ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸುತ್ತ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು; ಮೇಯಿಸುವ ಹುಲ್ಲು ನೆಲದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಗರಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ರೈತರು ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.

ಮುಂಜಾನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಪೀಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೈನು ಕೃಷಿಕರು, ಅದನ್ನು ಹೇರುಬಂಡಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದರು. 1800ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ಕೈನಿಂದ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಈಶಾನ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೃಹತ್‌‌ ಹೈನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇವು ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಹಲವಾರು ನೂರು ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವಾದರೂ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಓರ್ವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಡಜನ್‌‌ ಹಸುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸುಗಳಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು.

ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಳಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಅವು ಯುಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಪೋಷಣೆಯೂ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಬಹುಪಾಲು ಹೈನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗಳ ನಡುವೆ ದಿನದ ವೇಳೆ ಮೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಈ ವಿಧಾನದ ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಈಗಾಗಲೇ ಸರಿದುಹೋಗಿರುವ ದಿನಗಳೆಡೆಗೆ ಒಂದು ನಸುನೋಟನ್ನು ಬೀರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಇಂಥದೊಂದು ನಿದರ್ಶನವನ್ನು, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ರೆಯೆಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೀಷೋರ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಕೈನಿಂದ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆ
ಹಾಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ
ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಳಚುವಿಕೆ