મેસોપોટામિયન ધર્મ અને પુરાણોમાં, એઆ (Ea) તરીકે પણ જાણીતા એન્કીને શાણપણ અને બુદ્ધિશકિતનો દેવ માનવામાં આવતો હતો. સંતુલન પાછું જાળવીને શાણપણ પ્રાપ્ત કરી શકાતું હતું. નોર્સ પુરાણોમાં, ઓડિન દેવ વિશેષરૂપે પોતાના શાણપણ માટે જાણીતા છે, જે મોટા ભાગે વિવિધ મુશ્કેલીઓ અને પીડા અને સ્વ-બલિદાન જેવી કસોટીઓમાંથી પસાર થયા પછી તેમણે મેળવ્યું હતું. એક પ્રસંગે, જ્ઞાન અને શાણપણના કૂવામાંથી એક પ્યાલો પાણીના બદલામાં તેઓ તે કૂવાના રક્ષક મિમિર(Mímir)ને પોતાની આંખ ખેંચી કાઢીને આપે છે.
બીજા એક પ્રખ્યાત વૃત્તાન્તમાં, તમામ અસ્તિત્વોનાં ક્ષેત્રોને એક કરનારા વિશ્વ વૃક્ષ, યગદ્રાસિલ પર ઓડિન પોતાની જાતને નવ રાતો સુધી લટકાવી રાખે છે, ભૂખ અને તરસ સહે છે અને એક ભાલાથી ઘાયલ થાય છે; તે જયાં સુધી રુણ શકિતશાળી જાદુને ચલાવવાનું જ્ઞાન મેળવતો નથી ત્યાં સુધી તેણે આ તકલીફો સહેવી પડે છે. તે દૈત્યો પાસેથી કાવ્યના મદ્ય (એક પ્રકારનો મધ અને પાણીનો દારૂ) મેળવવામાં પણ સફળ થાય છે, આ એક એવું પીણું હોય છે જે દેવતાઓ તેમ જ નાશવંતોના ફાયદા અર્થે તમને એક વિદ્વાન અથવા કવિની શકિત આપે છે.

પૂર્વના ધર્મો અને ફિલસૂફી
જૂનો કરાર
પ્રાચીન ઈજિપ્ત
અન્ય ધર્મો