સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષ (ઈન્ડીપેન્ડેન્ટ લેબર પાર્ટી)ની સ્થાપના ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૩૬ના રોજ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરના નેતૃત્ત્વમાં થઈ હતી. તેઓ ભારતમાં બ્રાહ્મણો અને પૂંજીવાદી સંરચનાનો વિરોધ કરતા હતા. ઉપરાંત ભારતીય શ્રમિક વર્ગનું સમર્થન કરતા હતા અને ભારતમાં જાતિ વ્યવસ્થાને ખતમ કરવાની માંગ કરતા હતા. 

સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષના ગઠનને ભારતીય સામ્યવાદી પક્ષના નેતાઓનું સમર્થન પ્રાપ્ત થયું નહોતું. તેમની દલીલ હતી કે આનાથી શ્રમિક વર્ગના મતોમાં વિભાજન થશે. પ્રતિદલીલમાં આંબેડકર જણાવે છે કે સામ્યવાદીઓ ફક્ત શ્રમિકોના હકોની લડાઈ લડે છે. નહિ કે, દલિતોના માનવાધિકારોની.પોતાના પુસ્તક "જાતિઓનું ઉન્મૂલન"માં ડૉ આંબેડકર જણાવે છે કે, "જાતિ કેવળ ‘શ્રમનું વિભાજન’ નથી કરતી પરંતુ વર્ગીકૃત અસમાનતાઓ પર આધારિત ‘શ્રમિકોનું વિભાજન’ કરે છે.

૧૯૩૮ની પ્રાંતીય ચૂંટણીમાં સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષના ફાળે આવેલી કુલ ૧૭ સીટો પૈકી ૧૪માં જીત મેળવી હતી. જે પૈકી ૧૩માંથી ૧૧ સીટો એવી હતી કે જે પારંપરિક રીતે ઉત્પીડિત સમુદાયો માટે આરક્ષિત હતી. 

૧૯૩૮માં જ સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષે કોંગ્રેસ સોશિયાલિસ્ટ પાર્ટીના સમર્થનથી કોંકણ ક્ષેત્રથી મુંબઈ સુધી ૨૦,૦૦૦થી પણ વધુ પટ્ટેદારોની એક કૂચનુ આયોજન કર્યું હતું. જે સ્વતંત્રતા પૂર્વેનું સૌથી મોટું કિસાન જોડાણ હતું. આ જ વર્ષે, કમ્યુનીસ્ટોની સાથે મળીને શ્રમિકો દ્વારા હડતાળ કરવાના અધિકારને નિયંત્રિત કરવાના ઉદ્દેશથી પસાર થનારા વિધેયકના વિરોધમાં મુંબઈના કાપડ શ્રમિકોને સંગઠિત કરીને મુંબઈ વિધાનસભામાં વિધેયકનો વિરોધ કર્યો હતો. 

અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘ
ઉત્પત્તિ
પેટા પક્ષો
સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષ