धर्म पुराणानुसार इ.स.पू. ३००० च्या सुमारे आषाढ महिन्याच्या शुक्ल पौर्णिमेच्या दिवशी महर्षि वेद व्यास यांचा जन्म झाला होता. महर्षि वेद व्यास अत्यंत ज्ञानी,तेजस्वी आणि महान महर्षि होते. त्याला चार वेदांचे पूर्ण ज्ञान होते. म्हणूनच त्यांना वेद व्यास म्हटले गेले.

आषाढ शुक्ल पौर्णिमा हा गुरु पौर्णिमा म्हणून साजरा केला जातो

पौराणिक कथांनुसार, प्राचीन काळी महर्षि पराशर बाहेर प्रवास करत असताना त्यांना एक स्त्री दिसली, तिचे नाव मत्स्यगंधा होती. मच्छीमारची मुलगी होती आणि तिचे दुसरे नाव 'सत्यवती' होती ,मत्स्यगंधा दिसायला फारच सुंदर आणि आकर्षक दिसत होती पण तिच्या शरीरात माशांचा गंध येतो, ज्यामुळे सत्यवतीला 'मत्स्यगंधा'. म्हणून ओळखली जाते.महान ऋषि पराशर यांच्या सहवासात देवी सत्यवतीला (मत्स्यगंधा) कुमारिकेला पुत्रप्राप्ती झाली.

एकदा सत्यवती महर्षि पराशराला म्हणाली, "माझ्या शरीरात माशांना दुर्गंधी येते". मग महर्षि पराशर तिला आशीर्वाद देऊन म्हणाला, "तुमच्या शरीरातून निघणारा माशांचा गंध सुगंधात बदलेल." 

मत्सगंधा कुमारिका पुढे हस्तिनापुर राज्याचे राजा शंतनु यांची पत्नी झाली,तिचे नाव देवी सत्यवती म्हणून संबोधतात. 


प्राचीन ग्रंथांनुसार महर्षि वेद व्यास हे स्वतः देवाचे रूप होते पुढील श्लोकांनी केली आहे
व्यासवंदना
उपपुराण
जन्म आणि पौराणिक कथा