സാലമാണ്ടർ തുടങ്ങിയ മറ്റു ഉഭയജീവികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കാലുകൾ ഓടുന്നതിനേക്കാൾ ചാടുന്നതിന് അനുയോജ്യമാണെന്നും പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയവയ്ക്ക് വാലില്ലെന്നുമുള്ള പ്രത്യേകതകൾ തവളയ്ക്കുണ്ട്.
തവളയുടെ ശരീരത്തിന് തല, ഉടൽ എന്നീ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്; ഉടലിനോടു ചേർന്ന് രണ്ടു ജോഡി കാലുകളും. തവളയ്ക്ക് കഴുത്തും വാലും പ്രകടമല്ല. ജലത്തിലും കരയിലുമായി ജീവിക്കുന്ന തവളകളുടെ ചർമം ഈർപ്പമുള്ളതാണ്. പേക്കാന്തവളയ്ക്ക് വരണ്ട ചർമമാണുള്ളത്. പരന്നതും ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ളതുമായ തലയാണ് മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. വലിപ്പം കൂടിയ കണ്ണുകൾ പുറത്തേക്കു തള്ളി നിൽക്കുന്നു. മൂന്ന് കൺപോളകളുണ്ടായിരിക്കും. മുകളിലെ കൺപോള ചലനശേഷിയില്ലാത്തതും മാംസളവും നിറമുള്ളതുമായിരിക്കും. അടിയിലെ കൺപോള അർധ സുതാര്യവും സ്വതന്ത്രമായി ചലിപ്പിക്കാവുന്നതുമാണ്. ജീവനുള്ള തവളയുടെ കണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ സ്പർശിച്ചാൽ അടിയിലെ കൺപോള ഉയർന്നുവന്ന് കണ്ണു മുഴുവനായും ഉള്ളിലേക്കു വലിഞ്ഞതുപോലെയാകുന്നു. വെള്ളത്തിൽ നീന്തുമ്പോൾ തവളയുടെ കണ്ണിനെ മൂടി സംരക്ഷിക്കുന്നത് നിമേഷകപടലം (Nictita-ting membrane) എന്നറിയപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ കൺപോളയാണ്. കണ്ണിനു പിന്നിലായി വൃത്താകൃതിയിൽ കറുപ്പു നിറമുള്ള കർണപടം (tympanic membrance) കാണാം. തവളകൾക്ക് ബാഹ്യകർണങ്ങളില്ല. കണ്ണുകൾക്കു മുന്നിലായിട്ടാണ് നാസാരന്ധ്രങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്.

തവളയുടെ രണ്ടു ജോഡി കാലുകളിൽ പിൻകാലുകൾക്കാണ് മുൻകാലുകളെയപേക്ഷിച്ച് നീളം കൂടുതൽ. മുൻകാലിൽ മേൽഭുജം (upper arm), കീഴ്ഭുജം (fore arm), കൈത്തലം (hand) എന്നീ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. കൈത്തലത്തിൽ നാല് വിരലുകളും വളരെ ചെറിയൊരു പെരുവിരലും ഉണ്ട്. നീളം കൂടിയ പിൻകാലിന് തുട (thigh), കാൽവണ്ണ (shank), കണങ്കാൽ (ankle), കാൽപാദം (foot) എന്നീ ഭാഗങ്ങളും കാൽപാദത്തിൽ ജാലയുക്തങ്ങളായി (webbed) അഞ്ചു വിരലുകളുമുണ്ടായിരിക്കും. കാലുകൾക്കിടയിലായിട്ടാണ് വൃത്താകൃതിയിലുള്ള അവസ്ക്കര ദ്വാരം (cloacal aperture) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആൺ തവളയുടെ കൈത്തലത്തിൽ ആദ്യത്തെ വിരലിന്റെ ഉൾഭാഗത്തായി നിറമുള്ള മൃദുലമായ മൈഥുന 'പാഡ്' (copulation pad) കാണപ്പെടുന്നു. പ്രജനന കാലമാകുമ്പോഴേക്കും ഈ 'പാഡ്' വികസിക്കുന്നു.

ആൺ തവളകളുടെ അധരഭാഗത്തായി (ventral side) ഒരു ജോഡി അയഞ്ഞ തോൽമടക്കുകൾ കാണാം. ഇവ സ്വനസഞ്ചികൾ (vocal sacs) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്വനസഞ്ചികളുടെ സഹായത്താലാണ് തവളകൾ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത്.

തവളയുടെ നട്ടെല്ലിൽ ഒമ്പതു കശേരുക്കളുണ്ട്. ഒടുവിലത്തെ കശേരുവായ യൂറോസ്റ്റൈൽ നീളം കൂടിയതായിരിക്കും. ഒന്നും എട്ടും ഒമ്പതും കശേരുക്കളൊഴികെ ബാക്കിയെല്ലാം ഒരേപോലെയാണ്. മറ്റു ജീവികളിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി തവളയുടെ വദന ഗഹ്വരത്തിനു മുന്നറ്റത്തായിട്ടാണ് നാവ് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. നാവിന്റെ പിന്നറ്റം സ്വതന്ത്രവും രണ്ടായി പിളർന്നതുമാണ്. ഇര പിടിക്കാനായി പെട്ടെന്ന് നാവ് പുറത്തേക്കിടാനും നാവിന്റെ ഒട്ടലുള്ള പ്രതലത്തിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന ഇരയെ വേഗത്തിൽ അകത്തേക്കു വലിക്കാനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു. മേൽത്താടിയിലെ മാക്സിലറി ദന്തങ്ങളും വദനഗഹ്വരത്തിന്റെ മേൽഭാഗത്തുള്ള വോമറിൻ ദന്തങ്ങളും ഇര വായിൽനിന്നു വഴുതിപ്പോകാതെ തടയുന്നു. തവളയ്ക്ക് കീഴ്ത്താടിയിൽ പല്ലുകളോ വായ്ക്കുള്ളിൽ ദഹനരസം പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥികളോ ഇല്ല. തത്ഫലമായി നാവിൽ ഒട്ടിപ്പിടിക്കുന്ന ഇര ചവച്ചരയ്ക്കപ്പെടാതെ തന്നെ ഗ്രസികയിലേക്കു തള്ളപ്പെടുന്നു. ഇരയെ ഗ്രസികയുടെ ഭിത്തിയിലെ അനൈച്ഛിക പേശികളുടെ ചലനം (പെരിസ്റ്റാൽസിസ്) മൂലമാണ് പുറകോട്ടു തള്ളുന്നത്. ഇര പിടിക്കാൻ മാത്രമേ തവളകൾ വായ് തുറക്കാറുള്ളൂ.

തവളയുടെ വദന ഗഹ്വരത്തിന്റെ പ്രതലം എപ്പോഴും പൊങ്ങുകയും താഴുകയും ചെയ്യുന്നത് ശ്വസന പ്രക്രിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. വദനഗഹ്വരത്തിന്റെ പ്രതലം താഴ്ത്തുമ്പോൾ നാസാദ്വാരങ്ങൾ വഴി അന്തരീക്ഷവായു ഉള്ളിൽ പ്രവേശിച്ച് വദനഗഹ്വരത്തിലെത്തുകയും പ്രതലം ഉയരുമ്പോൾ ഉച്ഛ്വാസവായു ഇതേ പ്രകാരം പുറത്തേക്കു പോവുകയും ചെയ്യുന്നു. വദനാവരണത്തിലെ രക്ത കാപ്പില്ലറികൾ വായുവിലെ ഓക്സിജനെ വലിച്ചെടുത്തശേഷം കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡിനെ പുറന്തള്ളുന്നു. തവളയുടെ ശ്വാസകോശങ്ങൾ അണ്ഡാകൃതിയിലുള്ള ഇലാസ്തിക സഞ്ചികളാണ്.

