ഈ കവിതകളുടെ പശ്ചാത്തലമായി സാധാരണ പറയുന്ന കഥ ഇതാണ്: ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ സഞ്ചരിച്ച കവി ബിൽ‌ഹണൻ, വിവിധരാജസദസ്സുകളിൽ ബഹുമാനിതനായ ശേഷം പാഞ്ചാലദേശത്തെ രാജാവായ മദനാഭിരാമന്റെ മകളായ യാമിനീപൂർണ്ണതിലകയെ കാവ്യശാസ്ത്രങ്ങൾ അഭ്യസിപ്പിക്കാൻ നിയുക്തനായി. ഗുരുവിനും ശിഷ്യയ്ക്കുമിടയിൽ പ്രേമത്തിനുള്ള സാധ്യത ഒഴിവാക്കാനായി മദനാഭിരാമൻ, ബിൽഹണൻ അന്ധനാണെന്ന് മകളോടും മകൾ കുഷ്ഠരോഗിയാണെന്ന് ബിൽഹണനോടും നുണപറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും താമസിയാതെ അവർ പ്രേമബദ്ധരായി. അവർ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് അവരെ തമ്മിൽ അകറ്റുവാൻ രാജാവ് ആവുന്നത്ര ശ്രമിച്ചെങ്കിലും വിജയിച്ചില്ല. തുടർന്ന് രാജാവ് ബിൽഹണനെ വധശിക്ഷനൽകാൻ തീരുമാനിച്ച് തടവിലിട്ടു. തടവിൽ കിടന്ന് കാമുകിയെ ഓർത്തും അവളുമായുള്ള സംഗമത്തിന്റെ മധുരസ്മരണകൾ അയവിറക്കിയും ബിൽഹണൻ എഴുതിയ കവിതകളുടെ സമാഹാരമായാണ്‌ ചൗരപഞ്ചാശിക കരുതപ്പെടുന്നത്. കഥയുടെ ശുഭാന്തഭാഷ്യം അനുസരിച്ച്, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനായി നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ദിവസം കൊലക്കളത്തിൽ വച്ച് ബിൽഹണൻ പാടിയ ഈ കവിതകൾ കേട്ട് കവിയുടെ പ്രേമത്തിന്റെ ആഴവും സ്ഥിരതയും മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ് ബിൽഹണണ്‌ മാപ്പുകൊടുത്ത്, യാമിനീപൂർണ്ണതിലകയെ ഭാര്യയായി നൽകി.
കൊട്ടാരത്തിൽ അതിക്രമിച്ചു കടന്ന ഒരു കള്ളനും രാജകുമാരിയുമായുള്ള പ്രേമത്തിന്റെ കഥയാണ്‌ ഈ പദ്യങ്ങൾ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

കഥ
ചിത്രകലയിൽ
പദ്യങ്ങൾ
പരിഭാഷകൾ