പുണ്യഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ ആന്തരാർഥങ്ങൾ അവഗണിക്കുകയും അക്ഷരാർഥത്തെ മുറുകെ പിടിച്ച് പണ്ടത്തെ മിത്തുകളെയും മുൻവിധികളെയും ആധാരമാക്കി വിജ്ഞാനവിതരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും എല്ലാം അതനുസരിച്ചാകണം എന്നു വാദിക്കുകയും ചെയ്ത അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ചില പ്രോട്ടസ്റ്റന്റ് മതാധികാരികൾ 20-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യം ആരംഭിച്ച ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റ് പ്രവണത ഇപ്പോൾ മിക്കമതങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അൽ-ഖയ്ദ തുടങ്ങിയ മുസ്ളിങ്ങൾ ഭീകര പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രാടിത്തറ ഈ പ്രവണതയാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭൂരിപക്ഷ മതവിഭാഗമായ ഹിന്ദുക്കളിലെ ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റുകൾ മുസ്ലീം തുടങ്ങിയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കെതിരെ ഫണ്ടമെന്റലിസത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് കലഹവും കലാപവും നടത്തുന്നത്. അഫ്ഘാനിസ്താനിലെ താലിബാൻ, ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവണതയുടെ മാതൃകയാണ്. പലസ്തീനിൽ അറബികൾക്ക് എതിരെ യഹൂദ ഫണ്ടമെന്റലിസം (സിയോണിസം Zionism) അതിക്രമം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അതിനുള്ള പ്രതികരണം എന്ന നിലയിൽ മുസ്ളിം ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റുകൾ ഹമാസ്, ഇസ്ളാമിക് ജിഹാദ് തുടങ്ങിയവയെ അക്രമോപാധികളായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു.

ജിംഗോയിസം (jingoism)
ഷോവിനിസം (Chauvinism)
റിലിജിയസ് ഫണ്ടമെന്റലിസം (Relegious)
സെനോഫോബിയ (Xenophobia)