अमूर्ताला साकार करण्याच्या प्रक्रियेला नवनिर्मिती असे म्हणतात. नवनिर्मितीत अनुभवांच्या सूक्ष्म तपशीलातून इष्ट तो भाग निवडून त्याची मांडणी, मिश्रम, एकत्रीकरण, समन्वय, संगती करण्याचा भाग येतो. वेगवेगळ्या अनुभवातील संगती अथवा विसंगती लक्षात घेऊन त्याची नुसती पुनर्रचना करणे म्हणजे नवनिर्मिती नव्हे. नवनिर्मिती हे प्रतिभेचे वैशिष्ट्ये आहे. कवी वास्तवाचे कधीच यथातथ्य चित्रण करीत नसतो. तो वस्तुनिबंधन न करता प्रतिभासनिबंधन करीत असतो. अभिनवगुप्ताने म्हटल्याप्रमाणे तो  अ – पूर्व म्हणजे नूतन वस्तूचीच निर्मिती साधत असतो.

अशाप्रकारे साहित्यात्याच्या निर्मितिप्रक्रियेचे स्वरूप असते.

नवनिर्मिती क्षमता
अभ्यास
प्रतिभा
उत्प्रेक्षा