ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀଠାରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଧର୍ମର ବିକାଶ ଘଟି ବିଭିନ୍ନ ମତବାଦର ପାଇଲା । ଶୈବ,ଶାକ୍ତ,ବୈଷ୍ଣବ ମତବାଦର କ୍ରମଶ ବିକାଶ ସହିତ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକଗୁଡିଏ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହେଲା । ଶିବ,ଦୁର୍ଗା,ବିଷ୍ଣୁ, ଗଣେଶ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ,ବରାହ, ନୃସିଂହ ଓ ବାମନ ପ୍ରଭୃତି ଦେବାଦେବୀମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଗୁଡିକର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ତଥା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା ପାଇଲେ । <MASK>କୂଳରେ ଓ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ମାଧବ ଉପାସନା ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ପୁରୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନିଳମାଧବ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ । ନୀଳ କନ୍ଦରରେ ଶବର ରାଜା ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ପୂଜିତ ନୀଳମାଧବ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ରୂପେ ପରିଚିତ ହୋଇ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ରୂପେ ଘୋଷିତ ହେଲେ । କାଳକ୍ରମେ ଶିବ-ଦୁର୍ଗା-ବିଷ୍ଣୁ (ପୁରୁଷୋତ୍ତମ)ଙ୍କ ସମନ୍ୱୟ ଘଟି ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ନୀଳାଚଳରେ ଏହି ତିନି ଦେବତା ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ରୂପରେ ଦାରୁ ବିଗ୍ରହରେ ପୂଜା ପାଇଲେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ
ପୁରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ଭଦ୍ରକ ମହାନଦୀ