കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര ആറാട്ടായി പത്തുദിവസമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. ആറാട്ടിന് പത്തുദിവസം മുമ്പ് (സാധാരണയായി ചതയം നാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നു. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വിശേഷാൽ ശീവേലിയും രണ്ടാം ദിവസം മുതൽ ഉത്സവബലിയും നടന്നുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ സ്റ്റേജിൽ ദിവസവും ചില കലാപരിപാടികളുണ്ടാകും. കഥകളി, ഭരതനാട്യം, മോഹിനിയാട്ടം, കുച്ചിപ്പുഡി, ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം, നാടകം, കഥാപ്രസംഗം തുടങ്ങിയവയാണ് അവയിൽ പ്രധാനം. കൊടിയേറ്റദിവസമൊഴികെയുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം വേലകളിയും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാകും.

എട്ടാം ദിവസമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങായ ആസ്ഥാനമണ്ഡപദർശനം. അന്ന് അർദ്ധരാത്രി ഭഗവാന്റെ തിടമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആസ്ഥാനമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പീഠത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തും. തുടർന്ന് ഇതിന് നേരെ മുന്നിൽ ഒരു വലിയ പാത്രം കൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കും. ആസ്ഥാനമണ്ഡപത്തിൽ ദർശനത്തിനുവരുന്ന ഭക്തർ അപ്പോൾ തങ്ങളെക്കൊണ്ടാകുന്ന ഒരു അളവ് പണം ഏറ്റുമാനൂരപ്പന് കാണിയ്ക്കയായിടും. ഇതിന് 'വലിയ കാണിയ്ക്ക' എന്നാണ് പേര്. ആദ്യം ചെങ്ങന്നൂർ പൊന്നുരൂട്ട് മഠത്തിലെ പണ്ടാരപ്രതിനിധിയാണ് കാണിയ്ക്കയിടുക. തുടർന്ന് ദേവസ്വം, ഉപദേശകസമിതി അംഗങ്ങളും ഭക്തരും കാണിയ്ക്കയിടും. ഇതേ സമയത്ത്, നാലുപേർ ചേർന്ന് ഏഴരപ്പൊന്നാനകളെയും തോളിലേറ്റിക്കൊണ്ടുവന്ന് മണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കും.

ഒമ്പതാം ദിവസമാണ് പള്ളിവേട്ട. രാത്രി വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനിടയിൽ മൂന്നാനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭഗവാൻ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലൂടെ പുറത്തുകടന്ന് അടുത്തുള്ള കാട്ടിലേയ്ക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ ഒരു മരത്തിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത സ്ഥലത്ത് ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കുറുപ്പ് അമ്പെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നു. പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിതനായ ഭഗവാൻ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വളരെ വൈകി ഉണരുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഏറ്റുമാനൂരിൽ നിന്ന് രണ്ട് കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മീനച്ചിലാറ്റിലെ പേരൂർ പൂവത്തുംകടവിലാണ് ആറാട്ട്. ഇതിന് തൊട്ടടുത്ത് 'പേരൂർക്കാവ്' എന്നൊരു ഭഗവതിക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഭദ്രകാളിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പേരൂർക്കാവിലമ്മ ഏറ്റുമാനൂരപ്പന്റെ മകളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും ആറാനകളുടെ അകമ്പടിയോടെയുമുള്ള ആറാട്ടെഴുന്നള്ളിപ്പ് പേരൂർക്കാവിലെത്തുമ്പോൾ ഭഗവതി അച്ഛനെ വരവേൽക്കാൻ നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി നിൽക്കുന്നു. തുടർന്ന്, അടുത്ത തവണ കൊണ്ടുവരാമെന്ന് വാക്കുകൊടുത്ത് ഏറ്റുമാനൂരപ്പൻ ആറാട്ടിന് പോകുന്നു. ഒടുവിൽ, ആറാട്ട് കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് വാദ്യമേളങ്ങളില്ലാതെ തിരിച്ചുപോകുന്നു. ഇതേ സമയത്ത്, അക്കരെ തിരുവഞ്ചൂരിൽ പാറാമ്പുഴ പെരിങ്ങള്ളൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലും ആറാട്ടുണ്ടാകും. രണ്ടും ഒരേ സമയം നടക്കുന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്.

ആറാട്ട് കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുമ്പോൾ പേരൂർ ചാലയ്ക്കൽ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ഭഗവാൻ ശൈവ-വൈഷ്ണവചൈതന്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശങ്കരനാരായണനായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഭക്തർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ആറാട്ടുസദ്യയുമുണ്ട്. ചാലയ്ക്കൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റുമാനൂരപ്പന് കാണിയ്ക്കയിടുന്നതും പതിവാണ്. ആറാട്ടെഴുന്നള്ളിപ്പുസമയത്തും നാലുപേർ ഏഴരപ്പൊന്നാനകളെയും ചുമന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കാണാം. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി ഭഗവാനെ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും ഏഴുതവണ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നു. പ്രദക്ഷിണത്തിനുശേഷം കൊടിയിറങ്ങുന്നതോടെ പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു.

ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ
നാഗദൈവങ്ങൾ
തിരുവുത്സവം
ശ്രീകോവിൽ