খনিকৰ পুথি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ দ্বাৰা ৰচিত কীৰ্তন আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ নামঘোষা নামৰ দুখন সাঁচিপতীয়া পুথিৰ সমষ্টি। খনিকৰ পুথিখন সাঁচিপাতত প্ৰাচীন অসমীয়া লিপিৰে লিখা। এইখন পুথি দুখন আৱিষ্কাৰ হো‌ৱাৰ সময়ৰ পৰাই একেলগ কৰি এটা কাঠৰ বাকছৰ ভিতৰত ৰখা হৈছে। কথিত আছে যে, মানৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়তে (১৮১৯-১৮২১) খনিকৰ গাঁও নি‌বাসী নৰহৰি বৰুৱাৰ বংশৰ মণি বৰু‌ৱা নামৰ ব্যক্তি এজনে এই পুথিসমূহ উদ্ধাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত মানৰ অত্যাচাৰত গাঁ‌ৱৰ অধিকাংশ লোকেই হাবিয়ে-বননিয়ে পলাই ফুৰিছিল যদিও মণি বৰু‌ৱাই বাৰ্ধক্যৰ বাবে ঘৰ এৰি যাব পৰা নাছিল। এসময়ত মানে গাঁ‌ৱৰ সকলোৰে ঘৰৰ সম্পত্তিসমূহ লুট কৰি লৈ যায় আৰু কিবা কাৰণত মণি বৰু‌ৱাৰ ঘৰৰ পুখুৰীৰ পাৰত এটা টোপোলা এৰি থৈ যায়। তাৰপিছত বৰু‌ৱাই টোপোলাটো খুলি তাত কীৰ্তন, দশম, নামঘোষা আৰু ভক্তি ৰত্নাৱলী নামেৰে চাৰিখন মহাপুৰুষীয়া সাঁচিপাতৰ পুথি উদ্ধাৰ কৰে। কিছুদিন পিছত তেওঁ ইয়াৰে দশমখন নিজৰ গাঁ‌ৱৰ নামঘৰলৈ আৰু ভক্তি ৰত্না‌ৱলীখন কাষৰ হালো‌ৱা গাঁ‌ৱৰ নামঘৰলৈ আগবঢ়ায়। বাকী ৰো‌ৱা কীৰ্তন আৰু নামঘোষা পুথি দুখন নিজৰ ঘৰতে সংৰক্ষণ কৰি ৰাখে। পুথিদুখন ৰাখিবলৈ সেই সময়তে স্থানীয় শিল্পী লীলাৰাম বৰু‌ৱাই দুটি কাঠৰ বাকছ তৈয়াৰ কৰি দিয়ে। মণি বৰু‌ৱাৰ মৃত্যুৰ পিছত বংশানুক্ৰমে তেখেতৰ পৰিয়ালে পুথিদুখনৰ সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।
বৰ্ণনা
লোকবিশ্বাস
নামৰ উৎপত্তি
ইতিহাস