പരിണാമ സ്വഭാവമുള്ളതും അനുസ്യൂതിയുള്ളതുമായ പ്രപഞ്ചത്തെ മനുഷ്യമനസ്സ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് അതിനെ നിശ്ചലവും വിശ്ഛിന്നവുമായ ഘടനയാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ടാണ്. വർണ്ണരാജിയുടെ കാര്യം നല്ല ഉദാഹരണമാണ്. വർണ്ണരാജി വർണ്ണങ്ങളുടെ അനുസ്യൂതിയാണ്. എന്നാൽ നാമതിനെ ഏഴ് വർണ്ണങ്ങളുടെ ഒരു ഘടനയായിട്ടാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്. അടുത്തടുത്ത വർണ്ണങ്ങൾ തമ്മിൽ ലയിച്ചു ചേർന്നിട്ടുള്ള മേഖലകളെ നാം പൂർണ്ണമായി അവഗണിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അത് സംഗതികളെ ഘടനാവൽക്കരിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ മനുഷ്യന് ഉൾക്കൊള്ളാനാകൂ എന്നതിനാലാണ്.
ഏഴു വർണ്ണങ്ങളിൽ ഓരോ വർണ്ണത്തേയും മറ്റുവർണ്ണങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യതിരിക്തമാക്കുന്ന സവിശേഷതയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്നുകാണാം. കറുപ്പിനെ വെളുപ്പിനെതിരേയും പച്ചയെ ചുവപ്പിനെതിരേയും തിരിച്ചറിയുകയാണിവിടെ.സസ്കാരനിർമ്മാണ പ്രക്രിയയുടെ ആദ്യപടിയാണിത്. ഇങ്ങനെ ദ്വന്ദ്വങ്ങളായി വരുന്ന സംഗതികൾക്കിടയിലേക്ക് മറ്റൊരു സമന്വയന ഘടകം കടന്നു വരുന്നതോടെ അത് അനുസ്യൂതിക്ക് വഴിമാറുന്നു. കറുപ്പിനും വെളുപ്പിനുമിടയിൽ മഞ്ഞ കടന്നുവരുമ്പോൾ സമന്വയനം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. ട്രാഫിക് സിഗ്നൽ നോക്കുക. അവിടെ ഈ മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾക്കും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ അർത്ഥങ്ങളാണുള്ളത്.മഴവില്ലിൽ ഏറ്റവും അടുത്തടുത്ത് ക്രമത്തിൽ കാണുന്ന വർണ്ണങ്ങളാണ് പച്ചയും മഞ്ഞയും ചുവപ്പും.
കറുപ്പുമുതൽ വെളപ്പ് വരെ നാമെത്തുമ്പോൾ വർണ്ണങ്ങളുടെ അനുസ്യൂതിയാണ് നമുക്കു കാണാൻ കഴിയുക.എന്നാൽ ഓരോ വർണ്ണവും വേറിട്ടു നിൽക്കുന്നതായും ദ്വന്ദ്വപ്രതിയോഗം വഴി വ്യത്യസ്തത പുലർത്തുന്നതായും കാണാം.സംസ്കാരവും ഇതുപോലെയാണ്.സംസ്കാരം ഒരനുസ്യൂതിയാണെന്ന് നമുക്കു തോന്നുമെങ്കിലും അപഗ്രഥനത്തിൽ അവയ്ക്കടിയിൽ അവയെ രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് നമുക്കു കാണാം.
സംസ്കാരം ചില അടിസ്ഥാന പടവുകളിൽ നിന്ന് അഥവാ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്നതാണ്. പിന്നീട് ഈ അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പലതത്തിലുള്ള മാധ്യമീകരണം മൂലവും രൂപാന്തരണങ്ങൾ മൂലവും സംസ്കാരം തികച്ചും വൈവിദ്ധ്യപൂർണ്ണവും സങ്കീർണ്ണവുമായ ഒന്നായി മാറുന്നു.പ്രത്യക്ഷതലത്തിലുള്ള ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ വകഞ്ഞുമാറ്റിയാൽ അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് സാംസ്കാരികരൂപങ്ങളെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാം.

കുടുംബം എന്ന വ്യവസ്ഥ
സ്വാധീനിച്ച പ്രധാന ആശയങ്ങൾ
സംസ്കാരത്തിന്റെ മഴവിൽച്ചിത്രം
സംസ്കാരം എന്ന ചിഹ്ന വ്യവസ്ഥ