"ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ" ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ನಿಕಟ ಶಾರೀರಿಕ ಹಾಗು ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹಜೀವನವೆಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎರಡೂ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಕವಾಗಬಹುದು, ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಐಚ್ಚಿಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಐಚ್ಚಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಲವು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಹಜೀವನದ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿಕಟ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜನವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ (ಚಯಾಪಚಯ ಪಚನಾಂಗ)ಅಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಹವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಜೀವಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಪಾಚಿಯ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಂಗಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಕಾರ್ರೈಜಲ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. 

ಪರಸ್ಪರ ಸಹಜೀವನದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ರಿಟ್ಟೆರಿ ಕಡಲ ಹೂಗಳ ಗ್ರಾಹ್ಯ ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಸೆಲ್ಲರೀಸ್ ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನು. ಪ್ರದೇಶ ರಕ್ಷಕ ಮೀನು ಕಡಲಹೂಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಕಡಲಹೂಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ;ಅಲ್ಲದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡಲ ಹೂವಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ತಂತುಗಳು ಅವುಗಳ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೌನ್ ಮೀನನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಲೋಳೆಯು ಅದನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗ್ರಾಹಕ ತಂತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗೋಬಿ ಮೀನು, ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಯು ಮರಳನ್ನು ಅಗೆದು ಬಿಲ ತೋಡುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿ ಹಾಗು ಗೋಬಿ ಮೀನು ಎರಡೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕುರುಡಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಬಹುದು. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಗೋಬಿ ಮೀನು ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿದಾಗ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿ ಹಾಗು ಗೋಬಿ ಮೀನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಲದೊಳಗೆ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಬಂಧಕ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಸಿಬೋಗ್ಲಿನಿಡ್ ನಾಳ ಜಂತುಗಳು ಹಾಗು ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ತಂಪಾದ ಒಸರು ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ. ಜಂತುವಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ಭಾಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಸಹಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಅಥವಾ ಮೀಥೇನ್ ನನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಪೋಷಿಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಂತುಗಳನ್ನು 1980ರ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಲಪಗೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೀಪದ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಗಳ ಆಳ ಕಡಲಿನ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ತಂಪಾದ ಒಸರು ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹಾಗು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಇರುವೆಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 

ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಭೌತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ
ಸಹಜೀವನ ಹಾಗು ವಿಕಸನ
ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ
ಸಹಜೀವಿತ್ವ