ਅਰਥ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗੁਣ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: 









ਮੰਮਟ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਮਾਧੁਰਯ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ੳਜ। ਡਾ. ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਵਰਮਾ ਨੇ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰ ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਮਨ ਦੇ ਸਲੇਸ਼, ਸਮਾਧੀ, ਉਦਾਰਤਾ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਉਜ ਸਬਦ ਗੁਣਾ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੇ ਗਏ ਓਜ ਗੁਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਪੇਂਡੂਪਣੇ ਅਤੇ ਔਖਿਆਈ ਦੇ ਅਭਾਵ ਮਾਤ੍ਰ ਹਨ। ਅਰਥ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰਯ ਦੀ ਸਮਾਈ ਉਸਦੇ ਸਵੀਕਾਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਤਾ ਦੀ ਸਭ ਥਾਂ ਸਥਿਤੀ ਅਨੂਚਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਲੀ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਇਛਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮਤਾ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਇਸੇ਼ ਤਰ੍ਰਾ ਵਾਮਨ ਨੇ ਦਮ ਅਰਥਾ ਗੁਣਾ ਦੀ ਸਮਾਈ ਵੀ ਮੰਮਟ ਦੇ ਤਿੰਨਾ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਮਨ ਦੇ ਪੰਜ ਅਰਥ— ਗੁਣ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਾਧਰਯ, ਉਦਾਰਤਾ, ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਤਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਧਿਕਪਦ, ਅਸਲੀਲਤਾ, ਪੇਂਡੂਪਣਾ (ਗ੍ਰਾਮਯਤਾ) ਭਗਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮ ਅਪੁਸ਼ਟ ਨਾ ਦੇ ਅਭਾਵ ਮਾਤ੍ਰ ਹਨ। ਅਰਥ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਭਾਵੋਕਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਕਾਂਤੀ ਚਸ ਧ੍ਰਨੀ ਜਾਂ ਰਸਵਤ ਆਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਮਾਧੀ ਕਵੀ ਤੇ ਅੰਤਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਰੂਪ ਕਾਰਣ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਗੁਣਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰੋੜੀ ਰੂਪ ੳਜ ਕੇਵਲ ਉਕਤੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵਿਚਾਰਾ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਰੂਪ ਸਲੇਮ ਅਰਥ ਗੁਣ ਵੀ ਕਥਨ ਵਿਚਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ ਗੁਣ ਨਹੀ ਹੈ। 

ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨ ਤੋਂ ਸਪੱਸਟ ਹੈ ਕਿ ਮੰਮਟ ਨੇ ਬੜੀ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਵਾਮਨ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਅਰਥ ਗੁਣਾ ਦੀ ਸਮਾਈ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਦਾ ਵਿਸਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਲੈਣ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। 

ਅਰਥ ਗੁਣ
ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤੀ
ਰੀਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਰੁਦ੍ਰਟ