Det Danske Akademis Store Pris

Det Danske Akademis Store Pris, ið varð stovnaður í 1961, er ein stórur heiður og tann størsta peningaupphæddin, ið ein danskur rithvundur kann fáa í stuðli í einum. Prísurin verður handaður av Det danske Akademi. Fram til 1982 varð virðislønin handað einaferð um árið, og var tá 50.000 krónur, síðan er upphæddin hækkað fleiri ferðir og verður latin annað hvørt ár, líka ár. Síðan ár 2000 hevur virðislønin verið á 300.000 kr.

Móttakarar av virðislønini
 1961 Knuth Becker
 1962 Villy Sørensen
 1963 Jens August Schade
 1964 Jacob Paludan
 1965 Erik Knudsen
 1966 Klaus Rifbjerg
 1967 Ole Sarvig
 1968 Tom Kristensen
 1969 Frank Jæger
 1970 Ivan Malinowski
 1971 Leif Panduro
 1972 Svend Åge Madsen
 1973 Hans Scherfig
 1974 Sven Holm
 1975 Carl Erik Soya
 1976 Jørgen Sonne
 1977 Peter Seeberg
 1978 Tage Skou-Hansen
 1979 Poul Vad
 1980 Henrik Nordbrandt
 1981 Dorrit Willumsen
 1982 Per Højholt
 1984 Jess Ørnsbo
 1986 Henrik Stangerup
 1988 Halfdan Rasmussen
 1990 Jens Smærup Sørensen
 1992 Peter Laugesen
 1994 Ib Michael
 1996 Vibeke Grønfeldt
 1998 Cecil Bødker
 2000 Kirsten Thorup
 2002 Vagn Lundbye
 2004 Peer Hultberg
 2006 Bent Vinn Nielsen
 2008 F.P. Jac
 2010 Jørn Riel
 2012 Thomas Boberg
 2014 Knud Sørensen
 2016 Helle Helle
 2018 Christina Hesselholdt
 2020 Naja Marie Aidt

Slóðir úteftir
 Listi yvir móttakrarar á Litteraturpriser.dk

Danskar bókmentaheiðurslønir
1961


Oxie

Oxie er ein bygd í Malmö kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 11 493 í 2010.

Malmö kommuna


Kommunur í Svøríki

Hetta er listi yvir kommunur í Svøríki. Tað eri 290 kommunur í Svøríki og høvuðskommunan sýslans eri í grønt.

Kommunur

Keldur


Natalie Cole

Natalie Maria Cole (fødd 6. februar 1950, deyð 31. desember 2015) var ein amerikonsk songkvinna, sangskrivari og sjónleikari. Natalie gjørdist kend sum R&B sangari mitt í 1970-árunum við hittum sum "This Will Be", "Inseparable", og "Our Love". Eftir hetta minkaði sølan og framførslurnar orskað av trupulleikum við rúsevnismisnýtslu, men í 1987 fekk hon sukse sum popp-tónlistakvinna við útgávuni Everlasting og við hennara cover-útgávu av sanginum "Pink Cadillac" hjá Bruce Springsteen. Í 1990-árunum upptók hon standard jazz eftir pápan, Nat King Cole, Unforgettable... with Love, ið gjørdist hennara størsta sukse og seldi yvir sjey milliónir eintøk, og hon vann fleiri Grammy Awards. Hon seldi yvir 30 milliónir tónleikaútgávur kring allan heimin.

31. desember 2015 andaðist Natalie Cole 65 ára gomul á Cedars-Sinai Medical Center í Los Angeles, Kalifornia, orsakað av hjartabreki.

Barnaárini
Natalie Cole varð fødd á Cedars of Lebanon Hospital í Los Angeles. Foreldur hennara vóru sangarin Nat King Cole og Duke Ellington Orchestra songkvinnan Maria Hawkins Ellington. Hon vaks upp í múgvandi økinum av Los Angeles Hancock Park. Tá ið hon tosaði um sín barndóm, umrøddi hon familju sína sum "tann svarta Kennedy familjan" og upplivdi ein hóp av stórum sangarum frá jazz, soul og blues. Sum 6 ára gomul sang Natalie á jólaútgávuni hjá pápanum og nøkur ár seinni, sum 11-ára gomul, byrjaði hon at framføra.

Cole vaks upp saman við einari eldri ættleiddari systir Carole "Cookie" (1944–2009) (ið var dóttir yngstu systrina hjá mammuni); og við ættleidda bróðurinum Nat "Kelly" Cole (1959–95), og yngri tvíburðasystrunum Timolin og Casey (føddar 1961).

Tónleikaútgávur

1975: Inseparable
1976: Natalie
1977: Unpredictable
1977: Thankful
1979: I Love You So
1980: Don't Look Back
1981: Happy Love
1983: I'm Ready
1985: Dangerous
1987: Everlasting
1989: Good to Be Back
1991: Unforgettable... with Love
1993: Take a Look
1994: Holly & Ivy
1996: Stardust
1999: Snowfall on the Sahara
2002: Ask a Woman Who Knows
2006: Leavin'
2008: Still Unforgettable
2008: Caroling, Caroling: Christmas with Natalie Cole
2010: The Most Wonderful Time of the Year
2013: Natalie Cole en Español

Keldur

Amerikanskar songkvinnur
Føðingar í 1950
Andlát í 2015
Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar


Daniel Jacob Danielsen

Daniel Jacob Danielsen (í Føroyum vanliga nevndur Dollin ella Dánjal, í enskum tekstum oftast nevndur Danielson, føddur 15. juni 1871 í Keypmannahavn, uppvaksin í Tórshavn, deyður 16. oktober 1916 í Tórshavn) var ein føroyskur trúboðari, prædikumaður og humaniterur undangongumaður. Hann var tann fyrsti føroyingurin, ið starvaðist uttanlands sum trúboðari og var við til at broyta søguna í Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo. Hann arbeiddi tætt saman við íranum Roger Casement í arbeiðinum við at skjalfesta valdsgerðir, ið vórðu framdar av fyrisitingarfólkum og hermonnum hjá tí belgiska konginum móti teimum innføddu kongolesarunum, og var við til at stovna Congo Reform Association í Stóra Bretlandi í 1904.<ref>Óli Jacobsen. «Daniel J. Danielsen (1871–1916): The Faeroese who Changed History in the Congo» I: Brethren Historical Review; Vol 8, 2012</ref>

 Lívsleið
 Føðing og uppvøkstur
Dánjal Jacob Danielsen varð føddur í Keypmannahavn í 1871 av einari ungari ógiftari føroyskari kvinnu, Sigrid Danielsen, ið flutti til Keypmannahavnar sum ung genta. Hon var fastir Victor Danielsen. Tann lítli drongurin varð navngivin Ludvig Daniel Jacob Danielsen, tað fyrsta fornavnið, Ludvig, verður sagt at vera eftir faðir hansara. Dollin kendi aldri pápa sín og brúkti heldur ikki Ludvig-navnið. Í Føroyum varð hann nevndur Dollin. Stutta tíð eftir føðingina fluttu mamma og sonur aftur til Føroya, til Havnar, har mamman giftist í 1874.

 Trúboðaravirksemi og mannarættindaverji
Dollin fór til sjós sum 18 ára gamal og búsettist í Skotlandi, har hann lærdi til maskinmeistara og skipsførara. Hann kom frá einari trúgvandi familju í Føroyum, men var ikki trúgvandi sjálvur sum ungur. Men 27 ára gamal varð hann umvendur av Brøðrasamkomuni á einum vekingarmøti í Glasgow. Hann fór til Kongo sum trúboðari fyri Congo Balolo Mission, við støð í Bonginda. Hann var  trúboðari í privata hjálandinum hjá tí belgiska konginum Leopold 2., Frístatinum Kongo 1901–03.
Hann hevði høvuðsábyrgdina fyri rakstrinum av hjóldamparanum hjá missiónini, ið nevndist Pioneer'' og sigldi til og frá missiónini eftir Kongoánni. Í 1903 var hann skipsførari og hjálparmaður og myndamaður hjá Casement, meðan hesin gjørdi kanningarferðir fyri bretsku stjórnina fram við Kongoánni. Eftir heimkomuna til Ongland í 1904 helt Dollin eina røð av ljósmyndafyrilestrum um viðurskiftini í Kongo, har hann vísti ljósmyndir av ræðuleikunum, ið fóru fram har móti teimum lokalu fólkunum. Í enskum tekstum verður Dollin nevndur Danielson, ikki Danielsen.

Í 1904 flutti Dollin saman við konu síni Linu aftur til Føroya. Her virkaði hann sum prædikumaður fyri Brøðrasamkomuna í Føroyum. Hann andaðist í 1916 og varð grivin í Gamla Kirkjugarði á Svínaryggi í Havn. Á gravsteini hansara stendur: Virkaði í Congo 1901–1903 / Ein óræddur hermaður Harrans.

Í 2014 varð hann eitt av motivunum á einum av føroysku frímerkjunum, og fyrrverandi formaður í Føroya Fiskimannafelagi og politikari Óli Jacobsen hevur givið út tvær bøkur um lívið hjá Dollanum og um hansara lut í Kongo.

Keldur

Trúboðarar í Føroyum
Brøðrasamkoman
Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo
Føðingar í 1871
Andlát í 1916


Lorenzo Piretto

Lorenzo Piretto (føddur 15. desember 1942) er ein  italskur erkibiskupur í tí katólsku kirkjuni í sóknini Izmir. Hann hevur verið erkibiskupur har síðan 7. november 2015. Undanmaður hansara var Ruggero Franceschini.

Hann varð føddur í Tonengo di Mazzé í 1942. Hann varð vígdur sum dominikanskur prestur í 1966 og helt fram við theologiska lesnaðinum í Bologna, har hann fekk prógv í 1967 og í Torino, har hann gjørdist doktari í 1972.

Frá 1983 til 2005 undirvísti hann í italskum máli á Marmara Universitetinum (Turkaland).

Hin 7. november 2015 útnevndi Frans pávi hann sum nýggjan erkbiskupur av Izmir. Boghos Lévon Zékiyan vígdi hann hin 19. desember 2015.

Keldur

Slóðir úteftir

 Catholic Hierarchy: Profile of Mons. Piretto

Italskir prestar
Átrúnaður
Rómversk-katólska kirkjan
Føðingar í 1942


Nimr al-Nimr

Nimr Baqir al-Nimr ( Nimr Bāqr an-Nimr; 1959 – 2. januar 2016; eisini romaniserað: Bakir al-Nimr, al-Nemr, al-Namr, al-Nimer, al-Nemer, al-Namer), vanliga nevndur Sjeik Nimr, var ein Shia Sjeikur í al-Awamiyah í Eystara Landsluti í Saudiarabia hvørs handtøka og seinni avrætting skapti diplomatiskar spenningar millum Shia og Sunni stjórnir. Hann var væl umtóktur millum tey ungu og kritiskur móti stjórnini í Saudiarabia, og ynskti frí politisk val í landinum. Hann varð handtikin av savdiskum myndugleikum í 2006, um tað tíðina tá hann segði, at hann varð blivin sligin av Mabahith (loyniløgreglan í Saudiarabia). Í 2009 fanst hann at savdiskum myndugleikum og skjeyt upp, at um rættindini hjá Saudi-Shia fólkum ikki vórðu vird, so skuldi Eystari Landslutur taka loysing. Savdiskir myndugleikar svaraðu aftur við at handtaka al-Nimr og 35 onnur.

Hin 8. juli 2012 skjeyt savdiska løgreglan al-Nimr í beinið og handtók hann í tí, sum løgreglan kallaði ein "útvekslan av skotríðum." Savdiska løgreglan skjeyt inn í eina mongd av fólkum, ið mótmæltu handtøkuna av al-Nimr og drupu tveir menn, Akbar al-Shakhouri og Mohamed al-Felfel. Al-Nimr byrjaði eitt hungursverkfall og sagt varð, at hann varð píndur. Asharq Center for Human Rights stúrdu fyri heilsuni hjá al-Nimr undir hansara hungursverkfalli hin 21. august, og bóðu um altjóða stuðul til tess at loyva atgongd til familju, advokatar og mannarættindastuðulsfólk.

Hin 15. oktober 2014 varð al-Nimr dømdur til deyða av Ser Revsirættinum í Saudiarabia orsakað av at hann skuldi hava eggja til frammanda uppíblanding í Saudiarabia, fyri "ikki at akta teimum ráðandi og fyri at fara í hernað móti trygdarløgregluni". Bróðir hansara, Mohammad al-Nimr, varð handtikin sama dag fyri at senda boð á Twitter um deyðadómin. Al-Nimr varð avrættaður hin 2. januar 2016 ella beint áðrenn 2. januar, saman við 46 øðrum. Avrættanin av honum elvdi til at Iran og Shiitar í øllum Miðeystri umframt vesturlendingar fordømdu gerðina. Savdiska stjórnin segði, at líkið ikki fór at verða útflýggjaður til familjuna.

Keldur

Føðingar í 1959
Andlát í 2016
Saudiarabi


Kankaanpää

Kankaanpää er ein býur og ein kommuna í Finnlandi. Fólkatalið var 11 831 í 2015.

