১৪৫৯ চনত ৰথোড়সকলৰ প্ৰধান ৰাও যোধা সিঙে যো্ধপুৰ নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷ তেওঁৰ নামেৰে এই নগৰৰ নাম ‘যোধপুৰ’হয়৷ যোধপুৰ নগৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থাপত্য দুটা হ’ল উমেদ ভৱন পেলেচ আৰু মেহেৰানগড় দুৰ্গ ৷


বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত মহাৰাজা উমেদ সিঙে বিখ্যাত প্ৰাসাদ ‘উমেদ ভৱন পেলেচ’ সজাইছিল৷ প্ৰকাণ্ড প্ৰাসাদোটোৰ সোঁফালে পঁয়ত্ৰিছটা আৰু বাঁওফালে পঞ্চাছটা কোঠা আছে৷ এটা কোঠাৰ বেৰত ঐতিহাসিক যুদ্ধ-বিগ্ৰহৰ বহু ছবি অঁকা আছে৷একোটা জাতীয় সামগ্ৰীৰ বাবে একোটা কোঠা, যেনে-‘ঘড়িয়ো কা কমৰা’, ‘কাচ কা ফাৰ্নিচাৰ’, ‘চায় ৱ ডিনাৰ ছেট’, ‘বেলজিয়াম ড্ৰেছিং টেবুল ছেট’,ইত্যাদি৷ আটকধুনীয়া ছোফা ছেট সজাই থোৱা অভিজাত চ’ৰাঘৰটোত দেশ অথবা বিদেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতি,প্ৰধানমন্ত্ৰী আহিলে বহিবলৈ দিয়া হয়৷


৪৯০ ফুট ওখ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত ‘মেহেৰানগড়’ দুৰ্গ৷ মেহেৰানগড় মানে ৰাজকীয় বেষ্টন(Majestic and regal fort)৷ ১৪৫৯ চনত ৰাও যোধা সিঙে ৰাজস্থানী কলা-সংস্কৃতিক প্ৰধান্য দি এই প্ৰকাণ্ড দুৰ্গটো সজাইছিল৷ পাহাৰৰ বহু ওপৰলৈ ক্ৰমশ:উঠি যোৱা যথেষ্ঠ বহল এঢলীয়া পকী ৰাস্তাটোত একাদিক্ৰমে তিনিখন প্ৰবেশদ্বাৰ আছে৷ সেইকেইখন হৈছে-জয়পোল,লোহাপোল আৰু ফতেহপোল(Victory gate)৷ কেইবাটাও পাক ঘুৰি ওপৰলৈ যাব লাগে৷ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ যাদুঘৰটোত পাল্কীখানা,শস্ত্ৰখানা, দৌলতখানা ইত্যাদি আছে৷ এটা কোঠাত আছে ৰাও শিৱাজীৰ(১২১১ চন)পৰা ৰাজা মানসিঙলৈকে(১৮০৪ চন) আঠাইছজন ৰজাৰ একাদিক্ৰমে নামৰ তালিকা এখন আৰু তেওঁলোকৰ ছবি৷ ভাৰতৰ একমাত্ৰ চামুণ্ডা মন্দিৰটো এই দুৰ্গতেই আছে৷ এই মন্দিৰত ২০০৮ চনত মহালয়াৰ দিনা ৰাতিপুৱা পূজা দিবলৈ আহি ঠেলা-হেঁচাত পদপিষ্টহৈ শ শ ভক্তই মৃত্যুক আঁকোৱালি লৈছিল৷

ৰাজস্থানী শিল্প আৰু কলা
যোধপুৰ
সংস্কৃতি
জয়শালমিৰ নগৰ