'പാതാളാഞ്ജനം' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹമാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന്റേത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം ഉണ്ട് വിഗ്രഹത്തിന്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ സുദർശനചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ പാഞ്ചജന്യം എന്ന ശംഖും മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ താമരയും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി കൗമോദകി എന്ന ഗദയും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ചില ചിത്രങ്ങളിൽ ശ്രീകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ ഓടക്കുഴലും കാണാം. കൂടാതെ, വനമാലയും ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭവും ഗോപിക്കുറിയും പീതാംബരവുമെല്ലാം വിഗ്രഹത്തിൽ ചാർത്തിവരുന്നുണ്ട്. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളുടേതുപോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം നൽകിയാണ് ഗുരുവായൂർ മതിലകത്ത് ഭഗവദ്പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.

തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. രൂപഭേദങ്ങളനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസമുണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രം, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖ്, മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ താമര, മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹരൂപത്തിന് 'ജനാർദ്ദനൻ' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. 

കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ വെണ്ണയും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്.

ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ ഭാവമാണ് പ്രധാനമായുമുള്ളതെങ്കിലും ഇതിനോടൊപ്പം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ വിവിധ കാലഘട്ടത്തിലെ രൂപങ്ങളെയും പൂജ നടത്തിവരാറുണ്ട്. രാവിലെ മാത്രമാണ് വാസ്തവത്തിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ സങ്കല്പമുള്ളത്. പിന്നീട് ഗോശാലകൃഷ്ണനായും അതുകഴിഞ്ഞ് ദ്വാരകാധീശനായും അവസാനം സച്ചിദാനന്ദമൂർത്തിയായും സങ്കല്പിച്ച് പൂജ നടത്തിവരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളും ഗുരുവായൂരപ്പന്നുണ്ട്. പന്ത്രണ്ട് രൂപങ്ങളിലാണ് നിത്യേന പൂജ നടത്തിപ്പോരുന്നത്. കൂടാതെ, വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റ് അവതാരങ്ങളുടെ രൂപത്തിലും (ഉദാ: നരസിംഹം, വാമനൻ, ശ്രീരാമൻ)‌ വിഗ്രഹം അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്.

ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി
വിഗ്രഹരൂപം
ആറാട്ട്
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം