ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣವು ನಾಲ್ಕುಬಗೆಯ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ವಲಯಗಳನ್ನು ಟ್ರೋಪೊಸ್ಫಿಯರ್, ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್,ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಎಗ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಗುರುಗ್ರಹಕ್ಕೆ "ಮೀಸೋಸ್ಫಿಯರ್" ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ, ಗುರುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಘನವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ(ನೆಲ) ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಟ್ರೋಪೊಸ್ಫಿಯರ್, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಗೆಹೋದಂತೆಲ್ಲ ವಾಯುರೂಪದಿಂದ ಗ್ರಹದ ದ್ರವರೂಪದ ಅಂತರ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಹೀಲಿಯಂ ಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಗಳಿರುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುಗ್ರಹವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಂದಿರದೆ ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವು ವಾಯುರೂಪದಿಂದ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹೊಗುತ್ತಾ ವಾತಾವರಣವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಂಜು-ಮಂಜಿನಂತಾಗಿ ದ್ರವರೂಪ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ, ದ್ರವ ಮತ್ತು ವಾಯುರೂಪಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಗಡಿಯಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದ ವಾಯುರೂಪವು ಮುಗಿದು ದ್ರವರೂಪವು ಶುರುವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಧೃಢವಾದ (ಅಥವ ಘನವಾದ) ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಆವರಣವಾದ "ಟ್ರೊಪೋಸ್ಫಿಯರ್"ನ ಕೆಳಗಿನ ಗಡಿಯುನ್ನು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಉಪಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಭೂಮಿಯಂತೆಯೇ ಗುರುಗ್ರಹದಲ್ಲಿಯೂ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಳಗೆ ಬಂದತೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದ ಯಾವ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ೧ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ ೩೪೦ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ೯೦ ಕಿ.ಮೀ ಕೆಳಗಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಟ್ರೊಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನ ಕೆಳಗಿನ ಗಡಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗಡೆ ಗುರುವಿನ "ಮೇಲ್ಮೈ" ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಿಜವಾಗಿ ಗುರುವಿಗೆ ಯಾವ "ಮೇಲ್ಮೈ"ಯೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಯ ವಿಭಜನೆ ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಆರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ. ವಾತಾವರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯದಾದ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಎಗ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್ ಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಎಗ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಂತೆಯೇ ಮೇಲಿನ ಗಡಿಯಿಲ್ಲ. ಮೇಲೆಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ "ಮೇಲ್ಮೈ"ಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಗ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್ ಅಂತರಿಕ್ಷವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಗುರುವಿನ "ಮೇಲ್ಮೈ"ಗೆ ತಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ವಾತಾವರಣದ ಕೇಳಗಿನ ವಲಯ ಟ್ರೊಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನ ಉಷ್ಣತೆ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದು, ಟ್ರೊಪೋಪೌಸ್ ಎನ್ನುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಟ್ರೊಪೋಪೌಸ್, ವಲಯಗಳಾದ ಟ್ರೊಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್ ಗಳು ಕೂಡುವ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ. ಗುರುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಟ್ರೊಪೋಪೌಸ್, ಕಾಣಿಸುವ ಮೋಡಗಳಿಗಿಂತ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ೦.೧ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ ೧೧೦ ಕೆಲ್ವಿನ್. ನಂತರ ಬರುವ ಸ್ಟ್ರಾಟೊಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ೩೨೦ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ೧ ಮೈಕ್ರೊ ಬಾರ್ ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತವೆ.ಇನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿ, "ಮೇಲ್ಮೈ"ಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ ೧೦೦೦ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ೧ ನ್ಯಾನೊ ಬಾರ್ ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಗುರುಗ್ರಹದ ಟ್ರೊಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಮೋಡಗಳ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಲಯದ ಸುಮಾರು ೦.೭-೦.