তেতিয়া মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত অসহযোগ আন্দোলন আৰু মৌলানা মোহাম্মদ আলী আৰু ছৌকত আলীৰ নেতৃত্বত খিলাফত আন্দোলন। অসহযোগ আন্দোলনৰ উদ্দেশ্য আছিল শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে ভাৰতবৰ্ষৰ পৰা  ইংৰাজৰ বিতাৰণ। আৰু খিলাফত আন্দোলনৰ উদ্দেশ্য আছিল <MASK> মধ্যযুগীয় সামন্ত শাসন ব্যৱস্থা বজায় ৰখা, কাৰণ এই সমন্বিত চুলতানী শাসন ব্যৱস্থাৰ প্ৰধান তথা তুৰস্কৰ চুলতানক প্ৰায় সকলো মুছলমানে মুছলিম বিশ্বৰ খলীফা জ্ঞান কৰিছিল। নজৰুল এই দুই আন্দোলনৰ আদৰ্শত বিশ্বাসী নাছিল। তেওঁ সশস্ত্ৰ বিপ্লৱৰ মাধ্যমত স্বাধীনতা তথা স্বৰাজ অৰ্জনত বিশ্বাস কৰিছিল যিটো মহাত্মা গান্ধীৰ দৰ্শনৰ বিপৰীত আছিল। আকৌ মোস্তফা কামাল পাশাৰ নেতৃত্বত তুৰস্কৰ চালতানাত উচ্ছেদৰ মাধ্যমত নতুন তুৰস্ক গঢ়ি তোলাৰ আন্দোলনৰ প্ৰতি নজৰুলৰ সমৰ্থন আছিল।
কাজী নজৰুল ইছলাম
তুৰস্কৰ ইৰাক ঢাকাত পশ্চিমবঙ্গ