সংস্কৃত শব্দ ‘সম’-ৰ অৰ্থ সমান বা অনুৰূপ আৰু ‘কাম’ শব্দৰ অন্যতম অৰ্থ যৌন চাহিদা, ৰতিক্ৰীয়া তথা যৌন তৃপ্তি। এই দুই শব্দৰ সংযোগত উৎপন্ন সমকামিতা শব্দৰ দ্বাৰা অনুৰূপ বা সমান বা একে লিংগৰ মানুহৰ (বা প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত অন্য প্ৰাণীৰ ) প্ৰতি যৌন অকৰ্ষণক বুজায়।

সমকামিতাৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ Homosexuality গ্ৰীক শব্দ ‘Homo’ আৰু লেটিন ভাষাৰ ‘Sexus’ শব্দৰৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে। গ্ৰীক ভাষাত ‘Homo’ মানে সমধৰ্মী বা একে ধৰণৰ আৰু ‘Sexus’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে যৌনতা।।
১৮৬৯ চনত কাৰ্ল মাৰিয়া কাৰ্টবেৰি চডোমি আইনক তিৰষ্কাৰ কৰি ইংৰাজীত প্ৰথম ‘Homosexuality’ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তাৰপিছত জীৱবিজ্ঞানী গুস্তভ জেগাৰ আৰু ৰিচাৰ্ড ফ্ৰেইহাৰ ভন ক্ৰাফট ইবিং ১৮৮০’ৰ দশকত তেওঁলোকৰ " Psycopathia Sexualise" গ্ৰন্থ খনত Heterosexual(বিষমকামী) আৰু Homosexual(সমকামী) শব্দ দুটোৰ দ্বাৰা যৌন পৰিচয়ক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰে। পিছলৈ ই বিশ্বব্যাপী যৌন পৰিচয়ৰ শ্ৰেণীবিভাজন হিচাপে ব্যাপক পৰিসৰত গৃহীত হয়।

বৰ্তমান Homosexual শব্দটো লিখিত ভাষা আৰু চিকিৎসাবিজ্ঞানত ব্যৱহাৰ হলেও ‘গে’ এবং ‘লেছবিয়ান’ শব্দদুটা অধিক জনপ্ৰিয়। গে শব্দটোৰ দ্বাৰা পুৰুষ সমকামী সকলক বুজোৱা হয় আৰু নাৰী সমকামী সকলক হয় লেছবিয়ান শব্দৰ দ্বাৰা বুজোৱা হয় । সম্ভৱত ১৯২০ চনত পশ্চিমীয়া দেশত ‘গে’ শব্দটো সমকামীৰ অৰ্থত প্ৰথমে ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়। তেতিয়া এই শব্দৰ ব্যৱহাৰ কেৱল সমকামী সকলৰ মাজত সীমাবদ্ধ আছিল। ১৯৪৭ চনত এই শব্দটি পোন-প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশিত হয়। লিচা বেন নামৰ এগৰাকী হলিউড চেক্ৰেটৰীয়ে ‘Vice Versa: America’s Gayest Magazine’ নামৰ এখন পত্ৰিকা প্ৰকাশৰ সময়ত সমকামিতাৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ‘গে’ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰে। আনহাতে ‘লেছবিয়ান’ শব্দটো গ্ৰীচ দেশৰ ‘লেছব'’ নামৰ দ্বীপমালাৰ পৰা আহিছে। কথিত আছে যে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত এই দ্বীপৰ ছাঁফো নামৰ এগৰাকী কবি/শিক্ষয়িত্ৰীয়ে মহিলাৰ সমকামী যৌন জীৱনক লৈ কাব্য ৰচনা কৰি ‘কবিতা উৎসৱ’ পালন কৰিছিল। প্ৰথমে লেছবিয়ান বুলিলে ‘লেছব' দ্বীপৰ অধিবাসী’ বুজালেও, পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত নাৰীৰ সমকামিতাৰ লগত এই শব্দ যুক্ত হৈ পৰে।
শব্দতত্ত্ব
কাৰণ
মানৱ সমাজত সমকামিতা
বিংশ শতিকাৰ প্ৰেক্ষাপট