વાટાઘાટોમાં લાક્ષણિકપણે એક પ્રશિક્ષિત વાટાઘાટકાર કોઈ ચોક્કસ સંગઠન કે પોઝિશન વતી કામ કરે છે. તેને મધ્યસ્થી સાથે સરખાવી શકાય છે, જેમાં એક નિષ્પક્ષ ત્રાહિત પક્ષ દરેક પક્ષની દલીલો સાંભળે છે અને પક્ષકારો વચ્ચે એક કરાર રચવામાં મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેને લવાદી સાથે પણ સાંકળી શકાય છે, જેમાં કાનૂની કાર્યવાહીની જેમ, બંને પક્ષો તેમના "કેસ"ની ગુણવત્તા માટે દલીલો કરે છે અને ત્યાર બાદ લવાદ બંને પક્ષો માટે પરિણામ નક્કી કરે છે. 
વાટાઘાટોના આવશ્યક ભાગોની વધુ સારી સમજ મેળવવા વિવિધ માર્ગો છે. વાટાઘાટોના એક દ્રષ્ટિકોણમાં ત્રણ પાયાના તત્વોનો સમાવેશ થાય છે: "પ્રક્રિયા" , "વર્તન" અને "હાર્દ" . પ્રક્રિયા પક્ષકારો કઈ રીતે વાટાઘાટો કરે છે તેના સંદર્ભમાં છે. જેમાં વાટાઘાટોનો સંદર્ભ, વાટાઘાટોના પક્ષકારો, પક્ષકારો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી રણનીતિઓ અને બધા ક્રિયાકલાપો જેમાં થાય છે તે ઘટનાક્રમ અને તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે. વર્તન એટલે આ પક્ષકારો વચ્ચેના સંબંધો, તેમની વચ્ચેનો સંદેશાવ્યવહાર અને તેમના દ્વારા અપનાવાતી શૈલીઓ. હાર્દ એટલે આ પક્ષકારો શાની વાટાઘાટો કરે છે: તેમનો એજન્ડા, મુદ્દાઓ (તેમની ભૂમિકાઓ એટલે કે હિતો), વિકલ્પો અને વાટાઘાટોના અંતે થતા કરાર કે કરારો.
વાટાઘાટોના અન્ય દ્રષ્ટિકોણમાં 4 તત્વોનો સમાવેશ થાય છે: "વ્યૂહરચના" , "પ્રક્રિયા" અને "ટુલ્સ" અને "રણનીતિઓ" . વ્યૂહરચનામાં ટોચના સ્તરના ઉદ્દેશ્યોનો સમાવેશ થાય છે – તેમાં વિશિષ્ટપણે સંબંધો અને અંતિમ નિષ્કર્ષનો સમાવેશ થાય છે. જેનું અનુસરણ થવાનું છે એ પગલાઓ અને અન્ય પક્ષકારો સાથે વાટાઘાટોની તૈયારી કરવા અને વાટાઘાટો કરવા માટે લેવાનારી ભૂમિકાઓનો પ્રક્રિયાઓ અને ટુલ્સમાં સમાવેશ થાય છે. રણનીતિમાં અન્યના નિવેદનો અને કાર્યોના પ્રતિભાવમાં વિગતવાર નિવેદનો અને કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક લોકો આમાં "સમજાવટ અને વગ" નો ઉમેરો કરે છે અને ભારપૂર્વક જણાવે છે કે આ બંને તત્વો આધુનિક સમયની વાટાઘાટોની સફળતા માટે આવશ્યક છે અને તેમને બાકાત કરવા જોઇએ નહીં. 
કુશળ વાટાઘાટકારો વિવિધ પ્રકારની રણનીતિઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જેમાં વાટાઘાટ સંમોહનથી માંડીને માંગોની સીધેસીધી રજૂઆત કે પછી ચેરી પિકિંગ જેવા વધારે છેતરામણા અભિગમો તરફ દોરી જતી પૂર્વસ્થિતિઓ સર્જવાનો સમાવેશ થાય છે. દબાણ અને સલામી રણનીતિઓ પણ વાટાઘાટોના પરિણામને બદલવામાં ભાગ ભજવી શકે. 

વાટાઘાટોની બીજી રણનીતિ ખરાબ વ્યક્તિ/સારી વ્યક્તિની છે. ખરાબ વ્યક્તિ/સારી વ્યક્તિ રણનીતિમાં એક વાટાઘાટકાર ક્રોધ અને ધમકીઓનો ઉપયોગ કરીને ખરાબ વ્યક્તિ તરીકે કામ કરે છે. બીજો વાટાઘાટકાર માયાળુ અને સમજણો બનીને સારી વ્યક્તિ તરીકે કામ કરે છે. સારી વ્યક્તિ તમામ મુશ્કેલીઓ માટે ખરાબ વ્યક્તિને દોષ આપે છે, અને વિરોધી પાસેથી રાહતો અને સમજૂતીઓ પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. 

વાટાઘાટોમાં લાગણી પ્રભાવ માટેની શરતો
વાટાઘાટોમાં નકારાત્મક પ્રભાવ
વાટાઘાટો માટેના અભિગમો
પ્રયોગશાળા વાટાઘાટો અભ્યાસો સંબંધિત સમસ્યાઓ