വളരെക്കാലം മുൻപു മുതൽതന്നെ ആന്തരദഹനയന്ത്രങ്ങളുടെ സിലിൻഡറിൽ ഉണ്ടാകുന്ന 'വിസ്ഫോടനം' എന്ന പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ചും അതുമൂലമുണ്ടാകുന്ന സ്ഫോടനധ്വനി(Knocking of sound)യെക്കുറിച്ചും എൻജിനീയർമാർ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചോ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചോ ശരിയായ വിവരമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ബാഷ്പശീല (volatile) ഇന്ധനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്ഫുലിംഗജ്വലന യന്ത്രങ്ങളിൽ യന്ത്രത്തിന്റെ ശക്തി ഉത്പാദനത്തെയും പ്രവർത്തനക്ഷമതയെയും ബാധിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത് 'വിസ്ഫോടനം' ആണെന്നു പറയാം. 'വിസ്ഫോടനം' ഒരു യന്ത്രത്തിന്റെ രൂപരേഖയെ വളരെയധികം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും അടിസ്ഥാനപരമായി ഇത് ഭൗതികവും രാസപരവുമായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. 

'വിസ്ഫോടന'ത്താലുണ്ടാകുന്ന ശബ്ദംമൂലം ഈ പ്രതിഭാസം 'സ്ഫോടനധ്വനി' (Knock or Pinging) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. സിലിൻഡറിനുള്ളിലെ വാതകത്തിൽക്കൂടി അതിവേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഉയർന്ന മർദതരംഗം സിലിൻഡർ ഭിത്തികളിൽ ഏല്പിക്കുന്ന ആഘാതമാണ് ഈ സ്ഫോടനധ്വനിക്കു കാരണം. 'വിസ്ഫോടനധ്വനി'(Detonation knock)ക്ക് ചില കാര്യങ്ങളിൽ 'മുൻജ്വലന സ്ഫോടനധ്വനി' (Pre-ignition knock)യുമായി സാമ്യമുണ്ട്. വളരെ ചൂടുപിടിച്ച സ്പാർക്ക്പ്ളഗ്, സിലിൻഡറിലെ വാതകത്തിൽ അവിടവിടെ ഉണ്ടാകാവുന്ന കരിത്തരികൾ എന്നിവമൂലം നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുൻപുതന്നെ ഉണ്ടാകുന്ന ജ്വലനമാണ് മുൻജ്വലനം. ഇതു സാവധാനത്തിൽ അതിശക്തമായ ഒരാഘാതം സിലിൻഡർഭിത്തികളിൽ ഏല്പിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന അത്യധികമർദം ലഭ്യമാകേണ്ട ശക്തിയെ കുറയ്ക്കുകയും അവസാനം യന്ത്രപ്രവർത്തനം നിന്നുപോകുവാൻ തന്നെ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ 'വിസ്ഫോടന ധ്വനി' ഇന്ധനത്തിന്റെ ജ്വലനാരംഭത്തിനുശേഷമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വിസ്ഫോടനത്തിന്റെ ഉഗ്രത കുറവാണെങ്കിൽ, യന്ത്രനിർവഹണത്തെ കാര്യമായി ബാധിക്കാതെ അതു കൂടുതൽ സമയം നിലനില്ക്കുന്നു. വിസ്ഫോടനം ഉഗ്രമാകുമ്പോൾ സ്പാർക്കു പ്ളഗ് അത്യധികം ചൂടാകുവാനും തത്ഫലമായി മുൻജ്വലനം തുടങ്ങുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്. വിസ്ഫോടനം വളരെ കൂടുതലാണെങ്കിൽ യന്ത്രശക്തി കുറയാനും അതു കാരണമാകും. 

വിസ്ഫോടനത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെപ്പറ്റി പല സിദ്ധാന്തങ്ങളുമുണ്ട്. ജ്വാലാമുഖ (flame front)ത്തിലെ ഉയർന്ന താപനില കാരണം അവിടെയുള്ള ദഹന ഉത്പാദങ്ങൾ വികസിക്കുന്നു. ഈ വികാസംമൂലം, ഇനിയും ദഹനം തുടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്ത ഇന്ധനവായുമിശ്രിതം മർദിക്കപ്പെടുകയും അതിന്റെ താപനില വർധിച്ച് സ്വയം ജ്വലനത്തിനു വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. വിസ്ഫോടനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പല സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ ഒന്നു മാത്രമാണിത്. 

വിസ്ഫോടനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ഇന്ധനത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ: (a) തൻമാത്രീയ ഘടന (molecular structure), (b) ജ്വലന താപനില (temperature of self ignition), (c) ജ്വലനനിരക്ക് (rate of burning). 

2. സിലിൻഡർ ചാർജിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ: (a) ഇന്ധന-വായു അനുപാതം, (b) സിലിൻഡറിനുള്ളിലെ മിശ്രിതത്തിന്റെ വിതരണം (distribution), (c) മിശ്രിതത്തിന്റെ താപനില, (d) മിശ്രിതത്തിന്റെ സാന്ദ്രത. 

3.മർദന അനുപാതം: (a) മർദന സമ്മർദം (Compression Pressure), (b) മർദന താപനില, (c) വാൽവ് അടയ്ക്കുകയും തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയം (valve timinng)

4.ജ്വലനം: (a) സ്പാർക്കുപ്ലഗ്ഗിന്റെ സ്ഥാനം, (b) ജ്വലനസമയം. 

5.ദഹന-അറ: (a) ആകൃതി, (b) പദാർഥം (Material), (c) പ്രതലത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ (Surface Conditions).

സ്ഫുലിംഗജ്വലനയന്ത്രത്തിലെ വിസ്ഫോടനത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഇത്രയും പ്രസ്താവിച്ചത്. മർദന ജ്വലനയന്ത്രത്തിന് വിസ്ഫോടനം എന്നതിനു പകരം 'ഇന്ധന ഇടി' (fuel knock) എന്ന പദമാണ് കൂടുതൽ യോജിച്ചത്. ഇന്ധനദഹനത്തിന്റെ രണ്ടാംഘട്ടത്തിലെ അത്യധികനിരക്കിലുള്ള മർദനവർധനവും അതുകൊണ്ട് ഉണ്ടാകാവുന്ന 'ഇടി' ശബ്ദവുമാണ് മർദന ജ്വലനയന്ത്രത്തിലെ ഇന്ധന ഇടി. അത്യധികമായ കാലവിളംബവും അതിശീഘ്രഗതിയിലുള്ള അന്തഃക്ഷേപണവുമാണ് ഇതിനു കാരണം. ജ്വലനകാലവിളംബം കുറയ്ക്കുന്നതുമൂലം ഇതു മിക്കവാറും ഒഴിവാക്കുവാൻ കഴിയും. 

തരം തിരിവുകൾ
വിസ്ഫോടനം (Detonation)
ഡീസൽയന്ത്രത്തിലെ ഇന്ധനപ്പമ്പ്
ശീതനം (Cooling)