১৮৮৪ত টলষ্টয়ে ""হোৱাট আই বিলিভ"" নামৰ এক গ্ৰন্থ লিখে য’ত খ্ৰীষ্টিয়ান আদৰ্শসমূহৰ ওপৰত নিজৰ অনুভৱৰ কথা মুকলিকৈ প্ৰকাশ কৰে।

টলষ্টয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে এজন সঁচা খ্ৰীষ্টানে গীৰ্জাৰ উপদেশ পালন কৰাতকৈ আত্মশুদ্ধিৰ চেষ্টা কৰি আৰু নিজৰ প্ৰিয়জনৰ উপদেশ মানি চলি অনাবিল আনন্দ পাব পাৰে। তেওঁৰ অহিংস প্ৰতিবাদৰ ধাৰণাও যীশুৰ শিক্ষাসমূহৰ ওপৰতেই আধাৰিত। "দ্য কিংদম অৱ ইজ গড ৱিদিন য়ু"ত উল্লিখিত এই আদৰ্শৰে মহাত্মা গান্ধীক অনুপ্ৰাণিত কৰাৰ দ্বাৰা টলষ্টয়ে অহিংস প্ৰতিবাদৰ ক্ষেত্ৰত বৃহত প্ৰভাৱ পেলাই। তদুপৰি তেওঁ গোড়ামি,ব্যক্তিগত সম্পত্তি,বৈবাহিক প্ৰথা আদিৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু যৌন নিষ্কলুষতা,যৌন নিৰ্লিপ্ততা আদিৰ সমৰ্থন কৰিছিল,সেই একেই মত যিবোৰ [[মহাত্মা গান্ধী|গান্ধীয়েও ডেকাকালত পোষণ কৰিছিল। 

খ্ৰিষ্টীয়ান নৈৰাজ্যবাদৰ ধাৰণাৰ সৃষ্টিত টলষ্টয়ৰ বহুমূলীয়া ভূমিকা আছে। তেওঁৰ ধাৰ্মিক মতবাদ সমূহ প্ৰসাৰণৰ বাবে সংগী ভ্লাডিমিৰ ছাৰ্টকভে (১৮৫৪–১৯৩৬) টলষ্টয়ান নামৰ নৈৰাজ্যবাদীসকলৰ এক গোট গঠন কৰে। ১৯১১ চনৰ এনছাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত নৈৰাজ্যবাদ সম্বন্ধীয় এক প্ৰবন্ধত প্ৰিন্স পিটাৰ ক্ৰ’প’টকিনে লিখে:নিজকে নৈৰাজ্যবাদী বুলি ঘোষণা নকৰাকৈয়ে লিও টলষ্টয়ে যীশুৰ ধৰ্মবাণীসমূহৰ পৰা ঊদ্ধৃতি দি পঞ্চদশ আৰু ষোড়শ শতাব্দীৰ জনপ্ৰিয় ধৰ্মযুদ্ধসমূহত জড়িত তেওঁৰ পূৰ্ব্বজ চোজেস্কি,ডেংক আৰু আন বহুতৰে দৰে আইন আৰু সম্পত্তি-কানুনৰ বিৰদ্ধে স্থিতি লয়। নিজৰ সকলো শক্তি গোটাই তেওঁ (বিশেষকৈ "দ্য কিংদম অৱ গড ইজ ৱিদিন য়ু"ত) গীৰ্জা,চৰকাৰ আৰু কানুনৰ বিৰূদ্ধে, বিশেষকৈ সম্পত্তি আইনৰ বিৰূদ্ধে কঠোৰ সমালোচনা কৰে। তেওঁ চৰকাৰক দুষ্টৰ দ্বাৰা অৱদমিত,আৰু নিষ্ঠুৰ শক্তিৰ সাহাৰ্য্যপ্ৰাপ্ত বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে সু-সজ্জিত চৰকাৰ এখন ডকাইটতকৈও বিপদজনক। অৱশ্যে তেওঁৰ ধৰ্মীয় মতামতসমূহ বৰ্তমানৰ ভণ্ডামিসমুহ নিৰীক্ষণ কৰি কৰা হোৱা বাবে ই ধাৰ্মিক আৰু নাস্তিক উভয়ৰে মনঃপুত হয়।
[[File:Tolstoy organising famine relief in Samara, 1891.jpg|thumb|left|ছামাৰাত দুৰ্ভিক্ষৰ সাহাৰ্যানুস্থানত টলষ্টয়, ১৮৯১।]]

