നിലവിലുള്ള ശിലകളുടെ ശിഥിലീകരണമാണ് അവസാദശിലകളുടെ ഉദ്ഭവത്തിനു നിദാനം. വെള്ളം, വായു, തുഷാരം, ജൈവാംശങ്ങളുടെ ക്ഷയം തുടങ്ങിയവ മൂലം ശിലകൾക്ക് അപക്ഷയം (weathering) സംഭവിക്കുന്നു തൻമൂലം സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ വിഘടിതമാവുന്ന ശിലാംശങ്ങൾ പ്രവാഹജലത്താലോ കാറ്റ്, ഭൂജലം തുടങ്ങിയവയാലോ വഹിച്ചുനീക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ശിലാംശങ്ങൾ മിക്കപ്പോഴും ഖരരൂപത്തിലുള്ള സൂക്ഷ്മകണങ്ങളായിരിക്കും; ചിലപ്പോൾ ലായനികളിൽ അയോൺ രൂപത്തിലോ, ലയിക്കാതെ കൊളോയ്ഡുകളായോ കാണപ്പെട്ടെന്നും വരാം. ഉദ്ഭവസ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കപ്പെടുന്ന ഇവ വിദൂരസ്ഥങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു. നദീപാർശ്വങ്ങളിലായുണ്ടാവുന്ന മണൽത്തിട്ടുകൾ, എക്കൽസമതലങ്ങൾ, ഡെൽറ്റകൾ തുടങ്ങിയ ഭൂരൂപങ്ങൾ ഇത്തരം നിക്ഷേപണം മൂലം നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നവയാണ്. എന്നാൽ വഹനത്തിനു വിധേയമാവുന്ന ശിലാംശങ്ങളിലെ ഏറിയ പങ്കും കടൽത്തറകളിലാണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്. അതിനിടയിൽത്തന്നെ ജലപാളികളുടെ അരിക്കലിനു വഴിപ്പെട്ട് സാമാന്യമായ തരംതിരിപ്പിനും അവ വിധേയമാവുന്നു. ഇത്തരം അടിയലുകൾ ഒന്നിനു പുറകേ ഒന്നായി ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നത് അടിയിലുള്ള അടരുകളിലെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനും അവസാദങ്ങൾ മുറുകിച്ചേർന്ന്, ക്രമേണ കാഠിന്യം വർധിച്ചു പുതിയ ശിലാപാളികൾ ഉണ്ടാവുന്നതിനും കാരണമായിത്തീരും. ഉദ്ഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, അവസാദശിലകളെ പൊതുവേ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം: ദ്രവണശിഷ്ടം (residual), രാസികം (chemical). ആദ്യത്തെയിനത്തിൽപ്പെടുന്നവയെ "ദളികാശ്മം" (clastic rock) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും ശിലാസമൂഹങ്ങളുടെ വിഘടനം മൂലം ഉണ്ടാവുന്ന ഖരരൂപത്തിലുള്ള ശിലാകണങ്ങൾ വഹിച്ചുനീക്കപ്പെട്ടും, തുടർന്ന് നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടും രൂപംപ്രാപിക്കുന്ന അവസാദശിലകളെയാണ് ദ്രവണശിഷ്ടവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത്. നിക്ഷേപസ്ഥലങ്ങളിൽ ക്ഷുദ്രജീവികളുടെ ജീവരാസിക (bio-chemical) പ്രക്രിയകൾ മൂലം ഉണ്ടാവുന്ന അവക്ഷേപം (precipitate) അടിഞ്ഞ് രൂപംകൊള്ളുന്നവയെ രാസികവിഭാഗത്തിൽപ്പെടുത്തുന്നു. കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ് ഷെല്ലുകൾ, മൊളസ്ക്കുകൾ തുടങ്ങിയവയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടാവുന്ന അജീവരാസവസ്തുക്കളെയാണ് ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. മിക്കവാറും സ്തരങ്ങളിൽ ദ്രവണശിഷ്ടവും രാസികവുമായ അവസാദങ്ങൾ ഇടകലർന്നു കണ്ടുവരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് രാസികവിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന ചുണ്ണാമ്പുകല്ലിന്റെ അടരുകൾ ക്വാർട്ട്സിന്റെയും കളിമൺധാതുക്കളുടെയും സൂക്ഷ്മരൂപത്തിലുള്ള അംശങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കും; ഇവ കാറ്റുമൂലമോ ജന്തുക്കൾ വഴിയോ വന്നുചേരുന്നവയാവാം. ഇതുപോലെതന്നെ മണൽക്കല്ലുകൾ, ഷെയ്ലു(shale)കൾ തുടങ്ങിയ ദ്രവണശിഷ്ടഅവസാദശിലകളിൽ കാൽസ്യംകാർബണേറ്റ്, സിലിക തുടങ്ങിയവ ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ രാസവസ്തുക്കൾ നിക്ഷേപണാവസരത്തിലെ രാസപ്രക്രിയകൾ മൂലമോ അതിനുശേഷമുള്ള രാസികപരിവർത്തനങ്ങൾ മൂലമോ ഉണ്ടായവ ആവാം.

ഏറ്റവും സമൃദ്ധമായിക്കാണുന്ന അവസാദശിലകൾ ഷെയ്ൽ, മണൽക്കല്ല്, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് എന്നീ മൂന്നിനങ്ങളാണ്; ഭൂവല്ക്കത്തിലെ അവസാദങ്ങളിൽ 95 ശതമാനത്തിലേറെ ഈ മൂന്നിനത്തിൽപ്പെടുന്ന അവസാദശിലകളാണ്. ഇവയിൽത്തന്നെ രാസികവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ചുണ്ണാമ്പുകല്ലുകൾ മൊത്തം വ്യാപ്തത്തിന്റെ 20 ശതമാനത്തോളമേ വരൂ. ഷെയ്ലുകളുടെയും മണൽക്കല്ലുകളുടെയും താരതമ്യവ്യാപ്തം തിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല; എന്നിരിക്കിലും ഷെയ്ലുകളുടെ അളവ് മണൽക്കല്ലുകളുടെ രണ്ടിരട്ടിയിലേറെയായി കരുതപ്പെടുന്നു.

പരൽരൂപവത്കരണം
ഉദ്ഭവം
ഊലൈറ്റ്
ധാത്വംശം