ફૂલોના છોડે સામાન્ય રીતે તેની પરાગરજ ()ના ટ્રાન્સફર માટે ઠીક-ઠીક કહી શકાય તેવું દબાણ કરવું પડતું હોય છે. તેનું પ્રતિબિંબ ફૂલોના આકાર અને છોડવાઓની વર્તણૂકમાં પણ પડે છે. ઘણા બધા વાહકો દ્વારા છોડવાઓ વચ્ચે પરાગરજ ટ્રાન્સફર થતી હોવાની શક્યતા છે. કેટલાક છોડ (એનઇમોફિલી ()) પવનનો અને કેટલાક (હાઇડ્રોફિલી ()) પાણીનો ઉપયોગ કરે છે. આ સિવાય બીજા વાહકોમાં જંતુઓ (એન્ટોમિફિલી ()), પક્ષીઓ (ઓર્નિથોફિલી ()), ચામાચિડીયા (ચિરોપ્ટેરોફિલી ()) કે અન્ય પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક બહુવિધ વાહકોનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ ઘણા હાઇલી સ્પેશિયલાઇઝડ્ છે. 

ક્લેઇસ્ટોગેમસ ફૂલ () પોતાનું પરાગનયન જાતે જ કરે છે, તેના પછી તે સંભવતઃ ખૂલતા નથી.વાયોલા અને સાલ્વિયાની ઘણી પ્રજાતિઓ આ પ્રકારના ફૂલો તરીકે જાણીતી છે. 

પરાગ રજ માટે વીજાણુ વાહકોનો ઉપયોગ કરતાં છોડવાના ફૂલોમાંથી સામાન્ય રીતે દ્રવ્ય () ઝરતું હોય છે અને આ દ્રવ્યના લીધે પ્રાણીઓ તેની તરફ ખેંચાય છે. કેટલાક ફૂલોમાં પેટર્ન હોય છે, જેને નેક્ટર ગાઇડ્સ () કહેવાય છે, જે દર્શાવે છે કે પરાગ રજ વાહકો ક્યાંથી દ્રવ્ય પાસે આવે છે. ફૂલો સુગંધ અને રંગ દ્વારા પરાગ રજ વાહકોને આકર્ષે છે. બીજા કેટલાક ફૂલો તો પરાગ રજ વાહકોને આકર્ષવા માટે તેનું અનુકરણ કરે છે.ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો ઓર્કિડની કેટલીક પ્રજાતિઓ રંગ, આકાર અને ગંધની રીતે માદા બીજ સાથે સામ્યતા ધરાવતા ફૂલોનું ઉત્પાદન કરે છે. આકારમાં વિશિષ્ટતા ધરાવતા અને પુંકેસર () સાથે વ્યવસ્થા ધરાવતા ફૂલો પરાગ રજની વાહકના શરીરમાં થયેલી ટ્રાન્સફર સુનિશ્ચિત કરે છે, વાહક ત્યાં દ્રવ્ય, પરાગ રજ કે સહયોગીના લીધે ત્યાં આકર્ષાઈને આવ્યો હોય છે.વાહક એક જ પ્રજાતિના ફૂલોથી આકર્ષાયા પછી તેની તલાશ આદરે છે અને પરાગ રજને તે ફૂલની પુષ્પયોનિ ()માં ટ્રાન્સફર કરે છે, આ જ પ્રક્રિયા ક્રમશઃ તે બીજા પૂલો પર કરે છે. 

એનેમોફિલસ ફૂલો () એક ફુલથી બીજા ફૂલ સુધી પરાગ રજના પ્રસાર માટે પવનનો ઉપયોગ કરે છે.ઉદાહરણોમાં ઘાસ, ભોજપત્રના ઝાડ, રાગવીડ અને મેપલ્સનો સમાવેશ થાય છે. તેઓને પોલીનેટર્સને આકર્ષવાની કોઈ જરૂર પડતી નથી, આથી તેઓના ફૂલો આકર્ષક હોતા નથી. જુદા-જુદા ફૂલોમાં નર અને માદાના રિપ્રોડક્ટિવ ઓર્ગન્સ મળી આવતા હોય છે, નર ફૂલોમાં લાંબા તંતુ હોય છે જે તે પુંકેસર હોવાનો નિર્દેશ પૂરો પાડે છે, માદા ફૂલોમાં પુષ્પયોનિ જેવા લાંબા પીછા હોય છે. પ્રાણી દ્વારા ફળીકૃત થયેલા ફૂલો વધારે દાણાદાર, ભેજવાળા અને પ્રોટીન ()ની રીતે સમૃદ્ધ હોય છે. એનેમોફિલસ ફૂલ ઓછા દાણાદાર, અત્યંત હળવા અને પ્રાણીઓ માટે ઓછું પોષણમૂલ્ય ધરાવતા હોય છે.

પરાગ રજનું ઉત્પાદન
ઉપયોગ
ફૂલ-પરાગરજ વાહકના સંબંધો
ફૂલોનો વિકાસ અને પરાગરજનો ફેલાવો