ഉയർന്ന കശേരുകികളിൽ ഇത് തലയോട്ടിയിലുള്ള സ്ഫീനോയ്ഡ് (sphenoid) എല്ലിലെ സെല്ലടൂസിക്കായിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഭ്രൂണത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ ഇത് രണ്ടു സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതായി കാണാം. ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസ് (Neurohypophysis) ആയി രൂപപ്പെടുന്ന ഭാഗം തലച്ചോറിന്റെ ഒരു ഭാഗമായ ഇൻഫണ്ടിബുലത്തിന്റെ (Infundibulam) കീഴ്ത്തട്ടിൽനിന്നും, അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസ് ആയിത്തീരുന്ന ഭാഗം (റാത്ത്കീസ് പൌച്ച്) വായിലെ ചർമത്തിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. തുടർന്നുള്ള വളർച്ചയിൽ സസ്തനികളിൽ അഡിനൊഹൈപ്പോഫൈസിസ് മൂന്നു വ്യത്യസ്തഭാഗങ്ങളുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥിയായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. ഈ ഭാഗങ്ങൾ പാഴ്സ് ഇന്റർമീഡിയ (pars intermedia), പാഴ്സ് ട്യൂബറാലിസ് (P.tuberalis), പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസ് (P.distalis) എന്നിവയാണ്. ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസിൽ മാത്രം മീഡിയം എമിനൻസ്, പാഴ്സ് നെർവോസാ (P.nervosa) എന്നീ രണ്ട് ഉപവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്.

ഉയർന്ന കശേരുകികളിൽ റാത്ത്കീസ്പൌച്ച് അതിന്റെ ആരംഭം മുതല്ക്കുതന്നെ ഇൻഫണ്ടിബുലത്തോട് മുട്ടി നില്ക്കുന്നു. മത്സ്യങ്ങളിലും ആംഫിബിയകളിലും ഈ "പൌച്ച്" ഒരു കട്ടിവളർച്ച മാത്രമാണ്. മധ്യഭാഗം ഇടുങ്ങി രണ്ടുപാളികൾ ഉണ്ടാകുന്നു. വായുടെ സമീപത്തായുള്ള മുഖപാളി(oral lobe)യും വായിൽനിന്നു മാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു അപമുഖപാളി(aboral lobe)യും ആണിവ. തുടർന്ന് ഇടുങ്ങിയ ഭാഗത്തിനു സമീപത്തായി രണ്ടുവശത്തും ഓരോ പാർശ്വപാളികൾ പുറത്തേക്കു വളരുന്നു. അപമുഖപാളിയാണ് ഇൻഫണ്ടിബുലത്തെ ആദ്യമായി സ്പർശിക്കുന്നത്. ഈ ഭാഗം പിന്നീട് പാഴ്സ് ഇന്റർമീഡിയയായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. അപമുഖപാളിയുടെ ബാക്കിയും മുഖപാളിയും ചേർന്ന് പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസും രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു. റാത്ത്കീസ് പൌച്ചിനെ വായുമായി ബന്ധിക്കുന്ന ചർമം കൊണ്ടുള്ള ഞെട്ടും ചില ജീവികളിൽ പാഴ്സ് ഡിസ്റ്റാലിസിന്റെ ഒരു ഭാഗമായിത്തീരാറുണ്ട്.

ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസിന്റെ ഒരു ഭാഗമായ മീഡിയൻ എമിനൻസും അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസും ഒന്നിച്ച് ഒരേ രക്തവാഹിനികളിൽനിന്നും രക്തം പങ്കിടുന്നു. ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസിന്റെ ബാക്കി ഭാഗം പാഴ്സ് നെർവോസയായിത്തീരുന്നു.

പല ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് ചങ്ങലരൂപത്തിൽ കോർത്തിണക്കിയ കോശങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസ്. ഇവയുടെ ഇടയ്ക്ക് സൈനുസോയിഡുകളും കാണാം. എല്ലാ കശേരുകികളിലും അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസിൽ അകിഡോഫിൽ, സെയ്ഡോഫിൽ, ക്രോമോഫോസ് എന്നീ മൂന്നുതരം കോശങ്ങൾ കണ്ടുവരുന്നു. കോശങ്ങൾക്കു കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഈ പേരുകൾ അവ ഏതു നിറത്തോട് കൂടുതൽ ചേർച്ച കാണിക്കുന്നു എന്നതിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ്. പൊതുവേ സെയ്ഡോഫിലുകളെ തൈറോട്രോപ്പിക് ഹോർമോണിന്റെ സ്രവണവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അഡിനോഹൈപ്പോഫൈസിസിൽ നിന്നു മാത്രം ഏഴു ഹോർമോണുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു: പാഴ്സ് ഇന്റർമീഡിയയിൽനിന്നുള്ള ഇന്റർമെഡിൻ, പാഴ്സ്ഡിസ്റ്റാലിസിൽനിന്നുള്ള വളർച്ച ഹോർമോൺ, അഡ്രിനോകോർട്ടിക്കോട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ (ACTH) തൈറോയ്ഡ് സ്റ്റിമുലേറ്റിങ് ഹോർമോൺ (TSH), ഫോളിക്കിൾ സ്റ്റിമുലേറ്റിങ് ഹോർമോൺ (FSH), ലൂട്ടിനൈസിങ് ഹോർമോൺ (LH), ലൂട്ടിയോ ട്രോപ്പിക് ഹോർമോൺ (LTH). എന്നാൽ ഓരോ പ്രത്യേക ഹോർമോണും സ്രവിക്കുന്ന കോശങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല.

നാഡീതന്തുക്കളുടെ ടെർമിനലുകളും ഗ്ളൈയാ കോശങ്ങളും രക്തവാഹിനികളും ഉൾക്കൊണ്ട ഒരു ഭാഗമാണ് ന്യൂറോ ഹൈപ്പോഫൈസിസ്. ഹൈപ്പോതലാമസിലെ നാഡീസ്രവകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സ്രവത്തരികൾ ഹൈപ്പോത്തലാമോ - ഹൈപ്പോഫൈസിയൽ പാതവഴി ന്യൂറോഹൈപ്പോഫൈസിസിലെ നാഡീതന്തുക്കളുടെ ടെർമിനലുകളിൽ എത്തുകയും അവിടെനിന്ന് രക്തത്തിൽ കലരുകയും ചെയ്യുന്നു. നാല് പ്രധാന ഹോർമോണുകളെ ഇതിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്: ലൈസിൻ വാസോപ്രസിൻ, ആർജിനിൻ വാസോപ്രസിൻ, ഓക്സിടോസിൻ, ആർജിനിൻ വാസോടോസിൻ എന്നിവ.

അഡ്രിനൽ
ആൻഡ്രോജനിക് ഗ്രന്ഥി
Y-അവയവം
പിയൂഷ ഗ്രന്ഥി