Ávísingar úteftir
 Kankaanpää kommuna

Býir í Finnlandi
Kommunur í Finnlandi


Arkimedes

Arkimedes (grikskt Ἀρχιμήδης) føddur 287 f.Kr. í Syrakus á Sisilia, deyður 212 f.Kr., var ein støddfrøðingur, alisfrøðingur og uppfinnari í forna Grikkalandi. Sjálvt um bert fáar av skriftum hansara eru varveittar og lítil vitan er um lív hansara, so verður hann mettur sum ein av týdningarmiklastu vísindafólkum í klassisku fornøldini. Umframt at hann hevur gjørt týðandi uppdagingar innan støddfrøði og geometri, hevur hann fingið æruna av at hava gjørt tól og innrætningar, ið vóru langt frammanfyri sína tíð.

Keldur

3. øld f.Kr.
Grikkaland í fornøld
Grikkar


465 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.

Árstal: 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr. 466 f.Kr. - 465 f.Kr. - 464 f.Kr. 463 f.Kr. 462 f.Kr. 461 f.Kr. 460 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


466 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.

Árstal: 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr. - 466 f.Kr. - 465 f.Kr. 464 f.Kr. 463 f.Kr. 462 f.Kr. 461 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


467 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.

Árstal: 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr. - 467 f.Kr. - 466 f.Kr. 465 f.Kr. 464 f.Kr. 463 f.Kr. 462 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


468 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.

Árstal: 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr. - 468 f.Kr. - 467 f.Kr. 466 f.Kr. 465 f.Kr. 464 f.Kr. 463 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


469 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.

Árstal: 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr. - 469 f.Kr. - 468 f.Kr. 467 f.Kr. 466 f.Kr. 465 f.Kr. 464 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


470 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr. - 470 f.Kr. - 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr. 466 f.Kr. 465 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


471 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr. - 471 f.Kr. - 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr. 466 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


472 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr. - 472 f.Kr. - 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


473 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr. - 473 f.Kr. - 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr. 468 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


474 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr. - 474 f.Kr. - 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr. 469 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


475 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr. - 475 f.Kr. - 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr. 470 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


476 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr. - 476 f.Kr. - 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr. 471 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


477 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr. - 477 f.Kr. - 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr. 472 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


478 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr. - 478 f.Kr. - 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr. 473 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


479 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju:  520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr.

Árstal: 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr. - 479 f.Kr. - 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr. 474 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


480 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr. - 480 f.Kr. - 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr. 475 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


481 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr. - 481 f.Kr. - 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr. 476 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


482 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr. - 482 f.Kr. - 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr. 477 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


483 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr. - 483 f.Kr. - 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr. 478 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


484 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr. - 484 f.Kr. - 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr. 479 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


485 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr. - 485 f.Kr. - 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr. 480 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


486 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr. - 486 f.Kr. - 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr. 481 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


487 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr. - 487 f.Kr. - 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr. 482 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


488 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr. - 488 f.Kr. - 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr. 483 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


489 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. - 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr.

Árstal: 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr. - 489 f.Kr. - 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr. 484 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


490 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr. - 490 f.Kr. - 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr. 485 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


500-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Ár: 509 f.Kr. 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


491 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr. - 491 f.Kr. - 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr. 486 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


492 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr. - 492 f.Kr. - 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr. 487 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


493 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr. - 493 f.Kr. - 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr. 488 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


494 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr. - 494 f.Kr. - 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr. 489 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


495 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr. - 495 f.Kr. - 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr. 490 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


496 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr. - 496 f.Kr. - 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr. 491 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


497 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr. - 497 f.Kr. - 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr. 492 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


498 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr. - 498 f.Kr. - 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr. 493 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


499 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. - 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr.

Árstal: 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr. - 499 f.Kr. - 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr. 494 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


Nairobi

Nairobi Nairobi er verdens værste by i afrika(; ) er høvuðsstaðurin og størsti býur í Kenja. Býurin er m.a. kendur fyri Nairobi National Park, ið er eitt fríðøkið fyri vill djór, mitt inni í býnum. Býurin og økið kring býin eru Región Nairobi (Nairobi County, hvørs guvernørur er Evans Kidero. Býurin hevur gott 3 milliónir íbúgvar og liggur 1700 metrar yvir havinum. Býurin varð stovnaður í 1899 í sambandi við byggingina av jarnbreytini millum strandabýin Mombasa og landið Uganda. Í 1907 gjørdist Nairobi høvuðsstaður í Bretska Eysturafrika, og í 1963, tá ið Kenja gjørdist sjálvstøðug tjóð, gjørdist býurin høvuðsstaður í Kenja.

Landafrøði og veðurlag
Fyrisitingarliga økið á býnum fevnir um nærum 700 km². Býurin liggur umleið 1 700 metrar yvir havinum.

Nairobi liggur millum býirnir Kampala og Mombasa. Hann liggur nærindis tí Eysturafrikanska Rivudalinum (Great Rift Valley) og minni jarðskjálvtar henda av og á. Ngong Hills liggur móti vestri, Mount Kenya móti norði og Kilimanjaro í ein landssynning. Nairobiáin og hjááir renna gjøgnum landslutin. Parkir í býun eru m.a. Uhuruparkin, Central Park og Nairobi Arboretum.

Hæddarmunurin á  umleið 1 700 metrar yvir havinum gevur Nairobi eitt lýtt veðurlag. Kvøldini kunnu gerast kølig, men aldri køld.

Gongdin í fólkatalinum

Hægstu skýskavarar í Nairobi
 Times Tower (140 metrar)
 Teleposta Towers (120 metrar)
 Kenyatta International Conference Centre (105 metrar)
 NSSF Building (103 metrar)
 I&M Bank Tower (99,1 metrar)
 Government Office Conference Hall (98 metrar)
 Provincial Headquarters (84,1 metrar)
 Cooperative Bank House (82,9 metrar)
 National Bank House (82 metrar)

Keldur

Høvuðsstaðir í Afrika
Kenja


Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan

Ungi keisarin, Wilhelm tann 2., kom til valdi í Týsklandi í 1890 tá Bismarck fór frá. Vilhem tann 2.  legði ein uttanríkispolitik fram, har hann valdi at stegða samarbeiði við Russland. Afturat tí, kemur hann við einum “Weltpolitikki”, ið førdi til at Týsklandi byrjaði at leggja umráðir undir seg, og afturat tí, víðkað um flotan.
Í 1882 gjørdist Týskland, Eysturríki-Ungarn og Italien samd um, at samstarvast um eina trýveldasamgongu. Ein av orsøkunum var at Týskland lovaði at stuðla Eysturtíki-Ungarn yvir fyri Russland.
Eftir at samarbeiði millum Týskland og Russland steðgaði, valdi Russland at byrja eitt samstarv við Frakland í 1894. Tá Týsklandi byrjaði at víðkað um flotan og harafturat leggja umráðir úti í heim undir seg – júst sum hini evropæisku stórveldini –, gjørdist onglendingarnir skelkaðir. í hesum sambandi fór Ongland saman við Russland og Frakland í 1907, og ein trívelddavinasamgonga varð grundað.

Tríveldis vinasamgongan

Tríveldis vinasamgongan var ein sameining ímillum Stóra Bretland, Frakland og Russland, ið var sprottin burturúr the Anglo-French alliance, ið stig fyri stig hevði ment seg, og at enda kom formiliga í rættlag í 1894, og úr Anglo-French Entente Cordial frá 1904. Vinasamgongan kom at enda til lívs eftir Anglo-Russian vinasamgonguni frá 1907

Tríveldisvinasamgongan var eitt aftursvar til tríveldis samgonguna ímillum Týskland, Eysturríki-Ungarn og Italia. Søgufrøðingar kjakast enn tann dag í dag um hvønn leiklut samgongurnar spældu í kveikjanini av fyrra heimsbardaga.

I 1890 gjørdist Vilhelm keisari, og ynskti at føra ein drarvan uttanríkispolitikk. Hann uppgav allan politikkin saman við Russlandi, ið førdi við sær at Russland kom saman við Frankaríki. Hann førdi ein ’Wektpolitik’, i d gjørdi at Týskland byrjaði at kasta seg út í kolonikappingina, og eisini byrjaði hann at byggja ein stóran flota.

Frankaríki leið enn frá krígnum við prusslendingar í 1870-71, og vildu ógvuliga gjarna fáa Alsace og Lorraine aftur frá einum nú einøktum Týsklandi. Stóra Bretland vildi varðveita sína støðu sum tann sterkasta herflotin í heiminum. Russland var enn eitt stórt heimsveldi, men føldi eisini stóra skomm eftir tapinum á Japan, ið var ein lutfalsliga lítið vald.

Tríveldasamgongan - Triplealliancan

Tríveldasamgongan kemur frá verjusamgonguni millum Týskland og Eysturríki-Ungarn frá 1879, har hesi bæði londini høvdu sett seg saman fyri at standa ímóti álopum frá millum annað Russland og Frakland. Síðani gjørdust Týskland, Eyturríki-Ungarn og Italia samd og settu seg saman í eini Tríveldasamgongu í 1882. Tey skrivaðu undir eitt skjal, har tey lovaðu, at tey skuldu geva hvørjum øðrum hernaðar stuðul í fall skuldi kríggj brostið á.

Tað, sum viðgekk í hesi samgongu var, at Týskland gjørdi av at stuðla Eysturríki-Ungarn framum Russland. Eysturríki-Ungarn og Russland vóru mótstøðumenn í “Europas urolige hjørne” på Balkan.

Tvær samgongur ímóti hvørjum øðrum er ikki nóg nógv til at byrja eitt kríggj, av tí at man áðrenn hevði loyst tílíkar ósemjur, men í 1914 bleiv heimurin kastaður út í tað kríggið, ið higartil hevur verið verst.

Keldur

Fyrri heimsbardagi


Stuttgart

Stuttgart (; , Swabiskt: Schduagert, ) er høvuðsstaður og størsti býur í Baden-Württemberg í útsynnings Týsklandi. Býurin er 6. størstur í Týsklandi við einum fólkatali á 600 068 (oktober 2014) meðan stórbýarøkið í Stuttgart hevur eitt fólkatal á 5,3 milliónir (2008).

Keldur

Býir í Týsklandi


Jákup Joensen

Jákup Joensen (føddur 21. september 1929 í Sumba, deyður 8. januar 2016 í Vági), vanliga nevndur Jákup í Lopra, var ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari (Sambandsflokkurin).

Hann vaks upp í Sumba, foreldur hansara vóru Poul Sofus Joensen og Paula Sofie Joensen. Hann tók studentsprógv í 1950, próvtøku sum heimaskipari í 1953 og stýrimans- og skipsførarapróvtøku í 1956.

Í nógv ár virkaði Jákup sum skipsførari og sum reiðari og búði í Lopra ein stóran part av lívinum og varð tí av mongum nevndur Jákup í Lopra, eftirsum hann ikki var einnevndur í Suðuroynni. Reiðaríið hjá Jákupi og øðrum átti fleiri trolarar í 1970-árunum og 1980-árunum. Skipini høvdu tað til felags, at nøvnini endaðu við "borg", t.d. Polarborg, Nýborg, Akraborg, Brimborg. Skipini vóru bygd á Sunnmøre í Noregi og í Føroyum. Fyrsti trolarin var "Akraborg", ið varð bygdur í Brattvåg í Noregi 1961. Í 1977 fóru Jákup Joensen og fleiri aðrir reiðarar í holt við at byggja eitt nýtíðar flakavirki, ið fekk navnið Polarfrost. Tað varð bygt niðri á havnalagnum í Vági, og nýggjur kajkantur varð gjørdur. Jákup Joensen gjørdist stóri á Polarfrost. Navnið Polarfrost varð áður nýtt til gamla Suðurfisk í Vági.

Í 1985 keypti hann Hotel Føroyar í Tórshavn. Í kreppuárunum fyrst í 1990-árunum fóru trolararnir og flakavirkið á heysin og hotellið varð selt og Jákup misti nógvan pening.

Tá ið Jákup var 75 ára gamal, setti hann á stovn eitt fiskavirki í Lopra. Nøkur ár seinni setti hann á stovn annað virksemi í sama bygningi, tað var fyritøkan Kirvi, ið framleiðir og selur kelduvatn úr Suðuroynni í stórum plasíløtum. Virkið er uppkallað eftir einum fjalli í Lopra. Í 2012 seldi Jákup virkið til nýggir eigarar, hesir hava síðan víðka um vørurnar og framleiða eisini kelduvatn í hálvlitursfløskum.

Jákup Joensen varð valdur inn í Sumbiar bygdarráð, har hann sat í nøkur ár. Seinni varð hann valdur inn á Føroya Løgting fyri Suðuroynna 1994–1998. Hann var formaður í Løgtingsins samferðslunevnd og næstformaður í Løgtingsins fiskivinnunevnd og Løgtingsins vinnunevnd.

Tey seinastu árini av lívi sínum búði hann á ellisheiminum Hamragarður í Vági.

Keldur

Føroyskir politikarar
Politikarar úr Sambandsflokkinum
Løgtingslimir
Føðingar í 1929
Andlát í 2016
Sumbingar


Listi yvir størstu býir í Týsklandi

Stórbýir eru eftir altjóða ásetingum frá 1887 allir býir ið hava í minsta lagi 100.000 íbúgvar.

