അയഡൈഡിനെ ശേഖരിക്കുകയും അതിനെ തൈറോക്സിനാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അവയവമാണ് തൈറോയ്ഡ്. സൈക്ളോസ്റ്റോമുകളിലും (cyclostomes) ടീലിയോസ്റ്റുകളിലും (teleosts) ഇത് ഒരു ഗ്രന്ഥിയായി രൂപം പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. തരുണാസ്ഥി മത്സ്യങ്ങളിൽ ഇത് ഗ്രസനിക്ക് അഭിമുഖമായി ഒരു ഡിസ്കിന്റെ ആകൃതിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ആംഫിബീയകളിൽ തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥി ഹയോയ്ഡ് കാർട്ടിലേജിനോട് ചേർന്ന് ഇരട്ടയായി കാണുന്നു. ഇഴജന്തുക്കളിലും സസ്തനികളിലും ശ്വാസനാളത്തിൽ കുറുകെയായോ ഇരുവശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഓരോ പാളികളും അവയെ തമ്മിൽ ഘടിപ്പിക്കുന്ന നടുവിലുള്ള ഒരു ചെറിയ ഇസ്ത്മസും (isthmus) കൂടിചേർന്നോ കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പക്ഷികളിൽ വട്ടത്തിലുള്ള രണ്ടു പാളികളുടെ രൂപത്തിൽ ശ്വാസനാളത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലായാണ് ഇതു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥി ഗ്രസനിയുടെ കീഴ്ത്തട്ടിൽനിന്ന് വളരുന്നു. ആദ്യമായി ഇത് ഒരു പോക്കറ്റിന്റെ രൂപത്തിലോ അഥവാ കട്ടിയുള്ള കലയായോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് അടിയിൽ നടുവിലായി ഒന്നാമത്തെയോ രണ്ടാമത്തെയോ വിസറൽ പൌച്ചുകളോടനുബന്ധിച്ച് വളരുന്നു.

കശേരുകികളിൽ കാണുന്ന ഓരോ തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥിയും അനേകം ചെറിയ ഫോളിക്കിളുകൾ ചേർന്നതാണ്. ഓരോ ഫോളിക്കിളും അകം പൊള്ളയായതും ഗോളാകൃതിയിലുള്ളതുമായ ഒരടുക്ക് എപ്പിത്തീലിയ കോശങ്ങൾകൊണ്ട് രൂപീകൃതമാണ്. ഓരോ ഫോളിക്കിളിനുള്ളിലും കൊളോയ്ഡ് നിറഞ്ഞ ഒരു ഭാഗമുണ്ട്. ഫോളിക്കിളിനെ ചുറ്റി ധാരാളം രക്തക്കുഴലുകളും കാണപ്പെടുന്നു. ഫോളിക്കിളുകളിലുള്ള എപ്പിത്തീലിയ കോശങ്ങൾ ഗ്രന്ഥിയുടെ പ്രവർത്തനമനുസരിച്ച് മാറ്റങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. നീളംകുറഞ്ഞ സ്ക്വാമസ് എപ്പിത്തീലിയം (squamous epithelium) പ്രവർത്തനംകുറഞ്ഞ ഗ്രന്ഥിയുടെയും, ഉയരം കൂടിയ കോളമ്നാർ എപ്പിത്തീലിയം അതിയായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥിയുടെയും ലക്ഷണങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഫോളിക്കിളുകളുടെ ഉള്ളിലുള്ള കൊളോയ്ഡിലും ഗ്രന്ഥിയുടെ മാറ്റങ്ങൾ കാണാവുന്നതാണ് 

ജനനഗ്രന്ഥി
പൈനിയൽ അപ്പാരറ്റസ്
തൈറോയ്ഡ്
ഇതുംകൂടിക്കാണുക