വിറ്റൻബർഗ്ഗിൽ ലൂഥറുടെ നിലപാട് വിജയം കണ്ടെങ്കിലും ജർമ്മനിയുടെ ഇതരഭാഗങ്ങളിലുള്ള തീവ്രവാദികളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ലൂഥറിനു കഴിഞ്ഞില്ല. 1524-25 കാലത്തെ ജർമ്മൻ കർഷകരുടെ സമരം, ലൂഥറുടെ ആശയങ്ങളുടെ ഒരു പ്രത്യേകഭാഷ്യം ഉപയോഗിച്ച് തീവ്രനവീകരണവാദികൾ നടത്തിയ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു. ഈ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടന്ന പല അതിക്രമങ്ങളും ലൂഥറുടെ പേരിലായിരുന്നു. മദ്ധ്യയുഗത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് യൂറോപ്പിൽ പലപ്പോഴും ചെറിയ കർഷകകലാപങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. സഭാനേതൃത്വത്തിനെതിരെ, സ്വാതന്ത്ര്യവാദത്തിന്റെ പദാവലികൾ ഉപയോഗിച്ച് ലൂഥർ നടത്തിയ ആഹ്വാനങ്ങൾ, ഉപരിവർഗ്ഗത്തിനെതിരെയുള്ള ഒരു പൊതുകലാപത്തെ അദ്ദേഹം പിന്തുണക്കും എന്ന ധാരണ കർഷക ജനതക്കിടയിൽ സൃഷ്ടിച്ചു. ഫ്രാങ്കോണിയ, സ്വാബിയ, തൂറിഞ്ചിയ എന്നീ പ്രവിശ്യകളിൽ 1524-ൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട കലാപം, കടബാദ്ധ്യതമൂലം അസന്തുഷ്ടരായിരുന്ന പ്രഭുക്കന്മാരിൽ ചിലരുടെ പോലും പിന്തുണ നേടി. തൂറിഞ്ചിയയിലെ മുന്റ്സർ, തൈറോലിലെ മൈക്കൽ ഗൈസാമൈർ തുടങ്ങിയ തീവ്രവാദികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശക്തിപ്രാപിച്ച കലാപം ക്രമേണ യുദ്ധമായി മാറി.
കർഷകരുടെ പരാതികളിൽ പലതിനോടും ലൂഥർ സഹതപിച്ചിരുന്നു. അതേസമയം സിവിൽ അധികാരികളെ ധിക്കരിക്കുന്നതിനെ അദ്ദേഹം അനുകൂലിച്ചില്ല. തൂറിഞ്ചിയായിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച അദ്ദേഹം, അഗ്നിക്കിരയാക്കപ്പെട്ട കന്യാസ്ത്രീമഠങ്ങളും, സന്യാസഭവനങ്ങളും, മെത്രാസനമന്ദിരങ്ങളും ഗ്രന്ഥശാലകളും കണ്ടു രോഷാകുലനായി. വിറ്റൻബർഗ്ഗിൽ മടങ്ങിയെത്തിയ ശേഷം എഴുതിയ "കൊലപാതകികളും കള്ളന്മാരുമായ കർഷകപ്പടക്കെതിരെ" എന്ന രചനയിൽ അദ്ദേഹം, സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള സുവിശേഷപ്രബോധങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുകയും, അക്രമത്തെ ചെകുത്താന്റെ വേലയെന്നു വിളിച്ചപലപിക്കുകയും കലാപകാരികളെ പേപ്പട്ടികളെപ്പോലെ അടിച്ചമർത്താൻ പ്രഭുക്കന്മാരോടാവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു:

