ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ  ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ  ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ  ಸ್ಮಾರಕವಾದ  ಬೌದ್ಧ  ಸ್ತೂಪ. ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ <MASK>  ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಗ್ನೇಯ  ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ತೂಪ  ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  (c. ೩೨೧–೧೮೫ ಕ್ರಿ.ಪೂ) ಸ್ತೂಪಗಳು, ವಿಹಾರಗಳು  ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು . ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ  ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ  ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸದೃಢವಾಯಿತು. ಗೂಟಗಳು, ಅಡ್ಡಸರಳುಗಳು ಹಾಗೂ   ಕಳಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ  ರಕ್ಷಣಾ ಅಡ್ಡಕಂಬಿಗಳು ಸ್ತೂಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಬೇಲಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂಡಾಕೃತಿಯ, ವೃತ್ತಾಕೃತಿಯ, ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ  ಅಥವಾ ಕಮಾನುಗೂಡಿನ ಆಕಾರದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತೋರಣ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ  ಭಾರತೀಯ  ಮಹಾದ್ವಾರಗಳ ಕಮಾನುಗಳು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಹರಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ ತಲುಪಿದವು.
ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ
ಬೌದ್ಧ ಅಶೋಕ ಷಾಹ್‌ಜಹಾನ್ ಜೆ.ಲೊ.