18 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന ദിവസം ഭീമസേനന്റെ ചതിയാലുള്ള മാരകപ്രഹരമേറ്റ് ദുര്യോധനൻ വീണതോടെ പാണ്ഡവർ വിജയികളായതായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു . പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗത്തു പഞ്ച പാണ്ഡവരും ,കൃഷ്ണനും, സാത്യകിയും, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരും , ശിഖണ്ഡിയും , 2000 തേരുകളും , 700 ആനകളും , 5000 കുതിരകളും , 100000 കാലാള്പ്പടയും ശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട് . പാണ്ഡവരുടെ അടുത്ത രാജ്യാവകാശികളായ ദ്രൗപദിയുടെ 5 ഓമനപുത്രന്മാരാണ് പാണ്ഡവരുടെ അടുത്ത പ്രതീക്ഷ . അവരാകട്ടെ ഈ മഹാസംഹാരത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു . പാണ്ഡവർക്ക് ആശ്വാസമായി . യുദ്ധശേഷം ജയം നേടിയ പാണ്ഡവർ ദുര്യോധനാദികളുടെ കൊട്ടാരങ്ങളിൽ കയറി വിജയം പ്രഖ്യാപിച്ചു . അവരെല്ലാം ദുര്യോധന - ദുശ്ശാർസനാദികളുടെ കൈനിലകളിൽ കയറി രത്നങ്ങളും , സ്വർണ്ണങ്ങളും , മുത്തുകൾ , ഭൂഷണങ്ങൾ , വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ കൈയ്യിലാക്കി സന്തോഷാരവം മുഴക്കി . തുടർന്ന് അവരെല്ലാം വിദഗ്ദ്ധ വൈദ്യന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ ശരീരമാസകലം തൈല ലേപനാദികൾ പുരട്ടി കുളിച്ചു ശുദ്ധരായി സന്ധ്യാവന്ദനാദികൾ കഴിച്ചു അത്താഴവും കഴിച്ചു ഉറക്കത്തിനുള്ള വട്ടം കൂട്ടി; ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനൊരുങ്ങവേ കൃഷ്ണൻ അവിടെയെത്തിച്ചേർന്നു . 
അന്ന് രാത്രി പാണ്ഡവരും സാത്യകിയും ശിബിരം വിട്ടു പാർക്കണമെന്നു ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ അവരോടാവശ്യപ്പെട്ടു . അതിനാൽ പഞ്ചപാണ്ഡവരും സാത്യകിയും കൃഷ്ണനും അന്നുരാത്രി ഓഘവതീ നദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചു . പാണ്ഡവർക്ക് ദ്രൗപദിയിൽ പിറന്ന അഞ്ചു കുമാരന്മാരും ശിഖണ്ഡിയും സേനാനായകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവശേഷിച്ച സൈനികരും ശിബിരത്തിലും വസിച്ചു . അന്ന് രാത്രിയിൽ സംഭവിക്കുവാൻ പോകുന്ന ദുരന്തം പാണ്ഡവരെയും സാത്യകിയെയും സ്പർശിക്കാതിരിക്കുവാനാണ് ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ഇപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചത് .രുദ്രാംശമായ ദ്രോണപുത്രന്റെ സ്വഭാവം ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന് നന്നായറിയാമായിരുന്നു . കാലന്റെ കോപമാണ് അശ്വത്ഥാമാവിന് . കോപിച്ചാൽ രുദ്രനെപ്പോലെ സർവ്വതും സംഹരിച്ചു കളയും . അയാളുടെ ആയുധത്തിൽ എപ്പോഴും അന്തകൻ വസിക്കുന്നു . ഒരു വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് യുദ്ധം തീർന്നത് . സംഹാരം ഇനിയും തീർന്നിട്ടില്ല . 

യുദ്ധശേഷം ദുര്യോധനനെ ദർശിച്ച അശ്വത്ഥാമാവ് കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ മിത്രമേ, എന്റെ പിതാവ് മരിച്ചപ്പോൾ പോലും ഇത്രയധികം ദുഃഖം എനിക്കുണ്ടായിട്ടില്ല . അങ്ങയുടെ ഈ സ്ഥിതി കാണുമ്പോൾ എനിക്ക് പാണ്ഡവരോടും കൃഷ്ണനോടും പുച്ഛം തോന്നുന്നു . എനിക്ക് ആജ്ഞ തരിക . ശത്രുക്കളെ ഞാൻ കൊല്ലുന്നുണ്ട് ". ദുര്യോധനൻ ഉടനെ തന്നെ ഒരുകുടം ജലം കൊണ്ടുവരാൻ കൃതവർമ്മാവിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു . കൃപരെ പുരോഹിതനാക്കി ആ ജലത്തെ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ ശിരസ്സിൽ അഭിഷേകം നടത്തി , അദ്ദേഹത്തെ ആ മൂവർ സംഘത്തിന്റെ സൈന്യാധിപനായി അഭിഷേകം ചെയ്തു . കൊലവിളിയോടെ അശ്വത്ഥാമാവ് അവിടെ നിന്നും പോയി . 

