১৯৭০ চনৰ পাকিস্তানৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত আৱামী লীগৰ বিপুল জয়লাভৰ (৩০০ ৰ ভিতৰত ১৬৭ খন আসন পাই) পাচত বঙালী জনতাই আশা কৰিছিল যে ছয়দফীয়া কাৰ্য্যসূচীৰ আধাৰত আৱামী লীগৰ চৰকাৰ গঠন হ'ব। ১৯৭১ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি য়াহায়া খানে পাকিস্তান পিপল্‌চ পাৰ্টীৰ জুলফিকৰ আলি ভুট্টোৰ হেঁচাত জাতীয় সংসদৰ মাৰ্চত হ'বলগা বৈঠক ৰদ কৰে। পাকিস্তান পিপল্‌চ পাৰ্টীয়ে ইতিমধ্যে শ্বেখ মুজিবৰ স্থান দুৰ্বল কৰিবৰ বাবে লবী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, ভুট্টোৱে এইবুলিও কোৱা শুনা গ'ল যে তেওঁ বঙালীসকলক দুৰত ৰাখিবলৈ বিচাৰে। প্ৰতিবাদত আৱামী লীগে এক অসহযোগ আন্দোলন (বিশেষকৈ ৭ নৱেম্বৰৰ ৰেলীত ভালদৰে পৰিস্ফুট) আৰম্ভ কৰিলে। ই ইমানেই সফল আছিল যে পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰৰ দখল কেৱল কেন্টনমেন্ট আৰু চৰকাৰী সংগঠন সমূহত হে অটুত আছিল। সাধাৰণ নাগৰিক আৰু পাক সেনা আৰু বিহাৰী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰায় নিয়মীয়া সংঘৰ্ষ হ'বলৈ ধৰিলে। মাৰ্চত মুজিবৰ লগত আলোচনা কৰিবৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি য়াহায়া খান ঢাকালৈ যায়। পাচত জুলফিকৰ আলি ভুট্টোৱেও এই আলোচনাত যোগ দিয়ে। আৱামী লীগে দাবী কৰাৰ মতে পূব পাকিস্তানলৈ ক্ষমতা হস্তান্তৰ পাকিস্তান দুৰ্বল হ'ব বা ভাগি যাব পাৰে বুলি বা আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত পিচ হুহকিলে লাজ পাব বুলি গুল হাচান খানকে আদি কৰি পাকিস্তানী সেনা জেনেৰেলসকলে অৱশেষত সামৰিক দমনৰ সপক্ষে মত পোষণ কৰিলে।
অপাৰেচন আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে জেনেৰেল হেডকোৱাৰ্টাৰত এক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। পূব পাকিস্তানৰ সামৰিক শাসন প্ৰশাসক আৰু পাকিস্তানৰ "ইষ্টাৰ্ণ মিলিটেৰী হাই কমাণ্ডৰ" "ইউনিফাইড কমাণ্ডাৰ" "ভাইচ এডমিৰেল" চৈয়দ মহম্মদ আহচানে ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰিলে। "এয়াৰ কম'ডৰ" মিট্টী মাচুদেও পূব পাকিস্তানত সামৰিক হিংসাৰ প্ৰয়োগে অধিক হিংসাৰ সৃষ্টি কৰিব বুলি আশংকা কৰি ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰে। কিন্তু বৈঠকত পাকিস্তান আৰ্মী আৰু এয়াৰ ফ'ৰ্চৰ জেনেৰেলসকলৰ হেচাত পৰি য়াহায়া খানে তেওঁৰ আৰ্মী আৰু এয়াৰ ফ'ৰ্চৰ কমাণ্ডাৰ সকল নাৰু নূবাহিনীক অপাৰেচন আৰম্ভ কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। হতাশ আৰু অকলশৰীয়া হৈ পৰা এডমিৰেল আহচানে প্ৰতিবাদত পদত্যাগ কৰিলে। পাচত মিট্টী মাচুদেও পদত্যাগ কৰে।

পূব পাকিস্তানৰ পাকিস্তান সেনাবাহিনীৰ গোটসমূহ
অন্যান্য বঙালী বাহিনীসমূহ
পশ্চাদপট
সফলতাৰ পূৰ্বস্বৰ্তসমূহ