ഏകദേശം നൂറോളം അടി താഴ്ചയിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള 29 ഗുഹകൾ അജന്തയിലുണ്ട്. ബി.സി.ഇ. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പണിയാരംഭിച്ച് ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയുള്ള ആയിരം വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്‌ ഈ ഗുഹകൾ തീർത്തതെന്നു കരുതുന്നു. ഇവ നിലത്തു നിന്ന് പണിതിയർത്തിയ നിർമ്മിതികൾ അല്ല. വലിയ പർവതങ്ങൾ, അവയുടെ പാറകൾ വശങ്ങളിൽ നിന്ന് തുരന്നാണ് നിർമ്മാണം. വലിയ കൽതൂണുകൾകൊണ്ട് ക്ഷേത്ര ഗോപുരങ്ങൾ താങ്ങിനിർത്തിയിരിക്കുന്നു. ചില ഗുഹകളുടെ മുകൾഭാഗം പരന്നതും ചിലതിന്റേത് കമാനാകൃതിയിലുമാണ്. രണ്ടുതരം നിർമ്മിതികൾ ഈ ഗുഹാ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. ഒന്ന് പ്രാർത്ഥനക്കായി നിർമ്മിച്ചവയും, മറ്റൊന്ന് ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾക്ക് താമസത്തിനുള്ളവയും. പ്രാർത്ഥനക്കായി നിർമ്മിച്ചവയിൽ ഓരോന്നിലും ബുദ്ധപ്രതിമയുണ്ട്. വിഹാരങ്ങൾക്ക് ഒരു തളവും അതിനു ചുറ്റും ചെറിയ മുറികളും ഉള്ളതാണ്. ഓരോ വിഹാരത്തോടും അനുബന്ധിച്ച് ബുദ്ധപ്രതിമയോട് കൂടിയ ഒരു പ്രാർത്ഥനാലയം ഉണ്ട്. ഗുഹകൾക്ക് ഇരു വശങ്ങളിലായി നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന കൽതൂണുകൾ ശാലകൾക്ക് നടുവിലൂടെ ഒരു ഇടനാഴിതീർത്തിരിക്കുന്നു. ഗുഹക്കകത്തേക്ക് കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്നതുമുള്ള സംവിധാനങ്ങളും തീർത്തിരിക്കുന്നു.

ശില്പകല
ഗുഹകളെപ്പറ്റി
ഗുഹ 1
നിർമ്മിതി