പ്രാഥമികമായും ന്യുമോണിയ ഒരു ശ്വാസകോശ അണുബാധയാണ്‌. അതിനാൽ തന്നെ ചുമ, മഞ്ഞനിറത്തിലോ അല്ലാതെയോ ഉള്ള കഫം തുപ്പുക, ശ്വാസം മുട്ടൽ, വിറയലോടുകൂടിയതോ അല്ലാത്തതോ ആയ പനി എന്നിവ ന്യുമോണിയയിൽ സാധാരണ കാണാവുന്ന ലക്ഷണങ്ങളാണ്‌. ശ്വാസകോശത്തിന്റെ വലിയ ഭാഗങ്ങൾ ഘനീഭവന ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ശ്വാസം മുട്ടൽ വരാം.അണുബാധമൂലമുള്ള കോശനാശവും മൃദൂതകക്ഷയവും കഫക്കെട്ടിനു വഴിവയ്ക്കുന്നു. പഴുപ്പോടു കൂടിയ കഫം മഞ്ഞയോ പച്ചയോ നിറത്തിൽ ചുമച്ച് തുപ്പുന്നത് ന്യുമോണിയയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ (വളരെ വ്യാപകമായി ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അണുബാധ ഈ ഘട്ടത്തിലെത്തണമെന്നില്ലെങ്കിലും). ശ്വാസകോശ മൃദൂതകത്തിലെ പഴുപ്പ് അതിന്റെ ചുറ്റുവട്ടത്തുണ്ടാക്കുന്ന നീർക്കെട്ടും വീക്കവും ശ്വാസകോശത്തിന്റെ ആവരണമായ "പ്ലൂറ"യിലേക്കും പകരാം. പൊതുവേ ശ്വാസകോശത്തിനു വേദനാസം‌വേദകത്വം ഇല്ലെങ്കിലും ശ്വാസകോശാവരണത്തിനു വേദന അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും. ന്യുമോണിയയുടെ ഭാഗമായി ഈ ആവരണത്തിൽ വരുന്ന വീക്കം മൂലം ശ്വാസം നീട്ടിവിടുമ്പോൾ രോഗിക്ക് വേദന തോന്നാം (ഇതിനെ പ്ലൂറിറ്റിക് നെഞ്ച് വേദന എന്ന് പറയുന്നു).

പനി (38°സെൽഷിയസിനു മേൽ), നെഞ്ചിൽ നിന്ന് അസാധാരണമായ ശ്വസന ശബ്ദങ്ങൾ, നെഞ്ചിൽ ഡോക്ടർ വിരൽ ചേർത്ത് വച്ച് കൊട്ടിനോക്കുമ്പോൾ ഉള്ള് ഘനീഭവിച്ച ലക്ഷണം കാണിക്കുക, സ്റ്റെതസ്കോപ്പ് വച്ച് കാതോർക്കുമ്പോൾ കഫം നിറഞ്ഞ വായു അറകളിലൂടെയും ശ്വസനികകളിലൂടെയും നിശ്വാസവായു കടന്നുപോകുമ്പോഴുള്ള "ഗുളുഗുളു" ശബ്ദം നേർത്ത "പൊട്ടലുകൾ" ആയി ("crackles") കേൾക്കുക തുടങ്ങിയവ ന്യുമോണിയയുടെ ലക്ഷണശാസ്ത്രത്തിൽ പെടുന്നു. പ്രായമായവരിലും, മറ്റ് സനാതന രോഗങ്ങളാൽ പീഡിതരായവരിലും രോഗാണുബാധമൂലം ബോധക്ഷയം, മതിഭ്രമം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം.

ലബോറട്ടറി,എക്സ് റേ പരിശോധനകൾ വ്യാപകമല്ലാതിരുന്ന കാലത്ത് ഈ രോഗീലക്ഷണവും ശരീരപരിശോധനയും വച്ചുമാത്രമാണ്‌ ന്യുമോണിയ നിർണയിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതെങ്കിലും ശാരീരികലക്ഷണങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത് ശാസ്ത്രീയമല്ല എന്നാണ്‌ മിക്ക പഠനങ്ങളും പിൽക്കാലത്ത് കാണിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒരേ രോഗിയെ രണ്ട് ഡോക്ടർമാർ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മേൽ വിവരിച്ച ലക്ഷണശാസ്ത്രത്തിലെ പല കണ്ടെത്തലുകളും കിട്ടാതിരിക്കുകയോ കിട്ടുന്നവയിൽ തന്നെ ഈഷദ്‌ ഭേദം ഉണ്ടാവുകയോ ചെയ്യാം .

രോഗനിർണയം
രോഗചികിത്സാർജ്ജിത ന്യുമോണിയ
ഇഡിയോപ്പതിക് അന്തരാളകലാ ന്യുമോണിയ (Idiopathic Interstitial Pneumonia)
ഇൻഫ്ലുവെൻസാ വൈറൽ ന്യുമോണിയകൾ