ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജൈവവൈവിദ്ധ്യമുള്ള നദി എന്ന നിലയിൽ വളരെ പ്രശസ്തമാണ് ചാലക്കുടിപ്പുഴ. അത്യപൂർവമായ നിരവധി മത്സ്യങ്ങൾ ഈ പുഴയിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. . ഈ പുഴയിൽ കണ്ടെത്തിയ 104 ഇനങ്ങളിൽ 5 എണ്ണം 1997ൽ നടത്തിയ സർവ്വേയിൽ കണ്ടെത്തിയതും, ശാസ്ത്രലോകത്തിനു തന്നെ പുതിയതുമാണ്. കരിംകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി ( Horabagrus nigricollaris), നെടും കൽനക്കി (Travancoria elongata), മോഡോൻ (Osteochilus longidorsalis), ഗാറ സുരേന്ദ്രനാഥിനീയ്(Garra surendranathinii), സളാരിയാസ് റെറ്റികുലേറ്റസ് (Salarias reticulatus) എന്നീ മത്സ്യങ്ങൾ ലോകത്തിൽ ഇവിടെ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. പൊരിങ്ങൽ അണക്കെട്ടിനു മുകളിൽ കാരപ്പാറ കൈവഴിയിൽ മാത്രം 32 ഇനങ്ങളാണുള്ളത്. അണകെട്ടിയ കൈവഴികളിൽ ഈ മത്സ്യങ്ങളില്ല എന്നതും സർവ്വേ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പുഴയോരക്കാടുകളും തുരുത്തുകളും (Riparian forests) അങ്ങിയ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഈ പുഴയിൽ മാത്രമേ കേരളത്തിൽ ഇന്ന് ബാക്കിയുള്ളൂ. പല കൈവഴികളിലും അണകെട്ടിയതിനാൽ വെള്ളം ഒഴുകാതെ പുഴയോരവനങ്ങളുടെ സ്വാഭാവികത നഷ്ടപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

കടുവ, പുള്ളിപുലി, കാട്ടുപോത്ത്, ആന, സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്, കരിങ്കുരങ്ങ്, മലയണ്ണാൻ, മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ, മീൻ പരുന്ത് മുതലായ വലിയ ജീവികൾ മുതൽ ചെറിയ ജീവികൾ വരെ ഈ കാടിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വംശനാശം സംഭവിച്ചു എന്നു കരുതിയ ചൂരലാമയെ (Cochin Forest Cane Turtle) 70 കൊല്ലത്തിനുശേഷം 1982ൽ കണ്ടെത്തിയതും വാഴച്ചാൽ മേഖലയിൽ നിന്നാണ്. കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈ കാടുകളിൽ കാണാൻ കഴിയും. 

പറമ്പിക്കുളം മേഖലയിൽ നിന്ന് പൂയ്യംകുട്ടി വനത്തിലേക്കുള്ള ആനകളുടെ പ്രധാന സഞ്ചാരമാർഗ്ഗമാണ് വാഴച്ചാൽ മുതൽ വാച്ചുമരം വരെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ. പൊരിങ്ങൽ, ഷോളയാർ അണക്കെട്ടുകൾ വന്നതോടെ വാഴച്ചാലിലെ ആനത്താര (Elephant Corridor) മാത്രമാണ് ഇന്ന് നിലനിൽക്കുന്നത്.

പശ്ചിമഘട്ടമലനിരകളിലെ ഒരു പ്രധാന ജൈവ വൈവിധ്യമേഖലയാണ് ആനമല. ഈ പ്രദേശത്തുമാത്രം കാണപ്പെടുന്ന നിരവധി സസ്യങ്ങളും ഔഷധച്ചെടികളുമുണ്ട്. 
ജൈവവൈവിദ്ധ്യം
ഷോളയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി
നദീതടം
കുടിവെള്ളം, ജലസേചനം