तंत्रज्ञान (Technology) म्हणजे अवजारे, यंत्रे, त्यांपासून बनलेल्या प्रणाल्या (Systems) यांचे संकल्पन (Design), निर्मिती आणि उपयोजन (Application) अभ्यासणारी, तसेच त्यांत सुधारणा घडवून आणण्यासंबंधीची विद्याशाखा होय. प्राचीन काळापासून मानव तंत्रज्ञानाचा वापर व अभ्यास करत आहे. अगदी प्राचीन काळी नियंत्रित पद्धतीने आग चेतवण्याचे तंत्र मानवांनी शोधून काढले. त्यानंतर चाकाचा शोध लावल्यामुळे मानवांना अधिक पल्ल्याचे अंतर कापण्यासाठी उपयुक्त तंत्रज्ञान लाभले. तेथून पुढे अगदी आधुनिक काळात छपाईचे तंत्रज्ञान, टेलिफोन, इंटरनेट इत्यादी तंत्रांपर्यंत मानवाने तंत्रज्ञानाचा विकास साधला आहे.

तंत्रज्ञान म्हणजे “वैज्ञानिक व इतर सुसंघटीत ज्ञानाचे” प्रत्यक्ष जीवनात आवश्यक प्रात्यक्षित कृतींना सोपं व सहज करण्यासाठीचे उपयोजन. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने मानव वेगवेगळे अवजारे व यंत्रे वापरून ह्या प्रात्यक्षित कृती सोप्या व सहज पद्धतीने करतो.

तंत्रज्ञानाचा शिक्षणप्रणालीत वापर म्हणजेच “वैज्ञानिक व इतर सुसंघटीत ज्ञानाचे” अधिक गुणवत्तापूर्ण आणि परिणामकारक शिक्षणप्रणाली उत्क्रांत करण्यासाठीचे उपयोजन. “वैज्ञानिक व इतर सुसंघटीत ज्ञानात” कौशल्य, अनुभव आणि खूप काही “Common Sense”चा पण अंतर्भाव होतो. तंत्रज्ञानाच्या चांगल्या परिणामकारक वापरात मानव आणि त्याच्या सामाजिक जीवन पद्धतीचा नेहमीच अंतर्भाव असतो.

शिक्षणप्रणालीत, मानव व तंत्रज्ञानाच्या चांगल्या परिणामकारक मिलापाची पद्धत, शिक्षण प्रक्रियेच्या खालील विश्लेषणामुळे आपणास सहज लक्षात येते.
शैक्षणिक कृतींचा खर्च
तंत्रज्ञान म्हणजे काय ?
दोन प्रकारच्या शैक्षणिक कृती
ह्या लेखमालेची आगळी वेगळी वैशिष्टे