เจ้าของรวมคนหนึ่งสามารถฟ้องร้องให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวมได้หรือไม่?
ใช่ เหตุผล:

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1363 บัญญัติไว้ว่า "เจ้าของรวมคนหนึ่งๆ มีสิทธิเรียกให้แบ่งทรัพย์สินได้ เว้นแต่จะมีนิติกรรมขัดอยู่ หรือถ้าวัตถุที่ประสงค์ที่เป็นเจ้าของรวมกันนั้นมีลักษณะเป็นการถาวร ก็เรียกให้แบ่งไม่ได้" มาตรานี้มอบสิทธิแก่เจ้าของรวม ในการเรียกให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวมได้ โดยไม่ต้องขอความยินยอมจากเจ้าของรวมคนอื่น

อย่างไรก็ตาม สิทธินี้มีข้อยกเว้น ดังนี้
- มีนิติกรรมห้ามแบ่ง: เจ้าของรวมอาจทำนิติกรรมห้ามแบ่งกรรมสิทธิ์รวมได้ แต่ต้องไม่เกิน 10 ปี
- วัตถุมีลักษณะเป็นการถาวร: วัตถุบางประเภท เช่น ทางจำเป็น ทางระบายน้ำ บ่อน้ำ บ่อทราย ไม่สามารถแบ่งแยกได้

หากไม่มีข้อยกเว้น เจ้าของรวมสามารถฟ้องร้องต่อศาลเพื่อขอให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวมได้
ศาลมีอำนาจสั่งให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวม โดยวิธีการดังต่อไปนี้
- แบ่งทรัพย์สิน: ศาลอาจสั่งให้แบ่งทรัพย์สินนั้นเองระหว่างเจ้าของรวม
- ขายทรัพย์สิน: ศาลอาจสั่งให้ขายทรัพย์สินแล้วเอาเงินที่ขายได้แบ่งกัน
- วิธีอื่น: ศาลอาจใช้วิธีอื่นที่เหมาะสม เช่น ประมูลราคาระหว่างเจ้าของรวม

ตัวอย่าง:
- นาย A และ นาง B ซื้อที่ดินร่วมกัน แต่ไม่ได้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์
- นาย A ต้องการขายส่วนของตน แต่ นาง B ไม่ยินยอม
- นาย A ฟ้องร้องต่อศาลเพื่อขอให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์
- ศาลมีคำสั่งให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์ โดยแบ่งที่ดินให้ นาย A และ นาง B คนละครึ่ง

สรุป: 
เจ้าของรวมมีสิทธิฟ้องร้องให้แบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวมได้ ยกเว้นมีข้อยกเว้นตามกฎหมาย

หมายเหตุ: 
ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น
40.กฎหมายทรัพย์สิน-กรรมสิทธิ์-ทรัพย์อิงสิทธิ