പഞ്ചാബ് ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്തിരുന്ന്, 1855-ൽ ഒരു നയതന്ത്രജ്ഞൻ എന്ന നിലയിലും ജോൺ കഴിവ് തെളിയിച്ചു. അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനുമായി ഒരു ഉടമ്പടിയിലെത്താൻ അദ്ദേഹത്തിനായി.

ക്രിമിയൻ യുദ്ധത്തിൽ തുർക്കികളുടെ പക്ഷം ചേർന്ന് ബ്രിട്ടൻ, റഷ്യയുമായി യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ടത്, അഫ്ഗാനിസ്താനിലൂടെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള ഒരു റഷ്യൻ ആക്രമണത്തിന് കാരണമാകുമോ എന്ന് ആശങ്കപ്പെടുന്ന കാലയളവായിരുന്നു അത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദുമായി ഒരു ഉടമ്പടിയിലെത്തേണ്ടത് ആവശ്യമാണെന്ന് അന്നത്തെ പെഷവാറിലെ പ്രതിനിധിയായിരുന്ന ഹെർബെർട്ട് എഡ്വേഡ്സ് ഉപദേശിച്ചിരുന്നു. 1841-ലെ തിരിച്ചടികളോർത്ത് ജോൺ വളരെ കരുതലോടെ മാത്രമേ ഇക്കാര്യത്തിൽ നടപടികളെടുത്തുള്ളൂ.

ഇക്കാലത്ത് ദോസ്ത് മുഹമ്മദാകട്ടെ, ഹെറാത്തിലുണ്ടാകാവുന്ന പേർഷ്യൻ ആക്രമണത്തെ ഭയന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി ഒരു സൗഹൃദ ഉടമ്പടിക്ക് ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. ജോണുമായി ചർച്ച നടത്തുന്നതിന് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ഗുലാം ഹൈദർ ഖാനെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. ഗുലാം ഹൈദർ, ഖൈബർ ചുരത്തിനടുത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നിയന്ത്രണപ്രദേശമായ ജാമ്രൂദിലെത്തുകയും 1855 മാർച്ചിൽ ജോൺ ഭാര്യ ഹാരിയറ്റിനൊപ്പം അവിടെയെത്തി ചർച്ച നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഇരുപക്ഷത്തിനും സ്വീകാര്യമായ കരാർ തയ്യാറാക്കി. അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ആക്രമണം തടയുക, റഷ്യയോ പേർഷ്യയോ അഫ്ഗാനിസ്താനെ ആക്രമിച്ചാൽ ബ്രിട്ടീഷ് സഹായം നേടുക ഇതിനുപുറമേ പെഷവാർ ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ നിന്നും നേടിയെടുക്കുക തുടങ്ങിയവയായിരുന്നു ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഈ ഉടമ്പടിയിലൂടെ ലക്ഷ്യം വച്ചിരുന്നതെന്നാണ് ജോൺ വിലയിരുത്തുന്നത്.

റഷ്യൻ ആക്രമണം തടയുന്നതിനായി, അഫ്ഗാനിസ്താനുമായി ഒരു കരാറിലെത്താൻ സാധിച്ചത് ഗവർണർ ജനറൽ ഡൽഹൗസിയുടെ തൊപ്പിയിലെ ഒരു തൂവലായും വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ അംഗീകാരമായി ഡൽഹൌസി, ജോണിന് ബാരനറ്റ് സ്ഥാനമോ അല്ലെങ്കിൽ കെ.സി.ബി. പദവിയോ ശുപാർശ ചെയ്യാമെന്നേറ്റു. ജോണിന്റെ താൽപര്യം കെ.സി.ബി. പദവിയോടായിരുന്നു. 1856 ഫെബ്രുവരിയിൽ കൽക്കത്തയിലെത്തിയായിരുന്നു ജോൺ ഈ സ്ഥാനം സ്വീകരിച്ചത്. സ്ഥാനമൊഴിയുന്ന ഡൽഹൌസി, പുതിയ ഗവർണർ ജനറലായ കാനിങ് എന്നിവരെ സന്ദർശിക്കുക എന്നതും ഈ യാത്രയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ ഹെൻറിയും കൽക്കത്തയിലെത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ലാഹോറിൽവച്ച് 1853-ൽ പിരിഞ്ഞതിനുശേഷം അവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയത് അവിടെയാണ്.

പഞ്ചാബിനെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ ഭരണത്തിലേക്ക് മാറ്റുക എന്ന പദ്ധതി ഡൽഹൗസിക്കുണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറായി ജോണിനെ നിയമിക്കാനും അദ്ദേഹം കൽക്കത്തിയിൽ കാനിങ്ങിനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. പഞ്ചാബിലെ ജോണിന്റെ ജോലിക്കാലത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ നിയമനം ലഭിച്ചത്.

1856-ൽ ഹെറാത്ത് പേർഷ്യക്കാർ കീഴടക്കിയതിനുശേഷം പേർഷ്യക്കെതിരെ അവിടെ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ആക്രമണം നടത്താനുള്ള നിർദ്ദേശമുയർന്നിരുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ജോണിന് എതിരഭിപ്രായമായിരുന്നു. പേർഷ്യൻ ആക്രമണം റഷ്യൻ പിന്തുണയിലാണെന്നും, അത് ഇന്ത്യയിലേക്ക് മുന്നേറാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാകില്ലെങ്കിലും അവരുമായുള്ള യുദ്ധം, സുലൈമാനി മലനിരകളുടെ ഇപ്പുറത്തായിരിക്കണം നടത്തേണ്ടതെന്നും അല്ലാതെ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ യുദ്ധം നടത്തിയാൽ അത് വളരെ സാമ്പത്തികബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമെന്നും അഫ്ഗാനികളെ വിശ്വസിക്കാനാവില്ലെന്നും എന്തെങ്കിലും ഒരു പിഴവുപറ്റിയാൽ അവർ ശത്രുപക്ഷത്തുചേരുമെന്നും ജോൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പേർഷ്യക്കും റഷ്യക്കുമെതിരെ ഒരു സഖ്യത്തിനായി 1857 ജനുവരിയിൽ ജോൺ, ആമിർ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനുമായി സന്ധിച്ചു. ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന് നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്ന ധനസഹായം തുടരുന്നതിനും ധാരണയുണ്ടാക്കി. ഈ കരാർ മൂലം കന്ദഹാറിൽ‍ മേജർ എച്ച്.ബി. ലംസ്ഡെൻ-ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒരു സൈനികത്താവളം ആരംഭിക്കാനും സാധിച്ചു. ജോണിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഹെറാത്തിലേക്ക് സൈനികാക്രമണം വേണ്ടെന്ന് കാനിങ് ഫെബ്രുവരിയിൽ തീരുമാനിച്ചു.

ജീവചരിത്രം
പഞ്ചാബിന്റെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ
പ്രഭുസഭയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
അഫ്ഗാനിസ്താനുമായുള്ള ഉടമ്പടികൾ