കാനഡയ്ക്കു തെക്കായി അറ്റ്ലാന്റിക് തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന അമേരിക്കൻ കോളനികൾ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായി സംഘടിച്ച് 1775-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1776-ൽ സ്വതന്ത്രകോളനികളുടെ പതാക ഉയർത്തപ്പെട്ടു. അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനുശേഷം ബ്രിട്ടൻ കോളനികളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം അംഗീകരിക്കുകയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു. 1810-ൽ മെക്സിക്കോയിലും ഹിഡാൽഗോ(1753-1811)യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ആരംഭിച്ചു. ജനറൽ ഇതുർബിഡേ (General Iturbide, 1783-1824) യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മെക്സിക്കോ സ്പാനിഷ് ആധിപത്യത്തിൽനിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി (1821). തുടർന്ന് മധ്യ അമേരിക്കയിലെ മറ്റു കോളനികളിലെ വിദേശഭരണവും അവസാനിച്ചു. 1821-ഓടുകൂടി അമേരിക്കയിലെ 300 വർഷത്തെ സ്പാനിഷ് ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. സ്വതന്ത്രമായിത്തീർന്ന കോസ്റ്ററീക്ക, എൽസാൽവഡോർ, ഗ്വാട്ടിമാല, ഹോണ്ടൂറസ്, നിക്കരാഗ്വ എന്നീ അഞ്ചു രാജ്യങ്ങൾ മുൻ സ്പാനിഷ് അധികാരിയായിരുന്ന ഗാബിനോ ഗെയിൻസായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സംയുക്തരാഷ്ട്രമായി. 

ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു ഗാബിനോ. 1822-ൽ മെക്സിക്കോയുമായി കൂട്ടുചേർന്നെങ്കിലും അടുത്തവർഷംതന്നെ വീണ്ടും വേർപെട്ട് അത് യുണൈറ്റഡ് പ്രോവിൻസസ് ഒഫ് സെൻട്രൽ അമേരിക്ക (United Provinces of Central America) എന്ന ഫെഡറൽ രാഷ്ട്രമായി. ആഭ്യന്തരകലഹംമൂലം ഈ ഫെഡറൽ രാഷ്ട്രം ദീർഘകാലം നിലനിന്നില്ല; 1838-ൽ പരമാധികാരസ്വഭാവമുള്ള അഞ്ചു രാഷ്ട്രങ്ങളായിത്തീർന്നു. 1890-ൽ അവ പാൻ അമേരിക്കൻ യൂണിയനിൽ ചേർന്നു. പനാമ കൊളംബിയായിൽനിന്ന് വേർപെട്ട് യു.എസ്. അംഗീകാരത്തോടെ സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രമായി (1903). അതിനുശേഷമാണ് പനാമാത്തോട് നിർമ്മിക്കാനുള്ള അവകാശം യു.എസ്സിനു ലഭിച്ചത്. പനാമ ഒഴിച്ചുള്ള മധ്യ അമേരിക്കയിലെ സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രങ്ങൾ, 1923-ൽ സെൻട്രൽ അമേരിക്കൻ യൂണിയൻ സ്ഥാപിച്ച് സാമ്പത്തിക-സാംസ്കാരിക-രാഷ്ട്രീയ രംഗങ്ങളിൽ സഹകരിച്ചുവന്നു. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് എൽ സാൽവഡോർ ഒഴികെയുള്ള മധ്യ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ ജർമനിക്കെതിരായി യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ രാഷ്ട്രങ്ങളും സഖ്യകക്ഷികളോടുചേർന്ന് അച്ചുതണ്ടുശക്തികൾക്കെതിരായി അണിനിരന്നു. എന്നാൽ സൈന്യങ്ങളെ അയച്ച് യുദ്ധത്തിൽ അവർ സജീവമായി പങ്കെടുത്തില്ല.

ഇക്കാലത്തിനിടയ്ക്കുതന്നെ (1848) അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളും മെക്സിക്കോയും തമ്മിൽ യുദ്ധമുണ്ടായി. തുടർന്ന് യു.എസ്.-മെക്സിക്കോ അതിർത്തി നിർണയിക്കപ്പെട്ടു; കാലിഫോർണിയ മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് യു.എസ്സിനു ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനു മുൻപ് (1840) കാനഡയും യു.എസ്സും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിത്തർക്കങ്ങൾ അവസാനിച്ചിരുന്നു. 1867-ൽ യു.എസ്. റഷ്യയിൽനിന്ന് അലാസ്ക വിലയ്ക്കു വാങ്ങി. 1959-ൽ അലാസ്ക യു.എസ്സിലെ അംഗസംസ്ഥാനമായി. ആ വർഷംതന്നെ ഹവായ് ദ്വീപുകൾക്കും സംസ്ഥാനപദവി ലഭിച്ചു. 

