സുലൈമാൻ പർവതനിരകടന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തിയ മംഗോൾസൈന്യം, ഖോക്കാർ ഗ്രാമങ്ങൾ അഗ്നിക്കിരയാക്കി. ഉലുഗ്ഖാൻ വമ്പിച്ചൊരു സൈന്യവുമായി 1298 ഫെബ്രുവരി അഞ്ചിനു സത്ലജ് കരയിലെ ജറൻമൻജൂറിലെത്തി. 20,000 വരുന്ന മംഗോൾ പടയെ നശിപ്പിക്കാൻ കദറിൽ വച്ച് ഇന്ത്യൻസൈന്യത്തിനു കഴിഞ്ഞു.

ഖ്വാജാഖാദിറിനെ തുടർന്ന് നുസ്രത്ത്ഖാനെ വസീർ ആക്കി. കരായിൽ അലാവുദ്ദീൻ പാർപ്പിച്ചിരുന്ന അലാഉൽ മുൽക്ക് വമ്പിച്ച സൈന്യങ്ങളും സ്വത്തുമായി ഡൽഹിയിൽ എത്തി. ഇദ്ദേഹം ഡൽഹിയിലെ കൊത്ത്വാളായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. സുൽത്താനും മംലൂക്ക് പ്രഭുക്കന്മാരുമായി നിരന്തരം ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്ന കലഹമാണ് മംലൂക്ക് ഭരണത്തിന്റെ പതനത്തിനു കാരണമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിരുന്ന അലാവുദ്ദീൻ അത്തരം കലഹപ്രിയരെ ഉൻമൂലനം ചെയ്യാൻ മുൻകൈയെടുത്തു. തന്റെ സ്ഥാനം സുരക്ഷിതമാക്കിയ സുൽത്താൻ, ജലാലിപ്രഭുക്കന്മാരെയെല്ലാം ഭരണത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി.

രാജ്യം വിസ്തൃതമാക്കുന്നതിലായിരുന്നു അലാവുദ്ദീന്റെ അടുത്ത ശ്രദ്ധ പതിഞ്ഞത്. ഗുജറാത്ത് ആദ്യമായി ആക്രമിക്കാൻ തുനിഞ്ഞതിന്റെ കാരണം ചരിത്രകാരന്മാരുടെയിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചില രജപുത്രനാടോടിക്കഥകളെ ഇതിന് ഉപോദ്ബലകമായി ചിലർ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. കരൻവഘേല എന്ന രാജാവ് മാധവൻ എന്നു പറയുന്ന വ്യക്തിയുടെ അസാന്നിധ്യത്തിൽ അയാളുടെ ഭാര്യയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയതിനാൽ മാധവൻ സുൽത്താന്റെ സഹായം അഭ്യർഥിച്ചു എന്നാണ് കഥ. രാസ്മേലയിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇതിന് അടിസ്ഥാനമായി ചിലർ കണക്കാക്കുന്നു.
ഉലൂഗ്ഖാൻ, നുസ്രത്ത്ഖാൻ എന്നിവരുടെ സംയുക്ത നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യം 1299 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഗുജറാത്ത് ആക്രമിച്ചു. സൈന്യം കരൻവഘേലയെ തോല്പിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വത്തും പട്ടമഹിഷിയായ കമലാദേവിയെയും തടവുകാരായി ഡൽഹിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു. പുതുക്കിപ്പണിത സോമനാഥക്ഷേത്രവും പല നഗരങ്ങളും ആക്രമണത്തിനു വിധേയമായി. സുൽത്താന്റെ സ്യാലനായ ആൽപ്ഖാൻ ഗുജറാത്ത് ഗവർണറായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു.

1299-ൽ തന്നെ മറ്റൊരു മംഗോൾ ആക്രമണം സിവിസ്താന് (സിബി) എതിരായി നടന്നു. സാൽഡി എന്ന മംഗോൾ നേതാവ് അവിടത്തെ കോട്ട കീഴടക്കി. ഇവരെ എതിർക്കാനായി അലാവുദ്ദീൻ സഫർഖാനെ അയച്ചു. സമാനാ ഗവർണറായിരുന്ന സഫാർഖാൻ മംഗോൾ സൈന്യത്തെ തോല്പിച്ച്, സാൽഡിയെയും അയാളുടെ സഹോദരനെയും തടവുകാരാക്കി.

