ഗിൽ‌ജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാനിലെ വിവിധങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന കൽക്കൊത്തുപണികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഹൻസയിലെ പാസു ഗ്രാമത്തിൽ കണ്ടെത്തിയവയിൽനിന്നുള്ള സൂചനകളനുസരിച്ച് ബിസി 2000 മുതൽ ഇവിടെ  മനുഷ്യ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നതായാണ്. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ മനുഷ്യാധിവാസത്തിനുശേഷമുള്ള അടുത്ത ഏതാനും നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുള്ളിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് ബാൾട്ടിസ്ഥാനിലെ ബാൾട്ടി ജനതയുടെ പൂർവ്വഗാമികളായി ടിബറ്റുകാർ അധിവസിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന് ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ ലഡാക്കുമായി ഭൗതികമായും സാംസ്കാരികമായും സമാനത പുലർത്തുന്നു (മതപരമായി അല്ലെങ്കിലും). പ്രധാനമായും പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ദർദ് ജനത കാണപ്പെടുന്നത്. ഗിൽ‌ജിറ്റ്, ചിലാസ്, അസ്റ്റോർ, ഡയാമിർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഷിന ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ആളുകളാണ് ഈ ഇവർ. അതേസമയം ഹൻ‌സയിലും ഉപരി പ്രദേശങ്ങളിലും ബുറുഷാസ്കി, ഖോവാർ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവർക്കാണു പ്രാമുഖ്യം. ഹെറോഡൊട്ടസ്, നെർച്ചസ്, മെഗാസ്തീനസ്, പ്ലിനി, ടോളമി എന്നിരുടെ എഴുത്തുകൾ, പുരാണങ്ങളിലെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പട്ടിക എന്നിവയിലും ദർദ് ജനതയെക്കുറിച്ചു പരാമർശിക്കുന്നു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ ബോൺ മതത്തിന്റെ അനുയായികളായിരുന്നുവെങ്കിലും രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അവർ ബുദ്ധമതമാണു പിന്തുടർന്നത്.

399 നും 414 നും ഇടയിൽ, ചൈനീസ് ബുദ്ധ തീർത്ഥാടകനായ ഫാഹിയാൻ ഗിൽ‌ജിറ്റ്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ സന്ദർശിച്ചു, അതേസമയം ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സോമാന പലോള (വിശാല ഗിൽ‌ജിറ്റ്-ചിലാസ്) ഒരു അജ്ഞാത രാജാവാണ് ഭരിച്ചിരുന്നത്. 627 നും 645 നും ഇടയിൽ, ചൈനീസ് ബുദ്ധ തീർത്ഥാടകനായ ഹുയാൻസാങ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനമദ്ധ്യേ ഈ പ്രദേശത്തുകൂടി സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു.

താങ് രാജവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള ചൈനീസ് പുരാരേഖകനുസരിച്ച്, 600 നും 700 നും ഇടയിൽ, ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്നത് ബോലു (ചൈനീസ്: 勃律പിൻയിൻ: bólǜ) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ബുദ്ധമത രാജവംശമാണ്. പലോള, പടോള, ബലൂർ എന്നിങ്ങനെയും ലിപ്യന്തരണപ്പെടുത്താം. ഇത് ബ്രഹ്മി ലിഖിതത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന പാലോള സാഹി രാജവംശമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അവർ വജ്രയാന ബുദ്ധമതത്തിന്റെ അനുയായികളായിരുന്നു. അക്കാലത്ത്, ഗിൽ‌ജിറ്റിനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ലിറ്റിൽ പാലോള (ചൈനീസ്: 大勃律) എന്ന പദവും ബാൾട്ടിസ്ഥാനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഗ്രേറ്റ് പലോള (ചൈനീസ്: 大勃律) എന്ന പദവും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഇതേക്കുറിച്ചുള്ള രേഖകൾ തികച്ചും അവ്യക്തമാണ്.

600-കളുടെ മധ്യത്തിൽ മേഖലയിലെ താങ് സൈനിക പ്രചാരണങ്ങൾ കാരണമായുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ തുർക്കിക് ഖഗാനേറ്റിന്റെ പതനത്തെത്തുടർന്ന് ഗിൽഗിറ്റ് ചൈനീസ് പരമാധികാരത്തിൻ കീഴിലായി. 600-കളുടെ അവസാനത്തിൽ, ഉദിച്ചുയർന്ന ടിബറ്റൻ സാമ്രാജ്യം ചൈനയിൽ നിന്ന് ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തു. എന്നിരുന്നാലും, ഉമയ്യാദ് കാലിഫേറ്റിന്റെയും പടിഞ്ഞാറ് അബ്ബാസിഡ് കാലിഫേറ്റിന്റെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ച ടിബറ്റുകാർ ഇസ്ലാമിക കാലിഫേറ്റുകളുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കാൻ നിർബന്ധിതരായിത്തീർന്നു. 700-കളുടെ മദ്ധ്യംവരെ ചൈനീസ്, ടിബറ്റൻ സേനകളും അതത് സാമന്ത രാജ്യങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്തെ ആധിപത്യത്തിനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചു. ഗിൽഗിറ്റിലെ ഭരണാധികാരികൾ താങ് ചൈനക്കാരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുകയും അവരുടെ സഹായത്തോടെ അറബികളെ തടഞ്ഞുനിർത്തുകയും ചെയ്തു.