Stórbýir í Týsklandi
Listin er fyri stórbýir í Týsklandi árið 2006.

Fyrrverandi stórbýir í Týsklandi
Hesin listin fevnir um býir, ið fyrr hava havt yvir 100 000 íbúgvar, men sum nú hava eitt fólkatal ið er minni enn hetta marki. invånare

Slóðir úteftir
 City Population; The federal states of Germany and all cities of more than 50,000 inhabitants.
 Statistisches Bundesamt í Týsklandi

Býir í Týsklandi
Listar


David Bowie

David Bowie (; føddur David Robert Jones; 8. januar 1947 – 10. januar 2016) var ein enskur sangari, sangkrivari, tónleikari, plátuframleiðari, listamálari og sjónleikari. Hann var eitt kent navn innan popptónleik í meira enn fýra áratíggju og var kendur sum ein nýskapari, serliga í 1970-árunum og 1980-árunum.

Tónleikaútgávur

David Bowie (1967)
Space Oddity (1969)
The Man Who Sold the World (1970)
Hunky Dory (1971)
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)
Aladdin Sane (1973)
Pin Ups (1973)
Diamond Dogs (1974)
Young Americans (1975)
Station to Station (1976)
Low (1977)
"Heroes" (1977)

Lodger (1979)
Scary Monsters (and Super Creeps) (1980)
Let's Dance (1983)
Tonight (1984)
Never Let Me Down (1987)
Black Tie White Noise (1993)
1.Outside (1995)
Earthling (1997)
'hours...' (1999)
Heathen (2002)
Reality (2003)
The Next Day (2013)
Blackstar (2016)

Keldur

Bretskir tónleikarar
Enskir sangarar
Føðingar í 1947
Andlát í 2016


Hamburg

Hamburg (Freie und Hansestadt Hamburg, lágtýskt Hamborg [ˈhambɔːx]) er bæði eitt týskt stakríki og næststørsti býur í  Týsklandi. Fólkatalið er 1,76 milliónir, við forstøðum er tað 3 milliónir. Hamburg er ein av týdningarmiklastu býum í Týsklandi, ikki minst orsakað av havnini, ið er ein av størstu bingjuhavnum í Evropa. Búskaparliga og mentunarliga er býurin ein miðdepil fyri alt Norðurtýskland, og býurin hevur eitt av teimum hægstu BTÚ per íbúgva í ES.

Sí eisini
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Keldur

Týskland
Hamburg
Býir í Týsklandi


München

München (bayerskt: Minga, enskt: Munich) er høvuðsstaður og størsti býur í týska stakríkinum Bayern og liggur við ánna Isar norðan fyri tær bayersku alpurnar. München er triðstørsti býur í Týsklandi næst eftir Berlin og Hamborg. Fólkatalið í München er 1.407.836 (2013).

Keldur

Býir í Týsklandi


Turið Elinborgardóttir

Turið Elinborgardottir er ein føroysk modell, ið vann vakurleikakappingina Miss Earth Denmark 2015. Hon er fyrsti føroyingur, ið hevur luttikið í eini altjóða vakurleikakapping.

Miss Earth Denmark 2015
Turið varð krýnd Miss Earth Denmark 2015 á AC Bella Sky Hotel, Keypmannahavn, Danmark hin 16. august 2015.

References

Føroyskar modellir
Føðingar í 1995
Havnafólk


Friedrich Schiller

Johann Christoph Friedrich von Schiller (føddur 10. november 1759 í Marbach, deyður 9. mai 1805 i Weimar) er mest kendur sum Friedrich Schiller var ein týskur rithøvundur, skald, søgufrøðingur og sjónleikaskald.

Hann varð føddur í Marbach am Neckar í Württemberg sum sonur hernaðarlæknan J. C. Schiller. Foreldur hansara vóru ikki serliga rík, men tey sendu hann í latínskúla og seinni á Karlsschule (universitetið), har hann læs jura og seinni læknavísund.

Í 1780 gjørdist hann hernaðarlækni í Stuttgart. Í sambandi við framførsluna av Die Räuber í Mannheim 1781 varð hann handtikin og fekk forboð fyri at skriva. Hann flýddi via Leipzig og Dresden til Weimar í 1787. Í 1789 gjørdist hann professari í søgu og heimspeki í Jena, har hann útgav søgulig verk. Í 1790 giftist hann Charlotte von Lengenfeld, og í 1799 flutti hann aftur til Weimar, har Goethe yvirtalaði hann til at halda fram við at skriva sjónleikir. Hann og Goethe stovnaðu Weimar Theater, ið gjørdst eitt leiðandi sjónleikarhús í Týsklandi. Hann fekk aðalsheiti í 1802. Í 1805 doyði hann í Weimar orsakað av tuberklum.

Universitetið í Jena hevur síðan 1934 verið uppkallað eftir Schiller.

Verk

 Die Räuber (1781)
 Kabale und Liebe – Ein bürgerliches Trauerspiel (1783)
 Don Carlos (1787)
 Geschichte des Abfalls der vereinigten Niederlande...(1788)
 Geschichte des dreißigjährigen Krieges (1790)
 Xenien (sammen med Goethe) (1797)
 Musenalmanach (1797)
 Wallenstein-trilolgi (1799)
 Macbeth – oversættelse og bearbejdning af Shakespeares skuespil (1800)
 Maria Stuart (1800)
 Wilhelm Tell (1804)

Keldur

Týskir rithøvundar
Týskir yrkjarar
Føðingar í 1759
Andlát í 1805


Kristel Lisberg

Kristel Lisberg (fødd í 1989 í Tórshavn, vaks upp á Tvøroyri) er ein føroysk songkvinna og optometrist/optikari. Seinastu árini hevur hon búð í Danmark, har hon gjørdist eitt kent navn, tá ið hon luttók í donsku X Factor-sangtalentkappingini í 2012. Í 2014 útgav hon staklagið "Without You", og í 2015 útgav hon staklagið "September". Hon fer at luttaka í Dansk Melodi Grand Prix 2016, ið er danska kappingin, har ið umboð Danmarkar skal finnast til Eurovision Song Contest. Kristel luttekur við sanginum "Who Needs a Heart?". Í januar 2016, tá ið tað gjørdist alment, at Kristel skuldi syngja við í Dansk Melodi Grand Prix, tosaði Kringvarp Føroya við hana, og tá segði hon, at hon læs til optikara og at hon skuldi lata inn BA-verkætlanina tvær vikur seinni. 27. januar 2016 varð hon liðug við útbúgvingina.

Kristel er dóttir sangaran og tónleikaran av Tvøroyri, Jens Lisberg, og hevur sungið og framført saman við honum í fleiri ár frá hon var 12-ára gomul. Sum vaksin syngur Kristel tó meir popptónleik, meðan pápin syngur country-tónleik.

Tónleikaútgávur

Stakløg
2015 - September
2014 - Without You
2011 - In The Lights
2003 - Aint No Love

Virðislønir og tilnevningar
2015 - Tilnevnd Faroese Music Awards í bólkinum Ársins songkvinna
2012 - Tilnevnd Planet Awards í bólkinum Ársins nýggja tónleikanavn

Keldur

Føðingar í 1989
Føroyskar songkvinnur
Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix


Loysingarflokkurin

Loysingarflokkurin var ein politiskur flokkur, ið stillaði upp til løgtingsval í 1932 og 1940, og fekk ávikavist 0,2 og 1,6 prosent av atkvøðunum. Flokkurin vann onki umboð á tingi. Millum valevnini var fakfelagsleiðarin Andrea Árting, som var valevni fyri flokkin í Suðurstreymoy í 1940. Fremste mál floksins var loysing frá Danmark.

Føroyskir flokkar


Framsóknarflokkurin

Framsóknarflokkurin var ein politiskur flokkur í Føroyum.

Flokkurin varð stovnaður tá persónar við Adolf Hansen á odda - í høvuðsheitum frá hansara fyrrverandi flokki Fiskivinnuflokkinum - fóru úr Kristiliga Fólkaflokkinum í 1986. Framsóknarflokkurin stillaði fyri fyrstu og síðstu ferð upp til løgtingsval á løgtingsvalinum 1988, og fekk flokkurin ongi løgtingsumboð. Kortini varð Karolina Petersen frá Framsóknarflokkinum landsstýriskvinna í almanna- og kommunumálum í landsstýrinum hjá Atla Dam frá 1988 til 1989.

Føroyskir flokkar


Stjørnubreyt

Ein stjørnubreyt ella galaksa (úr grikskum γαλαξίας κύκλος, galaxías kýklos – ”mjólkaringur”, mjólkarvegurin), er ein stór samanseting av tilfari í alheiminum, sum stjørnur, gass, alheimsstøv og myrkt tilfar samanbundið gjøgnum atdráttarmegi. Tær størru stjørnubreytirnar hava umleið 1011 sólarmassar stjørnur, millum eina og tíggju milliardir sólmassir solmassor stjärnor, mellan en och tio miljarder solmassor millumstjørnu gass og 1012 sólmassar myrkt evni. Nógvar stjørnubreytir, kanska tær flestu, hava enntá supermassivar samanriknir lutir, sannlíkt við svørtum holum í kjarnuni. Några av dessa kompakta objekt uppträder som aktiva galaxkärnor.

Tann stjørnubreytin, ið sólin er í er Mjólkarvegurin.

Stjørnubreytir


Alan Rickman

Alan Sidney Patrick Rickman (21. februar 1946 – 14. januar 2016) var ein enskur sjónleikari og leikstjóri. Hann er kendur fyri at hava leikt ymsar leiklutir á palli og filmi, tá mest sum andstøðumaður ella "fíggindi". Alan las í The Royal Academy of Dramatic Art í London, og var limur í Royal Shakespeare Company, har hann framførdi í modernaðum og klassiskum leikum á palli. Fyrsti sjónvarpsleikluturin kom í 1982, men gjøgnumbrot hansara var leikluturin sum Vicomte de Valmont í pallleikinum Les Liasons Dangereuses 1985, har hann bleiv tilnevndur til eina Tony-virðisløn. Alan gjørdist síðani heimskendur fyri leiklutir sínar, sum alíkavist Hans Gruber í Die Hard og Severus Snape í Harry Potter filmsrøðini.

Aðrir kendir leiklutir eru: Sheriffurin av Nottingham í Robin Hood: Prince of Theives, har hann varð tilnevndur til eina BAFTA-virðisløn sum besti sjónleikari í eykaleikluti, Jamie í Truly, Madly, Deeply, Colonel Brandon í Sense and Sensebility, høvuðsleikluturin í Rasputin: Dark Servant of Destiny, har hann vann eina Golden Globe-virðisløn, Emmy-virðisløn og eina Screen Actors Guild-virðisløn, Harry í Love Actually, Alexander Dane í Galaxy Quest og Jugde Turpin í sangleikinum Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street.

Alan Rickman doyði av krabba í brisi tann 14. januar 2016. Hann gjørdist 69 ára gamal. Síðsti filmsleiklutur hansara gjørdist Absolem í Alice Through the Looking Glass í kemur út í mai 2016.

Filmografi

Keldur

Føðingar í 1946
Andlát í 2016
Enskir sjónleikarar
Enskir leikstjórar
Enskir raddaleikarar


Kolkata

Kolkata (bengalskt: কলকাতা , fyrr: Calcutta) er høvuðsstaður í tí indiska stakríkinum Vesturbengal. Býurin liggur í útnyrðingspartinum av India á eystara áarbakka av Hugliánni. Við forstøðum kemur fólkatalið upp á umleið 14 milliónir íbúgvar, ið ger býin til triðstørsta stórbýarøki í India, eftir Bombay og Delhi.

Kolkata var høvuðsstaður í India undir Bretska India til 1911. Eftir at býurin tá var miðdepil fyri útbúgvingar, ídnað, vísind, mentan og politikk í India, er Kolkata í dag merkt av politiskum harðskapi, av ósemjum og búskaparligum hóttafalli síðan 1954. Síðan ár 2000 hevur búskaparlig endurnýggjan bjargað vøkstri av býnum. Eins og onnur stórbýarøki í India, so hevur Kolkata stórir trupulleikar við fátækradømi, dálking og ferðsluproppum. Flestu íbúgvar í býnum eru bengalar og tosa bengalskt.

Søga

Fornfrøðiligir funnir lutir og granskan av Chandraketugarh, 35 km norðan fyri Kolkata, hava veitt prógv fyri at økið har ið býurin er bygdur, hevur verið bygt í meira enn tveytúsund ár. Skrivaða søgan hjá Kolkata byrjaði í 1690, tá ið bretska East India Company búsettist har, og styrkti sína handilsligu støðu í Bengalinum. Job Charnock, ein fyrisitari, ið arbeiddi fyri fyritøkuna, varð fyrr sagdur at vera stovnarin av býnum; Sum aftursvar uppá eina almenna undirskriftinnsavnan, gjørdi hægstirættar dómsstólurin Calcutta High Court úrskurð í 2003, at býurin ikki hevur nakran stovnara.

