പ്രാചീന കാലത്തു തന്നെ ഗ്രീക്കുകാരും റോമാക്കാരും ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. ഗ്രീക്കുകാരുടെ എഫെമെരിഡെസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന രേഖകൾ ഇതിന്റെ ആദ്യമാതൃകയായി പരിഗണിക്കാം. എഫെമെറോസ് (ephemeros) എന്ന വാക്കിന് "ഒരു ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്നത്" എന്നാണർഥം. ഗ്രഹങ്ങളുടെയും മറ്റും സ്ഥാനം ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രപരമായി നിർണയിച്ചു കുറിച്ചിട്ടിരുന്ന എഫെമെരിഡെസിന് ഭാരതത്തിലെ പഞ്ചാംഗ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. മതപരമായും കാർഷിക വിളവെടുപ്പു സംബന്ധമായും ഉത്സവാഘോഷപരമായും മറ്റും പ്രാധാന്യമുള്ള രേഖയാണ് ഇത്. എന്നാൽ വ്യക്തിപരമല്ലാത്തതിനാൽ ആധുനിക സങ്കല്പത്തിലുള്ള ഡയറിക്കുറിപ്പായി ഇത് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

ഗ്രീക്കുകാരുടെ ദിനസരിക്കുറിപ്പുകളുടെ മാതൃകയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രായോഗികവും ചരിത്രപരവുമായ രേഖ എന്ന നിലയിൽ പരിണാമം നൽകിയത് റോമാക്കാരാണ്. "വാർഷിക വിവരണ രേഖ" എന്നർഥമുള്ള "അനൽസ്" എന്ന പേരാണ് ഇത്തരം കുറിപ്പുകൾക്ക് അവർ നൽകിയത്. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ സംഭവങ്ങളും ഭരണസംബന്ധമായ വിവരണങ്ങളും നീതിനിർവാഹകരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അനൽസിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യകാല റോമൻ ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളും കാവ്യങ്ങളും ഇങ്ങനെയുള്ള ഡയറിക്കുറിപ്പുകളെ ഉപജീവിച്ചു രചിച്ചവയാണ്. റോമൻ സാഹിത്യത്തിലെ ആദികവിയായറിയപ്പെടുന്ന ക്വിന്റസ് എന്നിയുസ് (Quintus Ennius - ക്രി. മു. 239-169) അനൽസ് എന്ന പേരിൽത്തന്നെ രചിച്ച പതിനെട്ടു ഭാഗങ്ങളുള്ള ഇതിഹാസ കാവ്യമാണ് ഇതിലാദ്യത്തേത്. കറ്റൊ ദ് സെൻസർ എന്നും കറ്റൊ ദ് എൽഡർ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മാർകസ് പോർസിയുസ് കറ്റൊ രചിച്ച ഒറിജിൻസ് എന്ന പേരിലുള്ള ചരിത്രഗ്രന്ഥവും ഗ്രീക്ക് എഫെമെരിഡെസിന്റെ മാതൃകയിലുള്ളതാണ്. അനൽസ് എന്ന പേരിൽത്തന്നെ റ്റൈറ്റസ് ലിയൂസ്, കോർണേലിയൂസ് റ്റാസിറ്റസ് എന്നിവർ രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങളുമുണ്ട്.

വ്യക്തിനിഷ്ഠമായ ചിന്തകളും വിശകലനവും കൂടി ഉൾപ്പെട്ട, അങ്ങനെ ചൈതന്യമുറ്റ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളുടെ ആദ്യകാല മാതൃകയാണ് ജൂലിയസ് സീസറിന്റെ (ക്രി. മു. 100-44) കമന്ററീസ്. ഗാലിക് യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണവും വിശകലനവുമാണ് ഇതിൽ. എന്നാൽ ഈ രീതിയിലുള്ള മാതൃകാപരമായ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ പിന്നീട് നവോത്ഥാനകാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രാരംഭത്തോടെ മാത്രമാണ് കണ്ടെത്തുന്നത്.

അച്യുതമേനോന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ
ഓർമക്കുറിപ്പുകളും ആത്മകഥയും
ആദ്യമാതൃകകൾ
ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ മലയാളത്തിൽ