झोपणे आणि जागे होणे या दोन्ही क्रिया चेताउद्भवी रसायनामुळे घडत असल्याने आहार, औषधे यामुळे झोपेवर परिणाम होतो. कॉफी, नाक मोकळे ठेवण्यासाठी घेतलेली नाकात घालण्याची औषधे यामुळे झोप लागत नाही. ब-याच ताण कमी करणा-या औषधामुळे रेम झोपेवर परिणाम होतो.रेम झोपेचा कालावधि कमी होतो. अति धूम्रपान करणा-या व्यक्तीमध्ये झोप अत्यंत कमी असते त्यांच्या रेम झोपेची वेळ सुद्धा कमी असते. धूम्रपान करणा-या व्यक्तींची तीन ते चार तासानी झोपमोड होते. निद्रानाश झालेल्या व्यक्ती झोप येण्यासाठी मद्यपान करतात. मद्यपान करणा-या व्यक्तीमधील झोप पहिल्याआणि दुसऱ्या अवस्थेतील असते. त्यांच्या रेम झोपेचा कालावधि कमी होतो. त्याना सहज झोपेमधून जागे करता येते. झोप न येण्याच्या आजारास निद्रानाश असे म्हणतात. 
रेम झोपेमध्ये शरीराचे तपमान नियंत्रित करण्याची यंत्रणा क्षीण होते. अत्यंत थंडी किंवा उष्ण तपमानात झोप विस्कळित होते. भूल दिलेल्या व्यक्ती आपल्याला झोप लागली होती असे सांगतात. पण त्याना अशा झोपेमधून उठवता येत नाही. भूल दिल्यानंतर त्यांच्या मेंदू आलेखामधील जागे पणीच्या लहरी दिसत नाहीत. भूल दिलेल्या व्यक्तीमधील मेंदूआलेखामधील सर्वच लहरी क्षीण होतात. 
अनेक प्राण्याच्या झोपेचा अभ्यास झालेला आहे.
माणसाला ६ ते ८ तासांच्या सलग झोपेची आवश्यकता असत़े मात्र त्यातही व्यक्तिसापेक्षता असत़े काहींना ६ तासांचीच झोप खूप वाटते, तर काहींना ८-१० तासांची झोपसुद्धा अपुरी वाटत़े त्यामुळे ज्या सलग झोपेनंतर माणसाला उरलेले सर्व तास काम करण्याचा उत्साह राहतो आणि डोळ्यांवर झापड येत नाही़ 
मधुमेह, चिंता, ह्रदयविकार, तणाव, आम्लपित्त, अर्धागवायू, उच्च रक्तदाब, स्मृतिभ्रंश अशा एक ना अनेक शारीरिक- मानसिक व्याधींना कमी झोप किंवा निद्राविकार होतात.

परिणाम
जागे करणे
बाह्य दुवे
झोपेच्या अवस्था