"মুম্বাই" শব্দটোৰ প্ৰচলন হয় স্থানীয় অশিক্ষিত মাৰাঠীসকলৰ উচ্চাৰণবিকৃতিৰ পৰা। তেখেতসকলে মাৰাঠী ভাষাত "বোম্বাই" শব্দটো উচ্চাৰণ কৰিব নোৱাৰে। "বোম্বাই" শব্দটোৰ উদ্ভব হয় খ্ৰীষ্টিয় ষোড়শ শতাব্দীত এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজসকলৰ আগমনৰ পাছত। তেখেতসকলে এই অঞ্চলক বিভিন্ন নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। এই নামসমূহৰ মাজৰ পৰা "বোম্বাইম" ("Bombaim") শব্দটোৱে লেখ্য আকাৰত প্ৰচলন লাভ কৰে। পৰ্তুগীজ ভাষাত শব্দটো আজিও প্ৰচলিত। সপ্তদশ শতাব্দীত ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলৰ অধিকাৰ অৰ্জন কৰে। ধৰা হয়, চহৰৰ "বোম্বাই" নামটো পৰ্তুগীজ "বোম্বাইম" শব্দটোৰ ইংৰাজীকৃত ৰূপ। এই চহৰৰ মাৰাঠী আৰু গুজৰাটীভাষীসকলৰ কাষত "মুম্বাই" বা "মম্বাই" আৰু হিন্দী, পাৰ্চী আৰু উৰ্দুভাষীসকলৰ কাষত "বম্বাই" নামেৰে পৰিচিত। কেতিয়াবা কেতিয়াবা এই চহৰক আৰু পুৰণা "ককমুচী" বা "গলজুঙ্কজা" নামেৰেও অভিহিত কৰা হয় । ১৯৯৫ চনৰ নৱেম্বৰত শিবসেনাই মাৰাঠী উচ্চাৰণ অনুসৰি চহৰৰ নাম পৰিবৰ্তন কৰি ৰাখে "মুম্বাই"। হিন্দু জাতীয়তাবাদী দল শিবসেনাই এই নাম পৰিবৰ্তনক লৈ দৃঢ় পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰেছিল। ইয়াৰ পাছত মুম্বাইৰ দেখাকদেখি দেশৰ অনেক চহৰেই ইংৰাজী নাম পৰিবৰ্তন কৰি স্থানীয় উচ্চাৰণ অনুযায়ী নামকৰণ কৰা হয়। যদিও চহৰত বসবাসকাৰী অনেকেই এতিয়াও এই চহৰক "বোম্বাই" নামেৰেই অভিহিত কৰে। তাৰোপৰি ভাৰতৰ অন্যান্য অনেক অঞ্চতো "বোম্বাই" নামটিৰ প্ৰচলন আছে।
চহৰৰ প্ৰথাগত ইংৰাজী নাম "বোম্বাই" শব্দটো যে আচলতে পৰ্তুগীজ শব্দৰ পৰা অহা তাৰ এটা বহু প্ৰচলিত ব্যাখ্যা আছে। এই ব্যাখ্যা অনুযায়ী, পৰ্তুগীজ ভাষাত শব্দটোৰ অৰ্থ "ভাল উপসাগৰ"। "ভাল" শব্দৰ পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ "bom" (পুংলিঙ্গ) আৰু ইংৰাজী "bay" শব্দটোৰ ওচৰাওচৰি পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ "baía" (স্ত্ৰীলিং, পুৰণা বানানত "bahia")। তদুপৰি সাধাৰণভাবে পৰ্তুগীজ ভাষাত "ভাল উপসাগৰ" শব্দটোৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে "bom bahia" শব্দটো ব্যাকৰণগতভাবে ভুল। সঠিক শব্দটো হ’ল "boa bahia"। যদিও ষোড়শ শতাব্দীৰ পৰ্তুগীজ ভাষাত "সৰু উপসাগৰ" অৰ্থত "baim" শব্দটোৰ প্ৰচলন অসম্ভব নাছিল। পৰ্তুগীজ পণ্ডিত জোচে পেদ্ৰো মাকাদোৱে তেখেতৰ "Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa" (Portuguese Dictionary of Onomastics and Etymology) গ্ৰন্থত "Bom Bahia" নামতত্ত্বটো খাৰিজ কৰিছে। তেখেতৰ মতে, পৰ্তুগীজ নথিপত্ৰত এই অঞ্চলত এখন উপসাগৰৰ উল্লেখ আছিল। সেই উল্লেখৰ পৰাই ইংৰাজসকলে ধৰি লয় যে "bahia" বা "bay" শব্দটো পৰ্তুগীজ নামৰে এটা অবিচ্ছেদ্য অংশ। এইভাবেই পৰ্তুগীজ নামৰ পৰা ইংৰাজী Bombay শব্দটোৰ প্ৰচলন হয়।

১৫০৭ চনত মিৰাদ-ই-আহমেদি গ্ৰন্থত এই অঞ্চলটোক "মানবাই" নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫০৮ চনত গ্যাসপাৰ কোৰিয়া নামৰ এক পৰ্তুগীজ লেখকে তেখেতৰ "Lendas da Índia" ("Legends of India") গ্ৰন্থত এই চহৰক "Bombaim" নামেৰে উল্লেখ কৰে। তেঁৱেই প্ৰথম পৰ্তুগীজ লেখক যাৰ ৰচনাত এই শব্দটোৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৫১৬ চনত পৰ্তুগীজ আবিষ্কাৰক দুয়াৰ্তে বাৰবোসাই অলপ জটিল আকাৰত এই অঞ্চলৰ নাম "Tana-Maiambu" বা "Benamajambu" বুলি উল্লেখ কৰে। "Tana" পাৰ্শ্বৱৰ্তী থানে চহৰৰ নাম। "Maiambu" নামটো সম্ভ:বত মুম্বা নামৰ এক হিন্দু দেৱীৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ; তেখেতৰ নামেৰেই মাৰাঠীসকলে এই অঞ্চলৰ নামকৰণ কৰিছিল। ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতাব্দীত এই চহৰৰ অন্যান্য যি নামসমূহ নথিভুক্ত হৈছিল সেইবোৰ হ’ল: "Mombayn" (১৫২৫), "Bombay" (১৫৩৮), "Bombain" (১৫৫২), "Bombaym" (১৫৫২), "Monbaym" (১৫৫৪), "Mombaim" (১৫৬৩), "Mombaym" (১৬৪৪), "Bambaye" (১৬৬৬), "Bombaiim" (১৬৬৬), "Bombeye" (১৬৭৬), ও "Boon Bay" (১৬৯০).

জলবায়ু
জনমাধ্যম
জনপৰিবহণ ব্যৱস্থা
ব্যুৎপত্তি