ಭಿನ್ನಜಾತ್ಯಾ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು ಕಾರಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಭಿನ್ನಜಾತಿಯ ವೇಗವರ್ಧಗಳು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ದ್ರಾವಣ ಅಥವಾ ಅನಿಲರೂಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಮಿಶ್ರಣದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊರಹೀರಿಕೆಯು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. (ಲ್ಯಾಂಗ್ಮುಯಿರ್-ಹಿಂಷೆಲ್ವುಡ್, ಎಲೆಯ್-ರಿಡೀಲ್, ಹಾಗು ಮಾರ್ಸ್-ವ್ಯಾನ್ ಕ್ರೆವೆಲೆನ್). ಘನಾಕೃತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವೇಗವರ್ಧಕದ ಕಣದ ಗಾತ್ರವು ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೆ, ಕಣದ ಗುಂಪಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೇಲ್ಮೈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಬೆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬಾಗಗೊಂಡ ಕಬ್ಬಿಣವು ಸಾರಜನಕ ಹಾಗು ಜಲಜನಕದಿಂದ ಅಮೋನಿಯಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅನಿಲ ಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೀರುತ್ತದೆ. ಹೊರಹೀರಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅಣುಗಳ ನಡುವಿರುವ ಬಂಧನಗಳು ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಬಿದ್ದ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹೊಸ ಬಂಧಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾರಜನಕದ ಮೂರು ಬಂಧಕಗಳು ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜಲಜನಕ ಹಾಗು ಸಾರಜನಕದ ಅಣುಗಳು ಅನಿಲದ ಪ್ರಾವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಭಿನ್ನಜಾತಿಯ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು "ವಿಶೇಷವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು" ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದರರ್ಥ ವೇಗವರ್ಧಕವು ದ್ವಿತೀಯಕ ದ್ರವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಚೆದುರಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಈ ಆಧಾರವು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಲು ವೇಗವರ್ಧಕವು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಧಾರ ಹಾಗು ವೇಗವರ್ಧಕವು ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಣ (ಪ್ರದೇಶ)ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆಧಾರಗಳು ಸರಂಧ್ರ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವೆಂದರೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬನ್ ನ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು. ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಟೈಟೆನಿಯಂ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೆಟ್, ಹಾಗು ಬೇರಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಭಿನ್ನಜಾತಿಯ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು
ವಿದ್ಯುತ್ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು
ಮಾದರಿ ವಿಧಾನ