পেষ্ট'ৰে দেখুৱায় যে খাদ্যৰ কিণ্বন অণুজীৱৰ বাবেহে হয় আৰু নিউট্ৰিয়েণ্ট ব্ৰ'থত বেক্টেৰিয়াৰ বিকাশ নিজে নিজে নহয়, বৰং বায়'জেনেছিছৰ বাবেহে হয় ("Omne vivum ex vivo" "সকলো জীৱন জীৱনৰ পৰা")।

তেওঁ উতলাই লোৱা ব্ৰ'থ ফিল্টাৰ লগাই থোৱা এটা পাত্ৰত ৰাখিছিল যাতে ভিতৰলৈ একো সোমাব নোৱাৰে, আৰু দীঘল অকওৱা-পকোৱা নলী থকা পাত্ৰতো সেই দ্ৰৱ ৰাখিছিল। পাত্ৰকেইটাৰ মুখ ভাঙি নিদিয়ালৈকে তাত একো জন্ম ল'ব পৰা নাছিল। তাৰ ফলৰ প্ৰমাণ হয় যে তেনে দ্ৰৱত নিজে নিজে জীৱৰ বিকাশ নহয়, বৰং সেইবোৰ বাহিৰৰ উৎস যেনে ধূলিত থকা ৰেণু আদিৰপৰাহে হয়। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰীক্ষাই স্বয়ংক্ৰিয় সৃষ্টি মতবাদক নস্যাৎ কৰিছিল। 

যদিও জীৱাণু তত্ব আগবঢ়োৱা পেষ্ট'ৰ প্ৰথমজন ব্যক্তি নাছিল (জিৰ'লেম' ফ্ৰাকাষ্ট'ৰ', অগষ্টিন' বেচি, ফ্ৰেডেৰিক গুস্তাভ জেকব হেনলী আৰু আন কিছুমানে আগতেই এনে কথা কৈছিল), তেওঁ কৰা পৰীক্ষাই এই তত্বক শুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে আৰু ইউৰোপৰ বেছিভাগ বিজ্ঞানী পতিয়ন যায়। বৰ্তমান পেষ্ট'ৰকে "জীৱাণু তত্বৰ জনক" বোলা হয়।

পেষ্ট'ৰে দেখুৱায় যে অণুজীৱৰ বিকাশৰ বাবেই গাখীৰ, ৱাইন, বিয়েৰ আদি বেয়া হয়। পেষ্ট'ৰে এনে এবিধ প্ৰক্ৰিয়া উলিয়ায় যাৰ দ্বাৰা খাদ্য-সামগ্ৰীসমূহ (বিশেষকৈ ডায়েৰীৰ সামগ্ৰী) অধিক দিনলৈ বেয়া নোহোৱাকৈ ৰাখিব পাৰি৷ সাধাৰণতে এনে জুলীয়া খাদ্য-সামগ্ৰীক এটা নিৰ্দিষ্ট তাপমানত এক নিৰ্ধাৰিত সময়লৈ উত্তাপ দি লগে লগে শীতল কৰিলে জীৱাণুৰ দ্বাৰা খাদ্য-সামগ্ৰীবিধ সোণকালে বিনষ্ট নহয়৷ এই প্ৰক্ৰিয়াক "পেষ্টুৰাইজেচন" বুলি কোৱা হয়। ২০ এপ্ৰিল, ১৮৬২ চনত প্ৰথমবাৰ সম্পন্ন কৰা এই পৰীক্ষাত তেওঁক সহযোগ কৰিছিল ক্লউড বাৰ্ণাডে৷ আজি গোটেই বিশ্বতে ডায়েৰী উদ্যোগত পেষ্টুৰাইজেচন নহলেই নচলে৷

পানীয় দূষিত হোৱা ঘটনাৰ পৰা পেষ্ট'ৰে অনুমান কৰে যে অণুজীৱ‌ই জন্তু আৰু মানুহক আক্ৰমণ কৰি ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁ মানৱ দেহত অণুজীৱ সোমোৱা প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ প্ৰস্তাৱ দিয়ে আৰু ইয়াৰ ফলতে জ'ছেফ লিষ্টাৰে শল্য চিকিৎসাত প্ৰয়োগৰ বাবে এণ্টিছেপ্টিক কৌশল উদ্ভাৱন কৰে।

১৮৬৫চনত পেষ্টু'ৰে চিল্কৰ পলুসমূহক বেক্টেৰিয়াই ৰোগাক্ৰান্ত কৰা কথা ধৰা পেলায় আৰু প্ৰতিকাৰৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়৷

পেষ্ট'ৰে অবাত শ্বসনো আৱিষ্কাৰ কৰে যিটো প্ৰক্ৰিয়াৰ ফাল্ত কিছুমান অণুজীৱ‌ অম্লজান নোহোৱাকৈ জীৱাই থাকে। ইয়াক পেষ্ট'ৰ প্ৰভাৱ (Pasteur effect) বুলিও কোৱা হয়।

সন্মান আৰু শেষৰ দিনকেইটা
বহিঃ সংযোগ
প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান আৰু প্ৰতিষেধক
কিণ্বনৰ জীৱাণু তত্ব