അഷ്ടാംഗഹൃദയ കർത്താവായ വാഗ്ഭടാചാര്യൻ ഒരു ബുദ്ധഭിക്ഷുവാണ്. ഇന്ത്യയുടെ വ.പ. ഭാഗത്തുള്ള സിന്ധുദേശമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജൻമഭൂമി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്തെപ്പറ്റി അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ഇദ്ദേഹം അഷ്ടാംഗഹൃദയം രചിക്കുന്നതിനുമുൻപ് അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹം എന്ന വൈദ്യഗ്രന്ഥം എഴുതി; അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹം ഒന്നുകൂടി പരിഷ്കരിച്ചു ചുരുക്കിയാണ് അഷ്ടാംഗഹൃദയം രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹം ഗദ്യപദ്യസമ്മിശ്രമാണ്; അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹകർത്താവ് വേറൊരു വാഗ്ഭടൻ (വൃദ്ധ വാഗ്ഭടൻ) ആണെന്നും ചിലർ പറയുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, പ്രതിപാദനരീതി, ഭാഷാശൈലി, പക്ഷാന്തരമില്ലായ്മ മുതലായവ നോക്കുമ്പോൾ, അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹകാരൻ തന്നെയാണ് അഷ്ടാംഗഹൃദയകർത്താവെന്നു ബോധ്യപ്പെടും. പ്രസ്തുത വാഗ്ഭടനെ കൂടാതെ രസതന്ത്രവിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന രസരത്നസമുച്ചയ (13-ാം ശ.) കർത്താവായ ഒരു വാഗ്ഭടാചാര്യനുമുണ്ട്. എന്നാൽ അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിൽ പാരദാദിധാതുദ്രവ്യങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾ പറയാതിരുന്നതു രസരത്നസമുച്ചയമെന്ന പേരിൽ ധാതുദ്രവ്യങ്ങളെക്കൊണ്ടുമാത്രം ചികിത്സിക്കാനുതകുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥം വാഗ്ഭടാചാര്യൻ നിർമിച്ചതുകൊണ്ടാണെന്നും, അഷ്ടാംഗഹൃദയകർത്താവായ വാഗ്ഭടാചാര്യനും രസരത്നസമുച്ചയ കർത്താവായ വാഗ്ഭടനും ഒരാളാണെന്നും വാദിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. അഷ്ടാംഗസംഗ്രഹം, അഷ്ടാംഗഹൃദയം എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ ലളിതമായ ഭാഷാരീതിയും രസരത്നസമുച്ചയത്തിലെ ഭാഷാരീതിയും തമ്മിൽ താരതമ്യപ്പെടുത്തി നോക്കുന്നവർക്ക് ഈ അഭിപ്രായത്തോടു യോജിക്കാൻ നിവൃത്തിയില്ല. ഏതായാലും അഷ്ടാംഗഹൃദയകർത്താവ് വാഗ്ഭടാചാര്യനാണെന്നുള്ളതിൽ രണ്ടു പക്ഷമില്ല. 

വാഗ്ഭടാചാര്യൻ ബുദ്ധമതപ്രചരണാർഥം ഇന്ത്യയിൽ പല ഭാഗത്തും സഞ്ചരിക്കുകയും അക്കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും വരികയും ദീർഘകാലം ഇവിടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്തതായി ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ബുദ്ധമതപ്രചാരകാലത്തു കേരളത്തിൽ പല ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളും ഭിക്ഷുണീസങ്കേതങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി ചരിത്രകാരൻമാർ പറയുന്നു. ചേർത്തല താലൂക്കിലെ തിരുവിഴ ബുദ്ധഭിക്ഷുസങ്കേതവും, കാർത്ത്യായനീക്ഷേത്രം ഭിക്ഷുണീസങ്കേതവുമായിരുന്നുവെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ബുദ്ധമതക്കാരാണ് ധർമാശുപത്രിപ്രസ്ഥാനം ആദ്യം നടപ്പിലാക്കിയത്. 