അവെസ്തയിലെ വിദേവ്ദാത് (ദേവകൾക്കെതിരെയുള്ള നിയമം) എന്ന ഭാഗത്തിന്റെ ആദ്യപാഠമായ ഫർഗേർദിൽ സോറോസ്ട്രിയരുടെ പ്രധാന ദൈവമായ അഹൂറ മസ്ദ സൃഷ്ടിച്ച 16 ദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളുണ്ട്. അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്ന അവ്യക്തമെങ്കിലും ഏറ്റവും പുരാതനമായ രേഖയാണിത്. ഇതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന മദ്ധ്യ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ മലകൾക്കു ചുറ്റുമായി ഇന്ന് കാണാൻ സാധിക്കും.

ആര്യാനാം വേജാഹ് എന്ന ദേശമാണ്‌ ഈ പട്ടികയിൽ ആദ്യമായി പരാമർശിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ സ്ഥാനം ഇപ്പോഴും കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു പ്രദേശമാണ്‌ ഇതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്നത്തെ സമർഖണ്ഡിനും ബുഖാറക്കും അടുത്തായി കണക്കാക്കുന്ന സോഗ്ദിയ ഈ പട്ടികയിലെ അടുത്ത ദേശമാണ്‌. ബാക്ട്രിയയും മാർഗിയാനയും തുടർന്നു വരുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ഇറാനിലെ സിസ്താനോടടുത്തുള്ള ഏറിയ (ഇന്നത്തെ ഹെറാത്ത്) എന്നിങ്ങനെ ഈ പട്ടിക വടക്കു നിന്നും തെക്കോട്ടു വരുന്നു. തുടർന്ന് കന്ദഹാറിന് അടുത്താണെന്നു കണക്കാക്കുന്ന അറാകോസിയയും (Arachosia) ഹിന്ദുകുഷിന് കിഴക്കുള്ളതും സിന്ധൂതടം വരെയുള്ളതുമായ പല പ്രദേശങ്ങളും ഈ പട്ടികയിലുണ്ട്. 

പട്ടികയിലുള്ള ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഇന്നും ഏതെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നാൽ, മറ്റു ചില പ്രദേശങ്ങളാകട്ടെ പിൽക്കാലത്തെ പ്രശസ്തമായ പേർഷ്യൻ, ഗ്രീക്ക്, അക്കാമെനിഡ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്‌ പട്ടികയിൽ നാലാമതായി പരാമർശിക്കുന്ന ബക്സോയ് എന്ന പ്രദേശം ബാക്ട്രിയയിലെ ഇന്നത്തെ ബൽഖ് പ്രദേശത്തിനടുത്തുള്ളതാണ്‌. പത്താമത്തെ പ്രദേശമായ അറാകോസിയക്ക് (ഇന്നത്തെ കന്ദഹാർ), ഹറാഫ്‌വൈതി എന്ന അവിടത്തെ നദിയുടേതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേരാണ്. അതുപോലെ 11-ആമതായ ഹിൽമന്ദും (സിസ്താൻ) നദിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാമമാണ്.

സിസ്താൻ ഒഴികെ ഈ പട്ടികയിലെ സ്ഥാനം നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളെല്ലാം ഇറാന് വെളിയിൽ കിഴക്കും വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണെങ്കിലും , സസാനിയരുടെ കാലം മുതൽക്കേ, മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ, ഇറാനിലെ പ്രദേശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുആൻ സൊറോസ്ട്രിയൻ പണ്ഡിതർ ശ്രമിച്ചിരുന്നു.

1980-ൽ ഘെറാർദോ ഗ്നോളി, ഈ പ്രദേശങ്ങളെയെല്ലാം ഇറാന്റെ പുറത്തേക്ക് മാറ്റി അവതരിപ്പിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നോട്ടത്തിൽ ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഇന്നത്തെ പാകിസ്താനിലാണ് വരുന്നത്. 2000-മാണ്ടീൽ വില്ലെം വോഗൽസാങ്, ഇതിന്റെ ഒരു പരിഷ്കരിച്ച പതിപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. എങ്കിലും ഹെൽമുട്ട് ഹംബാക്, മൈക്കൽ വിറ്റ്സെൽ എന്നീ ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം ഇതിലെ ചില സ്ഥലങ്ങൾ ഇറാനിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്.
ആര്യാനാം വേജാഹ്
ചരിത്രപ്രാധാന്യം
യഷ്ട്
ന്യായേഷും ഗാഹും