ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ನಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಅದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರ ಪ್ರಕಾರ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ವೆನೆಜುಯೆಲ್‌ನ ಬೋಲಿವರಿಯನ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಚಲೋನಿಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.ಇದು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ, ಮತ್ತು ಏಕ ಪಕ್ಷ ಸರಕಾರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಉದಾರತೆಯ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. 

ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ಚಿಂತಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಇತರರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡಿ ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವದಿಲ್ಲ. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಅಪರೂಪದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಂತರಿಕ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಶಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಸರಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧಗಳು ವಿರಳವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಆಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಶಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಟೀಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಂತೆ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ವೇಗವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಧಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರಕಾರಗಳು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಡಿ ತಮ್ಮ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಂತಹ ಪೌರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸರಕಾರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಖಾಸಗಿ (ಬಂಡವಾಳಗಾರ) ವಲಯದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಜಿಯಂತಹ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತವಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟೊ ಪಿನೋಚೆಟ್‌ರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಸುರಕ್ಷತೆ ಒದಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದೇಶಗಳು (ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ) ಅಲ್ಲಿನ ಬಡತನದ ಸೂಚ್ಯಾಂಕವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಯುರ್ಮಾನದಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕ ಪಡೆದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯಾಸಾಸ್ತ್ರ ಆಧಾರಿತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳು ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ತತ್ವ
ಗ್ರೆಕೊ-ರೋಮನ್ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ತತ್ವ