೧೮೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರವಾದದ ಒಂದು ತಂತುವು ಸತ್ಯವೆಂದು ವಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಿಂದಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ರೂಢಿಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬದಿಗಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ತುಲನಾತ್ಮಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿಸಿದರು; ಆಂತರಿಕ ದಹನ ಎಂಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಮನ್ವಯತೆ; ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಪಾತ್ರ. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಗ, ಕಲೆಯೂ ಕೂಡ ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕಲಾಕಾರರ ಒಂದು ಸಮೂಹವು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಧನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡರು.
ಆಧುನಿಕವಾದದ ಈ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿರುವವೆಂದರೆ ಸಿಗ್‌ಮಂಡ್ ಫ್ರ್ಯೂಡ್ ಮತ್ತು ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು. ಅವರು ೧೮೮೦ ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅನುಭವವು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾಗಗಳ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ವಾಸ್ತವಗಳು ಫ್ರ್ಯೂಡ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೆಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಪೃವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು-ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅದು "ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ಗತಕಾಲದ ಜೊತೆಗಿನ ಮುರಿದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳು ಅದನ್ನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೊನ್ ಲೊಕ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯಂತೆ, ಒಂದು ಟ್ಯಾಬುಲಾ ರಾಸಾದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ವಿಧಿತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಫ್ರ್ಯೂಡ್‍ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಿರೂಪಣೆಯು, ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮೂಲತತ್ವವು ಅವಶ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಂಗ್‌ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮನಸ್ಸು ಹೋರಾಡುವ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಾದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ "ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ" ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಂಗ್‌ನ ಅವಲೋಕನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದರೆಡೆಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯು ಬಾಲಿಶಪೃವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಾನವ ಪ್ರಾಣಿಯ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿತು.
ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್ ನೀಟ್‌ಜಶ್ ಇವನು ಒಂದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಾದನು, ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ’ಶಕ್ತಿಗೆ ಮನಸ್ಸು’ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಇವುಗಳು ನಿಜಸಂಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೆನ್ರಿ ಬರ್ಗ್‌ಸನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ’ಜೀವನ ಬಲ’ ಬರಹವು ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬರಹಗಾರರು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ರಮ್ಯತಾ ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಮರ್ಥರಾದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಥವಾ, ಫ್ರ್ಯೂಡ್‌ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ವಿಚಾರಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯ ಮೂಲಕ ತರ್ಕವಿರೋಧ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಇದು ಸಮಗ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸುವ ಶತಮಾನದಷ್ಟು-ದೀರ್ಘದ ಧೋರಣೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಅತೀಂದ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು "ಪರಮೋಚ್ಚ ಬಲ"ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. 
ರಮ್ಯತಾವಾದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಈ ಘರ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ಕೆಲಸದ ಮೊದಲ ಸಂಕೇತ ಸೂಚನೆಯಾಯಿತು, ಅದು, ಅದರ ಬರಹಗಾರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಪೃವೃತ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವವರೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೊತೆಗಿನ ಅಂತರ್ಗತ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಅದನ್ನು ಬರೆದ ಬರಹಗಾರರು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಈ "ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿಗಳ" ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಅರ್ನೊಲ್ಡ್ ಶೊಯೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರುತಿರಹಿತ ಕೊನೆಯ ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿನ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್, ವಾಸಿಲಿ ಕ್ಯಾಂಡಿನ್‌ಸ್ಕಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು, ಇದು ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ಮೊದಲ ಅಮೂರ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯು ರೈಡರ್ ಗುಂಪನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಮ್ಯಾಟಿಸ್, ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ಪಿಕಾಸೋ, ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬ್ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗಳಿಂದ ೧೯೦೦ ಮತ್ತು ೧೯೧೦ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಘನಾಕೃತಿಕಲೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
ಆಧುನಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ಈ ತರಂಗವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಮೂಲಾಗ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಲೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಭಾಗವನ್ನು (ಅಥವಾ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಈ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು) ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ನಾಯಕರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಶೋಯೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಸ್ಟ್ರಾವಿನ್‌ಸ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಅಂಥೈಲ್‌ರಂತಹ ಸಂಗೀತಕಾರರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕತಾವಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಸ್ತಾವ್ ಕ್ಲಿಮ್ಟ್, ಹೆನ್ರಿ ರುಸೋವ್, ವಾಸಿಲಿ ಕಾಂಡಿನ್‌ಸ್ಕಿ, ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ಪಿಕಾಸೊ, ಹೆನ್ರಿ ಮ್ಯಾಟಿಸ್, ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬ್ರಾಕ್, ಮಾರ್ಕೆಲ್ ಡಿಶಾಂಪ್, ಜೊರ್ಜಿಯೋ ದೆ ಚಿರಿಕೋ, ಜೌನ್ ಗ್ರಿಸ್, ಪೈಟ್ ಮೊಂಡ್ರಿಯನ್‌ರಂತಹ ಕಲಾಕಾರರು, ಮತ್ತು ಲೆಸ್ ಫೌಸ್, ಘನಾಕೃತಿ ಕಲೆ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಚಳುವಳಿ ಮುಂತಾದ ಚಳುವಳಿಗಳು ಗೋಚರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕತಾವಾದದ ವಿವಿಧ ಪೃವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಕ್ ಲೊಯ್ಡ್ ರೈಟ್, ಲಿ ಕೊರ್ಬ್ಯೂಸರ್, ವಾಲ್ಟರ್ ಗ್ರೊಪಿಯಸ್, ಮತ್ತು ಮೀಸ್ ವಾನ್ ದೆರ್ ರೊಹೆಯಂತಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ರಚನಾಕಾರರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ನಗರ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತಾವಾದದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಧುನಿಕತಾವಾದವು ಚಳುವಳಿಯ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾನ್ ಮೈನಾರ್ಡ್ ಕೀನ್ಸ್‌ನು ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ ಗುಂಪಿನ ವೂಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬರಹಗಾರರ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದನು.
ಅಭಿನಯ ಹಾಗೂ ಘಟನೆಗಳು
ಫ್ಲಕ್ಸಸ್
ದ್ವಿತೀಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಆಧುನಿಕತಾವಾದ (ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಅಥವಾ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಲೆಗಳು)
ಶತಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