मुख्यत्वे गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात पसरलेले हैदराबाद राज्य प्रशासकीय दृष्ट्या ४ विभाग आणि १६ जिल्हयांमध्ये विभागले होते.औरंगाबाद मराठवाडा विभागात औरंगाबाद बीड नांदेड आणि परभणी हे जिल्हे होते.गुलबर्गा विभागात बिदर,गुलबर्गा,उस्मानाबाद,रायचूर जिल्हे गुलशानाबाद किंवा मेदक विभागात अत्राफ इ बलदाह,महेबुबनगर,मेदक,नालगोंडा,निझामाबाद जिल्हा; तर वरंगल विभागात आदिलाबाद जिल्हा,करिमनगर,आणि वरंगल जिल्हा होता .

निजामाने इतर बराचसा भाग ब्रिटीशांना विवीध वेळी विवीध कराराअंतर्गत संपूर्ण किंवा भाडेपट्ट्यावर बहाल केला. प्रशासकीय व्यवस्था मुख्यत्वे सरंजामशाही स्वरुपाची होती.शेतसारा वसुली करिता जहागिरी बहाल केल्या असत.जहागिरदार मुख्यत्वे मुस्लिम व काही प्रमाणात हिंदू असत, किल्लेदार मात्र प्रामुख्याने मुस्लिम असत. करांचा काही भाग वेगवेगळ्या वेळी मोगल,मराठे,इंग्रज इत्यादिंना तत्कालिन करारांनुसार चौथाइ स्वरुपात निजाम देत असे.प्राप्तिकर नसे.

सुरवातीस फार्सि नंतर उर्दु भाषा प्रशासकीय व शैक्षणिक व्यवहाराच्या भाषा होत्या तर जनता प्रामुख्याने तेलुगू,कन्नड व मराठी भाषिक होती.इस १९३० मध्ये निजामाकडे ११,००० कर्मचारी होते.ते मुख्यत्वे मुस्लिम समाजातुन होते.स्थानिक मुस्लिम कर्मचाऱ्यांना मुल्कि व इतर राज्यातुन आलेल्या कर्मचार्यांना गैरमुल्कि म्हणत. स्वतंत्र पोस्ट, चलन,पोलिस,व रेल्वे यंत्रणा होती. लोकसंख्या १,८०,००,००० होती ती मुख्यत्वे हिंदु होती.

निजामशाही ची स्थापना
मध्ययुगीन
हैदराबाद राज्य
ऐतिहासिक