ശ്രീലങ്കയിൽ അശോകന്റെ മകൻ മഹേന്ദ്രനും ആറ്‌ കൂട്ടാളികളും ചേർന്ന് രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർബന്ധപൂർവ്വം മതപരിവർത്തനം ചെയ്യിക്കുകയായിരുന്നു. അവർ രാജാവായ ദേവനമ്പിയ ടിസ്സയേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനവധി വിശ്വസ്തരേയും മതം മാറ്റിച്ചു. 
ശ്രീലങ്കയിലെ ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ബി.സി.ഇ. 4-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ അശോകന്റെ പുത്രനായ മഹേന്ദ്രൻ ഒരു പരവതാനിയിൽ പറന്ന് ശ്രീലങ്കയിലെത്തുകയും മിഹിന്റേൽ കുന്നിൽ വച്ച് ടിസ്സയുമായി സന്ധിച്ചു എന്നാണ്‌‌. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് സിംഹള യഥാസ്ഥിതികത്വത്തിന്റെ പീഠമായ മഹാവീര സന്ന്യാസിമഠം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. രാജാവായ വിറ്റാഗമണിയുടെ (r. 29–17 BCE) ഭരണകാലത്താണ് എഴുതപ്പെട്ടത്. ഇക്കാലത്ത് ഥേരവാദ പാരമ്പര്യമാണ് അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നത്. പ്രസംഗകരായ ബുദ്ധഘോഷ (–5 നൂറ്റാണ്ട്) ഇക്കാലത്ത് അവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നു. മഹായാന ബുദ്ധമതം ഇക്കാലത്ത് അവിടെ കൂടുതലായി പ്രചരിച്ചുവെങ്കിലും ഥേരവാദമായിരുന്നു അവസാനം നിലനിൽക്കുകയുണ്ടായത്. അങ്ങനെ ശ്രീലങ്ക ഥേരവാദ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ശക്തികേന്ദ്രമായി മാറി. 11-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഥേരവാദ ബുദ്ധമതം ദക്ഷിണകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്ക് വ്യാപിക്കാൻ തുടങ്ങി.

ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഗണ്ഡത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ‍ (ആധുനിക ബർമ്മ, തായ്‌ലാൻഡ്), ഭാരതീയ സംസ്കാരം മംഗോളിയന്മാരായ മോൺസിനെ ശക്തമായി സ്വാധീനിച്ചു. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മഹായാന ബുദ്ധിസവും ഹിനയാന ബുദ്ധമതവും ഇടചേരുന്നതിനുമുൻപ് ബുദ്ധമതത്തിലേയ്ക്ക് അശോക ചക്രവർത്തി മതം മാറ്റിയവരാണ് ഇവർ. മധ്യ ബർമ്മയിലുള്ള പൈക്താനോ പോലെയുള്ള ആദ്യകാല ബുദ്ധ പള്ളികൾ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനും അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടക്ക് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
മോൺസുകളുടെ ബുദ്ധ കലാരൂപങ്ങൾ ഭാരതീയ കലാരൂപങ്ങളാ‍യ ഗുപ്തകാലം, അതിനു ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുള്ളവയാണ്. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിനും എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മോൺസിന്റെ രാജധാനിയുടെ വളർച്ചയോടുകൂടി, ദക്ഷിണകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്ക് ഈ കലാരൂപം വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചു. മോൺസിന്റെ പ്രചാരത്താൽ ദക്ഷിണകിഴക്കൻ ഏഷ്യയുടെ വടക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ തെരവാട വിശ്വാസം പ്രചാരം പ്രാപിച്ചുവെങ്കിലും ആറാം‍ നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി മഹായാന ബുദ്ധമതം ഈയിടങ്ങളിൽ തെരവാടയെ മാറ്റി കടന്നുവന്നു. 

"അശോകവദന" പ്രകാരം (ക്രി.വ. 2-)ം നൂറ്റാണ്ട്), ഹിമാലയം വഴി വടക്കോട്ട് തരീം തടത്തിലെ ഖോട്ടാനിലേയ്ക്കും പിന്നീട് ഒരു പ്രത്യേക ഭാരതീയ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരായ ടൊചാറിയാന്മാരുടെ നാട്ടിലേയ്ക്കും അശോകൻ പ്രവാചകനെ അയയ്ക്കുകയുണ്ടായി.

ഏഷ്യയിൽ ആദ്യകാലത്തുണ്ടായ പ്രചാരം
ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യം(5-15 നൂറ്റാണ്ട്‌)
മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ വളർച്ച
മൂന്നാം ബുദ്ധസഭ