1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನ‌‌ವಾಗುವುದರ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಂದೋಲನವು ಕಂಡುಬಂತು; ಹೀಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನ‌‌‌ದ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ದಕ್ಕಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಮೇರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಒಂದು ಮಟ್ಟವು ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗುವಾಮ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು; U.S. ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ (ಕಲಮು IV, ಖಂಡ 3, ವರ್ಗ 2) ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವವು ಹೊಂದಿದ್ದೇ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.   ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಂದೋಲನಗಳೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಥಾನತ್ವ, ಒಂದು ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಉತ್ತರದ ಮೇರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟ, ಅಥವಾ ಈಗಿನ U.S.ನ <MASK> ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟ- ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಆಂದೋಲನಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.
ಗುವಾಮ್‌‌‌‌
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌‌ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌‌ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹವಾಯಿ