വെടിയേറ്റ് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയയായ ശ്രീമതി ഇന്ദിരാഗാന്ധി പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട അഖിലേന്ത്യാ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് (AIIMS) പരിസരത്ത് കൂടിയവരിൽ സിഖുകാരടക്കം നാനാ മതസ്ഥരുമുണ്ടായിരുന്നു. ആക്രമണ ഭീതിയില്ലാതെയാണ് സിഖുകാർ ദുഃഖാചരണങ്ങളിൽ പങ്കു ചേർന്നത്. എന്നാൽ ആക്രമണ വാർത്തയറിഞ്ഞ് ആശുപത്രിയിലെത്തിയ അന്നത്തെ രാഷ്ട്രപതി സെയിൽസിംഗിന്റെ വാഹന വ്യൂഹം ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. ലണ്ടനിലെ സിഖ് സമൂഹം മധുരം വിതരണം ചെയ്തും നൃത്തം ചെയ്തും ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മരണം ആഘോഷിച്ചെന്ന പ്രചാരണങ്ങൾ വൈകാതെ ഡൽഹിയിൽ പരന്നു. ആശുപത്രി പരിസരത്തുണ്ടായിരുന്ന ജനക്കൂട്ടം അതോടെ അക്രമാസക്തമായി. വൈകീട്ട് ആശുപത്രിയിൽ വന്ന രാഷ്ട്രപതി സെയിൽ സിങിന്റെ ഔദ്യോഗിക വാഹനത്തിനു നേരെ കല്ലേറുണ്ടായി. ഒക്ടോബർ 31 ലെ അക്രമം അഖിലേന്ത്യാ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് പരിസരത്തു മാത്രമായിരുന്നു. ഡൽഹിയുടെ പ്രാന്ത പ്രദേശങ്ങൾ അപ്പോഴെല്ലാം ശാന്തമായിരുന്നു.

പുതിയ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ശ്രീ രാജീവ് ഗാന്ധി ഒക്ടോബർ 31-ന് അധികാരമേറ്റെടുത്തു. അപ്പോഴേക്കും അക്രമാസക്തരായ ജനക്കൂട്ടം സിഖുകാരെ ആക്രമിക്കാനും അവരുടെ വീടുകളും സ്വത്തുക്കളും നശിപ്പിക്കാനും തുടങ്ങിയിരുന്നു. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാം ജത്‌മലാനി അന്നത്തെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി പി.വി. നരസിംഹറാവുവിനെ കണ്ട് സിഖുകാരെ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് സം‌രക്ഷിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

നവംബർ 1-ന് അക്രമാസക്തരായ ജനക്കൂട്ടം ഡൽഹിക്കടുത്ത സുൽത്താൻപുരിയിലും ത്രിലോക്പുരിയിലും മംഗൽപുരിയിലും തെരുവിലിറങ്ങി. പിന്നീട് ഡൽഹിയിലും അക്രമം വ്യാപിച്ചു. ഇരുമ്പു ദണ്ഡുകളും സ്ഫോടക വസ്തുക്കളും കഠാരകളും മണ്ണെണ്ണയുമായെത്തിയ അക്രമികൾ കണ്ണിൽ കണ്ട സിഖ് സമുദായാംഗങ്ങളെയെല്ലാം ആക്രമിച്ചു. സിഖ് ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശങ്ങളിൽ തീവെപ്പും ബലാത്സംഗങ്ങളും കൊള്ളയും അരങ്ങേറി. ഡൽഹിയിൽ ബസ്സുകളും ട്രെയിനുകളും തടഞ്ഞ് നിർത്തി സിഖുകാരായ യാത്രക്കാരെ തെരഞ്ഞ് പിടിച്ച് മണ്ണെണ്ണയൊഴിച്ച് കത്തിച്ചു. സജ്ജൻകുമാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സിഖ് വംശജർ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ ആയുധങ്ങളുമായി അക്രമികൾ ഇരച്ചു കയറി. ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി നമ്മുടെ മാതാവായിരുന്നു, അവരെ കൊന്ന സിഖുകാരെ കൊന്നൊടുക്കുക, അവരുടെ വീടുകൾ നശിപ്പിക്കുക എന്നായിരുന്നു സജ്ജൻകുമാർ തന്റെ പിന്നിൽ അണിനിരന്ന അക്രമികളോടായി അലറിയതെന്ന് ദൃക്സാക്ഷികൾ ഓർമ്മിക്കുന്നു. ഒറ്റ ഒരു സിഖുകാരൻ പോലും ജീവിച്ചിരിക്കരുതെന്ന് സജ്ജൻകുമാർ ആക്രോശിച്ചിരുന്നു എന്ന പിന്നീട് നടന്ന അന്വേഷണകമ്മീഷനുകൾക്ക് ദൃക്സാക്ഷികൾ നൽകിയ മൊഴികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഡൽഹിയിലാണ് ആദ്യത്തെ കൊലപാതകം അരങ്ങേറിയത്. സിഖുകാരുടെ ഗുരുദ്വാരകളായിരുന്നു അക്രമികളുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. ഗുരുദ്വാരകളിൽ അഭയം തേടിയവർ അവിടെ വെച്ച് കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. ഡൽഹിയിൽ മാത്രം ഏതാണ്ട് 3000 ഓളം സിഖുകാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. സിഖുകാർ കൂട്ടമായി താമസിച്ചിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ മൃതശരീരങ്ങളിലോ, മൃതശരീരങ്ങളിൽ നിന്നും വേർപെട്ട ഭാഗങ്ങളിലോ ചവിട്ടാതെ നടക്കാനാവുമായിരുന്നില്ലെന്ന് പിറ്റേദിവസം സംഭവസ്ഥലം സന്ദർശിച്ച ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് റിപ്പോർട്ടർ രാഹുൽ ബേദി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അക്രമികൾക്കെതിരെ പോലീസ് രംഗത്തു വന്ന ഫറഷ് ബസാർ, കരോൾബാഗ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ അക്രമങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു.

