ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ରହୁଥିବାରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ୱାରା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଛନ୍ଦିହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାର ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ । ୧୯୯୫ରୁ ୨୦୦୧ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ନଜରକୁ ଆସିଥିବା ୩୮ଟି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ୭୪% ଜାଲ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡିଥିଲା । ଅଦ୍ୟାବଧି ପ୍ରକାଶିତ ଅଧିକାଂଶ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ମାଛ ଓ କଙ୍କଡା ଧରିବା ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାଲ । ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୈଦୁତିକ ମାଛଶିକାର, ସୁନାଛଣା ଓ ନଦୀବନ୍ଧ ତିଆରି ଇତ୍ୟାଦି ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଏହି ଦୁରାବସ୍ଥା ପ୍ରତି ସଚେତନ ଓ ସଜାଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କୌଳିକ ବୃତ୍ତି ଛାଡି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟଣା ବନ୍ଦ ହୁଏନାହିଁ । 

ପାଣିରେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହେଉଥିବା ଲଞ୍ଚ୍, ଷ୍ଟିମର୍ ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଜାହାଜ ଯୋଗୁଁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ ଓ ଏହା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଶବ୍ଦରେ ଡରିଯାଇ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ପାଣିରେ ସ୍ୱାଭାବିକରୁ ଅଧିକ ଗଭୀରତାକୁ ବୁଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । 

ଲାଓସ୍ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ରୂପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି । ଲୋକମୁଖରେ ପ୍ରଚାରିତ କଥା ଅନୁସାରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ପାଣିରେ ବୁଡି ଯାଉଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା କୁମ୍ଭୀରର ଆକ୍ରମଣ ବେଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ଏପରି ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ଲାଓସ୍ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆର ଲୋକେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସହ ସୌହାର୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶରେ ରହିଆସିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ମାଛ ମାରିବା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ଦୂରକୁ ଠେଲି ଦେଇଛି ଓ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଲାଓସ୍ ସରକାର ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାରକୁ ନିଷିଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ପାଇଁ କଡାକଡି ନିୟମ ନାହିଁ । କାମ୍ବୋଡିଆରେ ବୋମା ପ୍ରତି ବଜାରରେ ମିଳେ ଓ ଏଠାରେ ଲୋକେ ଜାଲ ପକାଇ ମାଛ ଧରିବା ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ କରିସାରିଛନ୍ତି । ଜାଲ ବଦଳରେ ପାଣିବୋମା ବ୍ୟବହାର ଏଠାରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ଏହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଛ ଓ ବିଶେଷ କରି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଅପରପକ୍ଷେ ଲାଓସ୍ ଦେଶରେ ପାଣିବୋମା ବଦଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ନାଇଲନ୍ ଜାଲ ବ୍ୟବହାର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ସ୍ଥାୟୀ ଜାଲରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ମୃତ୍ୟୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପରିବାରର ଭରଣପୋଷଣ ତଥା ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଳିଦାନ ଦେବା ଗରିବ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ସ୍ଥାୟୀ ଜାଲ ଉତ୍ପାଟନ କରାଯାଏନାହିଁ ଓ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟୁଥାଏ ।

ଲାଓସ୍‍ରେ ମେକଂଗ୍ ନଦୀ ଉପରେ ଏକ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି । ଲାଓସ୍ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ହେଲେ ଉପରମୁଣ୍ଡ ଓ ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ । ମେକଂଗ୍ ନଦୀର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଅଧିବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ପଥର ଫଟାଇବା ପାଇଁ ବୋମା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ଓ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡିବେ ।

ଏସିଆର ଅନେକ ଦେଶରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ପୋଷା ମନାଯାଏ, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଏ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଜଳକ୍ରୀଡା ଉଦ୍ୟାନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କୌଶଳ ଦେଖାଇପାରୁଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅତି ଲୋକପ୍ରିୟ । ମାନବଜାତିର ବ୍ୟବସାୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥର ଚରିତାର୍ଥ ପାଇଁ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ବଳ ପୂର୍ବକ ପୋଷା ମନାଯାଏ । ଏମାନେ ମଧୁର ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରୁଥିବାରୁ ଜଳକ୍ରୀଡା ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ଲୁଣିଜଳ ଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ ଓ ତା’ର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠାଇବାକୁ ପଡେନାହିଁ । ୨୦୦୨ ମସିହାର ଏକ ଗଣନାନୁସାରେ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ କ୍ରୀଡା ପ୍ରଦର୍ଶକ ଜଳ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଥିବା ଜଣାପଡିଛି । 
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍କୁ ଅତି ପବିତ୍ର ଜୀବ ବୋଲି କ୍ଷ୍ମେର୍ ଓ ଭିଏତ୍‍ନାମୀ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମାଛଜାଲରେ ଧରାପଡିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ପାଣିରେ ଛାଡିଦିଆଯାଏ । କିନ୍ତୁ କ୍ଷ୍ମେର୍-ମୁସଲିମ୍ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ଏପରି କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମାଛ ପରି ଆଚରଣ ଦେଖାନ୍ତି । ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଚିହ୍ନି ମଣିଷଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣିବା ଓ କ୍ଷ୍ମେର୍-ମୁସଲିମ୍ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ସତର୍କତାର ସହିତ ବିଚରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । 

ମାଛ ଶିକାର ପାଇଁ ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାରରେ ଭିଏତ୍‍ନାମ୍ ଓ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ ହେବା ଏକ ସାଧାରଣ ଦୁର୍ଘଟଣା । ଅତୀତରେ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ତେଲ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କର ଶିକାର କରାଯାଉଥିଲା । 
ମାଛଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇବାର ବିପଦରେ ଥିବା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ୭ଟିରୁ ୫ଟି ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ IUCNର ତାଲିକାରେ “critically endangered” ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାଲମ୍ପାୟାର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରଜାତି ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଏମାନଙ୍କ ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ୭୭ ଥିଲା । ୨୦୦୭ ମସିହା ବେଳକୁ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇ ୪୭ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ବୋର୍ଣ୍ଣିଓର ମହାକାମ ନଦୀରେ ମାଛଙ୍କ ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲ ୭୩% ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ଏକମାତ୍ର କାରଣ । ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ମାଛ ଶିକାର ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିତ ଡଙ୍ଗା ପାଣିରେ ବୁଲିବା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । 

ଖାଦ୍ୟ ଆହରଣ
ବିପଦ
ପ୍ରଦୂଷଣ
ମିଳନ