'ഉണ്മ', 'ഇല്ലായ്മ' എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ വിശേഷണങ്ങൾക്കും അതീതനായിരിക്കുന്ന ഈ ഏകം സൃഷ്ടലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവകാരണമായിരിക്കുന്നെങ്കിലും അതു സംഭവിക്കുന്നത് ബോധപൂർവമായ സൃഷ്ടികർമ്മം വഴിയല്ല. സമ്പൂർണ്ണമായതിന് കുറഞ്ഞ സമ്പൂർണ്ണതയെ ജനിപ്പിക്കാതിരിക്കുക വയ്യ. അതിനാൽ, എല്ലാ സൃഷ്ടിയും ഏകത്തിൽ നിന്ന് അസമ്പൂർണ്ണതയുടെ ഘട്ടങ്ങളായി പുറപ്പെടുന്നു. ഈ ഘട്ടങ്ങൾ കാലികമായി ഒറ്റപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നവയല്ല. അവ ഒരു പ്രക്രിയാനൈരന്തര്യമാണ്. ദൈവം 'ഏകം' മാത്രമായി, എന്നും തന്റെ അവിഭക്തതയിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റൊന്നും ഉണ്ടാകുവാൻ ഇടവരുമായിരുന്നില്ല. ദൈവം നന്മയും കൂടിയാണ്; നന്മ, വെളിച്ചത്തെപ്പോലെ, എല്ലായിടത്തും പരക്കുവാൻ പ്രവണതയുള്ളതാണ്. അതിനാൽ 'ഏകത്തിൽ' നിന്ന് 'നൂസ്" (Nous) എന്ന് പ്ലോട്ടിനസ് വിളിച്ച ബുദ്ധി ജനിക്കുന്നു. ഏകമായ ദൈവത്തിന്റെ ആത്മാന്വേഷണത്തിന്റെ ഫലമായ കാഴ്ചയാണ് ബുദ്ധി. ഏകം തന്നെത്തന്നെ കാണുന്ന വെളിച്ചമാണത്. ഏകത്തിന്റെ പ്രതിഛായ തന്നെയെങ്കിലും, വിവിധവസ്തുക്കളുടെ പൂർവരൂപങ്ങളായ ആശയങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടമെന്ന നിലയിൽ, 'ബുദ്ധി' ഏകത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്. 

പശ്ചാത്തലം
അദ്ധ്യാപകൻ
വിലയിരുത്തൽ
'നൂസ്' (ബുദ്ധി)