പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ആകാശം ഏകവും നിത്യവുമാണ്,അതു ശബ്ദഗുണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ എന്തിനും സ്ഥിതി ചെയ്യാൻ സ്ഥലം വേണം, ഈ സ്ഥലമാണ്‌ ആകാശം. ആകാശത്തെക്കുറിച്ച്‌ ഒരാൾക്ക്‌ കേട്ടറിവു മാത്രമേയുള്ളൂ. മറ്റൊരു രീതിയിലും ഇതൊട്ട്‌ അറിയാനും കഴിയില്ല. അതിനാൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മം ആകാശമാകുന്നു. അകാശം അനന്തമാണ് ആയതിനാൽ മൂലരൂപവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുവാൻ ആകാശം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കണാദൻ വൈശേഷികത്തിൽ ദ്രവ്യങ്ങളെ ഭൂമി, ജലം, വെളിച്ചം, വായു, ആകാശം, കാലം, ഇടം, ആത്മാവ്‌, മനസ്സ്‌ എന്നിങ്ങനെ വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഋഗ്വേദത്തിൽ "ഭൂമി, ആകാശം, സ്വർഗം" ഇവ മൂന്നിനെ സംബന്ധിച്ചവരായി "33 ദേവതകൾ" സ്തുതിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ഇവയും കാണുക
ശൈവമതം
മതങ്ങളിൽ
ഹൈന്ദവപുരാണങ്ങളിൽ