ललित साहित्य निर्माण करणारी लेखकाजवळची शक्ति म्हणून प्रतिभेचा नेहमी उल्लेख होतो .एक नवीन अपूर्व विश्व निर्माण करण्याचे तिचे सामर्थ्य लक्षात येत असल्याने आणि त्याच वेळी तिच्या स्वरुपात नेमका अंदाज लागत नसल्यामुळे तिला दीर्घकाळापर्यंत परमेश्वरी देणगी मानण्यात आले. प्रतिभेलाच अलौकिक शक्ती मानले गेले याचे प्रमुख कारण म्हणजे तिचे विरलत्व होय. तिचे अस्तित्व हे सर्वांच्या ठिकाणी नसून फारच थोड्यांच्या ठिकाणी असते. कवीतेतून कवीचे वेगळेपण दाखवले जाते आणि ते ज्यामुळे प्राप्त होते त्या शक्तीला दैवी मानले जाते. प्रसिद्ध इटालियन मानसशास्त्रज्ञ लोंब्रोसा याने प्रतिभेला वेडाची बहीण मानले आहे. शेक्सपिअर यानेही कवी प्रेमिक आणि वेडे यांना एकाच पंक्तीत बसविले आहे. कलेबाबतची प्रतिभा ही सौंदर्याधारित असते. सत्याला सौंदर्य दृष्टीचा स्पर्श लाभलेला असतो. कलानिर्मितीसाठी आवश्यक असणारा अलिप्तपणा आणि व्यक्तीगत अनुभवातील विश्वात्मक आशयाचा शोध या गोष्टी ही प्रतिभेमुळे कवीला शक्य होतात. 

स्फूर्ती
प्रतिभा
भावनात्मकता
व्युत्पन्नता