'അവൃത്തിവ്യാധിശോകാർത്താനനുവർത്തേതശക്തിതഃ' എന്ന സേവനമന്ത്രം വ്രതമാക്കിയിരുന്നവരാണ് ശരണത്രയീധനരായ ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾ. തിരുവിഴയിൽ ഇന്നും നടപ്പിലിരിക്കുന്ന കൈവിഷത്തിനുള്ള വമനപ്രയോഗം പണ്ട് ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ചികിത്സകളുടെ നഷ്ടാവശിഷ്ടമാണെന്നുവരാം. വാഗ്ഭടാചാര്യൻ തിരുവിഴ ബുദ്ധവിഹാരത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന സമയത്താണ് അഷ്ടാംഗഹൃദയം രചിച്ചതെന്നു വൃദ്ധവൈദ്യന്മാർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു; ഈ അഭിപ്രായം സ്ഥാപിക്കുവാൻ രേഖകളില്ല. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ അഷ്ടവൈദ്യന്മാർ വാഗ്ഭടപരമ്പരയിൽപ്പെട്ടവരാണെന്നും അഷ്ടവൈദ്യന്മാർ എന്ന പേർ 'അഷ്ടവൈദ്യകുടുംബക്കാർ' എന്ന അർഥത്തിലല്ല അഷ്ടാംഗഹൃദയ വൈദ്യന്മാർ എന്ന അർഥത്തിലാണ് പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്നും ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാംഗപൂർണമായ ആയുർവേദത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരാണ് 'അഷ്ടവൈദ്യൻമാർ' എന്ന അഭിപ്രായക്കാരുമുണ്ട്. ഇവർ ബുദ്ധമതപരമ്പരയിൽപ്പെട്ടവരായതുകൊണ്ടാണത്രെ യാഥാസ്ഥിതിക നമ്പൂതിരിമാർ ഇവർക്കു പാതിത്യം കല്പിച്ചുവന്നത്. അഷ്ടാംഗഹൃദയമാണ് കേരളത്തിൽ ഗുരുകുലസമ്പ്രദായപ്രകാരം, ഗുരുശിഷ്യപരമ്പരയാ, അഷ്ടവൈദ്യന്മാരും മറ്റു വൈദ്യകുടുംബങ്ങളും പാഠ്യഗ്രന്ഥമായും പ്രമാണഗ്രന്ഥമായും സ്വീകരിച്ചുപോന്നിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് കേരളീയ വൈദ്യന്മാരുടെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിനും ചികിത്സയ്ക്കും ഐകരൂപ്യം ഉണ്ട്. ആയുർവേദവൈദ്യത്തിൽ കേരളത്തിനുള്ള പ്രശസ്തിക്ക് ഇതും ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്. കേരളത്തിലെപ്പോലെ അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിനു ഇന്ത്യയിൽ ഒരിടത്തും പ്രചാരം കാണുന്നില്ല. ഉത്തരേന്ത്യക്കാർക്ക് ഇന്നും ചരകസുശ്രുതാദി ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ് അവലംബം. വാഗ്ഭടാചാര്യനും അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിനും കേരളത്തോട് ഒരു അഭേദ്യബന്ധമാണുള്ളത്. കേരളത്തിൽ സർവസാധാരണമായിരുന്ന ആഹാരക്രമങ്ങളെയാണ് അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിൽ കൂടുതലും വിവരിച്ചിട്ടുള്ളത്. പ്രസിദ്ധമായ പേയാദിക്രമം (പേയ = കഞ്ഞിത്തെളി) പഥ്യാഹാരവുമാണല്ലോ. 'ദാക്ഷിണാത്യഃ പേയാസാത്മ്യഃ' എന്നു ചരകൻ കേരളീയരെപ്പറ്റി പറഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. ഇതും മേൽ സൂചിപ്പിച്ച അഭേദ്യബന്ധത്തിനു ഒരു സൂചനയാണ്. കേരളത്തിൽ അഷ്ടവൈദ്യഗൃഹങ്ങളിലും മറ്റു വൈദ്യകുടുംബങ്ങളിലും ആയുർവേദപാഠശാലകളിലും അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള അഭ്യസനവും ചികിത്സയുമാണ് ഇന്നും നടപ്പിലിരിക്കുന്നത്. 
അഷ്ടാംഗഹൃദയ രചയിതാവ് വാഗ്ഭടനാണന്ന് അനുമാനിക്കുവാൻ തക്ക തെളിവുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. തന്റെ പേരോ മറ്റു വിവരങ്ങളോ രചയിതാവ് പ്രബന്ധത്തിലെവിടെയും ചേർത്തിട്ടില്ല; 
^ചില ചരിത്രകാരന്മാർ രണ്ടു പ്രബന്ധങ്ങളും രചിച്ചത് ഒരാൾ തന്നെയാണന്ന് സമർത്ഥിക്കുന്നു.

ഗ്രന്ഥകർത്താവ്
മലയാളവ്യാഖ്യാനങ്ങൾ
നിദാന സ്ഥാനം
വിഭാഗങ്ങൾ