പുഴത്തീരത്തോട് ചേർന്ന് കാണപ്പെടുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥയാണ് പുഴയോരആവാസവ്യവസ്ഥ. കരയുടെയും വെള്ളത്തിന്റെയും ഇടയ്ക്കുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥ ആയതിനാൽ കരയുടെ പാരിസ്ഥിതികധർമ്മങ്ങൾ വെള്ളത്താൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു; ഒപ്പം വെള്ളത്തിന്റെ പാരിസ്ഥിതികധർമ്മങ്ങൾ കരയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു. അതായത് ഇതിലേതെങ്കിലും ഒരു ഭാഗത്ത് എന്തെങ്കിലും കുഴപ്പമുണ്ടായാൽ അത് മറ്റൊന്നിനെയും പ്രശ്‌നത്തിലാക്കുന്നു. 

പുഴയോരആവാസവ്യവസ്ഥ മറ്റ് ആവാസവ്യവസ്ഥകളിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകതകൾ ഉള്ള ഒന്നായിരിക്കും. പുഴയോരം എപ്പോഴും നനവ് നിലനിൽക്കുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥയായതിനാൽ അത്തരത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിവുള്ള സസ്യങ്ങളും അവയെ ആശ്രയിക്കാൻ കഴിവുള്ള ജീവികളുമാണിവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. പുഴത്തീരത്തോട് ചേർന്ന് പല സസ്തനികളും മാളമുണ്ടാക്കി താമസിക്കുന്നു. മത്സ്യങ്ങൾക്ക് പുഴയോരസസ്യങ്ങളുടെ വേരുകൾക്കിടയിൽ മുട്ടയിടാനും ജീവിക്കാനും പക്ഷികൾക്ക് മരങ്ങളിൽ കൂടുവെയ്ക്കാനുമൊക്കെ കഴിയുന്നു. പുഴയോരസസ്യങ്ങളാകട്ടെ വേരുകളാൽ പുഴത്തീരത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും ഇലകൾ പൊഴിച്ച് മണ്ണിന്റെ ഫലപുഷ്ടി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അവിടത്തെ ചൂട് നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

പുഴയിലോരോ ഭാഗത്തെയും കാലാവസ്ഥ, ആർദ്രത, ഊഷ്മാവ് തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകളനുസരിച്ച് മണ്ണും അവിടത്തെ സസ്യജീവജാലങ്ങളും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നമ്മുടേതുപോലുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ പുഴയുടെ ഉദ്ഭവത്തോടടുത്ത മലകളിൽ പാറയിൽ പറ്റിപ്പിടിച്ച് വളരുന്ന തരം പായൽ, പൂപ്പൽ സസ്യങ്ങളാണ് കൂടുതലായുണ്ടാകുക. അല്പം കൂടി താഴേയ്ക്ക് വരുമ്പോൾ പുഴത്തീരത്ത് നിത്യഹരിതവൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം. സമതലങ്ങളിലെത്തുമ്പോഴേക്കും മണ്ണ് അല്പം കൂടി അയവുള്ളതാകും. നിക്ഷേപത്തിന്റെ നിരക്ക് കൂടുന്നതുകൊണ്ട് എക്കലിന്റെ അളവ് നന്നായി ഉണ്ടാകും. ജലത്തെ ആശ്രയിച്ചു വളരുന്ന തരം സസ്യങ്ങളും ഔഷധച്ചെടികളും ഇവിടെ ധാരാളമായി കാണുന്നു. എന്നാൽ പുഴ അവസാനിക്കാറാകുമ്പോൾ ലവണജലത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിവുള്ള കണ്ടൽ പോലുള്ള സസ്യങ്ങളാകും കാണുക.

പുഴത്തീരസസ്യങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം
പുഴയോര ആവാസവ്യവസ്ഥ
പുഴയോരസസ്യങ്ങൾ
ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ സംരക്ഷണം