સંસ્કૃત શબ્દ"" (એમ.; તથા સં. "મંત્રમ" ) - મૂળ ક્રિયાપદ "મન-" એટલે વિચારવું ("માનસ" માં પણ મન) અને તેને લગતા અનુગ "-ત્ર" એટલે કે ઓજારો કે સાધનો એવી રીતે બનેલો છે તેથી મંત્રનું શબ્દશ: રૂપાંતર કે અનુવાદ "વિચારનું સાધન" એવો થાય. 

ભારતીય-ઈરાની "*મંત્ર" અવેસ્તન "મંન્થ્રા" માં સચવાયેલો છે જેનો અસરકારક અર્થ છે શબ્દ પણ તેનો સૂચિતાર્થ દૂરવ્યાપી છે :મંથ્રાસ અંતર્ગત રીતે "સત્ય" "અસા" છે અને તેના યોગ્ય પઠનથી તેમાંનું નિહિત સત્ય પ્રગટ થાય છે. એમ પણ કહી શકાય કે "મંત્રો" અસ્તિત્વની અનુભૂતિ અને "સત્કાર્ય" બન્ને છે અને તેનું પઠન વિન્યાસ અને સત્વના સંવર્ધન માટે અત્યાવશયક છે. (અવેસ્તન "અસા-" અને વૈદિક પણ જુઓ "" )

ભારતીય ઈરાની "સત્ય મંત્રો" ("યાસના" 31.6: "હેઈન માથ્રેમ" ) "નો અર્થ કેવળ ’સત્ શબ્દ’ એટલો જ નહિ પરંતુ સૂત્રબધ્ધ વિચાર એવો થાય છે જે વાસ્તવિકતા અથવા ’અંતનિર્હિત પરિપૂર્ણતા સાથે છંદોબધ્ધ સુત્ર હોય.’" ચાઈનીઝ રૂપાંતર ઝેન્યાન 眞言, 真言, શબ્દશ: "સત્ શબ્દો" છે. જાપાનીઝ ઓન’યોમીનું ચાઈનીઝમાં વાંચન "શિનગોન" (જેનો શિન્ગોન સંપ્રદાય માટેના ખાસ નામ તરીકે પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે) થાય છે. 

ઈન્ડો-તિબેટન બૌદ્ધવાદમાં મંત્ર
બૌદ્ધવાદમાં મંત્ર
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
પ્રગટ મહાયાન બૌદ્ધવાદમાં મંત્ર