പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അഫ്ഗാനിസ്താനു ചുറ്റുമായി മൂന്നു സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. പടിഞ്ഞാറ്‌ ഇറാനിൽ സഫവി സാമ്രാജ്യവും, വടക്ക് ട്രാൻസോക്ഷ്യാനയിൽ ഉസ്ബെക്കുകളുടെ ഷൈബാനി സാമ്രാജ്യവും, കിഴക്ക് ഇന്ത്യയിൽ മുഗൾ സാമ്രാജ്യവുമായിരുന്നു ഇവ. അഫ്ഗാനിസ്താൻ ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ പോരാട്ടഭൂമിയായി മാറി. ഇറാൻ മദ്ധ്യേഷ്യ, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം എന്നിവക്കിടയിലെ വ്യാപാരപാതയിലെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്ന ഹെറാത്ത്, ബൽഖ്, കാബൂൾ, കന്ദഹാർ എന്നീ തന്ത്രപ്രധാനമായ പ്രദേശങ്ങളിലെ നിയന്ത്രണത്തിനായി ഓരോ വിഭാഗവും കിണഞ്ഞ് പരിശ്രമിച്ചിരുന്നു. മൂന്നു കൂട്ടരും ഇതുവഴി കടന്നു പോകുന്ന വ്യാപാരികളിൽ നിന്നും കരം ഈടാക്കാനും തദ്ദേശീയരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമായി പഷ്തൂണുകളെപ്പോലെയുള്ള തദ്ദേശീയരായ ഇടനിലക്കാരെ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇതുവഴി പഷ്തൂണുകൾ അവരുടെ വാസം പ്രധാന പാതകൾക്ക് സമീപത്തേക്ക് നീക്കുകയും ചെയ്തു.

പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം ഉസ്ബെക് നേതാവായിരുന്ന മുഹമ്മദ് ഷൈബാനി ഖാൻ (ഷൈബാനി രാജവംശം), വടക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്താനും തുടർന്ന് ഹെറാത്തും പിടിച്ചടക്കിയെങ്കിലും ഷാ ഇസ്മയിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഫവികൾ ഉസ്ബെക്കുകളെ പരാജയപ്പെടുത്തി ട്രാൻസോക്ഷ്യാനയിലേക്ക് തുരത്തി ഹെറാത്ത് പിടിച്ചെടുത്തു. എങ്കിലും ബൽഖ് അടക്കമുള്ള അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉസ്ബെക്കുകളുടെ വിവിധ ഖാന്മാരുടെ കീഴിൽ ക്രമേണ വന്നു ചേർന്നു. ആമിർ അഥവാ ബെഗ് എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇവരുടെ നേതാക്കൾ ഇവിടത്തെ വിവിധ മരുപ്പച്ചകളിലെ ഭരണാധിപന്മാരായി. സമർഖണ്ഡ്, ബുഖാറാ, താഷ്കണ്ട് എന്നിവയെപ്പോലെ ബൽഖും, ഷൈബാനികളുടെ പിൻഗാമികളായ തുഖായ്-തിമൂറിദ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട നാല് ഉപരാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ട്, അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പഷ്തൂണുകളുടെ (അഫ്ഗാനികൾ) ഉയർച്ചക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. 1627-ൽ ഷാ അബ്ബാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സഫാവികൾ വീണ്ടും കന്ദഹാർ കൈയടക്കി. തുടർന്നു വർഷങ്ങളിൽ കന്ദഹാറിൽ നിന്നും സഫവികളുടെ ആശിർവാദത്തോടെ അബ്ദാലി പഷ്തൂൺ വംശജർ ഹെറാത്ത് ലക്ഷ്യമാക്കി കുടിയേറ്റം തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു. അങ്ങനെ കന്ദഹാറിൽ ശേഷിച്ച ഘൽജികൾ അവിടത്തെ ശക്തരായ വിഭാഗമായി. ഇതേ സമയം ഹെറാത്ത് പ്രദേശത്ത് ശക്തരായിരുന്ന തുർക്കോ-മംഗോളീയൻ വിഭാഗങ്ങളെ ആദേശം ചെയ്ത് അബ്ദാലി പഷ്തൂണുകൾ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.

ഇക്കാലത്ത് വടക്കൻ അഫ്ഹ്ഗാനിസ്താന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങൾഊം ഉസ്ബെക്കുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. പലപ്പോഴും ഇവർ ഹിന്ദുകുഷ് കടന്നും ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. 1629-ൽ ഇവർ ബാമിയാൻ പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു. ഇക്കാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ മുഗളർ വീണ്ടും ശക്തിപ്രാപിക്കുകയും 1637-ൽ മുഗളരോട് തോറ്റ കന്ദഹാറിലെ സഫവി ഗവർണർ നഗരം മുഗളർക്ക് അടിയറവക്കുകയും ചെയ്തു. മുഗളർ തുടർന്നും ഹിൽമന്ദിന്റെ തീരത്തുള്ള ഗിരിഷ്കും സമീൻ ദവാർ പ്രവൈശ്യയും കരസ്ഥമാക്കി. 1646-ൽ മുഗൾ സേന, ഷിബർഘാനിൽ വച്ച് ഉസ്ബെക്കുകളെ പരാജയപ്പെടുത്തി ബൽഖും തെർമെസും കീഴടക്കി. പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും ഗറില്ല യുദ്ധമുറയിലൂടെ ഉസ്ബെക്കുകൾ തിരിച്ചടിക്കുകയും വടക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നും പിന്മാറാൻ മുഗളരെ നിർബന്ധിതരാക്കുകയും ചെയ്തു.

അഫ്ഗാനിസ്താൻ രാജവംശം
ശകർ, ഇന്തോ സിഥിയർ, കുശാനർ
പതിനാറ് പതിനേഴ് നൂറ്റാണ്ടുകൾ
തിമൂറി സാമ്രാജ്യം