ഒരു ബംഗാളി കർഷകന്റെ ജനനം മുതൽ മരണം വരെയുള്ള കഥയാണ് ഗോവിന്ദസമന്ത എന്ന നോവലിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഗ്രാമീണരുടെ മോഹങ്ങളും മോഹഭംഗങ്ങളും, പണം കടം കൊടുപ്പുകാരുടെ അത്യാർത്തി, സെമിന്ദാർമാരുടെ താന്തോന്നിത്തം, ക്ഷാമത്തിന്റേയും വരൾച്ചയുടേയും ദുരന്താത്മകത തുടങ്ങി ഒരു ബംഗാളി ഗ്രാമത്തിലെ ജനജീവിതത്തിന്റെ പല മുഖങ്ങളും ഇതിൽ അനാവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ കൃതി യഥാർഥത്തിൽ ഒരു നോവലെന്നതിലുപരി ഗ്രാമീണജീവിതചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു സമാഹാരമാണെന്ന് കെ.ആർ. ശ്രീനിവാസ അയ്യങ്കാർ (ഇന്ത്യൻ റൈറ്റിങ് ഇൻ ഇംഗ്ളീഷ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ) അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. തന്റെ കൃതി ആധികാരിക ചരിത്രം (authentic history) ആണെന്നാണ് നോവലിസ്റ്റിന്റെ പക്ഷം. ചോസർ, ക്രാബ്, കൂപ്പർ, ഗ്രേ, ഗോൾഡ്സ് മിത്ത്, വേഡ്സ്വർത്ത്, ഹോമർ, ലോങ്ഫെലോ തുടങ്ങിയ മഹാകവികളുടെ കൃതികളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധരണികൾ അധ്യായങ്ങളുടെ ആദ്യം ഔചിത്യപൂർവം ചേർത്തിരിക്കുന്നത് ഈ കൃതിയുടെ ഒരു സവിശേഷതയായി കാണാം. ഗ്രാമക്കുളത്തിന്റെ കരയിലുള്ള വനിതാസംഗമം കെ.എസ്. വെങ്കടരമണിയുടെ മുരുഗൻ ദ് ടില്ലർ എന്ന നോവലിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന അളവന്തിയിലെ നദീരംഗങ്ങളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും ആഖ്യാതാവായ നോവലിസ്റ്റ് വ്യാഖ്യാതാവായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുണ്ട്. പ്രാചീന ഭാരതത്തിലെ വിധവകളെപ്പറ്റിയുള്ള അഭിപ്രായപ്രകടനവും ആയുധപൂജാവർണനയ്ക്കുശേഷം പൗരസ്ത്യരുടെ മതാഭിനിവേശവും പാശ്ചാത്യരുടെ വിരസമായ മതേതരത്വവും തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. കർഷകനെന്ന നിലവിട്ട് വാടകത്തൊഴിലാളിയായി മാറേണ്ടിവന്ന് അവസാനം ഹൃദയംപൊട്ടി മരിക്കുന്ന ഗോവിന്ദന്റെ കഥ ഹൃദയാവർജകമായി ഡേ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രഖ്യാതമായ ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകളുടെ അനുകരണം ആദ്യ കാലത്തെ പല ഇന്ത്യൻ-ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകളുടേയും ഒരു സവിശേഷതയാണ്. ഗോവിന്ദസമന്തയും ഇതിന് അപവാദമല്ല. ഹെന്റി ഫീൽഡിങ്ങിന്റെ ടോം ജോൺസ് എന്ന നോവലിന്റെ ആദ്യ ഭാഗത്തിനും ഡേയുടെ കൃതിയുടെ പ്രാരംഭവാക്യങ്ങൾക്കും തമ്മിലുള്ള സാദൃശ്യം ആരുടേയും ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കും. ഗ്രാമീണ-കർഷക ജീവിതത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിൽ ഈ കൃതി അദ്വിതീയമാണെന്നു പറയാം. ഭാരതീയ സാഹിത്യത്തിലാകെത്തന്നെ ഇത്തരമൊരു കൃതിക്ക് മറ്റൊരു മാതൃക കണ്ടെത്താനാവില്ല. ഗ്രാമീണ ജനത അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്ന പീഡനങ്ങളെപ്പറ്റി ഒറിയാ നോവലിസ്റ്റായ ഫക്കീർ മോഹൻ സേനാപതി രചിച്ച ചാ മനാ അഥാ ഗുന്ഥാ എന്ന നോവൽ ദശകങ്ങൾക്കുശേഷം 1902-ൽ മാത്രമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. 1936-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പ്രേംചന്ദിന്റെ ഗോദാൻ എന്ന നോവലിന്റെ മുന്നോടിയാണ് ഡേയുടെ നോവലെന്നു പറയാവുന്നതാണ്.

ഗോവിന്ദസമന്ത
റിക്കളക്ഷൻസ് ഒഫ് മൈ സ്കൂൾ ഡെയ്സ്
കൃതികൾ
ഫോക് ടെയ്ൽസ് ഒഫ് ബംഗാൾ