ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଉଚ୍ଚ ଭୂମିରେ ସିଆଂଗ୍ ନଦୀ ଓ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିହାଂଗ୍ ନଦୀ ନାମ ସହିତ କିଛି ଦୂର ପ୍ରବାହିତ ହେଲାପରେ ଆସାମରେ ଦିବାଂଗ୍ ଓ ଲୋହିତ ଉପନଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇଛି । ଲୋହିତ ନଦୀର ମିଳନ ସ୍ଥଳ ପରେ ଏହି ନଦୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ପରିଚୟ ଧାରଣ କରିଛି ଓ ୧୪୫୦ କି.ମି. ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶିଛି । ଆସାମରେ ନଦୀଶଯ୍ୟାର ପ୍ରସ୍ଥ ପ୍ରାୟ ୧୦ କି.ମି. । ନିଜର କ୍ଷୀଣସ୍ରୋତ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନଦୀ ଆସାମରେ ପ୍ରାୟ ୮ କି.ମି. ପ୍ରସ୍ଥ ବିଶିଷ୍ଟ ଶଯ୍ୟାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଆସାମରେ ଅନେକ ପାହାଡିଆ ସ୍ରୋତ ଓ ନଦୀ (ଯଥା: ସୁବଂଶିରୀ, କାମେଂଗ୍, ଭାରେଲି, ଧାଂଶିରୀ, ମାନସ, ଚମ୍ପାମତୀ, ସରଳଭଙ୍ଗ, ସାଂକୋଶ) ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ଏହାର କାୟାବୃଦ୍ଧି କରିଥାନ୍ତି ।  ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଉପନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁର୍ହି ଡିହିଙ୍ଗ୍, ଦିସାଂଗ୍, ଦିଖୁ ଓ କୋପିଲି ନଦୀ ଅନ୍ୟତମ । 

ଦିବ୍ରୁଗଡ଼ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ନଦୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି । ଉତ୍ତର ସ୍ରୋତକୁ ଖେରକୁଟିଆ ନଦୀ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସ୍ରୋତକୁ ଦକ୍ଷିଣ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ କୁହାଯାଏ । ପୁଣି ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କି.ମି. ପରେ ଏହି ସ୍ରୋତ ଦୁଇଟି ମିଳିତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇ ସ୍ରୋତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ ସ୍ଥଳଭାଗ ମଜୁଲି ଦ୍ୱୀପ ନାମରେ ବିଦିତ ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ନଦୀ-ଦ୍ୱୀପ । ଗୁଆହାଟୀ ନିକଟରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ପ୍ରସ୍ଥ କମି ପ୍ରାୟ ୧ କି.ମି. ହୋଇଯାଇଛି । ଏହାର କମ୍ ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଗୁଁ ସରାଇଘାଟଠାରେ ୧୯୬୨ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ୍ ମାସରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ଉପରେ ପ୍ରଥମ ରେଳ ଓ ସଡକ ସେତୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇପାରିଲା । 

ବନ୍ୟା
ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା
ବଙ୍ଗଳାଦେଶ
ଭାରତ