ധ്വന്യാലോകം ആദ്യവായനയിൽ വളരെ സരളമായ പ്രതിപാദനശൈലി പ്രകടമാക്കുന്നുവെങ്കിലും അതിലെ ധ്വനിതത്ത്വം പൂർണമായി മനസ്സിലാക്കുക അത്രതന്നെ അനായാസമല്ല. ധ്വന്യാലോകത്തിന് അഭിനവഗുപ്തൻ രചിച്ച ലോചനം എന്ന വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥമാണ് ധ്വനിയുടെ സത്ത സഹൃദയർക്ക് സുഗ്രഹമാക്കിത്തീർത്തത്. ലോചനത്തിന് ഉത്തുംഗോദയൻ എന്ന പണ്ഡിതൻ വ്യാഖ്യാനം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചന്ദ്രാദിത്യന്റെ പുത്രനായ കയ്യടൻ ധ്വന്യാലോകത്തിന് പ്രൗഢമായ മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിനവഗുപ്തന്റെ ലോചനത്തിലെ പല നിരീക്ഷണങ്ങളെയും ഖണ്ഡിച്ചുകൊണ്ട് കേരളീയനായ നീലകണ്ഠശാസ്ത്രി ധ്വന്യാലോകത്തിനു രചിച്ച വ്യാഖ്യാനം ആ നിലയിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ലോചനത്തിന് കേരളീയനായ ദാശരഥി നമ്പൂതിരി അഞ്ജനം എന്ന പേരിൽ ഒരു വ്യാഖ്യാനം രചിച്ചു. കേരളീയരായ ഉദയൻ, രാമപിഷാരടി എന്നിവർ യഥാക്രമം കൗമുദി, ബാലപ്രിയ എന്നീ പേരുകളിൽ സംസ്കൃതത്തിൽ രചിച്ച വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ഉപലബ്ധമാണ്.
വിവർത്തനങ്ങൾ
നാലാം ഉദ്യോതം
വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥങ്ങൾ
ധ്വനിതത്ത്വം