২২ ফেব্ৰুৱাৰীত পাকিস্তান সেনাৰ বৰমুৰীয়া সকলৰ এখন বৈঠকত লোৱা সিদ্ধান্তমৰ্মে ১৪শ ডিভিজনৰ জেনেৰেল অফিচাৰ কমাণ্ডিং মেজৰ জেনেৰেল খাদিম হুছেইন ৰাজা আৰু মেজৰ জেনেৰেল ৰাও ফাৰমান আলিয়ে ১৯৭১ চনৰ মাৰ্চ মাহত অপাৰেচন চাৰ্চলাইটৰ আঁচনি প্ৰস্তুত কৰে। পশ্চিম পাকিস্তানৰ কুৱেটাৰ ১৬শ ইনফেন্ট্ৰি আৰু খাৰিয়ানৰ ৯ম ডিভিজনক ফেব্ৰুৱাৰীৰ মাজভাগত পূব পাকিস্তানলৈ ৰাওনা হ'বৰ বাবে সাজু হ'বলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হ'ল।

আঁচনি ৰূপায়নৰ আগে আগে পূব পাকিস্তানত থকা এই আক্ৰমণ সমৰ্থন নকৰা বৰিষ্ঠ পাকিস্তানী বিষয়া লেঃ জেনেৰেল চাহাবজাদা য়াকুব খান, জি অ' চি ইষ্ট পাকিস্তান আৰু পূব পাকিস্তানৰ গৱৰ্ণৰ ভাইচ এডমিৰেল চৈয়দ মহম্মদ আহচানক আঁতৰাই দিয়া হ'ল। লেঃ জেনেৰেল টিক্কা খানক পূব পাকিস্তানৰ গৱৰ্ণৰ আৰু জি অ' চি নিয়োগ কৰা হ'ল। ১৭ মাৰ্চত জেনেৰেল ৰাজাক টেলিফোনযোগে পাকিস্তানী সেনাৰ চীফ অব ষ্টাফ (COS) জেনেৰেল হামিদে অপাৰেচনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰিবলৈ ক্ষমতা দিয়া হ'ল। ১৮ মাৰ্চৰ ৰাতিপুৱা জেঃ ৰাজা আৰু মেজৰ জেঃ ৰাও ফাৰমান আলিয়ে ঢাকা কেন্টনমেন্টত জি অ' চিৰ কাৰ্যালয়ত আঁচনীৰ লিখিত ৰূপ দিয়ে। পাতল নীলা ৰঙৰ অফিচ পেডত কাঠ পেঞ্চিলেৰে জেঃ ফাৰমানে লিখা এই আঁচনীখনত চাৰি বা পাঁচ পৃষ্ঠাত ১৬ টা পেৰাগ্ৰাফ আছিল।

জেঃ ফাৰমানে অপাৰেচনৰ আধাৰ আৰু সফলতাৰ স্বৰ্তসমূহ (operational premises and conditions for success) নিৰ্ধাৰিত কৰে। জেনেৰেল খাদিম ৰাজাই সেনাৰ বিতৰণ আৰু ব্ৰিগেড আৰু অন্যান্য গোট সমূখৰ বিতৰণ থিৰাং কৰে। এই কথা ধৰি লোৱা হ'ল যে বঙালী সেনা আৰু অন্যান্য সামৰিক গোটসমূহে অপাৰেচনৰ আৰম্ভণিতেই বিদ্ৰোহ কৰিব। আৰু সেয়ে অপাৰেচনৰ আৰম্ভণিতেই সকলো অস্ত্ৰধাৰী বঙালী গোটকে নিৰস্ত্ৰ কৰি লোৱা হ'ব। ৰাজনৈতীক নেতা সকলক য়াহায়া খানৰ লগত হোৱা এখন বৈঠকৰ সময়তে এৰেষ্ট কৰা হ'ব। কোনো "অপাৰেচনেল ৰিজাৰ্ভ" নিৰ্দিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল। ২০ মাৰ্চত এই হাতেলিখা আঁচনীখন জেঃ হামিদ আৰু লেঃ জেঃ টিক্কা খানে ফ্লেগ ষ্টাফ হাউচত পুনৰীক্ষণ কৰে। জেনেৰেল হামিদে বঙালী নিয়মীয়া (regular) সেনা গোটসমূহৰ তৎকাল নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিলেও ইষ্ট পাকিস্তান ৰাইফলচ (EPR), সশস্ত্ৰ পুলিচ আৰু অন্যান্য পেৰা-মিলিওটেৰী গোটসমূহৰ নিৰষ্ট্ৰীকৰণত সমৰ্থন দিলে। য়াহায়া খানে আলোচনাৰ সময়ত বঙালী নেতাসকলৰ এৰেষ্ট সমৰ্থন নকৰিলে। পৰিস্কৃত আঁচনীখন বিভিন্ন এৰিয়া কমাণ্ডাৰসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰা হ'ল।

অপাৰেচন ২৫ মাৰ্চ ১৯৭১ ত ঢাকাত আৰম্ভ হ'ব আৰু অন্যান্য গেৰিচনসমূহক তেওঁলোকৰ কাৰ্য্য আৰম্ভ কৰিবলৈ ঠিক আগমুহুৰ্তত ফোনদ্বাৰা সংকেট দিয়া হ'ব। জেঃ ফাৰমান আলিয়ে ঢাকাৰ ফৌজক পৰিচালিত কৰিব আৰু পূব পাকিস্তানৰ বাকী অংশৰ দায়িত্বত জেঃ খাদিম থাকিব। লেঃ জেঃ টিক্কা খান আৰু তেওঁৰ কৰ্মচাৰীবৃন্দ ৩১শ ফিল্ড কমাণ্ড চেন্টাৰত থাকিব আৰু ১৪শ বেটেলিয়নক পৰিচালনা কৰিব।

২৫ মাৰ্চৰ আগে আগে বঙালী ইউনিট বিলাক বিভাজিত কৰা হ'ল
অন্যান্য বঙালী বাহিনীসমূহ
কেনেকৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল
পূব পাকিস্তানৰ পাকিস্তান সেনাবাহিনীৰ গোটসমূহ