ମହାରାଣୀଙ୍କ ଗହଣ ବିଜେ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଧ ହେବା ବିଧି ରହିଛି । ଶୋଧ ହେବା ଅର୍ଥ ମହାରାଣୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରେ କୈଣସି ସେବାୟତ, ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ପଣ୍ଡିତ, ଯାତ୍ରୀ,ସୁରକ୍ଷାବାହିନୀ ଆଦି କୈଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ରହିବେ ନାହିଁ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ପରେ ଗର୍ଭଗୃହ, ଜଗମୋହନ, ନାଟମଣ୍ଡପ, ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଓ କୃମବେଢା ଶୋଧ ହେବ । ବେଢା ଭିତରେ ଥିବା ଅନ୍ୟସମସ୍ତ ମନ୍ଦିର ଖାଲି କରିଦିଆଯିବ । ଶୋଧ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ମୂଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ସମେତ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସବୁ ମନ୍ଦିରକୁ ମହାରାଣୀ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯିବେ ଅର୍ଥାତ ନୃସିଂହ, ବିମଳା, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିରରେ ତାଲା ପକେଇଦିଆଯିବ ଏବଂ ଚାବି ଶୋଧବାଲାଙ୍କ (ଗଜପତିଙ୍କ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି) ପାଖରେ ରହିବ । ଶୋଧକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଶ୍ରୀନଅରକୁ ଖବର ଯିବ । ସେତେବେଳକୁ ଗଜପତି ମହାରାଜା ଓ ମହାରାଣୀ ଶ୍ରୀନଅରରେ ପାରମ୍ପାରିକ ମଙ୍ଗଳାର୍ପଣ ଓ ଦେବାର୍ଚନ ଆଦି ନୀତି ସମ୍ପାଦନ କରି ରହିଥିବେ । ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟବାଜଣା, ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଓ ହୁଳହୁଳି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଗଜପତି ମହାରାଜା ପଟୁଆରରେ ତାମଜାନରେ ଶ୍ରୀନଅରରୁ ବାହାରିବେ । ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ମହାରାଣୀ ନିବୁଜ ସବାରିରେ ବସି ଶ୍ରୀନଅରରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରିବେ । ମହାରାଣୀଙ୍କ ଗହଣ ବିଜେ ସମୟରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ସମବେତ ଜନତା ମହାରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିବେ ନାହିଁ ।

ମହାରାଣୀଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଗହଣ ବିଜେ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଶୋଧ ହେବା ସମୟରେ ବଡ଼ଦେଉଳ ଆନନ୍ଦ ବଜାର ଖୋଲାଥାଏ । ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ବଜାରକୁ ଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନରୁ ଭକ୍ତମାନେ ଯେପରି ବଞ୍ଚିତ ନହେବେ ସେଥିପାଇଁ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଥାଏ ।

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସିଂହଦ୍ୱାର ଅରୁଣସ୍ତମ୍ଭ ପାଖରେ ଗଜପତିଙ୍କ ତାମଜାନ ଓ ମହାରାଣୀଙ୍କ ଗହଣରେ ଯାଉଥିବା ରାଜପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଅଟକି ଯିବେ । ମହାରାଣୀ ସବାରିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । କଳ୍ପବଟ ତଳେ ମହାରାଣୀଙ୍କ ସବାରି ରହିବ । ଗଜପତି ମହାରାଜା ଓ ରାଜସଦସ୍ୟମାନେ ସିଂହଦ୍ୱାର ଠାରୁ ଚାଲି ଚାଲି ଯାଇ ପତିତପାବନ ଓ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ବାଇଶି ପାହଚ ଦେଇ କୂର୍ମବେଢାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ଗଜପତି ଓ ରାଜପରିବାରଙ୍କ ସହିତ ଅସିଥିବା ସେବକ ରୋଷଘର ଆଡକୁ ଆଡେଇ ହୋଇଯିବେ । ମହାରାଣୀ ସବାରିରୁ ଓହ୍ଲାଇ ମହାରାଜାଙ୍କ ସହିତ ବଟଗଣେଶଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ । ସେଠାରୁ ରାଜପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଗହଣରେ ପଣ୍ଡାଦ୍ୱାର ଦେଇ ନାଟମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ମହାରାଣୀ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଗରୁଡ଼ସ୍ତମ୍ଭ ନିକଟରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ । ତା ପରେ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରବାଟେ ଜଗମୋହନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚନ୍ଦନ ଅର୍ଗଳି କଳାହାଟ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଗର୍ଭଗୃହକୁ ଯିବେ । ଏହି ସମୟରେ କେବଳ ମୁଦିରଥ (ମୁଦିରସ୍ତ) ସେବକ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଥିବେ । ସେ ମହାରାଣୀଙ୍କୁ ବାଟ କଢେଇ ଗର୍ଭଗୃହ ମଧ୍ୟକୁ ନେବେ ।

ଇତିହାସ
ମହାରାଣୀଙ୍କ ଭୂମିକା
ନୀତି
ବିଧି ଓ ସେବା