या पुस्तकामध्ये समावेशित असणाऱ्या शोधनिबंधांवर स्वातंत्र्योत्तर भारताच्या ५० वर्षाच्या काळातील घडामोडींच्या खाणाखुणा असलेल्या जाणवतात. 

स्वातंत्र्योत्तर काळात नव्याने राष्ट्र-राज्य म्हणून उदयाला येत असलेल्या भारताने आर्थिक विकास, सामाजिक बदल यासारखी ध्येये व कार्यक्रम राबवण्याच्या दिशेने वाटचाल केली असे मांडले जात असले, तरी या मागे भिन्न वास्तव दडलेले आहे, असे या पुस्तकात म्हटले आहे. वसाहतोत्तर काळात 'लिंगभाव' हा मुद्दा राष्ट्राची संस्कृती व राजकारण यामध्ये केंद्रस्थानी राहिलेला दिसून येतो. राष्ट्रउभारणीच्या प्रक्रियेमध्ये 'लिंगभाव' या संकल्पनेकडे कसे बघितले गेले, राष्ट्र आणि लिंगभाव या दोहोंतील संबंध, धूसरता आणि ताणतणाव हे या शोध निबंधांतून पुढे आलेले आहेत. 

ठळक मुद्दे
प्रतिसाद
महत्त्वाच्या संकल्पना
प्रस्तावना