Louis van Gaal

Aloysius Paulus Maria van Gaal, betur kendur sum Louis van Gaal (føddur 8. august 1951 í Amsterdam)
er niðurlendskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Í juli mánaði 2021 gjørdist hann fyri triðju ferð høvuðsvenjari hjá niðurlendska landsliðnum.

Hann hevur verið høvuðsvenjari hjá Manchester United frá 2014 til 2016.
Áðrenn tað hevði hann verið venjari hjá AFC Ajax, FC Barcelona, AZ Alkmaar, FC Bayern München og niðurlendska landsliðnum.

Yrkisleið sum venjari

Slóðir úteftir
 Louis van Gaal, transfermarkt.com (á enskum)
 Louis van Gaal, soccerbase.com (á enskum)

Keldutilfar

Niðurlendskir fótbóltsvenjarar
Niðurlendingar
Føðingar í 1951


Ajax Amsterdam

Amsterdamsche Football Club Ajax (eisini kallað Ajax Amsterdam, AFC Ajax, ella Ajax)
er eitt fótbóltsfelag úr niðurlendska høvuðsstaðnum Amsterdam.

Felagið varð stovnað í 1900, og hevur spælt í Eredivisie - tað er besta deildin í Niðurlondum - síðan deildin varð sett á stovn í 1956.
Besta liðið spælir sínar heimadystir á Johan Cruyff Arena.

Heiður

Heima
Ajax hevur vunnið niðurlendska meistaraheitið í fótbólti 36 ferðir.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: ajax.nl

Keldur

Niðurlendsk fótbóltsfeløg


EM í fótbólti 2020

Evropameistaraskapurin í fótbólti 2020 var tað 16. EM í fótbólti. Kvalifikatiónskappingin varð spæld í tíðarskeiðnum frá mars til november 2019. Vertirnir fyri endaumfarið vóru 11 býir ymsastaðni í Evropa og Asia. Tíðarskeiðið var 11. juni – 11. juli 2021.

Italia vann finaluna 3–2 eftir brotssparkskapping á Onglandi.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: UEFA Euro 2020

Keldur

EM í fótbólti
2020 í ítrótti


PSV Eindhoven

Philips Sport Vereniging Eindhoven (vanliga kallað PSV Eindhoven ella bara PSV)
er eitt fótbóltsfelag úr niðurlendska býnum Eindhoven.

Felagið varð stovnað í 1913 og spælir í Eredivisie, sum er besta fótbóltsdeildin í Niðurlondum.
PSV spælir sínar heimadystir á Philips Stadion í Eindhoven.

Saman við Ajax Amsterdam og Feyenoord frá Rotterdam hoyrir PSV til tey trý toppliðini í niðurlendskum fótbólti.

Slóðir úteftir
 Almenna heimasíðan: psv.nl

Keldur

Niðurlendsk fótbóltsfeløg


Lancaster (Pennsylvania)

Lancaster er áttandi størsti býur í amerikanska lutstatinum Pennsylvania.
Býurin liggur í eystara parti av deilstatinum, nakað miðskeiðis millum Harrisburg og Philadelphia.

Søga
Lancaster varð grundlagdur í 1729. Býurin var frá 1799 til 1812 høvuðsstaðurin í Pennsylvania. Í 2019 búðu fleiri enn 59 túsund fólk í Lancaster.

Myndir

Kend fólk
 Robert Smith (1757–1842), politikari

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: cityoflancasterpa.com
Lancaster (Pennsylvania), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Pennsylvania
Býir í Pennsylvania


Elizabethton

Elizabethton er ein býur í amerikanska lutstatinum Tennessee.
Býurin liggur í landnyrðingsparti av deilstatinum, nakrar kilometrar eystan fyri Johnson City.

Áin Doe River rennur ígjøgnum býin og út í ánna Watauga River, sum rennur fram við býnum.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1799.
Í 2019 búðu fleiri enn 13 túsund fólk í Elizabethton.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.elizabethton.org

Keldutilfar

Tennessee
Býir í Tennessee


Oakland

Oakland er áttandi størsti býur í amerikanska lutstatinum Kalifornia.
Býurin liggur í vestara parti av deilstatinum, fram við San Francisco Bay. Hinumegin víkina er San Francisco.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1852.
Í 2019 búðu fleiri enn 433 túsund fólk í Oakland.

Myndir

Kend fólk
 Russ Meyer (1922-2004), filmsleikstjóri
 Carla Bley (* 1936), jazztónleikari
 Kamala Harris (* 1964), politikari

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: oaklandca.gov
Oakland, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Kalifornia
Býir í Kalifornia


Salem (Oregon)

Salem er høvuðsstaður og næststørsti býur í amerikanska lutstatinum Oregon.
Býurin liggur í útnyrðingsparti av deilstatinum, sunnan fyri Portland, sum er størsti býurin í Oregon.

Áin  Willamette River  rennur ígjøgnum býin.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1842.
Í 2019 búðu fleiri enn 174 túsund fólk í Salem.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: cityofsalem.net
Salem (Oregon), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Oregon
Býir í Oregon


Carson City

Carson City er sættstørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska deilstatinum Nevada.
Býurin liggur í vestara parti av lutstatinum. Vestan fyri býin er vatnið Lake Tahoe, sum liggur á markini millum Nevada og Kalifornia.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1858. Í 2019 búðu fleiri enn 55 túsund fólk í Carson City.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.carson.org
Carson City, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Nevada
Býir í Nevada


Snæfall

Snæfall (norskt mál: Snøfall) er ein norsk jólakalendar sum verdur sendin á NRK Super í 2016. Jólakalendarin var send dubbað til føroyskt mál í KVF jólin 2017.

Søgugongd
Jólakalendarin er um níggju ára gomlu Selmu, sum er foreldraleys, og droymir um at fáa eina familju. Síðan foreldur hennara doyðu, hevur hon búð hjá Ruth. Ruth er stranga grannakonan, sum fyribils skal taka sær av Selmu og hundinum hjá henni, Caspari. Selma droymir um, at hon hevur eina ordiliga familju onkustaðni, sum hon ikki kennur. Vit sleppa eisini við í ein ævintýraheim, har lítla bygdin Snæfall liggur fyri seg sjálva í eini ísoyðu. Her hitta vit Julius, sum er sjálvur jólamaðurin.

Leikarar

Aðrir røddir: Hjalti Rasmussen, Bragi Berghamar Patursson, Lý Dávadóttir Magnussen, Jógvan Ingi Falkvard Joensen, Guðrið Patursson

Keldur

Slóðir

 Snøfall á NRK
 Snæfall á KVF

Sjónvarpsrøðir


Calabria

Calabria -hérað er svæði / fylki í suðvesturhluta Ítalíu með 2,1 milljón íbúa. Kalabría liggur að Tarantóflóa, Týrrenahafi, Jónahafi og í norðri með Basilicata, þá er það aðskilið frá Sikiley með Messinasundi. Catanzaro er höfuðborgin og stærsta borgin er Reggio Calabria. Breiðar hraðbrautir og hratt járnspennar tengja stóru bæina saman, risastórar brýr hafa verið rifnar og fleiri eru í byggingu - hér er hæsta bogabrú í heimi. Jarðskjálftar eru algengari vegna stöðu þess nákvæmlega miðsvæðis við Miðjarðarhafið, sem gerir það efnahagslega öflugt en einnig í hættu á skjálftahrina. Jarðskjálftinn í stórborgunum Reggio Calabria og Messina var einn sterkasti skjálfti tuttugustu aldarinnar. Samtals er Calabria 25.280 km² breitt.


Zapopan

Zapopan er høvuðsstaður í Meksiko.


ISO 3166-2:AZ

ISO 3166-2:AZ er Aserbadsjans partur av ISO 3166-2, sum er partur av standardinum ISO 3166, ásettur av millumtjóða felagsskapinum International Organization for Standardization (ISO).

Kota

Rayon

1Autonomt Lýðveldið Naxçıvan (NX)

Býir

Autonomt lýðveldi

Broytingar og dagføringar
Á heimasíðuni hjá ISO (OBP) vórðu kunngjørdar hesar broytingar:

Keldur

Aserbadsjan
ISO 3166


Karel Gott

Karel Gott (føddur 14. juli 1939 í Pilsen í Bøhmen, nú Plzeň í Kekkia, deyður 1. oktober 2019 í Prag) var ein kekkiskur tenorsangari.

Sum sangari var hann best kendur í Eysturevropa, men seint í sekstiárunum gjørdist hann eisini kendur í Vesturevropa, serliga í Týsklandi, har hann framførdi nógvar sangir í sjeytiárunum, teirra millum sannir slagarar.

Ávísingar úteftir
 Czech pop singer Karel Gott dies at 80, washingtonpost.com, 2. okt 2019  (á enskum)
Karel Gott, 'the Czech Sinatra,' dies at 80, reuters.com, 2. okt 2019  (á enskum)

Keldur

Kekkar
Kekkiskir sangarar
Føðingar í 1939
Andlát í 2019


Jean-Paul Belmondo

Jean-Paul Belmondo (føddur 9. apríl 1933 í Neuilly-sur-Seine í Frankaríki, deyður 6. september 2021 í Paris) var franskur sjónleikari..

Hann byrjaði filmslistarligu yrkisleið sína í fimmtiárunum. Gjøgnumbrotið kom í 1960 og skjótt gjørdist hann ein av størstu stjørnunum í franska filmsheiminum.

Ávísingar úteftir
 Jean-Paul Belmondo, imdb.com (á enskum)

Keldur

Franskir sjónleikarar
Føðingar í 1933
Andlát í 2021


Kurt Westergaard

Kurt Westergaard (føddur 13. juli 1935 í Døstrup í Suðurjyllandi, deyður 14. juli 2021 í Keypmannahavn) var danskur teknari.

Frá 1983 til 2010 var hann keiputeknari fyri danska blaðið Jyllands-Posten.
Hann bleiv víðagitin, tá hann í 2005 teknaði islamska profetin Muhammed í Jyllands-Posten.
Tekningarnar førdu til Muhammedkreppuna, sum er ein av teimum álvarsligastu uttanríkispolitisku kreppum, sum Danmark hevur verið í.

Ávísingar úteftir
 Kurt Westergaard deyður 86 ára gamal, in.fo, 18. juli.2021
 Muhammedtekningarnar 15 ár, kvf.fo

Keldur

Føðingar í 1935
Andlát í 2021
Donsk listafólk


V.S. Naipaul

Vidiadhar Surajpasad Naipaul (føddur 17. august 1932, deyður 11. august 2018 var bretskur rithøvundur av vestindiskum  uppruna.

V. S. Naipaul var ættaður úr Trinidad, men síðan fimmtiárini búleikaðist hann i Stórabretlandi. Í  2001 vann hann Nobel heiðurslønin í bókmenti .

Útgivið
Fagrar bókmentir
 The Mystic Masseur (1957)
 The Suffrage of Elvira (1958)
 Miguel Street (1959)
 A House for Mr Biswas (1961)
 Mr. Stone and the Knights Companion (1963)
 A Flag on the Island (1967)
 The Mimic Men (1967)
 In a Free State (1971)
 Guerillas (1975)
 A Bend in the River (1979)
 Finding the Centre (1984)
 The Enigma of Arrival (1987)
 A Way in the World (1994)
 Half a Life (2001)
 Magic Seeds (2004)

Aðrar bókmentir
 The Middle Passage: Impressions of Five Societies - British, French and Dutch in the West Indies and South America (1962)
 An Area of Darkness (1964)
 The Loss of El Dorado (1969)
 The Overcrowded Barracoon and Other Articles (1972)
 India: A Wounded Civilization (1977)
 A Congo Diary (1980)
 The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad (1980)
 Among the Believers: An Islamic Journey (1981)
 Finding the Centre (1984)
 A Turn in the South (1989)
 India: A Million Mutinies Now (1990)
 Homeless by Choice (1992, saman við R. Jhabvala og S. Rushdie)
 Bombay (1994, saman við Raghubir Singh)
 Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples (1998)
 Between Father and Son: Family Letters (1999)
 Literary Occasions: Essays (2003, av Pankaj Mishra)
 A Writer's People: Ways of Looking and Feeling (2007)
 The Masque of Africa (2010)

Slóðir úteftir
V. S. Naipaul, nobelprize.org

Keldur

Føðingar í 1932
Andlát í 2018
Bretskir rithøvundar


Burt Reynolds

Burton Leon Reynolds jr., betur kendur sum Burt Reynolds (føddur 11. februar 1936 í Lansing í Michigan, deyður 6. september 2018 í Jupiter í Florida)
var amerikanskur sjónleikari.

Burt Reynolds var kendur frá fleiri filmum, serliga úr sjeyti- og áttatiárunum, men kanska mest fyri leiklut sín í filmunum Smokey and the Bandit fra 1977 og The Cannonball Run fra 1981.

Hann hevur fingið eina stjørnu á Walk of Fame í Hollywood.

Slóðir úteftir
 Burt Reynolds , imdb.com (á enskum)

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1936
Andlát í 2018


Jólakongur

Jólakongur (norskt mál: Julekongen) er ein norsk jólakalendar sum verdur sendin á NRK Super í 2014. Jólakalendarin var send dubbað til føroyskt mál í KVF jólin 2020.

Søgugongd

Leikarar

 Aðrir røddir: Páll Danielsen, Finnur Koba, Bára Berghamar Danielse, Eyð Berghamar Jacobsen, Sanna Bæk Hoydal, Ragnar Marr Erlandsson, Jákup Veyhe, Jógvan Páll Johannesen
 Týðarar: Karin Djurhuus, Erla Zachariassen, Guðrið Rubeksen
 Sangtýðari: Ria Tórgarð
 Tøkningur/grafikk: Jógvan Páll Johannesen
 Leikstjóri: Páll Danielsen

Keldur

Slóðir

 Julekongen á NRK
 Jólakongur á KVF

Sjónvarpsrøðir


Glyvralon

Glyvralon, eisini kent sum húsini á Langanesi, er søguligur bygningur á Glyvrum, Eysturoynni, bygdur tíðliga í 20. øld.

Søga
Glyvralon er bygt áðrenn kríggið, og er bygt í arkitektoniska Barokk stílinum. Innan er Glyvralon innrættað við flottum møblum úr nítjandu øld, og er ein gjøgnumgangandi stílur í gjøgnum øll húsini. Uttanfyri húsini er størt jarðarøki, har seyður og onnur kríatúr ganga frítt, og er tað eitt ógvuliga náttúru-vakurt øki. Nakað sunnanfyri húsini liggur virkið og høvuðskontórið hjá Bakkafrost.

Niels Pauli í Heimistovu teknaði húsini, sum lærarahjúnini Christian og Helena Bjarnadal lótu byggja í seinru helt av 1930unum; men Bjarnadal hjúnini fluttu ikki inn, fyrr enn kríggið var av. Hjúnini fluttu tó seinni úr húsunum aftur, og búði tí eingin í húsunum í fleiri ár. Um aldarskiftið keypti Jógvan Lauritsen úr Sørvági húsini, sum tá vóru í sera ringum standi, men sum hann so spakuliga byrjaði at umvæla. Á sumri 2018 vóru húsini aftur til sølu, og vóru tað hjúnini Terje og Birna Vestergaard, sum gjørdust nýggir eigarar av húsunum, og sum tóku sær av at fáa síðstu umvælingarnar uppá pláss.