ശത്രുസംഹാരത്തിനായി അശ്വത്ഥാമാവ് സ്വയം ഒരുപായം കണ്ടുപിടിച്ചു . രാത്രിയിൽ പതിയിരുന്നാക്രമിച്ചു പാണ്ഡവരെ വകവരുത്തുക . ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്തിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല . കാരണം പാണ്ഡവർ അത്ര ധർമ്മിഷ്ഠരൊന്നുമല്ല . അധർമ്മം ചെയ്തു തന്നെയാണ് അവർ യുദ്ധം ജയിച്ചത് . അതിനാൽ അവരെ ഇങ്ങനെ ദ്രോഹിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല . ഇതും ചിന്തിച്ചു രണ്ടും കൽപ്പിച്ചു കൃപരുടെയും കൃതവർമ്മാവിന്റെയും താക്കീതിനെ വകവയ്ക്കാതെ അശ്വത്ഥാമാവ് പാണ്ഡവരുടെ ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു . 
ആ സമയം ശിബിരത്തിന്റെ വാതിൽക്കലെത്തി അശ്വത്ഥാമാവ് കൃപ - കൃതവർമ്മാക്കളോടു യമനെപ്പോലെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഒരു മഹാഭൂതം ശിബിരത്തിനു കാവൽ നിൽക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു . കാലസ്വരൂപനായ ആ ഭൂതം പുലിത്തോൽ ഉടുത്തവനും സർപ്പമാകുന്ന പൂണുനൂൽ ധരിച്ചവനും ദംഷ്ട്രകൾ നീണ്ട ഭയാനകമായ മുഖത്തോടു കൂടിയവനുമായിരുന്നു . അതിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നും അസംഖ്യം ശ്രീകൃഷ്ണന്മാർ പുറപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരുന്നു . ഇത്തരത്തിൽ അന്തരീക്ഷം മുഴുവനും ശ്രീകൃഷ്ണന്മാരാൽ നിറയപ്പെട്ടു കണ്ടപ്പോൾ ദ്രൗണി ഉടനെ തന്നെ ആപത്തൊഴിയുവാൻ ശിവപൂജയാരംഭിച്ചു . തന്നെത്തന്നെ ഹോമവസ്തുവാക്കി പാണ്ഡവരോടുള്ള കടുകോപത്തോടെ ദ്രൗണി പഞ്ചാക്ഷരവും ശ്രീരുദ്രവും ജപിച്ചു ശിവനെ പൂജിച്ചു . ശിവന് പ്രസന്നനാകാതിരിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല . ശിവൻ അവ്യക്തതയിൽ നിന്നും അശ്വത്ഥാമാവിന് പ്രത്യക്ഷനായി ഭൂതഗണങ്ങളോടൊത്തു വന്നു നിന്ന് അശ്വത്ഥാമാവിനോട് പറഞ്ഞു . 
" അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ , എന്നെ ആരാധിച്ചവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ് കൃഷ്ണൻ . ആ ഭക്തന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ പാണ്ഡവരെയും പാഞ്ചാലരെയും രക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു . അതിനാലാണ് നിങ്ങള്ക്ക് അവരെ കൊല്ലുവാൻ സാധിക്കാതിരുന്നത് . എന്നാൽ ഇന്ന് പാഞ്ചാലരുടെ കാലം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു . നിന്നിലൂടെ ഞാനതു നിർവഹിക്കുവാൻ പോവുകയാണ് . നിന്റെ ആഗ്രഹം നടക്കട്ടെ . " 
ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ശിവൻ ഒരു വാള് അശ്വത്ഥാമാവിന് നൽകിയിട്ടു മറഞ്ഞു . 
ആ വാളുമെടുത്തു തേജസ്വിയായ അശ്വത്ഥാമാവ് ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടു കൃപേരോടും കൃതവർമ്മാവിനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " ഞാൻ ഈ ശിബിരത്തിൽ കയറി കാലനെപ്പോലെ ചുറ്റും . ഒന്നിനെയും വെറുതെ വിടരുത് . ഓടി രക്ഷപ്പെടുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരെ നിങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്ന് വധിക്കണം ". 
