ഏഷ്യയിലാദ്യമായി സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവ്വവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയത് കേരളത്തിലായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും അതിനെ പിന്തുണച്ച സ്വതന്ത്രന്മാരും ചേർന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പു നടന്ന 126 നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിൽ 65 എണ്ണത്തിൽ വിജയിച്ച് അധികാരത്തിലേക്കെത്തിച്ചേർന്നു. . കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിന്റെ ചില നിയമനിർമ്മാണ നടപടികളും, നയങ്ങളും ചില വൃത്തങ്ങളിൽ എതിർപ്പു സൃഷ്ടിച്ചു. ഇത് വിമോചനസമരം എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രക്ഷോഭമായി കത്തിപ്പടർന്നു. ജൂൺ 12 ആം തീയതി എൻ.എസ്.എസ് നേതാവായിരുന്ന മന്നത്ത് പദ്മനാഭന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ താഴെയിറക്കാൻ വിമോചനസമരം ആരംഭിച്ചു. . കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റിതര കക്ഷികളെല്ലാം തന്നെ ആ സമരത്തിൽ പങ്കാളികളായി. കേരളസംസ്ഥാനത്തെ ഭരണസമ്പ്രദായം ആകെ തകർന്നുവെന്ന് ഗവർണർ കേന്ദ്രത്തെ അറിയിച്ചു. 1959 ജൂലൈ 31 ആം തീയതി ഭരണഘടനയുടെ 356 ആം വകുപ്പനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ രാഷ്ട്രപതി പിരിച്ചുവിടുകയും, അധികാരം സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീടു നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാർട്ടിക്ക് വിജയം കൈവരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. 1957 ൽ വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ 1960 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അത് ന്യൂനപക്ഷമായി മാറി. എന്നാൽ 1957 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് കിട്ടിയ വോട്ടിനേക്കാൾ പത്തു ലക്ഷം വോട്ടുകൾ കൂടുതൽ 1960 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാർട്ടിക്കു ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നയങ്ങളോടും, സർക്കാരിനോടുമുള്ള ജനപിന്തുണ കുറഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു ഈ കണക്കുകൾ. 

പ്രഭാതം വാരിക
കയ്യൂർ സമരം
പ്രവിശ്യാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ
ആദ്യത്തെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