റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചക്രവർത്തി അഗസ്റ്റസ് സീസർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒക്ടേവിയൻ ആണ്. ജൂലിയസ് സീസറുടെ സഹോദരിയുടെ പുത്രനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദത്തുപുത്രനുമായിരുന്നു ഒക്ടേവിയൻ. ജൂലിയസ് സീസർ ക്രി.മു. 44 ല് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ ഒക്ടേവിയന് പതിനെട്ടു വയസ്സ് മാത്രമായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം റോമിന്റെ പാരമ്പര്യത്തെപ്പറ്റിയും തത്ത്വജ്ഞാനം, സാഹിത്യം, എന്നിവ നന്നായി പഠിച്ചിരുന്നു. സ്പാർട്ടയിലെ ലളിതമായ ജീവിതരീതിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ശരിയായ പരിശീലനവും സിദ്ധിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധത്തിലും ഭരണകാര്യങ്ങളിലും വേണ്ടത്ര ശിക്ഷണവും സീസർ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ സീസറേക്കാളും ക്ഷമാശീലനും സാമ്ര്ത്ഥ്യക്കാരനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സീസർ പരാജയപ്പെട്ടിടത്ത് അദ്ദേഹം വിജയിക്കുകയായിരുന്നു. 

സീസർ മരിച്ചതോടു കൂടി സ്വാർത്ഥരായ ഭരണാധികാരികൾ അധികാര വടം‍വലി നടത്തി അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയാന്തരീക്ഷം കലുഷിതമാക്കിയിരുന്നു. ഇല്ലീറിയയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തുകയായിരുന്ന ഒക്ടേവിയൻ ഉടൻ റോമിലെത്തുകയും അധികാര മത്സരത്തിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ സീസറുടേ സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്ന മാർക്ക് ആൻറണിയേയും ലെപ്പിഡസിനേയും പുറത്താക്കുന്നത് അഭികാമ്യമാകുകയില്ല എന്ന് തോന്നിയ ഓക്ടേവിയൻ അവരുമായി ചേർന്ന് ത്രിശക്തി ഭരണത്തിലേർപ്പെട്ടു. ഓരോരുത്തരും അഞ്ചു കൊല്ലത്തേയ്ക്ക് കോൺസുൾ സ്ഥാനം വഹിക്കണമെന്ന് വ്യവസ്ഥയാക്കി. എന്നാൽ ഈ മൂന്നംഗം ഭരണം ശരിക്കും മൃഗീയവും തികച്ചും അരാജകവുമായിരുന്ന്. നിരവധി സെനറ്റ് അംഗങ്ങളും കച്ചവട പ്രമാണിമാരും വധിക്കപ്പെട്ടു. പ്രമുഖ വാഗ്മിയായിരുന്ന സിസെറോ യും വധിക്കപ്പെട്ടു. ബ്രൂട്ടസും കാഷ്യസും റോമിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടി അടുത്തുള്ള സ്ഥലത്തു നിന്ന് ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കൻ സൈന്യത്തെ സംഘടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് റോമിനെതിരെ പോരിനു വന്നു. എന്നാൽ ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ ഫിലിപ്പി യുദ്ധത്തിൽ പരാജയം നേരിട്ട( ക്രി.മു. 42) അവർ ഭഗ്നാശരായി അത്മഹത്യ ചെയ്തു. 

പിന്നീട് സാമ്രാജ്യം മൂന്നു പേരായി പങ്കിട്ടു ഭരിച്ചു. കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ ആൻറണിക്കും ലെപ്പിഡസ് ആഫ്രിക്കയും ഒക്ടേവിയൻ റോം ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റു പ്രദേശങ്ങളും ഭരിക്കാമെന്നുള്ള വ്യവസ്ഥയിൽ ഭരണം തുടങ്ങി. ഇത് ഒക്ടേവിയന്റെ ബുദ്ധിയായിരുന്നു. ലെപ്പിഡസ് താമസിയാതെ വിരമിച്ചതോടെ ഒക്ടെവിയന് ആ സ്ഥലങ്ങളുടെ അധികാരവും കൈവന്നു. ഈകിപ്തിൽ അലക്സാണ്ഡ്രിയയി വാസമാക്കിയ മാർക്ക് ആൻറണി മുൻപ് ജൂലിയസ് സീസറിനെ വശീകരിച്ച ക്ലിയോപാട്ര യുടെ വലയിൽ വീണു. മറ്റെല്ലാം മറന്ന് ആ മാദകത്തിടമ്പിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മതിമറന്ന് ജീവിച്ചു. റോമിലെ ജനങ്ങൾ ഇതിൽ അതൃപ്തരായിരുന്നു. ഈ ആശങ്കയെ മുതലെടുത്ത ഒക്ടേവിയൻ സെനറ്റിനെ പാട്ടിലാക്കി ആൻറണിയെ കോൺസുൾ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു, ക്ലിയോപാട്ര യെ ശത്രുവായി പ്രഖ്യാപിച്ച് അവരുമായി യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെട്ടു. ക്രി.മു. 31-ല് ആക്റ്റിയം എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് നടന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ യുദ്ധത്തിൽ ഒക്ടേവിയൻ ക്ലിയോപാട്രയുടേയും ആൻറണിയുടേയും സേനയെ തോല്പിച്ചു. ഭയന്ന ആൻറണി ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. ക്ലിയോപാട്രയാകട്ടേ ആദ്യം ഒക്ടേവിയനെ വശീകരിക്കാൻ ശ്രമം നടത്തുകയും എന്നാൽ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ വിഷപ്പാമ്പിനെ പുണർന്ന് മരണം വരിച്ചു. 

