പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദത്തിൽ മുഹമ്മദ് ഘോറി സിന്ധു ഗംഗാ സമതലം ആക്രമിച്ച് ഘസ്നി, മുൾത്താൻ, സിന്ധ്, ലാഹോർ, ദില്ലി എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ യഥാക്രമം പിടിച്ചടക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേനാനായകരിൽ ഒരാളായ ഖുത്ബുദ്ദീൻ ഐബക്ക് സ്വയം ദില്ലി സുൽത്താൻ ആയി അവരോധിച്ചു. 13-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു മുൻ-അടിമ സൈനികനായിരുന്ന ഷംസുദിൻ‍ ഇൽത്തുമിഷ് (1211 - 1236) ദില്ലിയിൽ തുർക്കിക് സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് പിൻകാല സുൽത്താന്മാർക്ക് എല്ലാ ദിക്കിലേയ്ക്കും സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് വഴിയൊരുക്കി. അടുത്ത നൂറുവർഷ കാലത്ത് ദില്ലി സുൽത്താനത്ത് കിഴക്ക് ബംഗാളിലേക്കും തെക്ക് ഡെക്കാനിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ഇതേ സമയം സുൽത്താനത്തിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുനിന്നും പല ഭീഷണികളും നേരിടുകയും, പരാജിതരായ, സ്വതന്ത്ര ചിന്താഗതിയുള്ള രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്നും സാമ്രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ ലഹളകൾ നേരിടുകയും ചെയ്തു. അഞ്ച് രാജവംശങ്ങൾ ഉദിക്കുകയും അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഈ സാമ്രാജ്യം തുടർച്ചയായി മാറ്റങ്ങൾക്കു വിധേയമായിരുന്നു: അടിമ രാജവംശം (1206-90), ഖിൽജി രാ‍ജവംശം (1290-1320), തുഗ്ലക്ക് രാജവംശം (1320-1413), സയ്യിദ് രാജവംശം (1414-51), ലോധി രാജവംശം (1451-1526) എന്നിവയായിരുന്നു അവ. അലാവുദീൻ ഖിൽജിയുടെ കീഴിൽ (1296 - 1316) ഖിൽജി രാജവംശം തെക്കേ ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ചുരുങ്ങിയ കാലത്തേക്ക് തങ്ങളുടെ ഭരണത്തിനു കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു, എന്നാൽ കീഴടക്കിയ പ്രദേശങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് വിഘടിച്ചുപോയി. ദില്ലിയിലെ ഭരണം പലപ്പൊഴും കയ്യടക്കിയത് രക്തപങ്കിലമായി ആയിരുന്നു - മുപ്പത്തഞ്ച് സുൽത്താന്മാരിൽ പത്തൊൻപതുപേരും കൊല്ലപ്പെട്ടു. കൊട്ടാരത്തിലെ ഗൂഢാലോചനകളും കക്ഷി വഴക്കുകളും അനവധിയും ചതിനിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. സുൽത്താന്മാരുടെ വ്യക്തിത്വവും കഴിവും ഭാഗ്യവുമനുസരിച്ച് അവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശവിസ്തൃതി വികസിക്കുകയും ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്തു.

ഇസ്ലാമിക ശരിയതുനിയമം ഇന്ത്യയിലെ ഹിന്ദു രാജാക്കന്മാരുടെ മേൽ ഇസ്ലാമിക നിയമം നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമായി, എന്നാൽ സുൽത്താനത്ത് ആദ്യകാലത്ത് ചെറിയ പുരോഗതിയേ നേടിയുള്ളൂ; പല യുദ്ധങ്ങളും കൊള്ളയടിക്കുന്നതിനും എതിരാളികളുടെ കോട്ടകളുടെ ശക്തി കുറയ്ക്കുന്നതിനും ആയിരുന്നു. ഒരു സുൽത്താന്റെ ഭരണത്തിന്റെ സ്വാധീനം നിർണ്ണയിച്ചത് അദ്ദേഹം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന സൈനിക പാതകളും വാണിജ്യപാതകളും ഉൾപ്പെട്ട തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥലങ്ങൾ, വർഷാവർഷം ഭൂനികുതി പിരിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവ്, സൈന്യത്തിന്റെയും പ്രവിശ്യാ ഗവർണ്ണർമാരുടെയും മേലുള്ള വ്യക്തിപരമായ നിയന്ത്രണം, തുടങ്ങിയവയായിരുന്നു. സുൽത്താൻ അലാവുദ്ദിൻ ഭൂനികുതികളും പട്ടണ നികുതികളും പുനർനിർണ്ണയിക്കുന്നതിനും ക്രമീകരിക്കുന്നതിനും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നതിനും ശ്രമിച്ചു, എന്നാൽ ഈ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു. വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ കൃഷി പുതിയ കനാൽ നിർമ്മിതികളുടെയും ജലസേചനമാർഗ്ഗങ്ങളുടെയും ഫലമായി (ഇതിൽ പേർഷ്യൻ ചക്രം എന്ന് അറിയപ്പെട്ട സമ്പ്രദായവും ഉൾപ്പെട്ടു) അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടെങ്കിലും, നീണ്ടുനിന്ന രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വവും നികുതി ശേഖരിക്കുന്നതിന്റെ ചൂഷണമാർഗ്ഗങ്ങളും കർഷകരെ ദുരിതത്തിലാക്കി. എങ്കിലും വാണിജ്യവും കമ്പോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലും വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായും അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടു. ഉപരിവർഗ്ഗത്തിന്റെ ലോഭമില്ലാതെ പണം ചെലവാക്കുന്ന ശീലം ഇതിനെ സഹായിച്ചു. കൊല്ലന്മാർ, കല്ലാശാരിമാർ, തുണി ഉല്പ്പാദനം, എന്നിവ മുഗൾ ഭരണത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ പേർഷ്യൻ ഭാഷയും പല പേർഷ്യൻ സാംസ്കാരിക ഘടകങ്ങളും ഇന്ത്യയിലെ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിൽ പ്രധാനമായി.

ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്
തെക്കൻ രാജവംശങ്ങൾ
ഡെക്കാനിലെ അസഫ് ഷാഹി
മുഗൾ കാലഘട്ടം