റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിനു് പുറത്തു് ഉറഹായിലും പേർഷ്യയിലും മലങ്കരയിലുമായിവികസിച്ച ക്രൈസ്തവസഭയാണു് ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യസഭ. ക്രിസ്തു ശിഷ്യനും പന്തിരുവരിൽ ഒരുവനുമായ തോമാശ്ലീഹായെ തങ്ങളുടെ ഒന്നാമത്തെ മേലദ്ധ്യക്ഷനായി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തോമാശ്ലീഹ അയച്ച അദ്ദായി ശ്ലീഹ ക്രി പി 37-ൽ ഉറഹായിലും മാർത്തോമാ ശ്ലീഹാ ക്രി പി 52-ൽ മലങ്കരയിലും സഭ സ്ഥാപിച്ചുവെന്നു് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഉറഹായിലെ സഭയുടെ പുത്രീസഭയായാണു് പേർഷ്യയിലെ സഭ.

ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ക്രൈസ്തവ രാഷ്ട്രമായി ഉറഹാ(എഡേസ) തലസ്ഥാനമായ ഒഷ്റേൻ രാജ്യം മാറി.ഓശാനഞായറാഴ്ച സഭ ആദ്യമായി കൊണ്ടടിയതു് ഇവിടെയായിരുന്നു. അനേകകാലത്തേയ്ക്കു് ഉറഹാ പൗരസ്ത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ ക്രിസ്തുമതപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഉറഹായെ റോമാ സാമ്രാജ്യം കീഴടക്കിയപ്പോൾ പേർ‍ഷ്യയിലെ സെലൂക്യ —സ്റ്റെസിഫോൺ എന്ന ഇരട്ടനഗരം പൗരസ്ത്യസഭയുടെ ആസ്ഥാനമായിവികസിച്ചു. ക്രി പി 410 മുതൽ പൗരസ്ത്യസഭയുടെ പൊതു മെത്രാപ്പോലീത്തയെ പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസ് എന്നു് വിളിച്ചു് തുടങ്ങി.

ക്രി പി 489—543 കാലത്തു് പൗരസ്ത്യസഭയുടെ ഔദ്യോഗികവിഭാഗം നെസ്തോറിയ വിശ്വാസം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഓർത്തഡോക്സ് വിഭാഗത്തെ ഉറഹായുടെ മേലദ്ധ്യക്ഷൻ യാക്കൂബ് ബുർ‍ദാന ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കാസനമാക്കി മാറ്റി. ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യ സഭയുടെയും അന്ത്യോക്യാ സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ്‌ സഭയുടെയും പൊതുമേലദ്ധ്യക്ഷനായാണു് 543-ൽ അലക്സാന്ത്രിയൻ‍ മാർ‍പാപ്പ തവോദോസിയോസ് ഉറഹായുടെ മേലദ്ധ്യക്ഷനെ (യാക്കൂബ് ബുർ‍ദാന) നിയമിച്ചതു്. 

559-ൽ‍ ആഹൂദെമ്മെയെ യാക്കൂബ് ബുർ‍ദാന പൗരസ്ത്യസഭയിലെ പിൻ‍ഗാമിയാക്കി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ (628) മാർ മാറൂഥ (മോറൂസോ)യുടെ കാലത്തു് തിൿരീത്തു് നഗരം ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യ സഭയുടെ ആസ്ഥാനമായി. 7-9 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ (മാർ മാറൂഥയുടെ പിൻ‍ഗാമി മാർ‍ ദനഹയുടെകാലത്തും കഫർ‍തൂത്താ സുന്നഹദോസിലും) അന്ത്യോക്യാ സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ്‌ സഭയുമായി വ്യവസ്ഥാപിതമായ ബന്ധം ഉറപ്പിച്ചു. അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസും പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസും പരസ്പരം മറ്റേസ്ഥാനിയുടെ ഭുമിശാസ്ത്രപരമായ അധികാരാതിർത്തിയിൽ ഇടപെടാതിരിയ്ക്കണമെന്നും അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനു് പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസിന്റെയും പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനു് അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസിന്റെയും അംഗീകാരം വേണമെന്നും അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസ് തമ്മിൽ ഒന്നാമനും പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസ് തമ്മിൽ രണ്ടാമനും ആയിരിയ്ക്കണമെന്നുമുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ നിലവിൽവന്നു. ഇരുസഭകളുടെയും സംയുക്ത പ്രവർത്തനം പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കോസുമാർ അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസുമാരാകുന്നതിലേയ്ക്കും അവസാനം ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കാസനം 1860-ഓടെ അന്ത്യോക്യാ പാത്രിയർക്കീസനത്തിൽ ലയിയ്ക്കുന്നതിലേയ്ക്കും എത്തിച്ചു. എന്നാൽ പരിശുദ്ധ അബ്ദുൽ‍‍ മിശിഹാ രണ്ടാമൻ പാത്രിയർക്കീസ് പൗരസ്ത്യ കാതോലിക്കാസനം പുനരുദ്ധരിപ്പിച്ചു് 1912-ൽ മലങ്കരയിലേയ്ക്കു് മാറ്റി.

ഓർത്തഡോക്സ് പൗരസ്ത്യസഭ
മലങ്കര സഭ, പൗരസ്ത്യസഭയുടെ ഭാഗം
അന്ത്യോക്യാ സുറിയാനി ഓർത്തഡോക്സ്‌ സഭ
സഭാസമാധാനം