ब्रिटिशकालीन मुंबई प्रांताचा उत्तर कानडा हा समुद्राजवळील बंदराचा भाग कापूस व्यापारासाठी विशेष प्रसिद्ध असे. अमेरिकेच्या नागरी युद्धादरम्यान दक्षिणेकडील कापसाची आयात मंदावल्याने इंग्लडच्या सूतगिरण्यामध्ये कुमटा बंदरावरील कापसाच्या आयातीमध्ये भर पडली.

कुमठा बंदरावरून ‘कुमठा हाती’ नावाने हा कापूस निर्यात होऊ लागला. याच्या परिणामाने कुमठा शहराच्या विकासाकडील वाटचालीस प्रारंभ झाला. यासह चंदनाच्या लाकडावरील कोरीव कामासाठी विशेष प्रसिद्धी मिळवली व अशा कोरीवकाम केलेल्या वस्तू बनवण्यात आल्या. परंतू दक्षिणेकडील महाराष्ट्रापासूनच्या रेल्वेमार्गाच्या सुरवातीपासून मात्र कुमठा शहराच्या व्यापार व्यवस्थेला उतरती कळा लागली.

प्रख्यात बंगाली कवी व नोबेल विजेते क्षी. रविंद्रनाथ टागोर यांनी १८८२ मध्ये कुमठा ला भेट दिली. त्यांनी आपल्या आत्मकथे तील एक प्रकरण कुमठा ला समर्पित केले आहे. वयाच्या 22व्या वर्षी रविंद्रनाथ टागोर त्यांच्या भावासहित कुमठा येथे दाखल झाले. त्यावेळेस त्यांचे भाऊ उत्तर कानडा जिल्ह्याचे जिल्हा न्यायाधीश होते.

विसाव्या शतकाच्या पूर्वोधापासून व्यापार आणि शिक्षणासाठी अग्रेसर असणार्‍या कुमठा शहराच्या दोन शैक्षणिक संस्थाचा उदय झाला. 

रेल्वे वाहतूक
रस्तेवाहतूक
विमान वाहतूक
इतिहास