ഇസ്‍ഫാനാ പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തിൻറെ ആദ്യകാല ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ ഒൻപതു മുതൽ പതിനാറു വരെയുള്ള നൂറ്റണ്ടുകളിലേയ്ക്കു മടങ്ങണം. 1957 ൽ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനായ വൈ. എ. സാഡ്‍നെപ്രോവ്‍സ്കി 14 മുതൽ 16 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ വസ്തുക്കൾ പട്ടണം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശത്തു നിന്നു കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. നുമോൺ നെഗ്‍മാറ്റോവിൻറെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇസ്‍ഫാന മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ പട്ടണമായിരുന്ന അസ്ബാനിക്കാറ്റ ആയിരുന്നുവെന്നാണ്. ഈ പട്ടണം ആദ്യം ഒസ്രുഷാനായുടെ ഭാഗമായിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് സമാനിഡ്‍സ് ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. 1221 ൽ ഇസ്‍ഫാനാ പട്ടണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ മംഗോളിയൻ സാമ്രാജ്യം ആക്രമിക്കുകയും അവരുടെ സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കുകയും ചെയ്തു. മംഗോളിയരുടെ ആക്രമണമുണ്ടായ ഇസ്‍ഫാനയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗം ഇപ്പോഴും അറയപ്പെടുന്നത് "മോഗുൾ ബോസ്‍ഗാൻ" എന്നാണ്. ഇതിൻറെ അർത്ഥം "മംഗോളിയരാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടത്" എന്നാണ്.

നവീന ഇസ്‍ഫാനാ പട്ടണത്തിൻറെ ഏകദേശം മദ്ധ്യഭാഗത്തായിട്ടാണ് പുരാതന ഇസ്‍ഫാനാ പട്ടണം നില നിന്നിരുന്നതെന്നാണ് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വലിയ കോട്ടകൊത്തളങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ അവിടെ നില നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഈ കോട്ടയുടെ ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്ന ഭാഗങ്ങൾ 1970 കളില് ഇടിച്ചു നിരത്തപ്പെട്ടു. 

ആദ്യകാലചരിത്രം
ചരിത്രം
18-19th നൂറ്റാണ്ടുകൾ
ഭൂമിശാസ്ത്രം