സൂക്ഷ്മദർശിനികളുടെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിനു ശേഷമാണു കോശങ്ങളെ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞത്. റോമക്കാർക്കു ഭൂതക്കണ്ണാടി നിർമ്മിക്കാൻ അറിയാമായിരുന്നു. ഭൂതക്കണ്ണാടിയ്ക്കടിയിൽ വച്ച വസ്തുക്കൾ വലുതായിക്കാണപ്പെടുന്നതായി അവർ കണ്ടെത്തി. ഇറ്റലിയിൽ 12ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ സാല്വീനോ ഡി അർമാതെ ഒരു കണ്ണിൽ വച്ച് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന കണ്ണട നിർമ്മിച്ചു. ഒരു കണ്ണുവച്ച് വസ്തുക്കളെ വലുതാക്കി കാണാൻ ഇങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു. 1590ൽ ഡച്ച് കണ്ണട നിർമ്മാതാവായ സക്കറിയാസ് ജാൻസെൻ ലെൻസുകൾ വച്ചു പരീക്ഷണം ചെയ്തിരുന്നു. ഇതു സൂക്ഷ്മദർശിനികളുടെ നിർമ്മാണത്തിനു വഴിവച്ചു. ജാൻസെൻ തന്റെ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ 9x വരെ വലിപ്പത്തിൽ കാണാനുള്ള സംവിധാനമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പക്ഷെ വസ്തു വ്യക്തതയില്ലതെയാണു കാണപ്പെട്ടത്. 1595ൽ ജൻസെനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവും കൂടി ആദ്യ സംയുക്ത സൂക്ഷ്മദർശിനി (compound microscope) നിർമ്മിച്ചു. ഭൂതക്കണ്ണാടികൾക്കു വസ്തുക്കളെ വലുതാക്കിക്കാണിക്കാൻ കഴിവുണ്ടെങ്കിലും അവയെ സൂക്ഷ്മദർശിനികൾ ആയി കരുതിയിരുന്നില്ല. ഒരു സംയുക്ത സൂക്ഷ്മദർശിനിക്ക് ഒരു കുഴലിനു രണ്ടറ്റത്തും ഓരോ ലെൻസു വീതമുണ്ട്. 
എന്നിരുന്നാലും,യഥാർത്ഥത്തിൽ ആദ്യമായി ഒരു സൂക്ഷ്മദർശിനി കണ്ടുപിടിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തത് അന്റൺ വാൻ ല്യൂവെൻ ഹോക്ക് തന്നെയാണ്. 1648ൽ തുണിക്കച്ചവടക്കാരനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിനു ആംസ്റ്റെർഡാമിൽ വച്ച്, ഒരു തൊഴില്പരിശീലനപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തപ്പോൾ അവിടെ വച്ച് കണ്ട ഒരു സൂക്ഷ്മദർശിനിയിൽ താല്പര്യം തോന്നി. 1668 നു മുൻപ് ഏതോ ഒരു നാളിൽ അദ്ദേഹം ലെൻസുകൾ ഉരച്ചുണ്ടാക്കാൻ പഠിച്ചു. ഇതു അവസാനം സ്വന്തമായി ഒരു നല്ല സൂക്ഷ്മദർശിനി നിർമ്മിക്കുവാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രാപ്തനാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റേത് ശക്തികൂടിയ ലളിതമായ ഒറ്റ ലെൻസ് ഭൂതക്കണ്ണാടിയായിരുന്നു. അതൊരു സംയുക്ത സൂക്ഷ്മദർശിനി ആയിരുന്നില്ല. പക്ഷെ ഇതിന് 270x ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു. ഇതു വലിയ ഒരു പുരോഗമനം തന്നെയായിരുന്നു. കാരണം, അദ്ദേഹത്തിനു മുൻപ് പരമാവധി 50x (50 ഇരട്ടി) ശക്തിയുള്ള സൂക്ഷ്മദർശിനി മാത്രമേ കണ്ടുപിടിച്ചിരുന്നുള്ളു. ല്യൂവെൻ ഹോക്കിന്റെ സൂക്ഷ്മദർശിനിയേക്കാൾ ശക്തിയുള്ള ഒരു സൂക്ഷ്മദർശിനി നിർമ്മിക്കുവാൻ200 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 1850കൾ വരെ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. സൂക്ഷ്മദർശിനികൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന കാൾ സീസ്സ് എന്ന ജർമൻ എഞ്ചിനീയർ ആണു അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ലെൻസുകൾക്കു മാറ്റം വരുത്താൻ പിന്നീട് ശ്രമിച്ചത്. പക്ഷെ ഇവയുടെ ദർശനനിലവാരം കൂട്ടൻ അദ്ദേഹത്തിനു സ്വയം കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹം ഓട്ടോ സ്കോട്ട് ഏണസ്റ്റ് അബ്ബി എന്നിവരുടെ സഹായത്താലാണു അദ്ദേഹം അതു സാധിച്ചത്. 
പിന്നീട് 1920കളിൽ ഇലക്ട്രോൺ സൂക്ഷ്മദർശിനി (electron microscope) വികസിപ്പിച്ചു. ഇതുപയോഗിച്ച് ഒരു തരംഗദൈർഘ്യത്തിനേക്കാൾ ചെറിയ വസ്തുക്കളെ വരെ കാണാൻ നമുക്കു കഴിവുണ്ടാക്കി.. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ മാറ്റിമറിക്കാൻ ഈ കണ്ടുപിടിത്തത്തിനായി.

കോശസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനം
വിവിധ തരം കോശങ്ങൾ
സൂക്ഷ്മദർശിനികൾ
ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം