. Hann vann EM gull í 100 m bringu í 2006. Í 2011 gjørdist hann heimsmeistari í 100 metrum bringu. Samstundis sum HM kappingin var í Shanghai, fór ein ræðulig hending fram í Noregi, tá Anders Breivik framdi hópdráp móti ungum norðmonnum, sum vóru á Utøya, og brast eina bumbu í Oslo. Tá Alexander vann heimsmeistaraheitið, peikaði hann á norska flaggið, sum var á svimjihúgvu hansara, hann segði aftaná, at hetta gjørdi hann fyri at minnast tey, sum doyðu á Utøya og í Oslo í yvirgangsatsóknini heima í Noregi. Evropeiska Svimjisambandið gav honum heiðurin "Besti mannligi svimjarin í Evropa" í 2011. Alexander Dale Oen var til hæddarvenjing í Arizona, tá hann bráddliga doyði.
Alexander Dale Oen varð størsta OL vónin hjá Noregi um at vinna OL heiðursmerki til Noreg til OL 2012 í London.
Alexander var ikki sjúkur áðrenn hann doyði, hann hevði bara havt nakað av pínu í økslini, men hann hevði fingið viðgerð fyri tað, og tað gekk framá. Hann tosaði í telefon við familjuna umvegis internetið við Skypa stutt áðrenn hann varð funnin deyður á baðirúminum. Hann lá partvís á gólvinum og lutvís á kantinum á baðikarinum, tá svimjivinir hansara funnu hann klokkan 19.50 lokala tíð. OL-læknin hjá norska svimjilandsliðnum kom alt fyri eitt á staðið og royndi at fáa lív í hann aftur við at geva honum hjarta/lunga 1. hjálp, men uttan úrslit. Hann bleiv síðan koyrdur á sjúkrahús, har tað klokkan 21 lokala tíð varð staðfest, at hann varð deyður.

Altjóða úrslit

Keldur

Slóðir úteftir

Norskir svimjarar
Svimjarar á Summar-OL 2008
Andlát í 2012


Guantánamo fangalegan

Guantánamo Fangalegan er eitt amerikanskt hernaðarfongsul á landsynningshorninum á Kuba. Tað liggur við ein flógva, ið hevur eina flotastøð ”Guantánamo Bay Naval Base”. Fangalegan er bygd av amerikonsku fyritøkuni “Halliburton” og kostaði 30 mió. US$ (umleið 180 mió. DKK krónur í 2005 kursi). Orsøkin til, at fangalegan er staðsett í Kuba er, at fangalegan harvið er uttanfyri amerikanska lóggávu. Fangalegan verður stýrd av amerikonsku verjuni. Hon læt upp 11. januar 2002 undir stýrinum hjá George W. Bush. Samanlagt hava 779 fangar verið á Guantánamo. Av teimum doyði 8, 6 gjørdu enda av sær sjálvum og 2 doyðu av natúrligum orsøkum. Yngsti fangin var 14 ár, tá amerikanskir hermenn tóku hann. Allir fangarnir eru útlendskir ríkisborgarar, burtursæð frá tí eina. Í dag eru 171 fangar eftir (desember 2011), og teir hava ikki fingið greiðu á, um tey nakrantíð koma út aftur.

Guantánamo fangalegan hevur ein serligan leiklut. Talan er um fangar, ið verða roknaðir at vera ein hóttan ímóti USA og altjóða trygd. Meirilutin av fanganum eru undir illgruna at hava framt yvirgang í samband við álopið móti USA 11. september í 2001. (9/11) Teir flestu sita inni uttan rættargongd ella prógv fyri, at teir eru sekir. Tað vil siga, at tosað er um fangar, ið einans eru undir illgruna at hava framt yvirgang. Teir kunnu ikki dømast orsakað av væntandi próvgrundum ella av ófullfíggjaðum avhoyringum.
Fangarnar á fangaleguna kallast “fíggindaligar stríðsmenn”, og tí heldur amerikanska kongressin fast við, at altjóða lóggáva um krígsfangar ikki er í gildi í fangatippinum. Tað eru ymisk feløg, so sum Reyða Kross ósamd í, og halda hetta er ein brotsgerð, tí man kann ikki bara geva fangarnar eitt nýtt heiti. Teir hoyra framvegis undir lóggávuna um krígsfangar.

Amerikanska stjórnin hevur fingið mótmælir úr øllum heimin, serliga frá mannarættindafeløgum, sum til dømis Amnesty International. Mótmælt verður mest móti píning og deyðarevsing, bæði uttan rættargongd. Píning verður framd í fongslinum sambært loyniligum skipanum hjá CIA. Tey hava nýtt pínsluháttar, sum til dømis “Waterboarding”. Tað er tó ógreitt, um pínslu enn verður nýtt á Guántanamo. Nakrir av teimum fangunum, ið eru eftir, hava verið píndir. Tað er prógvað, at fimm av fanganum á Guantánamo hava fingið deyðarevsing.

Í valstríðnum í 2009 lovaði forsetin Barack Obama at lata Guantánamo-fangaleguna aftur. Hann skeyt upp, at allar fangarnir skulu koma fyri sivilar dómstólar í USA. Hann gav boð um, at øll 21 mál móti fangum á leguni skuldi steðgast innan 120 dagar. Obama skrivaði undir fráboðanina í Hvíta húsinum.

11. januar 2011 hevði Guantánamo fangalegan 10 ára fagnaðarhátíð. Tað gav høvi til, at Amnesty International skipaði fyri eina undirskriftsinnsavning, har 165.000 undirskriftir kravdu at Guantánamo skuldi latast aftur.

Obama lovaði, at steingja fangaleguna eftir eitt ár, men hann gekk frá orðum sínum. Í 2011 boðaði forsetin frá, at hann nú tvørturímóti ætlar at fáa sett í gildi eina skipan, sum ger tað møguligt at hava fangar sitandi í Guantánamo í óavmarkaða tíð. Samstundis hevur amerikanska stjórnin boðað frá, at hon fer at seta niður fleiri hernaðardómstólar - eisini á Guantánamo.

Keldur

Kuba
USA


Adriana Esteves

Adriana Esteves Agostinho Brichta (fødd 15. desember 1969 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Hon varð tilnevnd eina Emmy í 2011 fyri bestu sjónleikarinnu í eini drama røð fyri hennara leiklut sum Dalva de Oliveira í minirøðini Dalva e Herivelto: uma Canção de Amor.

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1969


Karma

Karma er í nógvum øðrum átrúnaðum enn Buddatrúgv, sum til dømis Hinduisma, og er ymiskt frá trúgv til trúgv.
Karma kann umsetast til “Orsøk og avleiðing”/"gerðir". Nógv misskilja karma til at vera ein revsing frá Budda, men soleiðis er ikki. Karma er, hvussu tankar, orð og gerðir ávirkar sinni okkara. Negativar gerðir ávirka lagnuna í komandi lívum, meðan positivar gerðir gjøgnum fleiri tilverur løna seg aftur í form av, at ein kann meditera (grunda) og hava sálarfrið, møguliga sum munkur. Tá ein er komin til stigið at meditera, kann ein í síðsta enda sleppa av við Karma, og fáa frælsi.
Tað vil siga, at karma gevur rættvísi og afturløn, og vísur seg í næsta lívi, tá ið ein verður endurføddur.

Sí eisini
Reinkarnatión

Keldur

Hinduisma
Buddhisma


Reinkarnatión

Reinkarnatión, eisini endurholding og endurføðing er, at sálin hjá einum livandi veri fær eitt nýtt likam í næsta lívi á jørðini. Samløguna av gerðinum og harvið karma’ið í fyrra lívið, ráða fyri hvørja hædd títt lív verður á, altso um man verður ein eiturkoppur ella eitt menniskja. Í nógvum trúgvum kann man eisini reinkarnerast sum nakað annað enn eitt djór - sum ein planta til dømis.

Átrúnaður


Mariana Ximenes

Mariana Ximenes do Prado Nuzzi (fødd 26. apríl 1981 í São Paulo) er sjónleikari úr Brasil. Móðir hennara hevur røtur úr Niðurlondum, meðan pápin hevur røtur úr Italia. Hon gjørdist kend í Brasil, tá ið hon í 2000 spældi leiklutin sum Bionda í skemtirøðini Uga-Uga. Árið eftir, í 2001, legði hon brasilska rødd til Sharon Spitz  í kanadisku animatiónsrøðini Braceface.

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1981


Daryl Sabara

Daryl Christopher Sabara (føddur 1992) er amerikanskur sjónleikari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í Father of the Pride sum Hunter.

Slóðir úteftir

 Daryl Sabara á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar


Ty Panitz

Ty Panitz (føddur 1999) er amerikanskur sjónleikari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í How to Eat Fried Worms sum Woody Forrester.

Amerikanskir sjónleikarar


Luke Benward

Luke Aaron Benward (føddur 12. mai 1995) er amerikanskur sjónleikari og sangari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í How to Eat Fried Worms sum Billy Forrester.

Slóðir úteftir
 Luke Benward á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1995


Dominic Scott Kay

Dominic Scott Kay (føddur 1996) er amerikanskur sjónleikari, sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í Air Buddies sum Buddha og fyri leiklutin sum sonur Will Turner í Pirates of the Caribbean: At World's End.

Amerikanskir sjónleikarar


Caio Blat

Caio Blat de Oliveira (føddur 2. juni 1980 í São Paulo) er sjónleikari úr Brasil, sum hevur spælt í filmum, innan sjónvarp og á palli. Kona hansara er sjónleikarinnan Maria Ribeiro.

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1980


Marilyn Monroe

Marilyn Monroe, upprunaliga Norma Jeane Mortenson (1. juni 1926 í Los Angeles – 4. august 1962 í Los Angeles), var eitt ikon í 1950'unum, men tað var ikki fyrr enn tá at hon veruliga fekk umtalu, bleiv kend og gjørdist eitt ikon. Tá ið navnið á Marilyn Monroe verður nevnt, hugsa tey flestu um hana, sum definatiónin av vakurleika, femininiteti og tað, ið nógv søgdu hana at hava, x-factor. Við teimum lívsumstøðum, hon hevði livað ígjøgnum, og, fólkini í hennara lívi, vóru við til at skapað tí 'influence' og 'viljestyrke' sum hon fekk frá teimum, at klára seg. Monroe arbeiddi fyrst við at vera model, síðani fekk hon smáar rollur í ókendum filmun. Tað var ikki fyrr enn í "The Asphalt Jungle" og í "All about Eve" at hon fekk stóra umtalu.

Hon tóktist at vera hendan naiva, eitt sindur býtt blondina, og tað vístist í filmunum, so sum "Gentlemen Prefer Blondes" og "The Seven Year Itch", men tvørturímóti var hon ein klók kvinna sum dámdi væl at lesa litteratur, og dugdi væl við fólki. Hendan verumátan hon brúkti, var við til at skapa eitt image í industrienum. Men áðrenn hon var komin so langt, var hon bert ein vanlig genta ið æt Norma Jeane Mortensen Baker. Mamma Monroe, Gladys Baker, ið hevði verið ein vøkur kvinna eins sum hon, var sinnisjúk, eins sum hennara egna móður, Della Baker, ið var omman hjá Marilyn. Ígjøgnum uppvøksturin hevði Norma Jeane búð hjá einari kristnari familju, Bolender. Fleiri ár seinni, tá ið Norma enn var ein smágenta, gjørdi mamma hennara krav uppá at fáa dóttir sína aftur, og við tí hendingini møtti Marilyn (Norma Jeane) ein vigtigan persón, sum fór at vera við til at vekja hennara interessu fyri sjónleiki, vinkonan hjá mammuni, Grace McKee.

Heilsan hjá mammuni, Gladys Baker, bleiv verri, og hon bleiv innløgd á eitt sjúkrahús í 1933, har ið hon bleiv diagnoserað við skizofrenia. Grace Mckee bleiv verjin hjá Marilyn Monroe og greiddi henni frá, at hon skuldi blíva líka sum Jean Harlow, tá ið hon bleiv stór, ein sjónleikari ið Grace sjálv var inntikin av. McKee bleiv gift fyri triðju ferð, og hon var tí undur trýsti at fáa hetta hennara tiðja ektaskap at fungerða, og koyrdi tí Norma Jeane inn á eitt barnaheim. Tvey ár seinni tóku Grace og maður hennara hana inn aftur, men tað var ikki leingi fyrr enn Norma fekk eitt annað heim at búgva í.

Tíðliga í 1938 sendi McKee hana at búgva hjá eini av tantunum hjá sær, Ana Lower. Men av aldurdómi, hon gjørdist 60 ár, og av sjúkum, m.a. hjartasjúkum ið fingu hana at selja sítt hús og flyta, fór Norma Jeane tí aftur at búgva hjá Grace. Maður hennara og Grace sjálv valdu at flyta til Virginia, tí maður Grace fekk eitt starv har, og í staðin fyri at Norma tí skuldi sendast aftur til eitt barnaheim ella eina pleiðifamilju, ið var vanligt tá, at summar familjur nýttu, sum ein møguleika at fáa børnini passaði ímeðan tey gjørdu eina roynd at fóta sær aftur, orsakað av tí so nevnda krakkinum á Wall Street í 1929. Men av tí, at hon var tvey ár yngri enn vaksnamannaaldur, bleiv hon gift við soninum hjá grannunum, James Dougherty. Grace hevði tosað við mammu James og síðani fingið tað avgjørt, at sonurin og Norma skuldu giftast.

Ta tíðina James var burturi í hertænastu, fekk Norma starv som model hjá ymiskum fotografum. James var tó ímóti tí, hóast hon fekk góða løn og hevði verið á forsíðum á nógvum bløðum. Ben Lyon uppdagaði hana skjótt og fekk hana inn at taka eina filmroynd. Hon undirskrivaði eina kontrakt og fekk sína nýggju karrieru sum sjónleikari. Lyon og Norma gjørdu henni eitt nýtt listanavn, ið bleiv til Marilyn Monroe. Monroe hevði verið gentunavnið hjá mammuni, Gladys. Marilyn Monroe hevði fyrst smáar leiklutir í ókendum filmun, so sum ein telefonopratørur í "The Shocking Miss Pilgrim", sum var fyrsti filmur hennara. James Dougherty segði, at Marilyn var ein "fitt genta við einari søtari rødd – men sum kundi blíva lættiliga særd, so hon var sárbar". Júst hettar, var partur av hennara stjørnukvaliteti.

Nakrir av hennara best umtóktu filmum vóru "How To Marry A Millionaire" og "Some Like It Hot". Tony Curtis, sum spældi við í filminum "Some Like It Hot", greiður frá í einari samrøðu, at leikstjórin Billy Wilder ringdi og segði, at hann vildi hava Curtis og Monroe at spæla høvuðsleiklutirnir í filminum, men at "Monroe var ring at fáa fatur á". 1956 og 1957 vóru eini torfør ár hjá Marilyn, har hennara persónliga lív kom nógv fram í miðlunum. Hon var kend fyri at koma ov seint og at vera óálítandi. Gitingar eru um, at hettar ikki bert vóru 'stjørnu nykkur', menn at hon hevði fingið symptomini, sum mamman Gladys og omman Della plágaðust av.

Sangir

Keldur

 "Den komplete biografi – Marilyn Monroe" av J. Randy Taraborelli.
 "Some Like It Hot" upptikin samrøða við Tony Curtis.
 upptikin samrøða við James Dougherty, fyrsta mannin hjá Marilyn Monroe.

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskar songkvinnur
Amerikanarar av norskari ætt
Føðingar í 1926
Andlát í 1962


Anders Behring Breivik

Anders Behring Breivik (f. 13. februar 1979 í Oslo) er ein høgrasinnaður víðgongdur hópdrápsmaður úr Noregi, sum framdi yvirgangsatsóknir í Oslo og á Utøya hin 22. juli 2011. Hann myrdi til samans 77 fólk, har tey flestu vóru ungdómar. Hann er revsirættarligur, og kann dømast til fongsulsrevsing, tað siga teir serkønu sálarlæknarnir Terje Tørrisen og Agnar Aspaas, sum lótu inn eina 300 síðu langa frágreiðing til býarrættin í Oslo stutt aftan á hendingina, um at har skuldi gerast ein sálarlig kanning um Anders. Læknarnir staðfestu nógvar ferðir, at teir vóru komnir fram til eina aðra niðurstøðu enn í tí fyrstu frágreiðingini. Í henni var metingin tann, at Anders var so sálarliga sjúkur, at hann skuldi dømast til eitt tvingað varðhald og at hann ikki kundi dømast til fongsulrevsing. Í apríl 2012 staðfesti ein kanning, at hann ikki var sálarliga sjúkur. Anders hevur verið undir einum samdøgurseftirliti í sambandi við kanningina.

Fríggjadagin tann 22. juli 2011 vil altíð vera hugt aftur á sum ein syrgiligur dagur. Í Oslo og á oynni Utøya hendi eitt ræðuligt, meiningarleyst og óveruligt yvirgangsálop. Eftir hetta álopið broyttist alt, og hevur tað rakt tey avvarðandi og norsku tjóðina sera hart. Tað fyrsta yvirgangsálopið í Vesturheiminum síðani 2005 hendi í Oslo kl. 15.25., tá ið ein brotsmaður, nevndur Anders Behring Breivik, sprongdi eina 950 kg tunga bumbu, sum var fjald í einum leigaðum bili, beint frammanfyri Høyblokken í Oslo, har forsætisráðharrahúsið og løgreglustórnardeildin liggja.

Frá Høyblokken koyrdi Breivik í einum ørðum leigaðum bili út til Utøya, og har gingu uml. 2 tímar, áðrenn hann var har úti. Á Utøya skeyt hann eftir luttakarunum á einari AUF summarlegu (sosialdemokratiskir ungdómar). Í alt doyðu 77 fólk, 69 vórðu dripin undir hópadrápið á Utøya og 8 vóru deyð av bumbuni. 33 av fólkunum sum doyðu, vóru undir 18 ár. Fyrrverandi norski forsætisráðharrin Gro Harlem Brundtland var á oynni beint áðrenn tað hendi, og núverandi forsætisráðharrin Jens Stoltenberg skuldi vera við í einum møti dagin eftir.

Áðrenn hendingina hevði Breivik vápnaloyvi og var limur í einum sera høgrasinnaðum bólki. Við síni egnu fyritøku keypti hann kunsttøð í stórum mongdum, og undir hópdrápinum nýtti hann kúlur nevndar dum dum-kúlur, fyri at gera so nógvan skaða, sum hann kundi á ofrini. Hann var ílatin í einum løgreglubúnaði, einum skottryggum vesti, og hann gav til sjóndar, at har skuldi gerast eitt rutinukekk á oynni. Eitt vitni sigur, at hann gekk runt og skeyt við 10 sekund millum skotini í 3 korter, meðan hann rópti og skar í fagnaðarróp. Fólk skríggjaðu og grótu. Nøkur krógvaðu seg í runnum, meðan onnur royndu at svimja til meginlandið. Uml. kl. 19.00 varð sagt, at brotsmaðurin var handtikin. Málið ímóti Breivik var fyrstu ferð fyri í rættinum mánadagin tann 16. apríl 2012.

Í tingrættinum varð Breivik hin 24. august 2012 dømdur til 21 ára fongsulsrevsing, har hann sum minstamark skal sita í 10 ár. Breivik kunngjørdi, at hann ikki ynskti at kæra dómin, og at hann heldur ikki vildi taka ímóti dóminum, tí at hann ikki viðurkendi rættin sum lógligan, og tann norski ríkisadvokaturin avgjørdi at ákærumyndugleikin heldur ikki ynskti at kæra dómin..

Sí eisini
 Yvirgangsálopið í Noregi 2011

Keldur

* http://nyhederne.tv2.dk/article.php/id-49759399:anders-breivik-blev-presset%C3%A5-retsm%C3%B8de.html

* http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14259989

* http://spip.modkraft.dk/tidsskriftcentret/linkbox/article/terrorangrebet-i-norge-201

* http://www.troels-ravn.dk/utya

* http://mobil.stiften.dk/article.pml;jsessionid=16C85AF14871ABAAB2815ABACC2887BAuw-portal2?guid=19814557

Sí eisini

 Yvirgangsálopið í Noregi 2011

Yvirgangsfólk
Brotsmenn úr Noregi
Hópdrápsmenn


Nostradamus

Michel de Nostredame (14. desember 1503 – 2. juli 1566) er ein av heimsins kendastu profetum. Hann er mest kendur fyri bókina "Les Propheties", ið er skrivað sum vers við fýra reglum hvørt. Tey, ið lesa hansara verk, hava givið honum heiðurin fyri at hava spátt fleiri stórar hendingar í søguni. Millum annað ta fronsku kollveltingina, atombumbuna, tá ið Adolf Hitler kom til valdið og 9/11. Serliga aftaná 9/11 gjørdist Nostradamus kendur og kom á fleiri listar fyri mest seldu bøkur.

Nostradamus var føddur í Suðurfraklandi í desember 1503. Hann var sonur ein kornhandlara, ið eisini var eitt slag av skrivstovumanni. Upprunaliga var familja hansara jødisk, men var konverterað til katolismu í 15. øld. Tá ið Nostradamus var fimtan ára gamal, fór hann at taka prógv á universitetinum í Avignon. Men aftaná eitt ár, var hann noyddur at steðga aftur vegna Svarta Deyða. 26 ára gamal fór hann aftur í skúla, aftaná at hava arbeitt í nøkur ár. Hann fór at lesa til lækna á universitetinum í Montpellier, men var útvístur aftur tá tey funnu útav at hann hevði arbeitt sum apotekari, ið var eitt slag av arbeiði, ið var bannað. Hann fór tá aftur at arbeiða sum apotekari, og gjørdi eina vitamin, ið var kend víða fyri at verja móti Svarta Deyða.

Í 1531 fór Nostradamus til Agen. Har giftist hann við einari konu, ið enn er ókend, men føddi honum tvey børn. Børnini og konan doyðu í 1534, sikkurt av Svarta Deyða. Aftaná deyða teirra ferðaðist hann víðari ígjøgnum Frankaríki og kanska Italia. Hann búsetti seg í Salon-de-Provence, har hann giftist við einari ríkari einkju og fekk seks børn, tríggjar gentur og tríggjar dreingir. Hann byrjaði at fara vekk frá heilivágnum og fór ístaðin móti tí dulda. Hann skrivaði ein álmanakka og var so væl nøgdur við úrslitið, at hann skrivaði ein ella fleiri hvørt ár. Samanumtikið eru tær kendar fyri at hava yvir 6300 spádómar, har ið teir flestu ikki vóru rættir. Eisini 11 árligar kalendarar, har allir byrja 1. januar og ikki í marts, sum annars hevur verið hildið. Tá byrjaði hann at skriva 1000 vers við fýra reglum, har spádómarnir eru, ið hann er kendur fyri í dag. Av tekniskum grundum vóru tey seinastu 58 versini í tí sjeyndu bókini við hundrað versum, eisini kallað Árhundrað, aldrin útgivin.

Versini fingu ymiskar reaktiónir tá ið tey vóru útgivin. Nøkur fólk hildu at Nostradamus var falskur ella ørur í høvdinum, meðan fleiri hildu at hansara vers vóru andaliga inspireraðir profetiir. Skjótt komu tey ríku allastaðni frá og vildu hava horoskopir og góð ráð frá honum. Drotningin, kona kong Henry II úr Frankaríki, var ein av fylgjarunum hjá Nostradamus. Aftaná at hon hevði lisið hansara álmanakka frá 1555, ið hótti ta royalu familjuna, bað hon hann um at koma til París at forklára og at tekna horoskopir til tey royalu børnini. Í tí tíðini helt hann, at hann fór at vera hálshøgdur, men tá ið hann doyði í 1566, hevði hon gjørt hann til ráðgeva og lækna hjá konginum.

Í 1566, eftir at giktin hjá Nostradamus hevði plágað hann í nógv ár, bleiv hon til vatnsótt. Fyrst í juli sigst hann at hava sagt við sín sekreter, at tey fóru ikki at finna hann livandi við sólarris. Morgunin eftir var hann funnin deyður við síðunar av songini hjá sær.

Keldur

http://www.nostradamus.org/
http://www.nostradamus-repository.org/
http://www.smashinglists.com/top-10-nostradamus-predictions-that-have-come-true/

Fraklendingar


Red Hot Chili Peppers

Rockbólkurin Red Hot Chili Peppers kom fram í 1983 í Kalifornia. Bólkurin æt upprunaliga Tony Flow and the Miraculously Majestic of Mayhem, men tað bleiv seinni broytt til Red Hot Chili Peppers. Teir koyrdu seg saman sum ein tónleikabólk. Hesin bólkurin var bara fyri stuttleikar í fyrstuni. Men so til eina konsert føldu teir nakað heilt serligt, og vildu so fara víðari, og blíva ein ordiligan tónleikabólk. Teir spældu á barrum og strippbarrum. Longu har blivu teir kendir, kendir fyri at teir altíð vóru í langum tennis sokkum, og fyri at spæla musik, blandað av funk, punk og rap. Man byrjaði at hoyra um hendan nýggja bólkin í Los Angeles, og EMI skrivaði eina kontrakt við tónleikabólkin. Og seinni komu teir á hitt listan um alla verðina.

Í tónleikabólkinum Red Hot Chili Peppers vóru hesir liminir: Anthony Kiedis (føddur 1. novembur 1962 á St. Mary’s Hospital, Grand Papids, Michigan USA) var forsangari í Red Hot Chili Peppers. Josh Klinghoffer var guitar spælari. Michael “Flea” Balzary (føddur 16. oktober 1962 í Melbourne, Australien) er ein australskur bassistur og bleiv kendur undir navnið Flea, tá ið hann byrjaði at spæla við Red Hot Chili Peppers. Chad Smith (føddur 25. oktober 1961) er ein amerikansk trummuspælari í Red Hot Chili Peppers, og hevur verið við í tónleikabólkinum síðan teir gjørdu fløguna Mother’s Milk. Jack Irons (føddur 18. juli 1962 í Los Angeles, Californien, USA) er trummuspælari og er best kendur, limur í Red Hot Chili Peppers og Pearl Jam. Irons hevur eisini arbeitt saman við Redd Kross, Raging Slab, Joe Strummer, The Latino Rockabilly War og The Les Claypool Frog Brigade. Hillel Slovak (føddur 13. apríl 1962, doyði 25. juni 1988) var ein israelskur/amerikanskur guitaristur og fyrrverandi limur í Red Hot Chili Peppers.

Hillel Slovak doyði, akkurát tá ið teir høvdu avtalað, at nu skuldu teir (Red Hot Chili Peppers) taka seg saman og gera eitt stórt gjørgnumbrot, har ið teir gera okkurt stórt, so at teir verða ordiliga kendir aftaná 4 ár. Guitaristurin í tónleikabólkinum Hillel Slovak, hevði leingi kempað við stoffum, sum var eitt stórt problem hjá tónleikabólkinum. Hillel Slovak bleiv funnin í sínari íbúð, deyður av einari yvirdosis av heroin (1988). Hini í tónleikabólkinum, fingu eitt stórt sjokk av hesum. Eftir hann doyði, gjørdi Red Hot Chili Peppers ein mini-sang um hann, sum eitur “Knock Me Down”. Av tí at Hillel Slovak doyði, valgdi Jack Irons at fara úr bólkinum. Kiedis og Flea valgdu ikki at fara úr. Ein trummuspælari við navnið Chad Smith kom við í tónleikabólkinum. Tað sama gjørdi ein guitarspælari við navnið John Frusciante, sum so var ein stórur fan av tónleikabólkinum áðrenn, so hetta var ordiliga stórt fyri honum, at koma við í tónleikabólkin.

Har hava verið nógvar broytingar í tónleikabólkinum, av tí at teir ikki hava kunna semjast, og av tí at Hillel Slovak doyði. Tað er syrgiligt at hoyra at ein av teimum doyði, og at fleiri onnur kend fólk eru deyð av tí sama, og har eru eisini fleiri fólk í allari verðini, sum eru deyð av tí sama. Tað er eisini eitt sindur syrgiligt, at teir ikki hava kunnað semjast so væl hesi árini, at teir hava verið noyddir at broytt bólkin, og at onkur er farin úr.

Útgávur
 The Red Hot Chili Peppers (1984)
 Freaky Styley (1985)
 The Uplift Mofo Party Plan (1987)
 Mother's Milk (1989)
 Blood Sugar Sex Magik (1991)
 One Hot Minute (1995)
 Californication (1999)
 By the Way (2002)
 Stadium Arcadium (2006)
 I'm with You (2011)
 The Getaway (2016)
 Unlimited Love (2022)
 Return of the Dream Canteen (2022)

Amerikanskir tónleikabólkar


Gavrilo Princip

Gavrilo Princip (serbiskt: Гаврило Принцип, 25. juli 1894 - 28. apríl 1918) var ein bosniskur serbi, sum drap eysturíkska-ungarska trúnarvingan, Franz Ferdinand og konu hansara, Sofiu, sum var hertuginna av Hohenberg og var við barn, tá morðini vóru framd.

Gavrilo varð føddur í einari bygd sum eitur Oblijaj, foreldur hansara, vóru Petar, ið var postmaður, og mamman Marija. Gavrilo Princip hevði 8 beiggjar, 6 av teimun doyðu av sjúkum. Foreldur hansara høvdu ikki nokk av pengum til at hava hann hjá sær, so tey sendu hann til ein eldri beiggja, ið búði í Zagreb, sum nú er høvuðsstaðurin hjá Kroatia. Í 1912 fór Gavrilo Princip í mótmælisgongu ímóti Sarajevo, hetta hevði við sær, at hann bleiv koyrdur úr skúlanum, sum hann gekk á. Hildið verður at tað var Gavrilo Princip, ið var grundin til at fysti veraldarbardagi byrjaði. Hetta komst av, at hann drap eysturríkska trúnarvingin Franz Ferdinand og konu hansara, Sophie. Morðini fóru fram hin 28. juni í 1914. Gavrilo Princip og viðhaldsmenn hansara vóru tiknir av serbiska herinum.

Keldur

 net.lib.byu.edu

Serbar
Drápsmenn
Fyrri heimsbardagi
Føðingar í 1894
Andlát í 1918


Holocaust

Holocaust (úr Griskum ὁλόκαυστος holókaustos: hólos, "heilt" and kaustós, "brent", tað vil siga katastrofa) var útreinskanin av evropeiskum jødum, sum fór fram frá 1933 til 2. heimsbardagi endaði í 1945, framt av týska statinum undir leiðslu av nazi-leiðaranum Adolf Hitler. Holocaust er ein av mest umtalaðu hendingum nakrantíð. Undir krígnum vóru umleið 6 000 000 jødar dripnir, og hetta var næstan 60 % av øllum jødum, ið livdu tá. At hata jødar er nakað, ið ikki byrjaði í Týsklandi, tá ið Adolf Hitler kom til valdi, hetta byrjaði langt áðrenn í heimssøguni. Hetta var heldur ikki nakað týskt "fænomen" at hata jødarnar. Eitt rótgrógvið hat ímóti jødunum er eisini at síggja í skriftunum hjá Martini Luther, og hetta var eisini ein týdningarmikil partur av sjálvsfatanini hjá teimum kristnu.

Síðan tað, í tí meira ”moderna” samfelagnum, tað vil siga aftaná ár 1800, eru jødarnir hjá mongum fólkum blivnir fataðir sum ein bumsur ella pirra á samfelags-kroppinum. Har eru fleiri felagskapir settir í stovn, tann størsti av teimum er nokk nazistaflokkurin. Nazistaflokkurin við Adolf Hitler á odda, kom til ræði í Týsklandi í ár 1933. Nazistarnir dugdu væl at "selja" seg, og skjótt vóru teir blivnir sera væl dámdir víða um. Teir fingu skaffað fleiri túsind fólkum arbeiði, av tí at motorvegur var settur í gerð. Teir søgdu, at hetta fór at betra um sambandið, og tað fór tað nú eisini, men størsta grundin var nokk tí, at tað skuldi vera lættari at transportera tanks, herðbilar, hermenn og annað, ið skuldi brúkast til kríggið nøkur ár seinni.

Men jú longur nazistarnir sita við valdið, jú meira eyðsýndir vera teir. Her byrjar at henda okkurt. Hitler byrjar at byggja sær ein herð, ein herð, sum vil nakað við alskyns kampvognum. Eisini verður gjørt um seg millum fólkið, har ein ávísur missmunur verður. Her er tað serliga jødarnir, ið eru hart raktir. Har verður sett forboð fyri teimum mong støð, har verða vístar ræðumyndir av jødunum, har ið teir vera lýstir sum nakað ringt. Og hetta verður verri og verri, jødarnir vera viðfarnir sum dýr! Og tá er tað, at kríggið byrjar.

1. september í 1939 leypa týskararnir á Pólland, og so er allur heimurin í kríggi. Og tá koma nazistarnir út við øllum um jødarnar. Teir vilja hava eitt stóra-Týskland uttan jødar, vilja beina fyri jødunum. Nógvar og stórar legur vóru bygdar, har ið jødarnir vóru sendir fyri at arbeiða og drepast. Ikki bert jødar blivu dripnir, eisini evnaveik, myrk fólk, fólk ið hoyrdi til Jehova Vitni, samkynd, slavur og russar. Tok koyrdu í hópatali út í mongu legurnar, ið lógu spjaddar runt í londum eystan fyri Týskland, lond sum Pólland, Russland, Eysturríki og Kekkia. Tokini vóru meira enn full hvørja ferð tey fóru, og tað var sum oftast sera langar ferðir, við hvørki vátum ella turrum, so mong doyðu á ferðini.

Tað var hart at liva í legunum, lívskorini vóru ikki góð. Lítið at eta, vánalig støð at sova í og hart arbeiði. Og fleiri túsind fólk blivu dripin hvønn dag. Tá ið kríggið endaði í juni mánaði í 1945, vóru næstan 6 000 000 jødar blivnir dripnir.

Ætlanin
“Final Solution/Die Endlösung” – kalladist tann endaliga “loysnin” hjá Týsklandi sum var um at drepa/útrudda allir jødar í Evropa. Úttrykkid vard brúkt til Wannsee-konferensuna í Berlin 20. januar 1942 har týskir embætismenn kjakadust um gjøgnumførsluna av hesi ætlan.

Hvussu vistu týskarar hvør var jødi?
Tann 14. november 1935 sendu nasistarnar hesa definitiónina av einum jøda út: Ein og hvør við trimum ella tveimum jødiskum ommum og abbum, sum hoyrdu til tað jødiska samfelagið t. 15. september 1935, ella aftaná tað; var giftur við einum jøda ella jødindu t. 15. september 1935, ella aftaná tað; var avkomin av einum parlagi ella einum ”útumsparlags-sambandi” vid einum jøda 15. september 1935, ella aftaná tað.

Legurnar:
Líkasum við nasismuni byrjaðu arbeiðslegurnar sum nakað sum skuldi fyristilla øgiliga gott, sunt og vinaligt. Tað varð lýst við familjuuppihaldi, og gott hjá børnum at stuttleika sær.
Men soleiðis var ikki, og legurnar vórðu størri, fleiri og ógvusligari og vundu skjótt uppá seg. Eitt gott dømi um, hvussu lætt tad er at blenda fólk á slíkan hátt, uttan tey faktiskt vita hvat tey gera, er filmurin: ”Die Welle”.
Arbeiðslegurnar vórðu harðar, umstøðurnar ringar, og arbeitt varð ógvuliga hart hvønn dag.
Ein deyðslega er ein konsentratónslega við tólum specielt sniðgjørd til systematiskt morð.
Tær vóru ræðuligar, tí nasistar hungraðu, misbrúktu og drupu óskyldig fólk. Nasistar hildu ikki jødar vera menniskju, men frá aðrari planet.

Frá 1933 til 1945 bygdu týsku nasistarnar umleið 20.000 legur til at fongsla offur. Tey fólkini, sum vóru offur, vórðu fysiskt konsentrerað á legunum. Í 1939 lótu nasistar upp “tvungnar” arbeiðslegur, og folk í túsundtali fóru at doyggja av møði, svongd og eksponering.

Deyðs- og arbeiðslegurnar vóru mangar, men tær størstu, sum vóru í Pólandi, vóru:
 Auschwitz II (Auschwitz-Birkenau) (1.100.000 offur)
 Chełmno--------	(320.000 offur)
 Belzec----------	(600.000 offur)
 Majdanek ------	(360.000 offur)
 Sobibor---------	(250.000 offur)
 Treblinka-------	(700.000 offur í 1942, men legan var virkin inntil 43, so talið hevur verið væl hægri)

Hvussu nógv vóru jødiski ofrini tilsamans?
Tað er ómøguligt at siga neyvt, hvussu nógv doyðu undir holocaust, men tey flestu eru einig um eitt tal á umleið 6 milliónir jødar.

Hvørji vórðu hótt?
Granskarir og fólk meina, at Holocaust ikki bert var jødaforfylging. Nasistarnar vóru eisini eftir fólki úr mongum øðrum bólkum, sum t.d. sigøjnarar, sovjetiskir krígsfangar, alment pólskt og serbiskt fólk, samkynd, folk við breki, Jehova vitni og aðrir politiskir og religiøsir flokkar - um tey so vóru týsk ella ikki - ið vóru mótstøðufólk, ”anti-sosial” t.d. biddarar, vagabondar og gøtuseljarar. Telir man hesi við, hava offrini verið millum 11 til 17 milliónir fólk. Ein onnur kelda sigur eisini, hesi fólkini, sum vórðu dripin av aðrari orsøk enn jødauppruna vóru 5 milliónir, so t.v.s. ca. 11 milliónir tilsamans.

Minningardagar
Teir dagarnar til minnis um offrini av holocaust er árliga 8-daga tíðarskeiðið, sum er valt av Sameindu Tjódum, at hjálpa borgarum at minnast og læra av holocaust. Tað árliga tíðarskeiðið, sum vanliga byrjar sunnudagin áðrenn ta jødisku traditiónina Yom Hashoah, heldur fram gjøgnum tann komandi sunnudagin, vanligvís í apríl ella mai. The United States Holocaust Memorial Museum hevur eitt tema hvørt ár, og útgeva ymsir lutir og tilfar til at stuðla og gera ein innsats.
Tad er ógvuliga týdningarmikið, at vit, aftaná slíkar katastrofur, ongantíd gloyma hvat hendi og læra av teimum feilum, sum tey gjørdu tá, so teir ikki henda aftur.

Keldur

 Jewishvirtuallibrary.org
 Ushmm.org
 Holocause-History.org
 Grein á ensku Wikipedia um týnignarlegurnar
 15yoccaj.edublogs.org

Søga
Seinni heimsbardagi
Týskland
Antisemitisma
Jødadómur
Søga Týsklands
Holocaust


Julius Cæsar

Gaius Julius Caesar var rómverskur keisari frá 49 f.Kr. til 44 f.Kr. var ein rómverskur státsmaður, generalur og rithøvundur av latínskari prosa. Hann spældi ein týdningarmiklan leiklut í hendingunum ið førdu til avhendan av Rómverksa Lýðveldinum og byrjanina til Rómverjaríkið. Í 60 f.Kr. gjørdu Cæsar, Crassus og Pompejus ein politiska samgongu, ið kom at dominera rómverskan politikk í mong ár. Sigrarnir hjá Cæsar í gallisku bardøgunum, ið endaðu í 51 f.Kr., víðkaðu um økið hjá Róm til Ermarsund og Rínánna. Cæsar gjørdist tann fyrsti rómverski generalurin, ið fór yvirum ensku kanalina og Rínánna, tá ið hann bygdi eina brúgv tvørtur um Rínánna og framdi tað fyrstu innrásina í Bretlandi.

Sí eisini
Augustus

Notur

Keldur

 http://www.roman-empire.net/republic/caesar.html
 http://www.eyewitnesstohistory.com/caesar2.htm
 http://www.history.com/topics/julius-caesar

Einræðisharrar
Rómverjaríkið
Hermenn


Tjørnuvíksstakkur

Tjørnuvíksstakkur (eisini róptur Stakkurin) er ein 133 metra høgur stakkur norðanfyri bygdina Tjørnuvík, sum er norðasta bygd á Streymoynni. Siðbundni túrurin út á Tjørnuvíkstakk verður fyriskipaður einaferð um árið, um heystið, og tað verður lagt nógv uppí henda dagin. Hesin dagurin, er vorðin ein siður fyri tjørnuvíkingar, men tað eru ikki bert tjørnuvíkingar við á túrinum, tað koma fleiri fólk úr øðrum bygdum, og eisini ferðafólk úr øðrum londum. Tað eina ári vóru umleið 200 fólk við á túrinum. Túrin er helst vikuskifti nærmast 20. september. Í nýggjari tíð verða stuttleikaferðir út í Stakkin eisini fyriskipaðar av og á.

Í dag er lætt at koma yvir um á Stakkin, tí tað er gjørdur ein kassi, sum hongur á tveimum rennistrongum, og verður drigin við einum eftirstjóra av monnunum, sum eru við á túrinum.
Tá aftur verður komið oman í bygdina, hevur bygdafólkið borðreitt við frálíkum breyði við føroyskum viðskera, inni í bygdahúsinum, til fólkið, sum hevur verið við á túrinum.

Stakkurin er 133 m høgur, hann var ikki lættur at søkja fyrr, tí tað var so ringt at koma upp á hann. Seinni settu teir jarnringar fastar í hann, og tá gekst betur at sleppa upp.
Nú tá rennistrongur er lagdur út á Stakkin, ferðast teir frá hond aftur og fram tvørtur um Stakksund.
Fyrsti strongurin kom í 1937.

Húsið í Stakkinum
Tað hava verið tvey hús á Stakkinum. Tað fyrra var bygt síðst í 40'unum, men feyk í illveðri. Húsið, sum veður brúkt í dag, varð bygt fyrst í 1970'unum.
Húsið hevur verið sera hent, bæði til lundafleyg, og tá farið verður út á Stakkin til annað endamál. Húsið er umleið fýra ferðir fimm metrar í einari hædd; seks koyggjur eru í húsinum, og øll neyðug útgerð til matgerð er eisini í húsinum.
Á sumri í 1993 varð nýggi strongurin lagdur. Og saman við honum og nýggja kassanum hava tjørnuvíkingar havt møguleikan fyri at víst einari mongd av vitjandi út í Stakkin á útferðunum, sum skipað hevur verið fyri.

Seyðahald og fulgaveiða í Stakkinum
Tað, sum Stakkurin óivað er best kendur fyri, er seyðurin, ið gongur har úti, og sum verður seldur á uppboði, har avkastið fer til vælgerandi endamál.

Áðrenn strongur kom, bleiv seyðurin hivaður upp og sleptur upp á Stakkin. Teir seyðirnir, kundu ganga í fleiri ár, áðrenn teir vóru tiknir aftur, tí ringt var at koma eftir teimum. Tá strongur kom, lá betur fyri.
Seyðurin verður ikki sleptur út á hvørjum ári. Á fundi, ið var hildin í bygdahúsinum tann áttanda apríl 1993, varð samtykt, at seyður skuldi sleppast út á Stakkin tvey ár á rað, men síðan skuldi hann friðast tað triðja. Triðja árið verða bert hornaseyðir sleptir út.

Stakkurin hevur verið sera hentur fyri tjørnuvíkingar. Serliga hevur tað verið fuglaveiðan, sum hevur havt nakað at siga. Talan er um lunda og havhest.
Fyri nøkrum árum síðani, mundi tað vera vanligt at fáa upp til 20.000 til 30.000 lundar í eitt ár. Men hetta er minkað nógv.

Tað besta árið í nýggjari tíð var í 1982, tá 5.051 fuglar vóru veiddir í 13 dagar, í meðal 388 fuglar um dagin.
Ringast var í 1988, tá einans 34 fuglar vóru veiddir í fimm dagar; 5 fuglar um dagin.
Hetta hildu tjørnuvíkingar vera sera óheppið, og okkurt mátti gerast. Semja var um at friða Stakkin í tvey til trý ár fyri lundafleyg og seyðahald. Men tað var óivað ikki hetta, ið var orsøkin til at ongin lundi var, tí tað var yvirhøvur allastaðni, at lundin var í minking.

Í bókini "Úr Bjargasøguni" eftir Arna Nørrevang verður nevnt, at tjørnuvíkingar vóru í royting í Stakkinum; hetta var í 1776. Hendan ferðin endaði syrgiliga, tí her læt ein maður lív, og hetta er einasti maður, sum fólk vita um, sum hevur latið lív á staksferð.

Keldur

Hólmar og sker í Føroyum
Streymoy


Che Guevara

Ché Guevara (føddur 14. juni 1928 í Rosario, Argentina, deyður 9. oktober 1967) var ein argentinskur marxistiskur uppreistarleiðari, lækni, rithøvundur, diplomatur. Hann var tann eldsti av fimm systkjum. Tey lógu í tí hægra endanum av miðalklassanum. Pápin var arkitektur og hevði ymiskar lítlar fyritøkur. Hetta gjørdi at tey vóru hampuliga væl fyri.

Søgan um Ché Guevara
Ernesto ”Ché” Guevara uppfataði alt Latín Amerika sum sítt heimland. ”Mál, hugburðir, religión og felags harri sameinir hesar natiónir” hetta vóru orðini hjá Ché Guevara.

