এতিয়ালৈকে তিনি প্ৰকাৰ(ইংৰাজী:flavor) ৰ নিউট্ৰিন'ৰ সম্ভেদ পোৱা হৈছে। এই তিনিবিধ হৈছে- ইলেক্ট্ৰন নিউট্ৰিন' , মুয়ন নিউট্ৰিন' আৰু টাউ নিউট্ৰিন' । এই নিউট্ৰিন' তিনিবিধৰ নাম পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ আদৰ্শ আৰ্হি (ইংৰাজী: ষ্টেণ্ডাৰ্ড মডেল, Standard Model)ৰ অৰ্ন্তভুক্ত সহযোগী লেপ্টন বিলাকৰ নাম অনুসাৰে ৰখা হৈছে। (সোঁফালৰ টেবুলত আদৰ্শ আৰ্হিৰ সাৰাংশ দিয়া হৈছে।) এতিয়ালৈকে জানিব পৰা নিউট্ৰিন'ৰ প্ৰকাৰসমূহ Z-বছ'ন(ইংৰাজী: Z boson)ৰ ক্ষয়ৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পৰা অতি সঠিকভাৱে পাব পাৰি। এই কণাটো ভংগণৰ জৰিয়তে ইয়াতকৈ কম ভৰৰ যিকোনো নিউট্ৰিন' আৰু সংলগ্ন প্ৰতিনিউট্ৰিন'ৰ যুটিলৈ পৰিৱৰ্তিত হ'ব পাৰে। ইয়াৰ লগতে দেখা গৈছে যে, উৎপন্ন হোৱা তুলনামূলক ভাৱে কম ভৰৰ নিউট্ৰিন'ৰ সংখ্যা যিমানে বেছি হয় Z-বছ'নৰ জীৱন কাল সিমানেই ছুটি হয়। Z-বছ'নৰ জীৱনকালৰ মাপনৰ পৰা এইটোও দেখা গৈছে যে, কম ভৰৰ নিউট্ৰিন' তিনি ধৰণৰ। আদৰ্শ আৰ্হিৰ ছয়বিধ কোৱাৰ্ক আৰু ছয়বিধ লেপ্টনৰ অনুসংগতাই (য'ত তাৰে তিনিটা নিউট্ৰিন') নিশ্চিতভাৱে তিনি বিধৰ নিউট্ৰিন'ৰ অৱস্থিতি সম্পৰ্কে পদাৰ্থবিদসকলৰ অৰ্ন্তজ্ঞানৰ উদ্ৰেক ঘটায়। কিন্তু যি নহওঁক, মাত্ৰ তিনিবিধ নিউট্ৰিন'ৰ অৱস্থিতিৰ নিশ্চিতিৰ প্ৰমাণৰ বিষয়টো কণা পদাৰ্থবিদসকলৰ বাবে এতিয়াও এটা দুৰূহ লক্ষ্য হৈ আছে। 

Sterile নিউট্ৰিন' নামৰ তুলনাত্মক ভাৱে কম ভৰৰ আৰু দূৰ্বল আন্তঃক্ৰিয়া(ইংৰাজী:weak interaction)ত অংশ গ্ৰহণ নকৰা, কিন্তু প্ৰকাৰ দোলনৰ জড়িয়তে উৎপন্ন কৰিব পৰা এবিধ নিউট্ৰিন'ৰ অৱস্থিতিৰ সম্ভাৱনা আছে। Sterile নিউট্ৰিন' Z-বছ'নৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পন্ন কৰা বৈজ্ঞানিক মাপনসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱান্বিত নহয়। প্ৰকৃতপক্ষে, LSND পৰীক্ষাৰ পৰা পোৱা তথ্যই এইধৰণৰ কণাৰ অৱস্থিতিৰ ইংগিত হে ডাঙি ধৰে। এইখিনিতে উল্লেখ্য যে, বৰ্তমান চলি থকা MiniBooNE পৰীক্ষাৰ তথ্যই অলপ দিনৰ আগলৈকে দেখুৱাইছিল যে, পৰীক্ষামূলক তথ্যৰ সঠিক ব্যাখ্যাৰ বাবে sterile নিউট্ৰিন'ৰ অৱস্থিতি আৰু ধাৰণা প্ৰয়োজনীয় নহয়। 

Wilkinson Microwave Anisotropy Probe-ৰ শেহতীয়াকৈ বিশ্লেষিত Cosmic microwave background radiation-ৰ তথ্যৰ পৰা দেখা গৈছে যে, এই পৰীক্ষামূলক তথ্যসমূহ কেৱল তিনি অথবা চাৰি ধৰণৰ নিউট্ৰিন'ৰ অৱস্থিতিৰ সৈতেহে খাপ খোৱা বিধৰ। সম্প্ৰতি এইটো আশা কৰা হৈছে যে, ওপৰোক্ত Anisotropy Probe-ৰ পৰা প্ৰাপ্ত আৰু দুবছৰৰ সু-সংহত পৰীক্ষামূলক তথ্যই এই অনিশ্চয়তাৰ অৱসান ঘটাব। 

ছুপাৰন'ভা নিউট্ৰিন'
ইতিহাস
নিউক্লীয় বিক্ৰিয়া
প্ৰকাৰ