കത്തോലിക്കാ സന്യാസസമൂഹമായ ഈശോസഭക്കാരുടെ വിദ്യാലയത്തിൽ പ്രഗല്ഭവിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന റിസാൽ പിന്നീട് സ്വതന്ത്രചിന്തയുടേയും ഫ്രീമേസൺ സ്വാധീനത്തിന്റെയും ഫലമായി യാഥാസ്ഥിതികവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് വഴുതി മാറുകയും കത്തോലിക്കാ വ്യവസ്ഥാപികതയുടെ തീവ്രവിമർശകനാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എങ്കിലും അദ്ദേഹത്തെ വിശ്വാസത്തിലേക്കു തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ കത്തോലിക്കാ നേതൃത്വം എന്നും ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ദാപ്പിത്താനിൽ നാടുകടത്തപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞ കാലത്ത്, സംസ്കൃതചിത്തനായ അദ്ദേഹത്തെ ബൗദ്ധികസംവാദങ്ങളിലൂടെ വിശ്വാസയാഥാസ്ഥിതികതയിൽ തിരികെയെത്തിക്കാൻ ഈശോസഭക്കാരായ പഴയ സുഹൃത്തുക്കൾ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ ഫലം കണ്ടില്ല. മനിലായിലെ ഈശോസഭാവിദ്യാലയത്തിൽ റിസാലിന്റെ ഗുരുവായിരുന്ന ഈശോസഭാവൈദികൻ പാബ്ലോ പാസ്റ്റെൽസ് കത്തുകളിലൂടെ അദ്ദേഹവുമായി നടത്തിയ ദീർഘസംവാദവും ഫലമുണ്ടാക്കിയില്ല.

റിസാലിനു വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട്, ജീവിക്കാൻ രണ്ടു ദിവസം മാത്രം അവശേഷിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തെ മാനസാന്തരപ്പെടുത്താൻ സഭ തീക്ഷ്ണശ്രമം നടത്തി. പ്രയത്നം ആദ്യം ഫലം ചെയ്യാതെ വന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിനു വേണ്ടി മുട്ടിപ്പായി പ്രാർത്ഥിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് സഭാനേതൃത്വം മനിലായിലെ എല്ലാ ക്രിസ്തീയ സന്യാസഭവനങ്ങളിലേയും അന്തേവാസികൾക്കു അടിയന്തരസന്ദേശം എത്തിച്ചു. തങ്ങളുടെ ശ്രമങ്ങൾ അവസാന നിമിഷം ഫലമണിഞ്ഞെന്നും റിസാൽ മരിക്കുന്നതിനു മുൻപ് മനസ്താപപൂർവം മൂന്നു നാലു വട്ടം കുംബസാരിച്ചെന്നും, പങ്കാളി ജോസഫൈൻ ബ്രാക്കറെ കൂദാശാനുസരണം വിവാഹം ചെയ്തെന്നും മറ്റും കത്തോലിക്കാ സഭാനേതൃത്വം അവകാശപ്പെടുന്നു. ഇതിനു തെളിവായി അവർ റിസാൽ എഴുതിക്കൊടുത്തതായി പറയുന്ന വിശ്വാസപ്രഖ്യാപനം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അവകാശവാദവും വിശ്വാസപ്രഖ്യാപനരേഖയും വ്യാജമാണെന്നും അല്ലെന്നും കരുതുന്നവരുണ്ട്. വിശ്വാസപ്രഖ്യാപനരേഖ അദ്ദേഹം തന്നെ എഴുതിയിരിക്കാം എന്നു സമ്മതിക്കുന്നവർ പോലും, ധാർമ്മികബലാൽക്കാരവും ആത്മീയഭീഷണിയും വഴി തരപ്പെടുത്തിയ ആ രേഖയുടെ മൂല്യം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

'മാനസാന്തരം'
യാത്രകൾ, 'മോർഗാ'
വിശ്വാസം, അനുഭവങ്ങൾ
വധശിക്ഷ