Fólk ið kendu familjuna segði at Ché hevði ein góðan barnsburður. Tey søgdu eisini at foreldrini hjá Ché vóru frísinnaðu, at tey vóru anti-fascistar og sera politiskt virkin. Hesin hugburðurin hevur so at siga smitta av uppá Ché. Tá ið foreldrini hjá Ché funnu útav at hann hevði eitt sera ringt tilfeldi av astma, gjørdu tey av at flyta til Alta Garcia har veðurlagi var gott og turt. Astmaðin hjá Ché var sera ringt og hann hevði, alt lívið, næstan dagliga astma-herðindi. Tó hendan sjúkan gjørdi tað ringt at liva vanligt noktaði Ché at geva upp. Hann kempaði ímótir sjúkuni og lærdi seg at hugsa og lesa tá ið herðindini vóru ringast. Hann vandi kroppin og betraði um heilsuna hjá sær við at ganga langar túrar í fjøllunum í Argentina.

Í 1946 byrjaði Ché at lesa medisin á universitetinum í Buenos Aires. Hann ferðaðist nógv runt umkring í Latín Amerika og lærdi tí nógv um geografiina, nátturina og fólkini ið búðu á kontinetinum*. Ché var sera foharmaður um fátækadømi men av tí at hann var so ungur visti hann ikki so nógv um politik.

Í 1952 vendi Ché aftur til Buenos Aires, aftaná einari langari ferð, fyri at lesa liðugt. Í 1953 bleiv hann lækni. Tó hann akkurát var blivin lækni føldi hann ongan hug til at gera karrieru við hesum og fór tí beinavegin út at ferðast aftur. Ché var blivin sera áhugaður í politikki aftaná sínari langu ferð runt í Latín Amerika. Hann hevði sæð hvussu korrupt landi var, og hvussu nógv fátækadømi var. Tí var ætlanin við hesari ferðini at fara til tey støðini har tað vóru problemir. Hann vil gjarna vera við til at gera ein mun. Hann og nøkur vinfólk fóru fyrst til Bolivia og síðani til Guatemala, har hann so smátt byrjaði at broyta seg til ein aktivan revolutioner. Hann var við til at kempa ímóti óretvísi og korruptiónini. Eftirsum inasiónstropparnar drupu øll ið vóru vinstraorienteraði ella misstonksom, so yvirtalaðu vinfólkini Ché til at søkja um asyl í tí argentinsku embassaduni í Guatemala.

Keldur

Slóðir úteftir
 BBC Audio Archive: Profile of Che Guevara
 BBC News – Che Guevara Images:   Set 1, Set 2, Set 3
 Central Intelligence Agency: Reports on Che Guevara
 Che Guevara Internet Archive: Speeches, Images

Argentinar
Diplomatar
Føðingar í 1928
Andlát í 1967


Fílabeinsstrondin

Tjóðveldið Fílabeinsstrondin (alment franskt heiti: République de Côte-d'Ivoire) er eitt land í Vesturafrika. Í norðri hevur Fílabeinsstrondin mark við Mali og Burkina Faso, í eystri við Gana, og í vestri við Liberia og Guinea. Almenna málið er franskt.

Politikkur

Mannarættindabrot

Bæði deildir, sum stuðla fyrrverandi forsetanum á Fílabeinstrondini Laurent Koudou Gbagbo og núverandi forsetanum Alassane Ado Dramane Ouattara, framdu kríggsbrotsverk og brot á mannaættina, í blóðuga stríðnum, sum tók seg upp aftaná valið í desember 2010 . Alassane forseti hevur higartil ikki fordømt hesum ræðugerðum. Hetta kann tulkast, sum tekin um, at hansara trygdardeildir og aðrir vápnaðir bólkar, hava fingið grønt ljós til at halda fram við bardøgunum. Heitt verður á Alassane, um alment at fordøma bardøgunum og at steðga øllum álopum á sivila fólkið alt fyri eitt. Mannarættindabrot verða framhaldandi framd mótvegis veruligum ella ímyndaðum stuðlum hjá fyrrverandi forsetanum Gbagbo. Mannarættindabrotini verða bæði framd í Abijan og í vestara partinum av landinum. Eitt kanningarlið hjá Amensty International hevur verið á Fílabeinstrondini, í gott tveir mánaðir, og samlað meira enn 100 frágreiðingar frá vitnum og fólki, sum hava yvirlivað massakrina, sum fór fram tann 29. mars 2011 í Duékoué, sum liggur umleið 500 km. vestan fyri Abidjan, og granna bygdinum. Allar frágreiðingarnar frá vitnum bera boð um, at drápini eru systematisk útvald og framd av hermonnum í FRCI (Forces Républicaines de Côte d'Ivoire), sum varð stovnað av núverandi forsteta Alassane tann 8. mars í 2011 . FRCI herdeildin hevur dripið hundraðtals menn í øllum aldrum, vegna teirra politisku sannføring og etniska samleika.

Áðrenn menninir vóru dripnir, vóru teir bidnir um at upplýsa navn teirra og vísa samleikaprógv. Nøkur av samleikapróvnum vóru funnin undir liðini av líkunum. Frá 6. til 8. mai í 2011 vóru fleiri bygdir niðurbrendar og fleiri fólk dripin. FRCI rættvístgjørdi hesar gerðir við at siga, at teir leitaðu eftir vápnum. Síðan desember 2010 hava deildir, sum hava stuðla Gbagbo eisini hava framt kríggjsbrotsverk og brot móti mannaættini, harmillum morð, píning og neyðtøkur. Síðst í februar mánaði fóru deildir, sum stuðla Gbagbo, inn í eitt tætt bygt grannalag í Abijan, har fólk, sum stuðla Alassane hildu til, og drupu fleiri fólk. Stríðið, sum hevur valdað seinastu seks mánaðarnar hevur ført til, at túsundtals fólk eru flýdd og eru tramautiseraði.

Búskapur

Fílabeinsstrondin sigst vera eitt tað tryggasta landið í Afrika, bæði politiskt og búskaparliga. Ein av atvoldunum er, at landið hevði sama forseta, Félix Houphouët-Boigny (f. 18. oktober 1905 – d. 7. desember 1993), í 33 ár, 1960 til 1993. Hann legði dent á, at landið skuldi flyta út ymiskar vørur, tí at tað er ein av fortreytunum fyri sterkum búskapi. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar eru kaffi og kakao. Bøndurnir dyrka eisini bummull, frukt og tubbak og hava eisini skógarvinnu.

Borið saman við flestu lond í Afrika er Fílabeinsstrondin rættiliga ríkt land. Ein ein av orsøkunum er, at myndugleikarnir hava lagt seg eftir, at bøndurnir dyrka ymiska grøði. Einki land í heiminum dyrkar so nógv kakao sum Fílabeinsstrondin - summi ár kemur 1/3 av øllum kakao haðan - men kapping úr Landsynningsásia kann fara at broyta hetta. Einki annað land í Afrika dyrkar so nógv kaffi, og teir dyrka eisini ananas og bananir.

Fyrr vóru stórir skógir á Fílabeinsstrondini. Har vaks nógvur dýrur viður, sum til dømis íbinholt og mahogni. Nú er næstan eingin skógur eftir. Í mong ár var skógarvinna álitið í búskapinum, og nógvur viðarútflutningur var hildin at vera ein av útvegunum at vinna á uttanlandsskuldini. Stórir skógir vórðu høgdir niður og lendið lagt inn til kaffi- og kakaolundir. Nú verður roynt at bjarga tí skógi, sum eftir er, og farið er eisini at gróðurseta trø.

Fólkið

Fleiri enn 60 fólkasløg eru á Fílabeinsstrondini, og samanumtikið liva tey friðarlaga saman. Eitt av hesum fólkum er danfólkið, djúpt inni í skógunum fyri vestan. Tey eru gitin fyri at duga væl at skera í træ og gera m.a. træskortar, sum limirnir í serligum loyniligum felagsskapum brúka, so at eingin skal vita, hvørjir teir eru. Bara limirnir í hesum felagsskapum sleppa at dansa styltudansin hjá danfólkinum.

Átrúnaður

Kúpan á størstu kristnu kirkju í heiminum (La Basilique Notre-Dame de la Paix) dagar høgt upp um húsatekjurnar í lítla býnum Yamoussoukro, sum fyri stuttum varð gjørdur til høvuðsstað á Fílabeinsstrondini. Gamli forsetin, Boigny, hevði sjálvur eftirlit við arbeiðinum, kirkjan varð liðug í 1989. Hon var ovurdýr at byggja, men har eru 7 000 sessir, og í túninum fáa 350 000 fólk verið - tríggjar ferðir so nógv fólk, sum búgva í býnum. Funnist varð harðliga at forsetanum fyri at seta í verk so ræðuliga dýra bygging í einum landi, har enn er stórt fátækadømi.

Hagtøl

 Kristindómur: 37,5 %.
 Islam: 37,5 %.
 Afrikanskir átrúnaðir: 25,0 %.

Mentan

Fílabeinsstrondin gjørdist sjálvstøðugt ríki í 1960, tá hevði landið verið franskt hjáland í 400 ár. Landið hevur enn nógv samband við Frakland. 240 km sunnanfyri høvuðsstaðin liggur Abidjan. Hesin nýmótans havnabýurin við glampandi háhúsum er størsti býur í landinum. Í Abidjan eru nógvir snøggir mótahandlar og fínar matstovur, ið eru merkt av franskari ávirkan og minna um, at landið hevur staðið undir Fraklandi. Mangir bankar í Abidjan og aðrar fyritøkur húsast í háhúsunum uppi á heygnum í býnum. Abidjan var høvuðsstaður á Fílabeinsstrondini til 1991, tá ið Yamoussoukro gjørdist høvuðsstaður.

Keldur

Fílabeinsstrondin
Afrika


Dean Edwards

Dean Edwards (føddur 1970) er amerikanskur sjónleikari, sangari, rithøvundur, raddaleikari, skemtari og tónleikari. Rødd hansara minnir um røddina hjá Eddie Murphy. Hann er m.a. kendur fyri hansara leiklut í Scared Shrekless sum Donkey.

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir raddaleikarar
Afroamerikanarar


Eddie Murphy

Edward Regan "Eddie" Murphy (føddur 3. apríl 1961) er amerikanskur sjónleikari, sangari, skemtari, tónleikari og rithøvundur sum m.a. er kendur fyri hansara leiklut í Shrek sum Donkey (legið rødd til).
Hann er blivin tilnevndur til Golden Globe Award fyri hansara framførslur í 48 Hrs, Beverly Hills Cop røð, Trading Places, og The Nutty Professor. Í 2007 vann hann Golden Globe í bólkinum Best Supporting Actor (Besti stuðlandi sjónleikarin) og móttók eina tilnevning fyri Academy Award for Best Supporting Actor fyri hansara leiklut sum soul sangarin James "Thunder" Early í Dreamgirls.

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir skemtarar
Amerikanskir sangarar
Amerikanskir rithøvundar
Afroamerikanarar


Ciara Bravo

Ciara Quinn Bravo (fødd 1997) er amerikanskur sjónleikari og røddleikari, sum er best kend fyri sín leiklut sum Katie Knight í Big Time Rush. Hon er eisini kend fyri at leggja røddir til teknifilmar og animatiónsfilmar, m.a. er hon kend fyri at leggja rødd til animatiónsfilmin Open Season 3 sum Giselita.

