ശാസ്ത്രവിജ്ഞാനരംഗത്ത് നാഗരിക ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ വളർച്ച പരിമിതമായിരുന്നുവെങ്കിലും ശാസ്ത്രചരിത്രത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലുകളായ നിരവധി നേട്ടങ്ങൾ അവർക്ക് കൈവരിക്കാനായിട്ടുണ്ട്. ചുറ്റുപാടുകളെ സമൂലം മാറ്റാൻ കഴിവുള്ള വസ്തുതകൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിലേറെ അവർക്കു താത്പര്യം തങ്ങളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച വസ്തുതകൾ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിലായിരുന്നു. ഉദാഹരണമായി, കൃഷിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയോടുകൂടിയ ഏതു ജനതയ്ക്കും വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥകളെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതുണ്ട്. കൃഷിക്കാരന് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൃത്യമായി ആസൂത്രണം ചെയ്യേണ്ടതിനാൽ അയാൾക്ക് കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് മുന്നറിയിപ്പു നല്കുന്ന ഒരു കലണ്ടർ ആവശ്യമായിരുന്നു. വിവിധ നാഗരിക സമൂഹങ്ങൾ ഇതിനായി വിവിധ രീതിയിലുള്ള കലണ്ടറുകൾ ആവിഷ്കരിച്ചതായി കാണാനാകും. സിറിയസ് നക്ഷത്രത്തിന്റെ ഉദയവും നൈൽനദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വച്ചുകൊണ്ട് ഈജിപ്തുകാർ ഒരു വർഷത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം 365 ദിവസമാണെന്നു നിർണയിക്കുകയുണ്ടായി.

മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ ആദ്യകാലത്ത് ചന്ദ്രനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അവിടുത്തെ പുരോഹിതന്മാർ ഒരു കലണ്ടർ നിർമിച്ചു. എന്നാൽ ബാബിലോണിയർ ക്രമേണ സൌരവർഷ കലണ്ടർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈജിപ്തിൽ ഫറോവ കാലഘട്ടത്തിലും ചൈനയിൽ ഷാങ് രാജവംശ കാലത്തും കലണ്ടറുകൾ ഗണിച്ചതായി വിവിധ ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കലണ്ടറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ, കലണ്ടർ നിർമാതാക്കൾക്ക് സഹായകരമായിത്തീർന്നത് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളാണെന്നു കാണാം. ഈ അന്വേഷണം എത്തിനില്ക്കുന്നത് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ നാഗരിക സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ള ഗണ്യമായ അറിവിലാണ്. ഇവർ ഗ്രഹണങ്ങൾ വരെ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിച്ചിരുന്നു. ബാബിലോണിയൻ ജനതയാണ് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ കൂടുതൽ സംഭാവനകൾ നടത്തിയത്.

നാഗരിക സമൂഹം ശാസ്ത്രവിജ്ഞാനത്തിൽ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ച മറ്റ് രണ്ട് പ്രധാന മേഖലകൾ ഗണിതശാസ്ത്രവും വൈദ്യശാസ്ത്രവുമായിരുന്നു ഈജിപ്തിൽ തങ്ങളുടെ പിരമിഡുകൾ അവർ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും പണിയുകയും ചെയ്തത് അളവിന്റെയും കണക്കുകൂട്ടലിന്റെയും കാര്യത്തിൽ പറയത്തക്ക അബദ്ധങ്ങൾ ഇല്ലാതെയാണ്. വിസ്തീർണവും വലിപ്പവുമെല്ലാം കൃത്യമായി കണക്കുകൂട്ടാൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞുവെന്നത്, ജ്യാമിതിയുടെ വളർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അങ്കഗണിതത്തിലും അവർക്ക് സ്വന്തം രീതികളുണ്ടായിരുന്നു. അക്കങ്ങൾക്കെല്ലാം പ്രത്യേകം ചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മൊസൊപ്പൊട്ടേമിയക്കാർ അങ്കഗണിതത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ബീജഗണിതത്തിലൂടെയാണ് ഗണിതശാസ്ത്രത്തെ സമീപിച്ചത്.

വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തും ഔഷധ നിർമ്മാണരംഗത്തും സുമേറിയൻ നാഗരിക സമൂഹം ഏറെ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചതായി കാണാം.

സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ
പ്രധാന നദീതടസംസ്കാരങ്ങൾ
സമ്പദ്ഘടന
ശാസ്ത്രം