സർവകലാശാലാ തലത്തിലെ ഉപയോഗത്തിനുള്ള പാഠപുസ്തകങ്ങളും അധികവായനയ്ക്കുള്ള പുസ്തകങ്ങളും പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനുള്ള കേന്ദ്രപദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് കേരളഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് രൂപംകൊണ്ടത്. പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ എല്ലാ തലങ്ങളിലും അധ്യയന മാധ്യമമാക്കണമെന്ന് കോഠാരി കമ്മിഷൻ ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു.

1968 ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ ദൽഹിയിൽ കൂടിയ സംസ്ഥാനവിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിമാരുടെ പത്താമതു സമ്മേളനം ഈ നിർദ്ദേശം പ്രാവർത്തികമാക്കാനുള്ള വഴികൾ ചർച്ച ചെയ്യുകയുണ്ടായി. സർവകലാശാലാതലത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ മാത്രം പഠിപ്പിച്ചു ശീലിച്ചിട്ടുള്ള അധ്യാപകരെ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ പഠിപ്പിക്കാൻ പരിശീലിപ്പിക്കുക, ശാസ്ത്ര ആശയങ്ങൾ വിനിമയം ചെയ്യാനാവശ്യമായ സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ നിർമ്മിക്കുക എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഓരോ ഭാഷയിലും ചെയ്യേണ്ടത് ഇത്തരുണത്തിൽ അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, നിശ്ചിത പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താനായി, കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു ഭാരതീയഭാഷാ കേന്ദ്ര സ്ഥാപനവും, സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളും ഉണ്ടാക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചു. നാലാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി 1967-68 മുതൽ ആറുവർഷത്തേക്കുള്ള ഒരു പ്രോജക്ടായി ഓരോ ഭാഷയ്ക്കും നൂറു ശതമാനം ഗ്രാന്റായി ഓരോ കോടി രൂപം കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുവദിച്ചു. ഈ പദ്ധതി കേരളത്തിൽ നടപ്പാക്കാനായി സംസ്ഥാന സർക്കാർ കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന് രൂപ നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു. 1968 മാർച്ച് 11-ാം തീയതി കേരള സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിച്ച് നംബർ (p) 106/68.Edn ഉത്തരവു പ്രകാരം കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് നിലവിൽ വന്നു.

ആറ് ഔദ്യോഗിക അംഗങ്ങളും മൂന്ന് അനൗദ്യോഗിക അംഗങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഗവേണിങ് ബോഡിയും തുടർന്ന് നിലവിൽ വന്നു. അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സി.എച്ച്.മുഹമ്മദ് കോയ, ഫൈനാൻസ് സെക്രട്ടറി പി.വേലായുധൻ നായർ ഐ.എ.എസ്. (മെംബർ), വിദ്യാഭ്യാസ സെക്രട്ടറി കെ.സി.ശങ്കരനാരായണൻ ഐ.എ.എസ്.(കൺവീനർ), കേരള യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി വൈസ് ചാൻസലർ പ്രൊഫ.സാമുൽ മത്തായി (മെംബർ), സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡ് അംഗം പ്രൊഫ.ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി(മെംബർ), എൻ.വി.കൃഷ്ണവാരിയർ (മെംബർ), പ്രൊഫ.സി.കെ.മൂസ്സത്(മെംബർ), വക്കം അബ്ദുൾ ഖാദർ(മെംബർ) എന്നിവരായിരുന്ന ആദ്യ ഗവേണിങ് ബോർഡിയിലെ അംഗങ്ങൾ.
1968 സെപ്റ്റംബർ 16 -ാം തീയതി തിരുവനന്തപുരം കനകക്കുന്ന് കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ത്രിഗുണ സെൻ കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനം ഔപചാരികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

വിജ്ഞാനമുദ്രണം പ്രസ്സ്
ഭാഷാഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് അവാർഡുകൾ
ചരിത്രം
കൊച്ചി പുസ്തകശാല