Í 1699 blivu bretar lidnir við at byggja Fort William, ið varð brúkt til at hýsa herdeildum teirra og var í heila tiki teirra støð í landslutinum. Kolkata gjørdst síðan høvuðsstaður í bengalska landslutinum. Orsakað av samanbrestum við franskar styrkir fóru bretar í 1756 at víðka um hernaðarligu støðina. Hetta førdi til mótmæl frá teimum lokalu íbúgvunum. Tá ið bretar ikki lótu við seg koma, leyp Nawabburin av Bengal Siraj-Ud-Daulah bretsku herdeildirnar og inntóku Fort William. Hetta førdi til Tað svarta holið í Kolkata, har í 123 av 146 bretskum fangum doyðu, sambært einum ið yvirlivdi. Ein herdeild frá Ostindiske kompani undir leiðslu av Robert Clive endurvann býin árið eftir.

Kolkatta bleiv útnevndur til høvuðsstað fyri Bretska India í 1772.

Ítróttur

Fótbóltur er tann best dámda ítróttargreinin í býnum, og tí er býurin eisini ein av teimum týdningarmiklastu í India, tá talan er um fótbólt. Kolkata er heimstaður fyri indisk topp-fótbóltsfeløg sum East Bengal Club, Mohammedan Sporting Club og Mohun Bagan Athletic Club. Eins og í restini av India er krikket ein vælumtókt ítróttagrein, og hon verður leikt á opnum plássum og á gøtum um allan býin. Kendar ítróttastjørnur úr Kolkata eru t.d. fyrrverandi liðskiparin á indiska krikketlandsliðnum Sourav Ganguly og OL-bronsuvinnarin í tennis Leander Paes.

Kolkata er kent fyri teir stóru leikvøllirnir í býnum. Eden Gardens er eitt av tveimum krikketstadion í heiminum, ið hevur ein kapasitet á meira enn 100.000. Salt Lake Stadium er heimsins triðstørsta fótbóltsstadion. Netaji Indoor Stadium er eitt innandura stadion við air-kondition. Calcutta Cricket and Football Club er næstelsta krikettfelagið í heiminum. Kolkata hevur 3 golfvøllir við 18 holum, ið eru vøllirnir hjá Royal Calcutta Golf Club (fyrsta golffelagið í heiminum uttanfyri Stóra Bretland), Tollygunge Club og Fort William. Royal Calcutta Turf Club skipar fyri ríðikappingum og polo-dystum. Calcutta South Club leggur vøllir til bæði lands- og altjóða tenniskappingar, meðan Calcutta Rowing Club skipar fyri kappingum í rógving.

Keldur

Býir í India


Framsøkin Ung

Framsøkin Ung (fyrr Framsøkin Ungdómur, stytt FU) er eitt politiskt ungmannafelag í Føroyum. Framsøkin Ung varð stovnað tann 12. August 2011, og er ungmannafelagið hjá politiska flokkinum Framsókn, ið eisini varð stovnaður í 2011. Virðini hjá ungmannafelagnum eru tey vinnuligu, persónligu og tjóðskaparligu frælsini, eins og hjá móðurflokkinum. Ungmannafelagið ynskir sostatt eisini føroyskt fullveldi. Tó er Framsøkin Ung óheft av móðurflokkinum, politiskt og fíggjarliga. Framsøkin Ung er eitt liberalt og progressivt ungmannafelag, og hava eisini luttikið í almenna rúminum, tá ið kjakast hevur m.a. um Ríkisfelagsskapin, borgarliga víglsu av samkyndum, einskiljing av Rúsdrekkasølu Landsins, viðurskiftir hjá lesandi og ungum, kynskvotur, o.ø.

Val og valevnir

Kommunuval 2012
Á kommunuvalinum 2012, stillaði ungmannafelagið Ólavur í Búrstovu, Harriet Olafsdóttir Av Gørðum og Ríkin Napoleon Djurhuus upp til valevni, á lista floksins. Ongin teirra var tó valdur inn.

Løgtingsval 2015
Á løgtingsvalinum 1. septembur 2015 stillaði Framsókn formannin, Bjarna Kárason Petersen upp á lista floksins, vegna ungmannafelagnum. Bjarni Kárason Petersen fekk 135 persónligar atkvøður, og bleiv eftir samgongusamráðingunum varamaður fyri Framsókn í valskeiðinum 2015-2019 . Framsøkin Ung hevur sostatt umboðan á løgtinginum regluliga, og er einasta ungmannafelag at hava tað, fyri uttan Kristinu Clementsen í Unga Tjóðveldið.

Kommunuval 2016
Framsøkin Ung hevur eitt valevni til kommunuvalið 2016. Aleksandur Leitistein Olsen tillar upp til Tórshavnar býráð, og verður valið hildið 8. Novembur 2016

Norðurlendskt samstarv
Framsøkin Ung luttekur á hvørjum ári til tingsetuna hjá UNR (Ungdomens Nordiska Råd), har tey eru ein partur av tingbólkinum NLU (Nordens Liberale Ungdom). Ungmannafelagið hevur í hesum samstarvinum verið við til at gjørt og lagt fram hesi uppskot til samtyktar til tingsetuna:
 Uppskot til samtyktar um at viðurkenna rættin hjá føroyingum at drepa hval
 Uppskot til samtyktar um at Føroyar fær sjálvstøðugan limaskap í norðurlendska samstarvinum (innliman í Helsingforssáttmálanum)
 Uppskot til samtyktar um at Norðurlond viðurkenna rættin hjá Føroyingum at hava egna stjórnarskipan

Formenn síðani 2011

Nevnd

Slóðir
 Facebooksíða hjá Framsøkin ung
 Framsókn

Føroysk politisk ungmannafeløg


Marna Egholm

Marna Laila Vandsdal Egholm, vanliga nevnd Marna Egholm (fødd 15. apríl 1981) er ein føroysk ítróttakvinna innan frælsan ítrótt, ið rennur fyri danska felagið Sparta og fyri Bragdið og Føroyar. Hon er ein av bestu føroysku rennarunum og hevur sett føroysk met og hevur gjørt seg galdandi bæði í Føroyum og uttanlands. Á Oyggjaleikum 2015 vann hon eitt silvur og tvey bronsuheiðursmerki fyri Føroyar. Marna byrjaði at renna til kappingar í 2014. Hon býr í løtuni (2016) í Keypmannahavn. Marna hevur eisini róð kapp í Føroyum, hon róði við bátunum Hvessingur og Jarnbardur. Føroyski rennarin, Hallur Holm, ið eisini skrivar á heimasíðuni Frælsur Ítróttur Føroyar, metti í oktober 2015, at Marna tá var Føroya næstbesta ítróttafólk, næst eftir Pál Joensen. Hann metti, at hon hevði góðan møguleika at klára kravtíðirnar til OL 2020, um góða menningin helt áfram.

Lívsleið innan frælsan ítrótt

Oyggjaleikir 2017 á Gotlandi
Silvur í 10.000 metrar, við tíðini 36:30,99.

Danmarkarmeistari í maraton i 2016
Marna Egholm gjørdist nummar fimm av øllum kvinnunum á HCA Marathon 2016 í Odense tann 1. oktober 2016. Tær fyrstu fýra kvinnurnar komu úr Etiopia og Kenya. Marna Egholm var tann fremsta av luttakarunum frá donskum feløgum. Hon kom á mál í tíðini 2:46.36, ið var nýtt føroyskt met.

Copenhagen Half Marathon 2016
 Silvur í hálvum maraton, næstbestu tíð av kvinnununum við tíðini 1:17,38

Berlin Maraton 2015
Nr. 36 av 10.000 kvinnum við tíðini 2 tímar, 43 minuttir og 15 sekund, ið var nýtt føroyskt met. Hon fekk 1000 IAAF-stig, ið var nógv tað hægsta nakar føroyingur nakrantíð hevði fingið í nakrari kappingargrein í frælsum ítrótti yvirhøvur.

DM 2015 í Århus
Nr. 7 í 5.000 metrum renning við tíðini 17.26,13, ið var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Valborg Heinesen.

Oyggjaleikir 2015 á Jersey
Silvur í 10.000 metrar, kvinnur við tíðini 36.48,25, ið var nýtt føroyskt met
Bronsu í 5.000 metrar, kvinnur
Bronsu í hálvum maraton, lið kvinnur

FM í hálvum maraton 2015 í Klaksvík
Gull í hálvum maraton kvinnur við tíðini 1.19.53
Nr. 2 av øllum

Hálvt maraton í Berlin 2015
Nr. 15 av øllum, nr. 2 í hennara aldursbólki 30-34 ár, hon setti nýtt føroyskt met við tíðini 1.19.14 tímar

Berlin Maraton 2014
Nr. 20 av kvinnunum við tíðini	02:52:00, tann skjótasta ið rann fyri danskt felag

Keldur

Føroyskir rennarar
Føðingar í 1981


Antonio Vivaldi

Antonio Lucio Vivaldi (føddur 4. mars 1678, deyður 28. juli 1741) var ein venetianskur Barok tónasmiður, virtuoso violinleikari, lærari og prestur. Hann var føddur í Venesia, hann er viðurkendur sum ein av teimum størstu barok tónaskøldunum, og hansara ávirkan í livitíð hansara fevndi um alt Evropa. Hann er fyrst og fremst kendur fyri at hava smíðja intrumentalar konsertir fyri violin og fleiri onnur ljóðføri, eins væl og heilag kórverk og yvir fjøruti operair. Best kenda verk hansara er ein røð av violinkonsertum ið eru kendar sum Tær fýra árstíðirnar.

Operair
 Ottone in villa (1713)
 Orlando finto pazzo (1714)
 L'incoronazione di Dario (1716)
 Il Teuzzone (1719)
 Tito Manlio (1719)
 La verità in cimento (1720)
 Ercole sul Termodonte (1723)
 Il Giustino (1724)
 Dorilla in Tempe (1726)
 Farnace (1727)
 Orlando furioso (1727)
 Rosilena ed Oronta (1728)
 La fida ninfa (1732)
 L'Olimpiade (1734)
 Bajazet (Tamerlano) (1735)
 Griselda (1735)
 Catone in Utica (1737)
 Rosmira (1738)

Tær fýra árstíðirnar
 Várið:  –  –
 Summarið:  –  –
 Heystið:  –  –
 Veturin:  –  –

Keldur

Føðingar í 17. øld
Andlát í 18. øld
Italsk tónaskøld


Tehran Museum of Contemporary Art

Tehran Museum of Contemporary Art, (Persiskt: موزه هنرهای معاصر تهران), eisini kent sum TMoCA, er eitt av størstu listasøvnunum í Iran. Savnið hevur meira enn 3000 lutir av evropeiskari og amerikanskari listamálningum, prent, tekningar og steinmyndir. TMoCA hevur eisini eitt av heimsins bestu søvnum av inanskari samtíðarlist.

Keldur

Iran
Søvn


Føroysk svimjifeløg á RIG 2016

Trý føroysk svimjifeløg luttóku á Reykjavík International Games 2016, tey vóru Susvim, Ægir og Reysti. Fleiri olympiskir svimjarar luttóku á stevnuni, eitt nú kunnu nevnast Mie Ø. Nielsen, Viktor B. Bromer og Eygló Ósk Gústafsdóttir, men hóast tað, so vunnu føroysku svimjararnir nógv heiðursmerki og settu 9 føroysk met og 14 juniormet.

