പല്ലിനെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്ന ഊന്, പല്ലിന്റെ വേരിനെ പൊതിയുന്ന സിമന്റം, വേരിന്റെ ഭാഗത്തുള്ള താടിയെല്ല്, സിമന്റവും താടിയെല്ലുമായി യോജിക്കുന്ന സ്നായുക്കൾ എന്നിവ ചേർന്ന ഭാഗത്തെയാണ് 'മോണ' എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കുന്നത്. അണുബാധയും പാരമ്പര്യവുമാണ് മോണരോഗങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണം. ദന്തൽ പ്ലാക്കിലും ദന്തമാലിന്യത്തിലും താവളമാക്കുന്ന അണുക്കൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വിവിധതരം വിഷവസ്തുക്കൾ മോണയിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ പല മോണരോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. പ്രമേഹരോഗികളിൽ മോണരോഗം കൂടുതലാണ്. വായ് ശുചിയാക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിൽ ശയ്യാവലംബരായവരിലും പോഷകാഹാരക്കുറവ് അനുഭവിക്കുന്നവരിലും കടുത്ത അണുബാധ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ചുഴലിദീനത്തിനു നല്കുന്ന ഔഷധം മോണയിൽ തടിപ്പുണ്ടാക്കുന്നു. മറ്റു ചില ഔഷധങ്ങളുടെ അലർജികൊണ്ടും മോണയിൽ പുണ്ണും രക്തസ്രാവവും ഉണ്ടാകാം. രക്താർബുദം, സ്കർവി, കരൾ രോഗങ്ങൾ, രക്തസ്രാവരോഗങ്ങൾ എന്നിവ മറ്റു കാരണങ്ങളാണ്.

ജിൻജിവൈറ്റിസ് എന്ന മോണരോഗത്തിൽ ഊന് തടിച്ചു ചുവക്കുന്നു. പല്ല് തേക്കുമ്പോഴും ആഹാരം കടിച്ചുതിന്നുമ്പോഴും മറ്റും ചോര വരും. വായ്നാറ്റവും ഉണ്ടാകും. ഗർഭിണികളിൽ ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥമൂലം ജിൻജിവൈറ്റിസ് ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ജിൻജിവൈറ്റിസ് രൂക്ഷമാകുമ്പോൾ പല്ലിനെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്ന സ്നായുക്കൾ പഴുത്ത് പല്ലിനും മോണയ്ക്കും ഇടയിൽ ചെറു അറകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇതുമൂലം മോണവേദനയും മോണയിൽ അമർത്തിയാൽ ദുർഗന്ധമുള്ള പഴുപ്പും ഉണ്ടാകും.

മോണയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പരുക്കളെ പെരിയോഡോന്റൽ ആബ്സിസ് എന്നാണു പറയുന്നത്. മോണയിലെ പോക്കറ്റുകളിൽ നീരും പഴുപ്പും കെട്ടിനിന്ന് അണുബാധ കൂടുന്നതോടെ രൂപംകൊള്ളുന്ന വലിയ പരുക്കൾ നാലുദിവസം കഴിയുമ്പോൾ പൊട്ടി ദുർഗന്ധത്തോടുകൂടിയ പഴുപ്പ് പുറന്തള്ളുന്നു. പല്ലുവേദനയും മുഖത്ത് നീരും ഉണ്ടാകും. ക്രമേണ പല്ല് കൊഴിഞ്ഞുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു.

പതിനാലു വയസ്സുമുതൽ കണ്ടുവരുന്ന മോണരോഗമാണ് ജുവനൈൽ പെരിയോഡോൺടോസിസ്. ഈ രോഗത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമല്ല. വലിയ വേദന ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല. പല്ലിന് ആട്ടം അനുഭവപ്പെടുകയും നെടുകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ. തുടർന്ന് ആറുവർഷത്തിനകം പല്ലുകൾ കൊഴിഞ്ഞുപോകുന്നു. ഇരുപതു വയസ്സാകുമ്പോഴേക്ക് മുഴുവൻ പല്ലും നീക്കം ചെയ്ത് കൃത്രിമപ്പല്ല് വയ്ക്കേണ്ടിവരും.

ഡിസ്ക്വാമേറ്റിവ് ജിൻജിവൈറ്റിസ് എന്ന രോഗംമൂലം മോണയിലെയും വായിലെയും തൊലി ഉരിഞ്ഞുപോകുന്നു. എരിവും പുളിയും കഴിക്കുമ്പോൾ അസഹ്യമായ നീറ്റൽ അനുഭവപ്പെടും. തൊലി ഉരിഞ്ഞുപോയ ഭാഗം പലപ്പോഴും വ്രണമായി മാറുന്നു. ഹോർമോണുകളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് രോഗത്തിനു കാരണമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് ആർത്തവവിരാമസമയത്തും പുരുഷന്മാർക്ക് 65 വയസ്സ് കഴിഞ്ഞും ആണ് ഈ രോഗം സാധാരണ കണ്ടുവരുന്നത്.

