ജൊഹാൻ ബെയറിന്റെ യുറാനോമെട്രിയ എന്ന നക്ഷത്രചാർട്ടിൽ 35 നക്ഷത്രങ്ങളെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ഇവക്ക് ഗ്രീക്ക് അക്ഷരമാലയിലെ ആൽഫ മുതൽ ഒമേഗ വരെയും ഇംഗ്ലീഷ അക്ഷരമാലയിലെ A മുതൽ K വരെയുമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് പേരു നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ജോൺ ഫ്ലാംസ്റ്റീഡ് ഇത് 54 നക്ഷത്രങ്ങളായി വിപുലീകരിച്ചു.

അവ്വപുരുഷനിലെ ഏറ്റവും തിളക്കം കൂടിയ നക്ഷത്രമാണ് ചോതി (Arcturus) അഥവാ ആൽഫാ ബോഓട്ടീസ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 36.7 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ദൃശ്യകാന്തിമാനം -0.05 ആയ ഈ നക്ഷത്രം ആകാശത്തു കാണുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളിൽ തിളക്കം കൊണ്ട് നാലാം സ്ഥാനത്താണുള്ളത്. ഉത്തരഖഗോളത്തിൽ ഏറ്റവും തിളക്കത്തിൽ കാണുന്ന നക്ഷത്രവും ഇതു തന്നെയാണ്. സ്പെക്ട്രൽ തരം K1.5III ആയ ഈ നക്ഷത്രം ഒരു ഓറഞ്ചു ഭീമൻ നക്ഷത്രമാണ്. ചോതി ഒരു വയസ്സൻ നക്ഷത്രമാണ്. ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള ഹൈഡ്രജൻ അവസാനിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് താപനില കുറയുകയും വ്യാസം കൂടി വരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇതിന്റെ വ്യാസാർദ്ധം സൂര്യന്റെ 27 മടങ്ങാണ്. എന്നാൽ പിണ്ഡം സൂര്യന്റേതിനു തുല്യവും തിളക്കം സൂര്യന്റേതിനെക്കാൾ 133 മടങ്ങുമാണ്.

ബേയർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യൂറാനോമെട്രിയയിൽ ചോതിയെ ഇടയന്റെ കാൽമുട്ടായാണ് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. മുഫ്രിഡ് എന്ന ഈറ്റ ബോഓട്ടിസ് ഇടതു കാലിലെ ഏറ്റവും മുകളിലുള്ള നക്ഷത്രമായും അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. 37 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 2.68 ആണ്. ഇതിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം G0IV ആണ്. ഇതിനർത്ഥം ഇതിലെ ഹൈഡ്രജന്റെ അളവ് വളരെ കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നും നക്ഷത്രത്തിന്റെ താപനില കുറയുകയും വികസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നുമാണ്. ഇതിന്റെ വ്യാസം സൂര്യന്റേതിനേക്കാൾ 2.7 മടങ്ങും തിളക്കം 9 മടങ്ങും കൂടുതലാണ്. ചോതിയും മുഫ്രിഡും തമ്മിലുള്ള അകലം 3.3 പ്രകാശവർഷമാണ്.

ഇടയന്റെ തലയാണ് ബീറ്റ ബോഓട്ടിസ് എന്ന നെക്കാർ. ഈ മഞ്ഞഭീമൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 3.5ഉം സ്പെക്ട്രൽ തരം G8IIIaഉം ആണ്. ഇതും തണുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും വികസിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു നക്ഷത്രമാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 219 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഈ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിളക്കം സൂര്യന്റെ 58 മടങ്ങാണ്.

ഭൂമിയിൽ നിന്നും 86 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഗാമ ബോഓട്ടിസ് സെഗിനസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ വെള്ളഭീമൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം A7III ആണ്. ഈ നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രാകാശികത സൂര്യന്റെ 34 മടങ്ങും വ്യാസം 3.4 മടങ്ങും ആണ്. ഇതൊരു ഡെൽറ്റ സ്കൂട്ടി ചരനക്ഷത്രമാണ്. ഇതിന്റെ തിളക്കം ഓരോ ഏഴു മണിക്കൂറിലും 3.04ൽ നിന്നും 3.07ലേക്കും തിരിച്ചും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. 

ഡെൽറ്റ ബോഓട്ടിസ് ഒരു ദ്വന്ദനക്ഷത്രമാണ്. പ്രധാന നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 3.5ഉം രണ്ടാമത്തേതിന്റേത് 7.4ഉം ആണ്.സൂര്യന്റെ 10.4 മടങ്ങ് വ്യാസമുള്ള പ്രാഥമികനക്ഷത്രം ഒരു മഞ്ഞഭീമൻ നക്ഷത്രമാണ്. ഇതിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം G8IVഉം ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ദൂരം 121 പ്രകാശവർഷങ്ങളുമാണ്. G0V സ്പെക്ട്രൽ തരത്തിൽ പെട്ട രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രം ഒരു മഞ്ഞ മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രമാണ്. ഈ നക്ഷത്രങ്ങൾ പരസ്പരം ഒന്നു ചുറ്റിവരാൻ 1,20,000 വർഷങ്ങൾ എടുക്കും.

