പുരാതന ഇന്ത്യ,ചൈന, ഗ്രീസ്, റോം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഭാഷാപഠത്തിന് സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചിരുന്നു. മധ്യകാല അറബികൾ,ജൂതന്മാർ എന്നിവർക്കിടയിലും അതുപോലെ മറ്റു ചില സമൂഹങ്ങളിലും ഭാഷാപഠന കാര്യത്തിൽ താല്പര്യം കണ്ടിരുന്നു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മാത്രമാണ് യൂറോപ്പിൽ ഭാഷാപഠന വിഷയത്തിൽ മൗലികമായ ചില അന്വേഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഊഹാധിഷ്ഠിമായ ഈ പഠനങ്ങളൊന്നും ഭാഷാരംഗത്ത് കാര്യമായ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചില്ല. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഒടുവിലാണ് ചരിത്രപരമായ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്(historical linguistics) പ്രാരംഭം കുറിക്കപ്പെട്ടത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലുടനീളം ഈ പദ്ധതി ഭാഷാപഠനരംഗത്തെ ഊർജ്ജസ്വലമാക്കിത്തീർത്തു. ഭാഷയുടെ ചരിത്രപരവും താരതമ്യപരവുമായ പഠനത്തിനു ലഭിച്ച അംഗീകാരം വലുതായിരുന്നു.വിവിധ ഭാഷാഗോത്രങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച നൂതന സങ്കല്പനങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത് ഇക്കാലത്താണ്. ഭാഷയുടെ ചരിത്രപരവും താരതമ്യപരവുമായ പഠനത്തിനു നൽകിയ ഊന്നൽ കൊണ്ടും പദങ്ങളുടെ നിരുക്തിയിലൂന്നിയുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭാഷാപഠനത്തിന് ശാസ്തീയാന്വേഷണത്തിന്റെ പദവിലഭിച്ചു.പൊതുവിൽ ഭാഷാവിജ്ഞാനീയം (philology)എന്ന പേരിൽ ഭാഷാപഠനം സർവകലാശാലകളിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.എങ്കിലും ആദ്യകാലത്തെ ഈ രീതിശാസ്ത്രം ക്രമേണ മാറി. ഭാഷയെ അതിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ടു തന്നെ പഠിക്കുന്ന വിവരണാത്മകപഠനങ്ങൾക്കുള്ള ശ്രമങ്ങളും ,ചരിത്രപരമായ അന്വേഷരീതി അവസാനിപ്പിച്ച് ഭാഷയുടെ ഘടനയെപ്പറ്റിയും മറ്റും അന്വേഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഗൗരവമേറിയ പ്രയത്നങ്ങളും പത്തൊന്പതാംനൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഒടൂവിലുണ്ടായി. ബോദിൻ ദെ കോർത്നെ(Baudouin de courtenay)മുതലായ പുതിയ പണ്ഡിത വ്യക്തിത്വങ്ങൾ കടന്നുവന്ന കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയനായിത്തീർന്നത് ഫെർഡിനാൻഡ് ഡി സൊസ്യൂർ ആയിരുന്നു. ആധുനികഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നു വിളിക്കപ്പെടാവുന്നവിധത്തിൽ യൂറോപ്യൻ ഭാഷാപഠന രംഗത്ത് അദ്ദേഹം സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അതേ സമയം തന്നെ സൊസ്സൂറിയൻ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ ജെ. ആർ. ഫിർത്തിനെപ്പോലുള്ള (J.R.Firth)നരവംശപഠിതാക്കൾ വിവരണാത്മമായി ഭാഷയെ പഠിക്കാനുള്ള നീക്കം നടത്തിയിരുന്നു.അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ മരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നാട്ടുഭാഷകളെപ്പറ്റി പഠനം നടത്തിയ ഫ്രാൻസ് ബോസ്(Fraz Boas) ആണ് അമേരിക്കൻ ഭാഷാശാസ്ത്രപാരമ്പര്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്ന എഡ്വേർഡ് സപീർ മുതലായവർ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ അമേരിക്കൻ പാരമ്പര്യത്തിന് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ചിട്ട ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തു. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന ലിയനാർഡ് ബ്ലൂംഫീൽഡ് (Leonard Bloomfield)ആയിരുന്നു.അദ്ദെഹത്തിന്റെ ലാംഗ്വേജ് (1933)എന്ന ഗ്രന്ഥം അമേരിക്കൻ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുതിയ പദ്ധതി തന്നെയായി മാറി. ദത്തങ്ങളെമാത്രം അടിസ്ഥാനമാകിയുള്ള വിവരണാത്മക വ്യാകരണ പദ്ധതിയുടെ കൃത്യമായ നിർവചനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. ഇക്കാലത്ത് ഭാഷാപഠനം ഓരു ശാസ്ത്രശാഖയായി മാറുകയായിരുന്നു.അമേരിക്കയിലെ സിദ്ധാന്തവിരുദ്ധനിലപാടുകളുള്ള ഭാഷാപഠനത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിനുവിരുദ്ധമായി യൂറോപ്പിൽ ഭാഷാപഠനം സൈദ്ധാന്തികമായിട്ടാണ് വികാസം പ്രാപിച്ചത്.കസേരയിലിരുന്നുള്ള ഭാഷാപഠനമെന്ന് ഈ സമീപനം അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതന്മാരാൽ പരിഹസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് 1957-ൽ ലോക ഭാഷാ പഠനത്തിന്റെ ദിശതന്നെ മാറ്റിക്കളഞ്ഞ നോം ചോംസ്കി (Noam Chomsky)യുടെ പഠനങ്ങളും സിദ്ധാന്തങ്ങളും പുറത്ത് വന്നത്. അതിനു ശേഷം ഇങ്ങോട്ടുള്ള ശാസ്ത്രീയ ഭാഷാപഠനത്തിന്റെ ചരിത്രം ചോംസ്കിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയായിരുന്നു.ചോംസ്കിയൻ നിലപാടുകളും അവക്കെതിരായ വിമർശനങ്ങളും കൊണ്ട് മുഖരിതമായിരുന്നു അതിനു ശേഷമുള്ള അരനൂറ്റാണ്ടിലധികം കാലത്തെ ഭാഷാശാസ്ത്രലോകം.പ്രജനകവ്യാകരണം, സാർവലൗകിക ഭാഷാവ്യാകരണം മുതലായ ചോംസ്കിയൻ ആശയങ്ങൾ ഭാഷാശാസ്ത്രരംഗത്ത് ഇന്നും സജീവമാണ്.ചോംസ്കിയൻ ആശയങ്ങൾ തികച്ചും നൂതനമായ ഒരു വിജ്ഞാനശാഖയ്ക്ക് രൂപം കൊടുത്തു. വൈജ്ഞാനികശാസ്ത്രം അഥവാ കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ്. അതേസമയം, തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഭാഷാപഠനരീതികളുമായി ഭാഷാശാസ്ത്രം വവിധ ശാഖകളായിപിരിയുകയും ചെയ്തു.ഭാഷാഭേദവിജ്ഞാനീയം ആണ് ഈ മേഖലയിലെ ഒരു സുപ്രധാന ശാഖ.മറ്റൊന്ന് സാമൂഹികഭാഷാശാസ്ത്രം എന്ന ശാഖയാണ്.സൈക്കോ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക്സ് മുതലായ മറ്റു ശാഖകളും വികസിച്ചുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഭാഷയിലെ ലിംഗവിവേചനം, കീഴാളവത്കരണ സ്വഭാവം, വംശീയത എന്നിങ്ങനെ നിരവധി പുതുപ്രശ്നങ്ങളും ഭാഷാപഠനരംഗത്ത് അഭിമുഖീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഭാഷാദർശനരംഗത്ത് ഫ്രഞ്ച് തത്ത്വചിന്തകനായ ഴാക് ദെറീദ അവതരിപ്പിച്ച അപനിർമ്മാണതത്വങ്ങൾ ഭാഷയെസംബന്ധിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിന്നിരുന്ന സാമാന്യധാരണകളെ അട്ടിമറിക്കുന്നതിന് കാരണമായി.

ഭാഷാപഠനത്തിന്റെ ഗ്രീക്-റോമൻ വഴിത്താരകൾ
ഭാഷാപഠനത്തിലെ മതസ്വാധീനം
തമിഴ്വഴിച്ചിട്ട
ഭാഷാപഠനത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തചരിത്രം