സ്ത്രീകളെ അപകടകാരികളായും വിദൂരത്തിൽ നിർത്തേണ്ടവരായും കാണുന്ന ബുദ്ധസമൂഹം, പക്ഷെ അവരുടെ കലകളിൽ അനന്യമായ സാനിധ്യമാണ് അവർക്ക് നൽകിയത്. സ്ത്രീകൾ അപകടകാരികൾ ആയത് കൊണ്ട് അവരിൽ നിന്ന് അകന്നു പോകണമെന്നും അവരെ നോക്കുകപോലും ചെയ്യരുതെന്നുമാണ് ബുദ്ധൻ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നിട്ടും ഈചിത്രണങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾ ധാരാളമായി കടന്നു വരുന്നു. രാജകുമാരികൾ, അവരുറ്റെ സുന്ദരിമാരായ തോഴിമാർ, ഗായികമാർ, നർത്തകികൾ, ഇരിക്കുന്നവർ നിൽക്കുന്നവർ, വേഷഭൂഷകൾ അണിഞ്ഞവർ തുടങ്ങി പലതരത്തിലാണ് ഈ ചിത്രണങ്ങളിലും ശില്പങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ കടന്നു വരുന്നത്.
ഗുഹ 1
ഗുഹ 26
ഗുഹ 16
നിർമ്മിതികളിലെ സ്ത്രീകൾ