১৯৫৬ চনত ৰাও জয়শালে এই নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷ সেয়ে তেওঁৰ নামেৰে এই নগৰৰ নাম জয়শালমিৰ হয়৷ দুৰ্গ,হাউলীৰে ভৰা জয়শালমিৰ নগৰক থৰ মৰুভূমিৰ সোণালী নগৰ বুলি কোৱা হয়৷ কিয়নো এই নগৰ থৰ মৰুভূমিৰ সোঁমাজত অৱস্থিত আৰু এই সকলো কিল্লা(দুৰ্গ),হাভেলী(হাউলী),প্ৰাসাদ-কাৰেং সোনালী ৰঙৰ৷ জয়শালমিৰ নগৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থাপত্যবোৰ হ’ল-মন্দিৰ পেলেছ,পাট্টনকী হাভেলী আৰু সোনৰ কিল্লা৷


২০০ বছৰ আগেয়ে মহাৰাজ মুলৰাজ সিঙে ‘মন্দিৰ পেলেছ’ সজাইছিল ৷ বৰ্তমান ইয়াত পূৰ্বৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকল থাকে৷ সোণালী ৰঙৰ কাৰেংটোৰ সন্মুখভাগ অতি সুক্ষ্মকৈ ফুল কটা৷ ওপৰমহলাৰ ভোজন কোঠাৰ কাৰুকাৰ্য্য বৰ্তমানৰ অভিজাত ৰেস্তোৰাঁৰ দৰে৷ চ’ৰাঘৰত এই ৰাজপৰিয়ালৰ পূৰ্বসুৰী ৰজাসকলৰ ছবি বন্ধাই থোৱা আছে৷


১১৫৬ চনত ৰাও জয়শালে ৭৬ মিটাৰ ওখ ত্ৰিকুট পাহাৰৰ ওপৰত এই কিল্লা সজাইছিল৷ এই দুৰ্গৰ নিৰ্মাণত কোনো ছিমেণ্ট ,চূণ অথবা পানী ব্যৱহাৰ হোৱা নাই৷ ইটো-সিটো জোৰা লগা পদ্ধতিৰে(Interlocked System)এই দুৰ্গ নিৰ্মান কৰা হৈছে৷ জয়পুৰৰ আমিৰ ফ’ৰ্ট, যোধপুৰৰ মেহেৰানগড় ফ’ৰ্টৰ নিচিনাকৈ ইয়াত প্ৰকাণ্ড চাৰিখন প্ৰবেশদ্বাৰ আছে-গণেশপোল(Elephant Gate),সূৰজ পোল(Sun Gate),ভূতাপোল(Haunted Gate) আৰু হাৱা পোল(Wind Gate)৷ কিল্লাৰ ভিতৰত বহু হাভেলী আৰু ছশৰপৰা আঠশ বছৰীয়া পুৰণি হিন্দু আৰু জৈন মন্দিৰ আছে৷


জয়শালমিৰ হাভেলীৰ নগৰ৷ এই হাভেলীবোৰে জয়শালমিৰৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য বহন কৰি আহিছে৷ বিখ্যাত ‘পাট্টন কী হাভেলী’ অৰ্থাৎ পাটোৱাসকলৰ হাউলী৷ ধনী সদাগৰ গুমন চান্দ পাটোৱাৰ পাঁচজন পুত্ৰই এই পাঁচমহলীয়া প্ৰকাণ্ড হাভেলীটো সজাইছিল৷ ১৮০০ চনত আৰম্ভ কৰা এই হাভেলীটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ পঞ্চাছ বছৰ লাগিছিল৷ ৰাজপুতনা স্থাপত্যৰ ই এটা বিশুদ্ধ উদাহৰণ৷ কুন্দত কটা মস্ত মস্ত স্তম্ভযুক্ত হাভেলীটো সোণালী ৰঙৰ৷ 

ৰাজস্থানী শিল্প আৰু কলা
জয়শালমিৰ নগৰ
জয়পুৰ
যোধপুৰ