പ്രഗല്ഭരും സാഹസികരുമായ ഒരു കൂട്ടം വാഗ്മികളും ആത്മാർഥതയുള്ള സാമൂഹികപ്രവർത്തകരും ജനസ്വാധീനതയുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനങ്ങളും വിമോചനപ്രസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി ഒരു കുരിശുയുദ്ധം നടത്താൻ തന്നെ തയ്യാറായി. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പലരും പ്രസിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട്. ജനങ്ങളെ ഉദ്ബുദ്ധരും ആവേശഭരിതരും ആക്കുന്നതിൽ വെൻഡൽ ഫിലിപ്സ് തന്റെ വാഗ്മിതയെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി. ജനങ്ങളെ ആവേശംകൊള്ളിക്കുന്നതിൽ അമേരിക്കൻവാഗ്മിയും രാജ്യതന്ത്രജ്ഞനുമായ പാട്രിക്ക് ഹെന്റിക്കുശേഷം (1736-99) അമേരിക്കയിൽ മറ്റാർക്കും അതുപോലെകഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ദക്ഷിണ കരോലിനയിൽനിന്ന് സാറാ ഗ്രിംകെ, ആൻജലീനാ ഗ്രിംകെ എന്നീ സഹോദരിമാർ ഫിലഡൽഫിയയിലെ ക്വേക്കർമാരുടെ "സുഹൃദ്സംഘ"ത്തിൽ അംഗങ്ങളാകുകയും അവരുടെ ജീവിതം അടിമത്തനിർമാർജ്ജനത്തിനുവേണ്ടി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ചാൾസ് ജി. ഫിന്നിയിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട തിയഡോർ ഡ്വൈറ്റ് വെൽഡ് (1803-95) ന്യൂയോർക്ക് ഗ്രൂപ്പിലെ ഒരു പ്രമുഖനേതാവായിരുന്നു. വെൽഡും അനുയായികളും പ്രദർശിപ്പിച്ച ആവേശം ജനസഹസ്രങ്ങളെ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ പര്യാപ്തമായി. അടിമത്തനിരോധന പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 2,000-ത്തോളം സംഘങ്ങൾ 1850-ന് മുൻപായി നിലവിൽ വന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്നു; അവയിലെല്ലാംകൂടി രണ്ടു ലക്ഷത്തോളം അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. വെൽഡ് രചിച്ച അമേരിക്കൻ അടിമത്തം-അതിന്റെ യഥാതഥരൂപത്തിൽ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തെ വിമോചനപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ "വേദപുസ്തക"മായി കണക്കാക്കാം. ഫിലഡൽഫിയയിലെ ലുക്രീഷ്യാമോട്ട് പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വനിതകൾക്കുള്ള വിലക്കുകൾ തൂത്തെറിഞ്ഞുകൊണ്ട് വിമോചനത്തിന്റെ ഒരുന്നത വക്താവായിത്തീർന്നു. ഗെറിറ്റ് സ്മിത്ത് എന്ന കോടീശ്വരൻ തന്റെ സമ്പത്തും സമയവും പൂർണമായും വിമോചനപ്രസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി ഉഴിഞ്ഞുവച്ചു.

ജോൺ ഗ്രീൻലീഫ് വിറ്റിയർ വിമോചനപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു ഗായക കവിയായിരുന്നു. കവിതകളും ലേഖനങ്ങളും വഴി ഇദ്ദേഹം പ്രസ്ഥാനത്തെ മുപ്പതു വർഷക്കാലം സേവിച്ചു. ഫ്രെഡറിക്ക് ഡഗ്ളസ്, ഹാരിയറ്റ് ടബ്മാൻ എന്നിവർ ഒളിച്ചോടിയ അടിമകളായിരുന്നു. ഇവരെ കൂടാതെ അജ്ഞാതരായ അനവധി പ്രവർത്തകർ അവരവരുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ വിമോചനത്തിന്റെ സന്ദേശം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ ജാഗരൂകരായിരുന്നു. "അണ്ടർ ഗ്രൌണ്ട് റെയിൽ റോഡ്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന രഹസ്യമാർഗങ്ങളിലൂടെ കാനഡയിൽ അഭയം തേടി, സ്വതന്ത്രരാകുന്നതിന് അടിമകളെ സഹായിക്കാൻ ചില നിഗൂഢസംഘങ്ങൾ നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചു. ഹാരിയറ്റ് എലിസബത്ത് ബീച്ചർ സ്റ്റോവ് 1852-ൽ രചിച്ച അങ്കിൾ റ്റോംസ് കാബിനിൽ (Uncle Tom's Cabin) അടിമകളുടെ, ജീവിതവ്യഥയുടെ കഥകളാണ് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അതിന് ജനലക്ഷങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനും അവരെ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കാനും കഴിഞ്ഞു. ജോൺ ബ്രൌൺ സാഹസികനായ ഒരു വിമോചനഭടനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഹാർപ്പേർസ് ഫെറിയിലെ ആയുധപ്പുര ആക്രമിച്ച് (1859) വെടിക്കോപ്പുകളും യുദ്ധോപകരണങ്ങളും അടിമകൾക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ, അദ്ദേഹം അറസ്റ്റു ചെയ്യപ്പെടുകയും വിചാരണയ്ക്കു ശേഷം വധിക്കപ്പെടുകയുമാണുണ്ടായത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വം ജനങ്ങളുടെ മനഃസാക്ഷിയെ തട്ടിയുണർത്തി.

തീവ്രവാദികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
നേതാക്കൾ
എബ്രഹാം ലിങ്കൺ
ഉടമകളുടെ ചെറുത്തുനിൽപ്പ്