644 നും 655 നും ഇടയിൽ, നവസുരേന്ദ്രാദിത്യ-നന്ദിൻ ഗിൽ‌ജിറ്റിലെ പലോള സാഹി രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായി. ഡാനിയോർ ശിലാ ലിഖിതങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സംസ്‌കൃത മുദ്രണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തുനിന്നുള്ളതാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. 600 കളുടെ അവസാനത്തിലും 700 കളുടെ തുടക്കത്തിലും ജയമംഗളവിക്രമാദിത്യ-നന്ദിൻ ഗിൽഗിറ്റിന്റെ രാജാവായിരുന്നു.

ചൈനീസ് രാജസദസിലെ രേഖകൾ പ്രകാരം, യഥാക്രമം 717 ലും 719 ലും ഗ്രേറ്റ് പലോളയിലെ (ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ) ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ പ്പ്രതിനിധിസംഘത്തിൽപ്പെട്ട സു-ഫു-ഷെ-ലി-ജി-ലി-നി (Chinese: 蘇弗舍利支離泥; pinyin: "sūfúshèlìzhīlíní") എന്ന പേരുള്ള വ്യക്തി ചൈനീസ് രാജസഭയിലെത്തിയിരുന്നു. കുറഞ്ഞത് 719/720 ആയപ്പോഴേക്കും ലഡാക്ക് (മാർഡ്) ടിബറ്റൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. അപ്പോഴേക്കും ബാൾട്ടിസ്ഥാനിൽ ബുദ്ധമതം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നതോടൊപ്പം സംസ്കൃതം ലിഖിത ഭാഷയുമായിരുന്നു.

720-ൽ സുരേന്ദ്രദിത്യയുടെ (ചൈനീസ്: 蘇 麟 陀 之 之; പിൻയിൻ: സാലന്റുഷ്യാ) പ്രതിനിധി സംഘം ചൈനീസ് രാജസഭയിലെത്തി. ചൈനീസ് രേഖകൾ അദ്ദേഹത്തെ ഗ്രേറ്റ് പലോളയിലെ രാജാവ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്; എന്നിരുന്നാലും, ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ അക്കാലത്ത് ഗിൽ‌ജിറ്റ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നോ എന്നത് അവ്യക്തമാണ്. ചൈനീസ് ചക്രവർത്തി കാഷ്മീറിലെ ഭരണാധികാരിയായ ചന്ദ്രപിദയ്ക്ക് ("Tchen-fo-lo-pi-li"), "കാഷ്മീറിലെ രാജാവ്" എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് നൽകി. 721/722 ആയപ്പോഴേക്കും ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ ടിബറ്റൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൻകീഴിലായിത്തീർന്നു.

721–722 ൽ ടിബറ്റൻ സൈന്യം ഗിൽ‌ജിറ്റിനെയോ ബ്രൂഷയെയോ (യാസിൻ വാലി) പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പരാജയത്തിൽ കലാശിച്ചു. ഈ സമയം, ചൈനീസ് രേഖകളനുസരിച്ച്, ലിറ്റിൽ പലോളയിലെ രാജാവ് മോ-ചിംഗ്-മാംഗ് ആയിരുന്നു (Chinese: 沒謹忙; pinyin: "méijǐnmáng"). ടിബറ്റുകാർക്കെതിരെ സൈനിക സഹായം ആവശ്യപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം താങ് രാജസഭ സന്ദർശിച്ചിരുന്നു. 723 നും 728 നും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കൊറിയൻ ബുദ്ധമത തീർത്ഥാടകനായ ഹൈക്കോ ഈ പ്രദേശത്തുകൂടി കടന്നുപോയി. 737/738 ൽ മെ ആഗ്റ്റ്സോം ചക്രവർത്തിയുടെ മന്ത്രി ബെൽ കൈസാങ് ഡോങ്‌റ്റ്സാബിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ടിബറ്റൻ സൈന്യം ലിറ്റിൽ പലോളയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. 747 ആയപ്പോഴേക്കും കൊറിയൻ വംശജനായ കമാൻഡർ ഗാവോ ക്സി സിയാൻഷിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനീസ് സൈന്യം ലിറ്റിൽ പലോളയെ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. അനന്തരം 753-ൽ സൈനിക ഗവർണർ ഫെങ് ചാങ്‌ക്വങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൻകീഴിലുള്ള ചൈനീസ് സൈന്യം ഗ്രേറ്റ് പലോള പിടിച്ചടക്കി. എന്നിരുന്നാലും, 755 ആയപ്പോഴേക്കും, ആൻ ലുഷാൻ കലാപത്തെത്തുടർന്ന്, താങ് ചൈനീസ് സൈന്യം അവിടെനിന്നു പിൻവാങ്ങി. പിന്നീടൊരിക്കലും മധ്യേഷ്യയിലോ ഗിൽഗിറ്റ്-ബാൾട്ടിസ്ഥാനു ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലോ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞതുമില്ല. ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ടിബറ്റൻ സാമ്രാജ്യത്തിനുമേൽ വന്നുചേർന്നു. ഈ പ്രദേശത്തെ ബ്രൂഷ എന്നാണ് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചത്, ഇത് ഇന്നത്തെ ഉപയോഗത്തിലുള്ള "ബുറുഷോ" എന്ന പേരുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥലനാമമാണ്. ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ടിബറ്റൻ നിയന്ത്രണം എ.ഡി 800-കളുടെ അവസാനം വരെ നീണ്ടുനിന്നിരുന്നു.

ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സോറാസ്ട്രിയൻ മതം പിന്തുടരുന്ന തുർക്കിക് ഗോത്രക്കാർ ഗിൽ‌ജിറ്റിൽ എത്തുകയും ഗിൽ‌ജിറ്റിൽ ട്രാഖൻ രാജവംശം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

ആദ്യകാല ചരിത്രം
ഡോഗ്ര ഭരണം
ആധുനിക ചരിത്രം
മധ്യകാല ചരിത്രം