"હિંદુત્વ" શબ્દ સૌ પ્રથમ ૧૮૭૦ ના દાયકાના મધ્યમાં બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની નવલકથા "આનંદમઠમાં" આવ્યો હતો. બંગાળમાં ચંદ્રનાથ બાસુ અને રાષ્ટ્રીય વ્યક્તિ બાલ ગંગાધર તિલક દ્વારા હિંદુત્વ શબ્દ પહેલાથી ૧૮૯૦ ના દાયકામાં ઉપયોગમાં લેવાયો હતો. આ શબ્દ જમણેરી રાષ્ટ્રવાદી અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના કાર્યકર વિનાયક દામોદર સાવરકર દ્વારા ૧૯૨૩ માં અપનાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે તેઓને બ્રિટીશ રાજને બરાબર બદલવા અને તેની સામે યુદ્ધ ઉશ્કેરવા બદલ જેલમાં ધકેલ્યાં હતા. તેમણે આ શબ્દનો ઉપયોગ તેમની વિચારધારા અને "વૈશ્વિક અને આવશ્યક હિંદુ ઓળખના વિચાર" ની રૂપરેખા માટે કર્યો હતો, જ્યાં "હિંદુ ઓળખ" વાક્યનો અર્થ "જીવનના માર્ગો અને અન્યના મૂલ્યો" થી વ્યાપક રીતે અર્થઘટન કરવામાં આવે છે તેવું ડબલ્યુ જે જોહ્ન્સન - હિંદુ ધર્મ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા સાથે ધાર્મિક અધ્યયનના વિદ્વાન દ્વારા કહેવાયું છે. હિંદુત્વનો સમકાલીન અર્થ અને ઉપયોગ મોટા ભાગે સાવરકરના વિચારો પરથી ઉદ્ભવે છે. ચેતન ભટ્ટ જણાવે છે કે, જેમ કે ૧૯૮૦ પછીના રાષ્ટ્રવાદ અને ભારતમાં તે સામૂહિક રાજકીય પ્રવૃત્તિ છે.  

હિંદુ ધર્મના વિદ્વાન અરવિંદ શર્મા અનુસાર, હિંદુત્વ એક "સ્થિર અને એકાધિકાર ખ્યાલ" રહ્યો નથી, તેના બદલે તેનો અર્થ અને "સંદર્ભ, ટેક્સ્ટ અને સબટેક્સ્ટ સમય જતાં બદલાયા છે". સંસ્થાનવાદી યુગના સંઘર્ષો અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં નિયો-હિંદુ ધર્મની રચનાએ હિંદુત્વના મૂળ "હિંદુનેસ" અર્થમાં "વંશીયતા" ની ભાવના ઉમેરી. તેના પ્રારંભિક સમયમાં ૨૦મી સદીના પહેલા ભાગમાં યુરોપમાં પ્રચલિત જાતિવાદ અને રાષ્ટ્રવાદ વિભાવનાઓનો સમાવેશ થતો હતો, અને સંસ્કૃતિ ભાગરૂપે "વહેંચાયેલ લોહી અને જાતિ" ના પરિણામે તર્કસંગત હતી. સાવરકર અને તેમના હિંદુત્વના સાથીઓએ ૧૯૩૦ ના દાયકામાં પ્રચલિત "સામાજિક ડાર્વિનવાદ" સિદ્ધાંતો સ્વીકાર્યા. શર્મા કહે છે કે આઝાદી પછીના સમયગાળામાં, ખ્યાલ અસ્પષ્ટતાનો ભોગ બન્યો છે અને તેની સમજ "બે જુદા જુદા અક્ષો" પર આધારિત છે - એક ધર્મ વિરુદ્ધ સંસ્કૃતિ, રાષ્ટ્ર વિરુદ્ધ રાજ્યનો બીજો. સામાન્ય રીતે, ઘણા ભારતીયોમાં હિંદુત્વના વિચારોએ "પોતાને સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્ર સાથે ગોઠવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે". 

વ્યાખ્યાઓ
ઈતિહાસ
સાવરકર
વિચારધારા