1907 ജൂലൈ 31 നു ജനിച്ചു. പോർത്തുഗീസ് കോളനിയായിരുന്ന ഗോവയിലാണ്‌ അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ഗൗതമബുദ്ധനേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തേയും തത്ത്വചിന്തകളെക്കുറിച്ചുമുള്ള പഠനത്തിൽ സംഭാവനകൾ നൽകിയ പിതാവ് ധർമ്മാനന്ദ് കൊസാംബി യിൽ നിന്നും ചെറുപ്പംതൊട്ടേ ഭാരതീയ പൈതൃകത്തിലും ചരിത്രത്തിലും ദാമോദർ അറിവ് നേടിയിരുന്നു. പൂനെയിലെ ന്യൂ ഇംഗ്ലീഷ് സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. തുടർന്ന് പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിലെ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന പിതാവിനോടൊപ്പം അമേരിക്കയിലെത്തി. ഹാർവാർഡിനോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നകേംബ്രിഡ്ജ് ലാറ്റിൻ സ്കൂളിൽ നിന്നും പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം ഹാർവാർഡിൽ നിന്നും ബിരുദപഠനം പൂർത്തിയാക്കി. ഗണിതവും ചരിത്രവും ഭാഷകളുമായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ.ഈ കാലത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഇംഗ്ലീഷ്, ഗ്രീക്ക്, ലാറ്റിൻ, ഫ്രഞ്ച്, ജർമ്മൻ എന്നീ ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം അവഗാഹം നേടി. മാതൃഭാഷയായ മറാഠിക്കു പുറമേ സംസ്കൃതത്തിലും അദ്ദേഹത്തിനു അവഗാഹമുണ്ടായിരുന്നു. കൂട്ടി.അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന വിശേഷവത്കരണം (Basic specialisation) ഗണിതശാസ്ത്രവും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ തിയറിയും ജനിതകവുമായിരുന്നു.

1939-ൽ നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയശേഷം അലിഗഡ് മുസ്ലീം സർവ്വകലാശാല, ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവകലാശാല എന്നിവിടങ്ങളിൽ അദ്ധ്യാപകനായി.1942-ൽ പൂനെയിൽ അദ്ദേഹം സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും അവിടത്തെ ഫെർഗൂസൻ കോളേജിൽ ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായി പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. അച്ഛൻ ധർമ്മാനന്ദും അവിടെ വളരെക്കാലം അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. 1946 വരെ അദ്ദേഹം അവിടെ തുടർന്നു.

ഈ നീണ്ട 14 വർഷക്കാലമാണ്‌ ദാമോദർ കൊസംബിയുടെ വൈജ്ഞാനിക ലോകം അരികും മൂലയുമില്ലാതെ രൂപം കൊണ്ടത്. അദ്ദേഹം തന്റെ സവിശേഷവത്കരണമായ ഗണിതശാസ്ത്രത്തെ ജനിതകം, ജീവശാസ്ത്രം, എന്നീ മേഖലകളിലേക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. താമസിയാതെ ഇത് സാമൂഹ്യശാസ്ത്രരംഗത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചതോടെ അദ്ദേഹം തന്റെ യഥാർത്ഥ ബൗദ്ധികമേഖല കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. അങ്ങനെ ഒരു വിശ്രമവിനോദമെന്നപോലെ അദ്ദേഹം പഠിച്ചുവന്ന പ്രാചീനസാഹിത്യം, വിവിധഭാഷകൾ, തത്ത്വശാസ്ത്രം, മുതലായവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൗലിക താല്പര്യ വിഷയങ്ങളായി മാറി. വർഷങ്ങളായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിനോദമായിരുന്ന നാണയശേഖരത്തെ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും അതിനെ ആസ്പദമാക്കി അദ്ദേഹം താമസിയാതെ നാണയവിജ്ഞാനീയം (ഇന്ത്യൻ ന്യൂമിസ്മാറ്റിക്സ്) എന്ന പുതിയ മേഖല തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.

ഇന്ത്യൻ നാണയവിജ്ഞാനിയം
അവസാനകാലം
ജീവിതരേഖ
ചരിത്രരചനയിൽ