പ്രവസത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടാതെ ഇസ്രായേലിൽ തങ്ങിയ തങ്ങളുടെ പൂർവികർ കലർപ്പില്ലാത്ത യഹൂദവിശ്വാസം പരിരക്ഷിച്ച് അതിൽ ഉറച്ചുനിന്നപ്പോൾ, പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയവർ കൊണ്ടുവന്ന മാറ്റങ്ങളും കലർപ്പുമുള്ള വിശ്വാസം പിലക്കാലത്തെ മുഖ്യധാരാ യഹൂദമതമായി പരിണമിച്ചെന്നാണ് ശമരിയരുടെ നിലപാട്. എബ്രായബൈബിളിലെ ആദ്യത്തെ അഞ്ചുഗ്രന്ഥങ്ങളടങ്ങിയ നിയമഗ്രന്ഥസംഹിതയായ പഞ്ചഗ്രന്ഥിയുടെ ശമരിയഭാഷ്യം മാത്രമാണ് ഇവർ അംഗീകരിക്കുന്നത്. പഞ്ചഗ്രന്ഥിയെ തുടർന്നു വരുന്ന എബ്രായബൈബിളിലെ ഇതരഗ്രന്ഥങ്ങളെയോ, മിഷ്നാ, താൽമൂദ് തുടങ്ങിയ റാബൈനിക ഗ്രന്ഥങ്ങളേയോ, ജനത്തിന് ദൈവവുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ യെരുശലേമിന് യഹൂദർ കല്പിക്കുന്ന പ്രാധാന്യത്തെയോ ശമരിയർ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. യോർദ്ദാൻ നദിയുടെ പടിഞ്ഞേറെക്കരയിലുള്ള ഗെരിസിം മലയാണ് അവരുടെ വിശുദ്ധസ്ഥലം. മോശെയെ പിന്തുടർന്ന് ജനനേതാവായിത്തീർന്ന യോശുവായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇസ്രായേലിലെ പന്ത്രണ്ടു ഗോത്രങ്ങൾ വാഗ്ദത്തഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, യഹൂദജനതയുടെ വിശുദ്ധസ്ഥലമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടത് അനുഗ്രത്തിന്റെ കൊടുമുടിയെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഗെരിസിം മല ആണെന്ന് ശമരിയർ കരുതുന്നു. പൂർവപിതാവായ അബ്രാഹം പുത്രൻ ഇസഹാക്കിലെ ബലികഴിക്കാനൊരുങ്ങിയത് ഈ മലയിലാണെന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ശമരിയപഞ്ചഗ്രന്ഥിയിലെ പത്തുകല്പനകളിൽ പത്താമത്തെ കല്പന തന്നെ ഗെരിസിം മലയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്.
യഹൂദ-ശമരിയ വിശ്വാസങ്ങൾ വഴിപിരിഞ്ഞത് ഏതു ചരിത്രസന്ധിയിലാണെന്ന് കൃത്യമായി പറയുക വയ്യ. എന്നാൽ ക്രിസ്തുവിന് മുൻപ് നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനമായപ്പോൾ ആ വേർപാട് പൂർത്തിയായിരുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാണ്. ഗെരിസിം മലയിൽ നടന്ന പുരാവിജ്ഞാനഖനനങ്ങൾ, ക്രി.മു. 330-ൽ അവിടെ ശമരിയക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു.

വിശ്വാസം
ശമരിയർ പുതിയനിയമത്തിൽ
നേതൃത്വം
അനുഷ്ടാനങ്ങൾ