Eins og aðrir bygningar, ið vórðu bygdir um sama mundið, her kann m.a. nevnast Spinnaríið í Klaksvík og Gula Smiðja í Saltangará, so er Glyvralon í høvuðsheitum einans bygt við betong. Undir øðrum heimsbardaga var ikki nógv til av byggitilfari í landinum, og ringt var at fáa fatur á timbri. Tó var nokk til av sementi, og av tí sama gjørdist tað bíligasta loysnin, tá tað skuldi blandast við tilfar, ið ríkiligt var til av. Júst hetta gevur eisini Glyvralon sína eyðkendu útsjónd, og sæst tað eisini at bygningurin er bygdur eftir lendinum.

Glyvralon í dag
Søguligu húsini á Langanesi vóru, eftir at lærarahjúnini fluttu út ikki væl hildin, og millum manna vórðu húsini kend sum spøkilsishúsini. Tað kravdi tí eina kæra hond at fáa húsini til sín rætta heiðurs aftur, men í dag standa húsini í sama standi sum tey gjørdu, tá tey vórðu bygt. Síðani fyrst í 2000 eru húsini blivin umvæld, og í 2019 vórðu síðstu umvælingarnar lidnar. Húsini eru gjørd í upprunastand, tó við nøkrum tillagingum fyri at kunna hýsa ferðafólkum og vitjandi, og at kunna hýsa eitt nú borðhaldum.

Í dag verður Glyvralon leigað út til skeiðsvirksemi, brúdleypir, veitslur og annað, ið krevur tílíkar umstøður. Glyvralon trekkir seg burturúr rúgvuni við at tey hava ein fínari gjøgnumgangandi stíl í gjøgnum húsini, enn hvat man vanliga sær í veitsluhølum. Afturat stóra veitsluhølinum og glasbygninginum er alt loftið innrættað sum eitt stórt fundarhøli, har møguleiki er at hava fundir, skeiðir fyri upp til 40 fólkum, og annað.

Í dag rekur Birna Vestergaard alt virksemið í Glyvralon.

Keldulisti

Eysturoy


Birna Vestergaard

Birna Vestergaard (fødd 19. apríl 1973 á Glyvrum) er lærarinna og sjálvstøðug vinnurekandi. í 2018 keypti hon, saman við manninum Terje Vestergaard, eini hús við sjóvarmálan á Glyvrum, og byrjaðu tey virksemið, sum í dag er kent undir heitinum Glyvralon. Birna er dóttir Hans á Bakka, sum stovnaði fyritøkuna Bakkafrost. Birna er systir núverandi stjóra á Bakkafrost, Regin Jacobsen.

Birna er gift við politikkaranum og vinnulívsmanninum, Terja B. Vestergaard. Saman eiga tey trý børn, Marita T. Højgaard, Hans T. Vestergaard og Dánjal Vestergaard.


Terje Beinar Vestergaard

Terje Beinar Vestergaard (føddur 13. februar 1973 í Sumba), búsitandi í Saltangará, er politikkari, sangari og sjálvstøðugur vinnurekandi. í 2018 keypti Terje, saman við konuni Birnu Vestergaard, eini hús við sjóvarmálan á Glyvrum, og byrjaðu tey virksemið, sum í dag er kent undir heitinum Glyvralon. í 2019 keypti Terje seg inn í eitt plátuverkstað, men seldi sín part fyri at gerast leiðari á Ditec. Terje er kommunal -og landspolitikkari. Hann stillaði fyrstu ferð upp til kommunalpolitikk í Runavíkar Kommunu í 2012 og slapp inn, og í valinum í 2016 gjørdist hann varðaborgarstjóri í kommununi. í 2019 stillaði Terje fyri fyrstu ferð upp í landspolitikki fyri Sjálvstýri,  men valdi í 2022 at fara úr flokkinum. Til løgtingsvalið 8. Desember 2022 stillar hann upp fyri Miðflokkin.

Terje hevur givið fleiri tónleikaútgávur út, og er vorðin kendur manna millum fyri sína fólksligu rødd. Millum annað hevur hann givið tveir sangir út, sum verpápin Hans á Bakka, sáli, skrivaði áðrenn hann andaðist. Teir báðir sangirnir kallast Tíðin fer, og Lívsins Rósa. Eisini hevur hann latið aðrar útgávur úr hondum, og hevur hann millum ár og dag verið nógv at hoyra í útvarpi og aðrastaðni.
Terje hevur eisini skrivað og sungið sangir fyri bæði Støkk og NSÍ.

Terje er giftur við Birnu Vestergaard. Saman eiga tey trý børn, Maritu Højgaard, Hans Terje Vestergaard og Dánjal Vestergaard.

Keldutilfar

Føðingar í 1973
Føroyskir politikarar
Føroyskir sangarar
Føroysk vinnulívsfólk


Far, Hundur. Far!

Far, Hundur. Far! (enskt heiti: Go, Dog. Go!; danskt heiti: Afsted, Afsted, Hund) er ein amerikonsk teknifilmsrøð fyri smábørn skapað av Adam Peltzman og framleidd av DreamWorks Animation Television og WildBrain Studios fyri Netflix. Byggir á bók hjá P. D. Eastman við sama heiti. Sjónvarpsrøðin varð send regluliga frá 26. januar 2021.

Leikarar

 Michela Luci sum Tag Barker
 Callum Shoniker sum Scooch Pooch
 Katie Griffin sum Ma Barker
 Martin Roach sum Paw Barker
 Tajja Isen sum Cheddar Biscuit, Franny's Mom og Beefsteak
 Lyon Smith sum Spike Barker og Gilber Barker
 Judy Marshank sum Grandma Marge Barker og Wagnes
 Patrick McKenna sum Grandpaw Mort Barker, Gerald, Muttfield og Manhole Dog
 Linda Ballantyne sum Lady Lydia, Sgt Pooch, Mayor Sniffington, Leader Dog og Waggs Martinez
 Joshua Graham sum Sam Whippet, Franny's Dad, Bernard Rubber og Truck Driver
Zarina Rocha sum Kit Whiserton
Deven Mack sum Fetcher
 David Berni sum Frank
 Anand Rajaram sum Beans, Flip Chasely, Onlooker Dog, Bowser og Chili
 Stacey Kay sum Kelly Korgi
John Stocker sum Leo Howlstead
 Julie Lemieux sum Hattie og Catch Morely
 Danny Smith sum Yellow
 Paul Buckley, Reno Selmser og Zoe D'Andrea sum The Barkapellas
 Phill Williams sum Coach Chewman og Gabe Roof
 Rob Tinkler sum Early Ed
 Jamie Watson sum Donny Slippers
 Deann DeGruijter sum Sandra Paws
 Manvi Thapar sum Taylee
 Ava Preston sum Wind Swiftly
 Hattie Kragten sum Little Dog

Partar

Sesong 1 (2021)

 Welcome to Pawston / Ruff Day on the Job
 Dark Park Bark Lark / The Fast and the Curious
 Old Dog, New Tricks / Snoozie-Hullabaloozie
 Show Dog, Show / Keys to Victory
 Pupcakes / Stink or Swim
 A Ball for All
 Ding Dong Day / Grand Sam
 Clucky Day / Take Me Out to the Fetch Game
 Dog the Right Thing

Sesong 2 (2021)

 Snow Dog, Snow
 All Paws on Deck / Bonestand and Deliver
 Catch Me If You Sam / Toy Driver
 Frank and Beans with Chili / Little Hound on the Prairie
 Chaser and Chewer / Recipe for Adventure
 Raiders of the Lost Bark / Slow Dog Slow
 Board Silly / Sing for the Fences
 Fast Frank's Fixit / Tail-kwondo
 Happy Birthday Pawston

Heiðurslønir

Keldur

Slóðir úteftir

 Far, Hundur. Far! á Netflix

Sjónvarpsrøðir úr USA


Zazaar

Zazaar ella dımliar  — sum eru 4 milliónir fólk. Zazaar tosa zaza mál.

Keldur
Werner E. (2017) Rivers and Mountains A Historical, Applied Anthropological and Linguistical Study of the Zaza People of Turkey including an Introduction to Applied Cultural Anthropology
Lutwig Paul, "Zazaki", Gernot Windfuhr, Iranian Languages, Routledge, 2012, Chapter Nine.
V. Minorsky, Daylam-La Domination des Dailamites, Paris, 1932
Blau, Gurani et Zaza in R. Schmitt, ed., Compendium Linguarum Iranicarum, Wiesbaden, 1989, 3-88226-413-6, pp. 336–40
 'DIMLĪ' – Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org.
Arakelova, Victoria (1999). "The Zaza People as a New Ethno-Political Factor in the Region": 397.

Fólk


The Carpenters

The Carpenters var ein amerikanskur tónleikabólkur úr Downey í USAi.  Metingarnar siga, at teir hava selt yvir 100 million eintøk síðan fyrsta singulplátan "They Long to Be (Close to You)" kom út í 1970.

Tónleikaútgávur

 Offering/Ticket to Ride (1969)
 Close to You (1970)
 Carpenters (1971)
 A Song for You (1972)
 Now & Then (1973)
 Horizon (1975)
 A Kind of Hush (1976)
 Passage (1977)
 Christmas Portrait (1978)
 Made in America (1981)
 Voice of the Heart (1983)
 An Old-Fashioned Christmas (1984)
 Lovelines (1989)
 As Time Goes By (2004)

Limir

 Richard Carpenter
 Karen Carpenter

Keldur

Amerikanskir tónleikabólkar


HEC Paris

HEC Paris í Paris, Frakland varð sett á stovn í 1881. Er eisini mest virda universitetið í Frakland.

Teirra millum, sum hava gingið á HEC, eru
 François Hollande

Fróðskaparsetur
Frakland


Ed Asner

Eddie Asner (fæddur 15. november, 1929) er bandarískur leikari og grínisti.

Slóðir úteftir
 Ed Asner á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar


Alfred Nobel

Alfred Bernhard Nobel (føddur 21. oktober 1833 í Stokkhólmur, Svøríki, deyður 10. desember 1896 í Sanremo, Italia) va ein svøríkiføddur uppfinnari.

Sí eisini

 Nobelvirðislønin
 Nobelvirðislønin í alisfrøði
 Nobelvirðislønin í bókmentum
 Friðarheiðursløn Nobels

Keldur

Sviar
Føðingar í 1833
Andlát í 1896
Uppfinnarar


Baku Jarnbreytarstøð

Baku Jarnbreytarstøð (Aserbadsjanskt: Bakı Dəmir Yolu Vağzalı) er størsta jarnbreytarstøð í Aserbadsjan og høvuðsjarnbreytarstøðin í Baku. Jarnbreytarstøðin læt upp í 1880.

Keldur

Ávisingar úteftir

 Embætisvevsíða í Azərbaycan Dəmir Yolları

Aserbadsjan


Flagg Italia

Italia hefur sinn eigin flagg. Ítalski fáninn hefur 3 lög, grænt, hvítt og rautt. Það er einn frægasti og sögulegasti fáni í heimi. Síðan 7. janúar 1797 er það opinberlega fáninn. Það er ólöglegt á Ítalíu að láta fánann falla til jarðar eða vefja hann á stöng við venjulegar veðuraðstæður, hvers kyns frávik gegn fánanum, jafnvel munnleg, eru ólögleg. Fánann má alltaf bera með virðingu.

Hygg eisini at
 Italia.

Italy
Fløgg


Hans Jacobsen

Hans Jacobsen (føddur 29. november 1938, andaðist 17. desember 2011), eisini kendur sum Hans á Bakka, var íverksetari og stovnari av fyritøkuni Bakkafrost. Hans var føddur og uppvaksin á Bakka á Glyvrum, har hann seinni eisini byrjaði virksemið við Bakkafrost, saman við beiggjanum Róland Jacobsen. Hans var giftur við Oddvør Jacobsen.

Lívsleið

Barnaár
Hans var borin í heim tann 29. november í 1938, á Glyvrum. Foreldrini, Johan Hendrik Jacobsen & Jútta Sofía Jacobsen vóru ikki av ríkum slagi, men tað forðaði ikki brøðrunum í at hugsa stórt.

Barnaárini hjá Hansi vóru á Glyvrum í krígsárunum og beint eftir. Tá vóru ikki nógvir pengar millum fólk og lítið kundi sostatt keypast.

Í 1945, tá Hans var 7 ára gamal, byrjaði hann í skúlanum á Glyvrum, har Bjarnadal og konan vóru lærarafólk. Skúlin tey nýttu var tann lítli skúlin, sum stendur sunnanfyri Forna, “Gamli skúli” sum hann eisini eitur. Har var bara ein lítil stova, og einki annað rúm uttan ein lítil durur. Øll børnini vóru í sama høli frá yngst til elst.

Tað var ikki óvanligt um góðveðursdagar vóru, at børnini fóru tíðliga upp saman við teim vaksnu at hjálpa til at breiða fisk út á fiskastykkinum á Bakka áðrenn tey fóru í skúla. Børnini skuldu vera við, tað var plikt.

Ungdómsár

Liðugur við barnaskúlan fór Hans í 1953 á háskúla í Hornabø, har Marius Johannesen var fyrsti lærari. Aðrir lærarar vóru: Símun av Skari og Sigurd Joensen og Pól Johannes Lindberg. Hetta árið á háskúla hevði stóran týdning fyri Hans.

Tá veturin á háskúlanum var liðugur, var Hans 15 ár, hetta var í 1954. Neyðugt var at vinna pening fyri at kunna ganga víðari í skúla. Í 1954-1956 hjálpti hann til í Turkihúsinum á Glyvrum. Tað var P/F Ryggur, sum pápin og brøðurnir áttu í felag, sum rak hetta virkið.

Glyvrar eru gomul bygd, og tað var siðvenja í familjuni á Bakka at reka handil. Abbi Hans, Klæmint, hevði rikið handil niðri á Bakka og Meinhard, farbróðurin handlaði eisini eitt skifti í húsunum hjá sær. Hans var greiður yvir, at hann mátti fáa nakað av kunnleika til handilsskap, og tí var avgjørt at fara á handilsháskúla í Danmark.

Sum 17 ára gamal fór hann tí í 1956 á handilsháskúla á Købmandshvile í Rungsted við Keypmannahavn. Har lærdi hann grundreglurnar í handilsskapi og bókhaldi, og fekk ástøðiligar førleikar fyri vinnuvirki.

Vaksnamannaárini

Í juli 1957 kom hann heimaftur til Føroya, og fór at hjálpa til í turkihúsinum, har tey turkaðu fisk.

Tá Hans var 18 ár í 1957 var broyting í vinnuligu viðurskiftunum á Bakka. Turkihúsini høvdu um hetta mundi, sæð sínar bestu dagar. Broyting var í vinnustrukturinum og flakavirkir komu í ymsum bygdum. Virkið á Glyvrum fór av knóranum.

Eftir at vinnuvirksemið varð steðgað á Bakka, fór Johan Hendrik Jacobsen, pápi Hans, at byggja hús fyri fólk. Hann hevði arbeitt sum húsasmiður, hevði m.a. verið við at bygt kirkjuna á Glyvrum og í Vági. Hans fór tá saman við pápa sínum at smíða hús. Teir bygdu bæði nýggj sethús og gjørdu ymsar umvælingar.

Hann hevði tó áhaldandi ein dreym um at stovna egið handilsvirki, og tá hann bygdi sær sjálvum sethús, bygdi hann samstundis handilshøli í kjallaranum, við góðari hjálp frá pápa sínum og hjálp frá familjuni, serliga Gamma (Klæmint) og Martin pápabeiggjanum. Klárt var at opna handilin í 1959. Hans bygdi eina røð av húsum saman við pápanum hesi næstu árini – eini 10-12 íalt.

