ആ യാത്ര അഞ്ചുവർഷം നീണ്ടു. കപ്പിത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചതുപോലെ, ആ സമയത്തിലേറെയും ഭൗമശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ അന്വേഷണങ്ങളും, ജീവമാതൃകകളുടെ ശേഖരണവുമായി ഡാർവിൻ കരയിലാണ് കഴിച്ചത്. മറ്റുള്ളവർ, കപ്പലിൽ തീരപ്രദേശത്തിന്റെ പഠനത്തിൽ മുഴുകി. തന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങളും തത്ത്വവിചാരങ്ങളും ഡാർവിൻ ശ്രദ്ധാപൂർവം കുറിച്ചുവച്ചു. യാത്രയിലെ ഇടവേളകളിൽ, ശേഖരിച്ച മാതൃകകൾ കത്തിനൊപ്പം കേംബ്രിഡ്ജിലേക്കയച്ചിരുന്നു. കുറിപ്പുകളുടെ ഒരു പകർപ്പ് ഡാർവിൻ തന്റെ കുടുംബത്തിനും അയച്ചുകൊടുക്കുമായിരുന്നു. ഭൗമശാസ്ത്രം, വണ്ടുകൾ, നട്ടെല്ലില്ലാത്ത അകശേരുകികൾ എന്നിവയൊഴിച്ചുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ ഒരു തുടക്കക്കാരൻ മാത്രമായിരുന്ന ഡാർവിൻ, വിദഗ്ദ്ധന്മാരുടെ വിശകലനത്തിനായി ശ്രദ്ധാപൂർവം മാതൃകകൾ ശേഖരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. യാത്രക്കിടെ തുടർച്ചയായി കടൽച്ചൊരുക്കനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും ഡാർവിന്റെ ജന്തുശാസ്ത്രസംബന്ധിയായ കുറിപ്പുകളധികവും അദ്ദേഹം കീറിമുറിച്ച് പരിശോധിച്ച കടൽജന്തുക്കളെക്കുറിച്ചാണ്. അവയുടെ തുടക്കം കടലിലെ പ്രശാന്തതക്കിടെ ശേഖരിച്ച പ്ലവജന്തുക്കളിലാണ്(Planktons).

ആദ്യം കപ്പൽ കരയ്ക്കടുത്ത സെയിന്റ് ജാഗോയിൽ ഒരു കാര്യം ഡാർവിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടു . അവിടെ അഗ്നിപർവതസ്ഫോടനത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ കൂറ്റൻ പാറകളുടെ ഉച്ചിയിലെ വെളുപ്പിൽ കടൽചിപ്പികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചാൾസ് ലില്ലിന്റെ ഭൗമശാസ്ത്രത്ത്വങ്ങൾ (Principles of Geology)എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ഒന്നാം വാല്യം ഫിറ്റ്സ്റോയ് ഡാർവിന് കൊടുത്തിരുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉല്പത്തിയിലേക്കു നയിച്ച പ്രതിഭാസങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന സിദ്ധാന്തമായിരുന്നു(uniformitarianism) ആ ഗ്രന്ഥം ആവിഷ്കരിച്ച തത്ത്വങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ. സെയിന്റ് ജാഗോയിലെ നിരീക്ഷണം, ദീർഘമായ കാലയളവുകളിൽ ഭൂഭാഗങ്ങൾ കടലിനടിയിൽ താഴുകയും വീണ്ടും പൊന്തിവരുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമെന്ന ലില്ലിന്റെ വാദം മനസ്സിലാക്കാൻ ഡാർവിനെ സഹായിച്ചു. ഭൗമശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഗ്രന്ഥം എഴുതുന്ന കാര്യവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിഗണനയിൽ വന്നു. ബ്രസീലിലെ മഴക്കാടുകൾ ഡാർവിനെ ആഹ്ലാദഭരിതനാക്കി. എന്നാൽ അവിടെ നിലവിലിരുന്ന അടിമവ്യവസ്ഥ അദ്ദേഹത്തിൽ വെറുപ്പുണർത്തി.

തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ തെക്കൻ ഭാഗമായ പറ്റഗോണിയയിലെ പണ്ടാ ആൾട്ടയിലെ കുന്നുകളിൽ, ഏറെ കാലപ്പഴക്കമില്ലാത്ത കടൽചിപ്പികളുമായി ചേർന്ന്, സമീപകാലത്ത് വംശനാശം വന്ന കൂറ്റൻ സസ്തനികളുടെ ജീവാശ്മങ്ങളുടെ ഒരു വലിയ ശേഖരം അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. ആ ജന്തുക്കളുടെ വംശനാശത്തിനുപിന്നിൽ, കാലാവസ്ഥയിലെ വ്യതിയാനങ്ങളോ പ്രകൃതിക്ഷോഭമോ ആയിരുന്നു എന്നതിന് സൂചന കണ്ടതുമില്ല. അവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെട്ടിരുന്ന അർമഡില്ലോയുടെ പുറംചട്ടയുടെ വലിയ പതിപ്പുപോലെ തോന്നിച്ച ഉറച്ച പുറംചട്ടയോടുകുടിയ മെഗാത്തീരിയം എന്ന സസ്തനിയുടെ ജീവാശ്മങ്ങളായിരുന്നു ഡാർവിൻ കണ്ടെത്തിയത്. ആ കണ്ടെത്തൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ വലിയ കൗതുകമുണർത്തി. ഗൗച്ചോ വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട നാട്ടുകാരുടെ സഹായത്തോടെ, ഭൗമശാസ്ത്രപര്യവേഷണത്തിനും ജീവാശ്മശേഖരണത്തിനുമായി ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നടത്തിയ യാത്രകൾ, ഡാർവിന് തദ്ദേശീയരും യൂറോപ്യന്മാരുമായ അവിടത്തെ നിവാസികളുടെ സാമൂഹ്യവും, രാഷ്ട്രീയവും, നരവംശശാസ്ത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലത്തെക്കുറിച്ച് ഉൾക്കാഴ്ച നൽകി. അവിടെ കാണപ്പെട്ടിരുന്ന കൂറ്റൻ റിയ പക്ഷിയുടെ രണ്ടു ജാതികൾ, ഓരോന്നിനും തനതായ വ്യത്യസ്ത ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെന്ന കണ്ടെത്തൽ ഡാർവിൻ നടത്തിയത് ഇതിനിടെയാണ്. അതിരുകളിൽ പരസ്പരം കടന്നുകയറിനിന്നവയായിരുന്നു ആ മേഖലകൾ എന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. പിന്നെയും തെക്കോട്ടുചെന്നപ്പോൾ കണ്ട, തട്ടുകളായി തിരിഞ്ഞതും ഉരുളൻ കല്ലുകളും ചിപ്പികളും നിറഞ്ഞവയുമായ സമതലങ്ങളെ, സമുദ്രനിരപ്പ് താണതിന്റെ ഫലമായി ഉയർത്തപ്പെട്ട കടൽത്തീരങ്ങളായി(raised beaches) അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ലില്ലിന്റെ ഭൗമശാസ്ത്രതത്ത്വങ്ങളുടെ രണ്ടാം വാല്യവും ഡാർവിൻ വായിച്ചു. ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളുടെ 'സൃഷ്ടികേന്ദ്രങ്ങൾ' എന്ന അതിലെ ആശയം അദ്ദേഹത്തിന് സ്വീകാര്യമായി. എന്നാൽ, വർഗ്ഗങ്ങളുടെ നിലനില്പ്പും ഇല്ലാതാകലും അനായാസമായ പ്രക്രിയയാണെന്ന ലില്ലിന്റെ നിലപാടുമായി ചേർന്നുപോകുന്നവയായിരുന്നില്ല ഡാർവിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളും സിദ്ധാന്തങ്ങളും.

ബീഗിളിലെ പര്യവേഷകർ കപ്പലിന്റെ മുൻയാത്രയിൽ, തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ തെക്കേയറ്റത്തുള്ള തിയെരാ ദെൽ ഫ്വേഗോ ദ്വീപിലെ നിവാസികളിൽ മൂന്നുപേരെ പിടികൂടി ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. വേദപ്രചാരകന്മാരായി പരിശീലനം നൽകപ്പെട്ട് ഈ യാത്രയിൽ മടക്കി കൊണ്ടുപോയ അവരെ ദ്വീപിൽ തിരികെ ആക്കി. അവർ മൂന്നുപേരും സുഹൃദ്ഭാവവും സംസ്കാരവുമുള്ളവരുമെന്ന് ഡാർവിന് തോന്നി. എന്നാൽ ദ്വീപിൽ കണ്ട അവരുടെ ബന്ധുക്കൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ, ഹീനവും പരിതാപകരവുമായ അവസ്ഥയിലുള്ള കാടന്മാരായിരുന്നു. രണ്ടുകൂട്ടരും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം, വന്യമൃഗങ്ങൾക്കും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ളതിന് സമാനമായി അദ്ദേഹത്തിന് അനുഭവപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഈ വ്യത്യാസത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ വംശീയമെന്നതിന് പകരം സാംസ്കാരികമാണെന്ന് ഡാർവിൻ മനസ്സിലാക്കി. മനുഷ്യർക്കും മൃഗങ്ങൾക്കുമിടയിൽ ചിന്തയിലൊതുങ്ങാത്ത വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന ശാസ്ത്രലോകത്തിലെ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളുടെ നിലപാട് തെറ്റാണെന്ന് ഡാർവിൻ തീരുമാനിച്ചു. ഏതായാലും ഒരുവർഷത്തിനകം വേദപ്രചാരണദൗത്യം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നു. ജെമ്മി ബട്ടൻ എന്ന് അവർ പേരിട്ട ഫ്വേഗോക്കാരൻ സ്വജാതിയിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ച്, അന്നാട്ടുകാരായ മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അയാൾക്ക് ഒട്ടും ആഗ്രഹമില്ലായിരുന്നു.

ചിലിയിൽ ഡാർവിൻ ഒരു ഭൂകമ്പത്തിന് സാക്ഷിയായി. ഭൂകമ്പം അവിടെ ഭൂതലനിരപ്പിനെ ഉയർത്തിയെന്നും കടലിനടിയിലായിരുന്ന ചിപ്പിപ്പുറ്റുകളെ (Mussel beds) വേലിയേറ്റത്തിനും മുകളിലാക്കിയെന്നും ഡാർവിൻ മനസ്സിലാക്കി. ആൻഡീസ് മലനിരകൾക്കുമുകളിൽ അദ്ദേഹം കടൽചിപ്പികളും കടൽത്തീരത്തുവളരുന്നതരം വൃക്ഷങ്ങളുടെ ജീവാശ്മങ്ങളും കണ്ടെത്തി. കര ഉയരുമ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ള കടലിലെ ദ്വീപുകൾ താഴുകയും അവക്കുചുറ്റും പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ഉയർന്ന് കടല്പ്പൊയ്കകൾ (atolls) രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം അനുമാനിച്ചു.

തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ സമീപത്തുള്ള ഗാലപ്പാഗോസ് ദ്വീപുകൾ ഒരോന്നിലുമുള്ള പരിഹാസിപ്പക്ഷികൾ ഓരോ തരമാണെന്ന്(Mocking bird) ഡാർവിൻ മനസ്സിലാക്കി. അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന സ്പെയിൻ സ്വദേശികൾക്ക്, ആമകളെ കണ്ടാൽ ഓരോന്നും‍ ഏതു ദ്വീപിൽ നിന്നുള്ളവയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാനാകുമായിരുന്നു. ആസ്ത്രേലിയയിലെ സഞ്ചിമൃഗമായ കങ്കാരുവിന്റേയും പ്ലാറ്റിപ്പസിന്റേയും അസാധാരണത്ത്വം കണ്ട ഡാർവിൻ, അവയുടെ രൂപകല്പന മറ്റൊരു സൃഷ്ടികർത്താവാണോ നടത്തിയതെന്ന് അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അവിടത്തെ ആദിവാസികൾ സൗഹൃദസമ്പന്നരും ജീവിതപ്രേമികളുമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി. യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന്റെ ഫലമായി അവരുടെ സംഖ്യ കുറയുന്നത് ഡാർവിന്റെ ശ്രദ്ധയില്പെട്ടു. കോക്കോസ് ദ്വീപുകളിലെ കടല്പ്പൊയ്കകളുടെ രൂപവത്കരണത്തെക്കറിച്ചും ബീഗിൾ പഠിച്ചു. ആ പഠനത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ, കടല്പ്പൊയ്കകളുടെ രൂപവത്കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഡാർവിന്റെ അനുമാനങ്ങളെ പിന്തുണക്കുന്നവയായിരുന്നു. ഡാർവിന്റെ കുറിപ്പുകൾ കണ്ട കപ്പിത്താൻ ഫിറ്റ്സ്റോയ്, ബീഗിളിന്റെ യാത്രയെപ്പറ്റി തനിക്കെഴുതേണ്ടിയിരുന്ന ഔദ്യോഗികവിവരണത്തിൽ അതും ഉൾപ്പെടുത്താമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു. ഒടുവിൽ, ആ കുറിപ്പുകൾ, ഔദ്യോഗിക വിവരണത്തിന്റെ പ്രകൃതിശാസ്ത്രസംബന്ധിയായ മൂന്നാം ഭാഗ‍മായി.

ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ കേപ്പ് ടൗണിൽ ഡാർവിനും ഫിറ്റ്സ്റോയിയും പ്രഖ്യാത ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോൺ ഹെർഷലിനെ കണ്ടു. അതിനടുത്ത കാലത്ത് ഹെർഷൽ, "രഹസ്യങ്ങളുടെ രഹസ്യമായ" വംശോല്പത്തിയെപ്പറ്റി ലില്ലിന് എഴുതിയിരുന്നു. ഗാലപ്പാഗോസ് ദ്വീപുകളിലെ പരിഹാസിപ്പക്ഷികളേയും ആമകളെയും ഫാക്ക്‌ലാണ്ട് ദ്വീപിലെ കുറുക്കന്മാരെയും പറ്റിയുള്ള തന്റെ വലിയ സന്ദേഹങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമുള്ളവയെങ്കിൽ "അവ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളുടെ സ്ഥിരതയെ തുരങ്കം വയ്ക്കും" എന്ന്, കപ്പലിന്റെ മടക്കയാത്രയിൽ തന്റെ കുറിപ്പുകൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനിടെ ഡാർവിൻ എഴുതി. "തുരങ്കം വക്കും" എന്ന് ആദ്യം എഴുതിയത് പിന്നെ തിരുത്തി "തുരങ്കം വച്ചേക്കാം" എന്നാക്കി. ഈ വസ്തുതകൾ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഉല്പത്തിയിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്നതായി എനിക്കു തോന്നുന്നു" എന്നും അദ്ദേഹം തുടർന്ന് എഴുതി.

ബീഗിളിന്റെ യാത്ര
ഡാർവിന്റെ മതവീക്ഷണം
രചനകൾ
പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ തുടക്കം