নানাজী দেশমুখৰ নেতৃত্বত, ১৯৫২ চনত গোৰক্ষপুৰত আৰএছএছে প্ৰথম সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ নামৰ বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ আগত আৰএছএছৰ প্ৰধান এম. এছ. গোৱালকাৰৰ উদ্যোগত ১৯৪৬ চনত কুৰুক্ষেত্ৰত এখন গীতা বিদ্যালয় প্ৰতিস্থা কৰা হৈছিল। ১৯৪৮ চনত আৰএছএছক নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে গীতা বিদ্যালয়ৰ আদৰ্শৰ বিদ্যালয়ে প্ৰচাৰ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। যিকিনহওক সৰস্বতী শিশু মন্দিৰৰ আদৰ্শৰ বিদ্যালয়ে অতি সোনকালে বিভিন্ন স্থানত প্ৰসাৰ লাভ কৰে।
বিদ্যালয়ৰ সংখ্যা বঢ়াৰ লগে লগে, ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ক্ৰিয়াকলাপ সঞ্চালনাৰ বাবে "শিশু শিক্ষা প্ৰৱন্ধক সমিতি"ৰ স্থাপন কৰা হয়। দিল্লী, বিহাৰ, মধ্য প্ৰদেশ আৰু অন্ধ্ৰ প্ৰদেশতো একে ধৰণৰ বিদ্যালয় আৰু সমিতি স্থাপন কৰা হয়। ১৯৭৭-৭৮ চনত, সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত, ৰাজ্যিক সমিতিবোৰৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষাৰ বাবে "বিদ্যা ভাৰতী"ৰ স্থাপন কৰা হয়, প্ৰধান কাৰ্যালয় আছিল দিল্লীত। বিদ্যা ভাৰতীৰ এখন ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক সঞ্চালকালয় আছে যাৰ সদস্য সকল এনে শিক্ষাবিদ যি ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা-গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষন পৰিষদ(NCERT)ৰ লগত জড়িত আৰু যাৰ আৰএছএছৰ লগত সম্পৰ্ক থকাতো বাধ্যতামূলক নহয়।
১৯৯০ চনৰ ভিতৰত, বিদ্যাভাৰতীৰ অধীনত প্ৰায় ৫,০০০ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়, ২০০৩ চনত, এই সংখ্যা প্ৰায় ১৪,০০০ লৈ বৃদ্ধি পায়। শিক্ষাৰ্থীৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ১.৭ নিযুত। ভাৰতত শিক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু ৰাজ্যিক শিক্যা ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ বিষেদগাৰৰ বাবে এই উত্তৰণ হোৱা বুলিব পাৰি। সেইসময়ত যিবোৰ ৰাজ্যত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী (BJP)ৰ শাসন চলিছিল, শাসনাধিষ্ট চৰকাৰ, বা ১৯৯৯-২০০৪ চনলৈ শিক্ষা মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰেযনিৰ্বাহ কৰা মুৰলী মনোহৰ যোশীও এই প্ৰসাৰৰ এটা কাৰণ আছিল।

"শিশু বাটিকা", "শিশু মন্দিৰ", "বিদ্যা নিকেতন", "সৰস্বতী বিদ্যলয়" আদি ভিন্ন নামেৰে জনাজাত সাধাৰণ বিদ্যালয়ৰ ওপৰিও, বিদ্যা ভাৰতীয়ে সাংস্কৃতিক শিক্ষাৰ বাবে "সংস্কাৰ কেন্দ্ৰ" (সাংস্কৃতিক বিদ্যালয়) আৰু এজনীয়া-শিক্ষকৰ বিদ্যালয় (একল বিদ্যালয়) স্থাপন কৰে। ই প্ৰায় ২৫০ খন মধ্যৱৰ্তী মহাবিদ্যালয় আৰু প্ৰায় ২৫ খন iউচ্ছ শিক্ষাৰ অনুষ্ঠান আৰু প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যলয় পৰিচালনা কৰে। বিদ্যা ভাৰতীৰ বিদ্যালয় উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহু পিছপৰা অঞ্চল আৰু আৰএছএছৰ বিশ্ষ প্ৰভাৱ নথকা কেৰেলা আৰু তামিল নাডুৰ দৰে ৰাজ্যতো আছে।

ইয়াৰ প্ৰায় ৫০ খন ৰাজ্যিক আৰু আঞ্চলিক সমিতি আছে, ভাৰতৰ এক সম্ভ্ৰান্ধ সংস্থাৰূপে পৰিগণিত হৈছে। এয়াৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰকাৰে অৰ্থ সংগ্ৰহ কৰা হয়, বিশ্বব্যাপি প্ৰদৰ্শনি অনুস্থিত কৰা হয়। লণ্ডন স্থিত এক অনুষ্ঠান আৱাজ (Awaaz)ৰ মতে, গুজৰাটৰ সেৱা ইণ্টাৰনেচনেল আৰ্থকোৱেক ফাণ্ড (Sewa International earthquake fund)ৰ এটা অংশ আৰএছএছৰ বিদ্যালয় স্থাপনাত খৰছ কৰা হৈছিল। জন সংঘ আৰু ভাজপা নেতাৰ অনুমোদিত ভুমিৰ দ্বাৰাও এই অনুষ্ঠানটো লাভাম্বিত হৈছে।

সংগঠন হিচাপে
সাংস্কৃতিক শিক্ষা
আনুষ্ঠানিক সংগঠন
ইতিহাস