જન્મ સમયે યમુના નામથી ઓળખાતા આનંદીબાઈનો જન્મ મહારાષ્ટ્રના થાણા જીલ્લામાં કલ્યાણ ખાતે રૂઢિચુસ્ત અને સુખી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તત્કાલીન સમાજ વ્યવસ્થા અને પરિવારના દબાણ હેઠળ ફક્ત ૯ વર્ષની કુમળી વયે તેમના લગ્ન તેમનાથી ૨૦ વર્ષ મોટા અને વિધુર એવા ગોપાલરાવ જોષી સાથે કરવામાં આવ્યા. તેમના પતિએ લગ્ન બાદ તેમનું નામ આનંદી રાખ્યું.

ગોપાલરાવ કલ્યાણમાં ટપાલ (પોસ્ટ) ખાતામાં ક્લાર્ક તરીકે કામ કરતાં હતા. ત્યારબાદ તેમની બદલી અલીબાગ ખાતે અને છેલ્લે કલકત્તા ખાતે થઇ હતી. તેઓ સુધારાવાદી વિચારસરણી ધરાવતા હતા અને સ્ત્રી-શિક્ષણના હિમાયતી હતા જે તે દિવસો દરમ્યાન ભારતમાં ઉપલબ્ધ ન હતું. તે દિવસોમાં સંસ્કૃતમાં વિદ્વાન બ્રાહ્મણો ઘણાં હતા પણ લોકહિતવાદી શત પાત્રેથી પ્રભાવિત થઈને તેમણે અંગ્રેજીમાં પણ રસ લીધો. આનંદીબાઈના રસને ધ્યાનમાં રાખીને તેમણે તેને અંગ્રેજી શીખવામાં પૂરી સહાય કરી.

૧૩ વર્ષની વયે આનંદીબાઈ ગર્ભવતી થયા અને ૧૪મા વર્ષે તેમણે પુત્રને જન્મ આપ્યો. પૂરતી તબીબી સહાયના અભાવે બાળક માત્ર ૧૦ દિવસમાં મૃત્યુ પામ્યો. એ ઘડી આનંદીબાઈના જીવનની નિર્ણાયક ઘડી હતી અને તેમણે તબીબ/ડોક્ટર બનવાનો સંકલ્પ કર્યો. ગોપાલરાવે તેમને મિશનરી સ્કૂલમાં પ્રવેશ અપાવવા પ્રયાસો કર્યા પરંતુ સફળતા ન મળતાં તેઓ કલકત્તા ચાલ્યા ગયા. અહીં તેમણે સંસ્કૃત તેમજ અંગ્રેજી ભાષા શીખ્યા.

પ્રારંભિક જીવન
અવસાન
તબીબી શિક્ષણ તરફ
ભારતમાં પુનરાગમન