ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਤਬਾ ਸੀ।  ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਾਂਝੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜਰੂਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਚੰਗਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿਜੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਿੰਦੂ ਹਿਜੜੇ ਗਰੀਬ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਹਿਜੜਿਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਰਾਜਸਾਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿੰਨਰ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਰਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਨੱਚਣ ਗਾਉਣ, ਭੀਖ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਦੇਹ ਵਿਉਪਾਰ ਆਦਿ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਭਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ। 1880 ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ‘ਗਾਯਕਵਾਡ ਜੀ’ ਨੇ ਕਿੰਨਰ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਧੇਰੇ ਮਾੜੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ/ਅਸੱਭਿਅਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਹਿਜੜਾ ਬਣਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 320 ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਕੱਟਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ੁਰਮ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਨਫ਼ੀ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਹਿਜੜੇ ਸਧਾਰਨ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਜੜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਾ ਬਰਾਦਰੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਨਫ਼ੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹਿਜੜੇ ਹਨ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਘਰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿੰਨਰ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਸਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕਠੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਰਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਜੈਂਡਰ ਪਛਾਣ (ਗੇਅ, ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ) ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਦੋਹਰੇ ਜੈਂਡਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ ਭਾਵ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਿੰਨਰ/ਹਿਜੜਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਰਲ ਹੈ, ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਣੀਆਂ NGO ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲਾਂ, ਰੈਸਰਤਾਂ, ਮਾਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਹਿਜੜਿਆਂ/ਕਿਨਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ
ਹਿਜੜਾ/ਕਿੰਨਰ-ਅਰਥ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਿਆਂ/ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