മുഗൾ സാമ്രാജ്യ കാലത്തിനു മുമ്പുവരെ ഒറ്റപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്ന പ്രദേശമാണ് ചോലിസ്താൻ മരുഭൂമി. മുഗൾ ചക്രവർത്തി അക്ബറിന്റെ കാലത്താണ് ഈ പ്രദേശം ഒരു വ്യവസായ കേന്ദ്രമായി മാറിയത്. ഇവിടെയുള്ള കൽപ്പണിക്കാർ, ശിൽപികൾ, കലാകാരൻമാർ, കരകൗശല വിദഗ്ദ്ധർ, നെയ്ത്തുകാർ, മൺപാത്രനിർമാതാക്കൾ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത തൊഴിലുകൾ ചെയ്തിരുന്നവരുടെ സഹായത്തോടെ രാജാക്കന്മാർ കൊട്ടാരങ്ങളും മറ്റും നിർമ്മിച്ചു.

ഊഷര ഭൂമിയായതിനാൽ ചോലിസ്താൻ മരുഭൂമിയിൽ കൃഷി വളരെ കുറവാണ്. വ്യവസായങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇവിടെയുള്ളവർ ജീവിക്കുന്നത്. കന്നുകാലി വളർത്തലാണ് ചോലിസ്താൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല്. ആട്, ചെമ്മരിയാട്, ഒട്ടകം എന്നീ മൃഗങ്ങളെ ഇവിടെ വ്യാപകമായി വളർത്തുന്നുണ്ട്. ഇവയുടെ പാൽ, ഇറച്ചി, കൊഴുപ്പ്, രോമം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസായങ്ങൾ ഇവിടെ ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്നു. മരുഭൂമിയിലൂടെയുള്ള ക്ലേശകരമായ യാത്രയിൽ ചോലിസ്ഥാൻ നിവാസികൾ ഒട്ടകങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. യാത്ര ആവശ്യങ്ങൾ കൂടാതെ ഇവയുടെ തൊലി, രോമം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വസ്ത്രനിർമ്മാണവും ഇവിടെ സജീവമാണ്.

പാകിസ്താനിലെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കാൾ മികച്ച കമ്പിളി നൂൽ ഇവിടെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയുപയോഗിച്ച് മനോഹരമായ പരവതാനികളും പുതപ്പുകളും വസ്ത്രങ്ങളും ഇവിടെ നിർമ്മിക്കുന്നു. കമ്പിളി വിൽപ്പനയിലൂടെ വലിയ ലാഭമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. സിന്ധു നദീതട സംസ്കാരത്തിലെ മികവിന്റെ മുദ്രയായ പരുത്തി തുണി വ്യവസായവും ഇവിടെ സജീവമാണ്. മികച്ച നിലവാരത്തിലുള്ള ഖദർ തുണികളും കിടക്കവിരികളുമെല്ലാം ഇവിടെ നിർമ്മിക്കുന്നു. ചോലിസ്ഥാൻ പ്രദേശത്ത് പരുത്തിയും പട്ടും കൊണ്ടു നെയ്തെടുക്കുന്ന 'സൂഫി' എന്ന വസ്ത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. വസ്ത്രങ്ങൾ കൂടാതെ കരകൗശല വസ്തുക്കളുടെ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. തുകൽ കൊണ്ടു നിർമ്മിക്കുന്ന 'ചോലിസ്താനി ഖുസ' എന്ന ചെരുപ്പ് ഗുണമേന്മ കൊണ്ടും ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

ചോലിസ്ഥാനിലെ മൺപാത്ര വ്യവസായത്തിന് സിന്ധു നദീതട സംസ്കാരത്തോളം പഴക്കമുണ്ട്. പാത്രങ്ങളും മറ്റും നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള പശിമയുള്ള മണ്ണ് ഇവിടെ സുലഭമായി ലഭിക്കുന്നു. ചോലിസ്താനിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ പാകിസ്താനിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്കു കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്.

മറ്റു ജീവജാലങ്ങൾ
ജനജീവിതം
വ്യവസായം
കാലാവസ്ഥ