Eisini var hann um hetta mundi nógv uppi í losjuarbeiðinum, kappróðrarfelag bleiv stovnað, og av og á vóru boð at sparka fótbólt við Toftamonnum við ”ZIG ZAG”. Ítróttarandin var verandi í honum til tað síðsta.

Vinniliga virksemið

Í 1968 tá Hans var 29 ár byrjaði hann saman við brøðrunum Rólant og Martin í smáum sildaframleiðslu á Bakka. Teir bygdu fyrsta virkisbygningin á Bakka á Glyvrum, og nevndu felagið Bakkafrost. Fólkið við Skálafjørðin hevði nógv við sild at gera – á Bakka var íshúsið bygt í 1912, so sildin kundi kølast út á várið við ísi, sum var tikin omanav ymiskum íshyljum og borin saman í íshúsið. Grótið til íshúsið var fingið til vega úr einum stórum steini, sum lá í bønum á Glyvrum beint sunnanfyri húsini hjá Jóhonnu. Hesin var boraður við hond og sprongdur av Klæminti, brøðrum hansara og øðrum Glyvramonnum. Í nógv ár hevði eingin sild verið, men í 1967 byrjaði sild at koma aftur á fjørðin.

Í 1972 bygdu teir Bakkafrost munandi út og fóru undir veruliga framleiðslu av liðugvøru úr sild í gløs. Hetta var ein stór íløga. Nótaskipini landaðu nú sild til Bakkafrost, sum var skorin og framleidd til víðari virkingar á Glyvrum.

Ikki fyrrenn í 1986 fóru brøðurnir undir at ala laks, tá teir keyptu felagið Faroe Salmon. Undan hesum høvdu teir roynt seg við Hvítingi, flatfiski og svartkjafti. Tó var tað ikki fyrrenn teir fóru undir at ala laks, at teir funnu seg í røttum skóm.

Vinnuliga virksemið helt fram og tað var bæði viðrák og mótrák. Nógv broyttist á vinnuliga økinum í Føroyum í áttati og nýtiárunum, og hetta merkti eisini vinnuliga virksemið á Bakka.

í 1982 læt Hans sonin, Regin koma meiri framat í fyritøkuni, og gjørdist Regin stjóri á Bakkafrosti nøkur ár seinni. Regin hevði tá verið fíggjarleiðari síðani hann var 15 ára gamal. Hans var tó allatíð ein stórur partur av leiðsluni í fyritøkuni, og var við til stóru avgerðirnar.

Hans hevði eina sterka trúgv at tað hann setti sær fyri, megnaði hann. Mótgongd og niðurløg eru ein partur av ferðini, men hann sannaði, at úr djúpum dølum gongur leiðin oftast uppeftir. Málini vóru altíð høg, og hetta var við at geva góð úrslit. Ein seinasta heilsan frá honum frá sjúkrasongini til familju hansara var ikki at stúra, men síggja alt tað góða sum vit hava rundan um okkum, og hava havt gjøgnum lívið. Tær persónligu relatiónirnar týddu sera nógv fyri hann – hann hevði nógvar vinir – og tað hevur stóran týdning.

Seinastu nógvu árini starvaðist Hans til dagligt á smoltstøðini yvuri á Glyvradali. Hann tók sær av framleiðsluni av laksasmoltunum. Hann byrjaði at byggja smoltstøðina har yvuri umleið 1995, og bygdi hana út líka fram til tað síðsta.

Hans var stjóri í Bakkafrost frá byrjan og fram til 1990, og síðani nevndarformaður til 2007. Hann helt tó fram í nevndini til 2010, men var í valnevndini fram til hann doyði. Seinasti fundur har var bert fáar vikur áðrenn hann doyði, har hann skrivaði undir fundarfrásøgn fyri seinastu ferð. Tá var tað komandi aðalfundur og nevndarval í 2012 sum var viðgjørt.

Nevndir og býráðslimur
Gjøgnum sítt vinnuliga lív var Hans ein undangongumaður, ein pionerur við nógvum visiónum - hann var ikki bangin at royna nýggjar leiðir. Hann kom eisini at hava fleiri álitispostar, hann var m.a. við í býráðnum í Runavíkar Kommunu í 12 ár, og var formaður fyri Eysturoyar Røktar- & Ellisheimi frá byrjan í 1980 fram til einaferð í nýtiárunum eisini eftir at hann var farin úr býráðnum. Hann var í Havbúnaðarfelagnum í mong ár, bæði sum nevndarlimur og formaður.

Trúðarlív
Hans var eisini ógvuliga virkin í trúðarlívi á Skálafjørðinum. Hans var við til at fáa missiónshúsið á Glyvrum bygt, og var hann seinni eisini við til at seta Samkomuna Keldan í Skálafirði á stovn, eftir at teltmissiónin á Gøtueiði hevði sett gongd í veking á fjørðinum. Hans var í mong ár ein av forspákarunum fyri Samkomuni Kelduni, og var eitt nú við til at fáa núverandi stóra samkomubygningin reistan. Familjan hjá Hansi er í dag eisini við til at mynda samkomuna.

Familja
Hans hevði saman við konuni Oddvør fimm børn, Regin Jacobsen, Jastrid Høj, Anniku Frederiksberg, Birnu Vestergaard og Rógva Jacobsen. Trý av teimum eru í dag í leiðsluni á Bakkafrost, har í millum Regin, sum er forstjóri í samtakinum, Anniku, sum er í nevndini og er sølustjóri, og Rógva, sum er leiðari á stóru smoltstøðini á Strond. Jastrid er í dag skúlastjóri í Frískúlanum Kelduni, og Birna rekur fyritøkuna Glyvralon.

Keldur

Slóðir
 Bakkafrost.com

Føroysk vinnulívsfólk
Føroyskir politikarar
Føðingar í 1938
Andlát í 2011


Frískúlin Keldan

Frískúlin Keldan er føroyskur frískúli, sum er óheftur at landinum. Frískúlin virkar undir og er heftur at Samkomuni Kelduni í Skálafirði. Frískúlin tók sínar fyrstu tveir árgangir inn í 2010, ein forskúlaflokk og ein fyrsta flokk. Frískúlin hevur átta flokkar, frá forskúla upp til 7. flokk. Afturat tí hevur skúlin eina frítíðarstovu. Jastrid Høj hevur verið leiðari í skúlanum frá byrjan av, men í skúlaárinum 2021/2022 tók Annika Høj, sum áðrenn var varaskúlastjóri, yvir sum skúlastjóri. Jastrid er í dag varaskúlastjóri í skúlanum.

Skúlin hevur á leið 120 næmingar í átta flokkum, og hevur 20 lærarar og starvsfólk. Skúlin húsast í bygningi við síðuna av bygninginum hjá Samkomuni Kelduni, og eru bygningarnir bygdir saman. Skúlin fylgir lesiætlanini fyri fólkaskúlan, og fær 85% í stuðli frá landsmyndugleikanum, og foreldrini gjalda 15%. Gjaldið hjá foreldrunum fyri hvørt barnið er á leið 600 kr. um mánaðin.

Frískúlin hevur sum endamál í samstarvi við foreldur at veita børnum eina kristna og siðalagsliga uppaling. Ynskið hjá skúlanum er at veita eitt umhvørvi við íblástri, trivnaði, læring og persónligum vøkstri. Har afturat ynskir skúlin at stuðla foreldrum í at læra, uppala og vegleiða síni børn. Skúlin skal stimbra upp undir at menna tilfongið í hvørjum einstøkum næmingi, soleiðis at teirra lyndið/karakterur og mál í lívinum gera tey til ábyrgdarfull, tiltaksrík og heilskapaði menniskju, sum hava eina jaliga ávirkan á sínar umstøður og samfelagið.

Skúlin skal arbeiða við at menna bíbilskar eginleikar/karakter í næminginum sum t.d. at vera ærligur, arbeiðsamur, ósjálvsøkin, lýðin, úthaldandi, hava næstakærleika  og kenna eina altjóða ábyrgd. Alt hetta fyri at umganga sjálvsøkjandi atburð, øvundsjúku og skeivan kappingaranda.

Skúlin fylgir galdandi reglum fyri fólkaskúlan fyri ein stóran part, men skal altíð arbeiða fram ímóti at ganga frammanfyri í kunnleikastøðinum og undirvísingini.

Keldur

Skúlar í Føroyum


Horton Hears a Who!

Horton Hears a Who!; (danskt heiti: Horton og Støvfolket Hvem) er ein amerikanskur teknifilmur frá 2008, leikstjórnaður av Jimmy Hayward. Høvuðsleiklutirnir verða spældir av Jim Carrey, Steve Carell, Carol Burnett, Will Arnett, Seth Rogen, Dan Fogler, Isla Fisher, Jonah Hill, og Amy Poehler.

Tey leikandi

 Jim Carrey sum Horton the Elephant
 Steve Carell sum Mayor Ned McDodd
 Carol Burnett sum the Sour Kangaroo
 Will Arnett sum Vlad Vladikoff
 Dan Fogler sum The Chairman
 Isla Fisher sum Dr. Mary Lou LaRue
 Jonah Hill sum Tommy
 Amy Poehler sum Sally O'Malley-McDodd
 Jaime Pressly sum Mrs. Quilligan
 Jesse McCartney sum JoJo McDodd
 Selena Gomez sum Helga McDodd
 Josh Flitter sum Rudy Kangaroo
 Niecy Nash sum Miss Yelp
 Laura Ortiz sum Jessica Quilligan
 Joey King sum Katie
 Bill Farmer sum Willie
 Marshall Efron og Tim Nordquist sum the Wickersham Guards
 Heather Goldenhersh sum Who Girl

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar


Wichita Falls

Wichita Falls er 38. størsti býurin í amerikanska deilstatinum Texas.
Býurin liggur í norðara parti av lutstatinum.
Í 2019 búðu fleiri enn 104 túsund fólk í Wichita Falls.

Áin Wichita River rennur ígjøgnum býin.

Søga
Býurin varð grundlagdur í seinna helmingi av 19. øld.
Wichita Falls fekk í 1876 núverandi navnið.

Myndir

Kend fólk
 Greg Abbott, politikari og sitandi guvernørur í Texas (f. 1957)
 Richard Mullane, rúmdarmaður (f. 1946)
 Rex Tillerson, fyrrverandi uttanríkisráðharri í USA  (f. 1952)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: wichitafallstx.gov
Wichita Falls (Texas), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Texas
Býir í Texas


Bob Dole

Robert Joseph Dole (føddur 22. juli 1923 í Russell, Kansas, deyður 5. desember 2021) var amerikanskur politikari og limur í Republikanska flokkinum. Hann gjørdist 98 ára gamal.

Bob Dole var limur í Umboðsmannatinginum í USA frá 1961 til 1969 og var senatorur fyri Kansas árini 1969–1996. Í 1976 gjørdist Dole varaforsetavalevni hjá Geraldi Ford, tá hesin var forsetavalevni hjá Republikanarunum. Í 1996 gjørdist Bob Dole forsetavalevni hjá Republikanarunum, men hann tapti forsetavalið móti Bill Clinton (D).

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: bobdole.org (á enskum)
 Ævisøga, britannica.com (á enskum)

Keldutilfar

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1923
Andlát í 2021


Rapid City (South Dakota)

Rapid City er næststørsti býurin í amerikanska deilstatinum South Dakota.
Býurin liggur í vestara parti av lutstatinum. Í 2019 búðu fleiri enn 77 túsund fólk í Rapid City.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1876. Rapid City er uppkallaður eftir ánni Rapid Creek, sum rennur ígjøgnum býin.

Myndir

Kend fólk
 Thomas P. Stafford , rúmdarmaður

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: rcgov.org
Rapid City (South Dakota), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

South Dakota
Býir í South Dakota


Antonio Conte

Antonio Conte (føddur 31. juli 1969 í Lecce í Apulia) er italskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan november 2021 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Tottenham Hotspur F.C..

Slóðir úteftir
 Antonio Conte, transfermarkt.com

Keldur

Italskir fótbóltsvenjarar
Italiarar
Føðingar í 1969


Mauricio Pochettino

Mauricio Roberto Pochettino Trossero (føddur 2. mars 1972) er argentinskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Frá 2013 til 2014 var hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Southampton F.C. og 2014–2019 høvuðsvenjari hjá Tottenham Hotspur F.C.. Síðan januar 2021 er hann høvuðsvenjari hjá franska fótbóltsfelagnum PSG.

Slóðir úteftir
 Mauricio Pochettino, transfermarkt.com

Keldur

Fótbóltsvenjarar
Argentinar
Føðingar í 1972


Max Verstappen

Max Emilian Verstappen (føddur 30. september 1997 í  Hasselt í Limburg í Belgia) er belgisk-niðurlenskur F1-kappkoyrari (Red Bull Racing).
Verstappen gjørdist heimsmeistari í Formel 1 í desember 2021.

Tann 12. desember 2021 vann 24 ára gamli niðurlendingurin í Abu Dhabi sítt fyrsta heimsmeistaraheiti í Formel 1, tá hann yvirhálaði Lewis Hamilton (Mercedes) í síðstu rundini. Verstappen endaði á fyrsta plássið í koyringini og vann harvið heimsmeistaraheitið.

Max Verstappen er sonur fyrrverandi F1-kappkoyrara Jos Verstappen.

Slóðir úteftir
Almenna heimasíða: verstappen.com
Max Verstappen, racing-reference.info
Max Verstappen, driverdb.com

Keldur

Ítróttafólk úr Niðurlondum
Niðurlendingar
Føðingar í 1997


Hasselt

Hasselt er býur í landnyrðingshorninum av Belgia. Býurin liggur eystarlaga í Flandern, sum er norðari landspartur av Belgia, og Hasselt er høvuðsstaður í landslutinum Limburg. Í 2021 hevði býurin fleiri enn 79 túsund íbúgvar.

Áin Demer rennur ígjøgnum býin.

Myndir

Kend fólk
 Max Verstappen, belgisk-niðurlenskur F1-kappkoyrari (f. 1997)
 Willy Claes, belgiskur politikari (f. 1938)

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan hjá býnum: www.hasselt.be (á niðurlendskum)

Keldur

 Upplýsingarnar um Hasselt eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu.

Býir í Belgia


Steven Gerrard

Steven George Gerrard (føddur 30. mai 1980 í Whiston, Merseyside, Onglandi) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Síðan november 2021 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Aston Villa F.C..

Sum fótbóltsleikari hevur hann verið dugnaligur sentralur miðvallarleikari á fyrsta liðnum hjá Liverpool í 17 fótbóltssesongir (1998–2015), harav 12 sesongir (2003–2015) sum liðskipari.

Slóðir úteftir
 Steven Gerrard, transfermarkt.com
 Steven Gerrard, fifa.com

Keldur

Enskir fótbóltsvenjarar
Onglendingar
Føðingar í 1980


Caspar David Friedrich

Caspar David Friedrich (føddur 5. september 1774 í Greifswald (hertogadømið Pommern), deyður 7. mai 1840 í Dresden)
var týskur listamálari. Hann verður mettur at vera ein av teimum týdningarmiklastu listamálarunum frá romantikkini.

Hann varð útbúgvin í Greifswald (1790 - 1794) og á Kunstakademiet í Keypmannahavn ( 1794-1798). Frá 1798 og frameftir arbeiddi hann í Dresden, sjálvt um hann ofta helt til í Greifswald og á Rügen.

Myndir

Slóðir úteftir
 Caspar David Friedrich, britannica.com (á enskum)
 Caspar David Friedrich, rkd.nl (á niðurlendskum)

Týsk listafólk
Føðingar í 1774
Andlát í 1840


Steffan Klein Poulsen

Steffan Klein Poulsen (føddur 19. apríl 1996) er føroyskur búskaparfrøðingur og politikari fyri Miðflokkin.

