प्राणीवर्तन शास्त्राच्या (ethology) (प्राण्यांच्या वर्तनाचे शास्त्र), आणि सर्वसाधारण सामाजिक उत्क्रांती(social evolution)च्या अभ्यासात, परार्थ म्हणजे एखाद्या व्यक्तीचे असे वर्तन ज्यामुळे दुसऱ्या व्यक्ती किंवा व्यक्तींच्या (जगण्याच्या) पात्रतेत वाढ होईल पण कर्त्याच्या पात्रतेत घट होईल. प्राण्यांमधील अभिकथित परार्थी वर्तनाच्या अभ्यासाकांचा, समाजशास्त्रीय सामाजिक डार्विनवादी 'सगळ्यात चांगल्यांचे अस्थित्व' ह्या नवा खाली वापरलेल्या 'सगळ्यात योग्यतेचे अस्थित्वा'च्या संकल्पनांना विरोध आहे - इथे जीवशास्त्रीय डार्विनच्या उत्क्रांतीच्या सिद्धांताशी गोंधळ करू नये. प्राण्यांमध्ये अश्या परार्थी वर्तनाचा अग्रह रशियन प्राणीजीवशास्त्रज्ञ आणि अराज्यवादी पीटर क्रोपोत्कीन ह्यांच्या १९०२ सालच्या "" ह्या पुस्तकात सर्वप्रथम प्रकाशित झाला.

जीवनाच्या उगमाच्या उत्र्कांतीच्या सिद्धांताशी सुसंगत सिद्धांत मांडण्याच्या गरजेपोटी दर्शनी-परार्थाच्या सिद्धांतांची वाढ होत गेली. Two related strands of research on altruism have emerged out of traditional evolutionary analyses, and from game theory respectively.

प्रस्तावित यंत्रणांपैकी मुख्य म्हणजे:

जानुकात्मक उत्क्रांतीच्या अभ्यासात वापरले जाणाऱ्या जॉर्ज आर. प्राईस च्या प्राईस समीकरणाच्या निर्मितीला परार्थाच्या अभ्यासातून प्रारंभी चालना मिळाली. ह्याचे मनोवेधक उदाहरण "डायक्ट्योस्टेलीयमम्युकोरॉइड्स"("Dictyostelium mucoroides") सारख्या पेशियुक्त स्लाईम मोल्ड(slime moulds) मध्ये सापडते. हे प्रोटिस्ट उपासमार होई पर्येंत व्यक्तिगत अमिबाच्या रूपात राहतात, ज्यानंतर ते एकत्र येऊन एक बहुपेशीय देह तयार करतात ज्यात काही पेशी, देहातल्या इतर पेशींच्या अस्थित्वासाठी बलिदान देतात. जीवाणूच्या विविध (पेशी,जनुकांसारख्या)अंगांमध्ये देवाणघेवाणी आणि, सामाजिक वर्तन आणि परार्थ, ह्याच्या बरीच साम्ये आहेत परंतु शेजाऱ्यांच्या गरजे शिवाय अमर्याद प्रजोत्पादनाची व्यक्तीची क्षमता ह्या दोन्हीत फरक दर्शवतो.

वर्तनविषयक सिद्धांत
परार्थाचा समज
इस्लाम आणि सुफीपंथ
धार्मिक दृष्टीकोण