Úrslitini hjá føroysku svimjarunum

Stevnumet á RIG (1)

Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:20.41 í 200 blandað

Føroysk met (9)

Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 5:00.47 í 400 blandað
Róland Toftum (1998), SuSvim - 30.45 í 50 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:20.41 í 200 blandað
Signhild Joensen (2000), Ægir - 1:05.60 í 100 rygg
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:06.76 í 200 frí
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:33.76 í 200 firvald
Róland Toftum (1998), SuSvim - 30.03 í 50 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:18.11 í 200 rygg
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 58.67 í 100 frí

Føroysk juniormet (14)

Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 5:00.47 í 400 blandað
Róland Toftum (1998), SuSvim - 30.45 í 50 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 1:06.39 í 100 rygg
Róland Toftum (1998), SuSvim - 1:07.76 í 100 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 1:06.58 í 100 firvald
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:20.41 í 200 blandað
Signhild Joensen (2000), Ægir - 1:05.60 í 100 rygg
Róland Toftum (1998), SuSvim - 1:06.87 í 100 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:06.76 í 200 frí
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:33.76 í 200 firvald
Róland Toftum (1998), SuSvim - 30.03 í 50 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:18.11 í 200 rygg
Róland Toftum (1998), SuSvim - 2:23.72 í 200 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 58.67 í 100 frí

Heiðursmerki í opna bólkinum á RIG 2016

Gull (6)

Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 5:00.47 í 400 blandað
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 9:18.70 í 800 frí
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:20.41 í 200 blandað
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:06.76 í 200 frí
Róland Toftum (1998), SuSvim - 30.03 í 50 bringu
Róland Toftum (1998), SuSvim - 2:23.72 í 200 bringu

Silvur (9)

Alvi Hjelm (1996), Ægir - 4:41.01 í 400 frí
Ásbjørg Hjelm (1999), Ægir - 34.67 í 50 bringu
Eyðbjørn Joensen (1996), SuSvim - 25.89 í 50 firvald
Róland Toftum (1998), SuSvim - 1:06.87 í 100 bringu
Ásbjørg Hjelm (1999), Ægir - 2:47.05 í 200 bringu
Róland Toftum (1998), SuSvim - 24.38 í 50 frí
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 2:18.11 í 200 rygg
Rókur Trygvason (2000), Ægir - 2:31.42 í 200 bringu
Sára Ryggshamar Nysted (2001), SuSvim - 58.67 í 100 frí

Bronsa (7)

Alvi Hjelm (1996), Ægir - 4:13.85 í 400 frí
Signhild Joensen (2000), Ægir - 1:05.60 í 100 rygg
Signhild Joensen (2000), Ægir - 30.71 í 50 rygg
Alvi Hjelm (1996), Ægir - 2:11.67 í 200 blandað
Signhild Joensen (2000), Ægir - 2:24.17 í 200 rygg
Ásbjørg Hjelm (1999), Ægir - 1:16.19
Alvi Hjelm (1996), Ægir - 1:59.28 i 200 frí

Heiðursmerki í yngra bólkinum á RIG 2016

Gull (3)

Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 10:18.22 í 800 frí
Brynhild Johannesen (2002), SuSvim - 1:15.53 í 100 rygg
Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 4:52.74 í 400 frí

Silvur (5)

Sólvá A. Sigurðsson (2002), Ægir - 38.89 í 50 bringu
Sólvá A. Sigurðsson (2002), Ægir - 3:01.35 í 200 bringu
Brynhild Johannesen (2002), SuSvim - 2:44.42 í 200 rygg
Sólvá A. Sigurðsson (2002), Ægir - 1:25.78 í 100 bringu
Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 1:05.43 í 100 frí

Bronsa (5)

Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 35.12 í 50 rygg
Lea Midjord (2002), SuSvim - 32.97 í 50 firvald
Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 1:19.86 í 100 rygg
Aimi á Lakjuni (2002), Ægir - 3:08.79 í 200 bringu
Alisa Vestergaard (2003), SuSvim - 2:22.62 í 200 frí

Frans Johannesen fyri Danmark
Frans Johannesen hevur føroysk foreldur, hann er føddur og uppvaksin í Esbjerg og svimur fyri Danmark, úrslit hansara verða tí ikki tald við í yvirlitinum yvir heiðursmerki hjá føroysku svimjarunum. Hann vann fýra gull og eitt silvur heiðursmerki á RIG 2016.

16:31.36 og gull í 1500 frí
4:07.43 og gull í 400 frí
52.91 og gull í 100 frí
2:09.07 og silvur í 200 blandað
1:55.74 og gull í 200 frí

Keldur

Føroyar í altjóða svimjikappingum
2016 í ítrótti


Bjarni Kárason Petersen

Bjarni Kárason Petersen (føddur 14. august 1994) er ein føroyskur politikari, búsitandi í Havn.

Hann hevur verið formaður í politiska ungmannafelagnum Framsøkin Ung síðani august 2014, men hevur verið virkin í ungmannafelagnum síðani byrjanina av 2013. Bjarni Kárason Petersen stillaði upp til løgtingsvalið 2015 fyri Framsókn, og var við 135 atkvøðum nummar 4 á listanum. Poul Michelsen, floksformaður í Framsókn, gjørdist eftir samgongusamráðingunum landsstýrismaður í Uttanríkis- og vinnumálum, og tók Ruth Vang sostatt sæti fyri hann. Bjarni Kárason Petersen var tískil varðamaður fyri flokkin, sum nummar 4 á listanum. Tann 25. novembur 2015 tók hann sum 21-ára gamal fyri fyrstu ferð sæti á tingi sum avloysari fyri Honnu Jensen, løgtingskvinnu, og gjørdist sostatt ein av teimum yngstu í Føroya søgu at taka sæti á tingi. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið á fyrsta sinni. Hann gjørdist nummar tvey á listanum hjá Framsókn við 355 atkvøðum.

Keldur
 Valevni - Bjarni Kárason Petersen
 21 ára gamli Bjarni Kárason Petersen tekur sæti á tingi

Politikarar úr Framsókn
Løgtingslimir
Føðingar í 1994


Skillinge

Skillinge er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 859 í 2010.

Simrishamns kommuna


Simris

Simris er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 211 í 2010.

Simrishamns kommuna


Baskemölla

Baskemölla er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 230 í 2010.

Simrishamns kommuna


Järrestad

Järrestad er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 161 í 2010.

Simrishamns kommuna


Skårby

Skårby er ein bygd í Ystads kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 62 í 2010.

Ystads kommuna


Gregorius I pávi

Gregorius I pávi († uml. 540 - * 12. mars 604), vanliga kendur sum Gregorius hin Mikli ella Grækaris Mikli á føroyskum, var pávi í Rom frá 3. september 590 til deyða sín í 604.

Frá katólskari tíð hava vit mintst Grækaris páva á Grækarismessu

Halgimenni


Charlotte Rampling

Tessa Charlotte Rampling, OBE (fødd 5. februar 1946 í Sturmer, Essex) er en bretsk sjónlekarinna.

Slóðir úteftir
 Charlotte Rampling á IMDB, The Internet Movie Database

Bretar
Enskir sjónleikarar
Føðingar í 1946


Urtagarðssnigil

Urtagarðssnigil (danskt: havesnegl - frøðiheiti: Cepaea hortensis) er skrásettur nakrar ferðir í Føroyum, men tað er ikki staðfest um hann verpur her..

Urtagarðssnigilin er minni enn tann nærskyldi lundarsnigilin, skelin er 18-21 mm breið og 12-15 mm til hæddar, og hevur upp til 5 snúningar. Skeljarondin er hvít og liturin á skelini er sum oftast gulur, við ella uttan tvørstrípum, men kann eisini vera reydlig og stundum eru brúnu tvørstrípurnar voksnar saman so øll skelin er einlitt brún.

Myndir

Keldur

Ávísingar úteftir
  Fróðskaparrit 61. bók 2014.

Sniglar


Lundarsnigil

Lundarsnigil (danskt: lundsnegl - frøðiheiti: Cepaea nemoralis) er skrásettur nakrar ferðir í Føroyum, men tað er ikki staðfest um hann verpur her..

Lundarsnigilin er nakað størri enn nærskyldi urtagarðssnigilin, skelin er 18-25 mm breið og 12-15 mm til hæddar, og hevur 4½ til 5½ snúningar. Ein annar munur er at skeljarondin hjá lundarsnigli er brún. Liturin á skelini varierar frá reydligum, brúnum, gulum ella hvítum, við ella uttan myrkabrúnum tvørstrípum.

Myndir

Keldur

Ávísingar úteftir
  Fróðskaparrit 61. bók 2014.

Sniglar


Burgundarsnigil

Burgundarsnigil (danskt: vinbjergsnegl - frøðiheiti: Helix pomatia) er størsti landsnigil við skel í Evropa. Burgundarsnigil  hevur verið aldur til matna síðan rómverjatíðina, serliga í Fraklandi, harav navnið "Burgundy snail" (Escargot de bourgogne). Til Norðurlond bleiv hann helst innfluttur í miðøldini av katólskum munkum sum ótu hann í føstuni, tá ikki var loyvt at eta kjøt. Í Føroyum varð hann aldur í nøkur ár, men hann megnar ikki at nørast uttandura her, tí føroyska summarið er ov kalt. Hann er eisini innfluttur til einstakar privatar urtagarðar í Føroyum, og er funnin nakrar ferðir sum sløðingur, kanska frá hesum urtagørðum, ella innsløddur við matvørum.

Skelin er 30–50 mm breið og 30–45 mm til hæddar, og hevur 5 til 6 snúningar. Liturin á skelini varierar frá rómalittum til ljósabrúnt.

Myndir

Ávísingar úteftir
  Fróðskaparrit 61. bók 2014.

Keldur

Sniglar


Asiatiska felagið

Det Kongelige Octroyerede Danske Asiatiske Kompagni, ella Asiatisk Kompagni (føroyskt: Asiatiska felagið), var eitt danskt handilsfelag frá 1730-árunum til 1840-árini. Danska Eysturindiafelagið (alment Dansk Ostindia) gavst við virksemi sínum í 1729 og varð í 1732 avloyst av Asiatiska felagnum, ið gjørdist størsta danska handilsfelag undir donsku merkantisismuni. Felagið hevði einarætt í 40 ár til danskan handil eystan fyri Góðvónarhøvda við Cape Town, Suðurafrika. Felagið fekk ábyrgdina fyri handil við og at stýra Trankebar.

Ein til tvær handilsferðir vóru gjørdar um ári; flestu teirra gingu til Kina. Týdningarmestu handilsvørurnar vóru te og postalín. Í hesum handli ráddi merkantilistiska hugsanin – flyt inn vørurnar so bíliga sum til ber, og flyt út vørurnar so dýrt sum til ber. Ein stórur partur av vørunum hjá Asiatiska felagnum vórðu seldar víðari: 90 % av innflutta tenum varð flutt út til onnur evropeisk lond. Asiatiska felagið hevði høvuðssæti í Christianshavn. Eins og við Eysturindiafeløgnum, so var Asiatiska felagið eitt lutafelag, sum keypmenn settu pening í. Men av tí at nógvur kapitalur skuldi til mátti kongur eisini seta pening í, og kom hann at vera høvuðseigari við meirilutanum í felagnum. Vørurnar, sum eysturindiafararnir førdu til lands vóru als ikki ætlaðar stóra meirilutanum, men kongshirðini, aðalinum og ríkum keypmansfamiljum.

Í 1777 yvirtók dansk-norska ríki økini og annað virksemi hjá Asiatiska felagnum í India. Einahandilin varð tá avtikin.
Asiatisk Kompagni helt fram við handli í Kina og hevði efitr 1772 einkarætt á handil við Kina til Danmark-Noreg. Virksemi hjá felagnum varð skatt undir kríggjunum við Ongland 1801-1814, og eftir tað minkaði virksemi í felagnum til tað at enda varð avtikið í 1844.

Keldur

Danmark
Søga


Ace Wilder

Alice Kristina Ingrid Gernandt, betri kend sum Ace Wilder, (fødd 23. juli 1982 í Stokkhólmi) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.

Útgávur

Album
 2013 - A Wilder
 2014 - Busy Doin' Nothin'''
 2015 - The Wild Card''

Útvortis ávísing
Facebook

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1982
Melodifestivalen luttakarar


Napalm

Napalm er ein eldfim væta brúkt í krígsførslu. Vætan er ein blandin av geléevni og petroleum ella líknandi brennievni. Upprunaliga var vætan brúkt sum eldásetandi evni ímóti bygningum, men seinni fyrst og fremst sum bumba, av tí at napalm setur seg fast á húðina, og veldur stórum brunasárum, tá tað kemur í samband við eld. Napalm varð framstillað i 1942 í einari loyniligari rannsóknarstovu á Harvard Háskúlanum í USA. Leiðandi evnafrøðingurin í verkætlanini var Louis Fieser. Fyrsta niðurskrivaða nýtslan av napalm var undir seinna heimsbardaga. USA nýtti evnið nógv í krígsførslu síni ímóti japanskum býum, og undir Koreanska krígnum og Vjetnamkrígnum.

Napalm dregur navn sítt av stívilsis/geléevnunum "naphtenicsýru" og "palmatiksýru"."Napalm B" er eitt meira nýligt útlegg av napalm, og sjálvt um evnafrøðiliga samansetingin er nógv øðruvísi, verður tað evnið ofta umtalað sum napalm.

Víðari lesnaður
 Brooks E. Kleber and Dale Birdsell, The Chemical Warfare Service: Chemicals in Combat. (1966) Washington, DC: Center of Military History, United States Army, 1990.
 Paul McCue and Max Baker, SAS Operation Bulbasket: Behind the Lines in Occupied France. Barnsley, S. Yorks: Pen and Sword Books, 2009.
 Robert M. Neer, Napalm: An American Biography. Cambridge, MA: Belnap Press, 2013.

Keldur

Amerikanskar uppfinningar
Vápn
Hernaðarútgerð


Kvikkjokk

Kvikkjokk er ein bygd í Jokkmokks kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 70 í 2007.

Jokkmokks kommuna


Húsakórið

Húsakórið er eitt føroyskt kór í Keypmannahavn. Kórið er tað størsta føroyska kórið uttanfyri Føroyar, og hevur stóran mentanarligan týdning fyri føroyingar ið búgva í Keypmannahavnar-økinum. Kórleiðarar hava verið Marianne Clausen (1978-2000), Sunleif Rasmussen (2000-2001), og Tórður á Brúnni (2001-nú).

Útgávur
 Sólarmessa, CD við 14 sangum, útgivin í 2006 og aftur sum Audio CD í 2011.

Keldur

Føroysk kór


Inge Dekker

Inge Dekker (fødd 18. august 1985) er ein niðurlendskur svimjari, ið hevur fingið síni bestu úrslit í firvald og frísvimjing.

Yngra systir hennara, Lia, er eisini limur í niðurlendska svimjilandsliðnum.

