১৯৪৪ চনত মহম্মদ ৰফিয়ে বোম্বেলৈ (বৰ্তমান মুম্বাই) গুচি আহে। তেওঁৰ অভিভাৱকে তাত তেওঁক ভেন্দী বজাৰৰ দৰে ব্যস্ততম এলেকাত এটা সৰু কোঠাত থকাৰ ব্যবস্থা কৰি দিয়ে। তাত তানভীৰ নাকভী নামৰ এজন কবি - আব্দুৰ ৰছীদ কাৰদাৰ, মেহবুব খান আৰু অভিনেতা-পৰিচালক নাজিৰৰ দৰে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালকৰ লগত ৰফিৰ পৰিচয় কৰি দিয়ে। শ্যাম সুন্দৰে তেতিয়া মুম্বাইতে বসবাস কৰিছিল। তেওঁ ৰফিক আকৌ জিএম দুৰৰানী'ৰ লগত দ্বৈত সঙ্গীতত অংশগ্ৰহণৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায়। শ্যাম সুন্দৰৰ "গাঁও কি গোৰী" চলচ্চিত্ৰৰ "আজি দিল হো কাবু মে তো দিলদাৰ কি এইছী তেইছী" গানৰ মাধ্যমেৰে মহম্মদ ৰফিয়ে হিন্দী চলচ্চিত্ৰত প্ৰথম গান ৰেকৰ্ড কৰে।

১৯৪৮ চনত মহাত্মা গান্ধী নিহত হোৱাৰ পাছত হুসনলাল ভগতৰাম-ৰাজেন্দ্ৰ কৃষাণ-ৰফি তিনিও মিলি একেৰাতিতেই কালজয়ী "শুনো শুনো এই দুনিয়াৱালো, বাপুজী কি অমৰ কাহিনী" গান ৰচনা কৰি সঙ্গীত পৰিবেশন কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ ভাৰতৰ তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহ্‌ৰু'ৰ আমন্ত্ৰণত গানটো পুনৰ পৰিবেশন কৰি উপস্থিত সকলোকে শুনায়। ১৯৪৮ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা দিৱসত নেহৰু'ৰ পৰা ৰূপৰ পদক গ্ৰহণ কৰে মহম্মদ ৰফিয়ে।

১৯৪৯ চনত নৌশাদ (চাদনী ৰাত, দিল্লাগী, দুলাৰী); শ্যাম সুন্দৰ (বাজাৰ); হুসনলাল ভগতৰামৰ (মীনা বাজাৰ) প্ৰমূখ সঙ্গীত পৰিচালকসকলৰ নিৰ্দেশনাত একক সঙ্গীতত অংশ লয়। নৌশাদৰ নিৰ্দেশনাত শ্যাম কুমাৰ, আলাউদ্দীন আৰু অন্যান্যসকলৰ লগত ৰফি'ৰ প্ৰথম গান আছিল ১৯৪৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত "পেহলে আপ" ছবিৰ "হিন্দুস্তান কি হাম হ্যায়" গানটো। এইভাবেই তেওঁ হিন্দী ভাষাত তেওঁৰ প্ৰথম গান ৰেকৰ্ড কৰে। তাৰোপৰি ৰফিয়ে দুখন হিন্দী ছবিত অভিনয়ো কৰে। ১৯৪৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত "লায়লা মজনু" চলচ্চিত্ৰৰ "তেৰা জ্বালা জিস নে দেখা" গানৰ দৃশ্যত অতিথি শিল্পী হিচাবে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

তেওঁ নৌশাদৰ সহযোগিতাত অনেক গান গাইছিল। ১৯৪৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত "চাহজাহান" চলচ্চিত্ৰত কুন্দনলাল চায়গলৰ লগত "মেৰে স্বপ্ন কি ৰানি, ৰুহী ৰুহী" নামৰ কোৰাচত অংশ লয়। মেহবুব খানৰ "আনমল ঘড়ি" (১৯৪৬)-ত "তেৰা খিলোনা তোতা বালক" আৰু"জুগনু" (১৯৪৭) চলচ্চিত্ৰত "ইয়াহান বাদলা ওয়াফা কা" গানত নূৰ জাহানৰ লগত দ্বৈত সঙ্গীতত কণ্ঠ দিয়ে।

ভাৰতবৰ্ষৰ বিভাজনৰ সময়ত মহম্মদ ৰফিয়ে ভাৰততে স্থায়ীভাবে বসবাস কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ফলত তেওঁৰ পৰিয়ালো বোম্বেলৈ গুচি আহে। কিন্তু সেই সময়ৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পী নূৰজাহানে পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নূৰজাহানে তাত আহমেদ ৰুশদী'ৰ লগত নতুনকৈ সঙ্গীতত জুটি বান্ধে।

ৰফিয়ে সেই সময়ৰ জনপ্ৰিয় সঙ্গীতকাৰ হিচাবে কুন্দনলাল চায়গল, তালাত মেহমুদৰ গানসমূহ গভীৰভাবে অনুসৰণ কৰিছিল। তথাপি আটাইতকৈ বেছি অনুৰক্ত আৰু প্ৰভাবান্বিত হৈছিল জি. এম. দূৰৰাণী'ৰ প্ৰতি, যাৰ গানসমূহক নিজৰ গানৰ মাজত অন্তৰ্ভূক্ত কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ আদৰ্শক অনুসৰণ কৰিবলৈ গৈ ১৯৫৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত হাম সব চোৰ হ্যায় ছবিত "হামকো হাচতে দেখ জামানা জ্বলতা হ্যায়" আৰু ১৯৫০ চনত বেকচুৰ ছবিত "খবৰ কিচি কো নাহিন, ও কিধাৰ দেখতে"-ৰ দৰে গানত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

সম্মান
শৈশৱৰ বছৰসমূহ
বোম্বেলৈ আগমন
পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত