১৯৭১ খ্ৰীষ্টাব্দত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা যুদ্ধত বাঙালীসকলৰ বিজয় লাভৰ মাধ্যমত বাংলাদেশ নামেৰে এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰই প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। ১৯৭২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৪ মে তাৰিখে ভাৰত চৰকাৰৰ অনুমতিক্ৰমে কবি নজৰুলৰ সম্পপূৰ্ণ পৰিয়ালক বাংলাদেশলৈ লৈ অহা হয়। বাংলাদেশৰ তৎকালীন ৰাষ্ট্ৰপতি শেখ মুজিবুৰ ৰহমানে এইক্ষেত্ৰত বিশেষ উদ্যোগ নিছিল। কবিৰ বাকী জীৱন বাংলাদেশতেই কাটে। বাংলা সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিত তেওঁৰ বিশেষ অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰুপে ১৯৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক সম্মানসূচক ডি.লিট উপাধিৰে ভূষিত কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক সমাবৰ্তনত তেওঁক এই উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জানুৱাৰী মাহত বাংলাদেশ চৰকাৰে কবিক বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰে। একেই বছৰৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীতে তেওঁক "একৈছ পদকেৰে" ভূষিত কৰা হয়। একৈছ পদক বাংলাদেশৰ সকলোতকৈ সম্মানসূচক পদক হিচাবে বিবেচিত হয়।

ইয়াৰ পাছত যথেষ্ট চিকিৎসা কৰা সত্ত্বেও নজৰুলৰ স্বাস্থ্যৰ বিশেষ কোনো উন্নতি নহ’ল। ১৯৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কবিৰ আটাইতকৈ নুমলীয়া পুত্ৰ আৰু বিখ্যাত গীটাৰ বাদক "কাজী অনিৰুদ্ধই" মৃত্যুবৰণ কৰে। ১৯৭৬ চনত নজৰুলৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি হবলৈ আৰম্ভ কৰে। জীৱনৰ শেষ দিনবিলাক কটায় ঢাকাৰ পিজি হাস্পতালত। ১৯৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৯ আগস্টত তাৰিখে তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰে। কবিয়ে তেওঁৰ এটি কবিতাত কৈছিল:
তেওঁ কালীদেৱীক লৈ অনেক শ্যামা সঙ্গীত ৰচনা কৰে , ইছলামী গজলো ৰচনা কৰে । নজৰুলে তেওঁৰ শেষ ভাষনত উল্লেখ কৰিছে যে - "কেউ বোলে আমা"
এই কবিতাত তেওঁৰ অন্তিম ইচ্ছা প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ এই ইচ্ছাৰ বিষয়টো বিবেচনা কৰি কবিক ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ে কেন্দ্ৰীয় মছজিদৰ কাষত সমাধিস্থ কৰাৰ সিদ্ধান্ত নিয়া হয় আৰু সেই অনুযায়ী তেওঁৰ সমাধি ৰচিত হয়। তেওঁৰ জানাজাৰ নামাজত ১০ হাজাৰ মান মানুহে অংশগ্ৰহণ কৰে। জানাজাৰ নামাজ আদায়ৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰপতি , মেজৰ জেনেৰেল জিয়াউৰ ৰহমান, ৰিয়াল এডমিৰাল এম এইচ খান, এয়াৰ ভাইস মাৰ্শাল এ জি মাহমুদ, মেজৰ জেনেৰেল দস্তগীৰ জাতীয় পতাকা মণ্ডিত নজৰুলৰ মৃতদেহ সোহৰাৱাৰ্দী ময়দানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মছজিদ প্ৰাঙ্গনলৈ নিয়া হয়। বাংলাদেশত তেওঁৰ মৃত্যু উপলক্ষ্যে দুদিনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শোক দিৱস পালন কৰা হয়। আৰু ভাৰতৰ আইনসভাত কবিৰ সম্মানত এক মিনিট নীৰৱতা পালন কৰা হয়।

বাংলাদেশলৈ আগমন আৰু প্ৰয়াণ
সাহিত্যকৰ্ম
অসুস্থতা
সাংবাদিক জীৱন অৰু বিয়া