ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಶುರು ಮಾಡಿದರೋ ಆಗ ಅಪರಿಚಿತ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ವರದಿಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.

1925ರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ಎನ್.ಎ ಟಾಮ್‌ಬಾಜಿ ತಾನು ಜೆಮು ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಣಿ ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ಬರೆದನು. ನಂತರ ಟಾಮ್‌‍ಬಾಜಿ ತಾನು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ದಿಂದ,ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ಬರೆದನು. "ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ,ಬಾಹ್ಯ ಆಕೃತಿಯು ಮಾನವನಂತೆಯೆ,ನೇರ ನಡಿಗೆ,ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹೂವು ಬಿಡುವ ನಿತ್ಯಹಸುರಿನ ಗುಲ್ಮದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ನಿಂತಿಕೊಂಡು ಎಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿಮದ ವಿರುದ್ಧ ಕಪ್ಪಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು,ಮತ್ತು ನನಗನಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಬಟ್ಟೆ ದರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ". ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ,ಟಾಮ್‌ಬಾಜಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಇಳಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಯ ಗುರುತು ನೋಡಿದರು,"ಮಾನವನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು,ಆದರೆ ಕೇವಲ ಆರರಿಂದ ಏಳು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಅಗಲವಿತ್ತುಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ... ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಆ ಗುರುತು ದ್ವಿಪಾದಿಯದೇ"

1950ರಲ್ಲಿ ಯೇತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಆಸಕ್ತಿ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತುತ್ತತುದಿ ತಲುಪಿತ್ತು. 1951ರಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯ ಅಳತೆಯಿಂದ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಅಚ್ಚುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದಿದ್ದ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ತೀವೃ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾದವು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವಾದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವು ಯೇತಿ ಇರುವ ಬಗೆಗಿನ ಉತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷಿಗಳೆಂದರು,ಆವಾಗ ಇತರರು ಕರಗಿದ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಯ ವಿಕಾರಗೊಂಡ ಅಚ್ಚುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್‌ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಹಾಸ್ಯಗಾರ ಎಂದು ಕುಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದನು.

