२)औंपचारिक शाळांसाठी कार्यक्रम (IBT):-

कृतिशीलता ,उद्योजकता,सृजनात्मक शक्तीचा विकास,आत्मविश्वास यासारखे गुण विकसित होण्यासाठी शालेय स्तरांपासून विद्यार्थ्यांनी ‘उत्पादक कामात’सहभागी झाले पाहिजे शालेय अभ्यासक्रम व जीवनाश्यक गोष्टीचे नाते असते.हे सर्व सध्या करण्यासाठी विज्ञान आश्रमाने IBT सुरु केला आहे .८ वी ते १० चे विद्यार्थी ‘हाताने काम करत शिकणे’या तत्वावर शिकतात S.S.C. बोर्डाची मान्यता असल्यामुळे हे कोणत्याही शाळेमध्ये राबवता येते.आठवड्यातील एक दिवस ह्या विषयासाठी द्यावा लागतो .अभ्यासक्रमातील प्रत्याशिके ,नवीन लोकपयोगी सेवा,नवीन तंत्रज्ञान ,अभियांत्रिकी आरेखन प्रकप्ल ई.विषयांवर प्रशिक्षण घेतले जाते .

फॅब लॅब (Digital Fabrication Labrotary)
हे सुद्धा पहा
IBT(Introduction To basic Technology)
DIC(Design Innovation Centre)