उत्तरेला दूधंगगा नदीचा हिरवागार विस्तीर्ण काठ, दक्षिणेला भव्य असा श्री मल्लिकार्जुन डोंगर, पूर्वी याच डोंगरावर बऱ्याच औषधी वनस्पती मिळायच्या. म्हणून याला संजीवनी डोंगरही म्हणतात. पश्चिमेला पुणा ते बेंगलोर रोड आणि महाराष्ट्र व कर्नाटक सीमेवर वसलेले गांव म्हणजे कोगनोळी.
कनगोळी हे देवीचेच नाव आहे. गावात पूर्वीचे जे छोटे देवीचे मंदिर आहे, त्या देवीचे नाव कनगोळीच असाव पण कनगोळीचा अपभ्रंश होवन कोगनोळी हे नाव गावाला पडल असाव असा काही जुन्या जाणत्या लोकांचा कयास आहे.
तर निसर्गाच्या कुशीत वसलेले सुजलाम सुफलाम असे हे कोगनोळी गांव बेळगांव जिल्ह्यात, चिक्कोडी तालुक्यात येते.गावाला फार मोठी ऐतिहासिक परंपरा आहे. कारण या ठिकाणी साडेतीनशे वर्षापूर्वीचा एक भईकोट किल्ला होता. त्या किल्ल्याचे बरेचसे अवशेष किल्ला परीसरात आढळून येतात. तोफ, बुरुज, जुनी बांधकाम खंदकाच्या खुणा, हाळविहिर, गणपती मंदिर, पुर्णानंद महाराजांचा मठ, जैन मंदिर, कल्लेश्वर मंदिर, दत्त मंदिर, नरसिंह, ब्रह्मदेव मंदिर, या ऐतिहासिक मंदिराच्या खुणा आजही आपल्याला पहावयास मिळतात. किल्ला परिसरातच मुळ गांव वसलेले आहे. कल्लेश्वर हे त्यावेळचे ग्राम दैवत मानत होते. जैन,मराठा, लिंगायत इत्यादि जातीचे लोक गुण्या गोविंदाने राहत होते नंतर हळू हळू विस्तार वाढत गेला. किल्ला परिसराच्या पूर्वेला मगदूम गल्ली, पश्चिमेला महादेव गल्ली, दक्षिणेला माळी गल्ली आणि उत्तरेला लोखंडे गल्ली याप्रमाणे विस्तार झाला.
पूर्वेला व पश्चिमेला असे दोन दरवाजे, पश्चिमेस चार रस्ते एका ठिकाणी मिळतात. त्या बाजूस गोठण अशी संज्ञा त्यावेळी जानकार लोकांनी दिली. जवळच गावकूस नावाची देवता अद्यावत साक्ष देत उभी आहे. त्यानंतर पश्चिमेला सुनियोजित आखीव व रेखीव गल्याचं गाव तयार झाले. गावात आठरा पगडीचे, धर्माचे लोक आहेत. सर्व धर्मियांची मंदिरे, मस्जीद आहेत. पण सर्व जाती धर्माचे लोक एकमेकांचा आदर राखून कोणताही सणसमारंभ एकजुटीने, आनंदाने साजरा करतात.सरमिसळ जातीचे लोक असूनही शांततेत व संयमाने नांदणारे गाव असा गावाचा लौकिक आहे. याच गावात पूर्णानंद महाराज हे धार्मिक अधिष्ठान असलेले व्यक्तिमत्व होऊन गेले. त्यांच्याच परंपरेतील ह.भ.प.श्री.पांडुरंग काजवे महाराज वारकरी सांप्रदायाची धुरा सांभाळत आजही कार्यरत आहेत.
माहिती
देवीचे महात्म्य
ग्रामदैवत श्री अंबिकादेवी
श्री अंबिकामातेच्या मंदिरातील दैनंदिन विधी