തിരിച്ചു വന്ന ഒക്ടേവിയൻ ക്രി.മു. 29ല് റൊമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സർവ്വാധിപനായിത്തീർന്നു. റോമാക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് ഇം‍പറാത്തോർ (ഇമ്പറേറ്റർ) (വിജയിയായ സർവ്വസൈന്യാധിപൻ എന്നർത്ഥം എന്നും അഗസ്തുസ് ( അഗസ്റ്റസ്) (രാജകീയ പ്രൌഡിയുള്ളവൻ എന്നർത്ഥം) എന്നും സ്ഥാനപ്പേരുകൾ നല്കി. 
അദ്ദേഹം ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ അഗസ്റ്റസ് ചക്രവർത്തി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം കെയ്സർ (സീസർ) എന്ന തന്റെ കുടുംബപ്പേർ ചേർത്ത് വിളിക്കാനാണ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്. ജുലിയോ-ക്ലൌഡിയൻ വംശം ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നിലനിന്നു. നീറോവിന്റെ കാലം വരെ അത് കുടുംബപ്പേരായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എങ്കില്യ്മ് അതിൻ ശേഷവും ആ പേർ സ്ഥാനപ്പേരിന്റെ രൂപത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അദ്ദേഹം പഴയ റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഭരണരീതിയുടെ സം‍രക്ഷകനായാണ് തന്റെ ഭരണം തുടങ്ങിയത്. എന്നാൽ ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു തന്ത്രമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം തനിക്ക് ലഭിച്ച വിശേഷ അധികാരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു, പ്രത്യക്ഷത്തിൽ സെനറ്റിന്റെ വിന്ന്ത ദാസനായിരുന്നെങ്കിലും ഭരണാധികാരം മുഴുവനും പിടിവിടാതെ കൊണ്ടു നടന്നു. സെനറ്റ് വെറും കളിപ്പാവ മാത്രമായിത്തീർന്നു, അദ്ദേഹം പയ്യെ പയ്യെ തന്റെ അധികാരങ്ങൾ സെനറ്റിലെ അംഗങ്ങൾക്കായി വീതിച്ചു നൽകാൻ തുടങ്ങി. ഇതിനകം സെനറ്റു മുഴുവൻ സീസറിന്റെ കയ്യിലായിരുന്നു. അഗസ്റ്റസ് സീസർ കോൺസുൾ സ്ഥാനം ത്യജിക്കാൻ പോകുന്നു എന്ന വാർത്ത പരന്ന ഉടൻ റോമിൽ പ്ലീബിയന്മാർക്കിടയിൽ കലാപം പടരാൻ തുടങ്ങി. ഇതിൽ ഭയചകിതരായ സെനറ്റ് അഗസ്റ്റസ് സീസറിനോട് സ്ഥാനത്തു തുടരാൻ അപേക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതിനായി അവർ സീസർക്ക് ഏകാദിപത്യപരമായ പല അധികാരങ്ങളും വിട്ടുകൊടുത്തു. ഇത് ആദ്യത്തെ മദ്ധ്യസ്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

