ബ്രസീൽ പ്രദേശവും ഗയാനയിലെ ഉന്നതതടങ്ങളും പ്രതലവ്യതിയാനങ്ങളിൽപ്പെട്ട് വിസ്ഥാപിതമാകാത്ത ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ വൻകരഖണ്ഡങ്ങളിലൊന്നായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശത്തെ ആധാരശിലകൾ(Base rocks) പ്രധാനമായും പ്രീ കാംബ്രിയൻ കല്പത്തിലെ നൈസ്, ഷിസ്റ്റ് തുടങ്ങിയവയാണ്. മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും ഇവ ഉപരിതലത്തിൽ ദൃശ്യമായിരിക്കുന്നു. ശേഷിച്ച പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവ പാലിയോസോയിക് കല്പത്തിലെ അവസാദശിലാശേഖരങ്ങൾകൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കയിൽ വിശിഷ്യാ ഗിനി തീരത്തും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും ഇതിനോടു സദൃശമായ ശിലാഘടന കാണുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജുറാസിക് യുഗത്തോളം ദക്ഷിണ അമേരിക്കയും ആഫ്രിക്കയും ഒന്നുചേർന്നു സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു എന്ന 'ഭൂഖണ്ഡവിസ്ഥാപനസിദ്ധാന്ത'ത്തിലെ വാദത്തിന് ഉപോദ്ബലകമായി മേല്പറഞ്ഞ വസ്തുത ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളെയൊക്കെത്തന്നെ ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രോത്ഥാന-അവതലന (upheaval& subsidence) പ്രക്രിയകൾക്കു വിധേയങ്ങളായ സീമാന്തപ്രദേശങ്ങളായി കരുതാവുന്നതാണ്. വ്യാപകമായ അപരദനപ്രക്രിയയുടെ ഫലമായി അട്ടിയട്ടിയായി രൂപംകൊണ്ട അവസാദശിലകളുടെ ശേഖരങ്ങൾ ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ സുലഭമാണ്. കടൽത്തീരസമതലങ്ങളിൽ സമുദ്രജന്യമായ അവസാദങ്ങളാണ് അധികമുള്ളത്. വൻകര സമുദ്രനിർമിതത്തിട്ടുകളിലേക്കു വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു എന്നതിനും മതിയായ തെളിവുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
ഇന്നത്തെ വൻകരയുടെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറും അരികുകൾ മിസോസോയിക് കാലത്തു വിസ്തൃതമായ ഒരു ഭൂ-അഭിനതി (geosyncline) ആയിരുന്നു. ഇതിൽ അനേകായിരം മീറ്റർ കനത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ അവസാദങ്ങൾ, തുടർന്നുണ്ടായ പർവതനപ്രക്രിയകളുടെ ഫലമായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ക്രിട്ടേഷ്യസ് യുഗത്തിലാരംഭിച്ച ഈ പർവതനപ്രക്രിയ, ടെർഷ്യറി യുഗത്തിൽ ശക്തിയാർജിച്ച് മടക്കു പർവതങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ആൻഡീസ് പർവതനിരയുടെ ഉദ്ഭവം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. ഈ അസ്വസ്ഥമേഖലയിൽ അഗ്നിപർവത വിസ്ഫോടനങ്ങൾ സജീവവും വ്യാപകവുമായി നടന്നുപോന്നു; ഇന്നും തുടർന്നു വരികയും ചെയ്യുന്നു. അനേകായിരം ച.കി.മീ. വിസ്തൃതിയുള്ള ലാവാപ്രദേശങ്ങൾ ഈ മേഖലയിൽ ധാരാളം കാണാം. കിഴക്കൻ പരാനാതടത്തിലും (തെക്കൻ ബ്രസീൽ) പരാഗ്വേയിലും ഇത്തരം ഭൂരൂപങ്ങൾ സുലഭമാണ്. 

കാർബോണിഫറസ്, പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗങ്ങളിലുണ്ടായ ഹിമാതിക്രമണം തെക്കേ അമേരിക്കയിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരുന്നു. കാർബോണിഫറസ് യുഗത്തിൽ ബ്രസീലിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗത്തോളം ഹിമാവരണത്തിനു വിധേയമായിരുന്നതിനു തെളിവുകളുണ്ട്. പ്ളീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിൽ ഇത്രത്തോളം വ്യാപിച്ചിരുന്നില്ല. പാറ്റഗോണിയയുടെ തെക്കരികിലുള്ള ഉച്ചാക്ഷാംശപ്രദേശങ്ങൾ സ്ഥിരഹിമപ്രദേശങ്ങളാണ്.

ഭൂവിജ്ഞാനീയം
മണ്ണിനങ്ങൾ
രാഷ്ട്രീയം
പൂർവ-കൊളംബിയൻ നാഗരികത