भगवान विष्णू हे भूतलावर अवतार घेतात ही संकल्पना हिंदु पुराणांपासून प्रचलित आहे. त्यापैकी पद्म पुराण, विष्णु पुराण, मत्स्य पुराण, वराह पुराण, नृसिंह पुराण, इत्यादि ग्रंथांत अनेक उल्लेख आढळतात. यामध्ये गुंतागुंतीच्या अनेक कथा आणि उपकथा असून काही पुराणांमध्ये विरोधाभासही आढळतो, उदा. नृसिंह अवतार हा शिवाचा असल्याचे शिव पुराण सांगते तर विष्णु पुराण आणि पद्म पुराण तो विष्णूचा अवतार आहे असे सांगते. गजानन हा विष्णूचा अवतार आहे, असेही सांगितले जाते.

अवतार घेण्यामागील कारणे
नेमका कोणाचा अवतार
उपकथा
दत्तात्रेय