സിഖുകാരേയും, അവർ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളും കണ്ടു പിടിക്കുവാൻ അക്രമത്തിനു നേതൃത്വം നൽകിയവർ റേഷൻ കാർഡുകളും, വോട്ടർ പട്ടികയും, സ്കൂൾ രജിസ്ട്രേഷൻ വിവരങ്ങളും എല്ലാം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒക്ടോബർ 31 രാത്രി തന്നെ, സിഖുകാരുടെ വീടുകൾ കണ്ടുപിടിച്ച് അതിലെല്ലാം ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരം 'S' എന്നു രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. പിറ്റേ ദിവസം സിഖുകാരുടെ വീടുകൾ പ്രത്യേകമായി തിരിച്ചറിയാനായിരുന്നു ഇത്. നവംബർ 2-ന് ഡൽഹിയിലുടനീളം കർഫ്യൂ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. ഡൽഹിയിൽ സൈന്യത്തെ വിന്യസിപ്പിച്ചെങ്കിലും പോലീസിന്റെ നിസ്സഹകരണം മൂലം കാര്യമായൊന്നും ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. നവംബർ 3-ന് പകൽ സമയത്തും അക്രമങ്ങൾ തുടരുകയായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തോടെ സൈന്യവും പ്രാദേശിക പോലീസ് യൂണിറ്റുകളും സം‌യുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കാനാരംഭിച്ചു. ക്രമസമാധാനം ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചതോടെ അക്രമങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി കുറയുകയും പ്രശ്നങ്ങൾ നിയന്ത്രണാധീനമാവുകയും ചെയ്തു.

സാധാരണക്കാരായ സിഖുകാർ വസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളായ ത്രിലോക്പുരി, ഷഹാദ്ര, ഗീതാ കോളനി, മംഗൾപുരി, സുൽത്താൻ പുരി, പാലം കോളനി തുടങ്ങിയടത്തായിരുന്നു അക്രമം കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ഫർഷ് ബസാർ, കരോൾ ബാഗ് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ പോലീസ് തക്ക സമയത്ത് ഇടപെട്ടതുകൊണ്ട് അക്രമസംഭവങ്ങൾ ഒരു പരിധി വരെ തടയാൻ കഴിഞ്ഞു.
കലാപത്തിൽ മരിച്ചവരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസിലേക്കും, സിവിൽ ആശുപത്രി മോർച്ചറിയിലേക്കും മാറ്റാൻ തുടങ്ങി.

കലാപത്തിന്റെ തുടക്കം
മർവാ കമ്മീഷൻ
അന്വേഷണം
നാനാവതി കമ്മീഷൻ