पंडित विष्णुशर्म्याचे 'हितोपदेश' हे संस्कृत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे बालपुस्तक अाहे. या पुस्तकात पशुपक्षांच्या, बालमनाला रुचतील अशाच मनोरंजक कथा सोप्या संस्कृत भाषेत लिहिलेल्या अाहेत. हितोपदेशांतील 'मित्रलाभ' प्रकरणाचे भाषांतर शाळेतील विद्यार्थ्यांच्या उपयोगाच्या दृष्टीने केले अाहे. म्हणून त्यांत समास, क्रियापदाची रूपे वगैरे सर्व स्पष्ट करून दाखविण्याचा प्रयत्न केला अाहे. भाषांतराला भाषेच्या दृष्टीने सरळपणा यावा म्हणून कोठे कोठे मूळ भाषांतराच्या पुढे (-) खूण करून घातली अाहे. तसेच अर्थबोध सरळ होण्यासाठी काही ठिकाणी 'पदरमोड' करावी लागली अाहे. ती चौकोनी कंसांत दर्शविली अाहे. यांत मूळ अन्वय, अन्वयार्थ, सरलार्थ, टीपा व संपादकीय पादटीपा, श्लोकसूची इतक्या अंगांचा समावेश केला अाहे.

अनुवादग्रंथातील संपादकीय टिपणानुसार ही अावृत्ती मुख्यतः विद्यार्थ्यांसाठीच असल्यामुळे संविधानकास धक्का न लावता मुळातील अश्लील भागास कात्री लावली अाहे.

व्यावहारिक संस्कृत व्याकरण
सार्थ हितोपदेश भाग पहिला - मित्रलाभ
साहित्यिक कारकीर्द
व्यक्तिगत जीवन