ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುರಾವೆಗಳು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಮಾನವ (ಮಾವೊರಿ) ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡುವಿಕೆಯು AD 1250–1300ರ, ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಜನಸಮೂಹವು ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟಾಗೋ ಹೆಡ್ಸ್‌‌ ಭೂಚಾಚುವಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಕೈ'ನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಕ್ತನ ನಿವೇಶನವು, ಸರಿಸುಮಾರು ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದೇ ಎಂದು ಕಾಲನಿರ್ದೇಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ (ಮೋವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬೇಟೆಗಾರರು) ನಿವೇಶನಗಳು ಈಗಿನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಗಳಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ತದನಂತರ ಜನಸಮೂಹವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ನಡೆದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1650ರ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯ ಪುಕೆ/ಫ್ಯೂಕೆಕುರಾ (ತಯಾರೊವಾ ಭೂಶಿರ)ದಂತಹಾ ಹಲವು ಮಯೋರಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕೋಟೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆವ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತಹಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಕಸನವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ವಿಸ್ತರಿಸತೊಡಗಿತು. ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ (ಒ/ವೊಟೆಪೊಟಿ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಯೊಂದು ಸುಮಾರು 1785ರಷ್ಟು ತಡವಾಗಿಯೇ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದರೂ 1826ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಮಾವೊರಿ ಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಕಹುಯಿ ಟಿಪುವಾ ಎಂಬ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರದ ಟೆ ರಪುವಾಯ್‌‌ ಜನಾಂಗವು ಭಾಗಶಃ ದಂತಕಥೆಯೆಂಬಂತಹಾ ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವ ಜನಾಂಗ. ಮುಂದೆ ಹಾಗೆ ಬಂದವರೆಂದರೆ ವೈತಹಾಗಳು, ಅವರ ನಂತರ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಟಿ ಮಾಮೋಗಳು ಹಾಗೂ ನಂತರ (ಆಧುನಿಕ ಮಾನಕ ಮಾವೊರಿಯಲ್ಲಿ "ಎನ್‌ಗೈ ತಹು" ) 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ತಹು ಜನಾಂಗದವರು ಬಂದರು. ಈ ತರಹದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ 'ಆಕ್ರಮಣಗಳೆಂದು' ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಪಂಡಿತಗಣವು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನೆತ್ತಿದೆ. ಈ ವಲಸೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಲಸೆಗಳಂತಹವೇ ಆದರೆ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ರಕ್ತಪಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದಷ್ಟೇ.

ಜಾನ್‌‌ ಬೌಲ್ಟ್‌ಬೀ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರ 1820ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 'ಕೈಕಾ ಒಟಾರ್ಗೋ' ನೆಲೆಗಳು (ಒಟಾಗೋ ಬಂದರು ಸಮೀಪದ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೆಲೆಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದವು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ.

ಮಾವೊರಿ ವಸಾಹತುಗಳು/ನೆಲೆಸುವಿಕೆ
ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ/ಅಭಿಜಾತ ಮತ್ತು ಜಾಜ್‌ ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳು
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು
ಸಮರಾನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು