ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ <MASK> ಯ ಬಳಿ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿದೆ.l ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ ರೂಪವಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರ ದೇವರಾಯ ೨ ನೇ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಲಕನಾ ದಂಡೇಶರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಂಪಿ, ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತು೦ಗಭದ್ರ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆ ಪಂಪನ ಪತ್ನಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಳಗಮಪಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿನಿ ತಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ.
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ
ರಾಜಧಾನಿ ಹೊಸಪೇಟೆ ದೇವಾಲಯ ಹಂಪಿ