Politisk lívsleið
Sum varalimur fyri Jenis av Rana var hann løgtingslimur frá 14. september 2019 til Jenis av Rana bleiv koyrdur frá sum landsstýrismaður 8. november 2022. Á løgtingsvalinum 2022 bleiv hann valdur í løgtingið fyri fyrstu ferð.

Hann var nevndarlimur í Rættarnevndini og Útnorðurráðinum 2019-2022.

Familja
Steffan Klein Poulsen vaks upp í Hvannasundi. Foreldrini eru Sigrid og Jákup Martin Poulsen. Kona hansara er Rebekka Fuglø. Tey búgva í Hvannasundi

Ávisingar úteftir
 Steffan Klein Poulsen, logting.fo
 Steffan Klein Poulsen, midflokkurin.fo
 Steffan Klein Poulsen, sum umboðar Miðflokkin á Løgtingið fyri fyrstu ferð, r7, 8. jan. 2020

Keldutilfar

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1996
Politikarar úr Miðflokkinum
Løgtingslimir


Agder fylki

Agder er eitt fylki í Norra. Fylkið varð stovnað hin 1. januar 2020, tá tey bæði fyrrverandi fylkini Aust-Agder og Vest-Agder vórðu løgd saman í eitt. Agder fylki hevur umleið 307 túsund íbúgvar.

Fylkið hevur mark við Oppland, Hedmark, Møre og Romsdal, Nordland og Svøríki.

Fyrisitingarsætið av fylkinum er býtt millum Kristiansand (fylkeskommunen) og Arendal (fylkesmannen).

Kommunur í Agder
Tað finnast 25 kommunur í Agder fylke.

Myndir

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: agderfk.no
 Statsforvalteren i Agder

Fylkir í Noregi


Birkenes kommuna

Birkenes kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi. Kommunan hevur mark við Kristiansand, Vennesla, Iveland,
Evje og Hornnes, Froland, Grimstad og Lillesand.

Høvuðssætið hjá Birkenes kommunu er í Birkeland.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: birkenes.kommune.no

Kommunur í Agder


Flekkefjords kommuna

Flekkefjord er ein kommuna og býur í Agder fylki í Noregi.
Í vestri hevur kommunan mark við Sokndal og Lund í Rogaland fylki, mark til Sirdal móti norðri og Kvinesdal móti eystri.

Høvuðssætið hjá Flekkefjord kommunu er í Flekkefjord.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: flekkefjord.kommune.no

Kommunur í Agder


Frolands kommuna

Froland kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur mark við Åmli, Tvedestrand, Arendal, Grimstad, Birkenes, Evje og Hornnes og Bygland,

Høvuðsstaðurin í Froland kommunu er Osedalen/Blakstad.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: froland.kommune.no

Kommunur í Agder


Evje og Hornnes kommuna

Evje og Hornnes kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur móti norðri mark til Bygland, móti eystri mark til Froland og Birkenes,
móti suðri mark til Iveland, Vennesla, og Lindesnes, og móti vestri mark til Lyngdal og Åseral.

Høvuðssætið hjá Evje og Hornnes kommunu er í Evje.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.e-h.kommune.no

Kommunur í Agder


Byglands kommuna

Bygland kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur móti norðri mark til Valle, móti eystri mark til Fyresdal og Åmli,
móti suðri mark til Froland, og Evje og Hornnes,
og móti vestri mark til Åseral, Kvinesdal og Sirdal.

Høvuðssætið hjá Bygland kommunu er í Bygland.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.bygland.kommune.no

Kommunur í Agder


Åserals kommuna

Åserals kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur
móti norðri og eystri mark til Bygland og Evje og Hornnes, móti suðri mark til Lyngdal, og móti vestri mark til Hægebostad og Kvinesdal.

Høvuðssætið hjá Åserals kommunu er í Kyrkjebygda.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.aseral.kommune.no

Kommunur í Agder


Lindesnes kommuna

Lindesnes kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur móti vestri mark til Lyngdal, móti norðri mark til Evje og Hornnes,
í ein landnyrðing mark til Vennesla og móti eystri mark til Kristiansand.

Høvuðssætið hjá Lindesnes kommunu er í Mandal.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.lindesnes.kommune.no

Kommunur í Agder


Lyngdals kommuna

Lyngdals kommuna er ein kommuna í Agder fylki í Noregi.
Kommunan hevur móti vestri mark til Farsund og Kvinesdal, móti norðri mark til Hægebostad, Åseral og Evje og Hornnes, og móti eystri mark til Lindesnes.

Høvuðssætið hjá Lyngdals kommunu er í Alleen.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.lyngdal.kommune.no

Kommunur í Agder


Lubbock

Lubbock er 11. størsti býurin í amerikanska deilstatinum Texas.
Býurin liggur í útnyrðingsparti av Texas, í økinum sum kallast "Texas Panhandle".
Í 2020 búðu fleiri enn 258 túsund fólk í Lubbock.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1890.

Myndir

Kend fólk
 Buddy Holly (1936-1959), sangari
 Butch Hancock (*1945), tónleikari og sangskrivari
 Natalie Maines (*1974), songkvinna
 Amanda Shires (*1982), tónleikari

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: ci.lubbock.tx.us
Lubbock, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Texas
Býir í Texas


Innlandet fylki

Innlandet er eitt fylki í Norra. Fylkið hevur umleið 371 túsund íbúgvar. Innlandet varð stovnað hin 1. januar 2020, tá tey gomlu fylkini Oppland og Hedmark løgdu saman.

Innlandet hevur í ein útnyrðing mark til Møre og Romsdal,
móti norðri mark til Trøndelag, móti eystri mark til Värmland og Dalarna í Svøríki,
móti suðri mark til Osloregionen og móti vestri mark til Vestland.

Kommunur í Innlandet
Tað finnast 46 kommunur í Innlandet fylke.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: innlandetfylke.no
 Statsforvalteren i Innlandet

Fylkir í Noregi


Eric Adams

Eric Leroy Adams (føddur 1. september 1960)
er amerikanskur politikari, fyrrverandi løgreglumaður og sitandi borgarstjóri í New York.

Eric Adams er limur í Demokratiska flokkinum.
Tann 1. januar 2022 tók hann við sum 110. borgarstjóri í New York.
Undanmaður hansara var Bill de Blasio.

Ávísingar úteftir
Heimasíða:  ericadams2021.com

Keldutilfar

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1960
New York


Brooklyn

Brooklyn er ein býarpartur (borough) í New York City. Hann er 251 ferkilometrar til víddar og her búgva fleiri enn 2,7 mió fólk.
Brooklyn er fjølbygdasti býarparturin í New York City.

Brooklyn liggur sunnan fyri Manhattan, eystan fyri Staten Island og vestan fyri Queens.
Hálvoyggin Coney Island myndar sunnasta partin av Brooklyn.

Býarpartarnir Brooklyn og Queens (Kings County og Queens County) eru vestari parturin av eini langari oyggj, sum verður kallað Long Island. Miðparturin og eystari partur av oynni (Nassau County og Suffolk County) eru ikki partur av New York City.

Søga
Býarparturin Brooklyn varð grundlagdur í 1634. Hann er navngivin eftir niðurlendska býnum Breukelen.

Ávísingar úteftir
Heimasíða: brooklyn-usa.org
Brooklyn, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldutilfar

New York
Býir í New York


Bridgetown

Bridgetown er høvuðsstaðurin og størsti býurin í oyggjalandinum Barbados.
Í 2014 búðu 110 túsund fólk í býnum.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1628. Hann fekk fyrst navnið Town of Saint Michael.
Frá 1800 til 1885 var Bridgetown høvuðsstaðurin hjá bretskum Windward Islands.

Myndir

Slóðir úteftir
 Settlement of Bridgetown, gov.bb
 Bridgetown, wikivoyage (á enskum)

Høvuðsstaðir í Karibia


Betty White

Betty Marion White (fødd 17. januar 1922 í Oak Park í Illinois, deyð 31. desember 2021 í Los Angeles)
var amerikonsk sjónleikarakvinna og sjónvarpsvertur.

Betty White er mest kend frá sjónvarpsrøðum sum "The Mary Tyler Moore Show" (1970-1977)
og "The Golden Girls" (1985-1992).

Gjøgnum tíðina hevur Betty White verið í uppskoti til nógvar ymiskar heiðurslønir,
harímillum varð hon tilnevnd til Emmy-virðisløn fleiri ferðir og hon hevur vunnið hesa virðislønina 8 ferðir.

Slóðir úteftir
 Betty White, imdb.com

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1922
Andlát í 2021


Oak Park (Illinois)

Oak Park er 29. størsta kommunan í amerikanska deilstatinum Illinois.
Kommunan liggur í landnyrðingsparti av lutstatinum, tætt víð stórbýin Chicago.
Í 2019 búðu fleiri enn 51 túsund fólk í Oak Park.

Søga
Kommunan varð grundlagdur í 1835.

Myndir

Kend fólk
 Ernest Hemingway (1899-1961), rithøvundur, sum fekk í 1954 Nobelvirðislønina.
 Betty White (1922-2021), sjónleikarakvinna
 Robert Schrieffer (1931-2019), náttúrufrøðingur, sum fekk í 1972 Nobelvirðislønina.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.oak-park.us
Oak Park (Illinois), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Illinois
Býir í Illinois


Göttingen

Göttingen er ein býur í týska deilstatinum Niedersachsen.

Universitetsbýurin liggur í sunnara parti av lutstatinum. Í 2020 búðu fleiri enn 116 túsund fólk í Göttingen.
Lærdi háskúlin "Georg-August-Universität" varð grundlagdur í 1734 av Georg II.

Leineá rennur ígjøgnum býin.

Søga
Býurin varð fyrst nevndur í einum skjali frá 953.

Myndir

Kend fólk
 Georg Christoph Lichtenberg, alisfrøðingur og speiritahøvundur (1742-1799)
 Carl Friedrich Gauß, støddfrøðingur og alisfrøðingur (1777-1855)
 Friedrich Wöhler, evnafrøðingur (1800-1882)
 Robert Wilhelm Bunsen, evnafrøðingur (1811–1899)
 Max Planck, alisfrøðingur (1858-1947)
 James Franck, alisfrøðingur (1882-1964)
 Max Born, alisfrøðingur (1882-1970)
 Otto Hahn, evnafrøðingur (1879-1968)
 Manfred Eigen, evnafrøðingur (1927-2019)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.goettingen.de
Göttingen, wikivoyage.org (á týskum)
Göttingen, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Niedersachsen
Býir í Týsklandi


Nils Henrik Asheim

Nils Henrik Asheim (føddur 20. januar 1960) er norskt tónaskald og urguleikari, ið býr í Stavanger.

Í 2018 fekk hann Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri verkið "Muohta" fyri kór og strúkiorkestur.

Slóðir úteftir
 Heimasíða: nilshenrikasheim.no

Keldutilfar

Norsk tónaskøld
Norskir tónleikarar
Føðingar í 1960


Susanna Mälkki

Susanna Mälkki (fødd 13. mars 1969), er ein finskur selloleikari og dirigentur.

Í 2017 fekk hon Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins.

Slóðir úteftir
 Heimasíða: susannamalkki.com

Keldutilfar

Finskir tónleikarar
Føðingar í 1969


Hans Abrahamsen

Hans Abrahamsen (føddur 23. desember 1952 í Kongens Lyngby) er danskt tónaskald.

Í 2016 fekk hann Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri verkið "Let me tell you".

Slóðir úteftir
 Hans Abrahamsen, snl.no
 Hans Abrahamsen, komponistbasen.dk

Keldutilfar

Donsk tónaskøld
Føðingar í 1952


Simon Steen-Andersen

Simon Steen-Andersen (føddur 24. apríl 1976) er danskt tónaskald og innsetingarlistafólk.

Í 2014 fekk hann Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri verkið "Black Box Music".

Slóðir úteftir
 Heimasíða: simonsteenandersen.com

Keldutilfar

Donsk tónaskøld
Donsk listafólk
Føðingar í 1976


Firense

Firense (italskt: Firenze; danskt og norskt: Firenze, svenskt: Florens, enskt: Florence, týskt: Florenz og
latínskt: Florentia) er ein býur í Italia. Hann er høvuðsbýur í stórbýarøkinum Firense (tað er fyrrverandi landsluturin Firense) og høvuðsstaður í regiónini Toskana.

Firense er sunnanfyri Alpurnar á einum slætta við fótin av fjallarøðini Apenninunum í Norðuritalia.
Býurin hevði í 2018 umleið 380 túsund íbúgvar.

Arno-áin rennur ígjøgnum býin.

Søga
Býurin varð grundlagdur í antikkini.
Gamli býurin er ein av heimsins vakrastu býum.
Í honum eru, sum í øðrum italskum býum, nógvir gamlir og vakrir bygningar.
Frá 1865 til 1870 var Firense høvuðsstaðurin í kongsríkinum Italia.

Myndir

Kend fólk
 Dante Alighieri, rithøvundur og skald (1265-1321)
 Giovanni Boccaccio, rithøvundur og yrkjari (1313-1375)
 Filippo Brunelleschi, víðagitin arkitektur (1377-1446)
 Leonardo da Vinci, víðagitin myndahøggari, listamálari, arkitektur, verkfrøðingur og uppfinnari (1452-1519)
 Giovanni Pico della Mirandola, heimspekingur og humanistur (1463-1494)
 Niccolò Machiavelli, rithøvundur, statsmaður og heimspekingur (1469-1527)
 Michelangelo Buonarroti, víðagitin myndahøggari, listamálari og arkitektur (1475-1564)
 Raffaello Santi, listamálari og arkitektur (1483.1520)
 Galileo Galilei, víðagitin heimspekingur, støddfrøðingur, verkfrøðingur, alisfrøðingur og stjørnufrøðingur.
 Amerigo Vespucci, sjófari og rannsóknarfari
 Oriana Fallaci, rithøvundur (1929-2006)
 Matteo Renzi, politikari (*1975)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.comune.firenze.it
Florence, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Italia
Býir og bygdir í Italia


Percy Liza

Carlos Percy Liza Espinoza (føddur 10. mai 2000) er en perunskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri italska felagið Sporting Cristal.

Keldur
Føðingar í 2000
Fótbóltsleikarar úr Peru


Anna S. Þorvaldsdóttir

Anna Sigríður Þorvaldsdóttir, eisini kend sum Anna Thorvaldsdottir, (fødd 11. juli 1977 í Akranesi í Íslandi)
er eitt íslendskt tónaskald.

Í 2012 tók hon ímóti Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins fyri orkesturverkið "Dreymi".

Slóðir úteftir
 Heimasíða: annathorvalds.com

Keldutilfar

Íslendsk tónaskøld
Íslendskir tónleikarar
Føðingar í 1977


Grand Bahama

Grand Bahama er norðasta oyggj í Bahamaoyggjum. Oyggin liggur uml. 90 km eystan fyri amerikanska deilstatin Florida.

Grand Bahama er onnur av teimum báðum høvuðsoyggjunum í Bahamaoyggjum, hin er New Providence.
Oyggin er 1 373 km² til víddar og har búgva fleiri enn 51 túsund fólk. Ferðavinnan er størsta inntøkukelda á oynni.

Størstu býirnir eru Lucaya (uml. 46 tsd. fólk), Freeport (uml. 26 tsd. fólk) og West End (uml. 12 tsd. fólk). West End er vestasti býur og høvuðsstaður á oynni.

