മുസിരിസ് എന്ന് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലം ഇപ്പോൾ കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരമാണ്. AD 1000 ലെ ജൂത ശാസനമാണ് മുസിരിസ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ തന്നെയാണെന്ന് ഏറ്റവും വലിയ ഒരു രേഖ. പ്യൂട്ടിങ്ങർ ഭൂപടത്തിൽ മുസിരിസിന് താഴെയായി കാണിച്ചിരിക്കുന്നത് അറബികടലാണ്. മുസിരിസിന്റെ ഏറ്റവും വലതു വശത്തായാണ് പെരിയാർ നദി ഒഴുക്കുന്നത്. തൃശൂർ ജില്ലയിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന് 12 Km അകലെ എറണാകുളം ജില്ലയിലാണ് ' പട്ടണം' എന്ന പ്രദേശം നിലകൊള്ളുന്നത്. അതായത് പെരിയാർ നദിയാണ് തൃശൂർ ജില്ലയേയും എറണാകുളം ജില്ലയേയും വേർതിരിക്കുന്നത്. 2004ൽ ഡോ. കെ.പി. ഷാജൻ എന്ന ഭൗമപുരാവസ്തുപണ്ഡിതൻ വ്യക്തമായ ചില കാരണങ്ങളോടെ ഒരു നിർദ്ദേശം മുന്നോട്ടു വെച്ചു. പട്ടണത്തിനു സമീപത്തിലൂടെ ഒരു 'തോട് ' ഒഴുകുന്നുണ്ടു്. ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങൾ വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്നതനുസരിച്ച്ആ തോടിന്റെ തീരത്താണ് പട്ടണം. അതിനു പുറമേ, പട്ടണത്തിലെ ഗ്രാമീണർക്കു് മണ്ണു കുഴിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഉടഞ്ഞ പാത്രങ്ങളുടേയും മറ്റു വസ്തുക്കളുടേയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ ലഭിക്കാറുണ്ട്. ഈ വസ്തുതകളിൽ നിന്നാണു് അദ്ദേഹം ഇത്തരമൊരു യുക്തിയിലേക്കു് എത്തിച്ചേർന്നതു് .
ഇതേത്തുടർന്നുള്ള പഠനങ്ങളും ഉദ്ഖനനങ്ങളുമാണു് കേരള ചരിത്രഗവേഷണ കൗൺസിലിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഈ അടുത്ത കാലത്തായി തുടങ്ങിവെച്ചിരിക്കുന്നതു്.

പട്ടണത്തെ നീലേശ്വരം ശിവക്ഷേത്രക്കുളത്തിനു സമീപത്തായി 45 ഹെക്ടർ വരുന്ന ഒരു ഭൂഭാഗത്ത് () 2007ലാണു് ഈ പഠനം തുടങ്ങിവെച്ചതു്. ചരിത്രപ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്ത് ഈ പഠനത്തിൽ ഭാഗഭാക്കാവാൻ ദക്ഷിണേഷ്യൻ പഠനങ്ങൾക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് അസോസിയേഷൻ (BASAS) എന്ന സംഘടന ഒരു അന്താരാഷ്ട്രഗവേഷക വിദഗ്ദസംഘം രൂപീകരിക്കാൻ ഇതിനകം മുൻകയ്യെടുത്തിട്ടുണ്ടു്. തുടർച്ചയായി ജനവാസമുള്ള ഒരു പ്രദേശം എന്ന നിലയിൽ ഈ സ്ഥലം പുരാവസ്തുനിക്ഷേപങ്ങളുടെ നഷ്ടങ്ങൾക്കും മാറ്റങ്ങൾക്കും വിധേയമായിട്ടുണ്ടു്. മണലെടുപ്പും മറ്റും മൂലം പല സ്ഥാനങ്ങൾക്കും അവയുടെ മൂലപ്രകൃതി നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. ഇതുവരെ ലഭ്യമായ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നടത്തിയ പഠനം അനുസരിച്ച് ക്രി.മു. 1000 വരെ പ്രാചീനത്വം ഈ സ്ഥലത്തെ ജനപഥങ്ങൾക്കു് ഉണ്ടായിരുന്നു. ലോഹയുഗ അടുക്കുകളിലെ കരി, മരം എന്നിവയിൽ നടത്തിയ AMS കാർബൺ 14 പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നുമാണു് ഈ നിഗമനങ്ങൾ.

