[[File:Naval Jack of Italy.svg|thumb|right|ইটালীৰ নেভেল জেক[[:en: Naval Jack|(Naval Jack)]], ইয়াত চাৰিখন সামুদ্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ, ওপৰৰ বাঁওফালৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত ক্ৰমে [[ভেনিচ]], [[জেনোৱা]], [[পিছা]] আৰু [[আমাল্ফি]]ৰ সৈন্যচিহ্ন অঁকা আছে।]]

[[ৰোম]]ৰ পতনৰ পিছত জাৰ্মান উপজাতি [[অষ্ট্ৰ’গ’থ]] বিলাকে ইটালী অধিকাৰ কৰে, কিন্তু ৬ষ্ঠ শতাব্দীত বাইজেন্টাইন সম্ৰাট ১ম জাষ্টিনিয়ানে [[অষ্ট্ৰ’গ’থ]] বিলাকৰ হাতৰ পৰা ইটালী পুনৰোদ্ধাৰ কৰে। । এই শতাব্দীৰ শেষৰ ফালে [[ল’ম্বাৰ্ড]] আৰু আন জাৰ্মান উপজাতিবিলাকৰ উপদ্ৰবত [[বাইজেন্টাইন]]সকলে ৰেভেন্না আৰু [[ৰোম]]ৰ মধ্যবৰ্তী অংশৰ লগতে দক্ষিণ ইটালীৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ১৮৭০ চনলৈকে ইটালীৰ একক ৰাষ্ট্ৰ বুলি পৰিগণিত হোৱাৰ পৰা বঞ্চিত হয়। [[ল’ম্বাৰ্ড]]সকলৰ শাসনাধিস্থ উত্তৰ আৰু মধ্য ইটালী ৮ম শতাব্দীৰ শেষ ভাগলৈ চাৰ্লমেগনে ফ্ৰেঙ্ক সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে । এই ফ্ৰেঙ্ক সম্ৰাট সকলে মধ্য ইটালীত [[পোপ]] অধীনস্থ প্ৰদেশ কিছুমানৰো সৃষ্টি কৰাত সহায় কৰে, আৰু এই প্ৰদেশসমূহ [[ৰোম]]ৰ পৰা [[ৰেভান্না]]লৈকে প্ৰসাৰিত হৈ পৰে, যদিও [[পোপ|পোপে]] এই কালছোৱাত প্ৰকৃতাৰ্থত কেৱল লেটিয়ামহে [[:en:Latiun|(Latium)]] শাসন কৰিছিল।এই ধৰ্মীয় প্ৰদেশ বিলাকৰ কাৰণে, এই সমগ্ৰ উপদ্বীপটোৰ একীকৰণ কেইবাশতিকাধৰি বাধাপ্ৰাপ্ত হৈ আহিছিল।১৩শ শতিকালৈকে ইটালীৰ ৰাজনীতি জাৰ্মানীৰ পৱিত্ৰ ৰোমান সম্ৰাট [[:en: Holy Roman Emperors|(Holy Roman Emperors)]] আৰু [[পোপ]]ৰ মাজৰ সম্বন্ধৰ ওপৰতে নিৰ্ধাৰিত হৈ আছিল, আৰু ইটালীৰ চহৰ বিলাকে সময়ানুযায়ী সুবিধাজনক স্থিতি অৱলম্বন কৰিছিল। এই কতৃত্বশীল শাসনৰ অভাৱৰ কালছোৱাতে ইটালীত এক নতুন ধৰণৰ অনুষ্ঠানৰ অভ্যুত্থান হয়, যাক “মধ্যযুগীয় সন্মিলন” [[:en: medieval commune|(medieval commune)]] বুলি জনা যায়। এই অৰাজকতাৰ সময়ছোৱাত ইটালীৰ চহৰসমূহে নিজে নিজে শান্তি শৃংখলা বজাই ৰখা আৰু সামন্তবাদী সকলক বাধা দিয়াৰ পদক্ষেপ লয়। ১২শ শতিকাত এনে এটা সন্মিলিত দল [[ল’ম্বাৰ্ড]] লীগে জাৰ্মান সম্ৰাট ফ্ৰেডেৰিক বাৰ্বাৰোচা [[:en: Frederick Barbarossa|(Frederick Barbarossa)]]ক পৰাস্ত কৰে আৰু ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত মধ্য আৰু উত্তৰ ইটালীৰ প্ৰায়বোৰ চহৰেই [[স্বায়ত্বশাসন]]ৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। অসংখ্য যুদ্ধই প্ৰায় ধ্বংসস্তুপত পৰিণত কৰিলেও, ইটালীয়ে মধ্য আৰু উত্তৰ প্ৰান্তত তুলনামুলক ভাৱে উন্নত চহৰকেন্দ্ৰিক সভ্যতা বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 
এই কালছোৱাতে ইটালীত কেইবাখনো ‘সমুদ্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ’ৰ [[:en: Maritime Republics|(Maritime Republics)]] অভ্যুত্থান হয়, ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ’ল[[ভেনিচ]], [[জেনোৱা]], [[পিছা]] আৰু [[আমাল্ফি]]। [[ধৰ্মযুদ্ধ]]ত সৰ্বাত্মকভাৱে জড়িত হোৱাৰ পৰিপ্ৰক্ষিতত এই প্ৰজাতন্ত্ৰ সমুহে প্ৰচুৰ বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সুযোগ লাভ কৰে, [[ভেনিচ]] আৰু [[জেনোৱা]] অনতিপলমে ইউৰোপীয় দেশসমূহৰ প্ৰাচ্য বাণিজ্যৰ মূল ঘাটী ৰূপে পৰিগণিত হয়, আৰু ইটালীয়ে কৃষ্ণ সাগৰ [[:en: Black Sea|(Black Sea)]]লৈকে নিজৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে এই প্ৰদেশসমূহে বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্য আৰু ভূমধ্যসাগৰীৰ ইচলাম দেশসমূহৰ সৈতে হোৱা ব্যৱসায়ৰ সিংহভাগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ উপৰিও [[ফ্লোৰেন্স]] বাণিজ্য আৰু অৰ্থনৈতিক দিশৰ পৰা সুসংগঠিত চহৰ প্ৰদেশ ৰূপে বিকশিত হৈ পৰে, আৰু পৰবৰ্তী কেইবা শতিকালৈকে ইউৰোপৰ [[চিল্ক]], [[ঊল]], বেংকিং আৰু [[অলংকাৰ]] [[উদ্যোগ]]ৰ কেন্দ্ৰস্থল হিচাপে পৰিচিত হয়। 

