വിമർശനാത്മകചിന്ത, ഗ്രീസിലും അയർലാന്റ് മുതൽ ഇറാൻ, ഇന്ത്യ വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇറാനിലാണെങ്കിൽ ഒമർ ഖയ്യാം (1048–1131) അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാഥാസ്ഥിതികമല്ലാത്ത റൂബൈയ്യാത്ത് പോലുള്ള കവിതകളിലൂടെ സ്വതന്ത്രചിന്തയുടെ സ്ഫുരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താവുന്നതാണ്. ചൈന, ഇന്ത്യ തുടങ്ങിയ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ചിന്ത വലിയതോതിൽ ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. ചൈനയിലെ സമുദ്രയാത്രികരായ തെക്കൻ സോങ്ങ് രാജവംശത്തിന്റെ നവോത്ഥാനം ഈ ചിന്താഗതിക്ക് ഊന്നൽനൽകി. ഗൂഢശാസ്ത്രങ്ങളായ ആൽക്കെമി, ജ്യോതിഷം എന്നിവയെ ആചാരവിരുദ്ധരായവർ എതിർത്തതു തുടങ്ങി ആധുനിക നവോത്ഥാനം, പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് നവീകരണം വരെ സ്വതന്ത്രചിന്തയുടെ ചെറുസ്ഫുരണങ്ങൾ വഹിച്ചു. 

ഫ്രഞ്ച് ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഫ്രാങ്കോയിസ് റാബിലി, നന്നായി തിന്നും കുടിച്ചും "റാബിലീസിയൻ" സ്വാതന്ത്ര്യം ആഘോഷിക്കുവാൻ തന്റെ കൃതിയിൽ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. (ഇത് മനസ്സിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ബഹിർസ്ഫുരണമായിക്കണ്ടു.) അന്നത്തെ യാഥാസ്ഥിതികരെ അതുവഴി വെല്ലുവിളിച്ചു. "നിങ്ങൾ വിചാരിക്കുന്നത് ചെയ്യുക" എന്നദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

"അങ്ങനെ ഗർഗട്വ അതു സ്ഥാപിച്ചു. അവരുടെ എല്ലാ നിയമങ്ങളിലും അവരുടെ അനുശാസനങ്ങളോടുള്ള വിധേയത്വങ്ങളിലും അവിടെ പക്ഷെ, ഈ കാര്യം നിരീക്ഷിക്കാനാകും, നിങ്ങൾ വിചാരിക്കുന്നത് ചെയ്യുക; കാരണം സ്വതന്ത്രജനങ്ങൾ ... തിന്മയില്ലാതെ ആദർശപരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവർ ഇതിനെ ബഹുമാന്യമായി കരുതുന്നു."

റാബിലിസിന്റെ നായകനായ പാന്റഗ്രൂവെൽ ഒറാക്കിൽ ഓഫ് ദ ഡിവൈൻ ബോട്ടിൽ എന്നയിടത്തേയ്ക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു. അയാൾ ജീവിതത്തിന്റെ പാഠം ഒരേയൊരു വാക്കിലൂടെ പഠിക്കുന്നു- "കുടിക്കുക" ("Trinch!", Drink!) എന്നതാണ് ആ വാക്ക്. ഒരു സ്വതന്ത്ര മനുഷ്യനെപ്പോലെ ലളിതമായ ഈ ജീവിതത്തെ ആസ്വദിക്കുക, ജ്ഞാനവും അറിവും നേടൂ. ഗർഗട്വ എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥപാത്രം വായനക്കാരനെ ഉപദേശിക്കുന്നത്, " എല്ല് പൊളിച്ച് അകത്തുള്ള മജ്ജ വലിച്ചുകുടിക്കുക" എന്നാണ്. ഇതുവഴി അയാൾ അർഥമാക്കുന്നത്, അകത്തുള്ള ജ്ഞാനത്തെയാണ്.

നിർവ്വചനം
ഫ്രാൻസിൽ
അമേരിക്കയിൽ
ഉത്തരാധുനിക മുന്നേറ്റങ്ങൾ