Keldur

Føðingar í 1985
Niðurlendskir svimjarar


A.P. Møller - Mærsk

A.P. Møller - Mærsk A/S, stytt APMM,  er eitt danskt samtak (konsortium) við aktiviteti í 130 londum innan ymsar greinir, primert flutningi, úrdraging av olju og náttúrugassi, og handli av gerandisvørum. Mált eftir umsetningi, er tað størsta fyritøka í Danmark og næststørsta fyritøka í Norðanlondum eftir StatoilHydro, meðan talið av starvsfólkum er næststørst eftir ISS. Í heimshøpi er bingjureiðaríið Mærsk Line heimsins størsta.

Keldur

Danskar fyritøkur
A.P. Møller - Mærsk


Annika Johannessen

Annika Johannessen (fødd 17. mars 1963) er ein føroyskur-danskur sjónleikari. Hon er dóttir Eyðun Johannessen og Tove Jakobsen og systir Olaf Johannessen. Hon gekk á sjónleikaraskúlanum við  við Århus Teater, har hon var útbúgvin sjónleikari 1987, og síðan starvaðist hon á Aarhus Teater frá 1987 til 1990. Frá 1990 til 2004 var hon tilknýtt Det Kongelige Teater í Keypmannahavn. Síðan 2004 hevur hon skift ímillum at starvast sum freelance sjónleikari og at ganga heima við børnum, ið eru fýra.

Lívsleið

Leiklutir innan film

Sjónvarpsfilmar
1994	Bryllupsfotografen - Pernille Berg, Eks-kona Daniel

Sjónvarpsrøðir
1990 Kirsebærhaven 89 -  Joan Nicolaisen (4 partar)
1999 Morten Korch - Ved stillebækken - Jutta Dale (1 partur)
2011 Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet? (3 partar)
2013 Rytteriet II - Sálarfrøðingur (2 partar)

Novellu- og stuttfilmar
1997	Drengen i himlen - Mamman

Leiklutir í sjónleikarhúsum

Det Kongelige Teater
1990	Käthchen fra Heilbronn
1990	Lysthuset
1990	Skærmydsler - Ellen
1991	Drømme og stål
1991	Roberto Zucco
1992	Blodbryllup - Brúðurin
1992	Den indbildt syge - Louison, dóttir Argan
1992	Fruen fra havet
1992	Sabina
1993	Det åbne land
1993	Kjartan og Gudrun - Ingeborg
1994	Et vintereventyr
1994	Livet er en drøm - Rosaura
1995	Arkadien - Den unge pige
1995	Kirsebærhaven
1996	Flammer
1997	Kjarten og Gudrun
1998	Smukke kvinder med ...
1999	Der var engang - Prinsesse af Illyrien
1999	Don Carlos - Elisabeth af Valois
1999	Sparekassen - Antonie

Det Kongelige Teater / Baron Bolten
1993	Fødselsdagsselskabet
1995	Ph-værdi 3
1995	Uidentificerede menneskerester...
1996	Skylight - Kyra Hollis

Det Kongelige Teater / Turbinehallerne
1998	Rabenthal
2000	Familiehistorier.beograd - Nadezda, hundur
2000	Renset - Grace
2001	Anna Sophie Hedvig - Ung genta / Frú Rasmussen
2001	Peer Gynt - mamma Solveig / M. Ballon
2001	Strygekvartet i C-mol - Irina, 1. violin
2003	Casanova - Kate

Friluftsteatret i Dyrehaven
1999	Der var engang	Prinsesse af Illyrien

Aarhus Teater
1980	Samfundets støtter
1988   Lykke Peer
1990	Vildanden - Hedvig

Odense Teater
Rita Schuster í De store hunner á Odense Teater, eftir Theresia Walser (2015)

Í Føroyum
2014 - Tóm rúm - Mamman, Tjóðpallur Føroya, eftir Marjun Syderbø Kjelnæs
2014 - Stovugenturnar -  Madame, Kommandørhúsið í Havn

Heiður
1993 - Henkel-prisen
 Starvsløn frá Ole Haslunds Kunstnerfond
 2015 - Gávugóðs frá Georg Philipps Fond

Keldur

Føroyskir sjónleikarar
Danskir sjónleikarar
Havnafólk
Føðingar í 1963


Hans Tórgarð

Hans Tórgarð (føddur 1969) er ein føroyskur sjónleikari og týðari. Hann er útbúgvin Master of Arts í leiklist frá Teaterhögskolan i Helsingfors, Finland, 1999.
Hann er sonur Axel Tórgarð og abbasonur H.C.W. Tórgarð. Báðar systrar hansara, Súsanna Tórgarð, og Ria Tórgarð, eru eisini sjónleikarar.

Leikir
Meðan vit bíða eftir Godot (Samuel Beckett) 2011
Kirsiberjagarðurin (Anton P. Tjekhov) 2010
Vatnið vinnur harðar hellur 2010
The Danny Crowe Show (David Farr) 2010
Aftaná Undrið (Jóanes Nielsen) 2009
Í Geyma (Dánjal Hoydal) 2008
Cafe Grugg Tjóðpallurin 2008
Eg eri mín egna kona (Doug Wright) - Tjóðpallurin 2007
Náttarherbergið (Maxim Gorkij) - Tjóðpallurin 2007
Í Óðamansgarði (William Heinesen/Dánjal Hoydal, Sunleif Rasmussen) - Tjóðpallurin 2006
Peer Gynt (Henrik Ibsen) Gríma 2003
List (Yasmina Reza) Gríma 2002
MacBeth (William Shakespeare) Gríma, Teater Västernorrland, Turnékompaniet 2002
Eitur nakað land week-end? (Jóanes Nielsen) Gríma 2001
Serlingar (Regin Patursson) SvF 2000
Glæma og Máttur (Sigga Vang) Svan Film 2000
Móðir Sjeystjørna (William Heinesen/Egi Dam) Gríma 2000
Oliver Twist (Charles Dickens/Hans Rosenquist) Gríma 1997
Góða Jelena (Ljudmila Razumovskaja) Gríma 1994
Royndin – variatiónir yvir Nólsoyar Páll (Egi Dam) Gríma 1993
Glataðu Spælimenninir (William Heinesen/Jørgen Ljungdahl) Leikarafelag Føroya og Norðurlandahúsið 1993
Sjeynda Boð – stjal eitt sindur minni (Dario Fo) Leikarafelag Føroya 1991

Týðingar
Liva tikarar í Congo (Bengt Ahlfors, Johan Bargum) Gríma 1992 (týðing og leikari)
Óndskapurin (Jan Guillou/Benny Haag) Gríma 1999 (týðing og leikari)
Krypilin úr Inishmaan (Martin McDonagh) Gríma 2000 (týðing og leikari)
Góðir dagar (Samuel Beckett) Gríma 2002
Elling og Kjell Bjarni (Ingvar Ambjørnsen) Gríma 2004 (týðing og leikari)
Piaf (Pam Gems) Havnar Sjónleikarfelag 2006

Leikrit/leikgerð
Momo (leikgerð eftir Michael Ende saman við Riu Tórgarð, og leikari) Tjóðpallur Føroya 2005
Søgur úr Krabburð (leikgerð eftir J.P.Heinesen saman við Bárði Persson, og leikari) Gríma 2003
Risans Hjarta (leikrit saman við Gunnvá Zachariassen, og leikari) Gríma 2002
My Little Darling (leikrit saman við Jonte Ramsten og Anders Öhrström, og leikari) Teater Viirus 1999
Lívstrá (leikrit eftir brøvum hjá V. van Gogh og leikari) Gríma 1998
Eldførið (leikgerð eftir H.C.Andersen og leikari) Norðurlandahúsið 1996
Vættrarnir av Galdralondum (leikrit saman við Katarinu Nolsøe og leikari) SvF 1992

Leikstjórn
Seinasta bandið hjá Krapp (Samuel Beckett) 2013
Kvinnan í svørtum (Stephen Mallatratt) 2008
Othello (William Shakespeare) Huðrar 2008
Eg eri mín egna kona (Doug Wright) (týðing, leikstjórn, pallmynd, leikari) Tjóðpallur Føroya 2008
Náttin áðrenn Skógin (Bernard-Marie Koltés) Tjóðpallur Føroya 2007
Harpuríma (leikrit og leikstjórn) Havnar Sjónleikarfelag 2006
Søgan um ein soldát (I. Stravinsky, F.Ramuz) Aldubáran og Tjóðpallur Føroya 2006
Fótur í Hosu (leikrit saman við Súsonnu Tórgarð, pallmynd og leikstjórn) Gríma 2001
Rumbul í Húsi (leikrit saman við Súsonnu Tórgarð og Katarinu Nolsøe, og leikstjórn) Gríma 1998
Harpuríma (leikrit og leikstjórn) Leikbólkurin 1995
Fýra Ung (leikrit saman við Óla Olsen og leikstjórn) Primus Productions 1994

Harafturat hevur hann lagt røddir til ymsar útvarpsleikir, teknifilmar og ljóðbøkur.

Keldur

Føroyskir sjónleikarar
Føroyskir leikstjórar
Føroyskir týðarar
Føðingar í 1969


Gríma

Yrkissjónleikarbólkurin Gríma varð stovnaður í 1977 av Eyðun Johannessen, ið er fyrsti føroyingur í søguni við útbúgving sum sjónleikari. Eyðun stovnaði Grímu saman við 4 amatørleikarum úr Havnar Sjónleikarafelag. Leikararnir vóru: Rosa á Rógvu, Birita Mohr, Egi Dam og Kári Øster. Bólkurin fekk navnið Gríma.

Gríma hevði ikki egin høli, men leigaði seg inn frá verkætlan til verkætlan. Í 1998 fekk Gríma fyri fyrstu ferð sítt egna sjónleikarhús, tá salurin í Gamla Meiaríi í Tórsgøtu 9 varð tikin í nýtslu.  Gríma helt fra á Gamla Meiarínum fram til 1. januar 2005, tá Tjóðpallur Føroya byrjaði virksemi sítt og tók yvir hølini.

Løgtingið hevur øll árini latið stuðul til leikbólkin Grímu, og í 1989 varð allur stuðul til sjónleik yvirhøvur samskipaður undir Leikpalli Føroya, ein sjálvsognarstovnur sum hevði til endamáls at lata stuðul til bæði áhuga- og yrkissjónleik. Leikpallur Føroya virkaði fram til 2005, tá Tjóðpallurin varð stovnaður, og leiklistaráðið tekur sær nú av hesum uppgávum.

Heiður
1997 - Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs

Keldur

Sjónleikur í Føroyum
1977


Eva Kjer Hansen

Eva Kjer Hansen (fødd 22. august 1964 í Aabenraa) er ein danskur politikari frá Venstre. Hon er limur av Fólkatinginum og ráðharri fleiri tíðarskeið frá 23. november 2007 til 23. februar 2010 og aftur frá 2015 sum umhvørvis- og matvøruráðharri í aðru stjórnini hjá Lars Løkke Rasmussen. Leygardagin 27. februar 2016 boðaði Eva Kjer Hansen frá, at hon tók seg aftur sum ráðharri. Hetta hendi eftir at Konservativu søgdu seg ikki hava álit á henni longur og tí vildu atkvøða fyri einum misálitisuppskoti frá andstøðuni, og tað hevði noytt Lars Løkke Rasmussen til at útskriva nýval. Eva Kjer Hansen helt tó formliga fram sum ráðharri til ein nýggjur avloysari var útpeikaður.

Keldur

Føðingar í 1964
Danskar kvinnur í politikki
Politikarar úr Venstre (Danmark)
Danskir politikarar
Fólkatingslimir


Bogi Olsen

Bogi Olsen er ein føroyskur rógvari úr Rituvík. Hann hevur kappast í føroyskum kappróðri í nógv ár, og hevur eitt nú vunnið FM við 10-mannaførum við Eysturingi. 29. februar 2016 gjørdist hann heimsmeistari í inniróðri í Boston í bólkinum fyri menn 40-49 ár, lættvekt. Hann vann við tíðini 6:28.8. Ein annar føroyingur, Jens Kristian Dam vann silvur í sama bólki við tíðini 6:34.7. Sarita Hansen gjørdist nummar fýra hjá kvinnum í opna bólkinum, eins og árið fyri.

Keldur

Føroyskir rógvarar


Sarita Hansen

Sarita Kristina Hansen (fødd 1988 í Tórshavn, uppvaksin í Miðvági) er ein føroyskur rógvari, ið fleiri ferðir hevur vunnið heimsmeistaraheitið í inniróðri.

Bakgrund
Bæði foreldur hennara eru fyrrverandi rógvarar, tey eru Haldis og Jógvan Hans Hansen, pápin vann FM við Miðvingi stutt eftir, at Sarita var fødd. Hon fór at rógva sum 10 ára gomul og róði við í fyrstu kappingunum í barnaróðri í Føroyum.

Lívsleið innan rógving
Hon hevur róð føroyskan kappróður í fleiri ár og rør eisini inniróður. Hon hevur tvær ferðir vunnið enska meistaraheitið í inniróðri, English Indoor Rowing Championship, í 2015 við tíðini 7:28:1 og í 2016 við tíðini 7.29.5. Í 2015 og 2016 luttók hon eisini á HM í inniróðri í Boston, har hon gjørdist nummar fýra.

