भारतीय लोकसाहित्य,संतसाहित्य, कथाकाव्ये यातही याची बीजे आढळून येतात. मराठीमध्ये ‘वात्रटिका’ या काव्यप्रकाराचे मूळ साधारणपणे १९५४ च्या आसपास सदानंद रेगे यांनी लिहिलेल्या ‘किंचित काव्य’ या प्रकारात आढळते. पण हा काव्यप्रकार मुख्यत्वे प्रतिष्ठित केला, तो मंगेश पाडगावकर यांनी. त्यांचा वात्रटिका हा संग्रह १९६४ मध्ये प्रसिद्ध झाला. सामान्यपणे त्यांच्या वात्रटिकांची सुरुवात –‘एक होती/आहे…’ या वाक्यांशाने होते व व्यक्ती वा स्थळ या नावाने पहिल्या ओळीचा शेवट होतो. मंगेश पाडगावकरांनी काका, कावळा, कोकिळा, गवई, निजाम, न्हावी, पंडित, पावटा, पुढारी, पोपट, बाई, बाटली, बेदाणा, ब्रह्मचारी, पुजारी, मुका, शेटजी, शायर, अशा असंख्य विषयांवर वात्रटिका रचल्या. नमुन्यादाखल पाडगावकरांची ‘नाते’ ही वात्रटिका पाहता येईल :

‘एक आहे पाववाला
तो माझा गाववाला
एक म्हातारी विकते भाजी
ती माझ्या एका दोस्ताची आजी
आणि एक आहे समोर देखणी बाई
ती मात्र अजून माझी कोणी नाही’

कमीत कमी शब्द,नवशब्द निर्मिती, गंमतीशीर यमके, विक्षिप्त व वैचित्र्यपूर्ण अशी कल्पनाचमत्कृती, अतिशयोक्ती, विडंबन, मिस्किलपणा, थट्टेखोरपणा, मर्मांवर बोट ठेवण्याची वृत्ती, दांभिकतेवर प्रहार, अधूनमधून द्वयर्थी वाक्यरचना ही त्यांच्या वात्रटिकांची लक्षणीय वैशिष्ट्ये होत. फ. मुं. शिंदे, रामदास फुटाणे,अशोक नायगावकर,रामदास कामत,भारत सातपुते,संजय वरकड, हेरंब कुलकर्णी,सुरेश शिंदे, साहेबराव ठाणगे, प्रशांत मोरे, तुकाराम धांडे, संजीवनी तडेगावकर, जयराम खेडकर, इंद्रजीत घुले, शिवाजी सातपुते, प्रकाश घोडके इ. कवींनी वात्रटिका हा प्रकार विशेषत्वाने हाताळला आहे. 

स्वरूप
लिम्रिक
इतिहास
अनुदिनी