വധശിക്ഷയ്ക്ക് കുറ്റം ചെയ്യാതിരിക്കുക എന്ന താക്കീത് കുറ്റവാളികൾക്ക് നൽകാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് പൊതുസമ്മതമായ ഉത്തരം ലഭിച്ചിട്ടില്ല. ഉദ്ദേശം 300 കൊലപാതകങ്ങളിലൊന്നിൽ മാത്രമേ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാകുന്നുള്ളൂവത്രേ. ഇതായിരിക്കണം ഈ ചോദ്യത്തിനുത്തരം ലഭിക്കാത്തതിന്റെ ഒരു കാരണം. 

നാസി മോകാൻ എന്ന ഒരു സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ 3,054 കൗണ്ടികളിൽ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടു നടത്തിയ പഠനശേഷം കണ്ടെത്തിയത് ഒരു വധശിക്ഷ അഞ്ചു ജീവിതങ്ങൾ രക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ്. മോകാൻ പറയുന്നത്, "ഞാൻ വ്യക്തിപരമായി വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരാണ്... പക്ഷേ എന്റെ പഠനം കാണിക്കുന്നത് വധശിക്ഷയ്ക്ക് താക്കീത് എന്ന നിലയിൽ ഉപയോഗമുണ്ട് എന്നാണ്."

ജൊആന എം. ഷെപ്പാർഡ് എന്ന നിയമ പ്രഫസർ പറയുന്നത് 1977-നും 1996-നും ഇടയിൽ അഞ്ചാൾക്കാരെയെങ്കിലും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കിയിട്ടുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ ഈ ശിക്ഷയ്ക്ക് പങ്കുണ്ട് എന്നാണ്. "പാതി മനസ്സോടെയുള്ള വധശിക്ഷ കാരണം കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ തടയാനാവില്ല" എന്നാണ് ജൊആനയുടെ അഭിപ്രായം.

ഗണിതശാസ്ത്രമുപയോഗിച്ചുള്ള സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ പഠനമാണ് കൊലപാതകങ്ങൾ തടയാൻ വധശിക്ഷാനിയമത്തിന് സാധിക്കുമോ എന്ന് മനസ്സിലാക്കാനുപയോഗിക്കുന്നത്. പല പഠനങ്ങളും വ്യക്തമായ ഫലങ്ങളിലെത്തിച്ചേർന്നിട്ടില്ല. ചില പഠനങ്ങൾ വധശിക്ഷയും കൊലപാതകങ്ങളുടെ നിരക്കും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ട് എന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതായത് വധശിക്ഷയുടെ അളവ് ഒരു പരിധിവരെ കൂടുമ്പോൾ കൊലപാതകങ്ങളും കൂടുന്നുണ്ടത്രേ. വധശിക്ഷകൾ സമൂഹത്തിനെ അടിച്ചമർത്തുകയാണ് എന്ന തോന്നൽ കൊലപാതകങ്ങൾ കൂടാൻ കാരണമാകുമെന്നും, കൊലപാതകങ്ങൾ കൂടുന്നത് നിർത്തലാക്കിയ വധശിക്ഷ വീണ്ടും കൊണ്ടുവരാൻ ഭരണകൂടത്തിനെ നിർബന്ധിതമാക്കുന്നുവെന്നും ഈ പഠനഫലം വിശകലനം ചെയ്ത് വാദിക്കാം. 

കൂടുതലും സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധർ നടത്തിയ സമീപകാല പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് വധശിക്ഷയ്ക്ക് കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ തടയാൻ കഴിയും എന്നാണ്. ഇത്തരം പഠനങ്ങളിൽ ഗുരുതരമായ നടപടിപ്പിശകുകളുണ്ടെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളിൽ നിന്ന് ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ നടത്താൻ സാധിക്കില്ല എന്നാണ് വിമർശകരുടെ അഭിപ്രായം. 

കഴിഞ്ഞ 15 വർഷക്കാലം നടന്ന അഭിപ്രയസർവേകളും വോട്ടെടുപ്പുകളും കാണിക്കുന്നത് പോലീസുദ്യോഗസ്ഥർ വധശിക്ഷയ്ക്ക് കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള കഴിവില്ല എന്നാണ്. മയക്കുമരുന്നു കച്ചവടം തടയുക, വിചാരണയിലെ സാങ്കേതികതടസ്സങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുക, പോലീസുദ്യോഗസ്ഥരുടെ എണ്ണം കൂട്ടുക, ശിക്ഷാകാലയളവ് കൂട്ടുക എന്നീ കാര്യങ്ങളാണത്രേ വധശിക്ഷയേക്കാൾ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ നല്ലതെന്നാണ് നിയമപാലകരുടെ അഭിപ്രായം. സാമ്പത്തികനില മെച്ചപ്പെടുന്നതും കൂടുതൽ ജോലികൾ ലഭ്യമാകുന്നതും കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ കാരണമാകുമത്രേ. (ഡൈറ്റർ 25).

കൊലപാതകികൾ തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമെന്താവുമെന്ന് കൃത്യത്തിനു മുൻപ് ചിന്തിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന വസ്തുത മനഃശാസ്ത്രപഠനത്തിന് വിധേയമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മിക്ക കൊലപാതകങ്ങളും സാഹചര്യങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്താൽ പെട്ടെന്നെടുക്കുന്ന തീരുമാനത്താലുണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ കൊലപാതകികൾ തങ്ങളുടെ ഭാവിയെയും മറ്റും പറ്റി വിശദമായി ആലോചിക്കാറില്ലത്രേ. (ജാക്സൺ 27). കൊലപാതകികൾ കൃത്യത്തിനു മുൻപ് ശിക്ഷയെപ്പറ്റി വിശദമായി ആലോചിക്കുമോ എന്ന കാര്യം സംശയമാണത്രേ. (റോസ്സ് 41). 

ജോൺ മകാഡംസിനെപ്പോലെ മറ്റു ചിലർ കുറ്റകൃത്യം തടയാനുള്ള സാദ്ധ്യത വ്യക്തമല്ലെങ്കിൽ പോലും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാവുന്നതാണ് എന്ന് വാദിക്കുന്നുണ്ട്: "നാം കൊലപാതകികളെ വധിക്കുകയും അതിനാൽ മറ്റു കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ കുറച്ചു കൊലപാതകികൾ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നേയുള്ളൂ. നാം കൊലപാതകികളെ വധിക്കാതിരിക്കുകയും അതുമൂലം തടയപ്പെടുമായിരുന്ന കൊലപാതകങ്ങൾ നടക്കുകയും ചെയ്താൽ നാം ചില നിരപരാധികളുടെ കൊലപാതകം അനുവദിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ആദ്യത്തെ മാർഗ്ഗം തിരഞ്ഞെടുക്കാനാണ് എനിക്കു കൂടുതൽ താല്പര്യം. ഈ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് എനിക്കത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമല്ല. "

പ്രായോഗികവശം സംബന്ധിച്ച വാദങ്ങൾ
മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ
കുറ്റം തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള താക്കീത്
അവലംബം