পানীত জল নাৰায়ণ আৰু জলকুঁৱৰী থাকে বুলি অসমীয়া লোক বিশ্বাস আছে। কেতিয়াবা পানী আনিবলৈ যাঁওতে বা নৈৰ পাৰত ফুৰোতে বা অন্য কেনেবাকৈ জলকুঁৱৰীৰ দোষ লাগে, তেতিয়া নানান অসুখ হোৱা দেখা যায়। মঙ্গল চাওতাই মঙ্গল চাই জলকুঁৱৰীৰ দোষ বুলি বিধান দিলে পিঠাগুড়ি, চেনী-গাখীৰৰ নৈবেদ্য আগবঢ়াই আয়তী সকলে গৈ নৈ বা বিল, পুখুৰী আদিৰ পাৰত পূজা দি নাম গালে জলকুঁৱৰীৰ দোষ খণ্ডন হয় বুলি কোৱা হয়। জলকোঁৱৰৰও দোষ লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। জল কোঁৱৰ -জলকোঁৱৰীৰ দোষৰ বিষয়ে সঠিক প্ৰমান পোৱা যায়--কমলা কুঁৱৰীৰ আখ্যানত। অসমীয়া বিয়া নামতো জলনাৰায়ণৰ প্ৰভাব আছে। বিয়াৰ পানী তোলোতে জলনাৰায়ণৰ উদ্দেশ্যে তামোল-পাণ বা থুৰিওৱা তামোল আগবঢ়াই সেৱা কৰা হয়। নৈ পাৰ হলে পইচা বা তামোল দি সেৱা কৰা নিয়ম এতিয়াও বিদ্যামান। দলং আদি নিৰ্মাণ কৰোতে জলদেৱতাক প্ৰথমে পূজা-পাতল দিয়ে আৰম্ভ কৰা দেখা যায়। ব্ৰহ্মপূত্ৰক জীৱন্ত দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বানপানী হে ব্ৰহ্মপূত্ৰই ৰূদ্ৰমূৰ্তি ধাৰণ কৰিলে ব্ৰহ্মপূত্ৰই গাভৰু পৰ্বতক বিয়া কৰিবলৈ হিল-দল ভাঙি আহা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তাৰোপৰি মাছ মৰিয়া সকলে পানীত প্ৰথমে মাছ মাৰিবলৈ লওতে জলদেৱতাৰ পূজা কৰা হয়। মৰিগাওঁ জিলাৰ মায়ং অঞ্চলত বিলত গাৰো-গাৰোনীৰ পূজাৰ আনুষাঙ্গিক দ্ৰব্য আৰু অন্নৰ ভোগেৰে দি পানীত উটাই দিয়া হয়, বিশ্বস যে লগত দিয়া বন্তি গছ উটি গৈ যি ঠাইতে নুমায়, সেই ঠাইত মাছ মাৰিলে মাছ ভালকৈ পোৱা যায়। জলখাই দেৱতাৰ দোষ লাগিলে কলগছৰ ভুৰ, বগা পাৰ এযোৰ, ফুল, চাকি-বন্তি, ভোগ সজাই পানীত উটাই দিলে দোষ খণ্ডন হয় বুলি লোক বিশ্বাস।লিখক:ড০ নিৰ্মল প্ৰভা বৰদলৈ, গ্ৰন্থ :“অসমৰ লোক-সংস্কৃতি“, পৃষ্ঠা নং: ৮৭

জলপূজা
গো-পূজা
শীতলা পূজা আৰু আইসবাহ
টোকা