സാമാന്യ ആപേക്ഷികതപ്രകാരം ഒരു വസ്തുവിന്റെ പിണ്ഡവും അതിന്റെ ആരവും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം വളരെക്കൂടുതലാവുമ്പോൾ ഒരു തമോദ്വാരം രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുരുത്വാകർഷണം കാരണം പ്രകാശത്തിനു പോലും രക്ഷപെടാൻ സാധിക്കാത്ത മേഖലയാണിത്. ചന്ദ്രശേഖർ സീമയ്ക്കു മുകളിൽ പിണ്ഡമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ അവസാനകാലത്ത് തമോദ്വാരമായിത്തീർന്നേക്കാം. സാധാരണഗതിയി എല്ലാ താരാപഥങ്ങൾക്കും നടുവിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് സൗരപിണ്ഡം ഭാരമുള്ള ഒരു തമോഗർത്തമുണ്ടാവാം എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. ഈ തമോഗർത്തത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഒരു താരാപഥത്തിന്റെ പരിണാമത്തിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു.
ഗുരുത്വാപവർത്തനം
അപസൗരത്തിന്റെയും ഉപസൗരത്തിന്റെയും പുരസ്സരണം
തമോഗർത്തങ്ങൾ,മറ്റു സാന്ദ്രതയേറിയ വസ്തുക്കൾ
മാതൃക നിർമ്മിക്കൽ