Keldur

Slóðir úteftir

 Ciara Bravo á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar


X Factor (Danmark)

X Factor er ein sjónvarpssending, har fólk sleppa at vísa, hvussu væl tey duga at syngja. X Factor verður framleitt í fleiri ymiskum londum, og varð upprunaliga framleidd í Stóra Bretlandi. Tað var sjónvarps og tónleika framleiðarin og tónleika dómarin Simon Cowell, ið fann uppá X Factor sendingina. Í Danmark hevur sendingin verði framleidd síðan 2008. Fyrsta sendingin varð víst í DR1 í januar, februar og mars 2008. Fyrst koma ein rúgva av fólki til tær sonevndu auditions, har tey syngja fyri trimum dómarum. Her hendur so ein grov sortering, har tey allar flestu verða send heim. Men rættiliga nógv verða tó vald út til at koma til tað tey nevna boothcamp, og har framføra tey fleiri ferðir og at enda velja dómarnir, sum hava fingið onkran at hjálpa sær, tey nýggju út, sum sleppa við til live framførslurnar. Hvør dómari sleppur at velja tríggjar luttakarar. Tá bootcamp byrjar verða teir tríggir bólkarnir tilvildarliga býttir út til dómararnar. Ein av teimum fær so tey ungu millum 15 og 24, ein fær tey meira tilkomnu, sum eru yvir 25 og ein dómari fær so bólkarnar. Fleiri ferðir hevur tað víst seg, at bólkarnir ikki hava nóg høga góðsku, og tí eru dómararnir farnir at gera sín egna bólk ella kanska fleiri við at seta einkultir sangarar, sum annar vóru blivin send heim, saman til ein sangbólk. Í 2009 hepnaðist henda mannagongd so mikið væl, at bólkurin Alien Beat Club gjørdist nummar tvey, sjálvt um tey øll fýra stillaðu upp sum solistar at byrja við. Tað var dómarin Remee, sum setti tey saman.

Føroyingar í X Factor (Danmark)

Fleiri føroyingar hava luttikið í og klára seg væl í X Factor sang kappingini í Danmark. Í 2009 luttók føroyska Linda Andrews í kappingini, og hon kláraði seg so mikið væl, at hon vann kappingina. Í 2010 luttók Anna Nygaard, sum eftir at sendingin varð liðug fekk sær kunstnaranavnið Anna Faroe. Anna var millum tey 9 sum komu til live framførslurnar, men kom tó ikki í finaluna. Anna gjørdist nummar 5.

Í 2011 gjørdist vinnarin Sarah Skaalum Jørgensen, í X Factor kend sum Sarah. Sarah er ikki heilur føroyingur, og heldur ikki hálvur, men hon er kvartur føroyingur, ættað úr Hvalba, hagani millumnavnið Skaalum kemur.

Í 2012 luttók Sveinur Gaard Olsen úr Havn og Kristel Lisberg av Tvøroyri. Kristel kom víðari fleiri ferðir, men beint áðrenn tey allar seinastu skuldu veljast út til live framførslurnar, so bleiv hon vald frá og slapp ikki við. Sveinur Gaard Olsen kom allan vegin til finaluna. Hann gjørdist nummar trý. Beint áðrenn finaluna varð skipað fyri einum túri til Føroya, har DR1 fólkini fylgdu við honum. DR1, Norðurlandahúsið og Tórshavnar Kommuna skipaðu fyri móttøku av Sveini, og uttan at hann visti av tí, høvdu tey saman við familju hansara skipa fyri einari konsert í Norðurlandahúsinum. Brot frá móttøkuni og konsertini vóru síðan víst í næstu X Factor sendingini, har dómarin Thomas Blachman tosaði rættiliga ironiskt um tað at borgarstjórin í Havn (Heðin Mortensen) helt røðu fyri Sveini. Ein annar luttakari sum varð millum tey 9 sum komu við til live framførslurnar, var hálvur føroyingur og hálvur íslendari. Tað var Jean Michel, sum var helmingurin av einum bólki saman við Nicoline Simone. Tað bleiv rættiliga rokaligt, tá Jean Michel stutt árðenn finaluna, tá bara ein live framførsla var eftir, tók seg úr kappingini. Av tí at tey bæði vóru ein bólkur, so kundi Nicoline Simone ikki halda fram uttan Jean Michel. Í seinastu framførsluni áðrenn finaluna bleiv tí ongin sendur heim. Sendingin helt tó á sum vanligt, og fólk sluppu at atkvøða álíkavæl, og tær atkvøðurnar komu so at telja við til sjálva finaluna.

Í 2014 varð ein bólkur samansettur av Anthony og Jasmin, bólkurin fekk navnið Anthony Jasmin og endaði við at vinna X Factor Danmark 2014. Jasmin er hálvur føroyingur, mamma hennara, Hannah Dahl, er ættað úr Vági. Mamman er dóttir Magnus Dahl úr Vági.

Í 2015 luttók føroyski sangarin og tónleikarin Jógvan Joensen úr Fuglafirði. Hann fekk Lina Rafn til mentor. Hann kom til liveshow har bert 9 einstaklingar og bólkar sleppa at luttaka, Jógvan luttók í bólkinum 23 ár og eldri. Hann kom í vandabólkin til fyrsta liveshow saman við einum øðrum luttakara hjá Line, og tí slapp Line Rafn sjálv at velja, hvør skuldi sendast heim, hon valdi at senda Nanni heim. Í næsta liveshow slapp Jógvan víðari uttan at koma í vandabólkin. Jógvan kom allan vegin til seinastu finaluna, har bert trýggir luttakarar eru eftir. Hann gjørdist nummar tvey av øllum, meðan tann tá bert 15-ára gamla Emilie Esther vann kappingina.

Yvirlit

Sesongyvirlit
 Luttekur í (ella er mentor fyri) "Undir 25"-bólkinum ("Undir 24" í sesong 6, "Undir 23" í sesong 7)
 Luttekur í (ella er mentor fyri) "Yvir 25"-bólkurin ("Yvir 24" í sesong 6, "Yvir 23" í sesong 7)
 Luttekur í (ella er mentor fyri) "Bólkar"-bólkin

Viðmerkingar

  Martin Dodd var hjálpardómari fyri Remee á bootcamp.
  Thomas Troelsen var hjálpardómari fyri Remee undir bootcamp.
  Toniah Pedersen og Peter Biker vóru hjálpardómarar fyri Soulshock á bootcamp.
  Nikolaj Steen var hjálpardómari fyri Pernille Rosendahl á bootcamp.
  Djuna Barnes var hjálpardómari fyri Thomas Blachman á bootcamp.
  Le Gammeltoft var hjálpardómari fyri Pernille Rosendahl á bootcamp.

  Kenneth Bager var hjálpardómari fyri Cutfather á bootcamp.
  Dicte var hjálpardómari fyri Thomas Blachman á bootcamp.
  Mattias Kolstrup var hjælpedommer for Pernille Rosendahl á bootcamp.
  Kato var hjálpardómari fyri Cutfather á bootcamp.
  Vinnie Who var hjálpardómari fyri Thomas Blachman á bootcamp.

  Carla Camilla Hjort var hjálpardómari fyri Ida Corr á bootcamp.
  Marcus Linnet var hjælpedommer for Anne Linnet á bootcamp.
  Lennart Ginman og Carsten Dahl vóru hjálpardómarar fyri Thomas Blachman á bootcamp.
  Patrick Spiegelberg og Jonas Worup vóru hjálpardómari fyri Lina Rafn á bootcamp.
  Chief 1 var hjálpardómari fyri Remee á bootcamp.

Bólkarnir og finalistarnir hjá dómarunum
Lykil:
 – Vinnandi dómari/bólkur. Vinnarar eru við feitari skrift, tey ið blivu stemmaði út eru við lítlari skrift.

Keldur

Slóðir úteftir
X Factor heimasíðan

X Factor
Mánaðargrein


Sambia

Tjóðveldið Sambia (alment enskt heiti: Republic of Zambia) er eitt land í í syðra-Afrika við umleið 12,9 mió. íbúgvar. Í norðri hevur Sambia mark við Tansania og Kongo-Kinshasa, í eystri við Malavi og Mosambik, í vestri við Angola, og í suðri við Namibia, Botsvana og Simbabvi. Enskt er tað almenna málið í Sambia. Sambia er stórur háslætti, har eru høg fjøll og djúpir dalar.

Landið hevur fiskiørn sum tjóðmerki, og hon er eisini á sambiska flagginum.

Navnauppruni

Søga

Politikkur

Tá ið landið loysti frá Stóra Bretlandi í oktober 1964, brast politiskt stríð á, og stríð kyknaði ímillum fólkasløgini í Sambia. Stríðið stóð við til 1972, tá ið Kenneth David Kaunda (f. 28. apríl 1924) lýsti Sambia sum einfloksríki. Í 1991 tapti Kaunda á fyrsta fólkaræðiliga valinum í 19 ár. Nú er friðarligari í Sambia enn nógvastaðni í Afrika, hóast 14 fólkasløg eru í landinum.

Lógarbrot

Fólk í Sambia eru friðarlig, vinsæl og sera hjartalig. Har nýtist tær ikki at óttast harðskap, men tjóvar og biddarar eru sum flugur allastaðni. Tey, sum eiga pening, hava tað gott og liva væl í stórum húsum. Tey hava húshjálp, sum gera alt arbeiði, bæði inni í húsinum og uttanum. Hjá teimum, ið eftir teirra málistokki eru vælhavandi, er neyðugt at hava høgar gyrðingar og portur uttanum húsini fyri at halda tjóvum burtur.

Eyðkvæmi

Í Sambia doyggja nógv ung fólk av AIDS, miðal livialdurin er bert 52 ár . Í Lusaka er spildurnýtt hospis til ung foreldur, ið liggja at doyggja. Tað eru nunnur, ið standa fyri hesum hospis. Tað verður gjørt nógv fyri at upplýsa fólk um smittuvandan, eitt nú við at framføra drama á fríøkjum.

Deyðarevsing

Av teimum 53 londunum í Afrika hava 12 lond heilt avtikið deyðarevsing. Senegal avtók til dømis deyðarevsing í 2004, Côte d'Ivoire í 2000, Suðurafrika í 1997 og Angola í 1992. Lond sum Sambia, Mali og Algeria teljast millum tey 14 londini, sum ikki hava framt nakra avrætting seinastu 10 árini, hóast tey formliga ikki hava avtikið deyðarevsing.

Landafrøði

Sambia er eitt slætt og vakurt land, men har er lítið dyrkað, og nærum alt er oyðið. Ein rúgva av djórum liva har og alt gongur leyst, uttan leyvur og hýenur. Tó ganga djórini ikki millum húsini. Tjóðargarðarnir, ið eru friðaðir til tess at verja dýralívið, eru meira enn triðingurin av Sambia. Fiskiørnin er vanligur fuglur við stóru vøtnini, har hon veiðir fisk.

Fólkið

Flestu fólk, ið búgva her, arbeiða í koparvinnuni. Tilsamans búgva 42 % av fólkinum í Sambia í býum, meiri enn í nøkrum øðrum landi í Afrika. Mong húski í Sambia hava búð í býum í trý, fýra ættarlið, og tað er sjáldsamt í Afrika.

Búskapur

Ídnaður

Sambia er fjórðstørsta koparvinnuland í heiminum, og búskapurin í landinum er ógvuliga nógv ávirkaður av, hvussu gongdin í koparvinnuni er. Miðskeiðis í Sambia eru stórar koparlindir í einum øki, sum er 320 km. langt og 50 km. breitt. Økið verður kallað koparbeltið. Gongd kom á koparvinnuna í 1930-árunum, og koparið hevur fíggjað stóran part av menningini í Sambia. 85 % av útflutningsinntøkunum í landinum eru av hesari vinnu. Fall koparprísurin nógv á heimsmarknaðinum, hevði tað komið ógvuliga illa við búskaparliga. Eitt annað er, at koparið eisini er farið at minka.

