स्वर्गलोकी एकदा ब्रह्मदेव व विष्णू ह्या दोन देवांमध्ये आपापसातील श्रेष्ठतेवरून विवाद झाला. ह्या दोहोंतील कडाक्याच्या तंट्यावर निर्णय करावा म्हणून महादेव एका देदीप्यमान अग्निस्तंभाच्या स्वरूपात प्रकट झाले. ह्या अग्निस्तंभाचा आदी आणि अंत जो कोणी शोधून काढेल तोच श्रेष्ठ असे ठरले. अग्निस्तंभाचा आदी शोधावयास ब्रह्मदेव हंसरूपाने अवकाशात गेले, तर भगवान विष्णू एका वराहाचे रूप घेऊन पाताळात गेले. अथक यत्न करूनदेखील कुणासही कसलाच थांगपत्ता लागेना. तेव्हा दोघेजण भगवान महादेवासमीप आले. विष्णूंनी अग्निस्तंभाचे मूळ सापडू न शकल्याचे मान्य केले, परंतु ब्रह्मदेवांनी गोमातेस आणि केवड्याच्या झाडास स्वतःच्या पक्षाकडे वळवून घेत ब्रह्मदेवांना अग्निस्तंभाचा आदी सापडला आहे असे असत्य प्रतिपादन करण्यास प्रवृत्त केले. स्वतः विश्वसृजनकर्ता असल्याने आपण भगवान महादेवापेक्षाही श्रेष्ठ आहोत असा गर्व ब्रह्मदेवांस झाला. ह्यामुळे क्रोधायमान होवून भगवान महादेवांनी ब्रह्मदेवांचे पाचवे मस्तक छेदले आणि त्यांस "तू हंस होशील" असा शाप दिला. 

आख्यायिका
मुख्य मंदिराच्या प्रांगणातील उपमंदिरे
व्यवस्थापन
संदर्भ