കാലാന്തരത്തിൽ പ്രാകൃതവ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വരുവാൻ തുടങ്ങി. രക്തബന്ധമുള്ളവർ ഗോത്രങ്ങളായി തിരിഞ്ഞു. കന്നുകാലിവളർത്തലും കൃഷിയും പുരോഗമിച്ചതോട് കൂടി അവയുടെ നിയന്ത്രണം പരമ്പരാഗതമായി കൈവശം വെച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സ്ത്രീകളുടെ കയ്യിൽ നിന്നും പുരുഷന്മാർ കയ്യടക്കി. മാതൃമേധാവിത്വ സമൂഹത്തിൽ നിന്നും പിതൃമേധാവിത്വ സമൂഹത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന് അതിടയാക്കി. പിൽക്കാലത്ത് ചില സമൂഹങ്ങൾ പ്രത്യേകതരം ജോലികളിൽ പ്രാവീണ്യം തേടുകയുണ്ടായി - ചിലർ കാലി വളർത്തലിൽ, മറ്റ് ചിലർ കൃഷിയിൽ. അങ്ങനെ അത് തൊഴിൽ വിഭജനത്തിന് വഴി വെച്ചു. ഗോത്രങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത തൊഴിലുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയതോടെ ഉല്പന്നങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം അനിവാര്യമായി. കൈത്തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ ആവിർഭാവം സാമൂഹ്യ വിഭജനത്തിനെ അല്പം കൂടെ വിപുലമാക്കുകയുണ്ടായി. ഉല്പാദനം ഉയർത്തുവാനും മിച്ചം തട്ടിയെടുക്കുവാനും അധ്വാനോപകരണങ്ങളും അതുപയോഗിക്കുന്ന മനുഷ്യരെയും ഒരു കൂട്ടർ കൈവശം വയ്ക്കുവാൻ തുടങ്ങി. കായികബലമുള്ളവരും ഗോത്രതലവന്മാരുമാണ് മനുഷ്യരെ അടിമകളാക്കി വെച്ചത്. കച്ചവടങ്ങൾ വളർന്നതോടെ ഗോത്ര സ്വത്തുക്കൾ ഗോത്ര തലവന്മാർ സ്വന്തം സ്വത്തായി വയ്ക്കുവാൻ തുടങ്ങി. കന്നുകാലികളെയാണ് ആദ്യം സ്വകാര്യ സ്വത്താക്കിയത്. അങ്ങനെ സ്വകാര്യ സ്വത്തവകാശം ഉടലെടുത്തു, തുടർന്ന് അസമത്വവും. ഉല്പാദനശക്തികളുടെ വളർച്ച കൃഷിയുടെ ഉല്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിച്ചു. സമൂഹത്തിന്റെ ഉല്പാദിപ്പിക്കുവാനുള്ള കഴിവ് വികസിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഉല്പന്നങ്ങൾ മിച്ചം വെക്കുവാനും കൈമാറ്റം ചെയ്യുവാനുമുള്ള സാധ്യതകൾ വളർന്നു. സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമായതിൽ കൂടുതൽ അങ്ങനെ ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുകയും മിച്ചോല്പാദനം സാധ്യമാവുകയും ചെയ്തു. ഇത് കൂടുതൽ കൂടുതൽ ഉല്പാദിപ്പിക്കുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും കാലക്രമേണ സാമ്പത്തികമായ ഉച്ചനീചത്വങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാവുകയും പ്രാകൃത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വ്യവസ്ഥയിൽ ആന്തരികമായി നിലനിന്നിരുന്ന സ്ഥിതിസമത്വത്തെ ശിഥിലമാക്കുന്നതിലേക്ക് വഴി വെക്കുകയും ചെയ്തു. മിച്ചോല്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെയാണ് ഗോത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ നടക്കുന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ തോറ്റവരെ അടിമകളായി പിടിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയത്. ഇത് കൂടാതെ സ്ഥിതിസമത്വ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ തകർച്ചയോട് കൂടി സംഭവിച്ച ദാരിദ്ര്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഇരകളെയും അടിമകളാക്കുവാൻ തുടങ്ങി. മനുഷ്യരെ സ്വകാര്യസ്വത്തായി മാറ്റിയതോടെ അടിമ-ഉടമ സമ്പ്രദായം അഥവാ അടിമത്തം ആരംഭിച്ചു .

മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വർഗവിഭജിത സമൂഹമാണ് അടിമത്തം. അടിമകളെക്കൊണ്ട് രാപ്പകൽ കഠിനമായി ജോലി ചെയ്യിപ്പിച്ചു. ഉടമകൾ അനിയന്ത്രിതമായ അവകാശങ്ങളാണ് അനുഭവിച്ചത്. അടിമകളെ ഒരു ചരക്കെന്നത് പോലെ കമ്പോളത്തിൽ വിൽക്കുകയും വാങ്ങുകയും ചെയ്യുവാൻ ഉടമകൾക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നു. അവരെ മർദ്ദിക്കുവാനും കൊല്ലുവാനും ഉടമകൾക്ക് അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു. അടിമകളായി പണിയെടുക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് അവർ ചെലുത്തുന്ന അധ്വാനത്തിന് കൂലിയൊന്നും നൽകിയിരുന്നില്ല. ജീവൻ കഷ്ടിച്ചു നിലനിർത്തുവാൻ മാത്രം എന്തെങ്കിലും നൽകിപ്പോന്നു. ബാക്കി മിച്ചം മുഴുവനും ഉടമകൾ തട്ടിയെടുത്തു .

അടിമത്തം
മുതലാളിത്തം (സ്വതന്ത്ര കമ്പോള വ്യവസ്ഥ)
സോഷ്യലിസം
കമ്യൂണിസം