ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ છેલ્લા હિમયુગ પછી અને પાછલા ઘણા પ્રસંગોએ બરફની ચાદરથી ઢંકાયેલો હતો, તેનું પરિણામ જોઈ શકાય છે કે ફેર્માનાઘ, અર્માઘ અને ખાસ કરીને ડાઉન કાઉન્ટીઓમાં ઘનિષ્ઠ બરફનાં આવરણોની પાતળી ચાદરો બિછાયેલી રહે છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની ભૂગોળના મધ્યભાગમાં, પર છે લોઘ નીઘ(Lough Neagh), ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ અને બ્રિટિશ આઈલ્સ બંને પર તાજા પાણીનું સૌથી મોટું સરોવર. બીજી વિશાળ સરોવર પ્રણાલી ફેર્માનાઘમાં નીચલા અને ઉપલા લોઘ ઈર્ન (Lough Erne) પર આવેલી છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો સૌથી મોટો ટાપુ, ઉત્તર ઍન્ટ્રિમ સમુદ્રકિનારાથી દૂર આવેલો રાથલિન છે. સ્ટ્રૅન્ગફોર્ડ લોઘ એ બ્રિટિશ આઈલ્સમાં પ્રવેશવાનું સૌથી મોટું દ્વાર છે, જે આવૃત્ત કરે છે .

ત્યાં સ્પેરિન પર્વતો(કૅલેડોનિયન પર્વતમાળાના વિસ્તરણ)માં ઘણી બધી ઊંચી જગ્યાઓ છે, જેમાં સોનાના વ્યાપક ભંડારો, ગ્રેનાઈટ મૌર્ન પહાડો અને બેસાલ્ટ ઍન્ટ્રિમ પ્લેટુ, તેમ જ દક્ષિણ અર્માઘ અને તે સાથે ફેર્માનાઘ-ટાયરોન સરહદમાં વધુ નાની પર્વતમાળાઓ આવેલી છે. કોઈ પણ ટેકરી ખાસ ઊંચાઈ ધરાવતી નથી, તેમાં નાટકીય મૌર્નસમાં સ્લાઈવ ડોનાર્ડ સુધી પહોંચે છે, જે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો સૌથી ઊંચો ભાગ છે. બેલફાસ્ટનું સૌથી મહત્ત્વનું શિખર કૅવહિલ છે. ઍન્ટ્રિમ પ્લેટુ સર્જનારી જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિએ જ ઉત્તર ઍન્ટ્રિમ સમુદ્રના કિનારા પર જાયન્ટ્સ કોઝ્વેના અદ્ભૂત ભૌમિતિક સ્તંભોનું પણ નિર્માણ કર્યું છે. ઉત્તર ઍન્ટ્રિમમાં પણ કૅરિક-અ-રેડે રોપ બ્રિજ, મ્યુસ્સેન્ડેન ટેમ્પલ અને ગ્લેન્સ ઑફ ઍન્ટ્રિમ (ઍન્ટ્રિમની સાંકડી ખીણો) આવેલાં છે.
નીચલી અને ઉપલી બૅન નદી, ફોયલ નદી અને બ્લૅકવૉટર નદી નીચાણવાળી જમીનોને અત્યંત ફળદ્રુપ બનાવે છે, તે સાથે ઉત્તર અને પૂર્વ ડાઉનમાં ઉત્કૃષ્ટ ખેતીયોગ્ય જમીન પણ મળી આવી છે, તેમ છતાં મોટા ભાગનો ટેકરીઓવાળો વિસ્તાર ઓછો ફળદ્રુપ અને મોટા ભાગે પશુપાલન માટે યોગ્ય છે.

લાગન નદીની ખીણ બેલફાસ્ટથી પ્રભાવિત છે, જેના મહાનગર ક્ષેત્રમાં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનની ત્રીજા ભાગની વસ્તી કરતાં વધુ જનસંખ્યાનો સમાવેશ થાય છે, તે સાથે લાગન ખીણ અને બેલફાસ્ટ લોઘના બન્ને સમુદ્ર કિનારા પર ભારે શહેરીકરણ અને ઔદ્યોગીકરણ થયેલું છે.
સમગ્ર ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં સમશીતોષ્ણ સામુદ્રિક આબોહવા રહે છે, જે પૂર્વ કરતાં પશ્ચિમમાં થોડી વધુ ભેજવાળી હોય છે, તેમ છતાં, બધો વિસ્તાર હંમેશાં વાદળાંથી ઢંકાયેલો રહે છે. હવામાન આખા વર્ષમાં દરેક વખતે એવું વિચિત્ર રહે છે, જેનું ક્યારેય પૂર્વાનુમાન ન થઈ શકે, અને તેમ છતાં ઋતુઓ સ્પષ્ટરૂપે ભિન્ન હોય છે. તેની ઘોષણા અંદરના યુરોપ અથવા ઉત્તર અમેરિકાના સમુદ્ર કિનારાના પ્રદેશો કરતાં ઓછી ચોક્કસ હોય છે. બેલફાસ્ટમાં દિવસના વખતમાં વધુમાં વધુ ઉષ્ણતામાન જાન્યુઆરીમાં અને જુલાઈમાં રહે છે. ભેજવાળી આબોહવા અને 16 તથા 17 શતાબ્દીમાં ઘનિષ્ઠ વનવિનાશને પરિણામે મોટા ભાગનો વિસ્તાર સમૃદ્ધ લીલા ઘાસથી છવાયેલો છે.

સૌથી ઊંચું ઉષ્ણતામાન : નોકરેવન ખાતે, ગૅરિસન, કાઉન્ટી ફેર્માનાઘ પાસે, 30 જૂન 1976ના અને 12 જુલાઈ 1983ના બૅલફાસ્ટ ખાતે નોંધાયું હતું.

સૌથી નીચું, લઘુત્તમ ઉષ્ણતામાન : મૅઘરેલી ખાતે, બૅનબ્રિજ પાસે, કાઉન્ટી ડાઉન ખાતે 1 જાન્યુઆરી 1979ના નોંધાયું હતું.

નાગરિકતા અને ઓળખ
ભૂગોળ અને આબોહવા
ક્રિકેટ
રમતગમત