भारतीय तत्त्वज्ञानानुसार सृजन/निर्मिती प्रक्रियेत अव्यक्त व्यक्त होत असते.अव्यक्ताला सुद्धा अव्यक्त स्थितीतील अभिव्यक्तीचे अस्तित्व असते जे अव्यक्त अवस्थेतून सुयोग्य परिस्थितीत व्यक्त होण्यास उत्सुक असते तर ते कधी व्यक्त न होऊ शकल्यामुळे अस्वस्थ असते,तर कधी बाह्य परिस्थितीची तमा न बाळगता व्यक्त होते.भारतीय तत्त्वज्ञानानुसार अव्यक्ताचे आणि व्यक्त कडे आणि अव्यक्त कडे जाणे ही सततची प्रक्रिया आहे, या प्रक्रीयेचा संबंध भारतीय तत्वशास्त्र रससिद्धांताशी (कला) आणि जन्म आणि पुर्नजन्माच्या चक्राशी जोडते.

भारतीय तत्त्वज्ञानातील प्रवृत्ती आणि निवृत्ती या विचारधारा व्यक्त आणि अव्यक्ताच्या विश्लेषणाने प्रभावित झालेल्या दिसतात. याचा दूरगामी परिणाम भारतीय जीवन आणि संस्कृतीच्या मनोभूमिका घडण्यावर झाल्याचे आढळून येते.जन्म आणि पुर्नजन्माच्या चक्रातून सुटका होण्याचा उपाय मोक्ष आणि तो साध्य करण्याचा उपाय केवळ कर्तव्य म्हणून प्रवृत्तीचा स्विकार पण मनाने निवृत्तीपर तत्वज्ञानाचा स्विकाराकडे अधिक कल हे पारंपरिक भारतीय तत्त्वज्ञानाचे स्वरूप असल्यामुळे प्रवृत्तीचा स्विकार करताना अभिव्यक्तीचा स्विकार होत असला तरी भारतीय तत्त्वज्ञानात सहसा निवृत्तीपर तत्त्वज्ञानास अधिक महत्त्व दिले गेल्याने अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यास पारंपरिक भारतीय तत्त्वज्ञान स्विकारत जरी असलं तरी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याबद्दल आग्रही असल्याचेही आढळत नाही.

व्यक्त होणे हे अभिव्यक्त होण्याचा भाग आहे त्यामुळे एका अर्थाने प्रत्येक व्यक्त होणे हे अभिव्यक्त होणे ठरते,पण आशयाची अभिव्यक्ती या दृष्टीने विचार करावयाचा झाला तर अभिव्यक्त होणे निव्वळ व्यक्त होण्यापेक्षा काही विशेष प्रभाव ठेवणारे,ऊठून दिसणारे असते ज्यामुळे अभिव्यक्त आशयास बौद्धिक मुल्य प्राप्त होते,आशयाचे बौद्धिक मुल्य स्विकारवायाचे का नाही आणि स्विकारले तर त्याचे मूल्यांकन आशय प्राप्त करणार्‍या व्यक्ती, समूह किंवा संस्थेवर अवलंबून असते.

आशय अभिव्यक्त करणार्‍या व्यक्तीच्या इतरांना प्रभावित करण्याच्या किंवा धनैषणा इच्छेमुळे, अभिव्यक्त होण्याचे कौशल्य बर्‍याचदा सामाजिक/राजकीय बांधिलकी अथवा मनोरंजनाकरिता वापरले जाते, तर काहींच्या बाबतीत अभिव्यक्त होणे हे स्वतःच्या अभिव्यक्त होण्याच्या आणि करण्याच्या पुरतेच असते यातून कलेकरिता कला समाजाकरिता कला आणि मनोरंजनाकरिता कला से भेद आणि वादविवाद होतात. 

व्यक्त/अभिव्यक्त होणाऱ्या व्यक्तिंचे व्यक्त/अभिव्य्क्त होणे स्वस्वभाव, स्वगुणधर्म, काळ वेळाची उपलब्धता धनैषणा कुटूंबात,समूहात,प्रदेशात रहाण्याची गरज आणि तेथील तत्कालीन संस्कृतीची-कायदा-समाजव्यवस्था-शासनव्यवस्थेच्या स्विकार्हता इत्यादींनी प्रभावित होण्याची शक्यता असते.काही वेळा अभिव्यक्तीचे बौद्धिक मुल्य चांगले असूनही,अभिव्यक्त्याच्या स्वतःच्या माघार घेण्यामुळे किंवा तत्कालीन कुटूंब,समुह संस्कृतीची-कायदा-समाजव्यवस्था-शासनव्यवस्थेच्या कुटूंबात,समूहात,प्रदेशाचा त्यावर-किंवा त्याच्या इतर समाजावर प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष दबाव असल्यामुळे ,किंवा स्व-बंधनांमुळे अभिव्यक्ती दुर्लक्षित/ नाकारली /विरोधली जाऊ शकते . 

अभिव्यक्त्याची प्रत्येक अभिव्यक्ती स्विकारली/दुर्लक्षित/ नाकारली /विरोधली जाणे हे अभिव्यक्त्याची स्वतःच्या प्रभाव कौशल्यांवरही, प्रबळ ईच्छाशक्तीवरही अवलंबून असते यामुळे एखादा नवीन आचार-विचार नाकारला जाणे अथवा स्विकारला जाणे असे होऊ शकते. प्रभावी अभिव्यक्ता एखादी विशिष्ट बाजूचे समर्थन प्रभावीपणे करत असेल तर दुय्यमसुद्धा महत्त्वाचे भासू शकते,काही प्रभाव काल सापेक्ष तर काही काल निरपेक्ष ठरतात.

अभिव्यक्त होताना एखादी विशिष्ट अभिव्यक्ती किंवा अभिव्यक्त होणारी व्यक्ती त्या प्रकारची शेवटचीच आहे असे जाहीर करत काही अभिव्यक्ते अभिव्यक्त होतात किंवा अभिव्यक्त्याने तसे न करण्याचा सल्ला देऊनही त्याचे अनुयायी तसे करत राहू शकतात यामुळे व्यक्तीप्रामाण्य,ग्रंथप्रामाण्य,मूर्तीप्रामाण्यला समाज स्विकारतो.तर बुद्धीप्रामाण्यवाद या मानवी प्रवृत्तीस अंधानुकरण मानतो.

सुफी दृष्टीकोण
माध्यमे,साधने आणि तंत्र
अव्यक्त/ व्यक्त
अव्यक्तझालेली आणि संधी नाकारलेले गेलेले किंवा बंधनात असलेले गट