Sambia, ið er inni í Afrika, má flyta kopar og aðrar útflutningsvørur ígjøgnum onnur lond til havnabýir, haðan tað kann verða avskipað. Til 1960-árini var meginparturin fluttur ígjøgnum Simbabvi, men viðurskiftini ímillum londini bæði versnaðu, og Sambia legði eina nýggja jarnbreyt gjøgum Tansania. Henda jarnbreyt er nú høvuðssútflutningsleiðin úr Sambia, og verður nevnd Tansamjarnbreytin. Tansamjarnbreytin er úr Sambia til havnabýin Dar es Salaam í grannalandinum Tansania.

Ferðavinna

Zambeziá, sum er suðurmark í landinum, er umtókt ferðamannamál í Sambia. Her sigla Zambeziá, sum er suðurmark í landinum, er umtókt ferðamannamál í Sambia. Her sigla ferðafólk váðasigling oman eftir áunum í gummibátum, har áirnar renna stríðar (siglingin verður nevnd rafting), gera útferðir at síggja dýralívið og fara at hyggja at stórslignu Viktoriufossum. Við Kariba er stór byrging um ánna, haðan fer ravmagn bæði til koparnámini í Sambia og til grannalandið Simbabvi. Í Karibavatni, sum kom, tá ið byrgingin varð løgd, fiska mong ferðafólk.

Fátækradømi

Fólkið er ógvuliga fátækt, lønirnar eru lágar og arbeiðsloysið stórt. Allan vegin fram við jarnbreytini ímillum koparbeltið og høvuðsstaðin Lusaka eru fatækrabýlingar. Alt er bráðfeingisbygging, og húsini hava hvørki vatn, ravmagn ella kloakkskipan; tí eru sjúkur elvdar av skittføri og troti vanligar. Størsti handilsmidepilin í høvuðstaðnum, Lusaka, har 1 mió. fólk búgva, er á stødd við SMS. Tó keypir vanligi afrikanarin keypir ikki har, men á marknaðum. Har er eisini vanligt, at fólk býta um vørur sínamillum.

Tað er at undrast á, at fátækradømið er so stórt, tí landið er fruktagott. Men fólk eru máttleys og uttan áræði. Hóast tey fáa tilboð um jarðarstykki, sum tey sjálvi skulu eiga grøðina av, so taka tey ikki av. Møguliga er orsøkin tann, at tey, sum royna at tjena pening, ongan kjans hava at savna nakað til sín sjálvs. Tey verða noydd fyrst at syrgja fyri familjuni, bæði systkjum og foreldrum. Lønirnar hjá afrikanarum í Sambia eru ógvuliga lágar. Ein lækni tjenar ikki meiri enn 3000 og ein lærari um 700 krónur (DDK) um mánaðin. Ein vællønt arbeiðsgenta fær bara 500 krónur í mánaðarløn. Orsaka av lágu lønunum, trívast tey, sum fáa sær útbúgvingar, ikki í landinum, men leita uttanlands at arbeiða.

Skúlaskapur

Mentan

Sjálvt um fátækradømi er stórt í Sambia, er samanhaldið í familjuni og umsorganin fyri hvørjum øðrum stór. Eitt, sum eyðkennir flestu fólk í Sambia, er, at tey eru serstakliga vinsæl. Men tey eru máttleys og hava einki áræði at vinna sær pening, ella at bøta um egnar liviumstøður. Orsøkin er, at har verður tikið sum givið at tjenar tú pening, hjálpir tú allari familjuni.

Ítróttur

Sambia vann heilt óvæntað finaluna í African Nations Cup í 2012 eftir brotsspark kapping ímóti favorittunum frá Fílabeinsstrondini . Eftir málleysan dyst og longda leiktíð, máttu brotsspørk til fyri at avgerða hvør skuldi vinna meistaraheitið í Afrika. Sambia vann 8-7, og er vinnari av kappingini fyri fyrstu ferð.

Keldur

Afrika


Danielle Harris

Danielle Andrea Harris (fødd 1977) er amerikanskur sjónleikari, sum m.a. er kend fyri sín leiklut í Father of the Pride sum Sierra.

Amerikanskir sjónleikarar


Verne Troyer

Vernon Jay Troyer (1. januar 1969 - 21. apríl 2018) var amerikanskur sjónleikari, skemtari og stuntmaður. Hann er best kendur fyri leiklutin Mini-Me í Austin Powers filmsrøðini. Hann var bert 81 cm høgur, sum gjørdi hann ein av heimsins minstu monnum.

Lívsleið
Vernon var føddur í Sturgis, Michigan, USA. Hann var sonur Susan Troyer, virkisarbeiðara, og Reuben Troyer, umvælara. Hann átti tvey systkin, tey Devon og Deborah. Hann segði sjálvur at foreldrini: aldrin fóru við mær øðruvísi enn vanligu-stødd systkynum hansara. Eg bar træ, og fóðraði kýr, svín og onnur djór á garðinum". Vernon var upprunaliga uppvaksin sum amifólk, men foreldur hansara fóru frá trúarbólkinum ímeðan hann var barn. Sum barn ferðaðist hann ofta til ami familju sína at vitja í Centreville í Michigan. Hann fekk prógv frá Centreville High School í 1987, og ein minnispláta í hansara navni var reist í skúlanum í 2003.

Starvsleið
Filmkarriera Vernon byrjaði tá fyrverandi formaður "Little People of America" setti seg í samband við hann tíðliga í 1990-árunum. Hann leitaði eftir einum, í einari serligari hædd, at spæla stuntmaður fyri leiklutin "Baby Bink" í John Hughes filminum Baby's Day Out (1994). Eftir hetta arbeiddi hann sum stuntmaður, við einkultum smáskemtileiklutum í fleiri filmum í 1990-árunum, har ímillum Dunston Checks In, Jingle All the Way (báðir frá 1996), Men in Black (1997), og My Giant (1998).

Vernon møttist við Jay Roach, leikstjóra Austin Powers, um leiklutin Mini-Me, áðrenn seinni filmurin skuldi upptakast. Mike Myers, ið var ein av høvundum filmsrøðarinnar, var ovfarin av tulkan Vernons á leiklutinum, og broytti handritið av Austin Powers: The Spy Who Shagged Me (1999) , soleiðis at Mini-Me og Vernon fingu meiri spælitíð, og læt vera við at drepa leiklutin í filminum, sum upprunaliga var ætlað. Vernon endurtók leikin trý ár einni í filminum Austin Powers in Goldmember (2002), og arbeiddi aftur saman við Mike Myers í filminum The Love Guru (2008).

Eftir at verða vorðin kendur fyri leiklutin sum Mini-Me, fekk Vernon leiklutin sum vætturin Griphook í Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001), og leiklutin Percy í fantasyfilminum The Imaginarium of Doctor Parnassus (2009) hjá Terry Gilliam. Hann luttók eisini í fleiri realitetsrøðum, millum annað The Surreal Life (2005), Welcome to Sweden (2007), og í sættu røð av bretska Celebrity Big Brother (2009).

Privatlív

Søgur siga at hann giftist modellini Genevieve Gallen tann 22. februar 2004, men ógildaði hjúnabandið dagin eftir. Trúlovan parsins hevði tó verið nógv í miðlunum. Vernon og løgfrøðingur hansara noktaðu, at parið nakrantíð hevði havt nakrar planir um giftimál, og segði modellina finna upp á søgur við peningi fyri eyga.

25. juni 2008 lak eitt privat filmsbrot á netið, har Vernon og fyrrverandi unnusta hanara, Ranae Shrider, høvdu kynsligt samband. Filmsbrotið, ið var filmað í 2008 í Beverly Hills, og í heimbygd Ranae Fort Cobb í Oklahoma, var likið av Ranae sjálvari og slatursjónvarpsstøðini TMZ. Kevin Blatt, sum seldi kenda filmsbrotið við Paris Hilton í somu støðu í 2003, royndi at selja filmsbrotið. Vernon saksøkti TMZ, Kevin Blatt, og SugarDVD fyri brot á hansara privatlívi. Eisini saksækti hann fyri høvundarætt.

Í mai 2015 luttók Vernon, Brittney Powell, og sonur hennara Tyson í Celebrity Wife Swap. Brittney býtti um pláss við konu Hines Ward.

Í byrjan apríl 2018 var Vernon innlagdur á sjúkrahús, eftir ein tilburð heima við hús. Hann hevði fyrr verið innlagdur til avvenjingar vegna rúsdrekkatrupuleikar.

Deyði
21. apríl 2018 doyði Vernon Troyer sum 49 ára gamal. Ongin deyðsorsøk hevur verið alment fráboðað. Líkskoðari vil vera við at talan er um eitt møguligt sjálvmorð, harsum líkskoðarin fann stóra nøgd av rúsdrekka í blóði Vernons, sum gevur merki um rúsdrekkaeitran.

Filmografi

Filmar

Sjónvarp

Telduspøl

Keldur

Slóðir úteftir

 Verne Troyer Online
 Verne Troyer á Internet Movie Database

Føðingar í 1969
Andlát í 2018
Amerikanskir sjónleikarar


Warwick Davis

Warwick Ashley Davis (føddur 3. februar, 1970) er ein enskur sjónleikari. Hann spældi høvuðsleiklutin í Willow og Leprechaun, og so spældi hann Ewok Wicket í Return of the Jedi og professaran Filius Flitwick og Griphook í Harry Potter filmunum.

Privatlív
Warwick Davis hevur dvørgavøkstur, hann er føddur við sjúkuni spondyloepiphyseal dysplasia congenita (SED). Hann er giftur við Samanthu (fødd 1971), ið hevur achondroplastia, ið er tað slagið ið umleið 70% av øllum dvørgum hava. Tey búgva í Yaxley, nærindis Peterborough, Cambridgeshire. Tey hava fingð fýra børn, harav tvey eru á lívi: dótturin Annabelle og sonurin Harrison, bæði hava SED. Tveir teir fyrstu synirnir doyðu stutt eftir føðing orsakað av einari deyðiligari kombinatión av dvørgvøkstrinum hjá báðum foreldrunum. Samantha er dóttir Peter Burroughs, ið er sjónleikari og stjóri á fyritøkuni Willow Management, og systir Hayley Burroughs, ið er sjónleikarinna.

Slóðir úteftir

 Warwick Davis á Internet Movie Database

Enskir sjónleikarar
Føðingar í 1970


Keke Palmer

Lauren Keyana "Keke" Palmer (fødd 26. august 1993) er ein amerikanskur sjónleikari og sangari, sum m.a. er kend fyri sín leiklut í Ice Age sum Peaches.

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskar songkvinnur
Afroamerikanarar
Føðingar í 1993


Danny Jacobs

Daniel Charles "Danny" Jacobs, Jr. (føddur 7. jul 1968) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar og skemtari. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í The Penguins of Madagascar, Merry Madagascar, og sum King Julien í Netflix røðini All Hail King Julien.

Føðingar í 1968
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir skemtarar


Andy Dick

Andrew Robert "Andy" Dick (føddur 21. desember 1965) er ein amerikanskur sjónleikari, skemtari og tónleikari. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í Hoodwinked sum Boingo. Hann spældi fyrstu ferð í sjónvarpi í Ben Stiller Show. Eitt stutt skifti hevði hann sína egnu sending The Andy Dick Show á MTV.

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir tónleikarar
Amerikanskir skemtarar
LGBT
Føðingar í 1965


Cássia Kis

Cássia Kis Magro (fødd 6. januar 1958 í São Caetano do Sul) er sjónleikari úr Brasil, sum hevur røtur úr Ungarn. Hon er gift til Magro, fyrstu árini nýtti hon navnið Cássia Kiss, seinni hevur hon broytt Kiss til Kis, og síðan 2010 hevur hon eisini brúkt eftirnavnið hjá manninum Magro, soleiðis at hon brúkar sítt veruliga navn: Cássia Kis Magro.