അൽകാലുറോപ്സ് എന്ന മ്യൂ ബോഓട്ടിസ് മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 121 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ ഒന്നിച്ചുള്ള കാന്തിമാനം 4.3 ആണ്. ദണ്ഡ് എന്നർത്ഥം വരുന്ന അറബിവാക്കിൽ നിന്നാണ് അൽകാലുറോപ്സ് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. 

നു ബോ‍ഓട്ടീസ് ഒരു ഇരട്ടനക്ഷത്രമാണ്. പ്രധാന നക്ഷത്രം ഒരു ഓറഞ്ചു ഭീമൻ ആണ്. രണ്ടു നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും കാന്തിമാനം 5 ആണ്. പ്രാഥമിക നക്ഷത്രം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 870 പ്രകാശവർഷം അകലെയും രണ്ടാമത്തേത് 430 പ്രകാശവർഷം അകലെയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

ഇസർ എന്നും പുൽചെറിമ എന്നും അറുയപ്പെടുന്ന എപ്സിലോൺ ബോഓട്ടിസ് മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. അരപ്പട്ട എന്നർത്ഥം വരുന്ന അറബിവാക്കിൽ നിന്നാണ് ഇസർ എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്. വളരെ ഭംഗിയുള്ളത് എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ലാറ്റിൻ വാക്കിൽ നിന്ന് പുൽചെറിമ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു. കാന്തിമാനം 2.5 ഉള്ള പ്രധാനനക്ഷത്രം ഒരു ഓറഞ്ചുഭീമനാണ്. രണ്ടാമത്തേത് ഒരു മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രമാണ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 4.6ഉം മൂന്നാമത്തേതിന്റെ 12ഉം ആണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 210 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് എപ്സിലോൺ ബോഓട്ടിസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഒന്നാമത്തേയും രണ്ടാമത്തേയും നക്ഷത്രങ്ങൾ 2.6 കോണീയസെക്കന്റ് അകലത്തിലാണു കാണുക. സൂര്യന്റെ 200 മടങ്ങ് തിളക്കമുള്ള പ്രാഥമിക നക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം K0 ആണ്.

റോ ബോ‍ഓട്ടിസും സിഗ്മ ബോഓട്ടിസും ചേർന്നതാണ് ഇടയന്റെ അരക്കെട്ട്. റോ ബോഓട്ടിസ് ഒരു ഓറഞ്ചുഭീമൻ നക്ഷത്രമാണ്. ഭൂമുയിൽ നിന്നും 160 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം K3IIIഉം കാന്തിമാനം 3.57ഉം ആണ്. വളരെ നേരിയ വ്യതിയാനം മാത്രം കാണിക്കുന്ന ഒരു ചരനക്ഷത്രമാണ് ഇത്. വെള്ളമുഖ്യധാരാനക്ഷത്രമാണ് സിഗ്മ ബോഓട്ടിസ്. ഇതിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ തരം F3V ആണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 52 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഈ നക്ഷത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കാന്തിമാനം 4.45നും 4.49നും ഇടയിൽ ചാഞ്ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചരനക്ഷത്രമാണ് ഇതും.

ഈ രാശിയുടെ വടക്കു ഭാഗത്ത് കാണുന്ന ഏതാനും നക്ഷത്രങ്ങളാണ് തീറ്റ ബോഓട്ടിസ്, ലോട്ട ബോഓട്ടിസ്, കാപ്പ ബോഓട്ടിസ്, ലാംഡ ബോഓട്ടിസ് എന്നിവ. തീറ്റ ബോഓട്ടിസിന്റെ കാന്തിമാനം 4.05ഉം സ്പെക്ട്രൽ തരം F7ഉം ആണ്. ലോട്ട ബോഓട്ടിസ് മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. പ്രധാന നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 4.8ഉം സ്പെക്ട്രൽ തരം A7ഉം ആണ്. ഇത് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 97 പ്രകാശവഷം അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 7.5ഉം മൂന്നാമത്തേതിന്റേത് 12.6ഉം ആണ്. കാപ്പ ബോഓട്ടിസ് മറ്റൊരു ഇരട്ട നക്ഷത്രമാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 155 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന പ്രാഥമികനക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 4.5 ആണ്. സ്പെക്ട്രൽ തരം A7ൽ പെടുന്ന ഒരു വെള്ള നക്ഷത്രമാണിത്. 196 പ്രകാശവർഷം അകലെ കിടക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 6.6 ആണ്. ഇതൊരു നീലനക്ഷത്രമാണ്.

എ0പി വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന ലാംഡ ബോഓട്ടിസിന്റെ കാന്തിമാനം 4.18 ആണ്. രാസികമായി ചില സവിശേഷതകളുള്ള ഈ നക്ഷത്രം ഡെൽറ്റ സ്കൂട്ടി വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളെ പോലെ സ്പന്ദിക്കുന്നവയാണ്. വർണ്ണരാജിയിലെ പ്രത്യേകതകളാണ് ലാംഡ ബോഓട്ടിസ് നക്ഷത്രങ്ങളെ മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്.

