[[File:Adiantum lunulatum W IMG 2337.jpg|thumb|left|ഒരു ടെറിഡോഫൈറ്റ ([[Adiantum lunulatum]])]]
ആറ്റിൻതീരങ്ങളിലും കുളക്കരകളിലും മറ്റും സാധാരണ കണ്ടുവരാറുള്ള പന്നലുകൾ [[ടെറിഡോഫൈറ്റ|ടെറിഡോഫൈറ്റയിൽപ്പെട്ടവയാണ്]]. ഏകദേശം 4,500 സ്പീഷിസുള്ള ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ചെടികളെല്ലാംതന്നെ വലിപ്പത്തിൽ അത്ര പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നവയല്ല. എന്നാൽ പുരാതന യുഗങ്ങളിൽ ഇവയുടെ ഭീമാകാര പൂർവികർ വളരെ വ്യാപകമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്നു.

ഭൂഗോളത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും പന്നലുകൾ കാണാം. ഉഷ്ണമേഖലയിലാണ് സാധാരണ കാണാറുള്ളതെങ്കിലും മറ്റു മേഖലകളിലും അവ ദുർലഭമല്ല. അവയിൽ ഏറ്റവും വലുതായ വൃക്ഷപ്പന്നലുകൾ ചെറിയ [[തെങ്ങ്|തെങ്ങുപോലെ]], [[ശിഖരം|ശിഖരരഹിതമായ]] അഗ്രഭാഗത്ത് ഒരുപറ്റം [[ഇല|ഇലകളോടുകൂടി]] വളരുന്നു. ഇവ ഏകദേശം 15 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ എത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ മിക്ക പന്നലുകളുടെയും [[കാണ്ഡം]] വളരെ ചെറുതാണ്; പലതിന്റേയും കാണ്ഡം മണ്ണിനടിയിൽ [[കിഴങ്ങ്|കിഴങ്ങുപോലെ]] വളരുകയും അതിൽനിന്നും വളരുന്ന മൂലങ്ങൾ ചെടിയെ മണ്ണിൽ ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തളിരിലകളുടെ അഗ്രങ്ങൾ തേരട്ടപോലെ ചുരുണ്ടിരിക്കും. ഇലകളുടെ അധോഭാഗത്തായി ധാരാളം പുള്ളികൾ കാണാറുണ്ട്. ഈ പുള്ളികളാണ് [[സോറസ്|സോറസുകൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[സ്പൊറാഞ്ചിയ]] സമൂഹങ്ങൾ. ഓരോ സോറസിലും ധാരാളം സ്പൊറാഞ്ചിയകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. പല പന്നലുകളിലും അവ [[ഇൻഡൂസിയം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരാവരണം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ സ്പൊറാഞ്ചിയത്തിനും ഒരു നീളമുള്ള തണ്ടും അതിന്റെ അറ്റത്ത് ഗോളാകൃതിയായ ഒരു സഞ്ചിയും അതിനുള്ളിൽ സ്പോറുകളുമുണ്ട്. ഒരു പ്രത്യേക സംവിധാനംകൊണ്ട് സ്പൊറാഞ്ചിയം പൊട്ടുകയും അതിലെ സ്പോറുകൾ സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈർപ്പമുള്ള സ്ഥലത്തു വീണാൽ ഓരോ സ്പോറും മുളച്ച് ഹൃദയാകാരവും ഏകദേശം അര സെന്റിമീറ്റർ വലിപ്പവും ഉള്ള [[പ്രോത്താലസ്]] എന്ന [[ഗാമറ്റോഫൈറ്റ്]] തലമുറയായി വളരുന്നു. ഈ പ്രോത്താലസ് പ്രത്യുല്പാദനാവയവങ്ങൾ മാത്രമേ ഉല്പാദിപ്പിക്കുകയുള്ളു. ഓരോന്നിലും [[ആന്തറിഡിയം|ആന്തറിഡിയവും]] [[ആർക്കിഗോണിയം|ആർക്കിഗോണിയവും]] ഉണ്ടാകുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ മധ്യത്തിൽ ആർക്കിഗോണിയവും അതിനു ചുറ്റുമായി ആന്തറിഡിയവും ആയിരിക്കും. ഓരോ ആന്തറിഡിയവും ധാരാളം ദ്വിസീലിയാവാഹികളായ [[പുരുഷബീജം|പുരുഷബീജങ്ങൾ]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, പൂർണ വളർച്ചയെത്തുമ്പോൾ പുറത്തേയ്ക്കു വിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ആർക്കിഗോണിയത്തിലും ഒരു [[സ്ത്രീബീജം]] മാത്രമേയുള്ളൂ. ആർക്കിഗോണിയത്തിന്റെ [[ഗളം|ഗളത്തിനുള്ളിലെ]] ഗളനാളകോശങ്ങൾ വിഘടിച്ചു നശിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ദ്വാരത്തിൽക്കൂടി ഒരു പുരുഷബീജം ആർക്കിഗോണിയത്തിന്റെ അടിഭാഗത്തു പ്രവേശിക്കുകയും അവിടെവച്ച് സ്ത്രീബീജവുമായി സംയോജിച്ച് യുഗ്മകം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സംയോഗത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന യുഗ്മകത്തിൽനിന്ന് സ്പോറോഫൈറ്റായ പന്നൽച്ചെടി വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു.

