ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ 29,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವರು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಳೆದ ಹಿಮಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದಲೂ ಮಾನವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ( 12,000 ಹಾಗು 10,000ದ ನಡುವೆ ಬಿಫೋರ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ (BP)). ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಮೆಸೋಲಿಥಿಕ್ (ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ)ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು-ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ವೇಲ್ಸ್ 10,250 BPಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ 7,000 ದಿಂದ 6,000 BPಯವರೆಗೂ ಜನರು ಯೂರೋಪಿನ ಭೂಖಂಡದಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ವರೆಗೂ ನಡೆದು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಂತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರವು ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಉಗಮವಾಯಿತು. 

ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ರೆ'ರ್ ಗ್ವಯೆಲೋಡ್ ನ ಮುಳುಗಡೆ ಹಾಗು ಮಬಿನೋಗಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಡುವಿನ ನದಿಯು ಕಿರಿದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಕಥೆಗಳು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ದೂರದ ಜಾನಪದ ಸ್ಮರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಡು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತಿತ್ತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಜನರು ಐಬೇರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಕೂಡ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. 

ಈ ನವಶಿಲಾಯುಗ ದ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಬೇಟೆ ಹಾಗು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಮ್ಮ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಕ್ಕಲುತನಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು- ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕ್ರಾಂತಿ. ಅವರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಾಗು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಕಾಡನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗು ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಕ್ರಾಮ್ಲೆಕ್(ಲಂಬವಾಗಿ ನೆಟ್ಟ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಟ್ಟವಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳುಳ್ಳ ಸಮಾಧಿ) ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೆನ್ಟ್ರೆ ಇಫಾನ್, ಬ್ರಯನ್ ಸೆಲ್ಲಿ ಡ್ಡು ಹಾಗು ಪಾರ್ಕ್ ಕುಯೆಮ್ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡೆ ಗಳನ್ನು 5500 BP ಹಾಗು 6000 BPಯ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್ ಅಥವಾ ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಫ್ ಗಿಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ 1,000 ದಿಂದ 1,500 ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರು. 

ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಶತಮಾನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ವೇಲ್ಸ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರು ವಲಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಹಾಗು ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗದ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟನ್ ರ ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನವೀನ ವೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಡೆಸೆಆಂಗ್ಲಿ, ಒರ್ಡೋವೈಸೆಸ್, ಕಾರ್ನೋವೀ, ಡೆಮೇತೆ ಹಾಗು ಸಿಲುರೆಸ್ ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಶತಮಾನಗಳ ತನಕ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. 

ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ
ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಉಗಮಗಳು
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