റോമൻ ലീജീയൺ അറുപത് എണ്ണത്തിനോടടുത്തായി പെരുകിയിരുന്നു. അഗസ്റ്റസ് സീസർ ഇതിൽ കൂറു കുറഞ്ഞതിനെയല്ലാം ഇല്ലാതാക്കി, മൊത്തം എണ്ണം 28 ആക്കി കുറച്ചു. ഇറ്റലിയിലെ സമാധാനം സം‍രക്ഷിക്കാൻ കൊഹോർസ് (ആംഗലേയത്തിൽ Cohorts) എന്ന പ്രത്യേക പട്ടാള സം‌വിധാനം അദ്ദേഹം ഏർപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ഇത് പിന്നീട് പ്രിട്ടോറിയാനി(ആംഗലേയത്തിൽ Praetorians) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സീസറുടെ അംഗരക്ഷണം അവരുടെ ചുമതലകളായിരുന്നു. 
സെനറ്റിലെ പലതായി വിഭജിച്ചു, പ്രവിശ്യകളുടെ ഭരണം എല്പിച്ചു. കുഴപ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറുള്ള പ്രവിശ്യകൾ സീസറുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ തന്നെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു. ഇത്തരം പ്രവിശ്യകളെ രാജകീയ പ്രവിശ്യകൾ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ഇവിടങ്ങളിൽ ലീജിയണുകളെ കൂടുതലായി വിനിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. സമാധാന പരമായ പ്രവിശ്യകൾ മാത്രമേ സെനറ്റുകൾക്ക് നൽകപെട്ടുള്ളൂ. ലീജിയണുകൾ ഇവിടെ കുറവുമായിരുന്നു ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. ഖജനാവിനേയും സീസർ രണ്ടാക്കി ഭാഗിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനു കീഴിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം സീസറിന്റെ മേൽ നോട്ടത്തിലുള്ള ഫിസ്കുസ് എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഏല്പിച്ചു. സെനറ്റ് ഭരിക്കുന്ന പ്രവിശ്യകളിലെ നികുതികൾ പൊതു ഖജനാവിലേയ്ക്കും വരവു വച്ചു. ഇതു മൂലം അഗസ്റ്റസ് സെനറ്റിനേക്കാളും സമ്പന്നനായി. അതുകൊണ്ട് ലീജിയണ്മരുടെ ശമ്പളം ക്രമത്തിന് നൽകാനും അതു വഴി അവരുടെ വിധേയത്വം ഉറപ്പു വരുത്തി. ഈജിപ്തിലെ രാജകീയ പ്രവിശ്യയിൽ നിന്നാണ് ഏറ്റവും വരുമാനം ലഭിച്ചിരുന്നത്. ഇവിടെ സെനറ്റർമാർ പോകുന്നതുപോലും വിലക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. റോമിലേയ്ക്കുള്ള ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടം ഇതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം വീണ്ടും 23ല് തന്റെ കോൺസുൾ പദവി രജിവയ്ക്കുകയും അതേ തുടർന്നുണ്ടായ നാടകീയ മായ രംഗങ്ങൾക്ക് രണ്ടാമത്തെ മദ്ധ്യസ്ഥം നടക്കുയും സീസർക്ക് കൂടുതൽ അധികാരങ്ങൾ കല്പിച്ച് അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത്തരം പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഗണതന്ത്ര വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം തെറ്റായിരുന്നു. എന്നാൽ സെനറ്റിൽ അതിനെ എതിർക്കാൻ കെല്പുള്ള ആരും തന്നെ അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പ്രധാനമായും എതിർത്തിരുന്ന സിസെറോ, കേറ്റോ എന്നിവർ നേരത്തേ തന്നെ വധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. തനിക്ക് വിധേയത്വം പുലർത്താത്ത സെനറ്റർമാരെ ഒഴിവാക്കാൻ അഗസ്റ്റസ് പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. സിസർക്ക് രാജാവിന്റേതിനു തുല്യമായ അധികാരങ്ങൾ ലഭിച്ചു. ഏതു പ്രവിശ്യയിലും ഇടപെടാനും ഗവർണർമാരുടെ വിധികളെ ഇല്ലായ്മ ചെയ്യാനുമുള്ള അധികാരം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകപ്പെട്ടു. ഇതിനെ ഇം‍പീരിയും പ്രോകോൺസുലാരെ മൈയുസ് imperium proconsulare maius ("power over all proconsuls") എന്നറിയപ്പെട്ടു.]

രാജ്യസീമകൾ സുരക്ഷമാക്കാൻ നടത്തിയ ചില യുദ്ധങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും അവസാനകാലത്ത് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെ കാര്യങ്ങൾ കൊണ്ടു നടന്നു. അദ്ദേഹത്തിനെ പറ്റിയുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. 

ക്രിസ്തുമതം
ജൂലിയോ-ക്ലൌഡിയോ സാമ്രാജ്യം (14-69)
സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിത രീതി
ആദ്യത്തെ ചക്രവർത്തി