নাগালেণ্ড জৈৱবৈচিত্ৰত চহকী ৰাজ্য, ৰাজ্যৰ প্ৰায় ছভাগৰ এভাগ ঠাই বৰ্ষাৰণ্য আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য সমূহে আগুৰি আছে, বগৰীজাতীয় গছ, বাঁহ, মেহগনি আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ গছে এই অঞ্চলবোৰ ঢকা। অৱশ্যে এনে অৰণ্যৰ বহুবোৰ বৰ্তমান ঝুম খেতিৰ বাবে কাটি পেলোৱা হৈছে, যথেষ্ঠ পৰিমানৰ ঘাঁহনি অঞ্চলো এই বনাঞ্চল সমূহত দেখা যায়। জন্তুৰ ভিতৰত বনৰীয়া কুকুৰ, হাতী, বান্দৰ, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পহু, ভালুক, নাহৰফুটুকী, বনৰীয়া ম’হ, বনৰীয়া ষাঁড় আদি নাগালেণ্ডৰ অৰণ্যত দেখিবলৈ পোৱা যায়। ভাৰতীয় ধনেশ পক্ষী (The Great Indian Hornbill), কুকুৰাজাতীয় ব্লাইথচ ট্ৰেগ’পেন নামৰ বিলুপ্তপ্ৰায় চৰাইবিধো নাগালেণ্ডত পোৱা যায়। ব্লাইথচ ট্ৰেগ’পেন নাগালেণ্ডৰ ৰাজ্যিক চৰাই। জাফু পৰ্বত, ক’হিমা জিলাৰ জুকাও উপত্যকা, জুহনেবুট’ৰ চাত’ই পৰ্বতমালা আৰু ফেক জিলাৰ ফুতেৰ’ অঞ্চলত ব্লাইথচ ট্ৰেগ’পেন দেখিবলৈ পোৱা যায়। পৃথিৱীৰ প্ৰায় ২,৫০০০ ব্লাইথচ ট্ৰেগ’পেনৰ প্ৰায় ১,০০০টাই নাগালেণ্ডৰ জুকাও উপত্যকাত আছে।

পৃথিৱীৰ ভিতৰত কেৱল উত্তৰ-পূব ভাৰতত পোৱা মিথুন, নাগালেণ্ডৰ ৰাজ্যিক জন্তু, নাগালেণ্ডৰ চৰকাৰী মোহৰত মিথুনৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাণিজ্যিক ভাবেও ই ৰাজ্যখনৰ সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ জন্তু। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই জন্তুটোক ৰক্ষণাবেক্ষণ দিয়াৰ ঊদ্দেশ্যে ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদে(ICAR) ১৯৮৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় মিথুন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান(NRMC) স্থাপন কৰে।

জনগাঁথনি
জৈৱবৈচিত্ৰ
ঘাইপথ সমূহ
ধৰ্ম আৰু ভাষা