দক্ষিণৰ ফালে, নৱম শতিকালৈ [[চিচিলি]] এখন ইচলামিক[[ আমীৰশ্বাহী]]ত পৰিণত হয়। এই [[আমিৰশ্বাহী]] ১১ শতিকাৰ শেষত ইটালীয় নৰ্মান সকলে চিচিলকে ধৰি উত্তৰ ইটালীৰ আন ল’ম্বাৰ্ড আৰু বাইজেণ্টাইন প্ৰদেশবিলাক অধিকাৰ নকৰালৈকে বৰ্তি থাকে। এক জটিল ঘটনাক্ৰমৰ মাজেৰ দক্ষিণ ইটালী এখন একত্ৰিত ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত হয়, প্ৰথমে “ হাউচ অফ্‌ অ’হেনষ্টুফেন”[[:en: House of Hohenstaufen|(House of Hohenstaufen)]] অধীনত, তাৰ পাছত “কেপেচিয়ান হাউচ অফ্ এন্জ’”[[:en: Capetian House of Anjou |(Capetian House of Anjou)]], আৰু ১৫শ শতিকাৰ পাছত “হাউচ অফ্ [[আৰাগন]]ৰ”[[:en: house of Aragon|(house of Aragon)]] অধীনত। ( অৱশ্যে [[চিচিলি]] ১৩শ শতিকাৰ শেষৰ পৰা ১৫শ শতিকালৈকে আৰাগন অধীনস্থ এখন সুকীয়া প্ৰদেশেই আছিল)। [[চাৰ্ডিনিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ [[বাইজেণ্টাইন]] প্ৰদেশ বিলাক ‘জিউডিকাটি’ [[:en: giudicati |(giudicati)]], নামেৰে স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্যৰূপে বিকশিত হয়, যদিও [[চাৰ্ডিনিয়া]] দ্বীপপূঞ্জৰ বেছিভাগ অঞ্চলেই [[জেনোৱা]] বা [[পিছা]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল।অৱশ্যে ১৫শ শতিকাত [[আৰাগন]]সকলে এই অঞ্চল বিলাক নিজৰ হস্তগত কৰে।

প্ৰাক্‌-ইতিহাস ও প্ৰাচীন ৰোম
বিদেশী শাসন আৰু নাপোলিয়নিক যুদ্ধ (১৭ -১৯শ শতাব্দী)
উৎপত্তি
মধ্যযুগ