Ávisingar úteftir
Grand Bahama Island, grandbahamavacations.com
Freeport- Grand Bahama Island, bahamas.com

Keldur


David Sassoli

David Maria Sassoli (føddur 30. mai 1956 í Firenze, deyður 11. januar 2022) var ein italskur tíðindamaður og politikari fyri Demokratiska Flokkin (Partito Democratico). Hann hevur verið tingformaður í Evropatinginum frá 3. juli 2019 til deyða sín.

Slóðir úteftir
 Heimasíða: davidsassoli.com (á italskum)
 Ævisøga: David Sassoli partitodemocratico.it (á italskum)

Keldutilfar

Italskir politikarar
Føðingar í 1956
Andlát í 2022


Estland á Summar-OL 2020

Estland luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Tokyo, Japan, í døgunum 23. juli til 8. august 2021. Í alt vóru tað 33 ítróttafólk úr Estlandi, ið luttóku í 14 ítróttagreinum á Summar-OL 2020.

Heiðursmerki

Estland á Summar-OL
Summar-OL 2020


Danmark á Summar-OL 2020

Danmark luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Tokyo, Japan, í døgunum 23. juli til 8. august 2021. Í alt vóru tað 108 ítróttafólk úr Danmark, ið luttóku í 16 ítróttagreinum á Summar-OL 2020.

Heiðursmerki

Danmark á Summar-OL
Summar-OL 2020


Beru

Beru er ein atoll í Kiribati. Atollin hevur 2 051 íbúgvar (2015).

Kiribati


Onotoa

Onotoa er ein atoll í Kiribati. Atollin hevur 1 393 íbúgvar (2015).

Kiribati


Butaritari

Butaritari er ein atoll í Kiribati. Atollin hevur 3 224 íbúgvar (2015).

Kiribati


Agusa

Agusa er ein bygd í Tomelilla kommunu í Svøríki.

Tomelilla kommuna


Eljaröd

Eljaröd er ein bygd í Tomelilla kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 86 í 2015.

Tomelilla kommuna


Skåne-Tranås

Skåne-Tranås er ein bygd í Tomelilla kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 235 í 2015.

Tomelilla kommuna


Bus

Bus er ein bygd í Hörby kommunu í Svøríki.

Hörby kommuna


Interlingue

Interlingue er eitt manngjørt mál, sum Edgar de Wahl.

Slóðir úteftir

Internetið
 occidental-lang.com

Bókmentir
 Kajš, Jan Amos (1938) Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst.
 Podobský, Jaroslav (1935/1947) Li astres del Verne.
 Costalago, Vicente (2021) Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas.
 Costalago, Vicente (2021) Antologie hispan.
 Costalago, Vicente (2021) Fabules, racontas e mites.

Keldur

Málfrøði


Newcastle, Ný Suður Wales

Newcastle er býur í Ný Suður Wales, Avstralia.

Býir í Avstralia
Ný Suður Wales


Jean Dubuffet

Jean Dubuffet (1901 – 1985) var franskur listamálari.

Keldur

Føðingar í 1901
Andlát í 1985
Fronsk listafólk


Ný Suður Wales

Ný Suður Wales () er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Sydney.

Mynd

Landslutir Avstralia


Victoria (Avstralia)

Victoria er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Melbourne.

Mynd

Landslutir Avstralia


Queensland

Queensland er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Brisbane.

Mynd

Landslutir Avstralia


Vesturavstralia

Vesturavstralia () er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Perth.

Mynd

Landslutir Avstralia


Suðuravstralia

Suðuravstralia () er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Adelaide.

Mynd

Landslutir Avstralia


Norðaru Øki

Norðaru Øki () er lanslutur Avstralia. Høvuðsstaðurið er Darwin.

Mynd

Landslutir Avstralia


Pierre Sanfourche-Laporte

Pierre Sanfourche-Laporte (føddur 1774 deyður 1856 var ein jurist Frakland.

Keldur

Føðingar í 1774
Andlát í 1856


Meat Loaf

Michael Lee Aday, føddur Marvin Lee Aday, betur kendur undir listanavni sínum Meat Loaf (27. september 1947 - 20. januar 2022), var amerikanskur sangari og sjónleikari úr býnum Dallas í Texas.

Í 1970 flutti hann til New York, har hann gjørdist serliga kendur sum sangari í sangleikum sum "Hair" og "The Rocky Horror Show". Í 1975 fekk hann leiklut sum sjónleikari í kenda filminum "The Rocky Horror Picture Show". Í 1977 gav hann, saman við Jim Steinman, út rock plátuna við heitinum "Bat Out of Hell", sum gjørdist ein av heimsins mest seldu plátum nakrantíð.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: meatloaf.net
Meat Loaf, imdb.com (á enskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1947
Andlát í 2022


Hardy Krüger

Franz Eberhard August Krüger, betur kendur sum Hardy Krüger, var týskur sjónleikari úr Berlin.

Yrkisleiðin sum sjónleikari byrjaði longu í 1950-árunum, men serliga kendur gjørdist hann í 1960- og 1970-árunum. Hann spældi við í Hollywood filmum sum "Hatari" (1962) og "Flight of the Phoenix" (1965). Eisini hevur hann spælt við í kendum bretskum filmum, t.d. "Barry Lyndon" (1975), "A Bridge Too Far" (1977) og "The Wild Geese" (1978).

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: hardy-kruger.de
Hardy Krüger, imdb.com (á enskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1928
Andlát í 2022


Gruffydd ap Llywelyn

Gruffydd ap Llywelyn (norðurwalisiskt: Gruffudd ap Llywelyn; føddur um 1010 í Gwynedd, deyður 5. august 1063 í Snowdonia) var kongur í teimum báðum walisisku ríkjunum Gwynedd og Powys frá 1039 til deyða sín.
Í móti endanum av sínum lívi hevði hann umsíður tikið sær vald yvir øllum Wales í 1057.
Í tíðarskeiðinum har Wales var eitt sjálvstøðugt ríki, var hann tann einasti ið ráddi yvir walisiska landinum sum heild.

Familjan
Gruffydd ap Llywelyn var elsti sonurin hjá Llywelyn ap Seisyll,
sum hevði verið kongur í Gwynedd frá 1018 til 1023,
og konu hansara Angharad ferch Maredudd.

Hywel Dda (Hywel hin góði; um 880-948), ið ráddi yvir næstan øllum landinum í Wales,
var oldurabbi Gruffydd ap Llywelyn.

Gruffydd ap Llywelyn giftist við Ealdgyth av Mercia um 1057. Tey fingu tveir synir, Maredudd ap Gruffydd og Idwal ap Gruffydd, og eina dóttur, Nest ferch Gruffydd. Tá Gruffydd ap Llywelyn doyði í 1063, giftist Ealdgyth uppaftur við enska konginum Haraldi II.

Ávísingar úteftir
 Welsh unity, bbc.co.uk (á enskum)
 Wales under the Welsh, 1055-1282, nationalarchives.gov.uk (á enskum)
 A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest, by Sir John Edward Lloyd (1861-1947), archive.org (á enskum)

Keldutilfar

Walisar
Føðingar í 1010-árunum
Andlát í 1060-árunum


Arendals kommuna

Arendal er ein kommuna í Agder í Noregi.
Arendal er eisini navnið á býnum í kommununi, har sætið hjá fylkismanninum í Agder er staðsett og ikki minst fyrisitingin hjá kommununi.
Í 2021 búðu fleiri enn 45 túsund fólk í Arendals kommununi.

Kommunan hevur mark við Grimstad í ein útsynning, við Froland í ein útnyrðing, og við Tvedestrand í ein landnyrðing. Økið í landsynningsparti av kommununi liggur framvið sjóvarmálanum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.arendal.kommune.no

Kommunur í Agder


Grimstads kommuna

Grimstad er ein kommuna í Agder í Noregi.
Grimstad er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett.
Í 2021 búðu fleiri enn 23 túsund fólk í Grimstads kommununi.

Kommunan hevur mark við Arendal móti eystri, við Froland og Birkenes móti norðri, og við Lillesand móti vestri.
Økið í landsynningsparti av kommununi liggur framvið sjóvarmálanum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.grimstad.kommune.no

Kommunur í Agder


Keldan Worship

Keldan Worship, eisini bara kent sum Keldan, er føroyskur Kristin tónleikabólkur, ið er úr samkomuni Kelduni í Skálafirði. Bólkurin hevur verið virkin síðani 2003, tá tey góvu fyrstu fløguna, Guds Faðirhjarta út, og hava síðani tá givið tvær fløgur út afturat, Tú Talar Vón og Vit Syngja jólini inn, umframt fleiri stakløg. Bólkurin er til dagliga virkin í Samkomuni Kelduni, har tey spæla til møtir, men umframt tað hava tey frá 2020 spælt á leguni Teenstreet í Týsklandi, har fleiri enn 4.000 ungdómar hava lurtað. Umframt hetta hava limir í bólkinum eisini í fleiri ár spælt til føroysku útgávuna av Teenstreet, sum hvørt ár er í Bylgjuni í Runavík.

Útgávur

 2003 - Guds Faðirhjarta, CD
 2013 - Tú Talar Vón, CD
 2014 - Hevur tú í Jesu sárum funnoð frið, Staklag
 2015 - Føgur er foldin, Staklag
 2016 - Mín Vón er Bygd, Staklag
 2016 - Eg eri títt barn, Staklag
 2017 - Tú ert heilagur Guð, Staklag
 2018 - Mín Faðir, Staklag
 2020 - Ævigan Sigur, Staklag
 2021 - Vit Syngja Jólini Inn, CD


Tvedestrands kommuna

Tvedestrand er ein kommuna í Agder í Noregi.
Tvedestrand er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett. Í 2021 búðu fleiri enn seks túsund fólk í Tvedestrands kommununi.

Kommunan hevur mark við Arendal móti vestri, við Risør móti eystri, og við Vegårshei í ein útnyrðing.
Økið í landsynningsparti av kommununi liggur framvið sjóvarmálanum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.tvedestrand.kommune.no

Kommunur í Agder


Lillesands kommuna

Lillesand er ein kommuna í Agder í Noregi.
Lillesand er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett.
Í 2021 búðu fleiri enn 11 túsund fólk í Lillesands kommununi.

Kommunan hevur mark við Kristiansand móti vestri, við Birkenes móti norðri,
og við Grimstad í ein landnyrðing.
Økið í landsynningsparti av kommununi liggur fram við sjóvarmálanum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.lillesand.kommune.no

Kommunur í Agder


Kristiansands kommuna

Kristiansand er ein kommuna í Agder í Noregi.
Kristiansand er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett. Kristiansand er tann størsti býurin í Sørlandet-stórøkinum.
Í 2021 búðu fleiri enn 112 túsund fólk í Kristiansands kommununi.

Kommunan hevur mark við Lindesnes móti vestri,
við Vennesla og Birkenes móti norðri,
og við Lillesand í eystri.
Økið í sunnara parti av kommununi liggur fram við sjóvarmálanum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.kristiansand.kommune.no

Kommunur í Agder


Stjørnutekin

Eitt stjørnutekin er ein av 12 eins pørtum av sólarboganum, sum vesturlendsk stjørnuspeki vanliga nýtir. Hvørt stjørnutekin er býtt upp í 30° sólarbogar, og sostatt mynda teir 12 partarnir tilsamans 360°.

Tilvísingar

Stjørnufrøði

da:Stjernetegn
en:Astrological sign


Fiskepigernes Fagforening

Fiskepigernes Fagforening varð stovnað 29. januar 1922 á Tvøroyri sum fyrsta fakfelag fyri kvinnur í Føroyum. Nøkur ár frammanundan, í 1915, var fyrsta arbeiðsmannafelagið í Føroyum stovnað á Tvøroyri undir navninum Enigheden (sum í 1932 broytti navn til Fylking).
Um ár 1900 var vinnulívið á Tvøroyri í stórum vøkstri og dró arbeiðsmegi til sín úr øllum landinum. Hetta hevði við sær, at arbeiðsfólk tóku stig til at skipa seg í fakfeløg fyri at bøta um korini hjá verkafólki á landi.

Slóðir úteftir
 Fiskepigernes Fagforening 100 ár, dagur.fo
 Fiskepigernes Fagforening 100 ár, tvk.fo
 Fylking og Fiskepigernes Fagforening leggja saman, kvf.fo

Keldur

Felagsskapir
Tvøroyri


Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag

Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag er arbeiðsmannafelagið í Klaksvík, stovnað í 1925.

Slóðir úteftir
  Klaksvíkar Arbeiðsmanna- og kvinnufelag, industry.fo
  Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag, liv.fo
  Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag, sona.fo

Keldur

Klaksvík
Felagsskapir


Megd

Megd er nýggja heitið á felagsskapinum MBF, Meginfelag fyri brekað í Føroyum, stovnað 24. oktober 1981, sum í 2015 broytti navn til "Meginfelag teirra, ið bera brek í Føroyum" og í mars 2018 broytti felagið navn til MEGD.


Óli Egilstrøð

Doyptur Óli Egilstrøð Øster, Øster er strikað 1. apríl 1938. Borin í heim á Eiði 13. januar 1916 og andaðist á  Landssjúkrahúsinum 30. oktober 1999. Óli er sonur Oliver Øster av Tvøroyri, ið kom til Eiðis í handilin hjá Mortensen. Oliver Øster giftist við Caroline Amalie Kruse, ið var systir Niels Kruse, listamann.  Niels hevur málað síðani hann var heilt ungur og undir fyrra veraldarbardaga kom amerikanska listakvinnan  Elizabeth Taylor at búgva á kvistinum hjá Oliver og Caroline Amalie Øster og hevði eisini sína ávirkan á áhugan fyri list í heiminum, ið Óli vaks upp í.

Tað var Niels Kruse, listamaður, ið legði Óla lag á at mála. Í Dimmalætting skrivaði Grækaris Djurhuus Magnussen :

Niels Kruse er serliga kendur fyri altartalvur, sum hann málaði í  Gjáar kirkju og  Selatraðar kirkju. Men Niels fekst eisini við at mála vanligar málningar. Serliga var tað náttúran, ið hugtók Niels Kruse. Onkur vil vera við, at Kruse er at hóma í onkrum av myndunum hjá Óla.

Óli var mangan inni á gólvinum hjá mammubeiggjanum, og hesin útvegaði Óla útgerð at mála við. Niels Kruse legði honum eisini lag á við litsamanseting. – Eg minnist hann segði mær, at eg skuldi brúka eins nógva hvíta máling, sum av øllum hinum tilsamans, men endiliga onki svart. Svart kundi eg fáa burtur úr øðrum litum, minnist Óli. Nú byrjaði hann so at mála av álvara, og Niels Kruse plagdi at støkka inn á gólvið at ummæla málningarnar. Óli var um hetta mundið um 12-14 ára aldur.

Egilstrøð navnið er úr Eystrum í Porkeri, har Øster slektin er. Óli var sum einasti av brøðrunum Óli, Jænus og Helgi doyptur Egilstrøð sum millumnavn, við tí fyri eyga, at Øster skuldi strikast sum vaksin. Óli yvirtók handilin eftir faðir sín Oliver Øster, sum yvirtók Mortensens handilin á Eiði og handilin er á Eiði enn. Í 1973 fór Óli veruliga at mála og hava egnar framsýningar við sínum málningum. Óli hevur málað og tekna frá hann var heilt ungur. Tá hann yvirtók handilin var ikki nógv tíð til listarliga arbeiði, men Óli hevur verið virkin øll árini frá hann var barn og hevur selt málningar til ymisk hátíðarhald, sum bryllup, silvurbryllup, rundar føðingardagar v.m., eins og luttikið við málningum til felags framsýningar í Tórshavn. Ikki fyrr enn í 1974 hevði hann sínar fyrstu framsýningar og fór at nýta mestu orku sína uppá at mála.

