नागार्जुनकोंडा शिलालेख नागारुनकोंडाच्या परिसरात आढळलेल्या हस्तलिखित शिलालेखांची मालिका आहे. जवळजवळ २१०-३२५ सीई व्यापलेल्या कालावधीत शिलालेख बौद्ध संरचनांच्या आकाराचे आणि इक्ष्वकूच्या शासनाशी संबंधित आहेत.

नागार्जुनकोंडा शिलालेख बौद्ध उपक्रमांच्या विश्वव्यापी स्वरुपावर ताण ठेवतात, ते म्हणाले की विविध बौद्ध भिक्षू विविध देशांतून आले आहेत. मठात त्याच्या रहिवाशांचे वर्णन, विस्जिवावडा विद्यालयाचे आचार्य आणि थेरियस आहे, ज्याने "कास्मिरा, गंधाहर, यवन, वानावासा आणि तांबापम्निनिपाच्या लोकांच्या हृदयाची गोडी केली". या शिलालेखांमध्ये बौद्ध धर्म विविध लोकांमध्ये समाविष्ट असल्याचे सूचित होते.

शिलालेख संस्कृतमध्ये, एकतर संस्कृतमध्ये किंवा दोन्हीच्या मिश्रणात आहेत आणि ते सर्व ब्रह्मी लिपीत आहेत. नागार्जुनकोंडा शिलालेख प्राचीन काळातील दक्षिण भारतीय संस्कृत शिलालेख आहेत, तिसऱ्या शतकापासून ते ४ व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून हे शिलालेख बौद्ध आणि हिंदू धर्माच्या शैव परंपरेशी संबंधित आहेत आणि त्यातील काही भाग मानक संस्कृत आणि संकरित संस्कृत परावर्तीत करतात.

दक्षिणेला संस्कृत शिलालेखांच्या वापराचा प्रसार संभवतः पश्चिम सत्राच्या प्रभावामुळे केला जाऊ शकतो, ज्याने संस्कृतचा वापर अनुवांशिक स्वरूपात केला होता आणि दक्षिणेकडील भारतीय शासकाशी घनिष्ठ संबंध होता: सॉलोमनच्या म्हणण्यानुसार "नागर्जुनकोंडा स्मारक स्तंभ राजा रुद्रपुरुसदात्त यांच्या शिलालेखाने पश्चिमी क्षत्रपस आणि नागारुनकोंडाच्या इस्क्वकू शासकांमधील वैवाहिक गटास मान्यता दिली आहे. एका शिलालेखानुसार, इक्सकाकू राजा विरापुरुषदत्त (२५०-२७५ सीई) यांना अनेक पत्नी होत्या, उज्जैनच्या शासक (उज् (ई) निका महारा (जा) बाळिका यांच्या कन्या रुद्रधारा-भट्टारिका होत्या.

पुरातत्व संशोधन
नावे आणि व्युत्पत्ति
ग्रीको-रोमन कलाकृती
नागर्जुनकोंडा शिलालेख