[[चित्र:Solar_eclipse_1999_4_NR.jpg|thumb|right|[[इ.स. १९९९|१९९९]] साली दिसलेले [[ग्रहण|खग्रास सूर्यग्रहण]] 
[[चित्र:LunarEclipse20070303CRH.JPG|thumb|[[मार्च ३]] [[इ.स. २००७|२००७]] रोजी दिसलेले चंद्रग्रहण]]

जेव्हा चंद्र, पृथ्वी व सूर्य एका रेषेत येतात, तेव्हा एकाची छाया दुसऱ्यावर पडते. यालाच [[ग्रहण]] असे म्हणतात. [[ग्रहण#सूर्यग्रहण|सूर्यग्रहण]] [[तिथी|अमावास्येच्या]] आसपास होते जेव्हा चंद्र, पृथ्वी व सूर्याच्या मध्ये येतो. याउलट [[ग्रहण#चंद्रग्रहण|चंद्रग्रहण]] [[तिथी|पौर्णिमेच्या]] आसपास होते जेव्हा पृथ्वी, चंद्र व सूर्य यांच्यामध्ये येते. चंद्राची कक्षा ही पृथ्वीच्या कक्षेशी जवळजवळ ५ अंशाचा कोन करते. त्यामुळेच प्रत्येक पौर्णिमा अथवा अमावास्येला ग्रहण होत नाही. ग्रहण होण्यासाठी चंद्र हा पृथ्वी व चंद्राच्या कक्षा जिथे एकमेकांना छेदतात तिथे असावा लागतो. या छेदनबिन्दूंना भारतीय ज्योतिषशास्त्रात राहू आणि केतू असे म्हणतात. त्यामुळेच चंद्र किंवा सूर्याला राहू वा केतूने गिळले की ग्रहण होते, अशी कविकल्पना केली गेली आहे. सामान्य लोकांना किचकट गणित समजत नाही, त्यांना ही ’गिळण्या’ची कल्पना पटते. 

खगोलशास्त्रज्ञांनी वेगवेगळी गणिते करून असा निष्कर्ष काढला आहे की सूर्यग्रहण अथवा चंद्रग्रहण हे दर ६,५८५.३ दिवसांनी (१८ [[वर्ष|वर्षे]], ११ [[दिवस]] व ८ [[तास]]) त्या एकाच तारखेला होते. या कालावधीला सारोस चक्र असे म्हणतात.

चंद्र व सूर्याच्या कक्षा (पृथ्वीवरून पाहताना) बऱ्याच ठिकाणी एकमेकांना छेदतात, त्यामुळेच [[ग्रहण#खग्रास सूर्यग्रहण|खग्रास]] अथवा [[ग्रहण#खंडग्रास सूर्यग्रहण|खंडग्रास सूर्यग्रहणे]] पहायला मिळतात. खग्रास सूर्यग्रहणात सूर्य पूर्णपणे चंद्राच्या मागे झाकला जातो व सूर्याभोवती असणारे [[ग्रहण#तेजोवलय|तेजोवलय]] (Corona) दृष्टिपथास येते. चंद्र व पृथ्वीमधील अंतर हे सूक्ष्म गतीने बदलत असल्यामुळे चंद्राचा कोनीय व्यास कमी होत आहे. याचाच अर्थ असा की काही कोटी वर्षांपूर्वी प्रत्येक ग्रहणात सूर्य पूर्णपणे चंद्रामागे झाकला जात होता. तसेच साधारण ६० कोटी वर्षांनंतर चंद्र कधीही पूर्णपणे सूर्याला झाकू शकणार नाही व फक्त खंडग्रास सूर्यग्रहण पहायला मिळेल.

ग्रहणा सन्दर्भात घडणारी घटना म्हणजे [[ग्रहण#अधिक्रमण|अधिक्रमण]].

लाव्हाचा समुद्र
चंद्राच्या दोन बाजू
फिरण्याची कक्षा व पृथ्वीशी संबंध
ग्रहणे