Heimsmeistarakapping í inniróðri 2021
Í 2021 varð kappingin hildin umvegis internetið orsakað av koronafarsóttini.
Sarita vann gull í kappingini á 500 metra teininum millum kvinnur í aldursbólkinum 30 – 39 ár, lættvekt, við tíðini 1 minutt og 39 sekund.
Sarita vann gull í kappingini á 2000 metra teininum millum kvinnur í aldursbólkinum 30 – 39 ár, lættvekt, við tíðini 7 minuttir og 23,0 sekund.

Heimsmeistarakapping í inniróðri 2020
Sarita vann gull í kappingini á 2000 metra teininum millum kvinnur í aldursbólkinum 30 – 39 ár. Hon róði teir 2000 metrarnar uppá 7.26 minuttir og var á málinum meiri enn fimm sekund undan tí næstu. Harvið gjørdist hon heimsmeistari.  HM í inniróðri 2020 fór fram fríggjadagin 7. februar og leygardagin 8. februar 2020 í franska høvuðsstaðnum París.

Heimsmeistarakapping í inniróðri 2019
 Sarita gjørdist heimsmeistari í lættvektbólkinum, 27-35 ár, í inniróðri. Hon  kom fyrst á mál í HM-finaluni við tíðini 07.29.00. HM í inniróðri 2019 fór fram í Kalifornia í USA.

World Indoor Rowing Championships 2016
Nummar fýra hjá kvinnum í opna bólkinum, lættvekt, í 2000 metrum við tíðini 7:27.3.

English Indoor Rowing Championship 2016
Gull í 2000 metrum, kvinnur lættvekt opin bólkur við tíðini 7.29.5
Gull í 500 metrum, kvinnur lættvekt opin bólkur við tíðini 1.41.5

World Indoor Rowing Championships 2015
Nummar fýra hjá kvinnum í opna bólkinum, lættvekt, í 2000 metrum við tíðini 7:26.0

English Indoor Rowing Championship 2015
Gull í 2000 metrum, kvinnur lættvekt opin bólkur við tíðini 7:28.1
Gull í 500 metrum, kvinnur lættvekt opin bólkur við tíðini 01:42.3

World Indoor Rowing Championships 2012
Nr. 20 í 2000 metrum, kvinnur lættvekt opin bólkur við tíðini 07:32.6

Keldur

Føroyskir rógvarar
Føðingar í 1988


Kommunufelagið

Kommunufelagið er landsfelagið fyri allar kommunur í Føroyum. Felagið varð stovnað 1. januar 2014 við samanlegging av teimum nú fyrrverandi kommunufeløgunum Føroya Kommunufelag (FKF), har tær smærru kommunurnar vóru limir, og Kommunusamskipan Føroya (KFS), har ið tær stóru kommunurnar vóru limir. Valdið í felagnum er býtt eftir fólkatalinum. Høvuðsstaðarkommunun hevur harvið 40% av valdinum, av tí at 40% av Føroya fólki búgva í Tórshavnar kommunu.

Fyrsti formaður í kommunufelagnum er borgarstjórin í Tórshavnar kommunu, Heðin Mortensen, ið eisini er løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin.

Keldur

Arbeiðsgevarafeløg í Føroyum
2014


500 f.Kr.

Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. - 500 f.Kr. - 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr. 495 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

5. øld f.Kr.


501 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. - 501 f.Kr. - 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr. 496 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


502 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. - 502 f.Kr. - 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr. 497 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


503 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. - 503 f.Kr. - 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr. 498 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


504 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 509 f.Kr. 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. - 504 f.Kr. - 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr. 499 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


505 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 510 f.Kr. 509 f.Kr. 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. - 505 f.Kr. - 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr. 500 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


506 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 511 f.Kr. 510 f.Kr. 509 f.Kr. 508 f.Kr. 507 f.Kr. - 506 f.Kr. - 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr. 501 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


507 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr. 509 f.Kr. 508 f.Kr. - 507 f.Kr. - 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr. 502 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


508 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr. 509 f.Kr. - 508 f.Kr. - 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


509 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.

Árstal: 514 f.Kr. 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr. - 509 f.Kr. - 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


510-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld

Áratíggju: 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. - 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr.

Ár: 519 f.Kr. 518 f.Kr. 517 f.Kr. 516 f.Kr. 515 f.Kr. 514 f.Kr. 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


520-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld

Áratíggju: 570-árini f.Kr. 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. - 520-árini f.Kr. - 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr.

Ár: 529 f.Kr. 528 f.Kr. 527 f.Kr. 526 f.Kr. 525 f.Kr. 524 f.Kr. 523 f.Kr. 522 f.Kr. 521 f.Kr. 520 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


530-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld

Áratíggju: 580-árini f.Kr. 570-árini f.Kr. 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. - 530-árini f.Kr. - 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr.

Ár: 539 f.Kr. 538 f.Kr. 537 f.Kr. 536 f.Kr. 535 f.Kr. 534 f.Kr. 533 f.Kr. 532 f.Kr. 531 f.Kr. 530 f.Kr.

Hendingar

Týðandi persónar

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


510 f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. - 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr.

Árstal: 515 f.Kr. 514 f.Kr. 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. - 510 f.Kr. - 509 f.Kr. 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr.

Hendingar

Føðingar

Andlát

6. øld f.Kr.


540-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld

Áratíggju: 590-árini f.Kr. 580-árini f.Kr. 570-árini f.Kr. 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. - 540-árini f.Kr. - 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr.

Ár: 549 f.Kr. 548 f.Kr. 547 f.Kr. 546 f.Kr. 545 f.Kr. 544 f.Kr. 543 f.Kr. 542 f.Kr. 541 f.Kr. 540 f.Kr.

Hendingar

Týðandi persónar

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


550-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr.

Áratíggju: 600-árini f.Kr. 590-árini f.Kr. 580-árini f.Kr. 570-árini f.Kr. 560-árini f.Kr. - 550-árini f.Kr. - 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr.

Ár: 559 f.Kr. 558 f.Kr. 557 f.Kr. 556 f.Kr. 555 f.Kr. 554 f.Kr. 553 f.Kr. 552 f.Kr. 551 f.Kr. 550 f.Kr.

Hendingar

Týðandi persónar

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


560-árini f.Kr.

Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld

Áratíggju: 610-árini f.Kr. 600-árini f.Kr. 590-árini f.Kr. 580-árini f.Kr. 570-árini f.Kr. - 560-árini f.Kr. - 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr.

Ár: 569 f.Kr. 568 f.Kr. 567 f.Kr. 566 f.Kr. 565 f.Kr. 564 f.Kr. 563 f.Kr. 562 f.Kr. 561 f.Kr. 560 f.Kr.

Hendingar

Týðandi persónar

Slóðir úteftir

6. øld f.Kr.
Áratíggju


Niels Juel Arge

Niels Juel Arge (føddur 20. august 1920 í Tórshavn, deyður 5. mars 1995) var ein føroyskur útvarpsstjóri, rithøvundur og politikari (Sjálvstýrisflokkurin).

Niels Juel tók realprógv í Havn í 1920, og síðan hevði hann ymisk fyrifallandi arbeiði, til hann fekk starv í tí nýstovnaða Útvarpi Føroya í 1957. Trý ár seinni gjørdist hann stjóri í útvarpinum og sat í stjórastarvinum frá 1960 til 1990, tá hann mátti gevast vegna aldursmarkið hjá tí almenna. Hann hevur skrivað fleiri hoyrispøl til útvarpið og skrivað fleiri yrkisbókmentir. Fyrsta bók hansara, Argjamenn, kom út í 1978. Hann fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir í 1985.

Niels Juel Arge var býráðslimur í Havn 1949–1952 og varaborgarstjóri 1949–1951.

Hann var faðir Jógvan Arge og Magna Arge og abbi tónleikaran Una Arge.

Útgivið
 Argjamenn - ein ættarsøga, 1978
 Merkið, flaggsøgan, 1980
 Drekin, minningarrit Havnar Róðrarfelags, 1982
 Rockall - søgan um Rokkin, 1982
 N.J. Arge og Jógvan Arge: Bankabókin - Sjóvinnubankin 50 ár; Sjóvinnubankin, Tórshavn 1983
 Tórshavnar Sløkkilið 50 ár, 1983, Tórshavnar býráð gav út
 Stríðsárini 1940-45, 1985-1990
 1. bók: Hersettar oyggjar
 2. bók: Sigla vandasjógv
 3. bók: Føroyar bumbaðar
 4. bók: Millum minur og kavbátar
 5. bók: Skansi í Atlantshavi
 6. bók: Kríggið endar
 Teir sigldu úti 5 bøkur, ið komu út 1991-95. Kort og tekningar: Anker Eli Petersen, Borgin

Slóðir úteftir
 Niels Juel Arge á snar.fo
Niels Juel 100 ár, á nielsjuel.fo
Nýtt Niels Juel Arge-savn á netinum, nordlysid.fo
 Niels Juel Arge verður ongantíð gloymdur, nordlysid.fo

Keldur

Føðingar í 1920
Andlát í 1995
Føroyskir rithøvundar
Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Havnafólk


Ludvík á Brekku

Ludvík á Brekku er ein føroyskur listamaður, rithøvundur og tónleikari. Hann hevur útgivið tvey yrkingasøvn og hevur myndprýtt fleiri bøkur. Hann var formaður í Rithøvundafelag Føroya eitt stutt skifti í 2015. Hann hevur lisið til lærara í Havn og tók farloyvi eitt ár, fyri at taka listarliga útbúgving á listaháskúla í Danmark, har hann var liðugur í 2014. Hann hevur seinni gingið á Listaháskóla Islands frá 2015. Í 2014 hevði hann listaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Hann er bróðir yrkjaran Sissal Kampmann, og hevur hann myndprýtt yrkingasøvn hennara. Saman við Brynjolfur á Heygum og Rúni Christiansen stovnaði hann tónleikabólkin Side Effect, ið luttók á Prix Føroyar, teir góvu eina útgávu út í 2006.

Bókaútgávur

Yrkingar
2009 - Svartir svanar, egið forlag, ISBN 978-99918-3-297-5
2008 - Sálarføði, egið forlag, ISBN 978-99918-3-247-0

Tónleikaútgávur

Við Side Effect
2006 - Side Effect

Framsýningar
2014 - Smiðjan í Lítluvík, Tórshavn
2013 (juni-august) - Býarbókasavnið í Havn

Keldur

Føðingar í 1985
Føroysk listafólk
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir tónleikarar


William Blake

William Blake (føddur 28. november 1757, deyður 12. august 1827) var ein enskur yrkjari og listamálari. Hann var ikki so kendur, meðan hann livdi, men eftir deyða hansara er hann viðurkendur sum eitt týðandi skald frá Romantikkini.

Bøkur

Keldur

Enskir rithøvundar
Enskir yrkjarar
Føðingar í 1757
Andlát í 1827


Ragnar Finsson

Ragnar Finsson (føddur 1996) er ein føroyskur punkrock og blues sangari. Hann gjørdist kendur, tá ið hann í 2008 luttók í talentkappingini hjá DR Talent 2008, har hann endaði á einum triðjaplássi. Árið eftir Talent spældi hann á konsertum í Føroyum við sínum egna orkestri. Fyrst kallaðu teir seg A-55, síðan Stewies Loveranch, Ragnar spældi guitar og sang. Pápi Ragnar, Finnur Hansen, er eisini tónleikari og spælir á ymiskum ljóðførum og er ofta tónleikari á upptøkum og tónleikaútgávum hjá føroyskum tónleikarum. Mamma Ragnar, Malan Thomsen, syngur eisini.

Í 2016 varð Ragnar tilnevndur eina FMA virðisløn í bólkinum Ársins nýggja navn.

Heiður
2008 - Nr. 3 í kappingini hjá DR Talent.
2016 - Tilnevndur á Faroese Music Awards í bólkinum Ársins nýggja navn.

Keldur

Føroyskir tónleikarar
Føðingar í 1996
Føroyskir mannligir sangarar
Havnafólk


Punjab (tónleikabólkur)

Punjab er ein føroyskur tónleikabólkur, ið varð stovnaður í 2012. Bólkurin spælir alternativan funk rokk tónleik við íblástri frá jazz. Teir útgóvu fyrstu fløguna í september 2015. Á FMA 2016 var bólkurin tilnevndur 5 virðislønir, umframt at forsangarin, Árni Johannesson, var tilnevndur Ársins sangari í bólkinum Folk, Country og Blues.

