1998 മുതൽ 2014 വരെയുള്ള പഠനകാലത്ത് പരിശോധകർ റജിസ്റ്റ്രാർ ജനറൽ ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി യോജിച്ച് ഏതാണ്ട്10 ലക്ഷം മരണങ്ങളുടെ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താനായി ഏകദേശം 2.4 പ്രാതിനിധ്യ സ്വഭാവമുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ 14 ദശലക്ഷം ആളുകളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. മില്ല്യൺ ഡെത്ത് സ്റ്റഡി (MDS) അകാലമരണസാദ്ധ്യത കണ്ടെത്താനുള്ള ലോകത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പഠനമാണ്.

പരിശീലനം സിദ്ധിച്ച സർവെയർമാർ വഴി അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിന് സാമ്പ്ലിങ് ഫ്രെയിംവർക്ക് ആയി MDS ഉപയോഗിച്ചത് റെജിസ്ട്രാർ ജനറൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ 1971 മുതൽ നടത്തി വരുന്ന സാമ്പിൾ റെജിസ്ട്രേഷൻ സിസ്റ്റത്തിനെ (Sample Registration System (SRS) ആണ്.  1998ൽ പഠനത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടെ MDS ന്റെ സഹകാരികൾ സാമ്പിൾ റെജ്ജിസ്ട്രേഷൻ സിസ്റ്റത്തിന്റെ ആകെ വലിപ്പത്തെ വിജയകരമായി വികസിപ്പിച്ചു. 

സർവേയർമാർ സാമ്പിളിൽ ഉൾപ്പെട്ട വീടുകളിൽ 6 മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ സന്ദർശിച്ച് മരണങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു. ഒരു മരണം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ വാചിക പോസ്റ്റ്മോർട്ടം രീതി ഉപയോഗിച്ച് അടുത്ത കുടുംബാംഗവുമായി അഭിമുഖം നടത്തി മരണമടഞ്ഞയാളുടെ മരണത്തിനു തൊട്ടുമുൻപുള്ള ആരോഗ്യസ്ഥിതി മനസ്സിലാക്കുകയും മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങളുടെ വിവരണം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. എഴുതിത്തയ്യാറാക്കിയ ഈ വിവരം ഉപയോഗിച്ച് പരിശീലനം ലഭിച്ച ചികിത്സകർ അന്താരാഷ്ട്ര രോഗ വർഗീകരണ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് സാദ്ധ്യമായ മരണകാരണം കണ്ടെത്തുന്നു. കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഓരോ മരണത്തിന്റെയും വിവരങ്ങൾ രണ്ട് ചികിത്സകർക്ക് കൊടുക്കുകയും കണ്ടെത്തിയ മരണകാരണത്തെ സംബന്ധിച്ച് തർക്കമുണ്ടായാൽ ഒരു മുതിർന്ന ചികിത്സകൻ അന്തിമ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

നല്ലരീതിയിലുള്ള ആസൂത്രണവും കുറഞ്ഞ നടത്തിപ്പ് ചെലവും MDS വിജയകരമാകാൻ സഹായിച്ചു. സർവേ ചെയ്യപ്പെട്ട വീടൊന്നിന് ഒരു യു എസ് ഡോളർ എന്ന നിലയിലായിരുന്നു ചെലവ്. നിലവിലുള്ള എസ് ആർ എസ് ഫ്രെയിംവർക്ക് ഉപയോഗിച്ചതും ഇന്തയിലെ സെൻസസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചതും പ്രവർത്തനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിച്ചു. ആകെയുള്ള പ്രവർത്തനച്ചെലവ് ഒരു വർഷം 20 ലക്ഷം യു എസ് ഡോളർ ആയിരുന്നു.

പഠനത്തിന് 2 പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ (1998-2003) സാമ്പിളിൽ ഉൾപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്ന് 3 ലക്ഷം മരണങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ (2004-2014) പഠനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമായ 10 ലക്ഷം മരണങ്ങൾ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കെത്താൻ ആവശ്യമായ 7 ലക്ഷം മരണങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.

വിവരങ്ങളുടെ വിപുലതയും മരണകാരണങ്ങളുടെ വൈവിദ്ധ്യവും കാരണം പദ്ധതിക്ക് അകത്തും പുറത്തുമുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉണ്ടാക്കി ഫലങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്യുകയും വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ആവശ്യമായി വന്നു. ആഗോള മരണസാദ്ധ്യതകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന വിവിധ MDS വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:


വിമർശനങ്ങൾ
MDS ന്റെ പ്രധാന ഫലങ്ങൾ
രീതിശാസ്ത്രം
പശ്ചാത്തലം