അവസാനവർഷങ്ങളിൽ, പുതിയതായി താൻ വാങ്ങിയ 'ബധിരന്റെ-വീട്' എന്ന വസതിയിൽ താമസിച്ച് ഗോയ ക്യാൻവാസിലും ഭിത്തിയിലുമായി മന്ത്രവാദത്തേയും യുദ്ധത്തേയും കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയടക്കം പല അസാധാരണചിത്രങ്ങളും വരച്ചു. "ശനി മക്കളെ തിന്നുന്നു" എന്ന പ്രസിദ്ധരചന അതിലൊന്നാണ്. ഈ ചിത്രത്തിന് അനൗപചാരികമായി 'തീറ്റ' എന്നും "ശനി കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിന്നുന്നു" എന്നും പേരുകളുണ്ട്. ഗ്രീക്ക് പുരാണങ്ങളിൽ, ശനി ഒരു കുട്ടിയെ തിന്നുന്നതായി പറയുന്ന കഥയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള ഈ ചിത്രം യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പെയിനിൽ അന്ന് നടന്നിരുന്ന ആഭ്യന്തരകലഹത്തെക്കുറിച്ചാണ്. അതിനപ്പുറം, മൈക്കേൽ ആഞ്ചലോ സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലിന്റെ മേൽഭിത്തിയിൽ വരച്ച രചനകൾ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മനുഷ്യാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നതുപോലെ, ""ആധുനികരായ നമുക്ക് ഇന്നത്തെ മനുഷ്യാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചറിയാൻ ഏറ്റവും സഹായകമായ രചന"" എന്നുപോലും അത് വിശേഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കറുത്തചിത്രങ്ങൾ എന്ന പരമ്പരയിൽ പെടുന്ന ഒരു ചിത്രമാണിത്. ഗോയയുടെ മരണത്തിനുശേഷം ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ ഭിത്തിയിൽ വരച്ചിരുന്നവയും ക്യാൻവാസിലേക്ക് പകർത്തപ്പെട്ടു. അവ ഗോയയുടെ ജീവിതത്തിലെ അവസാനകാലത്തെ രചനകളുടെ ഏറ്റവും നല്ല മാതൃകകളിൽ പെടുന്നു. ബധിരതയുടേയും ഏതോതരം സിരോജ്വരം മൂലം ഉണ്ടായതായിരിക്കാവുന്ന മനോവിഭ്രാന്തിയുടേയും പീഡനത്തിനിരയായിരുന്ന ഗോയ, ചിത്രകാരന്മാർക്ക് വിധിച്ചിട്ടുള്ള വിലക്കുകളെ അവഗണിച്ച്, തനിക്കുണ്ടായ ഭ്രാന്തമായ വെളിപാടുകളെയെല്ലാം ക്യാൻവാസിലേക്ക് പകർത്താൻ തീരുമാനിച്ചതിന്റെ ഫലമായിരുന്നു അവ. ആ രചനകളിൽ പലതും ഇപ്പോൾ മാഡ്രിഡിലെ പ്രാദൊ സംഗ്രഹാലയത്തിലാണ്.

1810-ൽ ഗോയ ഉപദ്വീപയുദ്ധത്തിലെ(Penninsular War) രംഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു ഫലക-പരമ്പര, "യുദ്ധത്തിന്റെ ദുരിതങ്ങൾ" എന്ന പേരിൽ നിർമ്മിച്ചു. അവയിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരദൃശ്യങ്ങൾ ആർക്കും ഞെട്ടലുണ്ടാക്കാൻ പോന്നവയാണ്. മരണത്തിനും നാശത്തിനും സാക്ഷ്യം വഹിക്കേണ്ടിവന്ന് വൃണിതമായ ഒരു മനസാക്ഷി പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയാണ് ആ രചനകളിൽ. ഗോയ മരിച്ച് 35 വർഷത്തിനുശേഷം, 1863-ൽ മാത്രമാണ് ആ പരമ്പര പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

ആധികാരികതയുടെ പ്രശ്നം
"കറുത്ത ചിത്രങ്ങളും" "യുദ്ധദുരിതങ്ങളും"
ചലച്ചിത്രം, നാടകം, ഓപ്പറ
സൃഷ്ടികൾ