১৯৬১ আৰু ১৯৮৩ চনৰ পৰিদৰ্শনত ৰাণী এলিজাবেথে এই বিষয়ে কোনো মন্তব্য কৰা নাছিল, তথাপি তেঁও ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৭ চনত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভোজসভাত ঘটনা সম্পৰ্কে বক্তব্য ৰাখিছিল:

এয়া আমাৰ বাবে কোনো গোপনীয় বিষয় নহয়, এয়া অতীতৰ কিছু জঘন্য ঘটনাৰ কথা - জালিয়ানাৱালাবাগ, যাক আমি আগন্তুক সময়ত পৰিদৰ্শন কৰিম, এয়া এটি দুঃশ্চিন্তাৰ উদাহৰণ। কিন্তু ইতিহাস পুনৰ্বিবেচনা কৰা নাযায়, তথাপি আমি কেতিয়াবা কেতিয়াবা ইয়াৰ পৰা উপকৃতও হঁও। এয়া বিষাদৰ মুহূৰ্ত, ইয়াৰ লগত আনন্দও আছে। আমি দুখৰ পৰা শিকিব লাগে আৰু আনন্দ গঢ়ি তুলিব লাগে।

১৯৯৭ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ৰাণী এলিজাবেথ (দ্বিতীয়) জালিয়ানাৱালা বাগ পৰিদৰ্শন কৰে আৰু ৩০ ছেকেণ্ডৰ নীৰৱতা অৱলম্বন কৰি তাত সম্মান প্ৰদৰ্শন কৰে। পৰিদৰ্শনকালত, তেঁও গোলাপী ৰঙৰ এক বিশেষ পোছাক পিন্ধিছিল, যি শিখ ধৰ্মীয় গুৰুত্বৰ বাৰ্তা আছিল। স্মৃতিস্তম্ভ পৰিদৰ্শনৰ সময়ত তেঁও নিজৰ জোতা খুলি পেলাইছিল আৰু স্মৃতিস্তম্ভত এক জয়মালা প্ৰদান কৰিছিল।

যদিও কিছু ভাৰতীয়ই তেঁওৰ বিবৃতিক দুখ আৰু দুখ প্ৰকাশৰ বাবে স্বাগতম জনাইছিল, অন্য কিছুমানে ক্ষমা নিবিচৰাৰ কাৰণে সমালোচনা কৰিছিল। ভাৰতৰ তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰালে ৰানীৰ সম্পৰ্কে কৈছিল যে, ৰাণী নিজেও ঘটনাৰ সময়ত জন্মগ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু তেঁওক ক্ষমা কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

স্মৃতিস্তম্ভসমূহ আৰু উত্তৰাধিকাৰ
পটভূমি
প্ৰতিক্ৰিয়া
দুখ প্ৰকাশ