अनुलोम विलोम हा एका प्राणायामाचा प्रकार आहे, यालाच लोम-विलोम नाडीशोधन किंव्हा नडीशुद्धी प्राणायाम असेही म्हंटले जाते. यात प्रथम उजव्या नाकपुडीतून श्वास आत घेतला जातो व डाव्या नाकपुडीतून सोडला जातो नंतर डाव्या नाकपुडीतून श्वास आत घेतला जातो व उजव्या नाकपुडीतून सोडला जातो. यात शेअर्स आत धरूनही ठेवला जातो.अनुलोम-विलोमच्या नियमित अभ्यासाने श्वासन्मार्गाची शुद्धी होते नैसर्गिकपणे डाव्या व उजव्या बाजूने चालणाऱ्या श्वासोच्छसाचे नियमन होते हृदयाचे ठोके नियमित पडायला मदत होते तसेच अन्न व प्राणाचे शोषण चांगल्या प्रकारे होते. याच्या अभ्यासाने प्रणामाच्या अभ्यासाची पूर्वतयारी आपोआपच होते. 

अनुलोम-विलोम
मानवता
योगशास्त्र
१प्राण