റെയിൽ‌വേ ലൈനില്ലാതെ ഒരു തുറമുഖം ഒരിക്കലും പൂർത്തിയാകില്ല. കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ പ്രധാനമായും കൊച്ചി ഹാർബറിൽ നിന്നുള്ള ചരക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനാണ് നിർമ്മിച്ചത്. നേരത്തെ എറണാകുളം ടെർമിനസ് വരെ മാത്രമാണ് ട്രെയിനുകൾ വന്നത്. സ്റ്റേഷനിൽനിന്ന് ഷോറണൂരിലേക്ക് ഒരു മീറ്റർ ഗേജ് ലൈനുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് ബ്രോഡ് ഗേജിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പുതിയ ബ്രോഡ് ഗേജ് ലൈൻ എറണാകുളം വഴി വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിലേക്ക് പോകും. നിരവധി വ്യത്യസ്ത റൂട്ടുകൾ പഠിക്കുകയും പുതിയ സ്റ്റേഷനുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും വഴിയിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. എറണാകുളം ടൗൺ, എറണാകുളം ജെങ്ഷൻ, പെരുമാമാനൂർ (നിലവിലില്ല), മട്ടാഞ്ചേരി ഹാൾട്ട്, ഒടുവിൽ കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് എന്നിവയായിരുന്നു അവ. യാത്രക്കാരുടെ ഗതാഗതത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ചരക്ക് ഗതാഗതം പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിനെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് കൂറ്റൻ വെൻഡുരുത്തി പാലം നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വെമ്പനാട് തടാകത്തിന് കുറുകെയുള്ള റോഡ് പാലം അനുവദിക്കുകയും എഞ്ചിനീയർമാർ റോഡ് പാലത്തിനൊപ്പം ഒരു റെയിൽ പാലത്തിനുള്ള പദ്ധതി സമർപ്പിക്കുകയും 1936 ൽ ഇത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. നിർമ്മാണ ജോലികൾ ഉടൻ ആരംഭിക്കുകയും 1938 ൽ പൂർത്തീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 


ചായ, കോഫി, കയർ, പരുത്തി, മറ്റ് കയറ്റുമതി ചരക്കുകൾ എന്നിവ തുറമുഖത്തു നിന്നുള്ള വാഗൺലോഡുകളിലൂടെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിദൂര സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുന്നതിനായി ഇവിടെയെത്തി. അതിന്റെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം ചരക്ക് ഗതാഗതത്തിന് ശക്തമായ വരുമാനം നേടുന്നതിനുള്ള അടിത്തറയാക്കി. ടെർമിനസിന്റെ നിരന്തരമായ ഇന്ധന ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നതിനായി വാർഫിന് അടുത്തായി ഒരു പ്രത്യേക കൽക്കരി ബെർത്ത് നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കൊച്ചി തുറമുഖത്തിന് സമീപം കൊച്ചി ബെർത്ത് സ്റ്റേഷൻ എന്നൊരു സ്റ്റേഷനും നിർമ്മിച്ചു. അതിനാൽ കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നുള്ള ട്രെയിനുകൾ യാത്രക്കാരെ ഓഫ്‌ലോഡ് ചെയ്യുന്നതിനും വശങ്ങളിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന കപ്പലുകളിലേക്ക് നേരിട്ട് ചരക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും അവിടെയെത്തും. ഈ സ്റ്റേഷൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് 10 മീറ്ററിൽ താഴെയാണ്. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ 60 ടൺ റെയിൽ‌വേ വെയ്റ്റ് ബ്രിഡ്ജ് ഉണ്ടായിരുന്നു, തേയില ഗാർഡൻ എക്സ്പ്രസ് മേട്ടുപാളയത്തിൽ നിന്ന് ചായ തൂക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. 1980 കളിൽ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നുള്ള യാത്രക്കാരുടെയും ചരക്കുഗതാഗതത്തിന്റെയും ഗണ്യമായ വളർച്ചയുണ്ടായി. പുതിയ കണ്ടെയ്നർ യാർഡ് നിർമ്മിക്കുകയും സ്റ്റേഷന് സമീപം അമോണിയ, സൾഫർ, കൽക്കരി എന്നിവയ്ക്കുള്ള സംഭരണ സൗകര്യങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 