ചിലയിനം പന്നലുകളിൽ രണ്ടുതരം സ്പോറുകൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. [[മൈക്രോസ്പോർ]] എന്നും [[മെഗാസ്പോർ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ രണ്ടിനം സ്പോറുകളുടേയും തുടർന്നുള്ള പരിണാമത്തിന്റെ ഫലമാണ് സപുഷ്പി സസ്യങ്ങളിലെ [[ബീജാണ്ഡം]], [[പരാഗം]] എന്നിവ. പരിണാമത്തിന്റെ അന്തിമദശയാണ് ഇന്നത്തെ ബീജാണ്ഡം പ്രകടമാക്കുന്നത്.

ഇന്നത്തെ പന്നൽ വർഗത്തിൽപ്പെട്ട ചെടികൾ സാമ്പത്തികമായി വളരെ അപ്രധാനങ്ങളാണെങ്കിലും [[പാലിയോസോയിക് കല്പം|പാലിയോസോയിക് കല്പത്തിലെ]] [[കാർബോണിഫറസ് യുഗം|കാർബോണിഫറസ് യുഗത്തിൽ]] ജീവിച്ചിരുന്നവ വളരെ പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ന് വ്യവസായത്തെ സാരമായി സഹായിക്കുന്ന [[കല്ക്കരികല്ക്കരിയുടെ]] ഉറവിടം പണ്ടത്തെ പന്നൽവർഗങ്ങളിലെ ഭീമാകാരങ്ങളായ ചെടികളാണ്. കാർബോണിഫറസ് യുഗത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഭൂചലനങ്ങളിൽപ്പെട്ട് ധാരാളം വനങ്ങൾ മണ്ണിനടിയിലാകുകയും സാവധാനത്തിൽ അഴുകുകയും ചെയ്തു. വായുവിന്റെ അഭാവത്തിൽ നടന്ന ഈ അഴുകൽ മുഖേന അവയിലെ [[സെല്ലുലോസ്]], [[ലിഗ്നിൻ]], [[പ്രോട്ടീൻ]] മുതലായവ [[പീറ്റ്ബോഗ്]] എന്ന വസ്തുവായി മാറി. കാലാന്തരത്തിൽ മുകളിലെ പാറകളുടെ സമ്മർദം, സാവധാനത്തിലുള്ള അവശിഷ്ട-അപഘടന കൊണ്ടുള്ള ചൂട് തുടങ്ങിയവ അവയെ കല്ക്കരിയായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി. ധാതു എണ്ണകളും കല്ക്കരിപോലെതന്നെ പുരാസസ്യ മഹാകല്പങ്ങളിലെ സംഭാവനകളാണ്.


[[വർഗ്ഗം:സസ്യവർഗ്ഗീകരണം]]
ടെറിഡോഫൈറ്റ
ആൽഗകൾ
ഫംഗസുകൾ
പുറംകണ്ണികൾ