സ്വനനത്തിൽ ഉല്പാദിക്കപ്പെട്ട ശ്വാസിയോ നാദിയോ ആ‍യ ശബ്ദം ശ്വാസദ്വാരം മുതൽ ചുണ്ടുവരെയുള്ള വിവിധ സന്ധാനസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിവിധ രീതിയിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട് പുറത്തെത്തുമ്പോഴാണ് വെവ്വേറെ സ്വനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. ശ്വാസദ്വാരം, ഗളം, അണ്ണാക്ക്, മൃദുതാലു, താലു, വായുടെ മേൽത്തട്ട്, മോണ, മേൽപ്പല്ല്, മേൽച്ചുണ്ട് തുടങ്ങിയ സന്ധാനസ്ഥാനങ്ങളിൽ വായു ഭാഗികമായോ പൂർണ്ണമായോ തടയപ്പെട്ടുണ്ടാകുന്ന സ്വനങ്ങളാണ് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ. ഈ സ്ഥാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്വാസദ്വാരീയം, ഗളീയം, പ്രജിഹ്വീയം, മൃദുതാലവ്യം, താലവ്യം, മൂർദ്ധന്യം, വർത്സ്യം, ദന്ത്യം, ഓഷ്ഠ്യം എന്നിങ്ങനെ സ്ഥാനങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു. സന്ധാനവേളയിലെ നാവിന്റെ സ്ഥിതിയും പ്രധാനമാണ്. നാവിന്റെ അഗ്രം, ഉപാഗ്രം, മദ്ധ്യം, പാർശ്വം, മൂലം എല്ലാം സന്ധാനത്തിൽ വിഷയമാണ്. മൂർദ്ധന്യം ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ നാവിൻതുമ്പ് മേലോട്ടും പിന്നോട്ടും തെല്ല് വളഞ്ഞിരിക്കും. അതിനാൽ ഇവയെ പ്രതിവേഷ്ടിതസ്വനങ്ങളെന്നും വിളിക്കുന്നു. താലവ്യങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ നാവ് താലുവിനു സമാന്തരമായി സ്പർശിച്ചുനിൽക്കുകയും വായു ഘർഷസ്വനങ്ങളെപ്പോലെ ഉരസിനീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നത് ഒരു സവിശേഷതയാണ്. ഇവ സ്പർശഘർഷി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഓരോ സ്വനത്തിന്റെയും ഉച്ചാരണത്തിൽ സ്വനനാളത്തിന്റെ വിസ്തൃതി വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഏറിയും കുറഞ്ഞുമിരിക്കും. ചലകരണം(Active articulator)(മൃദുതാലു, നാ‍വ്, കീഴ്പ്പല്ല്, കീഴ്ച്ചുണ്ട് മുതലായവ) സന്ധാനകരണത്തോട്(Passive Articulator) എത്രമാത്രം, എപ്രകാരം അടുത്തിരിക്കുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കാനാണ് 'നികോചം'(Stricture) എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വായുവിന്റെ പൂർണ്ണരോധത്തിലൂടെയാണ് സ്പർശങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നത്. രോധനികോചം കാരണം സന്ധാനസ്ഥലത്തുനിന്ന് വായു മൂക്കിലൂടെ പുറത്തേക്ക് പോകുമ്പോഴാണ് അനുനാസികങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. രോധനികോചത്തിനുശേഷം സ്വരത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ വായിലൂടെ ബഹിർഗമിക്കുന്ന സ്പർശങ്ങളെ സ്ഫോടകങ്ങൾ എന്നുവിളിക്കുന്നു. ഒരു സ്വനം ഉച്ചരിക്കുന്നതിനുള്ളിൽ വായുപ്രവാഹത്തിന് ഇടവിട്ടുമാത്രം രോധമുണ്ടാകുകയാണെങ്കിൽ അത് അന്തരിതരോധമാണ്(Intemittent closure). രേഫോച്ചാരണത്തിൽ നികോചം അന്തരിതരോധമാണ്. രോധത്തെക്കാൾ കുറഞ്ഞ തോതിലുള്ള നികോചങ്ങളെ അഭ്യാഗമങ്ങൾ(Approximation) എന്നുവിളിക്കുന്നു. ശ്രാവ്യമായ ഘർഷണത്തോടുകൂടിയ അഭ്യാഗമനത്തിന് ഗാഢമെന്നു പേർ. ഘർഷവ്യഞ്ജനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ രൂപംകൊള്ളുന്നവയാണ്. വിവൃതാഭ്യാഗമനത്തിൽ നികോചം തുലോം കുറവായിരിക്കും. സ്വരങ്ങൾ, പ്രവാ‍ഹികൾ തുടങ്ങിയവ ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു.
ശ്വസനം
ഉച്ചാരണപ്രക്രിയ
സ്വനനം
സന്ധാനം