<MASK> హోలోసీన్ చాలావరకు మధ్యరాతియుగం ప్రారంభంతోటే మొదలౌతుంది. మధ్య ప్రాచ్యం, అనటోలియా వంటి ప్రాంతాలలో చాలా మధ్యరాతియుగం స్థానంలో ఎగువపాతరాతియుగం ఉంటుంది. ఈ కాలపు సంస్కృతులలో హాంబర్గియన్, ఫెడర్‌మెస్సర్, నటూఫియన్ లున్నాయి.భూమిపై ఇప్పటికీ ఉన్న అత్యంత పురాతన నివాస స్థలాలైన, మధ్యప్రాచ్యంలోని టెల్ ఎస్-సుల్తాన్ (జెరికో) వంటి స్థలాల్లో తొలి నివాస స్థావరాలు ఏర్పడ్డాయి. గోబెక్లి టేపే వంటి ప్రదేశాలలో క్రీస్తుపూర్వం 9 వ సహస్రాబ్ది కాలం నాటికే తొలి మతం రూపు దిద్దుకున్నట్లు పురావస్తు ఆధారాలు ఉన్నాయి.
హోలోసీన్
ఐరోపాలో భూమిపైన ఉత్తరార్ధగోళంలో సమ్మతగిరి