ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ഭാഷാഗോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ ദ്രാവിഡ ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട ഭാഷയാണ് തമിഴ്. തമിഴ് എന്ന പദത്തിന്റെ വ്യുത്പത്തി വ്യക്തമല്ല. ദ്രാവിഡരുടെ ഭാഷ എന്ന നിലയിൽ ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽ തമിഴിന്റെ ആദിമരൂപമായ ദ്രാവിഡഭാഷ പ്രചരിച്ചിരുന്നതായി ഗവേഷകർ കരുതുന്നു. തമിഴ് എന്ന പേര് ദ്രാവിഡ പദത്തിന്റെ തദ്ഭവമാണെന്നും മറിച്ച് തമിഴ് എന്ന വാക്കാണ് ദ്രാവിഡമായി പരിണമിച്ചതെന്നും ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ദ്രാവിഡ പദത്തിലെ ദ്ര എന്ന അക്ഷരം തമിഴരുടെ ഉച്ചാരണത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കാൻ ഇടയില്ല. അതിനാൽ ദ്രാവിഡഭാഷയെക്കുറിച്ചിരുന്ന പുരാതന കാലത്തെ പേര് രൂപാന്തരപ്പെട്ട് തമിഴ് ആയിത്തീർന്നെന്നു കരുതാമെങ്കിലും അതിന്റെ ആദിമ രൂപം എന്തായിരുന്നു എന്നു നിർണയിക്കുക സാധ്യമല്ല. തമിഴ് എന്ന പദത്തിന് തനതുമൊഴി (ഇമ്പമുള്ള മൊഴി) എന്നാണർഥം.

പ്രാചീന ദ്രാവിഡരുടെ ഭാഷയായ മൂലദ്രാവിഡഭാഷയിൽ നിന്ന് പില്ക്കാലത്തു രൂപംകൊണ്ട ഒരു പ്രാദേശിക ഭാഷയാണ് തമിഴെന്ന് ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതായത്, ആര്യന്മാർ ഉത്തരേന്ത്യ മുഴുവൻ കയ്യടക്കിയപ്പോൾ ദ്രാവിഡർ വിന്ധ്യാപർവതത്തിനു തെക്കുള്ള ഉപദ്വീപിലേക്കു തള്ളിനീക്കപ്പെട്ടു. ദ്രാവിഡർ ക്രമേണ ഇന്ത്യയുടെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലേക്കു വ്യാപിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അവരുടെ ഭാഷയ്ക്ക് ഉത്തര ദ്രാവിഡം, മധ്യ ദ്രാവിഡം, ദക്ഷിണ ദ്രാവിഡം എന്നിങ്ങന്നെ മൂന്ന് പ്രാദേശിക രൂപഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടായി. മൂല ദ്രാവിഡഭാഷയിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണ ദ്രാവിഡം വേർപിരിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വനിമപരമായും രൂപിമപരമായും പല മാറ്റങ്ങളും വന്നു ചേർന്നു. ആ മാറ്റങ്ങളോടുകൂടിയ ദ്രാവിഡഭാഷാശാഖയിൽ നിന്നാണ് തമിഴ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വളർന്നതെന്ന് ഭാഷാഗവേഷകർ കരുതുന്നു.

ദക്ഷിണ ദ്രാവിഡത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിഞ്ഞു രൂപം കൊണ്ടവയാണ് കന്നഡ, തമിഴ്, മലയാളം, തുളു തുടങ്ങിയ ദക്ഷിണ ഭാഷകൾ എന്ന് ഭാഷാപണ്ഡിതർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവയ്ക്കെല്ലാം പൊതുവായ ആദ്യകാല ഭാഷാരൂപത്തെ പ്രാചീന തമിഴ് അഥവാ പഴന്തമിഴ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാം. ഈ പഴന്തമിഴിൽ നിന്ന് ചെന്തമിഴ് എന്ന ഗ്രന്ഥഭാഷാരൂപം പണ്ഡിതന്മാർ ആവിഷ്കരിച്ചു. ആ ചെന്തമിഴ്, പഴന്തമിഴ്-കൊടുന്തമിഴുകളിൽ നിന്ന് ആധുനിക തമിഴിനെ ഒരളവുവരെ അകറ്റുകയുണ്ടായി. സംഘകാല കൃതികളിലെ ഭാഷയായിരുന്നു തമിഴിലെ ആദ്യത്തെ ഗ്രന്ഥഭാഷാരൂപം. അക്കാലത്തു രൂപംകൊണ്ട ഗ്രന്ഥഭാഷയാണ് ചെന്തമിഴ് എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്. സംഘകാല കൃതികൾ ജനങ്ങളുടെയിടയിൽ പ്രചരിച്ചതുമൂലം ജനകീയ ഭാഷയ്ക്കു മാറ്റങ്ങൾ വന്നുചേർന്നു. തത്ഫലമായിട്ടാണ് ക്രിസ്തുവർഷാരംഭകാലത്തെ കൊടുന്തമിഴ് ഇന്നത്തെ തമിഴ് ഭാഷയായി വികാസം പ്രാപിച്ചത്.

തമിഴിനെ മറ്റു ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിൽ നിന്നു വേർതിരിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രത്യേകതകൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:


നൂതന പ്രവണതകൾ
ആധുനിക സാഹിത്യം
ഉത്പത്തിയും വികാസവും
ഭാരതീയ നവോത്ഥാനവും നോവലും