[[चित्र:Koh-INoor old version copy.jpg|thumb|right|150px|राइश देर क्रिस्ताल या [[म्युनिक]], [[जर्मनी]] येथील संग्रहालयामधील कोहिनूर हिर्याची काचेची प्रतिकृती. यात कोहिनूरचा ब्रिटिश राणी व्हिक्टोरिया हिचा पती अल्बर्ट याने इ.स. १८५३ मध्ये, त्याला पुन्हा पैलू पाडून घेण्याआधीचा आकार दिसतो आहे.]]
हे रासायनिकदृष्ट्या [[कार्बन]] या मूलतत्वाचे शुद्ध स्वरूपातील स्फटिकरूप असते. हिर्याचे स्फटिक घनाकृती प्रणालीचे असून या स्फटिकामधले कार्बनचे सर्व अणू समांतर अंतरावर असतात. हिर्याचा [[प्रकाश]] वक्रीभवनांक सर्व रत्‍नाच्या तुलनेत जास्त आहे. हिर्याचा काठीण्यांक १० आहे. हिरे पिंडाश्म जातीच्या [[खडक|खडकांमध्ये]] आढळून येतात. पिंडाश्माचे थर काही ठिकाणी क्वार्टझाइट या खडकांच्या खाली आढळतात. हिरे [[रंग]]हीन असतात तसेच कधीकधी त्यामध्ये [[पिवळा|पिवळट]] किंवा [[निळा|निळसर]] रंगछटाही दिसतात.

माणिक (Ruby)
उपरत्‍ने
चाल्सिडोनी क्वार्ट्‌झ
हिरा (Diamond)