Limir í bólkinum
Árni Johannesson - Sangur, Guitar
Matthias Kjølbro - Saxofon
Tórður Dam Jacobsen - Trummur
Kristian Pauli Ellefsen- Keyboards
Kári Ellingsgaard - Bass
Robert Bjarnason - Guitar

Tónleikaútgávur
2015 - The Flying Elephant, fløga við 7 sangum, Tutl

Keldur

Føroyskir tónleikabólkar


Hamradun

Hamradun er ein føroyskur fólka-rokk tónleikabólkur. Forsangarin í bólkinum er Pól Arni Holm av Tvøroyri, ið var forsangari í Týr frá 1998 til 2002. Hamradun gav út fyrstu útgávuna í 2015, talan var um eina fløgu við 7 sangum, allir á føroyskum. Nevnast kunnu Sneppan í Hamrabyrgi, ið byggir á søgnina um eina kvinnu, ið búði einsamøll eftir í Hamrabyrgi (í somu vík sum Víkarbyrgi í Suðuroynni), av tí at øll hini í bygdini vóru deyð av svartadeyða, og so gingu fólk úr Sumba og kastaðu mat niður til hana, so hon ikki doyði í hungri. Ein sangur er um frísarnir í Akrabergi og ein um Snæbjørn, ið eisini er ein søgn úr Suðuroynni. Sinklars vísa er eisini við á fløguni. John Áki Egholm spælir og syngur eisini við í Hamradun, hann er eisini kendur frá bólkinum tungmálmsbólkinum Hamferð. Uni Debess er kendur frá fleiri blues-bólkum, eitt nú GoGo Blues.

Limir í bólkinum
Pól Arni Holm: forsangari
Uni Debess: leiðandi guitarleikari
John Áki Egholm: rytmu-guitar/sangur
Finnur Hansen: keyboards
Heri Reynheim: bass
Rani Hammershaimb Christiansen: trummur

Tónleikaútgávur
2015 - Hamradun, Tutl. Fløga við 7 sangum.

Heiður
 Hamradun tilnevndur FMA 2016 virðislønir í bólkunum Ársins nýggja navn og Ársins bólkur
 Forsangarin í Hamradun, Pól Arni Holm, tilnevndur Ársins sangari á FMA 20116

Keldur

Slóðir úteftir
Hamradun á Facebook

Føroyskir tónleikabólkar


Froðbiar Sóknar Bluesorkestur

Froðbiar Sóknar Bluesorkestur er eitt bluesorkestur úr Suðuroynni. Teir hava verið virknir í fleiri ár. Í 2015 góvu teir út sína fyrstu útgávu, tað var fløgan If the Ocean was Wine. Á fløguni eru átta løg, har umleið helvtin er egin løg, sum í stíli røkka frá siðbundnum Missisippi country-blues til nýggjari urban-blues. Fløgan er tikin upp í Studio Bloch. Jón McBirnie, Theodor Kapnas og Jónas Bloch Danielsen hava producerað, redigerað og mixað. Tony - Facination Street Studios hevur mastrað.

Limir í bólkinum
Kristian Holbæk, vokal og munnhørpu
Dávið Jacobsen, guitar
Páll Holm Lave, guitar og slide
Vilhelm Meyer, bass
Dennis Lave, trummur
Jóhan Petur Andreasen, hammond
Pætur Dam, keyboard

Tónleikaútgávur
 If the Ocean was Wine

Heiður
2016 - Tilnevndur eina FMA virðisløn sum Ársins bólkur/einstaklingur í Folk, Country og Blues-bólkinum

Keldur

Føroyskir tónleikabólkar


Heimamús

Heimamús ella húsmús (latín - Mus musculus), kann býtast upp í fleiri undirbólkar, í Føroyum finnast tveir av teimum, "vestanmús" (latín Mus musculus domesticus) og "eystanmús" (latín Mus musculus musculus):. Vestanmúsin er grá-grámorreyð og ljós undir búkinum. Kroppurin er 7,5-10,3 cm langur, halin 7,2-10,2 cm langur, mús vigar 12-28 g. Eyðkendur roykur gongur av henni. Hesin roykur kann siga frá, at hon er til staðar. Roykurin stendst av, at hon merkir økið hjá sær við landi.

Útbreiðsla
Heimamúsin kemur upprunaliga úr Ásia, og fólk hava drigið hana við sær vestureftir. Mýsnar í Føroyum eru yvirhøvur vestanmús (Mus m. domesticus), men í Streymoy og Sandoy eru umframt vestanmús eisini blendingar (hybridar) av vestanmús og eystanmús (Mus m. musculus x M. m. domesticus''''). Vestanmúsin finst í Írlandi, Skotlandi, Onglandi, Fraklandi, Italia, Spania og Grikkalandi. Tann føroyska vestanmúsin má tí vera komin henda vegin við teimum írsku munkunum. Í Føroyum er músin ikki nevnd í skrivum fyrr enn í 1592, men músin má longu hava verið búføst í Føroyum, tá landnámsmenninir komu til Føroya á veg til Íslands og Grønlands.

 Mýs í Føroyum

Mýs í Føroyum verða fyrst nevndar í 1592 og tá sigst talan vera um skógarmús (Apodemus sylvaticus), men ætlandi er her heldur talan um heimamús (Mus musculus domesticus), tí skógarmús er ikki skrásett í Føroyum síðan tá.

Í Føroyum er heimamús skrásett í 9 oyggjumLandt, Forsøg til en Beskrivelse over Færøerne. København, 1800Degerbøl, M. Mammalia. Zoology Faroes Pt. 65:1-133, 1942:

Fugloy (Mus m. domesticus)
Borðoy (útdeyð uml. 1915-20, møguliga sum fylgja av at rotta kom í oynna í 1898.)
Eysturoy (útdeyð)
Streymoy (Mus m. domesticus og Mus m. musculus x Mus m. domesticus)
Mykinesi(Mus m. domesticus (mykinessiensis))
Hesti (Mus m. domesticus)
Nólsoy (Mus m. domesticus (faroensis))
Sandoy (Mus m. domesticus og Mus m. musculus x Mus m. domesticus)
Suðuroy (útdeyð)

Heimamýsnar í Føroyum verða eisini róptar hagamús og bjargamús'', tá tær halda til í hesum búøkjum. Í Norðurhøvum er músin týðiliga knýtt at fólki; um summarið heldur hon til uttandura, men kemur tó aftur til hús um heystið. Í Føroyum er hon bara á nøkrum oyggjum og hon heldur eisini til í óbygdum, og um summarið legst hon í fuglabjørgini á oyggjum, har rottan ikki er.

Føði
Músin er ikki kræsin, men tekur tað, hon finnur, fræ, smákykt og mat, fólk hevur sær niðurfyri, og leivdir. Kortini dámar henni best fræ, serliga korn og alt sovorðið, sum er burtur úr korni. Hon megnar at liva, hóast hon fær ikki vatn, og tí trívst hon væl í korngoymslum. Í húsum kann hon gera skaða á bæði mat og innbúgv, tí dugnalig er hon at gnaga.

Mús klintrast um alt húsið. Er nóg mikið av føði og tilfari at byggja reiður við, standa tær seg væl í frosti. Músin leggur sær niðurfyri til verri tíðir, tá ið ov lítið er til av føði. Mýsnar eru í búflokki, kvennmúsin byggir reiður, kallmúsin kemur í reiðrið í makingartíðini.

Nøring
Mús leggur alt árið, og hugsandi kann hon fáa undan 10 legur um árið, 3-6 mýslingar í hvørjari, um nóg rúmligt er, og føðin ikki trýtur. Mýslingarnir sjálvir eru kynsliga búnir, tá teir eru mánað gamlir.

Keldur

Súgdjór


Ineos Grenadiers

Ineos Grenadiers (UCI liðkota: INS) er eitt súkklulið við basu í Stórabretlandi, ið hevur UCI Pro Tour-støðu. Liðið varð stovnað hin 26. februar 2009 og byrjaði at kappast í januar 2010.

Sesongir

2020

Sigrar

2019

Sigrar

2018

Sigrar

Keldur

Súkklulið úr Bretlandi


Theodor Thomassen

Theodor Thomassen (føddur 28. oktober 1908 í Sørvági, deyður 9. mars 2016 í Sørvági) var tann elsti føroyingurin nakrantíð. Hann gjørdist 107 ára gamal og 4 mánaðir og 12 dagar.

Í 1930 giftist Theodor Nenceu Hansen, sum eisini varð ættað úr Sørvági. Theodor og konan bygdu sær hús og saman fingu tey 10 børn. Hann gjørdist einkjumaður í 1987. Theodor Thomassen hevði handil í Sørvági og róði út einsamallur, til hann var gott 98 ára gamal. Við børnum og barnabørnum vóru eftirkomararnir hjá Theodori omanfyri 100 í tali, tá ið hann andaðist. Hann sovnaði stillisliga inn mikukvøldið 9. mars 2016.

Seinastu árini av lívi sínum búði Theodor heima hjá dóttrini Elisu. Kringvarp Føroya var og vitjaði hann ella ringdi til hann hvørt ár á føðingardegi hansara tey seinastu árini hann livdi.

Tá ið Theordor fylti 105 ár, segði hann við Kringvarpið, at hann ikki hevði væntað at gerast so gamal, tí tað lá ikki til slagið. Pápin doyði bert 48 ára gamal, og ein pápabeiggi gjørdist bert 31 ára gamal. Hann hevði tá 107 eftirkomarar.

Hvørja ferð Kringvarpið tosaði við Theodor, hevði hann skilið og fylgdi við í tí, ið hendi í samfelagnum, eisini í politikki. Sigrun Brend var tann frá Kringvarpinum, ið ofta tosaði við hann fyri Kringvarpið.

Tá ið Theodor á 105 ára føðingardegi sínum varð spurdur um, hvat hann hevði etið nógv av gjøgnum lívið, svaraði hann, at hann hevði altíð etið nógvan fisk og nógva grind, bæði tvøst og spik, og fiskurin var saltfiskur, ræstur fiskur, turrur fiskur, feskur fiskur, frikadellur og knettir. Spurdur um hvat hann ynskti sær í føðingardagsgávu frá Sigrun Brend, so svaraði hann, at hann átti alt ið honum tørvaði, men kanska eina plátu av reinari sjokolátu.

Seinasta heilsanin
Tá ið Theodor fylti 107 ár, var Kringvarp Føroya við Sigrún Brend og vitjaði hann. Tá ið hon spurdi hann um uppskriftina uppá eitt so langt lív, so svaraði hann, at hann hevði ikki nakra uppskrift, men so siteraði hann 2 ørindi úr danska sálminum Tag Jesus med, ið danska sálmaskaldið Adolf Langsted yrkti í 1895:

Tag Jesus med, hvorhen du længes,
da bliver du så let i sind.
Og hvor din frelser ude stænges,
der skal du ikke selv gå ind.

Tag Jesus med hvorhen du farer,
så skal du aldrig fare vild.
Da vogter på dig engleskarer,
om verden lukker øjet til!

Jarðarferðin
Theodor fór til gravar úr Sørvágs kirkju týsdagin 15. mars. Sørvágs kirkja var fullsett, tá presturin Inga Poulsen Dam prædikaði. Hon gav eina góða lýsing av Theodori, tá hon í prædikuni segði, at gudsótti, nøgdsemi og bjartskygni virkaði javnvág í langa lívinum hjá Theodori.

Met
Theodor Thomassen eigur metið sum Føroya elsta fólk nakrantíð. Áðrenn Theodor tók metið, átti Drikka á Fløtti við Gjógv í nógv ár hetta metið. Hon varð fødd 2. juli 1875 og doyði 23. november 1980 - 105 ára gomul. Um føroyingar ið búðu uttanlands verða taldir við, so átti Johannes Frederik Karl Sofus Tauser av Eiði, sum búði í Helsingør seinna partin av sínum lívi, metið sum elsti føroyingur áðrenn Theodor. Jóhannes Tauser gjørdist eins og Drikka á Fløtti 105 ár. Hann var føddur 23. februar 1902 og doyði 12. Januar 2008 í Helsingør og var sostatt bert 42 dagar undir 106 ár, tá hann doyði.

Elsta konufólk (og næst elsta fólk) sum hevur livað í Føroyum, er nú Nikala Laurina Franciska Jensen úr Sumba (vanliga nevnd Kala). Hon var fødd 3. september 1915 á Glyvrum og flutti sum barn til Sumbiar, har hon seinni giftist. Kala fylti 106 ár tnn 3. september 2021. Hon er enn á lívi og býr á ellisheiminum á Tvøroyri (september 2021). Kala er sostatt næst elsta fólkið, ið livað hevur í Føroyum.

Keldur

Sørvingar
Føðingar í 1908
Andlát í 2016


Movistar Team

Movistar Team () er eitt professionelt súkklulið ið luttekur í UCI ProTour og hevur vunnið trettan GC sigrar í Grand Tours.  Høvuðsstuðul er spanska fartelefonfyritøkan Telefónica, og liðið kappsúkklar undir navninum hjá brandi teirra ið nevnist Movistar.

Liðið

2016

2015

Keldur

Súkklulið


Tinkoff

Tinkoff () er eitt professionelt súkklulið úr Russlandi, ið kappast í UCI World Tour. Frá stovnanini til 2014 var liðið danskt. Núverandi eigarin er russarin Oleg Tinkov. Frá 1999 til mars 2015 varð liðið stjórnað av dananum og fyrrverandi Tour de France vinnaranum Bjarne Riis. Høvuðsstuðulin hjá liðnum er russiski Tinkoff Bank.

Liðið

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

Keldur

Súkklulið


Astana Pro Team

Astana Pro Team () er eitt professionelt vegsúkklukappingarlið. Høvuðsstuðul er Samruk-Kazyna, ið er ein samtøka av almennum fyritøkum úr Kasakstan og eitur eftir høvuðsstaðnum Astana.

Liðið

2017

2016

2015

Keldur

Súkklulið