हिंसा, शोषण आणि बाल कामगार प्रथेमुळे मुलांच्या शिकण्याच्या क्षमतेवर व प्रगतीवर वाईट परिणाम होतो. म्हणूनच हिंसा व शोषणापासून लहान मुलांचे रक्षण करणे हा व्यापक शैक्षणिक आस्थेचा भाग आहे. मुलांच्या सुरक्षाविषयक संकेतांच्या उल्लंघनांचे मापन व देखरेख यांत असलेली आव्हाने व संवेदनशीलता, तसेच योग्य मापदंडांची व्याख्या करणे, माहितीचे संकलन व विश्लेषण करणे यांमध्ये असलेल्या त्रुटींमुळे या क्षेत्रातील उपलब्ध माहितीची व्याप्ती तुटपुंजी आहे. तरी सुद्धा प्रातिनिधिक मापदंड वापरून परिस्थितीचे मूल्यमापन करता येते. उदाहरणार्थ, या संदर्भातल्या आंतरराष्ट्रीय संकेतांना मान्यता देणे, ही त्या देशाची मुलांच्या सुरक्षिततेविषयी बांधिलकी मानता येईल. २०१४ पर्यंत १९४ देशांनी CRC3 आणि १७९ देशांनी १९९९ च्या आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटनेच्या ठराव क्रमांक १८२ ला मान्यता दिली आहे. हा ठराव अत्यंत खालच्या दर्जाच्या बाल कामगारी प्रथांचे निराकरण करण्याविषयी आहे. परंतु यातील बरेच ठराव ठोस उपाययोजना करून प्रत्यक्ष राबविणे अद्याप बाकी आहे. जगात ५ ते १४ वयोगटातली अंदाजे १५० दशलक्ष मुले बालकामगार आहेत. पाच वर्षे वयाखालील मुलांच्या मृत्यूचे प्रमाण संघर्षबाधित देशांमध्ये इतर गरीब देशांच्या तुलनेत दुप्पट आहे. उद्योगप्रधान देशांमध्ये दरवर्षी 4% मुलांचे शारीरिक शोषण होते तर 10% मुले दुर्लक्षित आहेत किंवा मानसिकदृष्ट्या शोषित आहेत.
विकसित आणि विकसनशील दोन्ही देशांमध्ये गरीब व वंचित लोकांची मुले सर्वात जास्त दुर्लक्षित राहतात. याचा पुरावा म्हणजे पालनपोषण व शैक्षणिक सुविधा निकृष्ट दर्जाच्या असूनही त्यांचे वर्धित मूल्य संपन्न परिस्थितीतील मुलांपेक्षा वंचित मुलांसाठी जास्त असते. हा प्रश्न विकसनशील देशांमध्ये दुर्धर आहेच, पण विकसित देशातही अजूनही चांगल्या प्रतीचे पालनपोषण व शैक्षणिक सुविधा सर्व मुलांना समान उपलब्ध नाहीत. युरोपातील अनेक देशांमध्ये अल्पउत्पन्न गटातील व निर्वासित कुटुंबातील मुलांना चांगल्या प्रतीचे पालनपोषण आणि शिक्षण उपलब्ध नाही

मुलांच्या विकासातील अडथळे व उपाय : मुलांच्या विकासातील प्रमुख अडथळे हे शारिरीक व मानसिक विकासाशी संबंधित असतात. यात शारीरिक पोशानासंबंधी काही अडथळे असतात तर काही अडथळे हे मुलांवर केल्या जाणाऱ्या सस्कारांशी संबंधित असतात. काही मुलांच्या बाबतीत ( विशेषतः मागास भागात राहणारी मुले , गरीब असणारी मुले ) पोषणाची समस्या जाणवते त्यामुळे त्यांच्या 

विकासात अडथळे निर्माण होतात . मुलांच्या मानसिक विकासातील अडथळ्यात मुलांवर केल्या जाणाऱ्या संस्कारांचा समावेश करता येईल .या संस्कारात मुलांवर कुटुंबातील सदस्यांकडून होणारे संस्कार ती ज्या कोणत्या समाजात राहतात त्या समाजाकडून केले जाणारे संस्कार यांचा समावेश करता येईल , यात मुलांवर चुकीच्या पधात्तीने झालेलेया सानास्कारांचा समावेश होतो. 

यावरील उपाय : या अडथळ्यांवर मात करण्यासाठी प्रामुख्याने मुलांचे पोषण योग्य होणे गर्जेचे आहे . त्याबरोबरच मुलांच्या योग्य मानसिक विकासासाठी त्यांच्यावर चांगले संस्कार होणे गरजेचे आहे .

अडथळे आणि आव्हाने
शाळापूर्व शिक्षणाचे व्यावहारिक परिणाम
विषय
पिआगे यांची ’कन्स्ट्रक्टव्हिस्ट थिअरी’