Lívsleið innan sjónvarp
Leiklutir í sjónvarpsrøðum, sum verða nevnd telenovela:

2018 - Segundo Sol .... Claudine
2017 - Os Dias Eram Assim .... Vera Reis
2016 - Nada Será Como Antes .... Odete dos Santos
2015 - A Regra do Jogo .... Djanira da Silva
2015 - Felizes para Sempre? .... Olga
2014 - O Rebu .... Gilda Rezende
2014 - Amores Roubados .... Carolina Dantas
2012 - Amor Eterno Amor .... Melissa Borges Sobral
2011 - Morde & Assopra .... Dulce Maria
2010 - Escrito nas Estrelas .... Francisca
2009 - Paraíso .... Mariana
2007 - Eterna Magia .... Zilda
2006 - Cobras & Lagartos .... Henriqueta/Teresa
2002 - Sabor da Paixão .... Cecília
2001 - Porto dos Milagres .... Adma
2000 - Esplendor .... Adelaide
1998 - Pecado Capital .... Eunice
1997 - Por Amor .... Isabel
1996 - Quem é Você .... Beatriz
1993 - Fera Ferida .... Ilka Tibiriçá
1990 - Barriga de Aluguel .... Ana
1990 - Pantanal .... Maria Marruá (Rede Manchete)
1988 - Vale Tudo .... Leila
1987 - Brega & Chique .... Silvana
1985 - Roque Santeiro .... Lulu
1984 - Livre para Voar .... Verona

Styttri sjónvarpsrøðir
2006 - JK .... Maria
2005 - Mad Maria .... Amália
2004 - Um Só Coração .... Guiomar Penteado

Lívsleið innan spælifilmar
 2009 - A Festa Da Menina Morta
 2008 - Meu Nome Não É Johnny
 2007 - Chega de Saudade
 2007 - Não por Acaso
 2001 - Bicho de Sete Cabeças
 2001 - Condenado à liberdade
 2000 - O circo das qualidades humanas
 2000 - A hora marcada
 1991 - A Grande Arte
 1987 - Alta Rotação
 1987 - Ele, o Boto
 1987 - O País dos Tenentes
 1984 - Memórias do Cárcere

Keldur

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1958


Jeremy Renner

Jeremy Lee Renner (føddur 7. januar 1971 í Kalifornia) er ein amerikanskur filmsleikari.

Filmar
 1995 National Lampoon's Senior Trip - Dags
 1996 Paper Dragons - Uncredited
 2001 Fish in a Barrel - Remy
 2002 Dahmer - Jeffrey Dahmer
 2002 Monkey Love - Dil
 2003 S.W.A.T. - Brian Gamble
 2004 The Heart Is Deceitful Above All Things - Emerson
 2005 A Little Trip to Heaven - Fred
 2005 North Country - Bobby Sharp
 2005 12 and Holding - Gus Maitland
 2005 Neo Ned - Ned
 2005 Lords of Dogtown - Jay Adams Manager
 2006 Love Comes to the Executioner - Chick Prigusivac
 2007 The Assassination of Jesse - James
 2007 28 Weeks Later - Sergeant Doyle
 2007 The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - Saul
 2009 Ingenious - Sam
 2009 The Hurt Locker - Sergeant First Class William James
 2009 The Town - Jem Coughlin
 2011 Thor - Clint Barton/Hawkeye
 2011 Mission: Impossible – Ghost Protocol - William Brandt
 2012 Avengers - Clint Barton/Hawkeye
 2012 The Bourne Legacy - Aaron Cross/Kenneth Gidson
 2012 Low Life - Orlando the Magician
 2013 Hansel and Gretel: Witch Hunters - Hansel

Amerikanskir sjónleikarar


Josh Duhamel

Josh Duhamel (føddur 14. november 1972 í Kalifornia) er ein amerikanskur filmsleikari.

Filmar
 2004	The Picture of Dorian Gray - Dorian Gray
 2004	Win a Date with Tad Hamilton! - Tad Hamilton
 2006	Turistas - Alex
 2007	Transformers - Capt. William Lennox
 2009	Transformers: Revenge of the Fallen - Maj. William Lennox
 2010	The Romantics - Tom
 2010	When in Rome - Nick Beamon
 2010	Ramona and Beezus - Hobart
 2010	Life as We Know It - Eric Messer
 2011	Transformers: Dark of the Moon - Lt. Col. William Lennox
 2011	New Year's Eve - Sam Ricker
 2012	Fire with Fire'' - Jeremy Coleman

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1972


Estelle Harris

Estelle Harris (fødd sum Estelle Nussbaum hin 4. apríl 1928) er ein amerikanskur sjónleikari og raddaleikari. Hon er mest kend fyri sín leiklut sum Estelle Costanza í Seinfeld frá 1992 til 1998, sum røddin hjá Mrs. Potato Head í Toy Story og sum Muriel í The Suite Life of Zack & Cody.

Føðingar í 1928
Amerikanskir sjónleikarar


Wallace Shawn

Wallace Michael Shawn (føddur 12. november 1943) er amerikanskur sjónleikari, skemtari, leikritskrivari og sangari. Hann er best kendur fyri at spælat leiklutir sum Wally Shawn í My Dinner with Andre (1981), Vizzini í The Princess Bride (1987), fyri at leggja rødd til Rex in the Toy Story franchise, at leggja rødd til Gilbert Huph í The Incredibles (2004), og fyr at leggja rødd til Calico í Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore (2010), tá hann avloysti Jon Lovitz. Hann hevur eisini spælt við í fleiri sjónvarpsrøðum, eitt nú Gossip Girl og Grand Nagus Zek í Star Trek: Deep Space Nine (1993–1999).

Slóðir úteftir

 Wallace Shawn á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar


Jim Varney

James Albert "Jim" Varney, Jr. (føddur 1949, deyður 10. februar 2000) var ein amerikanskur sjónleikari, skemtari, tónleikari, raddarleikari og rithøvundur. Hann gjørdist m.a. kendur fyri sín leiklut sum Ernest P. Worrell, sum bleiv brúktur í nógvum sjónvarps lýsingarátøkum og filmum í nøkur ár, á tann hátt gjørdist Varney heimskendur. Hann gjørdist eisini kendur fyri sín leiklut sum  Jed Clampett í 1993 films versjónini av The Beverly Hillbillies. Varney hevur eisini lagt rødd til leikutoyshundin Slinky í animatiónsfilminum hjá Disney, sum eitur Toy Story.

Keldur

Slóðir úteftir
 Jim Varney á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir skemtarar


Ned Beatty

Nedward Thomas "Ned" Beatty (føddur 1937) var amerikanskur sjónleikari, ið hevur spælt við í meira enn 100 filmum og hevur verið tilnevndur eina Oscar, tvær Emmy, eina MTV Movie Award for Best Villain og eina Golden Globe-virðisløn; hevur vunnið eina Drama Desk virðisløn.

Hesar tilnevningar komu orsakað av hansara framførslum í filmum og sjónvarpsrøðum sum Network (1976), Friendly Fire (1979), Last Train Home (1990), Hear My Song (1991), adaptation filminum Cat on a Hot Tin Roof (2004) og Toy Story 3 (2010).

Slóðir úteftir
 Ned Beatty á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1937


Tom Hanks

Thomas Jeffrey "Tom" Hanks (føddur 9. juli 1956 í Concord, Kalifornia, USA) er amerikanskur sjónleikari, leikstjóri, filmsframleiðari og filmleikrithøvundur. Hann arbeiddi mest við sjónvarps og familjuskemtileikum áðrenn hann fekk sukse sum dramatiskur sjónleikari í fleiri leikltum sum gjørdist sera kendir, eitt nú sum Andrew Beckett í Philadelphia, høvuðsleiklutin í Forrest Gump, kaptein John H. Miller í Saving Private Ryan, og Chuck Noland í Cast Away. Hanks vann eina Oscar heiðursløn fyri besta mannliga leiklutin tvey ár í rað, fyri ávikavist Philadelphia, frá 1993 og fyri Forrest Gump frá 1994. Han er pápi sjónleikaran Colin Hanks.

Filmografi

Filmar

Sjónvarp

Leikstjóri

Amerikanskir sjónleikarar
Filmsleikstjórar úr USA


Tim Allen

Timothy Alan "Tim" Allen (føddur 1953) er amerikanskur sjónleikari og raddaleikari, sum eitt nú hevur lagt rødd til Buzz Lightyear í Toy Story animatiónsfilmunum.

Keldur

Slóðir úteftir
 Tim Allen á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir raddaleikarar
Føðingar í 1953


Joan Cusack

Joan Cusack (fødd 11. oktober 1962) er amerikanskur sjónleikari. Hon var fødd í New York City sum nummar tvey av fimm børnum. Hon vaks upp í Evanston, Illinois. Hon er blivin tilnevnd til Oscar-virðislønina fyri besta kvinnuliga hjáleiklutin, fyri leiklutir hennara í filmunum Working Girl og In & Out, harafturat fekk hon eina Golden Globe tilnevning fyri sín leiklut í síðstnevnda filminum. Hon hevur spælt við í øðrum filmum sum t.d. Addams Family Values, Broadcast News, Stars and Bars, Married to the Mob, Say Anything..., Arlington Road, Runaway Bride, School of Rock, Toy Story 2 og Toy Story 3.

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1962


John Ratzenberger

Jonathan Deszo "John" Ratzenberger (føddur 1947) er amerikanskur sjónleikari.

References

Amerikanskir sjónleikarar


Jon Lovitz

Jonathan M. "Jon" Lovitz (føddur 21. juli 1957 í Los Angeles, Kalifornia, USA) er ein amerikanskur sjónleikari og skemtari, sum er mest kendur fyri sín leiklut í Saturday Night Live frá 1985 til 1990 og fyri at leggja rødd til Jay Sherman í filminum The Critic. Hann hevur eisini havt smærri leiklutir í filmum sum The Wedding Singer og Little Nicky. Hann hevur eisini spælt við í sjónvarpsrøðum sum Friends, Seinfeld og Just Shoot Me. Hann hevur lagt rødd til gestafigurar í The Simpsons. Hann hevur havt størri leiklutir í filmum sum Rat Race og The Producers.

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar


Ron Perlman

Ronald N. "Ron" Perlman (føddur 13. apríl 1950) er ein amerikanskur sjónleikari og raddarleikari. Hann er m.a. kendur fyri at hava spælt Vincent í sjónvarpsrøðini Beauty and the Beast, sum hann vann eina Golden Globe virðisløn fyri.

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1950


Brad Garrett

Bradley H. "Brad" Gerstenfield (føddur Bradley H. Gerstenfeld hin 14. apríl 1960) er amerikanskur sjónleikari, raddarleikari, skemtari og professionellur poker spælari. Hann hevur havt nógvar sjónvarps og film leiklutum og hevur lagt rødd til tekni- og animatiónsfilmar, eitt nú Garfield og Stuart Little.

Amerikanskir sjónleikarar


Rosie O'Donnell

Roseann "Rosie" O'Donnell (fødd 1962) er amerikanskur sjónleikari.

Amerikanskir sjónleikarar


Eric Freeman

Eric Freeman (føddur 1965) er amerikanskur fyrrverandi sjónleikari, sum er best kendur frá sínum leikluti sum Ricky Caldwell í filminum Silent Night, Deadly Night Part 2 frá 1987.

Amerikanskir sjónleikarar