കൊച്ചി-ഷോർനൂർ ജംഗ്ഷൻ പാസഞ്ചർ ഏർപ്പെടുത്തിയതോടെ 1943 ൽ പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഓരോ സർവീസുമായി ഈ ട്രെയിൻ സ്റ്റേഷൻ ഒഴിവാക്കുന്നതുവരെ ഏതാണ്ട് ഒരേ ഷെഡ്യൂൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1944 ൽ മദ്രാസ്-കൊച്ചി എക്സ്പ്രസ് (ഇപ്പോൾ ചെന്നൈ-അല്ലെപ്പി എക്സ്പ്രസ്) അവതരിപ്പിച്ചത് ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബോംബെയിലേക്കും കോച്ചുകൾ വഴി ഈ സ്റ്റേഷന്റെ നിലവാരം ഉയർത്തി. ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് കാലഘട്ടമായതിനാൽ, ഈ ട്രെയിനുകളിൽ പ്രത്യേക ചരക്കുകൾക്കും യാത്രക്കാർക്കും പ്രത്യേക കോച്ചുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതേ സമയം മറ്റൊരു സവാരി, ഈ മനോഹാരിത വർദ്ധിപ്പിച്ചു, ter ട്ടി-കൊച്ചി ടീ ഗാർഡൻ എക്സ്പ്രസ് (ഇപ്പോൾ തിരുച്ചിരപ്പള്ളി-എറണാകുളം എക്സ്പ്രസ്) ഈ ടെർമിനസിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. പിന്നീട് വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിന്റെ പേരിലുള്ള ഐലന്റ് എക്സ്പ്രസ് (ഇപ്പോൾ കന്യാകുമാരി-ബാംഗ്ലൂർ എക്സ്പ്രസ്) 1960 കളിൽ ആരംഭിച്ചു. ചെന്നൈയിലേക്ക് (മദ്രാസ്) ഒരു ട്രെയിൻ ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഈ ടെർമിനസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ് 1961 ൽ ആദ്യത്തെ ഡീസൽ ട്രെയിൻ അന്നത്തെ റെയിൽ‌വേ മന്ത്രി ഫ്ലാഗുചെയ്തത്, ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു പല ഭാഗങ്ങളും ഇപ്പോഴും നീരാവിയിൽ ഓടി. ഈ സമയമായപ്പോഴേക്കും ഈ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ യാത്രക്കാരുടെയും ചരക്കുനീക്കത്തിന്റെയും പ്രധാന കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരുന്നു. അടുത്ത രണ്ട് ദശകങ്ങളിൽ ഈ ടെർമിനസിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ട്രെയിനുകൾ പറന്നുയർന്നു. മദ്രാസിലേക്കുള്ള രണ്ടാമത്തെ ട്രെയിൻ (ഇപ്പോൾ ചെന്നൈ-തിരുവനന്തപുരം മെയിൽ) പുറപ്പെട്ടു. ഈ സ്റ്റേഷൻ ആരംഭിച്ചതോടെ ജയന്തി ജനത, നേരാവതി, ദാദർ, രാജ്കോട്ട്, പട്ന, ബിലാസ്പൂർ എക്സ്പ്രസ് തുടങ്ങി നിരവധി ട്രെയിനുകൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഈ ടെർമിനസ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും വിദൂരവുമായ എല്ലാ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് 16 ഓളം ട്രെയിനുകൾ ആരംഭിച്ചു. 

സ്റ്റേഷന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ഘടകങ്ങൾ
ചരിത്രം
കൊച്ചി സബർബൻ റെയിൽവേ
ഭാവി നിർദ്ദേശങ്ങൾ