ഇന്ത്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ അണുശക്തിനിലയമാണ് റാണാപ്രതാപ്‌സാഗർ. രാജസ്ഥാനിലെ കോട്ട എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റാണാപ്രതാപ് എന്ന തടാകത്തിൽ നിന്നും ഈ നിലയങ്ങൾക്കാവശ്യമായ ജലം എടുക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് റാണാ പ്രതാപ് സാഗർ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. കാനഡയുടെ സഹായത്തോടെയാണ് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നത്. കാനഡയിലെ ഡഗ്ളസ്സിന്റെ മാതൃകയിലാണ് ഈ റിയാക്ടർ രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കാനഡയുടെ സഹായത്തോടെ നിർമിച്ച, ഘനജലം (Devtero water) മന്ദീകാരിയും, യുറേനിയം (Uranium) ഇന്ധനമായും ഉപയോഗിക്കുന്ന നിലയമായതുകൊണ്ട് ഇതിനെ കാൻഡും (Candu) എന്നു പറയുന്നു. ആദ്യത്തെ റിയാക്ടർ 1972 നവമ്പറിലും രണ്ടാമത്തേത് 1980 നവമ്പറിലും നിലവിൽ വന്നു. മൊത്തം ഉത്പാദനശേഷി 380mw ആണ്. പ്രകൃതിദത്ത യുറേനിയമാണ് ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മർദിത ഘനജല(pressurised heavy water reactor) റിയാക്ടറുകളാണിവ (PHWR). ഈ അടുത്തകാലത്ത് രണ്ടു റിയാക്ടറുകൾ കൂടി ഇവിടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ റിയാക്ടറുകളുടെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തന സംരംഭങ്ങളിൽ പല പ്രയാസങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതെല്ലാം തരണം ചെയ്ത നമ്മുടെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർക്ക് അണുഗവേഷണ മേഖലയിൽ വളരെയേറെ പ്രാവീണ്യം നേടാൻ ഇതുവഴി കഴിഞ്ഞു.

കൂടംകുളം
റാണാപ്രതാപ്‌സാഗർ (രാജസ്ഥാൻ അറ്റോമിക് പവർ സ്റ്റേഷൻ)
കൈഗ
ടാറ്റാ മൌലിക ഗവേഷണാലയം