ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും തദ്വാരാ ഭൗതികവും ആയ വികസനം, അവിടെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തോതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പഴയ കാലങ്ങളിൽ, മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പേശീബലവും വിറക്, കൽക്കരി തുടങ്ങി പ്രകൃത്യാ ലഭിച്ചിരുന്ന വസ്തുക്കളും ഉപയോഗിച്ചാണ് സമൂഹത്തിലെ ഊർജ്ജാവശ്യകത നിറവേറ്റിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, കൽക്കരി, പ്രകൃതിവാതകം,എണ്ണനിക്ഷേപങ്ങൾ, നദീജല-സമുദ്രജലപ്രവാഹങ്ങൾ, കാറ്റ്, സൗരോർജം, ഭൗമതാപം തുടങ്ങിയവയിൽ നിന്നാണ് , വികസനത്തിനാവശ്യമായ ഊർജ്ജം കണ്ടെത്തുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിൽ വൈദ്യുതിസാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതോടെയാണ്, പ്രകൃതിയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഇത്തരം ഊർജ്ജരൂപങ്ങളെ വികസനാവശ്യങ്ങൾക്കായി കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞതും വേഗത്തിലുള്ള വികസനം സാധ്യമായതും. പ്രകൃതിയിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന ഏത് ഊർജ്ജരൂപത്തേയും ലാഭകരമായി വൈദ്യുതിയാക്കി മാറ്റാനും, ക്ഷമതയോടെ, വളരെ ദൂരം പ്രേഷണം ചെയ്യാനും, ഉപഭോകതാക്കൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യാനും അനായാസം വീണ്ടും മറ്റേതൊരു ഊർജ്ജമായി മാറ്റുന്നതിനും കഴിയും എന്നീ വിശിഷ്ടഗുണങ്ങളാണ് ഈ ഊർജ്ജരൂപം പ്രചാരത്തിലാവാൻ കാരണം. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ, ലോകമെമ്പാടും, ഈ പ്രവർത്തനരംഗം ഒരു വലിയ വ്യവസായമായി വികസിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 

മൂന്ന് പ്രധാന മേഖലകളാണ് വൈദ്യുതിവ്യവസായത്തിലുള്ളത് : (1) വൈദ്യുതോത്പാദനം (Electricity Generation) (2) വൈദ്യുതപ്രേഷണം (Electricity Transmission) (3) വൈദ്യുതി വിതരണം (Electricity Distribution) എന്നിവയാണവ. അടുത്തകാലം വരെ, മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും ഈ വ്യവസായരംഗം അതതു സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതോ, നിയന്ത്രണമുള്ളതോ ആയ പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ ആണ് നടത്തിയിരുന്നത്. സേവനസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ, കർശനമായ വിലനിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും (Price-Control) മറ്റും അവ വിധേയവും ഊർധ്വസങ്കലിതവും (Vertically Integrated) ആയിരുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ മേഖലകൾ ഒന്നിച്ച് ഒരു സ്ഥാപനം തന്നെ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു എന്നർത്ഥം. ഒരു നൈസർഗ്ഗികക്കുത്തക (Natural Monopoly) ആയിട്ടാണ്, വൈദ്യുതിവ്യവസായം പരിഗണിച്ചിരുന്നതും നിലനിന്നിരുന്നതും. എന്നാൽ സമീപകാലത്തായി പല വികസിത-വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും സാമ്പത്തികമോ, ഭരണപരമോ, രാഷ്ട്രീയമോ ആയ കാരണങ്ങളാൽ, ഈ രംഗം ഘടകമേഖലകളായി അപഗ്രഥിക്കുകയും (Unbundling) ചില രാജ്യങ്ങളിൽ സ്വകാര്യവത്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭാരതത്തിൽ, ഏതാണ്ട് 2003 വരെ, ഈ രംഗം കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത് അതതു സംസ്ഥാനസർക്കാരുങ്ങളുടെ അധീനതയിലുള്ള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡുകളായിരുന്നു. അവ മേൽ സൂചിപ്പിച്ചതു പോലെ ഊർധ്വസങ്കലിതവും ആയിരുന്നു. (2003-ന് മുൻപുതന്നെ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവിടത്തെ സർക്കാരുകൾ ഈ രംഗം കെട്ടഴിച്ചു സ്വകാര്യാധീനതയിലാക്കിയിരുന്നു), 2003ൽ പുതിയ വൈദ്യുതി നിയമം നിലവിൽ വന്നു. അതിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ ഘടകമേഖലകൾ സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും, നാലാമത്, വൈദ്യുതിവാണിജ്യം (Power Trading) എന്നൊരു പുതിയ മേഖല സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

വൈദ്യുതപ്രേഷണം
വൈദ്യുതി വിതരണം
വിവരണം
സവിശേഷതകൾ