১৮৬১ চনত ইংৰাজ শাসনকালত চেয়াৰমেন ছাৰ জন ৰমিলিৰ () তত্তাৱধানত ছাৰ এডৱাৰ্ড ৰিয়ান, আৰ. ল'ৱ, জে. এম. মেকলইড, ছাৰ ডব্লিউ. আৰলি আৰু জাষ্টিছ ৱিলছক প্ৰাৰম্ভিক সদস্য হিচাপে লৈ গঠন কৰা তৃতীয় আইন আয়োগে () ভাৰতৰ বাবে চুক্তি আইনৰ এক প্ৰতিবেদন খচৰা হিচাপে দাখিল কৰে। এই খচৰা ১৮৭২ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত সেই বৰ্ষৰ নৱম আইন হিচাপে গৃহীত হয় আৰু ১৮৭২ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ভাৰতীয় চুক্তি আইনখন কাৰ্যকৰী হয়।

ভাৰতীয় চুক্তি আইন ১৮৭২ গৃহীত হোৱাৰ আগলৈকে ভাৰতত চুক্তিৰ বাবে কোনো সংগঠিত আইন নাছিল। দেশখনৰ মুখ্য নগৰসমূহ অৰ্থাৎ মাদ্ৰাজ, বম্বে আৰু কলিকতাত বিভিন্ন চুক্তিসমূহ ৰজা ১ম জৰ্জে ১৭২৬ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীলৈ অনুমোদন কৰা এক চনদমতে সম্পন্ন হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ১৭৮১ চনত ইংৰাজ চৰকাৰ নিষ্পত্তি আইন বলৱৎ কৰে। নিষ্পত্তি আইন অনুসৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে চুক্তি সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ সোধা-পোছা কৰিছিল। পক্ষৰ ধৰ্ম অনুসৰি বিবাদসমূহৰ মীমাংসা হিন্দু আইন নাইবা মুছলিম আইনমতে হৈছিল। আন ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত পদকীয়া আইন প্ৰযোজ্য আছিল। মূল নগৰকেইখনৰ বাহিৰৰ চুক্তিসমূহ ইংৰাজ চুক্তি আইনসমূহৰ মতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।

ক্ৰমবিকাশ
সংজ্ঞা
চুক্তিৰ নিৰ্বাহ বা বাতিলকৰণ
ইতিহাস