സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരത്തിൽ തന്നെ മനുഷ്യർ വ്യാപാരം ചെയ്തിരുന്നു. അവർക്ക് കൃഷിയേയും, അളവുതൂക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചും വ്യക്തമായി അറിവുണ്ടായിരുന്നു. കൃത്യമായ ആസൂത്രത്തണത്തോടെ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള തെളിവുകൾ ചരിത്രഗവേഷകർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജലസേചനം, പണിആയുധങ്ങൾ, നഗരശുചീകരണപദ്ധതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചെല്ലാം ആധികാരികമായി മനസ്സിലാക്കുകയും, നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തവരായിരുന്നു ഈ പുരാതന സംസ്കാരത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യർ.

പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ കടൽ വഴിയുള്ള കച്ചവടം ഇന്ത്യയുടെ ദക്ഷിണപ്രദേശങ്ങളുമായി ഏഷ്യയുടെ പലരാജ്യങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു. ചോളസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായ തീരങ്ങളും, മലബാറുമായിരുന്നു ഇത്തരം വ്യാപാരത്തിനു മുമ്പിട്ടു നിന്നിരുന്നത്. ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം കേന്ദ്രമാക്കി സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര സമ്പ്രദായവും നിലനിന്നിരുന്നു. തീരങ്ങളിലുള്ള രാജാക്കന്മാരോ, അതോ രാജാക്കന്മാരുമായി കരാറിലേർപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വൻകിട വ്യാപാരികളോ ആയിരുന്നു ഇതിനു ചുക്കാൻ പിടിച്ചിരുന്നത്. ഭരണാധികാരികൾക്ക് ഒരു പരിധിയിലധികം ചുങ്കം ആവശ്യപ്പെടാൻ നിവൃത്തിയില്ലായിരുന്നു. വ്യാപാരം ദ്രുതഗതിയിൽ മറ്റൊരു തുറമുഖത്തേക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയും എന്നതായിരുന്നു ഇതിനു കാരണം. പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പും, ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഇന്ത്യയുമായി നടത്തിയിരുന്ന വ്യാപാരം കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കപ്പെട്ടത് പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിനും, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിലാണെന്ന് ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയെക്കൂടാതെ, ബംഗാളിന്റേയും, സൗരാഷ്ട്രയുടേയും തീരങ്ങൾ വഴിയും കച്ചവടം വൻതോതിൽ നടന്നിരുന്നു. വിഭജനത്തിനുമുമ്പുള്ള പഞ്ചാബ് പ്രദേശത്തേയും, അഫ്ഗാനിസ്ഥാനേയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഖൈബർ പാത വഴിയായിരുന്നു കൂടുതലും കരമാർഗ്ഗമുള്ള വ്യാപാരം. മധ്യേഷ്യയിലേക്കുള്ള എളുപ്പമാർഗ്ഗം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്. ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായവും അതേപോലെ തന്നെ നാണയവിനിമയവും പ്രചാരത്തിലിരുന്നു. കർഷകർ അവരുടെ വിളയുടെ ഒരു ഭാഗം കപ്പം എന്ന നിലയിൽ ഭരണാധികാരികൾക്കു സമർപ്പിക്കണമായിരുന്നു.

നാണയവിനിമയം കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലായത് മുഗൾ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. വെള്ളിനാണയങ്ങളായിരുന്നു മുഗൾ രാജാക്കന്മാർ വിനിമയത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. മുഗൾ ഭരണകാലത്ത് ഒരു സുസ്ഥിരമായ ആഭ്യന്തര വ്യാപാര സംവിധാനം ഇന്ത്യയിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. മുഗൾ സാമ്രാജ്യം അസ്തമിച്ചതോടെ പിന്നീട് മറാഠ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു ഇന്ത്യയിലെ വ്യാപാരനിർവ്വഹണം നടന്നത്. മൂന്നാം പാനിപ്പട്ട് യുദ്ധത്തോടെ മറാഠ സാമ്രാജ്യവും ചിന്നിച്ചിതറി, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടെ ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റിന്ത്യാ കമ്പനി ഇന്ത്യയുടെ വ്യാപാര മേഖലയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു.

ഉദാരവത്കരണത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടം (1947-1991)
ചരിത്രം
കോളനിവാഴ്ച (1773–1947)
കോളനികാലഘട്ടത്തിനു മുമ്പ് (1773 വരെ)