പ്രഭുസഭയിൽ ജോൺ ഒരു ക്രോസ്ബെഞ്ചർ അഥവാ സ്വതന്ത്രനായിരുന്നു. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളിലല്ലാതെ അദ്ദേഹം വിരളമായേ സംസാരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ഇന്ത്യപ്പറ്റിയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽത്തന്നെയായിരുന്നു ജീവിതാവസാനംവരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ താൽപര്യം. 1874-ൽ ബെഞ്ചമിൻ ഡിസ്രയേലി ബ്രിട്ടന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയാകുകയും സാലിസ്ബറി പ്രഭു ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടിയുള്ള സെക്രട്ടറിയാകുകയും 1876-ൽ ലിട്ടൻ പ്രഭു ഇന്ത്യയുടെ വൈസ്രോയിയായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഇന്ത്യയിൽ റഷ്യക്കെതിരെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലൂടെയുള്ള സൈനികമുന്നേറ്റത്തിന് വീണ്ടും അരങ്ങൊരുങ്ങി. ക്വെത്ത പിടിച്ചടക്കുക, ബോലൻ ചുരത്തിന്റെ ചുവട് വരെ റെയിൽവേബന്ധം സ്ഥാപിക്കുക, ഹെറാത്തിലും കന്ദഹാറിലും കാബൂളിലും ഇംഗ്ലീഷ് പ്രതിനിധികളെ നിയോഗിക്കുക തുടങ്ങിയ നടപടികളിലൂടെ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണം വർദ്ധിപ്പിച്ച് അവിടെ റഷ്യക്കെതിരെ പ്രതിരോധം തീർക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ കാഴ്ചപ്പാട്. ജോണിന്റെ നയമായ കരുതിക്കൂട്ടിയുള്ള നിഷ്ക്രിയത്വം (masterly inactivity) തുടരണമെന്ന് വാദിച്ച് ജോണും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗാമികളും ഒരു വർഷത്തോളം ശബ്ദമുയർത്തി. എങ്കിലും സർക്കാർ മുന്നേറ്റനയത്തിന് പച്ചക്കൊടി കാട്ടുകയും തുടർന്ന് അതൊരു യുദ്ധത്തിന് വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു. ജോൺ അവസാനമായി ഇടപെട്ട രാഷ്ട്രീയപ്രശ്നമായിരുന്നു ഇത്.

അഫ്ഗാൻ അതിർത്തിയിൽ യുദ്ധമാരംഭിക്കാനുള്ള സ്ഥിതി സംജാതമായപ്പോൾത്തന്നെ ജോണും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളും, യുദ്ധം ഒരു വിഡ്ഢിത്തമായിരിക്കും എന്ന് ഡിസ്രയേലിയെയും മന്ത്രിമാരെയും ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തി. പുതിയ ഗവർണർ ജനറലായി നിയമിതനായ ലിട്ടൺ പ്രഭുവുമായി അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിക്കുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ ജോൺ അതിർത്തികാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒരു ചർച്ച നടത്താൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ജോണിന്റെ വീക്ഷണങ്ങൾ തനിക്ക് പരിചിതമാണ് എന്നഭിപ്രായപ്പെട്ട് ലിട്ടൻ പിൻമാറുകയായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് നയതന്ത്രസംഘത്തിന് അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് മുന്നേറാൻ അനുമതി നിഷേധിക്കപ്പെട്ട വിവരം ലണ്ടനിൽ കിട്ടിയപ്പോൾ, അഫ്ഗാനിസ്താനിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കാൻ സർക്കാരിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള എഴുത്തുകളുടെ ഒരു പരമ്പരതന്നെ ജോൺ‌ ദ ടൈംസിനെഴുതി. തുടർന്ന് യുദ്ധവിരുദ്ധക്കമ്മിറ്റിയുടെ (Committee of dissidents) ചെയർമാനുമായി. യുദ്ധമാരംഭിക്കാറായെങ്കിലും ഡിസ്രയേലി നിലപാടുകളിൽ അയവുവരുത്തിയിരുന്നില്ല. നവംബറിൽ ജോൺ നയിച്ച ഒരു പ്രതിനിധിസംഘത്തെ കാണുന്നതിനുപോലും അദ്ദേഹം വിസമ്മതിച്ചു.

ആംഗ്ലോ-അഫ്ഗാൻ യുദ്ധാരംഭത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിജയങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഗന്ധാമാക് സന്ധിയെത്തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നയതന്ത്ര-സൈനികകേന്ദ്രങ്ങൾ ആരംഭിക്കാനൊരുങ്ങുന്നുവെന്നുമുള്ള വാർത്തകൾ അറിഞ്ഞപ്പോൾ "അവരെല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെടും" എന്നായിരുന്നു ജോണിന്റെ പ്രതികരണം. ഇത് ശരിയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. 1879 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ തിരിച്ചടികളുടെ കാലമായിരുന്നു. റഷ്യയാകട്ടെ അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് മുന്നേറാൻ ശ്രമിച്ചതുമില്ല. 1880-1881 കാലയളവിൽ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഖാനെ കാബൂളിലെ ഭരണമേൽപ്പിച്ച് ബ്രിട്ടീഷുകാർ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽനിന്ന് പൂർണ്ണമായും പിൻവാങ്ങി.

ജീവചരിത്രം
പ്രഭുസഭയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
താൽപര്യങ്ങൾ
ദില്ലിയിൽ