[[File:Leo Tolstoy-1908.webm|thumb|right|200px|য়াছনায়া পলয়ানাত টলষ্টয়ৰ ৮০৮০তম জন্মোত্সৱ পালন। ইয়াত পত্নী ছোফিয়া (ফুল তুলি থকা), জীয়ৰী এলেকজেন্দ্ৰা (গাড়ীত বগা চোলা পিন্ধি বহি থকা), টলষ্টয়ৰ সহযোগী ভি.ছাৰ্টকভ (দাড়ি আৰু মোচেৰে তপা মানুহজন) আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীবোৰক দেখা গৈছে। এই ছবিখন ১৯০৮ চনতএলেকজেণ্ডাৰ ড্ৰেংকভৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত]]
জীৱনৰ শেষৰ বিশ বছৰত লিখা শ শ ৰছনাত টলষ্টয়ে চৰকাৰে কৰা নৈৰাজ্যবাদিতাৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু নৈৰাজ্যবাদৰ হিংসাত্মক দিশবোৰ পৰিহাৰ কৰি পঢ়ুৱৈসকলক ক্ৰপ’টকিন,প্ৰ’উধন আদিৰ দ্বাৰা ৰচিত গ্ৰন্থ পঢ়িবলৈ কয়। ১৯০০ চনত লিখা "অন এনাৰ্কী" নামৰ ৰচনা খনত তেওঁ লিখে; "নৈৰাজ্যবাদী সকল সকলো ক্ষেত্ৰত শুদ্ধ; লাগিলে সেয়া বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিৰ পৰিৱৰ্তনৰ দাবীয়েই হওঁক বা এই মতবাদেই হওঁক যে শাসকীয় বৰ্গৰ অনুপস্থিতিত যি হিংসাত্মক কাৰ্য চলিব তেওঁলোক থাকিলেও তাতকৈ কোনোগুণে কম নহয়। নৈৰাজ্যবাদে বিপ্লৱৰ জন্ম দিব বুলি ভবাটো তেওঁলোকৰ ভুল ধাৰণা। ই মাত্ৰ চৰকাৰী সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা অলেখ মানুহৰহে জন্ম দিব ... য’ত এক নৈতিক,স্থায়ী বিপ্লৱ হোৱাটো হে সম্ভৱ: আত্মসত্ত্বাৰ জাগৰণৰ বিপ্লৱ।" 

হেনৰী জৰ্জৰ মিতব্যয়ী চিন্তাধাৰাই টলষ্টয়ক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱান্বিত কৰে আৰু তেওঁ ইয়াক "ৰেজাৰেকশ্যন" নামৰ গ্ৰন্থত আলোচনা কৰে,যিখন গ্ৰন্থই তেওঁ সংযোগবিচ্ছিন্ন কৰাত প্ৰধান ভূমিকা লয়।

১৯০৮ চনত টলষ্টয়ে ভাৰতবৰ্ষই ব্ৰিটিছ ঔপনিবেশিক শাসনৰ পৰা স্বাধীনতা কাঢ়ি আনিবলৈ অহিংসাক মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে বুলি মতপোষণ কৰি "এ লেটাৰ টু এ হিন্দু" শীৰ্ষক এক প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰে। ১৯০৯ চনত ইয়াৰ এটা সংস্কৰণ গৈ সেই সময়ত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত ওকালতি কৰি থকা আৰু লাহে লাহে এজন সমাজ সেৱকলৈ পৰিৱৰ্তিত হ’বলৈ ধৰা [[মহাত্মা গান্ধী|মোহনদাস গান্ধীৰ]] হাতত পৰে। টলষ্টয়ৰ এই চিঠিখন গান্ধীৰ বাবে অমূল্য আছিল। এয়া যে সঁচাকৈয়ে তেওঁৰেই লিখনি তাৰ প্ৰমাণ বিচাৰি গান্ধীয়ে তেওঁলৈ চিঠি লিখি আৰু ইয়ে দুয়োৰে মাজত এক দীঘলীয়া কথোপকথনৰ সূচনা কৰে।
টলষ্টয়ৰ "দ্য কিংদম অৱ গড ইজ ৱিদিন য়ু" পঢ়িও গান্ধীয়ে হিংসা ত্যাগ কৰি অহিংসাৰ পূজাৰী হ’বলৈ উদ্বুদ্ধ হৈছিল যাৰ কথা গান্ধীয়ে নিজৰ আত্মজিৱনীত সোঁৱৰি কৈছিল যে টলষ্টয় "বৰ্তমান যুগৰ অহিংসাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ দূত"। দুই মণিষীৰ এই যোগাযোগ মাত্ৰ এবছৰহে বৰ্তি থাকে কাৰণ ১৯১০ চনৰ নৱেম্বৰত টলষ্টয়ৰ মৃত্যু হয়। আৰু গান্ধীয়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন আশ্ৰমক টলষ্টয় কলনী নাম দিয়ে। অহিংস প্ৰতিবাদৰ উপৰিও দুয়ো নিৰানিষাহাৰৰ ওপৰতো সম মতামত পোষণ কৰিছিল যিটো টলষ্টয়ৰ বহু ৰচনাৰ বিষয়বস্তু আছিল।

উপন্যাস আৰু অন্যান্য সাহিত্যকৰ্ম
জীৱন আৰু পেশা
ব্যক্তিগত জীৱন
ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক বিশ্বাস