1953ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿ ಮತ್ತು ತೆನ್ಸಿಂಗ್ ನೊರ್ಗೆ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಅಳೆಯುವಾಗ ಉದ್ದವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಕಂಡಿದ್ದಾಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.ನಂತರ ಹಿಲರಿ ಯೇತಿ ವರದಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೇನ್ಸಿಂಗ್‌ರ ಮೊದಲ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಯೇತಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ಕಪಿ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೆನೆ,ಮತ್ತು ಆದಾಗ್ಯೂ ತಾನು ಒಮ್ಮೆಯು ನೋಡಿಲ್ಲ ತನ್ನ ತಂದೆ ಒಂದೊ ಎರಡೊ ಬಾರಿ ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ,ಆದರೆ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯೇತಿ ಇರುವುಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಶಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.1954ರ "ಡೆಲಿ ಮೇಲ್" ಸ್ನೊಮ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಡಿಶನ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳ ಮುಖಂಡ ಜಾನ್ ಏಜೆಂಲೊ ಜಾಕ್ಸನ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಇಂದ ಕಾಂಜನಜುಂಗಾ ವರೆಗೆ ಮೊದಲ ಚಾರಣ ಅವನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಯೇತಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಂಗ್‌ಬೊಚೆ ಗೊಂಪಾದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ. ಜಾಕ್ಸನ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಿಸಿದ,ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಟ್ಟಸವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತಿನ ಅಳತೆಯು ಭೂ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಮೂಲ ಅಳತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 19,1954ರಂದು ಡೈಲಿ ಮೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣದ ತಂಡ ಪಾಂಗ್ಬೊಚೆ ಮಠದಲ್ಲಿ ಯೇತಿಯ ನೆತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಕೂದಲಿನ ಮಾದರಿ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿ ಒಂದು ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಮಂದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣವು ಕಪ್ಪನಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು,ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ನರಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಪುಣರಾದ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ವುಡ್ ಜಾನ್ಸ್ ‌ರವರು ಕೂದಲನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ಕೂದಲನ್ನು ಶುಭ್ರಮಾಡಿ,ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕೀಯವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯು ಕೂದಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿ ಒರಾಂಗುಟಾನಂತಹ ತಿಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂದಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ರವರು ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ನೆತ್ತಿಯ ಕೂದಲಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂದಲಿನ ತುದಿಯು ತಲೆಯಿಂದ ಬೆನ್ನಿನವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಹಣೆಯ ಬುಡದಿಂದ ತಲೆಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೂದಲಿನ ತುದಿ (ಪಾಂಗ್ಬೊಚೆ "ನೆತ್ತಿ"ಯಲ್ಲಿ)ಮುಂದುವರೆಯುವುದಿಲ್ಲ,ಎಂದು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಜಾನ್‌ರವರು ಪಾಂಗ್ಬೊಚೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು,ಕೂದಲು ಕರಡಿ ಅಥವಾ ಮಾನವರೂಪಿ ವಾನರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೂದಲು ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಯ ಭುಜದ ಒರಟಾದ-ಕೂದಲು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಸ್ಲೊವೊಮಿರ್ ರವಿಚ್ಜ್ 1956ರಲ್ಲಿ ಅವರ "ದ ಲಾಂಗ್ ವಾಕ್" ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು,1940ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವರು ಹಿಮಾಲಯ ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎರಡು ದ್ವಿಪಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ದಾರಿ ತಾಸಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು ಎಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾವಿಕ್ಜ್‌ನು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 1957ರ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ತೈಲಗಾರಹೊಂದಿದ್ದ ಸಿರಿವಂತ ಟಾಮ್ ಸ್ಲೀಕ್ ಯೇತಿ ವರದಿಯ ಪರಿಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ನಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಹಣ ನೀಡಿದ. 1959ರಲ್ಲಿ,ಸ್ಲೀಕ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಯೇತಿಯ ಸಗಣಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ;ಸಗಣಿ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲು ಪರೋಪಜೀವಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಆದರೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಜೂಲಾಜಿಸ್ಟ್ ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಹ್ಯುವೆಲ್‌ಮನ್ "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಪರೋಪಜೀವಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಇದು ಅತಿಥಿ ಪ್ರಾಣಿಯು ಅನಾಮಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.1959ರಲ್ಲಿ ನಟ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಯೇತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ದ ಎಂಬ ಗುಮಾನಿಯಿತ್ತು. ಯೇತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಾಂಗ್‌ಬೊಚೆ ಕೈಯನ್ನು ಅವರು ತಂದಿದ್ದ ಲಗೇಜ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕದ್ದು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಕದ್ದು ಸಾಗಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.1960ರಲ್ಲಿ ಹಿಲರಿ ಪರ್ವತ ಏರಲು ಪ್ರಾಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಯೇತಿಯ ದೈಹಿಕ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ. ಅವನು ಕುಮ್‌ಜುಂಗ್ ಮಠದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಯೇತಿಯ ನೆತ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದದ್ದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಸೆರೊ ಆಡಿನಂತಹ ಹಿಮಾಲಯದ ಸಾರಂಗದ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ "ನೆತ್ತಿ", ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈರಾ ಶಕ್ಲೆ ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ನೆತ್ತಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಈ ಕೂದಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಂಗನ ಕೂದಲಿನಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇನಿನಂತಹ ಕೀಟಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಇದು ಕಾಡುಕುರಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. 

1970ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಡಾನ್ ವಿಲ್ಲನ್ಸ್ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಅಳೆಯುವಾಗ ಪ್ರಾಣಿ ಕಂಡ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿಸಿದ. ವಿಲ್ಲನ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ,ಅನ್ವೇಶಕರಾಗಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ,ತಾನು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕೂಗು ಕೇಳಿದೆ ಆಗ ಶೆರ್ಪಾ ಇದು ಯೇತಿಯು ಕರೆಯುವ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ತಿಳಿದ. ಆ ರಾತ್ರಿ, ಅವನ ಶಿಬಿರದ ಸಮೀಪ ಕಪ್ಪು ಆಕಾರ ನಡೆದಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ. ಮರುದಿನ,ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಹೋಲುವ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಗಮನಿಸಿದೆ,ಮತ್ತು ಆ ದಿನ ಸಂಜೆ,ವಾನರನಂತಹ ದ್ವಿಪಾದಿ ಪ್ರಾಣಿ ಶಿಬಿರದ ಸಮೀಪ ಅದು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ.

"ಸ್ನೋ ಮಾಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್" ‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯೇತಿ ವಿಡಂಬನಾ ಮಾನವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪಾರಾನಾರ್ಮಲ್‌ ಬೊರ್ಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್‌‍ನ ಯುಪಿಎನ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 1996ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 6,ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಫಾಕ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ "’ದಿ ವಲ್ಡ್ಸ್ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಹೋಕ್ಸ್‌ಸ್‌’" ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. 

ದೂರದರ್ಶನ
20ನೆಯ ಶತಮಾನ
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ
ಸಾಹಿತ್ಯ