ക്സൈ ബോഒട്ടിസ് നാലു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചെർന്നതാണ്‌. അമേച്വർ ജ്യോതിശാത്രജ്ഞന്മാർക്ക് പ്രത്യേക താല്പര്യമുണ്ട് ഇതിനോട്. കാന്തിമാനം 4.7 ഉള്ള മഞ്ഞനക്ഷത്രമാണ് ഇതിൽ പ്രമുഖമായത്. രണ്ടാമത്തേത് ഒരു ഓറഞ്ചു നക്ഷത്രമാണ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 6.5 ആണ്. 22 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം. 150 ഇവ പരസ്പരം ഒന്നു കറങ്ങി വരുന്നത്. ഒന്നാമത്തെയും രണ്ടാമത്തെയും നക്ഷത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം 1.6 കോണീയ സെക്കന്റുകൾ ആണ്. മൂന്നാമത്തേതിന്റെ കാന്തിമാനം 12.6ഉം നാലാമത്തേതിന്റേത് 13.6ഉം ആണ്. 

അടുത്തടുത്തു കിടക്കുന്ന മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് പൈ ബോഓട്ടിസ്. ഒന്നാമത്തെ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 4.9ഉം രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാന്തിമാനം 5.8ഉം മൂന്നാമത്തേതിന്റേത് 10.4ഉം ആണ്. ഒന്നാമത്തേതും രണ്ടാമത്തേതും തമ്മിലുള്ള അകലം 5.6 കോണീയസെക്കന്റ് ആണ്. ഒന്നാമത്തേതും മൂന്നാമത്തേതും തമ്മിലുള്ള അകലം 128 കോണീയസെക്കന്റ് ആണ്.

സീറ്റ ബോഓട്ടിസ് മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും 205 പ്രകാശവർഷങ്ങൾക്കപ്പുറം കിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 4.5 ആണ്. ഒരു ജോഡി ദ്വന്ദനക്ഷത്രവും അതിനോടു ചേർന്നു കാണുന്ന മറ്റൊരു നക്ഷത്രവും ചേർന്നതാണിത്. 42 പ്രകാശവർഷങ്ങൾക്കപ്പുറത്തു കിടക്കുന്ന ഇരട്ട ചരനക്ഷത്രമാണ് 44 ബോഓട്ടിസ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 4.8 ആണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്നും നോക്കുമ്പോൾ ഇതിനെ മഞ്ഞ നിറത്തിൽ ആണ് കാണുക. 220 വർഷമാണ് ഇവയുടെ ഭ്രമണകാലം.

മിറാ ചരനക്ഷത്രങ്ങളുടെ‌വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന രണ്ടു നക്ഷത്രങ്ങളാണ് ആർ ബോഓട്ടിസും എസ്‌ ബോഓട്ടിസും. ചുവപ്പു ഭീമന്മാരായ ഇവയുടെ കാന്തിമാനം 223 ദിവസം കൊണ്ട് 6.2ൽ നിന്ന് 13.1ലേക്കും തിരിച്ചും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കൃത്യമാായ ഇടവേളകളിലല്ലാതെ കാന്തിമാനം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളാണ് വി ബോഓട്ടിസും ഡബ്ലിയു ബോഓട്ടിസും.

സ്പന്ദിക്കുന്ന ചരനക്ഷത്രങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു ബിൽ.എൽ.ബോഓട്ടിസ്. ഇത്തരം നക്ഷത്രങ്ങളെ പൊതുവെ അനോമാലസ് സെഫീഡുകൾ എന്നാണു പറയുക. ഇവക്കു ചില കാര്യങ്ങളിൽ സെഫീഡ് ചരനക്ഷത്രങ്ങളുമായി സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും തിളക്കം കാന്തിമാനം കൂടുന്നതിനും കുറയുന്നതിനുമെടുക്കുന്ന കാലക്രമം‌ തുടങ്ങി പല കാര്യങ്ങളിലും സമാനതകളില്ല. എൻ.ജി.സി. 5464 എന്ന ക്ലസ്റ്ററിലെ ഒരംഗമാണ് ബിൽ.എൽ.ബോഓട്ടിസ്. അനോമാലസ് ചരനക്ഷത്രൾ ലോഹസാന്നിദ്ധ്യം കുറവുള്ളവയും ശരാശരി പിണ്ഡം സൂര്യന്റെ ഒന്നര മടങ്ങു മാത്രമുള്ളവയുമാണ്. ബിൽ.എൽ.ബോഓട്ടിസിനെ പോലെയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളെ ആർ.ആർ.ലൈറ എന്ന ഉപഗണത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.

പ്രത്യേകതകൾ
ചരിത്രവും ഐതിഹ്യവും
ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കൾ
നക്ഷത്രങ്ങൾ