മോണയിലെ കോശങ്ങൾ വിഭജിച്ച് വർധിക്കുന്നതുമൂലം ദന്തശീർഷത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ മൂടുന്ന അവസ്ഥയാണ് ജിൻജിവൽ ഹൈപർപ്ലാസിയ. ചുഴലിദീനത്തിന്റെ ഔഷധം കഴിക്കേണ്ടിവരുന്നവരിലും ചില ഗർഭിണികളിലും ഈ രോഗം കണ്ടുവരുന്നു. ഗുരുതരമായ ഒരു മോണരോഗമാണ് അക്യൂട്ട് അൾസറേറ്റീവ് ജിൻജിവൈറ്റിസ്. ബാസിലസ് ഫൂസിഫോർമിസ്, വിൻസെന്റ്സ് ബാക്റ്റീരിയ എന്നീ രണ്ട് ബാക്റ്റീരിയകളുടെ കൂട്ടായ ആക്രമണം മൂലമാണ് ഈ രോഗം ഉണ്ടാകുന്നത്. ശുചിത്വമില്ലായ്മ, മാനസിക പിരിമുറുക്കം, പുകവലി തുടങ്ങിയവ ഈ രോഗത്തിന് അനുകൂലമായ സാഹചര്യമൊരുക്കുന്നു. യുദ്ധത്തടവുകാർ, [കിടങ്ങ്|കിടങ്ങുകളിലും]] ഖനികളിലും കഴിയുന്നവർ, പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിലും യുദ്ധദുരന്തങ്ങളിലുംപെട്ട് ആഹാരമില്ലാതെയും ശുചിത്വമില്ലാതെയും ജീവിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവർ മുതലായവർ ഈ രോഗത്തിന്റെ ഇരകളാകാറുണ്ട്. മോണ പഴുത്ത് ചീഞ്ഞ് രക്തം വരികയും പനി, കഴുത്തിൽ നീര്, അസഹ്യമായ വായ്നാറ്റം, വായ് തുറക്കാനും ആഹാരം കഴിക്കാനുമുള്ള പ്രയാസം എന്നിവയാണ് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ. യഥാസമയം ചികിത്സിച്ചില്ലെങ്കിൽ കവിളിന്റെ ഒരു ഭാഗം ദ്രവിച്ച് പല്ലുകൾ വെളിയിൽ കാണാറാകുന്നു. കാൻക്രം ഓറിസ് എന്നാണ് ഈ അവസ്ഥ അറിയപ്പെടുന്നത്.

മോണരോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സയുടെ ആദ്യ ഘട്ടം പ്ലാക്കും ദന്തമാലിന്യവും അണുക്കളും നീക്കം ചെയ്യുകയാണ്. പ്രത്യേക ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്ലാക്കും ദന്തമാലിന്യങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണ് സ്കെയിലിങ്. മോണയിൽ പുരട്ടാനും വായിൽ കൊള്ളാനും ഉള്ള ഔഷധങ്ങൾ അണുക്കളെ നീക്കം ചെയ്യുവാനുപകരിക്കും. അൾട്രാസോണിക സ്കെയിലറുകളും ക്യൂററ്റുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് മോണയ്ക്കും പല്ലിന്റെ വേരിനും ഇടയിലുള്ള പോക്കറ്റുകൾ വൃത്തിയാക്കുന്നത്. ഇതോടൊപ്പം വേര് ചീകി വൃത്തിയാക്കുന്നു. രൂക്ഷമായ മോണരോഗങ്ങളിൽ മോണ മുറിച്ചുമാറ്റൽ ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. പോക്കറ്റുകൾ വളരെ ആഴമുള്ളതായിത്തീർന്നാൽ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ മോണ പൊളിച്ചുവിടർത്തി ക്യൂറെറ്റിങ്ങും റൂട്ട് പ്ലെയിനിങ്ങും നടത്തി അണുനാശക ഔഷധങ്ങൾ പുരിട്ടയശേഷം മോണ തുന്നിച്ചേർക്കുന്നു. പല്ലിന്റെ അഗ്രഭാഗത്തിലെ വേര് ഒടിഞ്ഞു പോകുമ്പോഴോ റൂട്ട് കനാൽ ട്രീറ്റ്മെന്റ് പരാജയപ്പെടുമ്പോഴോ ക്രോണിക് പെരി ആപിക്കൽ ആബ്സിസ്, ദന്തൽ ഗ്രാനുലോമ, ദന്തൽ സിസ്റ്റ് എന്നീ രോഗങ്ങളുള്ളപ്പോഴോ ഈ ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമായി വരും. വേരിന്റെ തൊട്ടുമുൻഭാഗത്തുള്ള മോണയുടെ ഭാഗം ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ തുറന്ന് അസ്ഥി മുറിച്ച് വേരിന്റെ അറ്റം വെളിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. ചീത്തയായ വേരിന്റെ അറ്റവും അസ്ഥിയുടെ ഭാഗവും സിസ്റ്റും പഴുപ്പും നീക്കം ചെയ്തശേഷം അനുയോജ്യമായ പദാർഥം കൊണ്ട് സീൽ ചെയ്ത് മോണ തുന്നിച്ചേർക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

മോണരോഗങ്ങൾ
ഉമിനീർഗ്രന്ഥികൾക്കുണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ
വായ്നാറ്റം
സന്ധിവേദന