അമൂർത്തകലയുടെ വികസിത രൂപം വിഭാവനം ചെയ്യുകയും അതിന്റെ പ്രയോഗരീതി സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്തത് റഷ്യൻ ചിത്രകാരനായ വാസിലി കാൻസിസ്ക്കിയാണ് (1866-1944) തിരിച്ചറിയാവുന്ന രൂപങ്ങളെ അനുകരിക്കാതെ കേവലം വർണങ്ങൾ കൊണ്ടു മാത്രം ഭാവപ്രകാശനം സാധിക്കുന്ന സങ്കേതമാണ് കാൻഡിൻസ്കി സ്വീകരിച്ചത്. അദ്ദേഹം യഥാതഥമായ വസ്തുക്കളെ വികലമാക്കുകയോ ഛിന്നഭിന്നമാക്കി പുനഃസംവിധാനം ചെയ്യുകയോ അല്ല, കേവല വർണരൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇതിൽ യാഥാതഥ്യത്തിന്റെ അംശമില്ല. ശുദ്ധമായ സംഗീതം പോലെയാണത്. അത് ഉപബോധമനസ്സിൽ ഉദ്വേഗം ഉളവാക്കുന്നു. ഈ അമൂർത്തഭാവപ്രകാശനത്തെക്കുറിച്ച് സർ മൈക്കേൽ സാഡ്ലർ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: 'കാൻഡിൻസ്കി സംഗീതത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. സംഗീതത്തിനും ചിത്രകലയ്ക്കും തമ്മിലുള്ള മതിൽക്കെട്ട് അദ്ദേഹം' പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കാൻഡിൻസ്കിക്ക് ഒട്ടേറെ അനുകർത്താക്കളുണ്ട്.

ഇതേസമയം ക്യൂബിസത്തിൽനിന്ന് പ്രചോദനം നേടിയ കാസിമിൻ മാലെവിച്ച് എന്ന റഷ്യൻ കലാകാരൻ അമൂർത്തകലയെ ക്ഷേത്രഗണിതാത്മകമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു. യാഥാതഥ്യം, അർഥം, വികാരം എന്നിവയെ പാടെ വിപാടനം ചെയ്ത് രൂപങ്ങളെ ഋജുരേഖകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുക്കുകയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. ക്രമേണ വർണപ്പൊലിമയും ഉപേക്ഷിച്ചു. വെളുത്ത തലത്തിൽ കറുത്ത ചതുരങ്ങൾ, വൃത്തങ്ങൾ എന്നിവ മാറി, ഒടുവിൽ വെളുത്ത തലത്തിൽ വെളുത്ത ചതുരങ്ങൾ തന്നെ രചിക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹം സാഫല്യം കണ്ടെത്തി. കലയ്ക്ക് ഇതിനുമപ്പുറം ശുദ്ധമാകാൻ സാധ്യമല്ലല്ലോ. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ 'സുപ്രീം' അഥവാ 'പരമം' എന്ന് അർഥം വരുന്ന 'സുപ്രമാറ്റിസം' എന്ന സംജ്ഞകൊണ്ട് ഇദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു. 'വെളുത്ത കാൻവാസിൽ വരയ്ക്കപ്പെടുന്ന കറുത്ത ചതുരത്തിൽ എല്ലാ കലയേയും ഒതുക്കി നിർത്തുന്നതാണ് സുപ്രമാറ്റിസം. എനിക്കൊന്നും കണ്ടുപിടിക്കേണ്ടിവന്നില്ല. എനിക്ക് എന്നിൽതന്നെ അനുഭവപ്പെട്ട അന്ധതമസ്സായിരുന്നു അത്. അതിൽ ഞാൻ സൃഷ്ടിയെ കണ്ടു. അതിനെ ഞാൻ സുപ്രമാറ്റിസം എന്നു വിളിച്ചു'. എന്നിപ്രകാരമാണ് ഇദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.

മാലെവിച്ചിനെ തുടർന്ന് പിയെ മോണ്ട്രിയാൻ എന്ന ഡച്ചു കലാകാരൻ ക്ഷേത്രഗണിതാത്മക കേവലകലയെ ഒരു സാർവലൌകിക പ്രസ്ഥാനമാക്കിത്തീർത്തു. ക്യൂബിസത്തിൽനിന്ന് അതിന്റെ യഥാതഥ ഘടകങ്ങളെ പാടേ മാറ്റിയിട്ട് അതിനെ തീർത്തും ഋജുരേഖാനിബന്ധമാക്കിയത് അദ്ദേഹമാണ്. സുസംഘടിതമായ ചതുരങ്ങൾ, ദീർഘസമചതുരങ്ങൾ, പരന്ന വർണതലങ്ങൾകൊണ്ടു നിർമിച്ച രേഖകൾ മുതലായവയിൽ നിബദ്ധമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കല. അത് അർഥരഹിതമാണ്, പക്ഷേ, കലാപരമായി സുന്ദരമാണ്.

ചരിത്രം
രീതികൾ
പ്രശസ്തർ
ഇന്ത്യയിൽ