ബംഗാളിലെ ഒരു പുരോഹിത കുടുംബത്തിലാണ് നരേന്ദ്രനാഥ് ജനിച്ചത്. നരേന്ദ്രന്റെ മുത്തച്ഛൻ ക്ഷേപുത്വേശരി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പുരോഹിതനായിരുന്നു. ദീനബന്ധു ഭട്ടാചാര്യ ആയിരുന്നു മൂത്ത പുത്രൻ, പിതാവിന്റെ കാലം കഴിഞ്ഞാൽ പുരോഹിത ജോലി ചെയ്യേണ്ടത് ദീനബന്ധു ആയിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു ഉദ്യോഗം അന്വേഷിച്ച് കൽക്കട്ടക്കടുത്ത് അർബേലിയ എന്ന സ്ഥലത്തേക്കു താമസം മാറുകയും, ഏറെ വൈകാതെ ഒരു സംസ്കൃത അദ്ധ്യാപകന്റെ ജോലിയിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ദീനബന്ധുവിന്റെ രണ്ടാംഭാര്യയിൽ നാലാമത്തെ മകനായിട്ടാണ് നരേന്ദ്രൻ ജനിച്ചത്.

പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബംഗാളിലെ പല സാമൂഹ്യ-സാമുദായിക നേതാക്കളും ജനിച്ചത് ചാംഗ്രിപോട്ട എന്ന ഈ സ്ഥലത്തും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമൊക്കെയായിരുന്നു. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടം അർബേലിയയിലെ സ്കൂളിലായിരുന്നു. 1898 ൽ നരേന്ദ്രന്റെ കുടുംബം കൊടാലിയയിലേക്ക് താമസം മാറുകയും, നരേന്ദ്രൻ അവിടതന്നെയുള്ള ആംഗ്ലോ-സംസ്കൃത വിദ്യാലയത്തിൽ പഠനം പുനരാരംഭിക്കുകുയും ചെയ്തു. 1905 വരെ നരേന്ദ്രൻ ഇവിടെയായിരുന്നു. 

ബാല്യത്തിൽ തന്നെ നരേന്ദ്രൻ മറ്റുള്ള കുട്ടികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തനായിരുന്നെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാല്യകാല സുഹൃത്തും, ബന്ധുവും കൂടിയായ ഹരികുമാർ ചക്രവർത്തി ഓർമ്മിക്കുന്നു. ചെറുപ്പകാലത്ത് നരേന്ദ്രൻ, ദൂരങ്ങളിലേക്ക് ഒറ്റക്ക് നടക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്തിനേയോ അന്വേഷിക്കുന്നപോലെ ദീർഘനേരം ശ്മശാനങ്ങളിൽ ചിലവഴിക്കുമായിരുന്നു. ബംഗാളിൽ സർവ്വസാധാരണമായ സന്യാസാശ്രമങ്ങളിലും, മഠങ്ങളിലും അറിവു തേടി സന്ദർശനം നടത്തുമായിരുന്നു. സംസ്കൃതവും, ഭാരതത്തിന്റെ പുരാതന ചരിത്രവും എല്ലാം നരേന്ദ്രന്റെ ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് വച്ച് നരേന്ദ്രന്റെ പിതാവ് ദീനബന്ധു അന്തരിച്ചു. അരബിന്ദോ ഘോഷ് ആരംഭിച്ച നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നരേന്ദ്രൻ ഉപരിപഠനത്തിനായി ചേർന്നു, അതിനുശേഷം ബംഗാൾ ടെക്നിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗും, രസതന്ത്രവും മുഖ്യവിഷയങ്ങളായെടുത്ത് പഠനം തുടർന്നു.

ആദ്യകാല രാഷ്ട്രീയം
ജനനം ബാല്യം
ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി
ഉപന്യാസം മലയാളത്തിൽ