ഇരുപതാം ശതകത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ ലാഷ്ലി (1890-1958) മനഃശാസ്ത്രപരമായ ആശയങ്ങളുടെ നാഡി സഹസംബന്ധികളെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം ആരംഭിച്ചു. ജയിംസ് വാട്ട്സൺന്റെ (1878-1958) ശിഷ്യനായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അനുബന്ധിത പ്രതിക്രിയകളെക്കുറിച്ചാണ് പ്രധാനമായും പഠനങ്ങൾ നടത്തിയത്. റഷ്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരായ പാവ്ലോവി (1879-1936)ന്റെയും ബെക്തെരെഫ്(1857-1927)ന്റെയും വീക്ഷണങ്ങൾ ഇവരെ വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. വാഷിങ്ടൺ ഡി.സി.യിലെ സെന്റ് എലിസബത്ത് ആശുപത്രിയിലെ ഷെപ്പർഡ് ഫ്രാൻസു (1874-1933)മായി ചേർന്ന് ലാഷ്ലി അനുബന്ധിത പ്രതിക്രിയയുടെ ജൈവപാത കണ്ടെത്തുവാൻ ശ്രമിച്ചു. മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും മസ്തിഷ്കാഘാതത്തെത്തുടർന്ന് നഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രവർത്തനശേഷിയുടെ പുനഃസ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽനിന്ന്, എലികളുടെ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്ത് നിന്ന് വ്യത്യസ്ത വലിപ്പത്തിൽ ഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്താലും സുപരിശീലിതമായ പെരുമാറ്റങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി. "സ്ഥാനനിർണയ" സിദ്ധാന്തത്തിലൂടെ ഇത് വിശദീകരിക്കുവാനാകില്ല എന്ന് ഇവർ വാദിച്ചു.

തുടർന്ന് ലാഷ്ലി, കോർട്ടക്സിൽ ഓർമകൾ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുവാനുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. എലികളിലും പ്രൈമേറ്റുകളിലും മസ്തിഷ്കത്തിൽ ക്ഷതം ഏല്പിച്ചതിനുശേഷം വ്യൂഹപഠനം, ദൃശ്യവിവേചനം തുടങ്ങിയ ആർജിത സ്വഭാവങ്ങളുടെ നിലനില്പ് അഥവാ ഓർമ പരിശോധിക്കുന്ന മാർഗ്ഗമാണ് ഇദ്ദേഹം അവലംബിച്ചത്. ഒരു പ്രത്യേക ആർജിത സ്വഭാവഗുണത്തിന്റെ ഓർമ കോർട്ടക്സിന്റെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ഭാഗത്ത് കേന്ദ്രീകൃതമാണെങ്കിൽ, തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സ്ഥാനങ്ങളിൽ ക്ഷതമേല്പിക്കുന്നതിലൂടെ ആ ഓർമ നശിപ്പിക്കുവാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ കോർട്ടെക്സിന് സമബല സ്വഭാവമാണുള്ളതെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു. ബ്രെയിൻ മെക്കാനിസംസ് ആൻഡ് ഇന്റലിജൻസ് (Brain Mechanisms and Intelligence-1929) എന്ന സുപ്രധാന കൃതിയിൽ ഇദ്ദേഹം കോർട്ടക്സും ആർജിത സ്വഭാവഗുണങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് രണ്ട് തത്ത്വങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്ന കോർട്ടക്സിന്റെ അളവിന് ആനുപാതികമായാണ് ആർജിത സ്വഭാവഗുണങ്ങൾക്ക് കോട്ടം തട്ടുക എന്ന് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ "കൂട്ട പ്രവർത്തന നിയമം" (law of mass action) പ്രസ്താവിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തെ നിയമമായ "ബഹുബല നിയമ" (law of multipotentiality) പ്രകാരം കോർട്ടക്സിന്റെ ഓരോ ഭാഗവും അനേകം പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കുകൊള്ളുന്നു.

കാൾ ലാഷ്ലി
ക്ലിൻക്കൽ നാഡീമനഃശാസ്ത്രം
വാർഡ് ഹാലെസ്റ്റഡ്
ക്ലിനിക്കൽ നാഡീമനഃശാസ്ത്രവും പരീക്ഷണാത്മക നാഡീമനഃശാസ്ത്രവും