അതിനാൽ കഴിയുന്നവരൊക്കെ, രഹസ്യത്തിലോ പരസ്യമായോ ഇടിക്കുകയും കൊല്ലുകയും കുത്തുകയും ചെയ്യട്ടെ. കലാപകാരിയെപ്പോലെ വിഷമയവും, അപകടകരവും പൈശാശികവും ആയി മറ്റൊന്നുമില്ല... ജ്ഞാനസ്നാനം ആത്മാവിലല്ലാതെ, ശരീരത്തിലോ സ്വത്തിലോ ഒരാളെ സ്വതന്ത്രനാക്കുന്നില്ല; നടപടിപ്പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നതു പോലെ സ്വതന്ത്രമനസ്സോടെ തീരുമാനിക്കുന്നവരുടെ ഇടയിലല്ലാതെ, സുവിശേഷം സ്വത്തിനെ പൊതുമുതലാക്കുന്നില്ല. നമ്മുടെ ഭ്രാന്തുപിടിച്ച കർഷകർ അവരുടെ ആർപ്പുവിളികളിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്നതുപോലെ അവർ പീലാത്തോസിന്റേയോ ഹേറോദോസിന്റെയോ സ്വത്ത് പൊതുമുതലാകണമെന്ന് മുറവിളികൂട്ടിയില്ല. നമ്മുടെ കർഷകരാവട്ടെ, തങ്ങൾക്കുള്ളതു കൈവശം വച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനൊപ്പം മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് കൈയ്യടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവർ നല്ല ക്രിസ്ത്യാനികൾ തന്നെ! നരകത്തിൽ ചെകുത്താന്മാരൊന്നും ബാക്കിയില്ലെന്നാണ് എനിക്കു തോന്നുന്നത്; അവരെല്ലാം കർഷകരിൽ കയറിക്കൂടിയിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ജല്പനങ്ങൾ എല്ലാ പരിധികളും ലംഘിച്ചിരിക്കുന്നു.

കലാപകാരികളോടുള്ള ഈ തീവ്രവിരോധത്തിനു ലൂഥർ പറഞ്ഞത് മൂന്നു ന്യായങ്ങളായിരുന്നു. രാജാക്കന്മാരുടെ അധികാരം ദൈവസിദ്ധമാണെന്ന വാദത്തെ പിന്തുണക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്ന ബൈബിൾ വാക്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതായിരുന്നു ആദ്യന്യായം. നിയമാനുസൃതമായ സിവിൽ അധികാരികളെ അനുസരിക്കുന്നതിനു പകരം ആക്രമിച്ച കർഷകർ, "സീസറിനുള്ളതു സീസറിനും ദൈവത്തിനുള്ളതു ദൈവത്തിനും കൊടുക്കുക" എന്ന യേശുവിന്റെ അനുശാസനത്തെ അവഗണിക്കുകയായിരുന്നു; അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളവർ ദൈവനിയുക്തരായതിനാൽ അവരെ ധിക്കരിക്കരുതെന്ന് റോമാക്കാർക്കെഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ പൗലോസ് അപ്പസ്തോലൻ പറയുന്നുണ്ട്. കലാപം, പിടിച്ചുപറി, കൊള്ള തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികൾ വഴി ദൈവത്തിന്റേയും ദേശത്തിന്റേയും നിയമങ്ങളുടെ പരിധിക്കു പുറത്തായ കർഷകർ കൊള്ളക്കാരേയും കൊലപാതകികളേയും പോലെ ശരീരത്തിലും ആത്മാവിലും മരണം അർഹിക്കുന്നു എന്നായിരുന്നു ലൂഥറുടെ അടുത്ത വാദം. ക്രിസ്തീയ സഹോദന്മാർ എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ച ശേഷം സുവിശേഷത്തിന്റെ കൊടിക്കീഴിൽ പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത കലാപകാരികൾ ദൈവദൂഷകന്മാരാണെന്നായിരുന്നു മൂന്നാമത്തെ വാദം.

ലൂഥറുടെ പിന്തുണ ഇല്ലെന്നറിഞ്ഞതോടെ കലാപകാരികളിൽ പലരും കീഴടങ്ങി; അവശേഷിച്ചവർക്ക്, തങ്ങൾ വഞ്ചിതരായെന്ന തോന്നലുണ്ടായി. 1525 മേയ് 15-നു ഫ്രാങ്കൻഹൗസനിൽ നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ സ്വാബിയൻ സഖ്യം കലാപകാരികളെ തോല്പിക്കുകയും അവരുടെ നേതാവായിരുന്ന മുന്റ്സർക്ക് വധശിക്ഷ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, നവീകരണത്തിന്റെ വിപ്ലവഘട്ടത്തിനു തിരശീല വീണു. അതിനു ശേഷം തീവ്രപക്ഷനിലപാടുകൾക്ക്, ശിശുജ്ഞാനസ്നാനത്തെ എതിർത്തിരുന്ന ആനബാപ്റ്റിസ്റ്റുകളെപ്പോലുള്ള വിഭാഗങ്ങളിലാണ് അഭയം കിട്ടിയത്. ലൂഥറുടെ നവീകരണമാകട്ടെ, സിവിൽ അധികാരത്തിന്റെ തണലിൽ മുന്നേറി.

കർഷകസമരം
വിറ്റൻബർഗിൽ തിരികെ
'പാനോപചാരങ്ങൾ'
കുറിപ്പുകൾ