Áhugan at savna ymiskt um bygdina fekk Óli, tá fólk fra [Føroya Fornminnissavn | Føroya Fornminnissavni] í sjeytiárunum vóru á Eiði og savnaðu húsanøvn og staðarnøvn á Eiði. Verfaðir Óla, Edvard Joensen í Skorðini, ið kendi flesu húsa- og staðarnøvnini, kom at hjálpa til við hesum arbeiði. Óli helt so fram at savna tilfar og festa á blað. Ætlanin var ikki, at tað skuldi verða ein bygdasøga, men Óli kendi tað sum sína skyldu at festa á blað tað, sum sær var greitt frá um bygdina, staðanøvn og fólkið, ið búleikaðist á Eiði. Í 2004, eftir at Óli var deyður kom bókin Úr Eiðis søgu, eftir Óla Egilstrøð.

Myndaevnini
Motivini er nátturan og fólkalív í gomlum døgum.

Ávísingar úteftir
 Facebook bólkur
 Flickr bólkur

Føroysk listafólk
Egilstrøð, Óli
Andlát í 1999


Grækaris Djurhuus Magnussen

Grækaris Magnussen er  bladmaður og rithøvundur.

Bókaskrá
 Dreingirnir í Waffen SS (ISBN 99918-981-1-5) (2004)
 Jólaskipið (ISBN 87-89501-80-2)
 SOS-Knúkur

Magnussen, Grækaris


Elizabeth Taylor (fleiri týdningar)

Elizabeth Taylor hevur fleiri týdningar:
 Elizabeth Taylor (sjónleikari)
 Elizabeth Taylor (Mistele) (rithøvundur)


Duncan Ferguson

Duncan Cowan Ferguson (føddur 27. desember 1971 í Stirling í Skotlandi) er skotskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Tann 18. januar 2022 var hann settur sum fyribils venjari hjá enska Premier League liðinum Everton.
Hetta er aðru ferð, at hann tekur við sum fyribils venjari í Everton. Fyrstu ferð, hann gjørdi tað, var í 2019.

Slóðir úteftir
 Duncan Ferguson, soccerbase.com (á enskum)

Keldur

Skotskir fótbóltsvenjarar
Skotar
Føðingar í 1971


Sakramenti

Eitt sakramenti merkir ein heilag handling. Føroyska orðið "sakramenti" kemur av kirkjulatínska orðinum sacrāmentum, sum er avleitt latínska orðinum sacrō ("heilagt").

Rómversk katólska kirkjan hevur sjey sakramenti (dóp, ferming, altarborð, skriftarmálið, prestavígsla, hjúnaðarvígsla og sjúkrasalving)

Ortodoksa kirkjan hevur ikki eina læru, sum fastsetur hvussu nógv sakramenti (mysteriir) eru. Men vanliga hugsa teir eisini um somu sjey sum katolikkarnir.

Lutherska kirkjan hevur tvey sakramenti, dóp og altarborð (onkuntíð verður skriftamálið eisini tikið við). Tey luthersku siga, at eitt sakramenti er ein handling, sum er samansett av trimum lutum: 1) Tað er innsett av Jesusi, 2) tað veitir syndanna fyrigeving (t.v.s. er eitt náðimiðil) og 3) tað er knýtt at einum tekini.

"...vi kalder de ritualer sakramenter, der er befalet af Gud og som har tilføjet et løfte om nåde..." Úr verjunarritinum fyri Augsburgsku trúarjáttanini.

Brøðrasamkoman, hvítusunnusamkomurnar, adventistasamkoman o.s.fr. hava ongi sakramenti.

Kristindómur


Náðimiðil

Náðimiðil er eitt orð, ið verður nýtt í kristnu trúarlæruni. Eitt náðimiðil er, sum orðið sigur, eitt miðil, sum veitir náði.

Í luthersku guðfrøðini verður tosað um fýra náðimiðlar: dópin, altarborðið, skriftarmálið og prædikuna (onkuntíð verður Bíblian eisini rokna við sum eitt serskilt náðimiðil). Í lutherdóminum nýtir mann í hesum føri eina smala týðing av náði, nevnliga náði skilt sum syndanna fyrigeving.

"Vit hoyra okkara himmalsks Faðirs rødd í dópinum, altarborðinum, absolutiónini og prædikuni." Martin Luther (umsett úr donskum)

Katolikkar tosa eisini um náðimiðlar, men oftari í breiða skilnaðinum av náði - t.v.s. náði skilt sum góðska, umsorgan, miskunn o.líkn..

Kristindómur


Pávin

Katolikkar trúgva, at høvur kirkjunnar, pávin, er umboðsmaður Guds á jørð. Í trúarmálum er hann hægsti myndugleiki. Ein útsøgn frá pávanum, tá ið hann úttalar seg ex cathedra (latín: "úr læristólinum") um trúgv og siðalæru, er lýtaleys. Pávin býr í Vatikanríkinum, sum er elalítið sjálvstøðugt ríki í Róm.

Katolikkarnir síggja pávan sum eftirfylgara Pætus apostul. Jesus segði við Pætur: "Men eg sigi tær eisini: Tú ert Pætur (tað merkir: ein klettur), og á hesum kletti vil eg grunda kirkju mína, og helheims portur skulu ikki fáa vald á henni." (Matt 16,18). Hetta nýta katolikkarnir sum próvførðslu fyri sínum sýni. Líkasum Pætur var kletturin, soleipróvførðsluis er eftirfylgari Pæturs nú kletturin.

Sjálv pávalæran sær út til at hava verið mennað upp ígjøgnum fornkirkjutíðina. Mann roknar við Pæturi sum fyrsti biskuppi í Róm. Síðani koma hinir bisparnir.

kristindómur

Rómversk-katólska kirkjan


Maria Moy

Maria Moy er ómetaliga týdningarmikil í kristnu trúarlæruni. Í katólsku kirkjuni er hon týdningarmesta halgimenni, og er sum einasta menniskja saman við Jesusi, fødd uttan synd. Í ortodoksu kirkjuni hevur hon eisini fyrstaplássið av halgimenninum, men er ikki ósmitta av syndini.

Maria Moy er einasta menniskja saman við Pontius Pilatusi, sum verður nevnd í gomlu játtunarritunum Apostólsku trúarjáttanini og Nikenukonstantinopolitansku trúarjáttanini. Orsøkin er hennara samband við Jesusi. Hon er móðir hansara. Og júst hetta er tað, sum gjørdi mariulæruna so týdningarmikla í fornkirkjuni. Jesus var ikki bert ein andi ella líknandi, so sum ymiskar gnostiskar rørslur vildu vita av; nei, hann var eisini eitt satt, likamligt menniskja - føddur av eini kvinnu. Tó var hann ikki bert eitt menniskja, hann var eisini heilt og fult Guð. Tí kallaðist Maria Moy Guðs móðir ella theotokos (hon, sum berur Guð).

Fleiri dagar hava verið hildnir til minnis um ymiskar hendingar í lívinum hjá Mariu Moy, í Føroyum m.a. mariumessa um várið (25. mars) til minnis um at henni varð boðað, at hon skuldi bera Jesus í heim, mariumessa (15. august) til minnis um himmalferð hennara, og mariumessa um heystið (8. september) hildin sum føðingardagur hennara.

kristindómur


Charles Taze Russell

hann var ein maður í 1870s í usa


Ron DeSantis

Ronald Dion DeSantis (føddur 14. september 1978 í Jacksonville, Florida) er amerikanskur løgfrøðingur og politikari.
DeSantis er sitandi guvernørur í Florida sum tók við embætinum í januar mánaði í 2019. Hann er limur í Republikanska flokkinum.

Útbúgving
ì 2001 tók hann bachelor prógv í søgufrøði við Yale University í New Haven í Connecticut
og hann gjørdist doktari í løgfrøði á Harvard Law School í Cambridge, Massachusetts í 2005.

Politikkur
Ron DeSantis er íðin viðhaldsmaður hjá fyrrverandi amerikanska forsetanum Donald Trump.
Serliga kendur gjørdist DeSantis seinastu tíðina sum guvernørur í Florida, tá hann var sera atfinningarsamur ímóti pørtum av koronutiltøkunum í USA.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: Ron DeSantis, rondesantis.com (á enskum)
 GovRonDeSantis, twitter.com
 Heimasíðan hjá stjórnini í Florida: Governor Ron DeSantis, flgov (á enskum)
 Ævisøga, desantis.house.gov (á enskum)

Keldutilfar

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1978


Hinvegin (tíðindasíða)

Hinvegin er ein føroysk tíðindasíða, sum varð stovnað í 2022. Endamálið er sambært stovnararanum at fáa fleiri og víðari sjónarhorn fram.

Síðan hevur talufrælsi, samvitskufrælsi og trúarfrælsi sum grundarlag.
Og dentur verður lagdur á, at einans í fríum samskifti ber til at fáa ymisk sjónarhorn fram,
soleiðis at okkara fatan kann gerast meira víðfevnd og álítandi.

Stovnari er Jón Tyril.

Slóðir úteftir
 Heimasíða: hinvegin.fo

Kelda

Føroyskir tíðindamiðlar


Vennesla kommuna

Vennesla er ein kommuna í Agder fylki í Noregi. Vennesla er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett.

Kommunan hevur mark við Kristiansand móti suðri, við Lindesnes móti vestri, við Evje og Hornnes móti norðri, og við Iveland og Birkenes móti eystri.

Størstu búsetingar í kommununi eru Vennesla og Skarpengland.

Gjøgnum kommununa rennur ein á, sum kallast Otra.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: vennesla.kommune.no
 Vennesla, snl.no

Kommunur í Agder


Bruno Lage

Bruno Miguel Silva do Nascimento, betur kendur undir navninum Bruno Lage (føddur 12. mai 1976 í Setúbal) er portugisiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.

Frá 2019 til 2020 var hann høvuðsvenjari hjá portugisiska liðinum Benfica í Lissabon. Síðan juni 2021 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Wolverhampton Wanderers.

Slóðir úteftir
 Bruno Lage, transfermarkt.com

Keldur

Portugisiskir fótbóltsvenjarar
Portugisar
Føðingar í 1976


Britta Schall Holberg

Britta Caroc Schall Holberg (fødd 25. juli 1941 í Glumsø, deyð 23. februar 2022) var ein danskur politikari, sum var limur í mið-høgrasinnaða flokkinum Venstre.

Í tíðarskeidinum frá 1982 til 1987 var hon Innanríkismálaráðharri (1982-86) og landbúnaðarmálaráðharri (1986-87) í stjórnini Poul Schlüter I og hon umboðaði flokkin á Fólkatinginum frá 1984 til 1988 og frá 2005 til 2011.

Slóðir úteftir
 Godsejer og tidligere minister Britta Schall Holberg er død, 80 år gammel: Hun var engageret lige til det sidste, fyens.dk, 24. februar 2022
 Britta Schall Holberg (V), ft.dk
 Britta Schall Holberg, kvinfo.dk

Keldutilfar

Danskir politikarar
Fólkatingslimir
Politikarar úr Venstre (Danmark)
Føðingar í 1941
Andlát í 2022


Kríggið í Ukraina

Tíðliga um morgunin tann 24. februar 2022 gjørdi Russland innrás í Ukraina. Í flest øllum londum verður russiska innrásin í eystara parti av Ukraina fordømd. Kríggið í Ukraina hevur við sær, at fólk í milliónatalið flýggja til Evropa. Russland krevur váttan fyri, at londini, sum fyrr vóru partar av Sovjetsamveldinum, ongantíð gerast limir í NATO. Eisini krevur Russland at NATO-herdeildir verða tiknar út londunum í Eysturevropa, sum hava mark við Russland. Eitt annað russiskt krav er, at Vesturheimurin gevst at dubba ukrainska herin við vápnum.

Í 2014 var eisini kríggj millum Russland og Ukraina. Russland tók valdið á ukrainsku hálvoynni Krim eftir ein russiskt stuðlaðan uppreistur. Eisini fingu russiskt vinarligar uppreistrardeildir tamarhald á støðuni í ukrainsku landspørtunum Luhansk og Donetsk. Síðan hevur støðan millum Russland og Ukraina verið sera spent. Kreppan tók seg upp aftur i novembur 2021, tá ið Russland flutti umleið 100.000 herfólk til ukrainska markið, og óttin fyri russiskari innrás í Ukraina vaks munandi.

Verandi kreppa millum Ukraina og Russland tók seg spakuliga upp á vári 2021. Um mánaðarskiftið mars-apríl 2021 hevði Russland stórar herdeildir við markið til Ukraina. NATO og londini vestanfyri, sum stuðla Ukraina, mótmæltu harðliga atferðini hjá Russlandi.

Ukraina
Russland
Kríggj


William Hurt

William McChord Hurt (føddur 20. mars 1950 í Washington, deyður 13. mars 2022 í Portland, Oregon)
var ein amerikanskur sjónleikari. Í 1985 vann hann eina Oscar-virðisløn fyri besta mannliga sjónleikara í einum høvuðsleikluti ("Kiss of the Spider Woman").

Leiklutir (úrval)

Í filmum

Ávísingar úteftir
 William Hurt, imdb (á enskum)

Keldur

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1950
Andlát í 2022


Giovanni Boccaccio

Giovanni Boccaccio (føddur 16. juni 1313 í Certaldo ella í Florens, deyður 21. desember 1375 í Certaldo)
var ein italskur rithøvundur og skald, best kendur fyri at hava skrivað gitna verkið Dekameron (Decamerone á Italskum).
Millum annað skrivaði Boccaccio eisini eina livandi og hugtakandi ævisøgu um Dante Alighieri.

Dekameron
Verkið Dekameron er sett saman av hundrað frásagnum, ið eru knýttar saman av einari rammusøgu.
Frásøgurnar eru knýttar soleiðis saman:
Tíggju ungir florentinar, sjey kvinnur og triggir menn,
eru ‐ meðan svartideyði herjar í Florens 1348 ‐
flýdd út á bygd, og til at stýtta sær um stundir og fyri ikki at missa mótið,
gera tey av tíggju kvøld á rað at siga tíggju søgur hvør.
Hvønn dag kjósa tey sær sínámillum háborin fólk, sum gera av dagsins frásøguevni.

Keldur

Italskir rithøvundar
Føðingar í 14. øld
Andlát í 14. øld


Cremona

Cremona er ein býur í Norðuritalia, sum er høvuðsbýurin í Cremona landslutinum í Lombardia.
Býurin liggur 60 kilometrar í ein landsynning av Milano og har búgva fleiri enn 71 túsund fólk.

Kend fólk
 Claudio Monteverdi, tónasmiður, strúkari, sangari og prestur (1567-1643)
 Antonio Stradivari, ljóðførissmiður (1644-1737)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: comune.cremona.it
Cremona, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Italia

Býir og bygdir í Italia
Lombardia


Brownsville

Brownsville er ein býur í amerikanska deilstatinum Texas. Býurin liggur í sunnara parti av Texas og er sunnasti býur í lutstatinum. Í 2019 búðu fleiri enn 182 túsund fólk í býnum.

Brownsville er í Rio Grande dalinum, norðarumegin Rio Grande ánna, á markinum til Meksiko.
Sunnarumegin ánna er meksikanska býurin Matamoros.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1848. Nú á døgum er meginparturin av fólkinum í býnum av meksikanskum uppruna og tí eru nógv fólk har sum tosa spanskt sínámillum.

