আধুনিক অসমীয়া গীতি সাহিত্যৰ সময়সীমা বুলি ক’লে জোনাকী আলােচনীৰ উদ্ভাৱনৰ সময়লৈকে নিৰ্দেশ কৰিব পাৰি। কলিকতাত পঢ়িবলৈ যােৱা ছাত্ৰসকলৰ প্ৰচেষ্টাতে অসমীয়া সমাজলৈ আধুনিক গীতৰ ৰচনাৰ ধাৰাটোৰ আগমন হয়। এইক্ষেত্ৰত ‘অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা’ বা চমুকৈ ‘অঃ আঃ উঃ সাঃ’ ৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল আৰু কেইজনমান আগ্ৰহী যুৱক যেনে- বেনুধৰ ৰাজখােৱা, লক্ষীৰাম বৰুৱা, কীৰ্তিনাথ শৰ্মা আদিৰ নাম উল্লেক্ষণীয়। অসমীয়া আধুনিক গীতক সাহিত্যত গ্ৰন্থ আকাৰে প্ৰথম স্থান দিয়া ব্যক্তিগৰাকী হ’ল- সত্যনাথ বৰা। বৰাই ১৮৮৮ চনত গীতাৱলী পুথি ৰচনাৰ মাধ্যমেৰে অসমীয়া আধুনিক গীতি সাহিত্যৰ শুভাৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে অসমীয়া আধুনিক গীতৰ প্ৰথম বিকাশ আৰু প্ৰসাৰ কিন্তু নাটকৰ মাধ্যমেৰে হৈছিল। নাটকত হাঁহিৰ খােৰাক যােগাবলৈ কিছুমান গীতৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু সম্ভৱত নাটকৰ সেই আৰম্ভনিয়েই আধুনিক গীতৰ প্ৰথম শুভাৰম্ভ। অসমীয়া আধুনিক গীতৰ ক্ষেত্ৰত ঐতিহাসিক গুৰুত্ব থকা সৰ্বপ্ৰথম গীতটো হ'ল সত্যনাথ বৰাৰ গীতাৱলী পুথিৰ অন্তৰ্গত এই গীতটো-

<poem> আজি মজাছে পেটুৱা পেটভৰি খা
পেটভৰি পেটভৰি পেটভৰি খা।
ঔ থেকে টেঙা
ৰহৰ দি দাল
আলু ভজা খাব মজা পকা খৰিচা </poem>

গীতাৱলী পুথিখনত সত্যনাথ বৰাদেৱে লিখিছে এইদৰে- ‘আজিকালি আসাম দেশৰ মানুহে গীত গাব লাগিলে বাঙালা গীতহে গায়। ইয়াৰ কাৰণ বােধকৰাে অসমীয়া গানৰ অভাৱ। অসমীয়া গীত থকা হ'লে অসমীয়া মানুহে বঙলাগীতৰ প্ৰতি ইমান দৰদ নেদেখুৱালেহেঁতেন। তথাপি এইকেইটা গীত মই সাহৰ ওপৰত ভৰ দি প্ৰকাশ কৰিলাে। জনসাধাৰণৰ ওচৰত ইহঁত কিমান আদৰণীয় হয় দুই চাৰিদিনতে জনা যাব।’
অসমীয়া আধুনিক গীতক সাহিত্য হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সমালােচকসকলে লক্ষীৰাম বৰুৱাক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰে। গীতাৱলী পুথিৰ পিচত একমাত্ৰ লক্ষীৰাম বৰুৱাই গীত বিষয়ক দুখন অমূল্য গ্ৰন্থ ৰচনা কৰি অসমীয়া গীতি সাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰিছে। সেই গ্ৰন্থদুখন হ'ল- সংগীত কোষ আৰু সংগীত সাধনা। লক্ষীৰাম বৰুৱাই বাট দেখুৱাই যােৱা পথেৰে পৰৱৰ্তী সময়ত বহুকেইগৰাকী লিখকে গীতি সাহিত্য সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থ ছপা কৰে। তেওঁলােকৰ ভিতৰত ভকতৰাম চৌধুৰীৰ ‘প্ৰণয় গান’(১৯০৩), বেনুধৰ ৰাজখােৱাৰ ‘বাঁহী’ (১৯০৬), দুৰ্লভচন্দ্ৰ দাসৰ ‘দুৰ্লভ প্ৰেম সংগীত'(১৯২৬)ৰ নাম উল্লেখ কৰিব পাৰি। তেওঁলােকৰ পৰৱৰ্তী সময়ৰ অম্বিকাগিৰি ৰায় চৌধুৰী, উমেশচন্দ্ৰ চৌধুৰী, ইন্দেশ্বৰ বৰঠাকুৰ, কমলানন্দ ভট্টাচাৰ্য, কুমুদ শৰ্মা, মিত্ৰদেৱ মহন্ত আদিৰপৰা ‘গীত লহৰী’, ‘প্ৰতিধ্বনি’, ‘মন্দাকিনী’, ‘বেউলা’, ‘শতদল’, ‘গীতাৱলী’ আদি পুথিৰ নাম উল্লেখযােগ্য। পৰৱৰ্তী সময়ত কীৰ্তিৰ্নাথ বৰদলৈ আৰু তেওঁৰ বৰপুত্ৰ মুক্তিনাথ বৰদলৈৰ যৌথ প্ৰচেষ্টাত ‘বাসন্তীৰ অভিষেক’, ‘লুইত কোঁৱৰ’, ‘সুৰ বিজয়’, ‘মেঘাৱলী’ আদি সংগীত আলেক্ষ্যৰ পৰীক্ষামূলক প্ৰচেষ্টাই অসমীয়া গীতি সাহিত্যৰ এক নতুন পৰিমণ্ডল ৰচনা কৰে। তাৰােপৰি কীৰ্তিৰ্নাথ বৰদলৈৰ ‘সুৰ পৰিচয়’ (১৯২৮) আৰু ‘কামৰূপীয়া সংগীত’ (১৯৩৮)আদি গীতৰ পুথিৰ নাম উল্লেখযােগ্য। 

অম্বিকাগিৰী ৰায় চৌধুৰী আধুনিক গীত ৰচনাৰ প্ৰথম পৰ্বৰ এজন শক্তিশালী গীতিকাৰ। তেওঁৰ ভাষা প্ৰয়ােগ আৰু সুক্ষ্ম সাংগিতিক চেতনা অতিশয় আছিল। গীতবােৰ স্নিগ্ধ, সমাহিত আৰু সতেজ আছিল। তেওঁ দেশাত্মবােধৰ গান ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ এটা গীত হ’ল- ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে সমাগত বিৰাট নৰনাৰায়ন ৰূপ’। এইজন গীতিকাৰৰ গীতত প্ৰচুৰ সাহিত্যিক উপাদান পােৱা যায়। গীতি সাহিত্যৰ প্ৰথম স্তৰৰ অন্যান্য গীতিকাৰসকলৰ ভিতৰত নবীনচন্দ্ৰ বৰদলৈ, মিত্ৰদেৱ মহন্তও অন্যতম। নবীনচন্দ্ৰ বৰদলৈৰ ‘শ্যাম বৰণীয়া অসম আই ধুনীয়া ভাৰতৰ নুমলী জী’, ‘বীৰ সন্তানকে কোলাত ল’বলৈ, ’আজি তােৰ বিলাই কি’ আদি গীতৰ লগতে মিত্ৰদেৱ মহন্তই এই সময়তে ‘চিৰ চেনেহী মােৰ ভাষা জননী’ নামৰ প্ৰবল দেশ আৰু ভাষাৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশক গীত ৰচনা কৰিছিল। এই সময়ৰ সাহিত্যিক মূল্য থকা আন এটা উল্লেখযােগ্য গীত হল- কমলানন্দ ভট্টাচাৰ্যৰ ‘বিলত তিৰেবিৰাই পদুমৰ পাহি ঐ’ গীতটি। এই গীতৰ আহি লৈ পৰৱৰ্তী সময়ত পাপৰি কবি গনেশ চন্দ্ৰ গগৈয়ে ‘পাপৰি’ কবিতাটি ৰচনা কৰে। পাবৰ্তি প্ৰসাদ বৰুৱাৰ ‘গৰখীয়া হেৰগৰখীয়া’, বেজবৰুৱাৰ ‘কোনেনাে বাইছে বাঁহী’, ‘প্ৰেম প্ৰেম বুলি জগত খন ঘূৰিলাে’, মলিন বৰাৰ ‘ইমান ধুনীয়া মুকুতাৰ মালা ক’ত পালা তুমি দান’, তফজ্জুল আলিৰ ‘বহুদিন বকুলৰ গােন্ধ পােৱা নাই’ আদি গীতৰ নাম উল্লেখযােগ্য। এই গীতিকাৰ সকলৰ সৰহসংখ্যক গীততে ভাষাৰ স্নিগ্ধতা, সাৱলিলতা, প্ৰাকৃতিক শােভা বৰ্ণনা, বিষয় বেদনা মিশ্ৰিত প্ৰেমৰ বৰ্ণনা, প্ৰেমৰ ওপৰত গভীৰ আস্থা, সৌন্দৰ্য প্ৰতি কাতৰ দৃষ্টিভংগী আদি সাহিত্যিক মৰ্যদা সম্পূৰ্ণ গুণবােৰ দেখা যায়।

পৰ্যালােচনা
গীতি সাহিত্যৰ প্ৰথম স্তৰ
গীতি সাহিত্যৰ তৃতীয় স্তৰ
গীতি সাহিত্যৰ দ্বিতীয় স্তৰ