അബോധത്തിന്റെ മനശ്ശാസ്ത്രകാരാനെന്നാണ് തോമസ് ഫ്രോയിഡിനെ വിളിക്കുന്നത്. മാനസിക പ്രവര്ത്തനത്തിന് മൂന്നു ഗുണാധിഷ്ടിത തലങ്ങളുണ്ട്. ബോധം (conscious) പ്രാഗ്ബോധം,(pre-conscious) അബോധം(unconscious) എന്നിങ്ങന. ഇവ ഗുണങ്ങളാണ്. ഈ മുന്ന് വിഭാഗങ്ങളും നിത്യമല്ല. കലര്പ്പില്ലാത്തവയുമല്ല. പ്രാഗ്ബോധനമായിരുന്നതും, അബോധമായിരുന്നതും ബോധാവസ്തയിലേക്ക് പരിവര്ത്തിതനമാകാവുന്നതേയുളളൂ. മനസ്സിലെ വസ്തുസാമഗ്രിക്ക് രണ്ട് പ്രകാര ഭേദങ്ങളേയുളളൂ. അതിന്ററ പുനർനിർമ്മിതിയും മൌലികമായ അബോധസ്ഥിതിയും മസ്സിന്റെ ചില പ്രവര്ത്തികൾ അനായാസം ബോധഗുണമാര്ജ്ജിക്കും. പെട്ടെന്നവ ബോധത്തിൽ നിന്ന് തിരോഭൂതമായെന്നുവരാം. വീണ്ടും അവബോധത്തിൽ എത്തിയെന്നു വരാവുന്നതാണ്. ബോധമായിരിക്കുന്നത് ആ നിലയിൽ ക്ഷണനേരമേ നിലനില്ക്കുന്നുളളൂ. ബോധാവസ്ഥ ക്ഷണികാവസ്തയാണ്. എല്ലാ മാനസിക വൃത്തികളും ഒരുസമയം പ്രാഗ്ബോധഗുണമാര്ജ്ജിക്കും. അബോധം ബോധത്തിലേക്ക് ഇന്നീതമാകുന്ന നിലയിൽ പ്രാഗ്ബോധമെന്നറിയപ്പെടുന്നു.

സ്വപ്നവും കലയും
ഇദ്, ഈഗോ, സൂപ്പർ - ഈഗോ
പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യദർശനങ്ങളൾ
വാസനകൾ