ശ്വസനപ്രക്രിയയിൽ അന്തർഭവിക്കുന്ന വായുപ്രവാഹവ്യവസ്ഥകളാണ് ഭാഷണത്തിനുപിന്നിൽ.
സ്വനനാളത്തെ അധിശ്വാസദ്വാരീയമെന്നും(superglottal) അധശ്വാസദ്വാരീയമെന്നും(subglottal) തിരിക്കാം. ഇവയെല്ലാം വായു ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അറകളാണ്. ശ്വാസദ്വാരത്തിനുമുകളിൽ സ്വനനാളം നാസാനാളവും വായയുമായി പിരിയുന്നു. ശ്വാസനാളവും ശ്വാസകോശവുമാണ് താഴെ. അന്തരീക്ഷത്തെ മറ്റൊരു വായു അറയായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ വായു അറകളിലെ വായുമർദ്ദത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാകുമ്പോൾ വായു ഒന്നിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്നു. ഇതിനെയാണ് വായുപ്രവാഹവ്യവസ്ഥകൾ എന്നുവിളിക്കുന്നത്.

ശ്വാസകോശീയം(Pulmonic), ശ്വാസദ്വാരീയം(Glottal), മൗഖികം(Oral) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യവസ്ഥകളാണ് ഭാഷണത്തിൽ പങ്കുകൊള്ളുന്നത്. വായു അകത്തേക്കോ പുറത്തേക്കോ പ്രവഹിക്കുന്നത് എന്നതനുസരിച്ച് ഇവയെ അന്തർഗാമി(Ingressive), ബഹിർഗാമി(Egressive) എന്നിങ്ങനെയും തിരിക്കുന്നു. വായുപ്രവാഹത്തിന് തുടക്കമിടുന്ന അവയവങ്ങളെ പ്രാരംഭകങ്ങൾ(Initiator) എന്നുവിളിക്കുന്നു. ഉരസ്സിനും ഉദരത്തിനും ഇടയിലുള്ള വിഭാജകചർമ്മം (പ്രാചീരം-Diaphram), ശ്വാസകോശഭിത്തികൾ, വാരിയെല്ലുകൾ, ഈ അവയവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മാംസപേശികൾ - എല്ലാം ചേർന്നാണ് ശ്വാസകോശീയവായുപ്രവാഹത്തിന് തുടക്കമിടുന്നത്. ശ്വാസകോശഭിത്തികളുടെ സങ്കോചവികാസങ്ങൾ വായുവിന്റെ അകത്തേക്കും പുറത്തേക്കുമുള്ള പ്രവാഹത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ശ്വാസദ്വാരീയപ്രവാഹത്തിന് കാരണം സ്വനതന്തുക്കളുടെ പൂർണ്ണമായും അടഞ്ഞ സ്ഥിതിയാണ്. മുഖീയമായ വായുപ്രവാഹം മൃദുതാലുവിനോട് ഒട്ടിച്ചേർന്നുകിടക്കുന്ന ജിഹ്വാമൂലത്തിലാണ് ഉറവിടുന്നത്. മൂന്നുവിധം വായുപ്രവാഹങ്ങളെയും ഉച്ചാരണാവയവങ്ങൾ വ്യത്യസ്തസ്ഥാനങ്ങളിലും വ്യത്യസ്താനുപാതങ്ങളിലും നിയന്ത്രിച്ചാണ് വ്യത്യസ്തസ്വനങ്ങളെ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നത്.

ലോകഭാഷകളിലെ സ്വനസഞ്ചയത്തിന്റെ ഏറിയ കൂറും ശ്വാസകോശീയവും ബഹിർഗാമിയുമായ വായുപ്രവാഹംവഴി ഉണ്ടാവുന്നതാണ്. കോട്ടുവായിടുമ്പോഴും കൂർക്കംവലിക്കുമ്പോഴും ശ്വാസകോശീയമാ‍യ അന്തർഗാമിപ്രവാഹംവഴിയാണ് ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നത്. കിതച്ചുകൊണ്ടു സംസാരിക്കുക, തുടങ്ങിയ ചുരുക്കം അവസരങ്ങളിലേ ഈ വ്യവസ്ഥ ഭാഷണപ്രക്രിയയിൽ പങ്കുകൊള്ളുന്നുള്ളൂ. ഗളീയമായ രണ്ടു വായുപ്രവാഹങ്ങളും മുഖീയമായ അന്തർഗാമിപ്രവാഹവും പല ഭാഷകളിലും ചില പ്രത്യേകസ്വനങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിയിൽ പങ്കുകൊള്ളുന്നു. അന്തസ്ഫോടങ്ങളും ഹിക്കിതങ്ങളും ക്ലിക്കുകളും ഇവയിൽപ്പെടുന്നു. മുഖീയമായ വായുപ്രവാഹവ്യവസ്ഥ ഭാഷണത്തിൽ പ്രയോജനപ്പെടുന്നില്ല.

വായുപ്രവാഹവ്യവസ്ഥ
സ്വനനം
സന്ധാനം
ശ്വസനം