ഡയറിയുടെ മറ്റൊരുഭാഗത്ത് അതേ പീപ്സ് തന്നെ ഉണർച്ചയുടേയും സ്വപ്നത്തിന്റേയും അവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമെന്തെന്നു സുഹൃത്തുക്കളുമായി ചർച്ചചെയ്യുന്നത് കാണാം. എന്നാൽ ഷേക്സ്പിയറുടെ റോമിയോയും ജൂലിയറ്റും കണ്ടിട്ട് പീപ്സ് എഴുതിയത് ഇത്രമോശം നാടകം താൻ കണ്ടിട്ടേയില്ല എന്നാണ്. ഷേക്സ്പിയറുടെ തന്നെ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം പീപ്സിന് അത്രപോലും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. ആ 'പൊട്ടനാടകം' (insipid ridiculous play) ഇനി കാണുകയില്ലെന്നു പീപ്സ് ശപഥം ചെയ്യുകപോലും ഉണ്ടായി. എന്നാൽ മാക്ബത്ത് അദ്ദേഹം ആസ്വദിച്ചു. ബെൻ ജോൺസന്റെ എവരി മാൻ ഇൻ ഹിസ് ഹ്യൂമറും പീപ്സിന് ഇഷ്ടമായി. സൂക്ഷ്മദർശിനികളെക്കുറിച്ച് റോബർട്ട് ഹുക്ക് എഴുതിയ പുസ്തകം പീപ്സ് താത്പര്യപൂർ‌വം വായിച്ചു. പിന്നൊരുദിവസം അദ്ദേഹം റോമൻ കവി ഓവിഡിന്റെ രൂപാന്തരീകരണം (Metamorphosis) എന്ന കൃതി ഭാര്യ എലിസബത്തിനു വായിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. മറ്റോരവസരത്തിൽ ഭാര്യ കലഹിച്ചപ്പോൽ അവളെ നിശ്ശബ്ദയാക്കുവാൻ പീപ്സ് ചെയ്തത് ബോയിലിന്റെ ഹൈഡ്രോസ്റ്റാറ്റിക്സ് ഉറക്കെ വായിക്കുക ആയിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിലുള്ള ഒരു ഇക്കിളി നോവൽ രസിച്ചു വായിച്ച ഉടനേ കത്തിച്ചു കളഞ്ഞ പീപ്സ് തോമസ് ഹോബ്സിന്റെ രാഷ്ട്രതന്ത്രസംബന്ധിയായ ലെവയത്താൻ എന്ന ‍ക്ലാസിക് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും കണ്ടുപിടിച്ചു വായിക്കാൻ പാടുപെടുന്നതുകാണാം. ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത പുസ്തകങ്ങ‍ൾ ചിലപ്പോൽ പീപ്സിനെ ക്ഷോഭിപ്പിച്ചു. "ദെക്കാർത്തിന്റെ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗ്രന്ഥം എനിക്കു മനസ്സിലായില്ല. എഴുതിയ ആൾ വലിയ പണ്ഡിതനാണെന്നു പറയുന്നെങ്കിലും അയാൾക്കും അതു മനസ്സിലായിട്ടുണ്ടാവില്ല" എന്ന് പീപ്സ് ഒരിടത്ത് എഴുതി. പള്ളിപ്രസംഗങ്ങളെപ്പോലും പീപ്സ് വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. 1665 ജനുവരി 15-ന് പ്രസംഗിച്ചത് ഒരു യുവവിഡ്ഢി (a most insipid young coxcomb) ആയിരുന്നത്രെ. വേറൊരു ദിവസം വേറൊരു പാതിരി കാരണവന്മാരുടെ പാപങ്ങൾക്ക് മക്കളെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ദൈവത്തിന്റെ നീതിയെക്കുറിച്ച് സുന്ദരമായി പ്രസംഗിച്ചു. ഇനിയുമൊരിക്കൽ‍ ഒരു പ്രസംഗകൻ "ശുദ്ധീകരണസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് വിഡ്ഢിത്തം വിളമ്പുന്നതും" പീപ്സിന് കേട്ടിരിക്കേണ്ടി വന്നു.

വിലയിരുത്തൽ
ഡയറിയുടെ കഥ
പശ്ചാത്തലം
സഹൃദയൻ