আকৃতি অনুসৰি বেক্টেৰিয়াক চাৰিটা ভাগত ভগাব পাৰি৷ 

কক্কাছ (coccus)

এই এককোষী বেক্টেৰিয়াবিলাক দেখিবলৈ প্ৰায় গোলাকাৰ বা ডিম্বাকাৰ হয়৷ গোলাকাৰ বেক্টেৰিয়াক কক্কাছ,বহুবচনত কক্কি (cocci)বোলে৷ কক্কাছবোৰ এককভাৱে অৰ্থাৎ পৃথক পৃথক ভাৱে থাকিলে ইহঁতক মাইক্ৰ'কক্কাছ (micrococcus)বোলে৷ যেনে - মাইক্ৰ'কক্কাছ ফ্লেভাছ(Micrococcus)৷ দুটা কক্কাছ অৰ্থাৎ দুটা গোলাকাৰ কোষ একেলগে থাকিলে তাক ডিপ্ল'কক্কাছ (diplococcus) বোলে৷ যেনে - ডিপ্ল'কক্কাছ নিউম'নি(Diplococcus pneumoniae)৷ বহুতো কক্কাছ লগ হৈ শিকলিৰ দৰে হ'লে তাক ষ্ট্ৰেপ্ট'কক্কাছ (streptococcus) বোলে৷ যেনে - ষ্ট্ৰেপ্ট'কক্কাছ পায়'জেনছ(Streptococcus pyogens)৷বহুতো কক্কাছ থুপ খাই আঙুৰৰ থোপাটোৰ দৰে হ'লে,তাক ষ্টেফাইল'কক্কাছ (staphylococcus) বোলে৷ যেনে - ষ্টেফাইল'কক্কাছ অ'ৰিয়াছ(Staphylococcus aureus)৷৮,১৬ বা ততোধিক কক্কাছ লগ হৈ ঘনকৰ আকৃতি ধাৰন কৰিলে তাক ছাৰচিনি (sarcinae) বোলে৷

বেচিলাছ(Bacillus)

এইবিলাক বেক্টেৰিয়া দেখাত সৰু সৰু পোন দণ্ডৰ দৰে৷ দণ্ডাকাৰ বেক্টেৰিয়াক বেচিলাছ ,বহুবচনত "বেচিলি (bacilli)" বোলে৷ কক্কাছৰ দৰে বেচিলি বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হয় -
ক'মাকৃতি বা ভিব্ৰিঅ'(Comma shaped or vibrio)) এইপ্ৰকাৰ বেক্টেৰিয়া দেখিবলৈ 'ক'মা' চিহ্নটোৰ দৰে৷ ক'মাকৃতিৰ বেক্টেৰিয়াক ভিব্ৰিঅ'(vibrio) ,বহুবচনত "ভিব্ৰিঅ'ছ 
(vibrios)" বোলে৷ যেনে - ভিব্ৰিঅ'ক'লেৰি (Vibrio cholerae)৷

আকৃতি
আকাৰ
প্ৰজনন
বাসস্থান