മാനസ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് അഥർവ്വവേദത്തിലാണ്. ഒരു ഹിന്ദു ദേവതയെന്ന നിലയിൽ, കശ്യപ മുനിയുടെയും എല്ലാ നാഗരുടെയും അമ്മയായ കദ്രുവിന്റെയും മകളായി അവർ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടോടെ മാനസയെ ഫലഭൂയിഷ്ഠതയുടെയും വിവാഹ ചടങ്ങുകളുടെയും ദേവതയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വിഷം കുടിച്ചതിന് ശേഷം ശിവനെ രക്ഷിച്ചതായും "വിഷം നീക്കം ചെയ്യുന്നവൾ" എന്നർത്ഥത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നതായും പുരാണങ്ങൾ അവളെ മഹത്ത്വപ്പെടുത്തി. അവളുടെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിക്കുകയും തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. അവളുടെ അനുയായികൾ ശൈവിസത്തിന് (ശിവ ആരാധന) എതിരാളികളാക്കാൻ തുടങ്ങി. അനന്തരഫലമായി, ശിവൻ മാനസയെ ജന്മം നൽകിയ കഥകൾ പുറത്തുവന്നു. ഒടുവിൽ ശൈവിസം ഈ തദ്ദേശീയ ദേവതയെ മുഖ്യധാരാ ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ ബ്രാഹ്മണിക പാരമ്പര്യത്തിലേക്ക് സ്വീകരിച്ചു.

മഹാഭാരതം
ഉത്ഭവം
ആരാധന
പുരാണങ്ങൾ