೧ ಬಾರ್ ಒತ್ತಡದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮೋಡಗಳು ಅಮ್ಮೋನಿಯಾ ಐಸ್ ನಿಂದ (ಘನೀಭೂತವಾದ ಅಮ್ಮೊನಿಯಾ) ಆಗಿವೆ. ಈ ಮೋಡಗಳ ಕೆಳಗೆ ಅಮ್ಮೊನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ (೧.೫-೩ ಬಾರ್)ಮೋಡಗಳು, ಇವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ನೀರಿನಿಂದಾದ (೩-೭ ಬಾರ್)ಮೋಡಗಳಿವೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಿಥೇನ್ ಅನಿಲವು ಗರಣೆಗಟ್ಟಿ ಮೋಡವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಮಿಥೇನ್ ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಅಮ್ಮೊನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜೆನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ಮೋಡವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಮೋಡಗಳ ಅಗಾಧ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಈ ನೀರಿನ ಮೋಡಗಳ ಪದರ, ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣದ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೋಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪದರಿನ ಮೇಲೆ ಟ್ರೋಪೊಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್ ಗಳ ಹಲವಾರು ಮಂಜಿನ ಪದರುಗಳು ಇವೆ. ಈ ಮಂಜಿನ ಪದರುಗಳು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಪಾಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಅರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರಾಝಿನ್ ನಿಂದಾಗಿವೆ. ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲವು ಸೂರ್ಯನ ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಹೈಡ್ರಾಝಿನ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ನ ಲಭ್ಯತೆಯು ಜಲಜನಕದ ಲಭ್ಯತೆಯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ 10−4 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಗಳಾದ ಈಥೇನ್, ಅಸಿಟಲೀನ್ ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯು 10−6 ರಷ್ಟಿದೆ.
ಗುರುಗ್ರಹದ ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ೧ ಮೈಕ್ರೊಬಾರ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏರ್ ಗ್ಲೋ, ಧ್ರುವೀಯ ಅರೋರಾಗಳು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಹೊಮ್ಮಿಸುವಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ನೆಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಲಯದೊಳಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ಅಯಾನ್ ಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಪದರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಯಾನೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಮರಿ ವಲಯವೂ ಇದೆ. ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅತೀವ ಉಷ್ಣತೆಗೆ(೮೦೦-೧೦೦೦ ಕೆಲ್ವಿನ್)ಕಾರಣವಿನ್ನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ವಲಯದ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ೪೦೦ಕೆಲ್ವಿನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು. ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಳೆದಿರುವ ಉಷ್ಣತೆ ೮೦೦-೧೦೦೦ ಕೆಲ್ವಿನ್. ಈ ಉಷ್ಣತೆಯು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಸೂರ್ಯನ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಈ ವಲಯ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ಗುರುವಿನ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವಲಯದಿಂದ ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ನತ್ತ ನುಗ್ಗಿಬರುವ ಉದ್ದೀಪ್ತ ಕಣಗಳಿಂದಾಗಲೀ,ಅಥವಾ ಗುರುಗ್ರಹದ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ಎದ್ದು ಮೇಲೆ ಬಂದು ಹರಡುತ್ತಿರುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಲೆಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಇರಬಹುದು. ಥೆರ್ಮೋಸ್ಪಿಯರ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್ ಗಳು ಗ್ರಹದ ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಐನ್-ಸ್ಟೀನ್ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು. ಗುರುವಿನ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವಲಯದಿಂದ ನುಗ್ಗುವ ಉದ್ದಿಪ್ತ ಕಣಗಳು ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುವಾರುಣ(ಅರೋರಾ)ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಭೂಮಿಯ ಧ್ರುವಾರುಣಗಳಂತೆ ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟೋರ್ಮ್ ಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗದೇ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗಡೆ ಟ್ರೈಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಶನ್ ಅಯಾನ್ ಅನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶ ಗುರುವಿನ ವಾತಾವರಣದ ಥೆರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ವಲಯ. ಈ ಅಯಾನು ಇನ್-ಫ್ರಾ ರೆಡ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ನ ೩ ಮತ್ತು ೫ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ಕಂಪನಾಂಕದಲ್ಲಿ ತರಂಗಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ ನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಝೋನ್, ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ಗಳು
ವಾತಾವರಣದ ಸ್ವರೂಪ
ಪರಿಚಲನೆ
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