স্বামী নিগমানন্দৰ মতে, কৰ্ম তিনি প্ৰকাৰৰ যথা: "ক্ৰীয়মান", "সঞ্চিত", আৰু "প্ৰাৰব্ধ"। যেতিয়া কোনোবাই তেওঁৰ শ্ৰমৰ ফলত তেওঁৰ জীৱনকালতেই সকলো উপভোগ কৰিব পাৰে, তেতিয়া তাক কোৱা হয় ক্ৰীয়মান; তেওঁৰ শ্ৰমৰ ফল ভোগ কৰাৰ পূৰ্বেই যদি তেওঁৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তাক কোৱা হয় সঞ্চিত কৰ্ম। পূৰ্ব জন্মৰ সঞ্চিত কৰ্মৰ উদ্বৃত্ত অংশ ভোগ কৰাৰ বাবে যদি তেওঁৰ পুনৰ্জন্ম হয়, তেতিয়া তাক কোৱা হয় প্ৰাৰব্ধ। সাধনাৰ গুণত কোনো কোনোৰ পক্ষে ক্ৰীয়মান আৰু সঞ্চিতৰ প্ৰভাৱ নিজৰ জীৱন পৰা মুচি পেলাব পাৰে কিন্তুপ্ৰাৰব্ধ কৰ্মৰ প্ৰভাৱ মুচি পেলোৱা সম্ভব নহয়। পাৰ্থিৱ উচ্চাকাঙ্ক্ষাৰ দ্বাৰা যেতিয়ালৈকে কোনো ব্যক্তি আকৃষ্ট হৈ থাকে তেতিয়ালৈকে তেওঁ নিশ্চিতভাবে জন্ম-মৃত্যুৰ অন্তহীন ভ্ৰমণ গ্ৰহণ কৰিব লগাত পৰে। জীবাত্মাই কেতিয়াবা কেতিয়াবা নাক্ষত্ৰিক জগতত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে স্থূল দেহ ত্যাগ কৰে যাক কোৱা হয় প্ৰেত লোক। ইয়াৰ কৰ্মৰ প্ৰভাৱৰ মাজেৰে যোৱাৰ পাছত এই স্থূল দেহৰ সৈতে স্থূল জগতলৈ উভতি আহে তেওঁৰ অতিৰিক্ত বাসনাসমূহ যিবোৰ তেওঁৰ পূৰ্ব জন্মত আছিল তাক পূৰণ কৰাৰ বাবে। এই কামত অজ্ঞ হৈ কিভাবে ই এক জগতৰ পৰা অন্য এক জগতত চলাফুৰা কৰে সেইয়া এক বৃহত্‌ ৰহস্যৰ বিষয়। যোগীসকলে এই ৰহস্য স্পষ্টভাবে হৃদয়ঙ্গম বা প্ৰত্যক্ষ কৰিব পাৰে আৰু জীৱৰ পূৰ্ব সংস্কাৰ সম্পৰ্কে কব পাৰে।

নীলাচল সাৰস্বত সঙ্ঘ, পুৰী
পাঠসমূহ
কৰ্ম তত্ত্ব
ভক্ত সম্মিলনী