১৯০৩-০৪ চনত ব্ৰিটিছৰ তিব্বত অভিযানত নাথু লাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকে ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যক তিব্বতৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰসংগবোৰৰ পৰা আঁতৰত ৰাখিব বিচাৰিছিল। এইদৰেই তেওঁলোকে সেই ক্ষেত্ৰত থিতাপি লৈছিল। ১৯০৪ চনত মেজৰ ফ্ৰান্সিছ ইয়ংহাছবেণ্ড, যিজনে সেইসময়ত তিব্বতৰ ব্ৰিটিছ কমিছনাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছিল-তেওঁ নাথু লা গিৰিপথেৰে 
এটা অভিযানৰ নেতৃত্ব দি লাছা(Lhasa) দখল কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তিব্বতৰ গিয়ানটিছ আৰু গাৰ্টকত দুটা বাণিজ্যস্থল স্থাপিত হৈছিল; লগতে নিকটৱৰ্তী চুম্বী উপত্যকাৰ নিয়ন্ত্ৰণো ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ গৈছিল৷ পৰৱৰ্তী নৱেম্বৰ মাহত চীন আৰু গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ মাজত এক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। সেই চুক্তিৰ ফলত ছিক্কিম আৰু তিব্বতৰ মাজত এক বাণিজ্যিক দ্বাৰ মুকলি হয়। 

১৯৪৭ আৰু ১৯৪৮ চনত ছিক্কিমক সদ্য-স্বাধীনতাপ্ৰাপ্ত ভাৰতৰ লগত চামিল কৰিবলৈ এক লোকপ্ৰিয় ভোটিঙৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল যদিও কাৰ্যত সেইয়া ব্যৰ্থ প্ৰমাণিত হ'ল৷ সেইকাৰণে ভাৰতৰ প্ৰধান মন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ছিক্কিমক এক বিশেষ সুৰক্ষিত মৰ্যাদা(special protectorate status) প্ৰদান কৰে। নেহৰুৰ সেই সিদ্ধান্তত ছিক্কিমে সন্মতি দিয়ে আৰু ভাৰতীয় সেনাবাহিনীক নাথু লাকে সাঙুৰি আন সীমান্তবোৰত অৱস্থান ল'বলৈ অনুমতি দিয়ে। সেইছোৱা সময়ত ১,০০০তকৈও অধিক খচ্চৰ আৰু প্ৰায় ৭০০ মানুহে নাথু লাৰ মাজেৰে হোৱা আন্তঃসীমান্ত বাণিজ্যত জড়িত আছিল। ১৯৪৯ চনত যেতিয়া তিব্বতীয় চৰকাৰে তাত বসবাস কৰি থকা চীনদেশীয় মানুহখিনিক নিৰ্বাসন কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে, তেতিয়া নিৰ্বাসিত হোৱা সৰহসংখ্যক মানুহেই নাথুলা-ছিক্কিম-কলিকতা পথটোৱেই অনুসৰণ কৰিছিল। 

১৯৫০ চনত তিব্বত চীনৰ নিয়ন্ত্ৰণাধীন হয়। ১৯৫৯ চনত চীনে এক তিব্বতীয় বিদ্ৰোহ দমন কৰে। ইয়াৰ ফলত ছিক্কিমৰ গিৰিপথবোৰেৰে তিব্বতীয় শৰণাৰ্থীৰ সোঁত ব'বলৈ ধৰে। ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ বিভীষিকা ছিক্কিমে প্ৰত্যক্ষ কৰে। ইয়াৰ পাছতেই গিৰিপথেৰে চলাচল সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু চাৰি দশকতকৈও অধিক কাল এই পথৰে যাতায়াত স্তব্ধ হৈ থাকে। ১৯৬৭ চনৰ ৭ আৰু ১৩ ছেপ্টেম্বৰৰ মাজত চীন আৰু ভাৰতৰ সৈন্যৰ মাজত ছদিনজোৰা সুতীব্ৰ সীমান্ত-যুদ্ধ হয়। এই যুদ্ধত গধুৰ যুদ্ধাস্ত্ৰও ব্যৱহৃত হৈছিল। ১৯৭৫ চনৰ মে' মাহত, ছিক্কিম ভাৰতৰ লগত সংযুক্ত হয় আৰু ভাৰত দেশৰ দ্বাবিংশতম ৰাজ্য হৈ পৰে । অৱশ্যে, চীনে সেই একত্ৰীকৰণত সন্মত হোৱা নাছিল। বেইজিঙে ছিক্কিমক এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ বুলিয়েই গণ্য কৰি থাকে। চীনৰ মতে ভাৰতে সামৰিক প্ৰতিৰক্ষাবেষ্টনীৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ গণভোটটো গ্ৰহণ কৰিলে। 

২০০৩ চনত, চীন আৰু ভাৰতৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো সামান্য সুস্থিৰ হোৱাত ভাৰতৰ প্ৰধান মন্ত্ৰীঅটল বিহাৰী বাজপেয়ীয়ে চীন দেশ ভ্ৰমণ কৰে আৰু সীমান্ত পুনৰ মুকলি কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰে। ২০০৫ চনৰ ২ অক্টোবৰত সীমান্ত মুকলি কৰাৰ কথা আছিল যদিও চীনদেশত সৃষ্টি হোৱা আন্তঃগাঁথনিগত সমস্যাৰ বাবে শেষমুহূৰ্তত সেই কাৰ্যসূচী পিছুৱাই দিয়া হয়। অৱশেষত, ২০০৬ চনৰ ৬ জুলাই তাৰিখে নাথু লা গিৰিপথ মুকলি কৰি দিয়া হয়। 

ইতিহাস
অৰ্থনীতি
উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীকুল
ভূগোল