आंतरक्रियात्मक नसलेल्या (Non-Interactive) व असलेल्या (Interactive) शैक्षणिक कृतींचे शिक्षणप्रणालीतील मिश्रण, प्रत्येक जादा विद्यार्थ्यासाठी येणारा खर्च, कमी किंवा जास्त करीत असतो. जसे,

वरील विवेचना मुळे आपणास हे सहज लक्षात येईल की “शालेय शिक्षणाच्या” तुलनेत, तंत्रज्ञानाचा वापर “उच्च शिक्षणात” जास्त परिणामकारक असतो.

शिक्षणप्रणालीतील ह्या आंतरक्रियात्मक नसलेल्या (Non-Interactive) व असलेल्या (Interactive) शैक्षणिक कृतींच्या मिश्रणाप्रमाणे, तंत्रज्ञान आणि शिक्षकांची सांगड घालणे आवश्यक असते. जसे, “शालेय शिक्षणात” तंत्रज्ञानाचा उपयोग प्रामुख्याने आंतरक्रियात्मक असलेल्या (Interactive) शैक्षणिक कृतींसाठी करावा लागतो. परंतु, “उच्च शिक्षणात” मात्र तंत्रज्ञानाचा उपयोग प्रामुख्याने आंतरक्रियात्मक नसलेल्या (Non-Interactive) शैक्षणिक कृतींसाठी करावा लागतो. तरच, कुठल्याही शिक्षणप्रणालीत, ज्ञान निर्मितीची अपेक्षित परिणामकारकता साधता येते.

ह्या लेखात, तंत्रज्ञानाचा उपयोग परिणामकारक शिक्षणासाठी कसा करायचा हे आपण समजून घेतले. ह्या लेखमालेतील पुढील लेखात, तंत्रज्ञानावर आधारित प्रमुख दोन प्रकारच्या शिक्षणप्रणालींची ओळख आपण करून घेणार आहोत.

ह्या लेखमालेची आगळी वेगळी वैशिष्टे
शैक्षणिक कृतींचा खर्च
दोन प्रकारच्या शैक्षणिक कृती
तंत्रज्ञान म्हणजे काय ?