അംഗുലേറ്റ്-പരിണാമം ലഘുവോ ഋജുവോ ആയിരുന്നില്ല. ഇവയ്ക്കു പൊതുവായി പല ലക്ഷണങ്ങളുമുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ വൈവിധ്യം തെളിഞ്ഞുനില്ക്കുന്നുണ്ട്. സവിശേഷവത്കൃതമല്ലാത്ത ഒരേ ആദിമപൂർവികനിൽ നിന്നല്ല ഇവ പരിണമിച്ചത്; ഒരു ആദിമ പൂർവികൻ വിവിധ ശാഖകളായി അപസരിക്കുകയല്ല (divergence), വിവിധ പൂർവികൻമാരിൽനിന്നുടലെടുത്ത ജീവിവിഭാഗങ്ങൾ സമാന പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ ജീവിക്കുവാൻ അഭിസരിക്കുകയാണ് (Convergence) ചെയ്തതെന്നർഥം. എന്നാൽ ഈ പൂർവികർ തമ്മിൽ തീർച്ചയായും ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അതിലും ആദിമമായ, തീരെ വിശേഷവത്കൃതമല്ലാത്ത, ഒരു സസ്തനിപ്രരൂപത്തിൽനിന്ന് അപസരിച്ചവരാണ് വിവിധ അംഗുലേറ്റ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പൂർവികർ. അനുകൂലനപ്രക്രിയകൾക്കു വിധേയമായി ഒരു ആദിമ-അസവിശേഷവത്കൃത(Unspecialized) സസ്തനി ആദ്യം അപസരിച്ച് വിവിധ പരമ്പരകളായിത്തീരുകയും പിന്നീട് ഈ വിവിധഗ്രൂപ്പുകൾ സമാനമായ പരിതഃസ്ഥിതികളിൽ സമാനലക്ഷണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത അതിബൃഹത്തായ പരിണാമപ്രക്രിയയാണ് അംഗുലേറ്റകളുടെ ചരിത്രത്തിൽ ദർശിക്കുന്നത്. ഈ അപസരണ-അഭിസരണ പ്രക്രിയകൾക്കു മുൻപുള്ള പരികല്പിതജീവിയെ "ആദിമ അംഗുലേറ്റ" എന്നു വിളിക്കുന്നു. ദീർഘമായ മുഖവും വാലുമുള്ള, ചലനക്ഷമമായ, ഒരു നാല്ക്കാലി മൃഗമായിരുന്നിരിക്കണം ആദിമ അംഗുലേറ്റ. അതിന്റെ ഓരോ കാലിലും അഞ്ചു വിരലുകളും വിരലിന്റെ അറ്റത്ത് നഖരവുമുണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം. അവയുടെ പല്ലുകൾ ലഘുവും സസ്യ-മാംസങ്ങളടങ്ങിയ മിശ്രാഹാരം ഭക്ഷിക്കാൻ പര്യാപ്തമായവയുമായിരുന്നിരിക്കാനാണിട. ആറുകോടി വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പു ജീവിച്ചിരുന്ന കോണ്ടിലാർത്തുകൾ ഈ അവസ്ഥയിൽനിന്നും വളരെയൊന്നും വിഭിന്നമായിരുന്നില്ല. കോണ്ടിലാർത്തുകൾക്കുശേഷം നിരവധി അംഗുലേറ്റ വിഭാഗങ്ങൾ അരങ്ങേറുകയും തിരോധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

പരിണാമ ചരിത്രം
ആർട്ടിയോഡാക്ടൈല
ആസ്റ്റ്രാപൊത്തീരിയ
ലിറ്റോപ്റ്റെർന