സ്പെയിൻകാർ കൈയടക്കിയിരുന്ന (1492) ക്യൂബ അവരിൽനിന്ന് ഇംഗ്ലീഷുകാർ പിടിച്ചെടുത്തെങ്കിലും 1763-ലെ സന്ധിയനുസരിച്ച് തിരികെക്കൊടുത്തു. സ്പാനിഷ് ഭരണത്തിന്റെ ക്രൂരതകൾ സഹിക്കവയ്യാതെ ക്യൂബൻജനത സായുധവിപ്ലവങ്ങൾ നിരന്തരം സംഘടിപ്പിച്ചു. ഒടുവിൽ യു.എസ്. സഹായത്തോടെ ക്യൂബ സ്വതന്ത്രയായി (1898). നാലു വർഷം ക്യൂബ യു.എസ്. അധീനതയിലായിരുന്നു. 1902-ൽ ഭരണാധികാരം ക്യൂബൻ ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് ലഭിച്ചു. എങ്കിലും യു.എസ്. ക്യൂബയുടെ ആഭ്യന്തരകാര്യങ്ങളിൽ കൈകടത്തിയിരുന്നു. 1933-ൽ സൈനിക വിപ്ലവത്തിലൂടെ ബാറ്റിസ്റ്റാ (Batista) ഏകാധിപതിയായിത്തീർന്നു. 1958-ൽ ഫിഡൽ കാസ്റ്റ്രോ (Fidel Castro) ബാറ്റിസ്റ്റായെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പ്രദായത്തിലുള്ള ഭരണം നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു. 

ശീതസമരത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടം തന്നെ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളെ പാശ്ചാത്യസഖ്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രാഷ്ട്രമായി ഉയർത്തി. വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ തന്നെ മെക്സിക്കോയും, കാനഡയും ഈ സംഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. അമേരിക്കയ്ക്കുള്ളിൽ കറുത്തവർഗക്കാരുടെ അവകാശസമരങ്ങളും അവയുടെ ഫലമായുണ്ടായ നയവ്യതിയാനങ്ങളും ഈ ഘട്ടത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഇതിന് സമാന്തരമായി കാനഡയിൽ ഉണ്ടായത് ക്യൂബക് ദേശീയതയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭമാണ്. മെക്സിക്കോയിലാകട്ടെ വൻതോതിൽ ദീർഘകാലത്തേക്ക് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും, വ്യവസായവത്കരണവുമുണ്ടായി.

കരീബിയൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ കോളനി ഭരണത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തി നേടിത്തുടങ്ങി. ക്യൂബൻ വിപ്ളവം ദക്ഷിണ അമേരിക്കയെ ശീതസമരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന രംഗമാക്കാൻ അമേരിക്കയെ പ്രേരിപ്പച്ചു. അന്നു മുതൽ അമേരിക്കയുടെ തൊട്ടടുത്ത് വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് ക്യൂബ നിലനിന്നു. ക്യൂബയ്ക്കെതിരെയുള്ള ഉപരോധം അമേരിക്കയുടെ വിദേശ നയത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമായി.

വിയറ്റ്നാമിന്റെ വിമോചന സമരത്തെ ശീതസമരത്തിന്റെ കണ്ണടയിലൂടെകണ്ട അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ കമ്യൂണിസത്തിനെതിരെയുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ പേരിൽ വിയറ്റ്നാമിൽ വൻതോതിൽ സൈനികമായി ഇടപെട്ടു യുദ്ധം ചെയ്തു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്കുണ്ടായ തിരിച്ചടി അമേരിക്കയുടെ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ മണ്ഡലങ്ങളിലുണ്ടാക്കിയ പ്രശ്നങ്ങളുടെ പ്രതിധ്വനികൾ ഇന്നും കേൾക്കാം.

അമേരിക്കയും, കാനഡയും, മെക്സിക്കോയുമെല്ലാം നവലിബറൽ നയങ്ങളിലൂടെ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് നീങ്ങി.

എൺപതുകളിൽ പ്രസിഡന്റ് റീഗന്റെ ഭരണകാലത്ത് ശീതസമരത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായം എഴുതിച്ചേർത്തു. തീവ്രമായ കമ്യൂണിസ്റ്റു വിരോധം അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി. ലോകത്തിൽ (സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ എതിരാളിയാക്കി) ധാർമിക നേതൃത്വം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണിതെന്നായിരുന്നു റീഗനെ പിന്താങ്ങിയവരുടെ വ്യാഖ്യാനം. ആഭ്യന്തര രംഗത്ത് സ്വകാര്യവത്കരണത്തിന്റെയും ഉദാരവത്കരണത്തിന്റെയും നയങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. ആഗോളവത്കരണത്തിന് അടിത്തറയിട്ടതിൽ 'റീഗനിസ'ത്തിന് വലിയൊരു പങ്കുണ്ട്.

ശീത സമരത്തിന്റെ അന്ത്യവും, സാമ്പത്തിക വികാസത്തിന്റെ പുതിയൊരു ഘട്ടത്തിന്റെ ആരംഭവും തൊണ്ണൂറുകളുടെ ആരംഭത്തെ ശ്രദ്ധേയമാക്കി. 1994 ജനു. 1-ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വതന്ത്രവ്യാപാരമേഖല സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും, കാനഡയും, മെക്സിക്കോയും ചേർന്ന് വടക്കെ അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്രവ്യാപാരകരാറുണ്ടാക്കി.

ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും
ഉത്പാദന വ്യവസ്ഥ
തടാകങ്ങൾ
സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങൾ