ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തിന് മുമ്പ് സിന്ധിൽ നിയമജ്ഞനായും പ്രൊഫസറായും രാം ജത്മലാനി തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. കറാച്ചിയിൽ തന്നേക്കാൾ ഏഴുവർഷം സീനിയറായിരുന്ന സുഹൃത്ത് എ.കെ. ബ്രോഹിയുമായിച്ചേർന്ന് സ്വന്തമായി ഒരു നിയമ കാര്യാലയം തുറന്നു. 1948 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കറാച്ചിയിൽ കലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, സുഹൃത്തായിരുന്ന ബ്രോഹിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. അന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീശയിൽ ആകെയുണ്ടായിരുന്നത് ഒരു ഒറ്റപ്പൈസ നാണയം മാത്രമായിരുന്നു. ആ നാണയവുമായി അദ്ദേഹം അഭയാർഥി കേന്ദ്രത്തിൽ ഏതാനും ദിവസം താമസിച്ചു.

സിന്ധിലെ ബാർ കൗൺസിൽ പാസാക്കിയ മിനിമം പ്രായം സംബന്ധിച്ച നിയമത്തിനെതിരേ ജസ്റ്റിസ് ഗോഡ്ഫ്രി ഡേവിസിന്റെ കീഴിൽ 17 ആം വയസ്സിൽ സിന്ധ് കോടതിയിലാണ് റാം ജത്മലാനി തന്റെ ആദ്യത്തെ കേസ് നടത്തിയത്. 2017 ജൂണിൽ ആൾജിബ്രയിൽ നടത്തിയ ഒരു പ്രസംഗത്തിൽ, അഭയാർഥിയായി ഇന്ത്യയിലെത്തിയശേഷം നടന്ന തന്റെ ആദ്യത്തെ കേസിനേക്കുറിച്ച് ജത്‌മലാനി വിവരിച്ചിരുന്നു. അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മൊറാർജി ദേശായി പാസാക്കിയ ഒരു പുതിയ നിയമം (ബോംബെ അഭയാർത്ഥി നിയമം എന്നറിയപ്പെട്ടത്) അഭയാർഥികളോട് മോശമായും ദയാരഹിതമായും പെരുമാറിയിരുന്നു. ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട തടവുകാർക്ക് സമാനമായ രീതിയിലാണ് ഈ നിയമം അഭയാർഥികളോട് പെരുമാറിയത്. എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അവരെ ഏങ്ങോട്ടുവേണമെങ്കിലും സ്ഥലം മാറ്റാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും ഈ നിയമം സംസ്ഥാനത്തെ അനുവദിച്ചു. നിയമം ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ജത്‌മലാനി ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയിൽ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുകയും അതിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

1959 ൽ കെ. എം. നാനാവതിയും മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനവും തമ്മിലുള്ള ഒരു കേസിൽ പിൽക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റീസായി മാറിയ യെശ്വന്ത് വിഷ്ണു ചന്ദ്രചൂഡിനൊപ്പം ഹാജരായിക്കൊണ്ട് റാം ജത്മലാനി അടുത്ത ഒരു ദശകത്തിനുശേഷം ശ്രദ്ധേയനായിത്തീർന്നു. 1960 കളുടെ അവസാനത്തിൽ കള്ളക്കടത്തുകാരുടെ സംഘങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് കോടതിയിലെത്തിയതോടെ കള്ളക്കടത്തുകാരുടെ അഭിഭാഷകനെന്ന നിലയിലായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായ. അപ്പോഴും അഭിഭാഷകനെന്ന നിലയിലുള്ള തന്റെ കടമ നിർവ്വഹിക്കുക മാത്രമാണ് താൻ ചെയ്യുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരുന്നു.

1954 ൽ അദ്ദേഹം മുംബൈയിലെ ഗവൺമെന്റ് ലോ കോളേജിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പഠനത്തിനായി ഒരു പാർട്ട് ടൈം പ്രൊഫസറായി ചേർന്നു. മിഷിഗനിലെ ഡെട്രോയിറ്റിലെ വെയ്ൻ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഇന്റർനാഷണൽ ലോയിൽ അദ്ദേഹം താരതമ്യനിയമം (വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ നിയമവ്യവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളും സമാനതകളും വിഷയമായത്) പഠിപ്പിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്ക് മുമ്പും ശേഷവും നാല് പ്രാവശ്യം ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1996 ൽ ഇന്റർനാഷണൽ ബാർ അസോസിയേഷനിൽ അംഗമായിരുന്നു. 2003 മുതൽ അദ്ദേഹം പൂനെയിലെ സിംബയോസിസ് ലോ സ്കൂളിൽ പ്രൊഫസർ എമെറിറ്റസ് ആയിരുന്നു.

ജീവിതരേഖ
അഭിഭാഷകൻ
രാഷ്ട്രീയജീവിതം
തൊഴിൽരംഗം