ലോകായതത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി വിഷ്ണു പുരാണത്തിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്‌. ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർ തോൽകുമെന്ന നിലവന്നപ്പോൾ അവരുടെ ഗുരുവായ ബൃഹസ്പതി വേഷം മാറി അസുരന്മാർക്ക്‌ ലോകായത ദർശനം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തു. അത്‌ പഠിച്ച്‌ ലൗകിക സുഖഭോഗാസക്തരായ അസുരന്മാർക്ക്‌ യുദ്ധത്തിലും മറ്റുമുള്ള ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞു. ദേവന്മാർക്ക്‌ പിന്നീട്‌ ജോലി എളുപ്പമായി. എന്നാൽ ലോകായതം പുരാണങ്ങൾ രചിക്കുന്നതിനു മുന്നേ തന്നെ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 

എന്നാൽ വിഷ്ണു പുരാണത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്ര പശ്ചാത്തലത്തെപ്പറ്റി പഠനം നടത്തിയവർ , ആ കൃതി ബ്രാഹ്മാണാധിപത്യം, പൗരോഹിത്യപ്രാമാണ്യം, വർണാശ്രമ വ്യവസ്ഥ എന്നിവ രൂഢമൂലമാക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ആശയപ്രചരണം മാത്രമാണ്‌ എന്നു കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബ്രാഹ്മണ പൗരോഹിത്യത്തേയും അതിന്റെ ആശയസംഹിതയേയും അടച്ചെതിർക്കുന്ന ലോകായതത്തെ നാശത്തിലേക്കുള്ള വഴിയായി വിഷ്ണുപുരാണത്തിൽ വിവരിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്‌. 

ഐതിഹ്യം
ഭൗതിക വാദം
ചരിത്രം
പേരിനു പിന്നിൽ