सर्वसामान्यांपर्यंत या वैज्ञानिक शोधांची माहिती पोहोचवली पाहिजे या विचाराने प्रा. गो. रा. परांजपे यांनी सोसायटी फॉर दि प्रमोशन ऑफ सायंटिफिक नॉलेज या संस्थेमार्फत सृष्टिज्ञान हे मासिक प्रकाशित करावयास सुरुवात केली. प्रारंभी त्यांनी वैज्ञानिक विषयांवर व्याख्याने आयोजित केली होती परंतु श्रोत्यांनी ही माहिती लिखित स्वरूपात द्यावी म्हणजे संग्रही राहील असे मत मांडल्याने त्यांनी मासिक प्रकाशित करण्याचा निर्णय घेतला.

दिनांक १ जानेवारी इ.स. १९२८ रोजी सृष्टिज्ञानचा पहिला अंक पुणे येथे प्रकाशित झाला. हा अंक क्राऊन साईजचा होता. त्यात ३२ पाने होती. या अंकाच्या मुखपृष्ठावर पौर्णिमेच्या चांदण्यात वाहणाऱ्या झऱ्याचे चित्र आहे. तसेच पहिल्या पानावर सीहॉर्स या माशाचे तीनरंगी चित्र आहे. या अंकासाठी प्रा. गो. रा. परांजपे यांनी संपादकीय लिहिले होते. आणि यात डॉ. दि. धों. कर्वे लिखित ‘कृत्रिम रंग’, डॉ. भा. ग. वाड लिखित ‘लुई पाश्चर’ हे लेख आहेत. इतर मजकुरांत ‘नेपच्यूनचा शोध’, रासायनिक गप्पा-टप्पा वगैरे लेखांचा समावेश आहे. हे लेख सोप्या, सुबोध भाषेत लिहिलेले आहेत.

या मासिकाचे काम आर्थिकदृष्ट्या तोट्याचे असल्याने आर्यभूषण समाजाने ते जानेवारी इ.स. १९३३ मध्ये चालवायला घेतले. बेचाळीस वर्षांच्या प्रदीर्घ काळात आर्यभूषण मुद्रणालयाने ‘सृष्टिज्ञान’चे मुद्रण, प्रकाशन, वितरण या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. तोटा सोसून हे मासिक डिसेंबर इ.स. १९७४ चालवले. 

जानेवारी इ.स. १९७५ पासून पुढे ‘सृष्टिज्ञान’ मासिक मासिक महात्मा फुले वस्तुसंग्रहालयाच्या व्यवस्थापनाखाली प्रकाशनात खंड न पडता सुरू राहिले आहे.

संपर्क
स्वरूप
संपादक
स्थापना