ह. भ. प. आचार्य ज्ञानेशप्रसाद रत्नाकर महाराज यांचा जन्म सिंदपुरी जिल्हा भंडारा याठिकाणी रोज सोमवारी ला 26 जून१९३९मध्ये सकाळी ब्राह्मुहूर्तावर झाला, 

चार वर्षांचे असताना त्यांच्या गळ्यात तुळशीची माळ घालण्यात आली त्यांच्या आईचे नाव सुगानादेवी आणि वडील हिरामण यांचा सुपुत्र म्हणजे ह. भ. प. आचार्य ज्ञानेशप्रसाद रत्नाकर महाराज. 

आणि जात होती फुल माळी कश्यप गोत्र आणि सद्गुरू मिळाले आपानंद महाराज आणि कुलगुरू वेदशासंपन्न काशी विश्विद्यालय विभूषित कन्हैयालाल जी पाठक 

घरी पंढरीची वारी, 

सुसंस्काराचे बाळकडू
जन्म व बालपण
संत ज्ञानेश आश्रम भंडारा
प्राथमिक शिक्षण