നദികൾ കരകവിഞ്ഞൊഴുകാൻ തുടങ്ങുന്നതോടെയാണ് പ്രൗഢാവസ്ഥയുടെ തുടക്കം. ഈ ഘട്ടത്തിൽ നിക്ഷേപനിർമിതമായ ഭിത്തികളും സമതലങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്കം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന നിരന്ന ഭൂമിയെ ജലോഢ സമതലം (flood plane) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവ നദീമുഖത്തുനിന്ന് ഉള്ളിലോട്ട് ഇരുകരകളിലുമായി ക്രമേണ രൂപപ്പെട്ടും വ്യാപിച്ചും വരുന്നു.

കടുപ്പം കുറഞ്ഞ ശിലാതലങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദികൾ താഴ്വരകളുടെ വീതി വർധിപ്പിച്ച് മറ്റു നദികളുടെ ഗതി തടസ്സപ്പെടുത്തി, അവയെ തങ്ങളിലേക്കു ലയിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ നദി-ഗ്രഹണം (river-capture) എന്നു പറയുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നദിക്ക് അതിന്റെ ഗതി മാറ്റേണ്ടി വരും. എന്നാൽ അതിലെ ജലവ്യാപ്തവും ഒപ്പം അപരദനശക്തിയും വർധിക്കുന്നു. നദീമാർഗങ്ങൾ വളഞ്ഞും പുളഞ്ഞും വിസർപ്പങ്ങൾ (meanders) സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇതു കാരണമായേക്കാം.

ഈ അവസ്ഥയിൽ ഭൂദൃശ്യത്തിന്റെ പരപ്പ് സാമാന്യമായി വർധിക്കുന്നു. അടുത്തടുത്തുള്ള നദികൾ തങ്ങളുടെ താഴ്വരകളെ വിസ്തൃതമാക്കുന്നതോടെ, അവയ്ക്കിടയ്ക്കുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ഇടുങ്ങിയ തിട്ടുകളായി അവശേഷിക്കുന്നു. തമ്മിൽ യോജിക്കുന്ന രണ്ടു നദികൾക്കിടയിലെ ദ്വിനദീ-മധ്യപ്രദേശം (Interfluvial area) കരണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട് അവിടെ ജലാശയങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടേക്കാം. ഒഴുക്കുചാലിന്റെ വിസ്താരം വർധിക്കുന്നതോടൊപ്പം ആഴം കൂടുന്നില്ല. നദികളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞ് അവയുടെ വിതരണം ക്രമീകൃതമാകുന്നതോടെ അവയുടെ താഴ്വരകളും ഇടയ്ക്കുള്ള തിട്ടുകളും ചേർന്നുണ്ടാക്കുന്ന നിമ്നോന്നതാവസ്ഥയായിരിക്കും ഭൂദൃശ്യത്തിനുണ്ടാകുക. നിരപ്പായ പ്രദേശങ്ങൾ പൊതുവേ ഇല്ലെന്നു തന്നെപറയാം. വിച്ഛേദിതപ്രവണങ്ങൾ (dissected slopes) പ്രൌഢാവസ്ഥയുടെ സവിശേഷതയാണ്.

വലിയ നദികളോടൊപ്പംതന്നെ അവയുടെ ഉപനദികളും സന്തുലിതമായിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല. പരിച്ഛേദികയിലെ വിച്ഛിന്നതകൾ ശിലാതലങ്ങളുടെ അപരദനവും അനുബന്ധിച്ചുള്ള നിക്ഷേപണവും കൊണ്ടുതീരേണ്ടവയാണ്. എന്നാൽ ഈ അവസ്ഥയിൽ ജലപരിവാഹം ക്രമീകൃതമാകുന്നതോടെ താഴ്വരകളിലുള്ള ചതുപ്പുകളും ചളിക്കുണ്ടുകളും നിർമാർജ്ജനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

നദീമുഖങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന വിസർപ്പഗതി ക്രമേണ മുകളിലേക്കു വ്യാപിക്കുന്നു; ഉപനദികളുടെ കാര്യത്തിലും ഇങ്ങനെതന്നെ. ശിലാസന്ധികൾ (joints), ഭ്രംശങ്ങൾ (faults) തുടങ്ങിയ അനുകൂലശിലാഘടനകളിലൂടെ ഒഴുകി നദി അങ്ങേയറ്റം വികസിക്കുന്നു. കഠിനശിലാതലങ്ങൾ തിട്ടുകളും വരമ്പുകളുമായി എഴുന്നുനിൽക്കുന്നു; ക്രമേണ ഇവയും ഇടിഞ്ഞുതകർന്നടിയും. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ ചരിവുമാനം ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരുന്നു. യൗവനാവസ്ഥയിലെ ഉൻമധ്യ(convex) ചരിവുതലങ്ങൾക്കുപകരം നതമധ്യ(concave)ങ്ങളായ താഴ്വാരങ്ങൾക്കു പ്രാമാണ്യം ലഭിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയ്ക്ക് "ബ്ലഫ്" (bluff) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന മൊട്ടക്കുന്നുകളുമുണ്ടാകും.

ക്രമേണ ഭൂതലത്തിന്റെ നിരപ്പ് വർധിക്കുന്നു. സമുദ്ര സാമീപ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നദീതടങ്ങൾക്കിടയ്ക്കുള്ള ജലവിഭാജകങ്ങൾ നഗ്നശിലകളുടെ ദൃശ്യതലങ്ങളായി മാറുന്നു.

പ്രസാമാന്യ അപരദനചക്രം
പ്രൗഢാവസ്ഥ
ഇതരസ്ഥലരൂപങ്ങളിൽ
യൗവനാവസ്ഥ