গোহাঞি বৰুৱাই লক্ষীমপুৰৰ স্কুলত পঢ়ি থকা সময়ৰ পৰা সাহিত্য-চৰ্চা আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ বন্ধু পানীন্দ্ৰ নাথ গগৈৰ লগত লগ লাগি দুয়ো সাহিত্য সাধনাত ব্ৰতী হয়। ১৮৮০ চনত তেওঁ কলিকতা(বৰ্তমানৰ কলকাতা)ত পঢ়াৰ সময়ত ‘জোনাকী’ ৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। সেই সময়তে তেখেতে বেণুধৰ ৰাজখোৱাৰ সৈতে লগ লাগি বিহু গীতৰ গ্ৰন্থ ‘ডেকা-গাভৰু’ প্ৰকাশ কৰে। এই গ্ৰন্থ খনক ‘জোনাকী’য়ে অশ্লীল বুলি অভিমত দিয়াত ৰাজখোৱা আৰু গোহাঞি বৰুৱাই ক্ষুন্ন হৈ ‘জোনাকী’ ত্যাগ কৰে আৰু সমান্তৰালকৈ তেওঁলোকে ‘বিজুলী’ (১৮৯০) প্ৰকাশ কৰে আৰু ‘অসম লিটাৰেৰী ক্লাৱ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ‘বিজুলী’ ৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল কৃষ্ণ প্ৰসাদ দুৱৰা। কৃষ্ণ প্ৰসাদ দুৱৰাই কলিকতা এৰিব লগাত হোৱাত দ্বিতীয় বছৰৰ পৰা গোহাঞি বৰুৱাই সম্পাদকৰ দ্বায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। পিছত তেওঁ কলিকতা এৰিব লগা হোৱাত ১৮৯০ চনত ‘বিজুলী’ৰ প্ৰকাশ বন্ধ হয়। ১৯০১ চনত তেজপুৰৰ পৰা প্ৰকাশ পায় ‘আসাম বন্তি’। এই কাকতৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল মথুৰা মোহন বৰুৱা। এই কাকতৰো তেওঁ সম্পাদনা আৰু পৰিচালনাৰ দায়িত্ব গ্ৰহন কৰিব লগীয়া হৈছিল। এই কাকত ১৯৪৬ চন পৰ্যন্ত প্ৰকাশ হয়। তেওঁৰ সম্পাদনাতে অসমীয়া তৃতীয়খন আলোচনী ‘ঊষা’ (১৯০৭-১৯১২) প্ৰকাশ হয়।

পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই অসমীয়া সাহিত্যলৈ আগবাঢ়োৱা অৱদান তুলনা বিহীন। ছাত্ৰাৱস্থাতে তেওঁৰ বন্ধু পানীন্দ্ৰ নাথ গগৈৰ সৈতে লগ লাগি ‘পদ্মাপাণি’ নামৰ কবিতা পুথি এখন ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ পত্নী ‘লীলাৱতী’ৰ মৃত্যুত ৰচনা কৰে ‘লীলা কাব্য’। ‘জুৰণি’(১৯০১) আৰু ‘ফুলৰ চানেকি’ (১৯৪১) তেওঁৰ আন দুখন কবিতা গ্ৰন্থ।

গোহাঞি বৰুৱাই অসমীয়া নাট্য ভাণ্ডাৰ চহকী কৰাত অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেখেতে স্কুলীয়া অৱস্থাতে কামাখ্যালৈ আহোতে বঙালী ‘অভিমন্যু বধ’ যাত্ৰাভিনয় চাই, শিৱসাগৰত মঞ্চ সাজি এই যাত্ৰাভিনয় কৰে। সেই সময়ত অসমত বঙালী নাটকৰ প্ৰভাৱ বেছি আছিল। এই অভাৱ দূৰ কৰাৰ বাবে তেখেতে অসমৰ ইতিহাসৰ ভিত্তিত কেইবাখনো নাট ৰচনা কৰে। সেই নাটকৰ ভিতৰত হ’ল – জয়মতী (১৯০০), গদাধৰ(১৯০৭), সাধনী (১৯১১), আৰু লাচিত বৰফুকন (১৯১৫) আদি। তেখেতৰ প্ৰহসনমূলক নাটক তিনিখন হ’ল গাওঁবুঢ়া (১৮৯৭), টেটোন তামুলী (১৯০৯) আৰু ভূত নে ভ্ৰম (১৯১৫)। পৌৰাণিক নাটক হ’ল – বাণৰজা (১৯৩২।

তেখেতৰ উপন্যাস দুখন হ’ল – ভানুমতী(১৮৯১) আৰু লাহৰী (১৮৯২)। আত্মজীৱনী – ‘মোৰ সোঁৱৰণী’ (১৯৭২)। ধৰ্মমূলক গ্ৰন্থ – শ্ৰীকৃষ্ণ (১৯৩০)। শ্ৰীমদ্ভাগৱত গীতাৰ আলমত ৰচনা কৰে ‘গীতাসাৰ’ (১৯৩৫)। অসমীয়া শিক্ষাৰ্থীসকলৰ পাঠ্যপুথিৰ অভাৱ দূৰ কৰিবলৈ ৰচনা কৰা পুথিসমূহ হ’ল – নীতিশিক্ষা, আদি শিক্ষা, মহাৰাণী, অসম বুৰঞ্জী, হিন্দু বুৰঞ্জী, সাহিত্য সংগ্ৰহ(১৮৯০), জীৱনী সংগ্ৰহ (১৯১৫), বুৰঞ্জীবোধ, ভূগোল দৰ্পণ, দেশী কছৰত্, শিক্ষাবিধি আদি গ্ৰন্থ।

"অসমীয়া ৱিকিউৎসত পঢ়ক" , , , , 

মৃত্যু
শিক্ষা
সাহিত্য-চৰ্চা
জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়