തുടർന്ന് ശിബിരത്തിലെത്തിയ അശ്വത്ഥാമാവ് തന്റെ അന്തർജ്ഞാനം കൊണ്ട് തന്റെ പിതാവിന്റെ ഘാതകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ മുറിക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചു . സുഖകരമായ പട്ടു മെത്തയിൽ അല്ലല് വിട്ടുറങ്ങുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ പുറംകാലുകൊണ്ടു തട്ടിയുണർത്തി , മുടിക്ക് ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു തറയിലിട്ടു ചവുട്ടി . ഉറക്കത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉണ്ടായ ആക്രമണത്തിൽ തികച്ചും പതറിപ്പോയ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മാന്തിയൊഴിയാൻ ശ്രമിച്ചു . എന്നാൽ അശ്വത്ഥാമാവ് അവനെ കൈക്കുള്ളിലാക്കി കഴിഞ്ഞിരുന്നു . ഇരുമ്പു പോലെ ദൃഢവും , തണുത്തതുമായ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ കൈകളിൽ കിടന്നു പിടയുമ്പോൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ഇങ്ങനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ . അങ്ങെന്നെ ആയുധം കൊണ്ട് കൊല്ലുക . നിന്റെ കൈകളാൽ ഞാൻ പുണ്യലോകങ്ങളിൽ പോകട്ടെ . " 
ഇതുകേട്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അശ്വത്ഥാമാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " ഗുരുഘാതികൾക്ക് കുലപാംസന ലോകങ്ങളിലില്ല . അതിനാൽ നിന്നെ ശസ്ത്രം കൊണ്ട് കൊന്നു കൂടാ . നിന്നെ ഞാനിങ്ങനെ ചവുട്ടി ചവുട്ടി കൊല്ലും . " 
ഇതും പറഞ്ഞു അശ്വത്ഥാമാവ് ഏറ്റവും മൃഗീയമായി ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ വധിച്ചു . 
ഇത്രയുമായപ്പോൾ സൈന്യങ്ങളെല്ലാം ഉണർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു . അവരെല്ലാം കിട്ടിയ ആയുധങ്ങളുമെടുത്തു ദ്രൗണിയെ നേരിട്ടു . അവരെയെല്ലാം അശ്വത്ഥാമാവ് രുദ്രദത്തമായ വാളുകൊണ്ട് വധിച്ചു . തുടർന്ന് ദ്രൗപദീ പുത്രന്മാരുടെ ഊഴമായി . മഹാപരാക്രമികളായ അവർ അഞ്ചുപേരും ശിഖണ്ഡിയും കൂടി അശ്വത്ഥാമാവിനെ നേരിട്ടു . എന്നാൽ അതുകൊണ്ടൊന്നും അശ്വത്ഥാമാവ് കുലുങ്ങിയില്ല .തുടർന്ന് യുധാമന്യുവിനെ കൊന്നിട്ട് , അശ്വത്ഥാമാവ് പാണ്ഡവരുടെ അഞ്ചു മക്കളെയും , രുദ്രദത്തമായ വാളുകൊണ്ട് വെട്ടി കൊലപ്പെടുത്തി . അതോടെ പാണ്ഡവർക്ക് മക്കളില്ലാതായി . പിന്നീടെത്തിയ ശിഖണ്ഡി അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ നെറ്റിത്തടത്തിൽ എയ്തു മുറിപ്പെടുത്തി . ചീറിക്കൊണ്ട് അശ്വത്ഥാമാവ് ശിഖണ്ഡയുടെ അടുത്തെത്തി അയാളെ വെട്ടി മൂന്നു തുണ്ടമാക്കിയിട്ടു . ഇത്തരത്തിൽ ശിഖണ്ഡിയെ കൊന്നതിനു ശേഷം വിരാടന്റെ ബാക്കിയുള്ള സേനകളെയും കൊന്നൊടുക്കി . ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചവരെ കൃപരും കൃതവർമാവും കൊന്നു തള്ളി .
