ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಂಪರೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನೇತೃತ್ವದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರುಚಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಲಾವಿದರು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬಾಗಿಲಜೆಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅತಿ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಸೌಂದರ್ಯದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ತಯಾರಕರು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಎರಡು ಕಾನರೇಸ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಲಂಕೃತವಾದ ಸಲಾಭಂಜಿಕಾ (ಸ್ತಂಭದ ಬ್ರಾಕೆಟ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು), ಲೇಥ್-ತಿರುಗಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಕಾರೋ ಟಾರಾನಾ (ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಂಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಟೆಲ್). ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರದ ಒಂದು ನಿಕಟವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.

೧೫ ನೇ ಮತ್ತು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಂತೆ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಹೇಗಾದರೂ, ವಿಜಯನಗರ ರಾಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಒಳಗೆ ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿಗಳು ಫಾರ್ ಸೋಪ್ಟೋನ್ ಬಳಕೆ ಬಹಿರಂಗ. ಈ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಬಾವಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿದ ಸೋಪ್ಟೋನ್ನ್ನು ಸಮ್ಮಿತೀಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ-ಹೊಯ್ಸಳ ಅವಧಿಯ ದೇವಾಲಯದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವತೆ ಶಿಲ್ಪ
ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಪ್ರಭಾವ
ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು