প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত উদ্ভৱ হোৱা অৰ্থনৈতিক সমস্যাসমূহৰ সমাধানৰ বাবে ১৯৩৫ চনৰ ১ এপ্ৰিলত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। বি. আৰ. আম্বেদকাৰে হিল্টন য়াং কমিছনৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰা কাৰ্য প্ৰণালী আৰু বাহ্যিক ৰূপ অনুসাৰে ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ ধাৰণাটোক গঢ় দিয়া হয়। “ৰয়েল কমিছন অফ ইণ্ডিয়ান কাৰেঞ্চী এণ্ড ফাইনেঞ্চ” নামেৰে যেতিয়া এই কমিছনে প্ৰথম্বাৰৰ বাবে ভাৰতলৈ আহিছিল তেতিয়া ইয়াৰ প্ৰত্যেকজন সদস্যৰ হাততে আম্বেদকাৰৰ ‘দ্য প্ৰব্লেম অফ দ্য ৰূপী – ইটছ অৰিজিন এণ্ড ইটছ চলিউছ্ন’ নামৰ গ্ৰন্থখন দেখা গৈছিল। ১৯২৬ চনৰ ৰ’য়েল কমিছন অফ ইণ্ডিয়ান কাৰেঞ্চি অৰ্থাৎ হিল্ট’ন-য়াং কমিছনৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী ৰিজাৰ্ভ বেংক স্থাপন কৰা হয়। আৰ বি আইৰ ছীল-মোহৰটোৰ কাৰণে প্ৰথমে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সিংহ আৰু তাল গছৰ প্ৰতীকটো বাছি লোৱা হৈছিল যদিও পিছত সিংহৰ ঠাইত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জন্তু বাঘৰ ছবি নিৰ্বাচন কৰা হয়। আৰ বি আইৰ ভূমিকা সম্পৰ্কীয় পাতনিত কোৱা হৈছে যে ইয়াৰ মূখ্য কাৰ্য হ’ল বেংক নোটৰ প্ৰচলন, ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সুস্থিৰতা নিশ্চিত কৰিবৰ বাবে নিধি মজুত ৰখা আৰু দেশৰ মূদ্ৰা তথা দেনা ব্যৱস্থাৰ সঞ্চালনা। প্ৰথমাৱস্থাত ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যালয়টো কলিকতাত (বৰ্তমান কলকাতা) স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩৭ চনত ইয়াক স্থায়ীভাৱে ব’ম্বেলৈ (বৰ্তমান মুম্বাই) স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৩৭ চনত ইণ্ডিয়ান ইউনিয়নৰ পৰা বাৰ্মাৰ পৃথকীকৰণৰ পিছতো, জাপানী অধিগ্ৰহণৰ সময়ছোৱাৰ বাহিৰে (১৯৪২-৪৫) ১৯৪৭ চনলৈকে ৰিজাৰ্ভ বেংকে বাৰ্মাৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ ভূমিকাও পালন কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ পিছত ১৯৪৮ চনৰ জুনত ষ্টেট বেংক অফ পাকিস্তানে কাৰ্যভাৰ নোলোৱালৈকে ৰিজাৰ্ভ বেংকে পাকিস্তানৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ ভূমিকাও পালন কৰে। প্ৰথমে অংশীদাৰৰ বেংক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হ’লেও ১৯৪৯ চনত ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণৰ পিছৰ পৰা আৰ বি আই সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনস্থ হয়। 

১৯৩৫–১৯৫০
মুখ্য কাৰ্যসমূহ
গঠন
সহায়কাৰী সংস্থাসমূহ