മൂന്നാമതായി പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഈ ചലനത്തോടൊപ്പം മാറ്റത്തിന് വിധേയമാകുന്നുമുണ്ട്. മനുഷ്യൻ ജനനം മുതൽ മരണം വരെ മാറ്റത്തിന് വിധേയനാകുന്നത് ഉദാഹരണം. മനുഷ്യ ദേഹത്തിനെന്നപോലെ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ഭൌതിക പദാർത്ഥങ്ങൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. "യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലാതെ നില്കുന്നതായിട്ടെന്തെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ചരാചരങ്ങളാകെ സദാ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം മാത്രമാണ് " എന്നാണ് മാർക്സ് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

സ്ഥലത്തിലെ പദാർത്ഥത്തിന്റെ ചലനം അഥവാ മാറ്റം ആണ് നാം 'സമയം' ആയി മനസ്സിലാക്കുന്നത്. സ്ഥലവും കാലവും പദാർത്ഥവും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് മാർക്സിസ്റ്റുകൾ പറയുന്നു. ഏതെങ്കിലും ഒന്നില്ലാതെ മറ്റൊന്ന് നിലനിൽക്കുന്നില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ പദാർത്ഥം, അതിന്റെ ചലനം ഇല്ലാതിരുന്ന സമയം പ്രപഞ്ചത്തിലുണ്ടായിട്ടില്ല. പ്രപഞ്ചം ആരെങ്കിലും സൃഷ്ടിച്ചതാണെങ്കിൽ അത് ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക സമയത്ത് ആയിരിക്കുമല്ലോ. ആ സമയം കണ്ടുപിടിക്കണമെങ്കിൽ പദാർത്ഥവും അതിന്റെ ചലനവുമില്ലാതെ പറ്റില്ലല്ലോ. ചുരുക്കത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന് ഉത്ഭവം എന്നൊന്നില്ലെന്നും അതിന് പരിണാമം മാത്രമേ ഉള്ളൂ എന്നും പറയാം. 
ആശയവാദവും ഭൌതികവാദവും
ഇതും കാണുക
മൂന്നാം തത്ത്വം
ഹേഗലിൽ നിന്നുമുള്ളവളർച്ച