इष्टलिंग धारण करणे हा मुख्य नियम आहे हे जाणून घेतले. पण ते इष्टलिंग प्रत्येक व्यक्तीने गुरूकडून मंत्रोपदेशासह स्वीकार करावयास हवे. आपले आपण शरीरावर लिंग धारण करणारा तो सामाजिक अर्थाने लिंगायत होऊ शकतो. पण धार्मिक आणि आध्यात्मिक स्वरूपात लिंगायत होण्यास गुरूकडूनच इष्टलिंग ध्यावे लागते. ’नेणत्या मानवाला जाणाता शरण’ होण्यास त्यास संस्काराची आवश्यकता आहे. धर्म जन्माने येत नाहीं तर संस्काराने येतो. म. बसवेशांचे भाचे चन्नबसव म्हण्तात<br>
असा वीराचार दृढ केल्याशिवाय<br>

वीरवंशात जन्म घेतला म्हणून वीरशैव होणे नाही<br>

कूडल चन्नसंगमदेवा (च.ब.व. ११५)<br>
वैद्यकीय परीक्षा देऊन पास झाल्याशिवाय केवल वैद्याचा मुलगा म्हणून त्या मुलास वैद्य म्हणणे जसे हास्यास्पद ठरते तद्वत संस्काराशिवाय नुसते जन्माने लिंगायत होणे हास्यास्पद होय म्हणून चन्नबसव म्हणतात

भक्ताच्या पोटी जन्म घेणारा तो भक्त होणे नाहीं<br>

गुरूच्या कृपेने लिंगधारण केल्याशिवाय भक्त होणे नाही<br>

त्यांना भक्त म्हणून वागविल्यास, म्हणावे लागेल भक्तिहीन<br>

कुंडल चन्नसंगम देवाचे हेच बचन (च.ब.व. ४२४)<br>
म्हणून जन्मत: सर्व मानव या धर्मात भवी (?) असतात, नंतर गुरूंच्या कृपेने तो भक्त शरण बनतो.

लिंग संस्कारात दोन प्रकार आहेत. प्रथम लिंगधरणा, नंतर लिंगदीक्षा, स्त्री गर्भवती असताना सातव्या अगर आठव्या महिन्यातच गर्भातील बाळाकरिता मंत्रोपदेश देणे आवश्यक आहे. मातेच्या आहार विहाराचा परिणाम बाळावर होत असल्याकारणाने अध्यात्मिक संस्काराचा परिणाम त्या बाळावर होत असतो. हा संस्कार स्त्री गरोदर असताना झाला नाही तर बाळंतपण झाल्याबरोबर बाळाला लिंगधारणा करावी.<br>
जन्मलेल्या शिशूस लिंगधारणा न करता<br>
मातेचे स्तनपान, दुग्ध न देणे हाच विसावा आचार<br>
असे चन्नबसवेशांचे दुसरे वचन आहे ( च. ब. व. ११२)<br>
शिवभक्ताचे शिशु भूमीवर पडल्याबरोबर<br>
विभूती लावून गळ्यात लिंगधारणा करून,<br>
पादोदकाने स्थान घालून, प्रसादाचे दूध, लोणी याने न्हाऊ घालून<br>
पोषण करणे, हाच आचार. दुसरी भूत शांती करणे नाही (च.ब.व. ३९९)<br>

मूल जन्मल्याबरोबर संस्कार करणे झाले नाही तर अकराव्या दिवशी तरी हा संस्कार व्हावयास हवा. <br>
दुसरा संस्कार म्हाणजे लिंगदीक्षा. मुलगी असो वा मुलगा कोणताही भेदभाव न करता त्याला गुरूकडून अनुग्रह द्यावा. बालकास समजू लागल्यावर तो स्वत: पूजा करण्यासाठी त्याचे वय बारा तेरा वर्षाचे तरी व्हावयास हवे. <br>
या वयात त्याला लिंगदीक्षा करवावी. दीक्षेशिवाय मोक्ष नही (च.ब.व.४६,११५) दीक्षा घेणे हे आद्यकर्तव्य होय लिंगधारणा हा ’वाङ्‌निश्चय’ कार्याप्रमाणे तर 'लिंगदीक्षा' हे लग्नकार्याप्रमाणे आहे. केवळ वधुवर ठरविणे हे कार्य म्हणजे ’वाङ्‌निश्चय’ होय. <br>

पण त्यांना सामाजिकरीत्या जोडीने राहण्यास परवानगी नसते. याचप्रमाणे हा लिंगदीक्षेमुळे ही व्यक्ती याच धर्माचा अनुयायी म्हणून ओळखला जातो. 
आपण स्वत: लिंगपूजा करून त्याचा आनंद मिळविण्यास लिंगदीक्षा घेणे जरूरीचे आहे. 
निश्चय कार्याच्या वेळी (मुलामुलीचे) आईवडील आपल्या मुलामुलीला दिल्या देण्याचे ठरवितात पण लग्रात स्वत: वधूवरच समोरासमोरच येऊन वैवाहिक जीवनात एकरूप होतात. 
तसेच लिंगधारणेच्य वेळी आईवडील मुलाच्या वतीने प्रतिज्ञा करतात. तर लिंगदीक्षेच्या वेळी स्वत: परिपक्वता साधलेली व्यक्तीच प्रतिज्ञाबद्ध होते. ती व्यक्ती लिंगदीक्षेच्या वेळी आपला विश्वास व आचरण व्यक्तिश: व सामाईकरीत्या घोषित करते.

"दीयते लिंग संबंध: क्षीयतेच मलत्रया!
दीयते क्षीयते यस्मात् सा दीक्षेति निगधते!!" मग्गेय मायीदेव-(शिवानुभव परिच्छेद-१५-२८)

रुथूल, सूक्ष्म, कारण या तनुत्रयात असलेला कार्मिक, माया, अणव या मलत्रयांचा नाश करून इष्ट, प्राण,भाव लिंगत्रयांचा, क्रिया, मंत्र, वेधदीक्षात्रय घेऊन लिंगांग हा सामरस्याच्या मार्गावर चालण्यास लावणारा धार्मिक संस्कार म्हणजेच दीक्षा होया. अशी दीक्षा धेतल्यावरच आपण परमात्म्याच्या मार्गाकडे वळलो अशी भावना त्या व्यक्तीत स्थिर होते. धर्मगुरूंची तत्त्वे आपाल्या आचरणात आणण्याची कबुली दिल्याप्रमाणे होते. आपण एक विशिष्ट आचार, विचार असणात्या समाजाचे एक अंग, एक घटक असल्याचे दाखविल्यासारखे होते.<br>
<br>

सोलापूरचे ग्रामदैवत असलेल्या सिद्धेश्वर मंदिराला श्रावण महिन्यात आकर्षक अशी विद्युत रोषणाई करण्यात येते. तर मंदिरातील योग समाधीला श्रावण महिन्यातील प्रत्येक सोमवारी ७०० ते ८०० किलो फुलांनी सजवण्यात येते.

सिद्धरामेश्वर महाराजांच्या हातातील योगदंडाच्या पूजेने यात्रेची सुरुवात होते. महाराष्ट्र, आंध्रप्रदेश आणि कर्नाटक येथील भाविकांचे श्रद्धास्थान असणाऱ्या या यात्रेला तब्बल ९०० वर्षांची (कुठपासून?) परंपरा आहे.

लिंगायत धर्म संस्कार
लिंगायत धर्म सहिंता - वचन साहित्य
चित्रपट
स्मारके