നീത്രോജനിയം എന്ന ലത്തീൻ വാക്കിൽ നിന്നാണ് നൈട്രജൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്. നിത്രും എന്നത്, ഗ്രീക്ക് പദമായ നിറ്റ്രോൻ (നാടൻ കാരം എന്നർത്ഥം)എന്നതിൽ നിന്നും ജെന് എന്നത് ജേനുസ് എന്ന ‘ജനിപ്പിക്കുന്നത്‘ എന്നർത്ഥമുള്ള(ലത്തീൻ)പദത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. 1772-ൽ ഡാനിയൽ റൂഥർഫോർഡ് ആണ് ഈ വാതകം കണ്ടെത്തിയത് എന്നാണ് പൊതുവേയുള്ള വിശ്വാസം. അദ്ദേഹം ഇതിനെ ഉപകാരമില്ലാത്ത വാതകം എന്നു വിളിച്ചു. വായുവിലെ ഒരു നല്ല ശതമാനം ജ്വലനത്തെ സഹായിക്കുന്നില്ല എന്ന്‌ 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിലേ രസതന്ത്രജ്ഞർക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു. കാൾ വില്യം ഷീൽ, ഹെൻ‌റി കാവെൻഡിഷ്, ജോസഫ് പ്രീസ്റ്റ്ലി മുതലായ ശാസ്ത്രകാരന്മാരും നൈട്രജനെക്കുറിച്ച് ഇക്കാലയളവിൽ പഠനം നടത്തി. കത്തിയ വാതകം എന്ന രീതിയിലാണ് അവർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. 
നൈട്രജന്റെ ഈ നിർവീര്യസ്വഭാവം മൂലം ഫ്രഞ്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ലാവോസിയെർ, ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ ജീവനില്ലാത്തത് എന്നർത്ഥം വരുന്ന അസോട്ടെ (azote) എന്നു വിളിച്ചു. ഇതു തന്നെയാണ് നൈട്രജന്റെ ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിലെ നാമം. പിന്നീട് ഈ നാമം മറ്റു പല ഭാഷകളിലേക്കും പകർന്നിട്ടുണ്ട്.
നൈട്രജന്റെ സംയുക്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് പണ്ടുകാലം മുതലേ ആളുകൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. ആൽകെമിസ്റ്റുകൾ കരുത്തനായ ജലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ അക്വാ ഫോർട്ടിസ് എന്നായിരുന്നു നൈട്രിക് അമ്ലത്തെ വിളിച്ചിരുന്നത്. നൈട്രിക് അമ്ലത്തിന്റേയും ഹൈഡ്രോക്ലോറിക് അമ്ലത്തിന്റേയും മിശ്രിതമായ രാജദ്രാവകം അഥവാ അക്വാറീജിയയും പണ്ടു മുതലേ ഉപയോഗിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു നൈട്രജൻ സംയുക്തമാണ്. രാജലോഹമായ സ്വർണത്തെ അലിയിക്കുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് രാജദ്രാവകം എന്ന പേരു വന്നത്. വെടിയുപ്പും (പൊട്ടാസ്യം നൈട്രറ്റ്) സോഡിയം നൈട്രേറ്റും ആണ് വ്യാവസായികരംഗത്തും കാർഷിക രംഗത്തും ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ച നൈട്രജൻ സംയുക്തങ്ങൾ (സാൾട്ട്‌പീറ്റർ എന്നാണ് ഈ രണ്ടു സംയുക്തങ്ങൾക്കും പൊതുവായുള്ള പേര്). ആദ്യം വെടിമരുന്നിനായും പിന്നീട് വളമായുമാണ് ഇവ ഉപയോഗിച്ചു പോന്നത്.

ചരിത്രം
നിർമ്മാണം
നൈട്രജൻ ചക്രം
ഗുണങ്ങൾ