বৰাইল আৰু দক্ষিণ পৰ্বতমালা আৰু ইয়াৰ মাজৰে বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদীৰ উপনদীসমূহেৰে ডিমা হাছাও জিলাৰ ভুগোল গঢ় লৈ উঠছে। মূলত: নাগালেণ্ড অন্তৰ্গত বৰাক পৰ্বতমালাৰ পশ্চিমফাললৈ আগবাঢ়ি অহা অংশ্ই বৰাইল পৰ্বতমালা। নাগালেণ্ডৰ টুৱেনছাঙৰপৰা বৰাইল পৰ্বতমালাৰ আৰম্ভণি বুলি ধৰা হয়। এই পৰ্বতলানিয়ে ডিমা হাছাও জিলাক উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দুই অৱবাহিকাত বিভক্ত কৰিছে। ইয়াৰে উত্তৰভাগ বৰাক নদীৰ অৱবাহিকা। উত্তৰ কাছাৰৰ পাহাৰৰ সৰ্ব্বোচ্চ শৃংগ 'থেপিবাৰ' (থুমজেং) (উচ্চতা: ১৮৬৬ মিটাৰ)। দ্বিতীয় উচ্চতম শৃংগ হেম্পুপেট (উচ্চতা: ১৭৪৮ মিটাৰ) গৰমপানীৰ ওচৰৰ ডিটকচেৰা পৰ্বতমালাৰ কিছূ অংশও ডিমা-হাছাও জিলাৰ ভিতৰত পৰে। জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা উপনৈ সমূহ হৈছে: কপিলী, মাহুৰ, জিনাম, টংগি, ধনশিৰি, লংক্ৰি, ডিয়াং, লংকান, লংলাই, লাংটিং, জাতিংগা আৰু দাৰা। প্ৰায় প্ৰতিখন উপনৈৰ উৎস বৰাইল পাহাৰ। ২৪০ কি.মি. দৈৰ্ঘৰ ডিয়াং এই জিলাৰ দীৰ্ঘতম উপনৈ।

পানীমূৰ
মাইবং
জনগোষ্ঠী
ভূগোল