അതിനുശേഷം അവർ കൂടാരത്തിനു തീ കൊളുത്തുകയും , അതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അശ്വത്ഥാമാവ് കൂടുതൽ പേരെ മിന്നൽപ്പിണരിന്റെ വേഗത്തിൽ വാളുവീശിയും , രുദ്രാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചും കൊന്നു തള്ളി . അത്തരത്തിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സൂതനൊഴിച്ചു ബാക്കിയെല്ലാപേരും കൊല്ലപ്പെട്ടു . ശിബിരം നിശ്ശബ്ദമായി . വിജയികളായ ഭാവത്തിൽ കൊലവിളിയോടെ അശ്വത്ഥാമാവടങ്ങിയ ആ മൂവർ സംഘം ദുര്യോധനനെ കാണുവാനായി യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തി .
ദുര്യോധനൻ മരണം കാത്തുകിടക്കുമ്പോൾ അശ്വത്ഥാമാവും കൂട്ടരും അവിടെയെത്തി അദ്ദേഹത്തോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ കുരുരാജൻ , ഭീമൻ ചതിയടി അടിച്ചു അങ്ങയെ വീഴ്ത്തിയതും , അങ്ങയുടെ ശിരസ്സിൽ കാലു വച്ചതും യുധിഷ്ഠിരൻ പൊറുത്തുവല്ലോ ? . ബാലരാമശിഷ്യനായ അങ്ങയെ ഇപ്രകാരം ചതിയിൽ വീഴ്ത്തിയ ഭീമന്റെയും പാണ്ഡവരുടെയും ദുഷ്കീർത്തി എക്കാലവും നിലനിൽക്കും . അങ്ങയെക്കുറിച്ചു ബലരാമ ഭഗവാന് വലിയ മതിപ്പായിരുന്നു . അജയ്യൻ , അധൃഷ്യൻ തുടങ്ങിയ വാക്കുകളാൽ അദ്ദേഹം അങ്ങയെ പുകഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട് . സ്വയം ധർമ്മിഷ്ഠരെന്നു അഭിമാനിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെയും അർജ്ജുനനെയും ഭീമനെയും ഞാൻ വെറുക്കുന്നു . നിന്നെ എങ്ങനെയാണ് വധിച്ചതെന്ന ചോദ്യത്തിന് അവർ എന്ത് മറുപടി പറയും . നീ വളരെയേറെ ദാനങ്ങൾ ചെയ്തു . പ്രജൾക്കു ധാരാളം നന്മ ചെയ്തു . എല്ലാപേരും നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു . ഇനി കേള്ക്കുവാൻ കൊതിക്കുന്നത് കേട്ടുകൊള്ളുക . 
പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയെല്ലാം ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടൊപ്പം ഞാൻ കൊന്നു . ശിഖണ്ഡിയെ പശുവിനെപ്പോലെയാണ് കൊന്നത് . പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യങ്ങളെയെല്ലാം നാമാവശേഷമാക്കി . ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ഭാഗത്തു ഞാനും കൃപരും കൃതവർമ്മാവും മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു . പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗത്തു , പഞ്ചപാണ്ഡവരും കൃഷ്ണനും സാത്യകിയും ശേഷിക്കുന്നു . ബന്ധുനാശമാണെങ്കിൽ നമുക്കേവർക്കും തുല്യവുമാണ് . പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയെല്ലാം കൊന്നതിനാൽ , അവരുടെ രാജ്യത്തിനു ഇനി അനന്തരാവകാശികളില്ല . 
ഇതുകേട്ട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ദുര്യോധനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ , നിന്റെ പിതാവോ ഭീഷ്മരോ കർണ്ണനോ ചെയ്തു തരാത്ത ഉപകാരമാണ് നീ എനിക്ക് ചെയ്തു തന്നത് . ആ ചെറ്റ ശിഖണ്ഡിയെ കൊന്നതിനാൽ ഞാനിന്നു ഇന്ദ്രതുല്യനായി . പടനായകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും , പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയും സൈന്യങ്ങോളോടൊപ്പം കൊന്നല്ലോ . എനിക്ക് സന്തോഷമായി . ഇനി നമുക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വച്ച് കാണാം . നിങ്ങള്ക്ക് സ്വസ്തി ". 
ഇത്രയും പറഞ്ഞതോടെ ദുര്യോധനന്റെ തല ഒരു വശത്തേക്ക് ചെരിഞ്ഞു . ലോകത്തോട് അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞു . ആ ആത്മസുഹൃത്തുക്കൾ ഇതുകണ്ട് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു .
അന്തിമയുദ്ധം
അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ അസ്ത്രപ്രയോഗം[തിരുത്തുക]
യൗവനം
അശ്വത്ഥാമാവും കൃഷ്ണനും[തിരുത്തുക]