ചേരകാലത്തെ നാണയങ്ങൾ, അംഫോറകൾ(കുടുങ്ങിയ കഴുത്തും ഇരുവശത്തും പിടികളുമുള്ള റോമൻ മാതൃകയിലുള്ള വലിയ ഭരണികൾ), ടേറാ സിഗിലാറ്റ (ഔഷധഗുണമുള്ള പ്രത്യേകതരം വിദേശക്കളിമണ്ണു്), ചിത്രാങ്കിതമായ അർദ്ധമൂല്യ രത്നാഭരണങ്ങൾ, സ്ഫടികമുത്തുകളും മണികളും തുടങ്ങി ആയിരക്കണക്കിനു് സാമഗ്രികളാണു് ഇതുവരെ നടത്തിയ ഖനങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചിട്ടുള്ളതു്. ഇതിനു പുറമേ ചുടുകട്ട ഉപയോഗിച്ച ഭിത്തികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ആറു മീറ്റർ നീളം വരുന്ന ഒറ്റത്തടി ആഞ്ഞിലി മരത്തിൽ തീർത്ത ഒരു കപ്പൽച്ചങ്ങാടവും (Wharf - ചെറിയ കപ്പലുകൾ കരയ്ക്കടുപ്പിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന പലകക്കൂട്ടുകൾ), തേക്കിൽ തീർത്ത ചങ്ങാടക്കുറ്റികളും ഈ ശേഖരത്തിലുണ്ടു്. റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കു പുറത്തുനിന്നും ഇന്നേ വരെ ലഭിച്ചിട്ടുള്ള റോമൻ ഭരണിക്കഷ്ണങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശേഖരമാണു് 2007 മുതൽ 2009 വരെയുള്ള രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടു മാത്രം പട്ടണം ഖനനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തിയതു്.

ഒരു വശത്തു് ആനയും മറുവശത്ത് അമ്പും വില്ലും ചിത്രീകരിച്ച ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ചെമ്പു നാണയങ്ങൾ ഈ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒന്നാം ശതകത്തിലെ നാണയമാതൃകകളാണു് ഇവ. അതേ സമയം ഇവയെല്ലാം നേരിട്ട് റോമാ സാംരാജ്യവുമായോ ഇറ്റലിയുമായോ ബന്ധപ്പെടുത്താനുള്ള സുശക്തമായ തെളിവുകൾ ഇനിയും ലഭിച്ചിട്ടില്ല.

2010ലും 2011ലും തുടർന്ന ഖനനത്തിൽ കൂടുതൽ പുരാവസ്തുക്കൾ കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു്. ഇരുമ്പ്, ചെമ്പ്, ഈയം, അപൂർവ്വമായി സ്വർണ്ണം, ഭാരതീയവും അല്ലാത്തതുമായ മൺപാത്രക്കഷ്ണങ്ങൾ , ഇരുമ്പുകൊണ്ടും ചെമ്പു കൊണ്ടും നിർമ്മിച്ച ആണികൾ തുടങ്ങിയവ ഇതിലുണ്ടു്. ഏറ്റവും പ്രോത്സാഹജനകമായ കണ്ടെടുക്കലുകളിൽ ഒന്നു് ബ്രാഹ്മി ലിപിയിൽ എഴുത്തുകളുള്ള ഒരു പാത്രവക്കു് ആണു്. ചുടാത്ത കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഫലകങ്ങളിൽ ആദ്യമായി പട്ടണത്ത് കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള മാതൃകയാണിതു്.

പട്ടണത്തെ മൺപാത്രാവശിഷ്ടങ്ങളുടെ ക്രി.മു. 100 മുതൽ ക്രി.വ. നാലാം നൂറ്റാണ്ടു വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിലെ ബൃഹത്തായ പ്രാമുഖ്യം വിരൽ ചൂണ്ടുന്നതു പട്ടണത്ത് വെച്ച് ഒരു റോമൻ സെറ്റിൽമെന്റ് നടന്നിരുന്നു എന്നാണ്.

പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ - പട്ടണം തന്നെയായിരുന്നോ പുരാതന മുചിറിപ്പട്ടണം?
കൂടുതൽ തെളിവുകളുടെ ആവശ്യകത
മുസിരിസ്സിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം
വിമർശനങ്ങൾ