1953-ന്റെ അവസാനം ഐ.ബി.എമ്മിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്ന ജോൺ ബാക്കസ്, ഐ.ബി.എം. 704 മെയിൻഫ്രെയിം കമ്പ്യൂട്ടറിനുവേണ്ടി പ്രോഗ്രാമുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിനായി അസെംബ്ലി ഭാഷക്കു പകരമായി കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ ഒരു ബദൽ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശം തന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥർക്ക് സമർപ്പിച്ചു. ചരിത്രമായി മാറിയ ഈ ദൗത്യത്തിൽ ബാക്കസിനോടൊപ്പം പ്രോഗ്രാമർമാരായ റിച്ചാഡ് ഗോൾഡ്ബെർഗ്, ഷെൽഡൻ എഫ്. ബെസ്റ്റ്, ഹാർലാൻ ഹെറിക്, പീറ്റർ ഷെറിഡൻ, റോയ് നട്ട്, റോബർട്ട് നെൽസൻ, ഇർവിങ് സില്ലെർ, ലോയിസ് ഹൈബ്, ഡേവിഡ് സൈർ എന്നിവരും പങ്കുചേർന്നു. സമവാക്യങ്ങളെ എളുപ്പത്തിൽ കമ്പ്യൂട്ടറിലേക്ക് കയറ്റുക എന്ന ജെ. ഹാൾകോമ്പ് ലേനിങ് വികസിപ്പിക്കുകയും 1952-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ ജോർജ് എന്ന കമ്പൈലറിൽ അവതരിപ്പിച്ചതുമായ ആശയമാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെയും അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നത്.

"ദ് ഐ.ബി.എം. മാത്തമറ്റിക്കൽ ഫോർമുല ട്രാൻസ്ലേറ്റിങ് സിസ്റ്റം" എന്ന ഫോർട്രാന്റെ കരടുരൂപം 1954-ന്റെ പകുതിയോടെ പൂർത്തിയായി. 1956 ഒക്ടോബറിൽ ഫോർട്രാന്റെ ആദ്യ കൈപ്പുസ്തകം (മാനുവൽ) പുറത്തിറക്കി. 1957 ഏപ്രിലിൽ ആദ്യത്തെ ഫോർട്രാൻ കമ്പൈലറും തയ്യാറായി. കോഡ് ഓപ്റ്റിമൈസേഷൻ പിന്തുണയുള്ള ആദ്യത്തെ കമ്പൈലർ ആയിരുന്നു ഇത്. അസെംബ്ലി ഭാഷയിൽ നേരിട്ടെഴുതുന്ന പ്രോഗ്രാമിനെ അപേക്ഷിച്ച് മെച്ചപ്പെട്ട മെഷീൻ കോഡ് കമ്പൈലർ തരാതിരുന്നാൽ ഹൈലെവൽ ഭാഷ തന്നെ ഉപയോക്താക്കൾ ഉപയോഗിക്കുകയില്ലായിരുന്നുവെന്നതിനാൽ ഓപ്റ്റിമൈസേഷൻ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമായിരുന്നു.

അസെംബ്ലി ഭാഷയിൽ നേരിട്ടെഴുതുന്ന കോഡിനെ വെല്ലാൻ ഈ കമ്പൈലറിനാകുമോ എന്ന ഉപയോക്തൃസമൂഹത്തിന്റെ ആശങ്കക്കിടയിലും, ഒരു പ്രോഗ്രാമിലുപയോഗിക്കുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ എണ്ണം ഏതാണ്ട് ഇരുപതിലൊന്നായി കുറച്ചുകൊണ്ട് ഫോർട്രാൻ കമ്പൈലർ പെട്ടെന്നുതന്നെ അവർക്കിടയിൽ സ്വീകാര്യത നേടി. ഐ.ബി.എം. ജീവനക്കാരുടെ "തിങ്ക്" എന്ന ആനുകാലികത്തിന് 1979-ൽ നൽകിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ ജോൺ ബാക്കസ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "എന്റെ പണിയുടെ കൂടുതൽ ഭാഗവും മടി മൂലം ഉടലെടുത്തതാണ്. പ്രോഗ്രാമുകളും മറ്റും എഴുതുന്നത് ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഐ.ബി.എം. 701-ൽ മിസൈലുകളുടെ സഞ്ചാരപഥം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള പ്രോഗ്രാം എഴുതുമ്പോഴാണ് പ്രോഗ്രാം എഴുത്ത് ലളിതമാക്കുന്നതിനായുള്ള സംവിധാനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള ശ്രമമാരംഭിച്ചത്."

സങ്കീർണ്ണമായ കണക്കുകളുൾപ്പെട്ട പ്രോഗ്രാമുകൾക്കായി ശാസ്ത്രജ്ഞരും മറ്റും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാനാരംഭിച്ചു. കൂടുതൽ വേഗതയേറിയതും മെച്ചപ്പെട്ടതുമായ മെഷീൻ കോഡ് തയ്യാറാക്കുന്ന കമ്പൈലറുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഇത് കമ്പൈലർ നിർമ്മാതാക്കളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. മിശ്രസംഖ്യകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ഡാറ്റാടൈപ്പ് ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെ ഇലക്ടിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിങ് പോലെയുള്ള സാങ്കേതികമേഖലയിലെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച ഭാഷയായി ഫോർട്രാൻ മാറി.

1960-ഓടെ ഐ.ബി.എം. 709, 650, 1620, 7090 എന്നീ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള ഫോർട്രാൻ പതിപ്പുകൾ ലഭ്യമായി. ഫോർട്രാന്റെ ജനപ്രീതി കണക്കിലെടുത്ത് ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ എതിരാളികളും അവരവരുടെ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ ഫോർട്രാൻ കമ്പൈലർ ഉൾപ്പെടുത്താനാരംഭിച്ചു. അങ്ങനെ 1963-ഓടെ നാൽപതിലധകം ഫോർട്രാൻ കമ്പൈലറുകൾ രംഗത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഇക്കാരണം കൊണ്ട് പലതരം കമ്പ്യൂട്ടർ രൂപകൽപനകളെ പിന്തുണക്കുന്നതും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആദ്യത്തെ പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷയായി ഫോർട്രാൻ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഫോർട്രാന്റെ വികാസവും ആദ്യകാല കമ്പൈലറുകളുടെ വികാസവും സമാന്തരമായാണ് സംഭവിച്ചതെന്നു പറയാം. ഫോർട്രാൻ പ്രോഗ്രാമുകൾക്കുവേണ്ടി മികച്ച മെഷീൻകോഡ് തയ്യാറാക്കുക എന്ന ആവശ്യമാണ് കമ്പൈലർ രൂപകൽപ്പനയിലെ ഒട്ടേറെ മുന്നേറ്റങ്ങൾക്ക് പ്രേരകഘടകമായി വർത്തിച്ചത്.
ചരിത്രം
പ്രത്യേകവകഭേദങ്ങൾ
ദൃഢവിന്യാസം
ഉപാധിയനുസരിച്ചുള്ള കമ്പൈലിങ്ങും അനിശ്ചിതനീളമുള്ള സ്ട്രിങ്ങുകളും