താമസിയാതെ യഹൂദസമൂഹങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ച മിശ്ന അഗാധമായ പഠനത്തിനും വിശകലനത്തിനും വിധേയമായി. റാബിനികയഹൂദതയിൽ പരക്കെ ലഭിച്ച അംഗീകാരം പലസ്തീനയിലേയും ബാബിലോണിലേയും യഹൂദവിജ്ഞാനികളെ അതിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെഴുതാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. മിശ്നായിലെ വാക്യങ്ങൾ ഓരോന്നായെടുത്ത് വിശകലനം ചെയത ഈ പഠനങ്ങൾ ഗെമാറകൾ എന്നറിയപ്പെട്ടു. 'ഗെമാറ' എന്ന പദം 'പഠിക്കുക' എന്നർത്ഥമുള്ള മൂലപദത്തിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ്. ഇവ മിക്കവാറും അരമായ ഭാഷയിലാണ് എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഈ പഠനങ്ങൾ മിശ്നായിലെ നിയമവ്യാഖ്യാനങ്ങളെ വെറുതെ ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പകരം വാക്കുകകളും വാക്യങ്ങളുമായി ഇഴപിരിച്ച് സമഗ്രമായ വിശകലനത്തിനു വിധേയമാക്കുകയും പുതിയകാലത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികൾക്കു മുൻപിൽ അവയെ പ്രസക്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. 'അമോറ'-മാർ (amoraim) എന്നറിയപ്പെട്ട വേദജ്ഞാനികളായിരുന്നു ഈ വ്യാഖ്യനങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാക്കൾ. 

കാലക്രമേണ ഈ പഠനങ്ങളും സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യം പൂർത്തിയായത് പലസ്തീനയിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ പഠനങ്ങളാണ്. മിശ്നായും പലസ്തീനയിൽ രൂപപ്പെട്ട ഈ ഗെമാറകളും ചേർന്ന് യെരുശാൽമി തൽമൂദ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അഞ്ചാം നുറ്റാണ്ടിൽ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തിൽ പലസ്തീനയിലെ യഹൂദവേദപാഠശാലകൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായതോടെ പിൽക്കാലത്തെ മിശ്നാവ്യാഖ്യാനം ബാബിലോണിയ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. പലസ്തീനയിൽ നടന്നതിനേക്കാൾ വിശദവും സമഗ്രവുമായ വികാസത്തിനും സംശോധനക്കും ഒടുവിൽ പൊതുവർഷം അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനവും ആറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിലുമായി അന്തിമരൂപം ലഭിച്ച ഈ വ്യാഖ്യാനസമാഹാരം മിശ്നായുമായി ചേർന്ന്, ബാബ്ലി തൽമൂദ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. യെരുശാൽമി തൽമൂദിനേക്കാൽ അംഗീകാരവും പെരുമയുമുള്ളത് ബാബ്ലി തൽമൂദിനാണ്.

ഉള്ളടക്കം
ഗെമാറകളിലേയ്ക്ക്
വികാസം
മിശ്നായുടെ പിറവി