സഫർഖാൻ, ഉലുഗ്, നുസ്രത്ത്, ആൽപ് എന്നിവർ അലാവുദ്ദീന്റെ പ്രശസ്ത സൈനികമേധാവികളായിരുന്നു. ഇസ്ലാംമതപ്രവാചകനായ മുഹമ്മദുനബി, തന്റെ ആദ്യത്തെ നാലു ഖലീഫമാരെക്കൊണ്ട് ഇസ്ലാം പടുത്തുയർത്തിയതു പോലെ, അലാവുദ്ദീനും തന്റെ നാലു 'ഖാൻ'മാരുടെ സഹായത്തോടെ പുതിയൊരു മതം സ്ഥാപിക്കുകയും 'പ്രവാചകനാ'യിത്തീരുകയും ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന് ബറനി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം രണ്ടാം അലക്സാണ്ടർ (സിക്കന്ദർ-ഇ-സ്സാനി) എന്ന സ്ഥാനപ്പേരു സ്വീകരിക്കുകയും അത് നാണയങ്ങളിൽ അച്ചടിപ്പിക്കുകയും വെള്ളിയാഴ്ചകളിലെ ഖുത്തുബായിൽ പരാമർശിക്കുകയും ചെയ്തു.

1299 അവസാനം ട്രാൻസ്-ഓഷ്യാനയിലെ ഖാൻ, തന്റെ പുത്രനായ ഖുത്ത്ലുഗ്ഖ്വാജയെ ഡൽഹി ആക്രമിക്കാൻ അയച്ചു. ഇന്ത്യയെ കീഴടക്കി ഭരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. സിന്ധുനദി കടന്നുവന്ന മംഗോൾ സൈന്യത്തെക്കണ്ട് മുൾത്താൻ പട്ടാളം കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. സഫർഖാൻ ഖുത്ത്ലുഗിനെ ഒരു ദൂതൻ മുഖാന്തരം ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിനു വെല്ലുവിളിച്ചെങ്കിലും ഖുത്ത്ലുഗ് അതു സ്വീകരിച്ചില്ല. അവസാനം മംഗോൾ സൈന്യം ഡൽഹിക്ക് 10 കിലോമീറ്റർ അകലെ കിലിയിൽ താവളമടിച്ചു. സിന്ധുനദി കടന്നതിനുശേഷമേ അലാവുദ്ദീൻ മംഗോൾ ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞുള്ളു. അലാവുദ്ദീന്റെ സൈന്യം സിറിയിൽ യമുനാനദീതീരത്തും താവളമടിച്ചു. ഭക്ഷ്യദൌർലഭ്യവും, സ്വന്തം നാട്ടിൽനിന്നുള്ള വിദൂരതയും മൂലം, മംഗോൾ സൈന്യം പിൻമാറാൻ നിർബന്ധിതമായി.

മംഗോൾ ആക്രമണകാരികളിൽ ചിലർ രന്തംഭോറിലെ ഹാമിർദേവനെ അഭയം പ്രാപിച്ചിരുന്നു. തന്നിമിത്തം ഉലുഗ്, സൈന്യസമേതം രന്തംഭോറിലേക്ക് തിരിച്ചു. വിവരങ്ങളെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്ന അലാവുദ്ദീൻ അവധിലെ ഗവർണറായിരുന്നനുസ്രത്ത് ഖാനോട് ഉലുഗിനെ സഹായിക്കുവാൻ നിർദ്ദേശം നല്കി. അവർ രണ്ടു പേരും ചേർന്നു ഝയിൻ പിടിച്ചടക്കുകയും രന്തംഭോർ ഉപരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധത്തിൽ നുസ്രത്ത് വധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ അവസരത്തിൽ ഹാമിർദേവൻ കിൽജികളെ എതിർത്തു; ഉലുഗ്ഖാനെ തോല്പിച്ച് ഝയിനിലേക്ക് ഓടിച്ചു.

കലാപങ്ങൾ
ആദ്യകാല ആക്രമണങ്ങൾ
ഭൂനികുതിവ്യവസ്ഥകൾ
അധികാരത്തിലേക്ക്