ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ತ್ರೆಯು ತನ್ನ "ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ನೆಸ್‌" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ "ತಾನೇ-ತಾನಾಗಿ" ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗತ ಜೀವನದ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ಓರ್ವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅವನನ್ನು (ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು) ಸಹಘಟಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುತ್ತದೋ ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಓರ್ವನ ಗತವು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವಿಷಯವು "ಕೇವಲ" ಓರ್ವನ ಗತವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಸ್ತವತೆಯ (ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ) ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದಂತಾದರೆ, ಓರ್ವನು ಗತವು ಕೇವಲ ಅವನು ಹಿಂದೆ "ಆಗಿದ್ದ" ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಈಗಿನ" ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಕಳಚಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವನ ಸ್ವಂತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಗತದ ಒಂದು ನಿರಾಕರಣೆಯು, ಒಂದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದೇ ಪರಿಗಣನೆಯು ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಇತರೆಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ [ಒಂದು ಶರೀರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಧ್ವನಿಯ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಲು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಒಂದು ಶರೀರ), ಗುರುತು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು.].
ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಬಹುಭಾಗವು ಓರ್ವನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು (ಜನ್ಮಸ್ಥಳ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಓರ್ವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯು "ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ"ಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗತಕಾಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆ), ಅದು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು "ನಿರ್ಣಯಿಸಲು" ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಣೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ "ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ" ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಣೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ; ಅವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಅವನ ಗತಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ನೆನಪಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಹ ಅನೇಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮೊದಲನೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅವನದೇ ಗತಜೀವನದಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂವೇದನೆಯು ಅವನನ್ನು ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ "ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ" ಅವನದೇ ಗತಜೀವನವನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತಾ, ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ತನ್ನ ಗತಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆಯ ನಿರಂತರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವನು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ನಿರಾಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ಅವನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದು ಅವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಓರ್ವನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲವು, ಅದು ಆಗಿರದಿರುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ (ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಆಗಲೂ ಸಹ ಓರ್ವನ ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗ್ಗುಲೆಂದರೆ, ಇದು ಎರಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ; ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ತಲ್ಲಣವನ್ನು "ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ", ಹಾಗೂ ಓರ್ವನು ಮಾಡಿರುವ ಏನೋ ಒಂದು ಕೆಲಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "ಅಡ್ಡಬರುವ" ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆಯೂ ಸಹ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ವಾಸ್ತವಸ್ಥಿತಿ
ರಂಗಭೂಮಿ
ತಲ್ಲಣ