થિયોસોફિસ્ટોનું આ એકપક્ષીય પગલુ આગળ જતા ખોટુ પુરવાર થયું હતું. અલકોટના વેદોમાં વિશ્વાસને હકારાત્મક રીતે લેવામાં આવ્યું હતું અને એક કરતા વધુ વખત જાહેરમાં સ્વામી દયાનંદે તેના વખાણ કર્યા હતા. જ્યારે તેમને થિયોસોફિસ્ટની માન્યતા વિશે જાણ્યું જેમાં ભૂત, પ્રેતાત્માની ક્ષમતાઓ, ચમત્કારો, અને બીજી ગૂઢ બાબતોમાં માન્યતાને જોતા સ્વામીએ શિક્ષકની ભૂમિકા લીધી, અને તાત્કાલિક અલકોટને સલાહ આપી કે આ બધુ હંબગ અને અંધશ્રદ્ધા છે તેમજ સત્યની ઇચ્છા રાખનાર માટે બરાબર નથી. જોકે, થિયોસોફિસ્ટ આ બાબતોમાં પોતાનો વિશ્વાસ છોડવા તૈયાર નહોતા, અને આ બન્ને સમાજ વચ્ચે ખાઇને કારણે તેની સાથે જોડાયેલા લોકોમાં બે ભાગ પડી ગયા. સપ્ટેમ્બર 1878માં, થિયોસોફિકલ સોસાયટી પહેલાની જેમ સ્વાવલંબી સંગઠન બન્યું. જોકે, તેની સાથેજ એક બીજુ સંગઠન રચાયું જેને જાણીતું નામ 'ધ થિયોસોફિકલ સોસાયટી ઓફ ધ આર્ય સમાજ ઓફ આર્યાવર્તા' રાખવામાં આવ્યું હતું. થિયોસોફિકલ સોસાયટી અને આર્ય સમાજની સામાન્ય શાખા બની રહેલા નવા સમાજના સભ્યો દ્વારા એવી સંમતિ સાધવામાં આવી હતી કે બન્ને સમાજ સાથે જોડાઇ રહેવા માંગતા લોકો માટે તે શાખા હંમેશા ખુલ્લી રહેશે.
પુનઃવિચાર અને પુનઃસંગઠન
શરૂઆતનો સંબંધ
આર્ય સમાજ અને થિયોસોફિકલ સોસાયટી
સમાધાન ન થઇ શકે તેવા મતભેદો