രാഷ്ട്രീയരംഗത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുമ്പോൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ജനാധിപത്യഗവണ്മെന്റുകൾ ഏറെക്കുറെ വിജയിച്ചുവെന്ന് പറയാം. മതസ്വാതന്ത്ര്യവും രാഷ്ട്രീയസമത്വവും സ്ഥാപിതമായി. ഭൂപ്രഭുക്കന്മാരുടെ പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ മിക്കവാറും നിർത്തലാക്കി. സാമ്പത്തികവും സാമൂഹ്യവുമായ സ്വപ്നമായി മാത്രം അവശേഷിച്ചു. ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വകയായ കോളണികളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങനെയൊരു സന്ദർഭത്തിലാണു "മാർക്സിയൻ സിദ്ധാന്ത"ത്തിന്റെ രംഗപ്രവേശം. സാമ്പത്തികമായ സമത്വമാണു സാമൂഹ്യനീതിയുടെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് മാർക്സിസം വാദിച്ചു. സാമ്പത്തിക സമത്വത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ ജനപ്രാതിനിധ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ ധനികവർഗ്ഗത്തിന്റെ പിടിയിൽ അമരുമെന്നും തങ്ങളുടെ ആധിപത്യവും ചൂഷണവും തുടരാൻ വേണ്ടി അവർ ആ സ്ഥാപനങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമെന്നും മാർക്സിസ്റ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. വിപ്ലവത്തിലൂടെ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത് തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന്റെ സർവ്വാധിപത്യം സ്ഥാപിച്ച് ഉല്പാദനോപാധികളെ സ്റ്റേറ്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നാൽ മാത്രമേ സാമ്പത്തികസമത്വം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയൂ എന്നവർ വാദിച്ചു. അന്നുവരെ കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന രാഷ്ട്രീയസംവിധാനം അതിനെതിരായഒരു വെല്ലുവിളിയായിട്ടാണു കമ്മ്യൂണിസത്തെ കണ്ടത്.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജനാധിപത്യത്തെ ജർമ്മനിയിലെ നാസിസവും ഇറ്റലിയിലെ ഫാസിസവും വെല്ലുവിളിച്ചു. ഫാസിസ്റ്റുകൾ ജനാധിപത്യശക്തികളോടു കൂടുതൽ ആക്രമണപരമായ ഒരു സമീപനമാണു കൈക്കൊണ്ടത്. അത് രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിലേക്കു നയിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റഷ്യയും ഫാസിസ്റ്റുശക്തികളും തമ്മിൽ സഖ്യമുണ്ടാക്കിയെങ്കിലും, പിന്നീട് റഷ്യയും പാശ്ചാത്യശക്തികളോടുചേർന്ന് ഫാസിസ്റ്റുകൾക്കെതിരായി യുദ്ധം ചെയ്തു. ഫാസിസ്റ്റുകൾ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ചൈനയിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം സ്ഥാപിതമായി. കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ അധികാരമേഖല വളരെ വിപുലമായെങ്കിലും, അവരുടെ സിദ്ധാന്തത്തിലും അതിന്റെ നടത്തിപ്പിലും ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ തലയുയർത്തി. റഷ്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി സർവ്വാധിപത്യം യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്റ്റാലിന്റെ മർദ്ദനപർമായ ഏകാധിപത്യമായി അധഃപതിച്ചുവെന്ന ആക്ഷേപം സോവിയറ്റ് റഷ്യതന്നെ സ്റ്റാലിന്നുശേഷം ഉന്നയിച്ചു. റഷ്യയും ചൈനയും തമ്മിൽ വിവാദങ്ങളുണ്ടായി. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശരിയായ രൂപം റഷ്യയുടേയോ, ചൈനയുടേതോ എന്നു നിശ്ചയിക്കാൻ രാഷ്ട്രീയ നിരിക്ഷകർക്കു ബുദ്ധിമുട്ടായി.

അന്താരാഷ്ട്ര ജനാധിപത്യ ദിനം
ജനപ്രതിനിധിയുടെ ചുമതല
പരോക്ഷ ജനാധിപത്യം
ഇതും കാണുക