അടിമസമ്പ്രദായം 1830-ൽ മൈസൂർ രാജാവ് നിർത്തൽ ചെയ്തുവങ്കിലും ആ നിയമം ഏട്ടിലെ പശുവായി നിന്നു. അടിമകളെ കന്നഡഭാഷയിൽ "ഇത്താളു" എന്നും "മണ്ണാളു" എന്നും പറയുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ദാസ്യവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നവരാണ് ഇവർ. ഭൂസ്വത്തിന്റെ ഭാഗമായിക്കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നവരും ഭൂമി കൈമാറ്റത്തിൽ ഉൾ പ്പെട്ടിരുന്നവരുമായ അടിമകളെ മണ്ണാളു എന്നു പറഞ്ഞുവരുന്നു. അടിമകളെ വില്ക്കുകയോ പണയം കൊടുക്കുകയോ ചെയ്യുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഗ്രാമത്തിന്റെ പരിധിയിൽനിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ അടിമകൾക്ക് പാടില്ലായിരുന്നു. ഹൊലെരു ജാതിയിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു അടിമകൾ.

യജമാനൻമാരുടെ (ഹെഗ്ഡെമാരുടെ, ഡെയാറുടെ) സ്ഥിരം വല്ലിയാളാകുന്നതിന് തുടക്കമായി ഹൊലെരുജാതിയിൽപെട്ടവർ സാധാരണ വിവാഹച്ചെലവിന് പണം വാങ്ങുകയും യജമാനന്റെ പക്കൽനിന്ന് പാൽ വാങ്ങിക്കുടിക്കുന്ന ചടങ്ങിനുശേഷം ദാമ്പത്യവൃത്തി തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. എല്ലാ ദീപാവലിദിനത്തിലും ഈ കരാർ പുതുക്കുകയും വേണം. കാപ്പിത്തോട്ടങ്ങളിൽ ഹൊലെരുജാതിക്കാർക്ക് കൂലിപ്പണിക്ക് സൗകര്യം കിട്ടിയപ്പോൾ വല്ലിയാൾവൃത്തിക്ക് അവർ പോകാതായിത്തുടങ്ങി. ഭൂവുടമസ്ഥാവകാശം അവർക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല. സ്വന്തം കൃഷി ചെയ്യാനും അവരെ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. പണം അവർക്കു കൊടുത്തുകൂടാ എന്നതായിരുന്നു ചില പ്രദേശങ്ങളിലെ പതിവ്.

അടിമകളുടെ പ്രതിഷേധം
പുറകണ്ണികൾ
മൈസൂറിൽ
അടിമവ്യാപാരം കേരളത്തിൽ