"ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆ" ಎಂಬ ಪದವು ಸ್ಲ್ಯಾವಿಕ್‌‌ ಭಾಷಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ (ಝೆಕ್‌ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಇದನ್ನು "ಕ್ರೆಮೆನ್‌" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು) ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಜರ್ಮನ್‌ ಪದಗಳಾದ‌ ,ಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು ಪದದ ಮೂಲವನ್ನು "ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದ-ಬಿರುಕುಗಳುಳ್ಳ ಅದಿರು" ಎಂಬರ್ಥದ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಪದ "ಕ್ವೆರ್ಕ್ಲುಫ್ಟರ್ಟ್ಜ್‌‌‌" ‌‌ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಪುರಾಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತವಾಗುವ ಮಾಬನ್‌‌ ಗೂಢ ವಸ್ತುವಿರಬಹುದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ವಸ್ತು ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನ್ಯೂಗ್ರೇಂಜ್‌ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾರೋಮೋರ್‌‌ಗಳಂತೆ ಯೂರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಾದಿಬದಿಯ ಗೋರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರುದ್ರಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕ್ಲುಪ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಐರಿಷ್‌ ಪದವೆಂದರೆ "ಗ್ರಿಯನ್‌ ಕ್ಲಾಚ್‌" ಎಂದು, ಅದರ ಅರ್ಥ 'ಸೂರ್ಯನ ಶಿಲೆ'.

ಜೇಡ್‌ ರತ್ನವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೆತ್ತನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಬಹು ಮಹತ್ವದ ಅರೆ-ಪ್ರಶಸ್ತ ಶಿಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಯೂರೋಪ್‌‌ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ರತ್ನಶಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ರತ್ನಶಿಲಾ ಉಬ್ಬುಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಶಿಲಾ ಸ್ಫಟಿಕ ಕರಂಡಕಗಳು, ಹಾಗೂ ಅತಿರಂಜಿತ ಅಲಂಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ರತ್ನಾಭರಣ ತಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣಶಿಲೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಭರಣ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವಾಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಬಹು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಉಬ್ಬುಕೆತ್ತನೆಗಳ ರತ್ನಶಿಲೆಗಳ ತಂತ್ರವು ಗೋಮೇದ/ಧಕ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಿಧಗಳ ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ರೋಮನ್‌ ನಿಸರ್ಗವಾದಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ಲಿನಿಯು ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಘನೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಘನೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ("ಸ್ಫಟಿಕ" ಪದವು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ.) ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರು ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯು ಆಲ್ಪ್ಸ್‌‌‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹಿಮನದಿಗಳ ಬಳಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಹರಳುಗಳು ಕೈಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವರ್ತುಲಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಂತವು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ರೋಹಿತವನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದೂ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕನಿಷ್ಟ 1600ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.

17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ನಿಕೋಲಸ್‌ ಸ್ಟೆನೋರ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಆಧುನಿಕ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಹರಳು ಎಷ್ಟೇ ವಿರೂಪಗೊಂಡರೂ, ದೀರ್ಘ ಅಶ್ರಗದ ಮುಖಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ 60° ಕೋನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ B. ಸಾಯರ್‌‌ರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಹರಳುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಓಹಿಯೋ ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. 

ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆ'ಯ ಸಂಪೀಡನ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ಹಾಗೂ ಪಿಯರಿ ಕ್ಯೂರಿಯವರುಗಳು 1880ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಆಂದೋಲಕ ಅಥವಾ ಅನುರಣಕಗಳನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ 1921ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಗೈಟನ್‌ ಕ್ಯಾಡಿಯವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಜಾರ್ಜ್‌‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಿಯೆರ್ಸ್‌ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಹರಳುಗಳ ಆಂದೋಲಕಗಳನ್ನು 1923ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅದರ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು. ವಾರ್ರೆನ್‌ ಮ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಮೊದಲ 1927ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಡಿ ಹಾಗೂ ಪಿಯೆರ್ಸ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲಾ ಆಂದೋಲಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಇತಿಹಾಸ
ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳು
ಹಾಲುಬಿಳುಪಿನ/ಹಾಲಿನ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆ
(ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಿ) ಸ್ಫಟಿಕ ಸಂರಚನೆ