૧૬મીથી ૧૮મી સદી સુધી મરાઠા સેના ભારતમાં સૌથી વધુ તાકાત ધરાવતી હતી. તેમની લશ્કરી કુશળતા છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ અને તેમના અનુગામી મહારાજાઓ દ્વારા મુઘલ અને અંગ્રેજો સામે બહુ અસરકારક રીતે વપરાઈ. ભારતમાં ત્રણ સદી સુધી લશ્કરી દ્રષ્ટિએ મરાઠા પાયદળ અને હળવું અશ્વદળ તથા મરાઠા નૌસેનાની મદદથી પ્રભાવ બતાવતા રહ્યા. રેજિમેન્ટની પ્રથમ પલટણ ઓગષ્ટ ૧૭૬૮ ઉભી કરાઈ અને તેને નામ જંગી પલટણ અપાયું.

આગામી વર્ષે કાલી પંચવીન નામે બીજી પલટણ ઉભી કરાઈ. ૧૮મી સદીના આખરમાં સુરતથી કન્નાનુર સુધી પશ્ચિમિ સમુદ્રતટ ઉપરની દરેક લડાઈમાં આ પલટણો મોખરે રહી જેમાં સિદાસિર અને શ્રીરંગપટ્ટમ મુખ્ય રહી.

૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં ત્રીજી પલટણ ઉભી કરવામાં આવી. ત્યારબાદ તુરંત જ એપ્રિલ ૧૮૦૦માં ૪થી પલટણ ઉભી કરવામાં આવી.

૧૯મી સદીના બીજા ભાગમાં મધ્યપૂર્વથી ચીન સુધી અનેક લડાઈમાં પલટણોએ ભાગ લીધો. કાહુનનો ઘેરો અને દાદારનું રક્ષણ એ બલુચિસ્તાન વિસ્તારમાં મુખ્ય લડાઈ હતી. ૧૮૬૭-૧૮૬૮માં એબિસિનિયા અભિયાનમાં પલટણોએ મોખરે રહીને ભાગ લીધો. ૧૯૨૨માં મરાઠા લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી નામ અપાયું.

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં મેસોપોટેમિયાના યુદ્ધમાં ત્રણ મરાઠા પલટણોએ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું. એક મરાઠા પલટણે જેમાં મુખ્યત્ત્વે નાસિક આસપાસના ખાનદેશના સૈનિકો હતા તેણે ૧૪૬ દિવસ સુધી કુત અલ અમારાનો ઘેરો ઘાલ્યો હતો અને દુશ્મનોને શરણાગતિ સ્વીકારવા મજબૂર કર્યા હતા. ૧૧૪મી મરાઠા પલટણે શરકાતની લડાઈમાં કુલ ૨૮ વીરતા પુરસ્કાર મેળવ્યા હતા.

દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધમાં મરાઠા પલટણો દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા, ઉત્તર આફ્રિકા અને ઈટલી ખાતે લડ્યા હતા. યુદ્ધ દરમિયાન રેજિમેન્ટમાં ૧૩ નવી લડાયક પલટણો ઉભી કરવામાં આવી. યુદ્ધ બાદ બે ને બાદ કરતાં તમામ પલટણો વિખેરી નાખવામાં આવી હતી. સમગ્ર યુદ્ધ દરમિયાન રેજિમેન્ટને નાયક યશવંત ઘડગે અને સિપાહી નામદેવ જાધવે વિક્ટોરીયા ક્રોસ અપાવ્યો. આ સિવાય આશરે ૧૩૦ વીરતા પુરસ્કાર મરાઠા લાઇને મળ્યા.

કાલી પંચવીન પલટણ વિશ્વયુદ્ધમાં ભાગ લેનાર પ્રથમ પલટણ હતી અને આ સિવાય પલટણનું નેતૃત્વ કરી રહેલ અફસર ગુમાવનાર પણ પ્રથમ પલટણ હતી. સ્વતંત્રતા બાદ સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ માટે ફરજ બજાવનાર અને ઉત્તર પૂર્વ ભારતમાં અશોક ચક્ર મેળવનાર પ્રથમ પલટણ બની.

સ્વતંત્રતા બાદ
સ્વતંત્રતા પહેલાં
બેસ્ટિલ દિવસ ઉજવણી
ઈતિહાસ