സി.ഐ.ടി.യു. പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് സി.പി.എമ്മിലേക്ക് ബാലാനന്ദൻ കയറിയത്. 1978 മുതൽ 2005 വരെ സി.പി.എം. പോളിറ്റ്‌ ബ്യൂറോ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, കേരളത്തിൽനിന്ന് ഇ.എം.എസ്സിനും എ.കെ.ജിക്കും ശേഷം പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോയിലെത്തിയ ആദ്യനേതാവായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ സമയത്ത് പാർട്ടിക്കു നിരോധനം വന്നപ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന ആസ്ഥാനം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അങ്കമാലി ആവണംകോട്ട മനയിൽ അതിന്റെ സുരക്ഷിതത്വ കാവൽക്കാരൻ ബാലാനന്ദൻ ആയിരുന്നു. 1951 ൽ ജയിൽ മോചിതനായി പുറത്തു വന്നപ്പോൾ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സജീവ പങ്കാളിയായി. അശോക-കാത്തായ് ടെക്സ്റ്റൈൽ മില്ലുകളിലേയും, കശുവണ്ടി തൊഴിലാളികളേയും സംഘടിപ്പിച്ചു. പാർട്ടി രണ്ടായപ്പോൾ സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെയൊപ്പം നിന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് കൂടുതലും ഒളിവിലായിരുന്നു.

ആദ്യകാല ജീവിതം
തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
ഇ ബാലാനന്ദൻ റിസർച്ച് ഫൌണ്ടേഷൻ
രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം