യുദ്ധത്തെയും സമാധാനത്തെയും സംഘട്ടനത്തെയും സഹകരണത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ പ്രാചീനകാലം മുതൽ രാജ്യതന്ത്രജ്ഞരെയും ചരിത്രകാരൻമാരെയും സാഹിത്യകാരൻമാരെയും ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്; പ്രാചീന ഇന്ത്യയിലും ചൈനയിലും ഗ്രീസിലെ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളിലും ഇറ്റലിയിലും പാശ്ചാത്യരാഷ്ട്രസംവിധാനത്തിലും ഇത് നിഷ്കൃഷ്ടപഠനത്തിന് വിഷയമായിട്ടുമുണ്ട്. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന രാഷ്ട്രഘടനയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു ലോകസംവിധാനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രതീക്ഷകളാണ്, ആധുനിക പാശ്ചാത്യചിന്തകർക്ക് ഈ വിഷയത്തിൽ ശക്തമായ പ്രചോദനം നൽകിയത്. ഇതിനുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് സമൂർത്തരൂപം നൽകിയ യു.എസ്. പ്രസിഡന്റ് വുഡ്രോ വിൽസൺ (1856-1924) ആസൂത്രണം ചെയ്ത പരിപാടിയിൽ ജനായത്തഭരണക്രമം, സാർവദേശീയധാരണ, അന്താരാഷ്ട്രമധ്യസ്ഥത, നിരായുധീകരണം, രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സ്വയം നിർണയാവകാശം, ഗൂഢവ്യസ്ഥകളില്ലാത്ത പരസ്യമായ നയതന്ത്രബന്ധങ്ങൾ, ആക്രമണകാരികൾക്കെതിരായി എല്ലാവരും ചേർന്നുള്ള സഖ്യം തുടങ്ങി നിരവധി ആശയങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേശീയനയങ്ങളെ സംബന്ധിക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നതിലും, സിദ്ധാന്തപരമായ സങ്കല്പങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്നതിലും കൂടുതൽ ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ട് ഒരു യുദ്ധരഹിതലോകത്തിന്റെ രൂപരേഖ വരയ്ക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത തലമുറയിലുള്ള രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞർ ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു.

പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രഘടനാരീതി മിക്കവാറും സാർവലൌകികമായി തീർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ വിവിധ രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കും സംസ്കാരങ്ങൾക്കും തമ്മിലുള്ള സാജാത്യ വൈജാത്യങ്ങൾ ശരിക്കു ഗ്രഹിച്ച് വിലയിരുത്തേണ്ട കടമ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രതന്ത്രത്തെപ്പറ്റി അന്വേഷണം നടത്തുന്ന ഒരു പഠിതാവിന് ഒഴിച്ചുകൂടാൻ പാടില്ലാത്തതായിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ, ഈ പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രസംവിധാനപദ്ധതികൾ തന്നെ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്. ആധുനിക ലോകത്തിൽ യു.എസ്സും, റഷ്യയും, യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ഒരളവുവരെ ചൈനയും, ഇന്ത്യയും, ജപ്പാനും വഹിക്കുന്ന പങ്കിന് സമാന്തരമായ ഒരു പ്രതിഭാസം ചരിത്രത്തിൽ ഇന്നോളം കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ഈ ശക്തി കേന്ദ്രങ്ങളുടെ സ്ഥാനവ്യതിചലനങ്ങൾ ഏതെല്ലാം വിധത്തിൽ എങ്ങോട്ടൊക്കെയായിരിക്കും എന്നു തീർത്തു പ്രവചിക്കുക സാധ്യമല്ല.

സ്വയംനിർണയാവകാശം
ശക്തിസന്തുലനം
പ്രശ്നങ്ങൾ
നയതന്ത്രനിപുണത