ନିରଙ୍କୁଶ ବାଘଶିକାର ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଘସଂଖ୍ୟା ଦୟନୀୟ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲା ଓ ଏଥିରେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଭୂତପୂର୍ବ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ବ୍ୟାଘ୍ର ପରିଯୋଜନା (ଈଂରାଜୀରେ Project Tiger (PT))ର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  ତା’ ପରଠାରୁ ଶିକାର ପ୍ରଥାକୁ ନିଷିଦ୍ଧ ଘୋଷିତ କରାଗଲା ଓ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ସମେତ ୯ଟି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବାଘସଂଖ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସହକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ ଫତେ ସିଂ ରନ୍ଥାମ୍ବୋରରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ଏହି ମହତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜ ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । 

ସେ ସମୟରେ ରନ୍ଥାମ୍ବୋରର ଜଙ୍ଗଲ ଆଜି ଅପେକ୍ଷା ବହୁତ ଅଲଗା ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନର “ପଦମ ତାଲାଓ” (ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ) ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସେତେବେଳେ ଚାଷଜମି ଥିଲା । ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କୃତ୍ରିମ ପୋଖରୀକୁ ଶୁଖାଇ ଜଙ୍ଗଲ ଆଖପାଖର ଗ୍ରାମବାସୀ ସେଠାରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଫତେ ସିଂ ପଦମ ତାଲାଓ, ରାଜ ବାଗ୍ ଓ ମାଲିକ ତାଲାଓର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଇଥିଲେ ।  ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଓ ସୀମାରେ ୧୬ଟି ଛୋଟ ଗାଁ ରହିଥିଲା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ କରିବାପାଇଁ ସଡ଼କ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା । ଗାଁର ଲୋକମାନେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଭାବ, ନିରକ୍ଷରତା ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଚରିବା ଫଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ପଦା ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ବନ୍ୟଜୀବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ରାତି ସମୟରେ ବାହାରୁଥିଲେ ଓ ପ୍ରାୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲେ । 

ଫତେ ସିଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ତିଆରି କରାଇଥିଲେ । ସେ ହୃଦବୋଧ କରିପାରିଥିଲେ ଯେ ବାଘମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ ପରିବେଶ ଆବଶ୍ୟକ ଓ ସେଥିପାଇଁ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବାହାରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେବା ଜରୁରୀ । ଅନେକ ଚାତୁର୍ଯ୍ୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହାୟତାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜର ପୈତୃକ ଘରଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଯିବାପାଇଁ ସେ ମନାଇ ପାରିଲେ । ସମୟେ ସମୟେ ଭାବପ୍ରବଣ ହୋଇ ଫତେ ସିଂ ଏହି ଲୋକଙ୍କ ମେଳରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀ ହେବାର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ଯୁବଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ “ରାଖି ଭାଇ” ଭାବେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ହୃଦବୋଧ କରାଇ ପାରିଲେ ଯେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ବାହାରି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଗାଁବାସୀଙ୍କୁ ଅନେକ ଲାଭ ମିଳିବ । ଗାଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦିଆଗଲା ଓ କୈଳାସପୁରୀ ନାମକ ନୂଆ ଗ୍ରାମର ସ୍ଥାପନା କରାଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଥଇଥାନ କରାଗଲା । କୈଳାସପୁରୀରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର, ଏକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନା କରାଗଲା ଓ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବାହାରେ ଚାଷୋପଯୋଗୀ ଭଲ ଜମି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । 

୧୯୭୩ରୁ ୧୯୭୫ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସବୁଜିମା ସ୍ୱତଃ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା । ନିତିଦିନର ନିରୀକ୍ଷଣରେ ଫତେ ସିଂ କ୍ରମେ ବାଘଙ୍କ ପଞ୍ଝାଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ । କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଏହି ନିଶାଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ କେବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲେ । ଲୋକମାନେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ସମୟରେ ଏକ ଛୋଟା ମଇଁଷିକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ । ସେହି ପାଖରେ ଏକ ବାଘୁଣୀର ପଞ୍ଝାଚିହ୍ନ ଦେଖି ଫତେ ସିଂ ଭାବିଲେ ଯେ ବାଘୁଣୀଟି ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ମଇଁଷିର ଶିକାର କରିବ । କିଛିଦିନ ପରେ ମଇଁଷି ମରିବାର ଖବର ପାଇ ଉତ୍ସାହିତ ଫତେ ସିଂ ମଢ଼ର ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ଗଛ ଉପରେ ରହି ବାଘୁଣୀର ଆସିବାର ଅପେକ୍ଷା କଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ ବାଘୁଣୀ ତା’ର ଛୁଆମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେଖାଦେଲା ଓ ମୃତ ମଇଁଷିକୁ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ ବାଘୁଣୀଟି ଫତେ ସିଂଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରି ନିଜ ବିରକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କଲା । ଫତେ ସିଂ ଏତେ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ ଯେ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ହାତ ସ୍ଥିର ରହୁ ନଥିଲା ।  ଏହି ବାଘୁଣୀକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପରେ ଅନେକ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା ଅବଶ୍ୟ । ଏହି ବାଘୁଣୀକୁ ସେ ନିଜ ବଡ଼ ଝିଅ ପଦ୍ମିନୀଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ । କ୍ରମେ ପଦ୍ମିନୀ ମଧ୍ୟ ଫତେ ସିଂଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବିଚଳିତ ବା ବିରକ୍ତ ହେଲାନାହିଁ । ୧୯୮୧ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଗ୍ରାମ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣରେ ଜୀବିକା ହରାଇଥିବା କେତେକ ଲୋକ ଫତେ ସିଂଙ୍କୁ ମରଣାନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଲୋକମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୋରୁ ଚରାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଚାନ୍ଦା ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ ।  ଫତେ ସିଂଙ୍କୁ ସେମାନେ ଖୁବ୍ ପିଟିବା ପରେ ମରଣମୁଖରେ ଛାଡ଼ି ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ । ଫତେ ସିଂ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସପରେ ଆରୋଗ୍ୟଲାଭ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ଏଥିପାଇଁ ସାହସିକ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସୁସ୍ଥ ହେବାପରେ ସେ ପୁଣି ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ବାଘଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ ନିବୃତ୍ତ କରିବା କାହାରି ପାଇଁ ସମ୍ଭବପର ନଥିଲା ।  

ବ୍ୟାଘ୍ର ପରିଯୋଜନା (Project Tiger)
ପ୍ରକାଶନ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଅବଦାନ