ഇന്ത്യൻ തെളിവുനിയമത്തെ അതതുകാലങ്ങളിലുള്ള കോടതി വിധികളും നിയമജ്ഞരുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും സമ്പുഷ്ടമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കോടതിയിൽ തെളിവ് ഹാജരാക്കുന്നത് വിവിധ രീതികളിലാണ്.


സിവിൽ കോടതികളിലും ക്രിമിനൽ കോടതികളിലും തെളിവു നിയമം ബാധകമാണ്. ക്രിമിനൽ കോടതികളിൽ വലിയ കുറ്റങ്ങൾക്ക് കുറ്റസമ്മതം നടത്തിയാലും തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമേ ശിക്ഷിക്കാൻ പാടുള്ളൂ. തെളിവു ലഭിക്കാത്ത കേസിൽ ശിക്ഷ നല്കാൻ കോടതിക്ക് അധികാരമില്ല. സിവിൽ കോടതിയിൽ വാദിയുടെ തർക്കം പ്രതി സമ്മതിച്ചാൽ മറ്റു തെളിവ് ആവശ്യമില്ല. നേരിട്ട് തെളിവ് ശേഖരിക്കാനും കൃത്യസ്ഥലം പരിശോധിക്കാനും കോടതികൾക്ക് അധികാരമുണ്ട്. ക്രിമിനൽ കോടതികൾ സംഭവസ്ഥലം പരിശോധിച്ച് തെളിവു ശേഖരിക്കാറുണ്ട്. സിവിൽ കോടതികൾ കമ്മിഷണർമാരെ അയച്ച് തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നു. തെളിവുനിയമം നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ തെളിവുനിയമം മൂന്നം വകുപ്പ് അനുസരിച്ച് തെളിവ് (evidence) എന്നുപറയുന്നത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്.

വിവിധ തരം സാക്ഷികൾ
വിവിധതരം തെളിവുകൾ
പ്രാധാന്യം
കോടതിയിൽ തെളിവ് ഹാജരാക്കുന്ന രീതികൾ