ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಆದಿರೂಪ. ಗೈಗರ್ ಅವರ ಆಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಬುದ್ಧಪೂರ್ವಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಅಂದರೆ ಯಾಸ್ಕಾನಿಗೂ ಅವನನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುವ <MASK>ಗೂ ಪೂರ್ವದ್ದು. ವಿಖ್ಯಾತ ವೈಯ್ಯಾಕರಣಿ. ಎ.ಎ. ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನೆಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಅತೀ ಪುರಾತನ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃಗಳಾದ ಯಾಸ್ಕ ಮತ್ತು ಪಾಣಿನಿಯವರ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 500 ಮತ್ತು 300 ಎಂದು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪಾಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕಿಂತ ಪುರಾತನ ವಾದುದೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಾಳಿ ವೇದ ಭಾಷೆಯ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದೂ ಈ ಆಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ವೇದ ಭಾಷೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ; ವೇದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಅಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದಗಳ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಭಿಃ ಎಂಬುದು ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದೆ. ವೇದ ಭಾಷೆಯ ಆಮ್ಬ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಬ ಆಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆಮ್ರ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿದೆ ; ಪಾಳಿ ಬಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ
ಬುದ್ಧಭಗವಾನ ಪಿ.ಕಾಳಿಂಗರಾವ್ ಪಾಣಿನಿ ಬುದ್ಧ