തവളയുടെ ശരീരത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പ്രധാന ദ്രവങ്ങൾ രക്തവും ലസികയുമാണ്. ഇവ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന പോഷകത്തേയും ഓക്സിജനേയും ശരീരമാകമാനം വ്യാപിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ശരീരത്തിലെ പുറന്തള്ളപ്പെടേണ്ട മലിനവസ്തുക്കളെ ശേഖരിച്ച് വിസർജനേന്ദ്രിയങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹൃദയം, വിവിധ അറകളിലേക്കു രക്തം എത്തിക്കുന്ന ധമനികൾ, കാപ്പിലറികൾ, സിരകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് തവളയുടെ രക്തപരിസഞ്ചരണ വ്യൂഹം. തവളയുടെ ഹൃദയത്തിന് മൂന്ന് അറകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ; രണ്ട് ഓറിക്കിളുകളും ഒരു വെൻട്രിക്കിളും. ഇത് ഉഭയജീവികളുടെ സവിശേഷതയാണ്. പിറ്റ്യൂറ്ററി, തൈറോയ്ഡ്, തൈമസ്, അഡ്രിനാലുകൾ, പാൻക്രിയാസ്, ജനനഗ്രന്ഥികളായ വൃഷണം, അണ്ഡാശയം എന്നിവയാണ് തവളയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട അന്തഃസ്രാവിഗ്രന്ഥികൾ (Endocrine glands). ഉപാപചയം, വളർച്ച, പ്രത്യുത്പാദനം എന്നീ പ്രക്രിയകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ അന്തഃസ്രാവിഗ്രന്ഥികൾ പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുടേതിനോടു സമാനമായ അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തവളയ്ക്കുണ്ട്. ഇവയുടെ സഹായത്താലാണ് തവളയ്ക്ക് ഗന്ധം, രുചി, സ്പർശം, കാഴ്ച, കേൾവി എന്നിവ സാധ്യമാകുന്നത്. വൃക്കകൾ, അവയോടു ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ജോഡി മൂത്രവാഹികൾ, മൂത്രാശയം, അവസ്ക്കരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് തവളയുടെ വിസർജനേന്ദ്രിയ വ്യൂഹം. വൃക്കകൾ മത്സ്യങ്ങളുടേതിനോടു സാദൃശ്യമുള്ളതും താരതമ്യേന ലളിത ഘടനയോടു കൂടിയതുമാണ്. ശത്രുക്കളിൽ നിന്നു രക്ഷനേടാനുള്ള ഒരു ഉപായമെന്നോണം ഇവ മൂത്രം പുറത്തേക്കു ചീറ്റുക പതിവാണ്. ഒരു ജോഡി വൃഷണങ്ങളും ഒരുകൂട്ടം ബീജവാഹിനികളും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ആൺ തവളകളുടെ പ്രത്യുത്പാദന വ്യൂഹം. വൃക്കകളും മൂത്രവാഹിനികളുമാണ് സഹായകാവയവങ്ങൾ. പെൺ തവളകളുടെ പ്രത്യുത്പാദന വ്യൂഹത്തിൽ ഒരു ജോഡി അണ്ഡാശയങ്ങളും അണ്ഡവാഹിനികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രജനന കാലത്ത് പാളീകൃതമായ അണ്ഡാശയത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂടുന്നു. ഓരോ അണ്ഡാശയത്തിന്റേയും പ്രതലത്തിൽ ധാരാളം ഉരുണ്ട അണ്ഡാശയ പുടകങ്ങളുമുണ്ടായിരിക്കും. അണ്ഡാശയ പുടകത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അണ്ഡത്തിന് ഒരു കോശ കേന്ദ്രവും പീതകകണങ്ങളും ഉണ്ട്. പൂർണ വളർച്ചയെത്തുന്ന അണ്ഡങ്ങൾ അണ്ഡാശയ ഭിത്തി ഭേദിച്ച് ശ്വാസകോശങ്ങൾക്കടുത്തുള്ള അണ്ഡവാഹിനിയുടെ ഫണലുകളിലെത്തിച്ചേരുന്നു. അണ്ഡവാഹിനിയുടെ സംവലിത ഭാഗങ്ങളിലൂടെ താഴേക്കുവരുന്ന അണ്ഡങ്ങൾ ഗർഭാശയത്തിൽ താത്കാലികമായി ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നു. അണ്ഡവാഹിനിയുടെ ഭിത്തിയിൽ നിന്നാണ് വഴുവഴുപ്പുള്ള ജെല്ലി ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ജെല്ലി അണ്ഡത്തെ ആവരണം ചെയ്യുന്നു. ഗർഭാശയം അവസ്ക്കര(cloaca)ത്തിലേക്കു തുറക്കുന്നു.
മനുഷ്യനുള്ള ഉപയോഗങ്ങൾ
വിവിധയിനം തവളകൾ
തവളയുടെ ജീവ ചംക്രമണം
ശരീരഘടന