ஜம்மு & காஷ்மீர் இந்தியாவின் வடக்குமுனையில் உள்ள மாநிலமாகும். ஜம்மு அதன் கண்ணுக்கினிய நிலவியல் அமைப்புக்கும், பழங்கால கோயில்களுக்கும், இந்து புனித தலங்களுக்கும், அரண்மனைகள், பூங்காக்கள் மற்றும் கோட்டைகள் ஆகியவற்றுக்கு குறிப்பிடத்தக்கதாகும். இந்துக்களின் புனித் தலங்களான <MASK> மற்றும் வைஷ்ணனோ தேவி கோயில்களுக்கு ஒவ்வோர் ஆண்டும் பத்தாயிரத்திற்கும் மேற்பட்ட இந்து பக்தர்கள் வருகைதருகின்றனர். ஜம்முவின் இயற்கையான நிலவமைப்புத் தோற்றமானது, அதனை தெற்காசியாவின் பிரபல சாகச சுற்றுலாத் தலங்களில் ஒன்றாக வைத்துள்ளது. ஜம்முவின் வரலாற்று நினைவுச் சின்னங்கள் ஒரு தனித்த இஸ்லாமிய மற்றும் இந்து கட்டிடக்கலைப் பாணிகளின் கலவையாக உள்ளன.
இந்தியாவில் சுற்றுலாத்துறை
பனவாசி ஜெய்சால்மர் அமர்நாத் கோலார்