ఇంతవరకు బాగానే ఉన్నా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో (1939-45) <MASK> బర్మాపై బాంబులు వేయడంతో భీతిల్లిన తెలుగు ప్రజలు దిక్కు తెలియక చెల్లాచెదురైపోయారు. చాలామంది బర్మానుండి అస్సాం వరకు అడవుల మధ్య కాలినడకన ప్రయాణమయ్యారు. ఈ మజిలీ వింటే ఒళ్లు గగుర్పాటు చెందుతుంది. సుమారు రెండునెలలపాటు కాలినడకన కొంతమంది అస్సాం చేరుకున్నారు. అడవి మధ్య దిక్కుతెలియక, తిండి తిప్పలు లేక మంచినీళ్ళు దొరకక మార్గమధ్యలో చాలామంది ప్రాణాలు విడిచారు. మరికొంతమంది కలరా, డయేరియా వంటి వ్యాధులతో మార్గమధ్యంనే మరణించారు. కొంతమంది నడవలేకపోయినవారిని, రోగులను చెట్ల క్రిందే విడిచివచ్చారు. ఇక్కడ తండ్రి, కొడుకు, భార్య వంటి సంబంధాలు కూడా గుర్తుకురాలేదు. కాలినడకన అస్సాం చేరుకొనేవారికి అక్కడినుండి ప్రభుత్వం కల్పించిన రైలు సదుపాయాలతో స్వగ్రామాలకు చేరుకున్నారు. ఇప్పటికీ ఈ సంఘటనలపై జానపద పాటలున్నాయి.
మయన్మార్‌లో తెలుగువారు
బ్రిటిష్‌ జపాన్ బర్మా ఇండియా