Kend fólk
 Kris Kristofferson, sangari, sangskrivari  og sjónleikari (* 1936)

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: brownsvilletx.gov
Brownsville (Texas), wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Texas
Býir í Texas


Toy Story

Toy Story er ein amerikanskur teknifilmur frá 1995. Hann er fyrsti animeraði teldugjørdur langfilmur gjørdur í Amerika, og fyrsti filmur framleiddur av Pixar Animation Studios.

Leikarar
 Tom Hanks sum Woody
 Tim Allen sum Buzz Lightyear
 Don Rickles sum Mr. Potato Head
 Jim Varney sum Slinky Dog
 Wallace Shawn sum Rex
 John Ratzenberger sum Hamm
 Annie Potts sum Bo Peep
 John Morris sum Andy Davis
 Erik von Detten sum Sid Phillips
 Laurie Metcalf sum Mrs. Davis
 R. Lee Ermey sum Sergeant
 Sarah Freeman sum Hannah Phillips

Keldur

Slóðir úteftir

Amerikanskir animatiónsfilmar
Pixar animatiónsfilmar


Carl Gustaf Mannerheim

Carl Gustaf Emil Mannerheim (føddur 4. juni 1867 á Villnäs slottinum í Askainen (Villnäs) í stórfúrstadømi Finnlandi, deyður 27. januar 1951 í Lausanne í Sveis) var finskur heryvirmaður, rannsóknarfari og politikari, sum seinni gjørdist hermarskálkur, ríkisstjóri og forseti. Hann var ríkisstjóri Finnlands í sjey mánaðir í 1919 og sjeyndi forsetin í Finnlandi frá 1944 til 1946.

Ávísingar úteftir
Mannerheim, Gustaf, uppslagsverket.fi (á svenskum)
Carl Gustaf Emil Mannerheim, britannica.com (á enskum)
 Marskalken av Finland, uppslagsverket.fi (á svenskum)

Keldutilfar

Finskir politikarar
Føðingar í 1867
Andlát í 1951


Lausanne

Lausanne (italskt og retoromanskt: Losanna)
er ein býur í Sveis
ið liggur í vestara parti av landinum.

Lausanne liggur fram við Genevevatni og var í 2015 tann 5. størsti býur í Sveis.
Í 2020 búðu har 140 202 fólk.
Býurin er høvuðsstaður í fylkinum Vaud.

Ávísingar úteftir
Almenn heimasíða: lausanne.ch (á fronskum)
Søga: Lausanne (Gemeinde), hls-dhs-dss.ch (á týskum)

Keldur

Býir í Sveis


Frederik Willem de Klerk

Frederik Willem de Klerk ella F. W. de Klerk (føddur 18. mars 1936 í Johannesburg, Suðurafrika, deyður 11. november 2021 í Høvdastaði) var sjeyndi forseti í Suðurafrika og tann seinasti forsetin í apartheid-tíðini.
Hann var forseti frá september 1989 til mai 1994, tá Nelson Mandela tók við sum forseti.

Í 1993 fekk F. W. de Klerk, saman við Nelson Mandela, friðarheiðursløn Nobels fyri, sum tað verður sagt, friðarliga av hava endað apartheid-stýrið, og fyri at hava lagt grundarlagið fyri einum nýggjum fólkaræðiligum Suðurafrika.

Ávísingar úteftir
 Frederik Willem de Klerk, Nobelprize.org
 The Nobel Peace Prize 1993, Nobelprize.org

Statsleiðarar
Nobelprísvinnarar
Suðurafrikanarar
Føðingar í 1936
Andlát í 2021


Pietermaritzburg

Pietermaritzburg er býur í Suðurafrika. Eisini nevndur Maritzburg ella PMB, er býurin bæði høvuðsstaður og næststørsti býur í landslutinum KwaZulu-Natal.

Pietermaritzburg varð grundlagdur í 1838. Í dag búgva har fleiri enn 600 túsund fólk.

Hygg eisini at
 Suðurafrika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða; msunduzi.gov.za

Býir í Suðurafrika


Bloemfontein

Bloemfontein er býur í Suðurafrika. Á sesotho eitur hann Mangaung.

Býurin er bæði høvuðsstaður í landslutinum Free State og ein av teimum trimum høvuðsbýnum í landinum. Í Suðurafrika eru tríggir høvuðsstaðir: Ríkisfyrisitingin er í Pretoria, tingið í Høvdastaði og dómstólarnir í Bloemfontein.

Bloemfontein varð grundlagdur í 1846. Í 2018 búðu har fleiri enn 550 túsund fólk.

Kend fólk
 J. R. R. Tolkien, enskur rithøvundur (1892-1973).

Hygg eisini at
 Suðurafrika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða; bloemfontein.co.za

Býir í Suðurafrika


Pretoria

Pretoria er ein býur í Suðurafrika. Síðan desember 2000 er hann partur av Tshwane stórbýarøkinum (City of Tshwane Metropolitan Municipality).
Býurin liggur í landslutinum Gauteng, uml. 55 kilometrar norðan fyri Johannesburg.

Pretoria er ein av teimum trimum høvuðsbýnum í landinum. Í Suðurafrika eru tríggir høvuðsstaðir:
Ríkisfyrisitingin er í Pretoria, tingið í Høvdastaði og dómstólarnir í Bloemfontein.

Søga
Pretoria varð grundlagdur í 1855. Í 2011 búðu har fleiri enn 741 túsund fólk.

Kend fólk
 Paul Kruger, politikari (1825-1904)
 Elon Musk, vinnulívsmaður (*1971)

Hygg eisini at
 Suðurafrika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða; www.tshwane.gov.za
Pretoria, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur

Býir í Suðurafrika


North West

North West (setswana: Bokone Bophirima, afrikaans: Noord-wes, sesotho: Leboa-Bodikela) er ein landslutur í Suðurafrika.

Í vestri hevur North West mark við Northern Cape, í norðri við Botsvana, í ein landnyrðing við Limpopo, í eystri við Gauteng og í suðri mark við Free State.

Mahikeng er høvuðsstaður í landslutinum og størstu býir eru Klerksdorp, Rustenburg og Mahikeng. 70.4% av fólkunum tosa tswana, 9.0% afrikaans og 5.8% sesotho.

Landsluturin varð stovnaður í 1994. Partar av táverandi landslutunum Cape og  Transvaal vórðu samanlagdir til tann nýggja landslutin North West.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.nwpg.gov.za
 Ferðavinna: tourismnorthwest.co.za
 North West Province, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Landslutir í Suðurafrika


Free State

Free State (sesotho: freistata, afrikaans: Vrystaat, xhosa: iFreyistata, setswana: Foreistata, zulu: iFuleyisitata) er ein landslutur í Suðurafrika.

Í norðri hevur Free State mark við North West og Gauteng, í ein landnyrðing við Mpumalanga, í eystri við KwaZulu-Natal, í ein landsynning við Lesotho, í suðri við Eastern Cape og í vestri við Northern Cape.

Bloemfontein er høvuðsstaður í landslutinum og størstu býir eru Bloemfontein, Welkom og Kroonstad. 64,2 % av fólkunum tosa sesotho, 12,7 % afrikaans, 7,5% xhosa, 5,2 % tswana, 4,4 % zulu og 2,9 % enskt.

Landsluturin varð stovnaður í 1994. Táverandi landsluturin Orange Free State, heimlandið QwaQwa og partar av heimlandinum Boputhatswana vórðu samanlagdir til tann núverandi landslutin sum í juni 1995 fekk tað navnið Free State.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.freestateonline.fs.gov.za (á enskum)
 Ferðavinna: www.freestatetourism.org (á enskum)
 Free State, snl.no (á norskum)
 Free State, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Landslutir í Suðurafrika


Netflix

Netflix er ein amerikonsk fyritøka við høvuðssæti í Los Gatos í Kalifornia.

Fyritøkan ið var stovnað av Reed Hastings og Marc Randolph tann 29. august 1997, selur talgildar tænastur á netinum.
Netflix bjóðar kundum sínum eina tænastu har brúkarar kunnu stroyma sjónvarp ella filmar.

Netflix er ein stroymingartænasta, sum eisini hevur kundar í Føroyum.

Slóðir úteftir

Keldutilfar

Amerikanskar fyritøkur


Jomo Kenyatta

Jomo Kenyatta (upprunaliga Kamau Ngengi, seinni Johnstone Kamau) (føddur 20. oktober í 1890-árunum, deyður 22. august 1978)
var kenjanskur frælsisstríðsmaður og politikari.

Kenyatta var fyrsti forsætisráðharri (1963-1964) og fyrsti forseti (1964-1978) í Kenja, eftir at hann leiddi landið til sjálvstýri frá Stórabretlandi í 1963.

Ávísingar úteftir
 Alistair Boddy-Evans: The Legacy of Jomo Kenyatta, the First President of Kenya, thoughtco.com (á enskum)

Politikarar
Statsleiðarar
Forsetar
Kenja
Føðingar í 1890-árunum
Andlát í 1978


Eastern Cape

Eastern Cape (xhosa: iMpuma-Koloni, afrikaans: Oos-Kaap)
er ein landslutur í Suðurafrika.

Eastern Cape hevur mark við Northern Cape í ein útnyrðing, mark í norðri við Free State og Lesotho, í ein landnyrðing við KwaZulu-Natal, í ein landsynning og í suðri við Kyrrahav og í vestri við Western Cape.

Bhisho er høvuðsstaður í landslutinum og størsti býurin er Port Elizabeth (í 2021 bleiv almenna heitið á býnum tó broytt til Gqeberha).
Aðrir stórir býir eru East London og Mthatha.

78,8 % av fólkunum tosa xhosa, 10,6 % afrikaans, 5,6 % enskt og 2,5% sesotho.

Landsluturin varð stovnaður í 1994. Eystari parturin av táverandi landslutinum Cape Province og heimlondini Transkei og Ciskei vórðu samanløgd til tann núverandi landslutin sum fekk navnið Eastern Cape.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.ecprov.gov.za (á enskum)
 Eastern Cape, snl.no (á norskum)
 Eastern Cape, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Landslutir í Suðurafrika


Xenon

Xenon ella Senon er eitt frumevni, ið er nummar 54 í skeiðbundnu skipaninini og hoyrir til bólkin óvirkin gass.

Frumevni


Bor (frumevni)

Bor er eitt frumevni, ið er nummar 5 í skeiðbundnu skipaninini.

Frumevni


Ian McShane

Ian David McShane (* 29. september, 1942 í Blackburn, Lancashire, Onglandi) er ein bretskur sjónleikari.

Bretar
Enskir sjónleikarar
Føðingar í 1942


Mapucheskt mál

Mapucheskt ella mapudungun, Mapucheskt er tað málið, ið flest fólk tosa í Kili.

Kelduávísingar

Mál í Amerika


Mapuchefólkið

Mapuchefólkið vóru fyrstu fólk í Amerika, sum gjørdu eina framkomna myndskrift.

Átrúnaður

Hygg eisini at

Uppruna amerikanarar


Jens Hendrik Djurhuus

Jens Hendrik Djurhuus (føddur 18. mars 1799 í Kollafirði, deyður 12. februar 1892)
var føroyskur yrkjari, bóndi og politikari. Hann var sonur Jens Christian Djurhuus (1773–1853) og Jóhonnu Mariu Jensdóttir úr Kollafirði.

Jens Hendrik Djurhuus var giftur við Onnu Elisabeth Friderikku Olesdatter. Tey búðu við Sjógv í Kollafirði.
Eins og faðirin yrkti hann kvæði burtur úr  gomlum søgum.
Sum politikari varð hann valdur í Løgtingið fyri Norðurstreymoy frá 1852 til 1855.

Útgivið
 Gudbrands kvæði
 Gøtuskeggjar

Keldutilfar
 Jens Hendrik Djurhuus (1799-1892), snar.fo
 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, Ævisøgur, s. 273 (PDF-Download)

Djurhuus, Jens Hendrik
Løgtingslimir
Djurhuus, Jens Hendrik
Føðingar í 1799
Andlát í 1892


Pierce Brosnan

Pierce Brendan Brosnan (føddur 16. mai 1953 í Drogheda í Leinster)
er írsk/amerikanskur sjónleikari og filmsframleiðari.

Hann er best kendur fyri sín leiklut sum tann bretski agenturin James Bond.
Pierce Brosnan hevur verið við í fýra Bond filmum: GoldenEye (1995), Tomorrow Never Dies (1997), The World Is Not Enough (1999) og Die Another Day (2002).

Í 2003 bleiv hann upptikin í Order of the British Empire og afturat hesum fekk hann eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame

Hygg eisini at
 Roger Moore
 Sean Connery

Slóðir úteftir
Heimasíða: piercebrosnan.com
Pierce Brosnan, imdb.com

Keldur

Írskir sjónleikarar
Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1953


KwaZulu-Natal

KwaZulu-Natal (zulu: iKwaZulu-Natali, xhosa: KwaZulu-Natala, afrikaans: KwaZoeloe-Natal)
er ein landslutur í Suðurafrika.

KwaZulu-Natal hevur mark í norðri við Mpumalanga, Eswatini (fyrrverandi Svasiland) og Mosambik, við Kyrrahav í eystri og í ein landsynning, við Eastern Cape í ein útsynning og mark við Lesotho og Free State í vestri.

Pietermaritzburg er høvuðsstaður í landslutinum og størsti býurin er Durban sum í 1999 gjørdist partur av stórbýarøkinum Ethekwini Metropolitan Municipality.
Aðrir býir eru Newcastle, Ladysmith, Richards Bay, KwaDukuza (Stanger), Kokstad, Port Shepstone og Vryheid.

77,8 % av fólkunum tosa zulu,
13,2 % enskt
3,4% xhosa,
og 1,6 % afrikaans.

Landsluturin varð stovnaður í 1994.
Táverandi landsluturin Natal Province og heimlandið KwaZulu  vórðu samanløgd til tann núverandi landslutin sum fekk navnið KwaZulu-Natal.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.kznonline.gov.za (á enskum)
 KwaZulu-Natal, snl.no (á norskum)
 KwaZulu-Natal, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Landslutir í Suðurafrika


Gauteng

Gauteng (zulu: eGoli, enskt: Gauteng, afrikaans: Gauteng, sesotho: Gauteng, setswana: Gauteng, xhosa: iRhawuti) er ein landslutur í Suðurafrika.

Í norðri hevur Gauteng mark við Limpopo, í eystri við Mpumalanga, í suðri við Free State og í vestri við North West.

Johannesburg er høvuðsstaður og størsti býurin í landslutinum. Aðrir kendir býir eru Pretoria, Boksburg, Benoni, Springs, Krugersdorp, Vanderbijlpark og Vereeniging.

19,8 % av fólkunum tosa zulu, 13,3 % enskt, 12,4 % afrikaans, 11,6 % suðursotho, 10,6 % norðursotho, 9,1 % tswana, 6,6% xhosa, og 6,6% tsonga.

Landsluturin varð stovnaður í 1994. Ein partur av táverandi landslutinum Transvaal og smáir partar av heimlandinum Boputhatswana vórðu samanlagdir til landslutin Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging (PWV) sum í 1995 fekk tað navnið Gauteng. Gauteng er tann minsta av teimum níggju landslutinum í Suðurafrika. Hóast tað býr ein fjórðingur av øllum fólkinum í Suðurafrika í hesum landslutinum.

