പേപ്പിയസിന്റെ ധിഷണയിൽ യൂസീബിയസിന് വലിയ മതിപ്പൊന്നുമില്ലായിരുന്നു. ഐറേനിയസിനെപ്പോലുള്ളവരെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ച തന്റെ രചന വഴി, ഭൂമിയിൽ യേശുവിന്റെ സഹസ്രാബ്ധവാഴ്ചയുടെ സുവർണ്ണയുഗം ആസന്നമാണെന്ന വിശ്വാസം പരത്തുന്നതിൽ പേപ്പിയസ് വഹിച്ച പങ്ക് യൂസീബിയസിന്റെ വിമർശനത്തിനു വിഷയമായി. അപ്പസ്തോലികപാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മകഭാഷ മനസ്സിലാക്കാനാവാതെ അതിനെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലെടുത്ത അല്പബുദ്ധിയെന്നു യൂസീബിയസ് പേപ്പിയസിനെ വിളിച്ചു.യൂസീബിയസിന്റെ ഈ വിലയിരുത്തലിന്റെ പരമാർത്ഥം അറിയാൻ, പേപ്പിയസിന്റെ കൃതിയുടെ ലഭ്യമായ ശകലങ്ങൾ അപര്യാപ്തമാണ്. ഏതായാലും പേപ്പിയസ് പിന്തുടർന്ന സഹസ്രാബ്ധവാഴ്ചാവാദത്തിന് (millennialism) അപ്പസ്തോലാനന്തരകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ അനാതോലിയായിലേയും മറ്റും സഭകളിൽ അക്കാലത്ത് നിലനിന്നിരുന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ ചൈതന്യവുമായി യൂസീബിയസ് കരുതിയിരുന്നതിലും അധികം യോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നെന്നു ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

അപ്പസ്തോലിക പാരമ്പര്യത്തെ സ്പർശിച്ചു നിൽക്കുന്ന ഈ സഭാപിതാവിന്റെ വിലപ്പെട്ട രചന പരിരക്ഷിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഇടവരുത്തിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രബോധനത്തിന്റെ ഭാഗമായി കരുതപ്പെടുന്ന സഹസ്രാബ്ധവാഴ്ചാവീക്ഷണമാണെന്ന് (chiliastic view; millennialism) കത്തോലിക്കാവിജ്ഞാനകോശം പറയുന്നു.

കുറിപ്പുകൾ
സുവിശേഷങ്ങളെക്കുറിച്ച്
വിമർശനം
'ലോഗിയാ' സമാഹരണം