[[चित्र: TopazUSGOV.jpg|thumb|right|150px|पुष्कराज]]
हे रत्‍न म्हणजे [[ॲल्युमिनियम]] फ्लोरोसिलिकेट असून त्यातील फ्लोरीनचा काही अंश हा हैड्रोक्सिल गटाने प्रतिस्थापित(रिप्लेस) झालेला असतो. याचे [[रासायनिक सूत्र]] AlSiO(F,OH) आहे. [[पुष्कराज]] खडा शुद्ध, पूर्ण पारदर्शक आणि स्वच्छ असेल तर रंगहीन असतो. पण जर पुष्कराजचे स्फटिक निर्माण होताना त्यात लोहाचा अंश मिसळला तर त्या खड्याला निळसर, पिवळट रंगछटा प्राप्त होतात. पुष्कराज हे [[टोपाझ]] या खनिजाचा प्रकार आहे. टोपाझचे [[स्फटिक]] समचतुर्भुजी प्रणालीचे असतात. या रत्‍नाचा काठीण्यांक ८ आहे. हे [[खनिज]] पेग्मटाइट या खडकामध्ये आढळते.

[[पुष्कराज]] (Topaz)
लाझुलाइट
ॲन्डेल्युसाइट
हिरा (Diamond)