अलेक्झांडरच्या स्वारीच्या वेळी पंजाबात गोसाव्यांचे एक लहानसे स्वतंत्र राज्यच होते. तसेच तक्षशिलेजवळ कही नग्न साधू राहत होते. मेगॅस्थिनीसनेही भारतीय संन्याशांविषयी माहिती दिली आहे. त्यांना समाजात फार मान होता, असे तो म्हणतो. नग्न जटाधारी, गृहस्थ यतींची तो माहिती देतो व ते पौरोहित्य, भविष्यकथन व औषधोपचार करतात असे म्हणतो. स्ट्रेबो हा ग्रीक इतिहासकारकही भारतातील संन्याशांचे वर्णन करतो आणि त्यांच्या जितेंद्रियत्वाचा गौरव करतो.

इ.स.३००च्या सुमारास पंजाबात व बुंदेलखंडात परिव्राजक ब्राम्हण राजांचे राज्य असल्याचा उल्लेख आढळतो. हे राजे गोसावीच होते. बाप्पा रावळ हा गोहीलवंशीय राजाही शैव-यती होता आणि तो हरितमुनी नावाच्या गोसाव्याचा शिष्य होता. गोसावी व राजपूत यांच्यातील गुरुशिष्य संबंध आजतागायतही आढळून येतो. एकलिंगजीचे पुजारी गोसावीच आहेत. मौर्यकाळात त्यांची लहानलहान राज्ये होती. काश्मीरच्या राजाच्या पदरीही अनेक गोसावी होते असे राजतरंगिणीत म्हटले आहे. अनेक राजपूत व मराठा राजे सरदारांच्या सैन्यात गोसाव्यांचा भरणा बराच होता. औरंगजेबाने केलेल्या अन्यायांमुळे गोसावी जीवावर उदार होऊन त्यांच्याशी लढले. गोसावी शब्दाने सुरुवात होणारी अनेक नावांची नावेही भारतात आढळतात.

समज-गैरसमज
इतिहासकालीन संदर्भ
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
अर्थ बोध