1816-ൽ 43-ആമത്തെ വയസ്സിൽ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ തകച്ചയുടെ വക്കിലെത്തി നിന്ന കോൾറിഡ്ജിനെ ലണ്ടണിലെ ജെയിംസ് ഗിൽമാൻ എന്ന ഡോക്ടർ, ഹൈഗേറ്റിലെ തന്റെ വസതിയിൽ സ്വീകരിച്ചു. ദിവസേന ഒരു പിന്റ് അളവ് കണക്കിൽ കറുപ്പുസത്തു സേവിക്കുന്ന സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം അക്കാലത്ത്. ഗിൽമാനും പത്നിയും കോളറിഡ്ജിനെ മരണം വരെ തീറ്റിപ്പോറ്റി പരിപാലിച്ച് ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ഗിൽമാന്റെ പരിചരണത്തിൽ കോൾറിഡ്ജിന്റെ നില ആതിശയകരമാം വിധം മെച്ചപ്പെട്ടു. തന്റെ രോഗിയുടെ മനസ്സിന്റെ ആഴവും പരപ്പും ഗിൽമാനെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. താമസിയാതെ അദ്ദേഹം കോൾറിഡ്ജിനു സന്ദർശകരെ അനുവദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ എപ്പോഴും യുക്തിഭദ്രമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും ആസ്വാദ്യമായിരുന്നു. സാമുവൽ ജോൺസന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ പോലെ അവ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഇക്കാലത്ത് കോൾറിഡ്ജിനെ സന്ദർശിച്ച ചരിത്രകാരൻ തോമസ് കാർലൈൽ അദ്ദേഹത്തെ "മനുഷ്യർക്കിടയിലെ രാജാവ്" (a king of men) എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. അതേസമയം, "പങ്കപ്പാടുകൾ നിറഞ്ഞ, ഭാരം ചുമന്നു പകുതി തകർന്ന ശേഷവും ശാരീരികവും അല്ലാത്തതുമായ എണ്ണമറ്റ പരിഭ്രാന്തികളുടെ കടലിൽ വേദനയോടെ നീന്തുന്ന, ഒരു ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മയാണ് അദ്ദേഹം നമ്മിൽ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നത്" എന്നും കാർലൈൽ കരുതി. 

വിലയിരുത്തൽ
ഹൈഗേറ്റിലെ യോഗി
സ്വപ്നജീവി
ദാർശനികൻ