1999 തുർക്കിയുടെ ജി.ഡി.പി. 6.4 ശതമാനം കുറവുണ്ടായി നാണ്യപ്പെരുപ്പം 66 ശതമാനവുമായിരുന്നു. ബാങ്കിങ് മേഖല കടൂത്ത പ്രതിസന്ധി നേരിട്ടു. ബാങ്കിങ് രംഗത്തെ ഉന്നതരും രാഷ്ട്രീയക്കാരും ചേർന്ന സാമ്പത്തികതിരിമറികൾ പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കി. സ്വകാര്യമേഖലയിലെ 13 ബാങ്കുകൾ‌ പാപ്പരായി. കുറേ ബാങ്കുകളെ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതുമൂലം സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയും വഷളായി. വൻ പൊതുമേഖലാസ്ഥാപനങ്ങളും അഴിമതിയിൽ മുങ്ങി.

ദെമിറേലിന്റെ പ്രസിഡണ്ട് കാലാവധി തീർന്നതിനെത്തുടർന്ന്, 2000 മേയ് മാസത്തിൽ ഭരണഘടനാക്കോടതിയുടെ തലവനായിരുന്ന അഹ്മെത് നെജ്ദെത് സെസർ, പ്രസിഡണ്ട് സ്ഥാനത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 5 വോട്ടുകളുടെ ചെറിയ ഭൂരിപക്ഷത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം മറ്റു രണ്ടു പേരെ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. 1988-ൽ പ്രസിഡണ്ട് കെനാൻ എവ്രൻ ആയിരുന്നു സെസറീനെ ഭരണഘടനാക്കോടതിയുടെ തലവനായി നിയമിച്ചത്. മതേതരത്വത്തിന്റെ ശക്തമായ വക്താവായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് സൈന്യത്തിന്റെ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സൈന്യത്തിന്റെ തലവനേയും ജഡ്ജിമാരേയും നിയമിക്കനുള്ളതും, നിയമങ്ങളെ വീറ്റോ ചെയ്യാനുമുള്ള വിവേചനാധികാരങ്ങൾ പ്രസിഡണ്ടിനുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, സെസർ ഏകാധിപത്യപ്രവണത പ്രകടീപ്പിക്കാത്ത ഒരു പരിഷ്കരണവാദിയായിരുന്നു. രാജ്യാന്തരനിലവാരത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും, അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമങ്ങൾ തുർക്കിയിൽ നടപ്പാക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. അഴിമതിയാണ് തുർക്കിയിലെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയസ്ഥിരതക്കെതിരെയുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഭീഷണീ എന്നദ്ദേഹം വിലയിരുത്തി. അഴിമതിക്കെതിരെ നടപടികളെടുക്കുന്നതിൽ പ്രധാനമന്ത്രി എജവിത് പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് 2001 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടന്ന ഒരു നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ യോഗത്തിൽ പ്രസിഡണ്ട് സെസർ വിമർശിച്ചു. ക്ഷുഭിതനായ എജവിത്, പ്രസിഡണ്ടിന്റെ മോശം പെരുമാറ്റത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഇറങ്ങിപ്പോക്ക് നടത്തുകയും ചെയ്തു. മന്ത്രിസഭ ഇതിൽ എജവിതിന് പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്തു. പ്രസിഡണ്ടും മന്ത്രിസഭയും തമ്മിലുള്ള തുറന്ന പോര് സാമ്പത്തികരംഗം വീണ്ടും വഷളാവുന്നതിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ നയിച്ചു. പലിശനിരക്ക് ഇക്കാലത്ത് 150 ശതമാനം വരെയായി. സാമ്പത്തികമാന്ദ്യം രണ്ടൂ മാസം കൊണ്ട് 5 ലക്ഷം പേരെ തൊഴിൽരഹിതരാക്കി.

രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തികപ്രശ്നങ്ങൾ, വെർച്യൂ പാർട്ടിയുടെ ഉയർച്ചക്ക് ഗുണം ചെയ്തു. മതേതരകക്ഷികളുടെ ഭരണത്തിലും, സാമ്പത്തികനോട്ടത്തിലുമുള്ള വീഴ്ചകളിൽ നിന്നും വെർച്യൂ പാർട്ടി നേട്ടമുണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ അതിന് ഒരു വൻ തിരിച്ചടീ നേരിട്ടു. വെർച്യൂ പാർട്ടി, മതേതരത്വത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമാണെന്നും, അതിന്റെ എല്ലാ സ്വത്തുവകകളും കണ്ടുകെട്ടാനും 2001 ജൂണീൽ ഭരണഘടനാകോടതി വിധിച്ചു. വെർച്യൂ പാർട്ടിയുടെ വനിതാപാർലമെന്റംഗങ്ങളായിരുന്ന ബെകീർ സോബാജി, നസ്ലി ഇലിജാക് എന്നിവർ തട്ടം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെയാണ് ഇതിന്റെ തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണീക്കപ്പെട്ടത്. ഈ രണ്ടു പേരെയും പാർലമെന്റംഗത്വത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കുകയും അഞ്ചുവർഷത്തേക്ക് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നും വിലക്കുകയും ചെയ്തു. ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്ന വെർച്യൂ പാർട്ടി അംഗങ്ങൾ രണ്ടായി വിഘടീക്കപ്പെട്ടു. എർബകാനെ അനുകൂലിച്ചിരുന്ന 48 അംഗങ്ങൾ ഫെലിസിറ്റി പാർട്ടി (സാദെത് പാർട്ടിസി) എന്ന കക്ഷി രൂപീകരിക്കുകയും എർദോഗാൻ, ഗുൽ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 51 പേർ ജസ്റ്റിസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് പാർട്ടി (എ.കെ. പാർട്ടി) എന്ന മിതവാദകക്ഷി രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

മറ്റു രാജ്യങ്ങളെപ്പോലെ, 2001-ലെ അമേരിക്കയിലെ തീവ്രവാദി ആക്രമണത്തിൽ നടുക്കം പ്രകടിപ്പിച്ച തുർക്കി, തങ്ങളുടെ വ്യോമമേഖലയും വ്യോമത്താവളങ്ങളും തുറന്നുകൊടുത്ത് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ താലിബാനെതിരെയുള്ള ആക്രമണത്തിൽ അമേരിക്കക്ക് സഹായവും നൽകി. 9/11-നു ശേഷമുള്ള അന്താരാഷ്ട്രപരിതഃസ്ഥിതി, രാജ്യത്തെ ഇസ്ലാമികതയുടെ എല്ലാ ചിഹ്നങ്ങളേയും ഉന്മൂലനം ചെയ്യാനുള്ള അവസരമായി സൈനികനേതൃത്വം കരുതി.

ഉസ്ബെകിസ്താനും കിർഗിസ്താനുമായി അമേരിക്ക നേരിട്ട് പ്രതിരോധബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചതോടെ തുർക്കിക്ക് ഒരു ഇടനിലക്കാരൻ എന്ന സ്ഥാനം ഇല്ലാതായി.

യൂറോപ്യൻ യൂണീയനിലെ അംഗത്വത്തിനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ‌ പാലിക്കുന്നതിന് പാർലമെന്റംഗങ്ങളുടെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ, ഭരണഘടനയിലെ 34 വകുപ്പുകൾ ഭേദഗതി ചെയ്തു. 1926 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിലിരുന്ന സിവിൽ നിയമത്തിനു പകരം 2002 ജനുവരിയിൽ 1030 വകുപ്പുകളുള്ള ഒരു പുതിയ സിവിൽ നിയമം പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. ഇത് സ്ത്രീകൾക്ക് എല്ലാ മേഖലകളിലും പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം തുല്യത ഉറപ്പാക്കി. കൂടാതെ സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും വിവാഹിതരാവുന്നതിനുള്ള കുറഞ്ഞ പ്രായം 18 ആയും നിജപ്പെടുത്തി, മുൻപ് ഇത് യഥാക്രമം പതിനഞ്ചും പതിനേഴുമായിരുന്നു.

എങ്കിലും പ്രധാനപ്രശ്നമായിരുന്ന അഴിമതി, രാജ്യത്തിന്റെ മതേതര അടിത്തറയെ തകർക്കുന്ന രീതിയിൽ തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാര്യാലയത്തിൽ പേഴ്സണൽ ഡയറക്റ്റർ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു കൈക്കൂലിക്കേസ് ഒരു ടെലിവിഷനിലൂടെ പുറത്തുവന്നതിനെത്തുടർന്ന്, തന്റെ അഴിമതിവിരുദ്ധനടപടീകൾ പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് എജവിത്തിന് സമ്മതിക്കേണ്ടീ വന്നു.

2001-ൽ രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തരോൽപ്പാദനം വീണ്ടൂം 9.4 ശതമാനം കുറഞ്ഞു. ഇത് എജവിത്തിന്റെ മുന്നണിയിലെ എല്ലാ സഖ്യകക്ഷികളുടേയും നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിച്ചു. പാർലമെന്റിൽ പ്രാതിനിത്യമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ മതേതരപക്ഷത്തുള്ള റിപ്പബ്ലിക്ക പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയും, അഴിമതി വിമുകതമായിരുന്ന മുൻ ഇസ്ലാമികകളികളുടെ പിൻഗാമിയായിരുന്ന എ.കെ. പാർട്ടിയും മാത്രം ഈ ആരോപണങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടു.

യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ജനാധിപത്യനിലവാരത്തിലെത്തുന്നതിന്‌ വേണ്ടി പാർലമെന്റിലവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട രണ്ടാമത്തെ പരിഷ്കരണപാക്കേജിനെ എ.കെ. പാർട്ടി പിന്താങ്ങി. പുതിയ നിയമം, രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികളെ നിരോധിക്കൽ അത്ര എളുപ്പമല്ലാതാക്കി. പീഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുന്നതിനും ഇതിൽ വ്യ്വസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. 2002 ഓഗസ്റ്റിൽ നടപ്പാക്കിയ മൂന്നാം പരിഷ്കരണനടപടികൾ പ്രകാരം വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കുകയും ന്യൂനപക്ഷമായ കുർദുകൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വാർത്താവിനിമയത്തിനുമുള്ള അവകാശങ്ങളും നൽകി.
എകെ പാർട്ടി യുഗം
സാമ്പത്തികമാന്ദ്യം
ഇസ്ലാമികകക്ഷിയുടെ ഉയർച്ച
മദ്ധ്യേഷ്യൻ ബന്ധങ്ങൾ