ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಿತು.ಆರಂಭಿಕ ಉನ್ನತ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹೊಂದಿತು. (ಸುಮಾರು 600 AD) ಅದಲ್ಲದೇ ನಂತರದ ಉನ್ನತಿಕರಣದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಉನ್ನತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಬಹುತೇಕ ರಾಜಕೀಯ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮಾಯಾ ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾದ ಸಹಬಾಂಧ್ಯವು ಅದರ ಇಳಿಮುಖ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಜನೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಾಯಾ ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಕಾಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಕೆಲವು ಜನಾಂಗ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ 987 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಟೊಲ್ಟೆಕ್ ಆಳರಸ ಟೊಪಿಲ್ಟಜಿನ್ ಅಕಾಟಲ್ ಕ್ವಿಜಾಲ್ಕೊಟಾ ಎಂಬಾತ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು (ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಯಾ ಮಿತ್ರಕೂಟವೂ ಅವನೊಂದಿಗಿತ್ತು) ನಂತರ ಆತ ಚೆಚೆನಿಟ್ಜಾವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಟುಲಾ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಗಳು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಟೊಲ್ಟೆಕ್ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾದ ಮರು ದಿನಾಂಕ ಗಮನಿಸಿದರೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ)ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾ ಈ ಹಿಂದಿನ/ಅವಧಿಗಿಂತ ಮೊದಲ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಟುಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ನಂತರದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.(ಹೀಗೆ ಅದು ಅಧ್ಯಯನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ.)

ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಮೇಲೇರಿಕೆ, ಉನ್ನತೀಕರಣ
ಕ್ಷೇತ್ರ ವರ್ಣನೆ
ಇಳಿಮುಖ