പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവജാലങ്ങളെല്ലാം അവയുടെ ഘടനയിലോ പെരുമാറ്റത്തിലോ തുടർച്ചയായ വ്യതിയാനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. വ്യതിയാനങ്ങൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു എന്ന് ഡാർവിന് വിശദീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. തുടർച്ചയായുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ അനുഗുണമോ ഗുണകരമല്ലാത്തതോ ആകാം. പ്രകൃതിയുടെ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഗുണപരമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ ഉള്ളവ നിലനിൽക്കുകയും അല്ലാത്തവ നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആകസ്മികമായുണ്ടാകുന്ന ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങളായ ഉൽപരിവർത്തനം, ജീവിഗണങ്ങളുടെ വിതരണത്തിലുണ്ടാകുന്ന ഒറ്റപ്പെടൽ ഇവയൊക്കെ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താമെന്ന് പിന്നീട് ഡാർവിന്റെ ഈ ആശയത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.
നിയോഡാർവിനിസം
അനുയോജ്യരുടെ അതിജീവിക്കൽ അഥവാ പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം
വ്യതിയാനങ്ങളുടെ ശാശ്വതത്വം
നിലനിൽപ്പിനുവേണ്ടിയുള്ള സമരം