ഹൃദയഹാരിയായ ഒട്ടേറെ മുഹൂർത്തങ്ങലുള്ള മഹാഭാരതത്തിൽ തികച്ചും ഹൃദയത്തിൽ തറക്കുന്ന ഒന്നാണ് അർജ്ജുനവിഷാദയോഗത്തിൽ പ്രദിപാദിചിരിക്കുന്നത്. കൌരവരുടെ ഒരേയൊരു സഹോദരിയായ ദുശ്ശളയുടെ ഭർത്താവ് അർജ്ജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഭാഗമായി അർജ്ജുനൻ രാജ്യത്ത് കാലുകുത്തി എന്നറിഞ്ഞതുമൂലമുണ്ടായ ഹൃദയാഘാതത്തിൽ അവളുടെ മകൻ മരണമടഞ്ഞു. തുടർന്ന് ദുശ്ശള തന്റെ പെരക്കുട്ടിയായ കൈക്കുഞ്ഞിനെയേന്തി അർജുനന്റെ അടുക്കൽ അവന്റെ എങ്കിലും ജീവനായി അപേക്ഷിക്കുന്ന രംഗം തികച്ചും വിവരണാതീതമാണ്. തികച്ചും വാചാലനായ വ്യാസൻ വരെ ഈ സംസര്ഭാത്ൽമൌനിയായി.

ഭാരതകഥയികെ ഏറ്റവും നീചവും ഞെട്ടിപ്പിക്കുനതുമായ സന്ദർഭമാണ് യുദ്ധാനന്തരം അശ്വത്ഥാമാവ് കൃപരോടുകൂടി ചെയ്യുന്ന അരുംകൊലകൾ. ബീഭത്സമായ ഈ അവസ്ഥ മാരാരുടെ വാക്കുകളിൽ "മനുഷ്യച്ചോരയിലാണ്ട ദ്രൌണിയുടെ വാൾപ്പിടി കൈപ്പടത്തോടോട്ടിപ്പിടിച്ചു ഒന്നായ്ത്തീർന്നപോലായി. രാത്രി ആളുകളുറങ്ങി ഇത്രക്ക് നിശ്ശബ്ദമായ ശിബിരത്തിലേകോ തൻ കടന്നുചെന്നത് ,ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു അത്രയ്ക്ക് നിശ്ശബ്ദമായ ശിബിരത്തിൽനിന്നു അയാൾ പുറത്തേക്കു പോന്നു." എത്രയും നീചനായ അശ്വത്ഥാമാവ് ചിരഞ്ജീവിയായിത്തീര്ന്നതോടെ 'പക 'എന്ന മലിനവികാരം നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ചിരഞ്ജീവിയായി നിലകൊള്ളൂമെന്നു അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. 

ഇതിനും പുറമേ കർണന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മരഹസ്യം അറിഞ്ഞു ദുഖിക്കുന്ന യുധിഷ്ടിരൻ, ഭീമാനെന്നു കരുതി ഇരുമ്പുശില്പത്തെ ആശ്ലേഷിച്ചു തകർക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രർ ,ആയുധമെടുക്കില്ലെന്നു പറഞ്ഞു വാക്കുതെറ്റിച്ച കൃഷ്ണൻ, " അശ്വത്ഥാമാ കുഞ്ജര" എന്നു അർത്ഥസത്യം പറഞ്ഞ യുധിഷ്ടിരൻ, അംഗീകരിക്കപ്പെടാതെ മരണത്തിലേക്ക് നടന്നു നീങ്ങിയ കർണ്ണൻ ഇവയൊക്കെ മനസ്സിനെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന കഥാസന്ദർഭാങ്ങളാകുന്നു .

അവലംബം
സന്ദർഭവിശകലനം
ഉള്ളടക്കം
ഗ്രന്ഥകർത്താവ്