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: www.gauteng.gov.za (á enskum)
 Ferðavinna: gauteng.net (á enskum)
 Gauteng, snl.no (á norskum)
 Gauteng, wikivoyage.org (á enskum)

Keldutilfar

Landslutir í Suðurafrika


Radiohead

Radiohead er ein enskur tónleikabólkur úr Abingdon, Oxfordshire. Bólkurin var stovnaður í 1985 av Thom Yorke (sang, gittar, og klaver), Jonny Greenwood (gittar, og klaver), Colin Greenwood (bass), Ed O'Brien (gittar, backrunds sangari) og Phil Selway (trummur), ið allir enn eru við í bólkinum. Teir hava givið nýggju studiealbum út.

Manning

 Thom Yorke — sang, gittar, klaver
 Jonny Greenwood — gittar, klaver
 Colin Greenwood — bass
 Ed O'Brien — gittar, backrunds sangari
 Phil Selway — trummur

Tónleikaútgávur

Studiealbum

 Pablo Honey (1993)
 The Bends (1995)
 OK Computer (1997)
 Kid A (2000)
 Amnesiac (2001)
 Hail to the Thief (2003)
 In Rainbows (2007)
 The King of Limbs (2011)
 A Moon Shaped Pool (2016)

Radiohead
Bretskir tónleikabólkar
Enskir tónleikabólkar
Rokktónleikabólkar


OK Computer

OK Computer er tann triða fløgan hjá enska tónleikabólkinum Radiohead, ið kom út í 1997.

Sanglisti
Thom Yorke, Jonny Greenwood, Colin Greenwood, Ed O'Brien, og Phil Selway hava skriva allir sangirnir.

 "Airbag" – 4:44
 "Paranoid Android" – 6:26
 "Subterranean Homesick Alien" – 4:28
 "Exit Music (For a Film)" – 4:28
 "Let Down" – 4:59
 "Karma Police" – 4:25
 "Fitter Happier" – 1:58
 "Electioneering" – 3:50
 "Climbing Up the Walls" – 4:44
 "No Surprises" – 3:51
 "Lucky" – 4:21
 "The Tourist" – 5:27

Radiohead
Tónleikaútgávur
1997


Kid A

Kid A er tann fjóra fløgan hjá enska tónleikabólkinum Radiohead, ið kom út í 2000.

Sanglisti
Thom Yorke, Jonny Greenwood, Colin Greenwood, Ed O'Brien, og Phil Selway hava skriva allir sangirnir. Paul Lansky og Arthur Kreiger hava hjálpt við "Idioteque".

 "Everything in Its Right Place" – 4:11
 "Kid A" – 4:44
 "The National Anthem" – 5:51
 "How to Disappear Completely" – 5:56
 "Treefingers" – 3:42
 "Optimistic" – 5:15
 "In Limbo" – 3:31
 "Idioteque;– 5:09
 "Morning Bell" – 4:35
 "Motion Picture Soundtrack" – 7:01

Radiohead
Tónleikaútgávur
2000


Mikkjal Hansen

Mikkjal Hansen (8. februar 1982 – 29. septembur 2021) var ein føroyskur rokksangari og tónleikari. Hann var forsangari í tungmálms bólkunum Krit, SIC, Massdistraction, AMOKK, og Iron Lungs.

Hansen andaðist tann 29. september 2021.

Tónleikaútgávur

SIC
Pandemonium (2007)
Fighters They Bleed (2010)

Massdistraction
Follow the Rats (2012)

AMOKK
All Outta Fucks! (2017)

Iron Lungs
In Torment Triumphant (2022)

Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir tónleikarar
Føðingar í 1982
Andlát í 2021
Føroysk tónaskøld


Iron Lungs

Iron Lungs er ein føroyskur tungmámlsbólkur, ið var stovnaður í 2013.

Limir

Verandi limir
Heini Djurhuus — bass (2013–nú)
Benjamin Joensen – gittar (2013—nú)
Martin Neslíð – gittar (2013–nú)
Jógvan Johannessen – trummur (2013–nú)

Fyrrverandi limir
Fríði Djurhuus – sang (2013–2019)
Mikkjal Hansen – sang (2019–2021)

Tónleikaútgávur

Fløgur
In Torment Triumphant (2022)

Stakløg
Andromedan (2017)
I Have No Mouth and I Must Scream (2019)

Føroyskir tónleikabólkar
Metaltónleikabólkar


Suni F. Jacobsen

Suni Frederik Jacobsen (føddur 15. august 1930 í Norðragøtu) er ein føroyskur yrkari og listamaður.

Ávísingar úteftir
 Suni F. Jacobsen, composers.fo (á enskum)

Keldur

Føðingar í 1930
Gøtufólk
Føroyskir yrkjarar
Føroysk listafólk


Opeth

Opeth er ein svenskur tungmálms bólkur úr Stokkhólm. Bólkurin bleiv stovnaður í 1990 av David Isberg og Mikael Åkerfeldt.

Útgávur

Studiealbum
 Orchid (1995)
 Morningrise (1996)
 My Arms, Your Hearse (1998)
 Still Life (1999)
 Blackwater Park (2001)
 Deliverance (2002)
 Damnation (2003)
 Ghost Reveries (2005)
 Watershed (2008)
 Heritage (2011)
 Pale Communion (2014)
 Sorceress (2016)
 In Cauda Venenum (2019)

Svenskir tónleikabólkar
Metaltónleikabólkar


Vangelis

Evánghelos Odysséas Papathanassíou (grikskt: Ευάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου; føddur 29. mars 1943 í Volos í Grikkalandi, deyður 17. mai 2022 í París),
best kendur undir listafólkanavninum Vangelis (grikskt: Βαγγέλης), var grikskur tónleikari og tónasmiður.
Saman við Demis Roussos og Loukas Sideras stovnaði hann í 1968 tónleikabólkin Aphrodite's Child.

Í 1970-árunum var Vangelis ein av undangongumonnunum innan elektroniskan tónleik,
Aðrir slóðbrótarar í hesum tónleikasjangruni vóru m.a. Jean Michel Jarre og Mike Oldfield.

Eisini hevur Vangelis skrivað filmstónleik, har "Chariots of Fire" (upprunaliga "Titles") og "Conquest of Paradise" gjørdust eyðkennisløg hansara.
Hann fekk eina Oscar-virðisløn fyri besta tónleik fyri tónleikin til filmin "Chariots of Fire" og hann skrivaði tónleik til kendar filmar so sum "Blade Runner" og "1492: Conquest of Paradise".

Slóðir úteftir
Vangelis, imdb.com
 vangeliscollector.com (á enskum)

Keldutilfar

Grikskir tónleikarar
Tónaskøld
Føðingar í 1943
Andlát í 2022


Frederik Olsen

Frederik Siverd Amaliel Sofus Olsen (føddur 22. juli 1917 í Rituvík, deyður 17. juni 2001) var føroyskur skipari, reiðari og politikari (Sj.).

Hann var kommunustýrislimur í Runavík í átta ár og borgarstjóri í sjey ár. Hann stillaði fyrstu ferð upp til løgtingsvalið í 1970, sum valevni fyri Sjálvstýrisflokkin í Eysturoy. Hann varð valdur á Løgting í 1980–1984. Frederik Olsen var upp á tal sum landstýrismaður í fiskivinnumálum eftir løgtingsvalið í 1984, men tann sessin fekk Lasse Klein. Orsøkin til at Frederik ikki fekk sessin var at hann hevði skuld til tað almenna. Hann valdi tá at fara úr Sjálvstýrisflokkinum, men til løgtingsvalið í 1988 var hann aftur uppstillaður fyri flokkin.

Frederik var sonur Elias Frederik Olsen úr Rituvík og Elkin Davidsen av Nesi og vóru tey tíggju systkin. Hann búði meginpartin av lívinum í Rituvík. Hann var giftur tríggjar ferðir og fekk tvey børn. Saman við triðju konuni flutti hann til Vágs.

Keldutilfar

 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 329 (PDF-Download)

Føroyskir politikarar
Føroyskir skiparar
Politikarar úr Sjálvstýrisflokkinum
Løgtingslimir
Føðingar í 1917
Andlát í 2001


Litla hafmeyjan

Litla hafmeyjan er bygt á klassiska ævintýri hjá H.C. Andersen.

Ævintýr


CentraleSupélec

CentraleSupélec er ein lærdur háskúli í Paris, Frakland, sum varð settur á stovn í 2015.

Sí eisini
 Gustave Eiffel

Keldur

Lærdir háskúlar í Frakland


Gotiskt mál

Gotiskt (*gutisko razda, *𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺𐍉𐍂𐌰𐌶𐌳𐌰) er eitt útdeytt mál, sum hoyrir til eysturgermansku greinina av germansku málunum.

Í fólkaflytingatíðini varð málið talað av gotiskum ættflokkum í ymsum pørtum í Evropa. Gotiska málið varð talað á Krim-hálvoynni fram til seinnapartin av 18. øld.

Málið varð skrivað við gotiska stavraðnum, ment av biskupinum Ulfilas til týðing hansara av Bíbliuni í 4. øld.
Stavraðið er bygt á forngrikska stavraði.

Dømi

Ávísingar úteftir
Gothic Online, utexas.edu (á enskum)

Gotiskt mál
Mál í Evropa


Meshuggah

Meshuggah er ein svenskur tungmálmsbólkur, ið var stovnaður í Umeå í 1987. Bólkurin hevur fimm limir, Jens Kidman (sang), Fredrik Thordendal (gittar), Tomas Haake (trummur), ið kom í bólkin í 1989, Mårten Hagström (gittar), ið kom í bólkin í 1993, og Dick Lövgren (bass), ið kom í bólkin í 2004.

Manning
Manning
 Jens Kidman – sang (síðan 1987), gittar (1987–1993)
 Fredrik Thordendal – gittar (síðan 1987)
 Tomas Haake – trummur (síðan 1989)
 Mårten Hagström – gittar (síðan 1993), bass (2001–2004)
 Dick Lövgren – bass (síðan 2004)

Fyrrverandi Manning
 Niklas Lundgren – trummur (1987–1989)
 Peter Nordin – bass (1987–1995)
 Gustaf Hielm – bass (1995–2001)

Útgávur

 1991 – Contradictions Collapse
 1995 – Destroy Erase Improve
 1998 – Chaosphere
 2002 – Nothing
 2005 – Catch Thirtythree
 2008 – obZen
 2012 – Koloss
 2016 – The Violent Sleep of Reason
 2022 – Immutable

Slóðir

Svenskir tónleikabólkar
Metaltónleikabólkar


Uffe Ellemann-Jensen

Uffe Ellemann-Jensen (føddur 1. november 1941 í Haarby á Fyn, deyður 18. juni 2022) var ein danskur politikari, ið var limur í mið-høgrasinnaða flokkinum Venstre. Hann sat i fólkatinginum frá 1977 til 2001.

Hann var formaður fyri Vinstra árini 1984–1998 og í tíðarskeidinum frá 1982 til 1993 var hann uttanríkisráðharri í stjórnunum hjá Poul Schlüter (I, II, III og IV).

Slóðir úteftir
 Uffe Ellemann-Jensen (V), ft.dk
 Uffe Ellemann-Jensen, biografiskleksikon.lex.dk
 Ein statsmaður er deyður, vp.fo, 19. juni 2022
 Fyrrverandi danskur uttanríkismálaráðharri deyður, portal.fo, 19. juni 2022

Keldutilfar

Danskir politikarar
Fólkatingslimir
Politikarar úr Venstre (Danmark)
Føðingar í 1941
Andlát í 2022


Amy Coney Barrett

Amy Vivian Coney Barrett (fødd Amy Vivian Coney 28. januar 1972 í New Orleans  í Louisiana) er amerikanskur kvinnuligur løgfrøðingur sum síðan 27. oktober 2020 hevur verið dómari í amerikanska hægstarættinum. Hon varð útnevnd av Donaldi Trump forseta.

Ávísingar úteftir
Amy Coney Barrett, fjc.gov (á enskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1972
Amerikanarar


Gerhard Schröder

Gerhard Fritz Kurt Schröder (føddur 7. apríl 1944 í Mossenberg í frístatinum og fyrrverandi fúrstadøminum Lippe; nú í Nordrhein-Westfalen) er týskur løgfrøðingur og politikari. Hann hevur verið týskur kanslari frá 1998 til 2005.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: gerhard-schroeder.de
 Stutt ævisøga: Gerhard Schröder, bundestag.de (á týskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1944
Týskir politikarar


Daniel Gabriel Fahrenheit

Daniel Gabriel Fahrenheit (føddur 24. mai 1686 í Danzig, deyður 16. september 1736 í Haag )
var alisfrøðingur, glasblásari og tólsmiður av týskari ætt. Hann búði meginpartin av lívi sínum í Niðurlondum.

Fahrenheit gjørdi ein stiga fyrst í 1700-talinum. Eftir hesum stiganum frystir vatn við 32 stig og kókar við 212 stig.
Fahrenheitstigin verður enn brúktur í nøkrum fáum londum.

Í 1714 legði hann fram fyrsta hitamátara við stiga, sum gjørdi tað nógv lættari at bera hita saman.
Fyri at vísa stig, brúkti hann kyksilvur.

Ávísingar úteftir
Stutt ævisøga: Evolution of the Thermometer, 1592-1743: Daniel Gabriel Fahrenheit, archive.org (á enskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1686
Andlát í 1736
Týskarar


Sofie Carsten Nielsen

Sofie Carsten Nielsen (føddur 24. mai 1975 í Birkerød) er ein danskur politikari (RV). Frá februar 2014 til 28. juni 2015 hevur hon verið Danmarks ráðharri fyri gransking og hægri útbúgving. Í oktober mánaði 2020 gjørdist hon politiskur leiðari av Radikala vinstraflokkinum.

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.sofiecarstennielsen.dk
 Sofie Carsten Nielsen, kvinfo.dk(á donskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1975
Danskir politikarar


Burt Lancaster

Burton Stephen Lancaster (føddur 2. november 1913 í New York City, deyður 20. oktober 1994 í Century City (Los Angeles) í Kalifornia) var ein amerikanskur sjónleikari og filmsframleiðari.

Fýra ferðir varð hann tilnevndur ein Oscar-virðislønina fyri besta mannliga høvuðsleiklutin: "From Here to Eternity," í 1954 , "Elmer Gantry," í 1961, "The Birdman of Alcatraz" í 1964 og "Atlantic City" í 1982. Hann móttók ein Oscar fyri sín leiklut í "Elmer Gantry".

Longu í 1958 fekk hann eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.

Ávísingar úteftir
Burt Lancaster, imdb.com (á enskum)
 Stutt ævisøga: Burt Lancaster, walkoffame.com

Keldutilfar

Føðingar í 1913
Andlát í 1994
Amerikanskir sjónleikarar


James K. Polk

James Knox Polk  (føddur 2. november 1795 í Pineville í North Carolina, deyður 15. juni 1849 í Nashville í Tennessee)
var amerikanskur løgfrøðingur, politikari og statsleiðari.

Polk var limur í Demokratiska flokkinum. Hann var guvernørur í Tennessee í árunum 1839-1841 og ellivti forsetin í USA frá 4. mars 1845 til 4. mars 1849.

Ávísingar úteftir
 Stutt ævisøga: James K. Polk, congress.gov (á enskum)

Keldutilfar

Føðingar í 1795
Andlát í 1849
Amerikanskir politikarar
Forsetar í USA


Froukje Veenstra

Froukje Veenstra (fødd 4. september 2001 í Nieuwkoop) er ein niðurlendsk songkvinna.

Album
 2021 - Licht en donker (EP)
 2022 - Uitzinnig (EP)

Niðurlendskar songkvinnur
Føðingar í 2001