ഭൂമിയുടെ ധ്രുവങ്ങളെ യോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഉത്തരധ്രുവത്തിന്റെ ദിശയിലേക്കു നീണ്ടുപോയി ഖഗോളപരിധിയിൽ സന്ധിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പികബിന്ദുവാണ് ഖഗോളത്തിന്റെ ഉത്തരധ്രുവം.

ഖഗോളഉത്തരധ്രുവത്തിൽനിന്നും ഏകദേശം ഒരു ഡിഗ്രിയിൽകുറഞ്ഞ അകലത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ ധ്രുവനക്ഷത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ പുരസ്സരണം, അക്ഷഭ്രംശം തുടങ്ങിയ വിവിധകാരണങ്ങൾകൊണ്ട് ഭൂമിക്ക് അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ തന്നെ പരസ്പരമുള്ള ആപേക്ഷികചലനങ്ങളും മൂലം യഥാർത്ഥ വടക്കുദിശയുമായുള്ള ധ്രുവനക്ഷത്രത്തിന്റെ ഈ സാമീപ്യം അനേകായിരം വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കാം.

ഖഗോളവസ്തുക്കളുടെ ദിഗംശം(അസിമുത്ത്),താഴ്ച്ച(അവനമനം)(declination), ഉന്നതി(altitude) തുടങ്ങിയ അളവുകൾ കൃത്യമായി കണക്കാക്കുന്നതിൽ ഒരു അടിസ്ഥാനബിന്ദുവെന്ന നിലയിൽ ഖഗോള ഉത്തരധ്രുവത്തിന് അതിയായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
വടക്ക് അടിസ്ഥാന ദിശയെന്ന നിലയിൽ
യഥാർത്ഥ വടക്ക്
കാന്തികതയും ദിക്പാതവും
ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെ വടക്ക്