ആദിമാതാപിതാക്കളുടെ പാപത്തിന്റെ കളങ്കം മനുഷ്യപ്രകൃതിയെതന്നെ അധഃപതിപ്പിച്ചതിനാൽ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് ദാനമായി കിട്ടുന്ന കൃപയല്ലാതെ രക്ഷയിലേയ്ക്ക് മനുഷ്യന്‌ മറ്റു വഴിയില്ലെന്നാണ്‌ ജന്മപാപസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ നിലപാട്. അധഃപതിച്ച് തിന്മയിലേയ്ക്കു ചാഞ്ഞ മനുഷ്യപ്രകൃതി, നന്മ തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തതാണെന്നാണ്‌ വാദം‌. എന്നാൽ ആദിപാപം സ്പർശിച്ചത് ആദാം-ഹവ്വമാരെ മാത്രമാണെന്നും അവരുടെ സന്തതിപരമ്പരയെ അത് മലിനപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ മനുഷ്യബുദ്ധിയ്ക്ക് ദൈവത്തിന്റെ കൃപയുടെ ഇടപെടൽ കൂടാതെ തന്നെ നന്മ തെരഞ്ഞെടുക്കാനാകുമെന്ന് പെലേജിയൂസ് പഠിപ്പിച്ചു. മനുഷ്യന്റെ സൽ‌പ്രവർത്തികൾക്ക് ദൈവകൃപയുടെ പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും മനുഷ്യബുദ്ധിയ്ക്ക് ദൈവം നൽകിയിരിക്കുന്ന കഴിവുകൾ, പാപരഹിതമായ ജീവിതത്തിന്‌ മതിയാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. ആദിപാപത്തിന്റെ ദുർമ്മാതൃകയെ മറികടന്ന്, ദൈവദത്തമായ ബുദ്ധിയുടെ വിവേചന ഉപയോഗിച്ചു യേശു കാണിച്ച ത്യാഗത്തിന്റെ സന്മാതൃക പിന്തുടർന്ന് രക്ഷപ്രാപിക്കാൻ മനുഷ്യന്‌ കഴിവും ബാദ്ധ്യതയും ഉണ്ട്. ആദാമിന്റെ പാപത്തിൽ മനുഷ്യരെല്ലാം തെറ്റുകാരാണെന്ന് പെലേജിയൂസ് സമ്മതിച്ചില്ല. ആദാം-ഹവ്വാമാരുടെ പാപം അവരുടെ സന്തതികളെ ദുർമ്മാതൃക എന്ന നിലയിലല്ലാതെ ജന്മപാപം ആയി പിന്തുടരുന്നില്ല. യേശുവിന്റെ ജീവിതവും മരണവും ആദിമാതാപിതാക്കളുടെ ദുർമ്മാതൃകയെ മറികടക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സന്മാതൃകയായി. ചുരുക്കത്തിൽ സ്വന്തം അവസ്ഥ തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിവുള്ള മനുഷ്യൻ, സുവിശേഷത്തിലെ അനുശാസനങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ ധാർമ്മികമായ ബാദ്ധ്യതയുള്ളവനും കർമ്മങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം പേറാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്‌. മനുഷ്യർ പാപം ചെയ്യുന്നത് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ആയതിനാൽ അവർ പാപത്തിന്റെ ഇരകളല്ല. പാപി കൃപ ആവശ്യമുള്ള ഇരയല്ല, മാപ്പു തേടേണ്ട കുറ്റവാളിയാണ്‌. മനുഷ്യരെല്ലാം പരിപൂർണ്ണത പ്രാപിക്കാൻ കഴിവും ചുമതലയും ഉള്ളവരാണെന്ന വിശ്വാസമാണ്‌ പെലേജിയനിസത്തിന്റെ കാതൽ. 
മനുഷ്യരുടെ പിറവി തന്നെ ഹീനാവസ്ഥയിലാണെന്നും, അതിനാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുനിൽക്കാൻ അവർ അശക്തരാണെന്നുമുള്ള വാദം അസംബന്ധമാണെന്ന് പെലേജിയൂസ് കരുതി. ആഗസ്തീനോസിന്റെ കൺഫെഷൻസ് എന്ന പ്രഖ്യാതകൃതിയെ ഒരുതരം നിഷ്ക്രിയഭക്തിയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനമായി അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തി. കൺഫെഷൻസ് പത്താം അദ്ധ്യായത്തിലെ "നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് എന്നോടു കല്പിക്കുക; കല്പിക്കുന്നത് നീ പ്രദാനം ചെയ്യുക" എന്ന പ്രാർത്ഥന പെലേജിയൂസിനെ അരിശം കൊള്ളിച്ചു. കർമ്മങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തികളെ മുക്തരാക്കി, സമൂഹത്തിൽ അധാർമ്മികത പരാത്താൻ മാത്രം ഉപകരിക്കുന്ന നിലപാടായാണ്‌ ഇതിനെ അദ്ദേഹം കണ്ടത്. ആഫ്രിക്കയിൽ ക്രമേണ പ്രചരിച്ച പെലേജിയൂസിന്റെ ആശയങ്ങളെ അഗസ്തീനോസ് എതിർത്തു. മനുഷ്യന്‌ ഈ ലോകത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ കൃപകൂടാതെ തന്നെ സ്വതന്ത്രമനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വഴി ധാർമ്മികമായ പൂർണ്ണത നേടാനാകുമെന്ന് പെലേജിയൂസ് വാദിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാമനുഷ്യരും ജന്മപാപത്താൽ പങ്കിലമായ മനസ്സും ബുദ്ധിയുമായി ജനിക്കുന്നതിനാൽ ദൈവകൃപകൂടാതെ പരിപൂർണ്ണത കൈവരിക്കുക സാധ്യമല്ലെന്നായിരുന്നു അഗസ്തീനോസിന്റെ നിലപാട്. ജന്മപാപസിദ്ധാന്തം മനിക്കേയവാദത്തിന്‌ സമമാണെന്ന് പെലേജിയന്മാർ വാദിച്ചു: മാംസം സ്വഭാവത്താലേ പാപോന്മുഖമാണെന്ന വിശ്വാസം മനിക്കേയവാദത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തുമതത്തിലേയ്ക്ക് പരിവർത്തിതനാകുന്നതിനു മുൻപ് അഗസ്തീനോസ് മനിക്കേയവാദത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായിരുന്നുവെന്നത് ഈ ആരോപണത്തിന്‌ കൂടുതൽ പ്രസക്തി നൽകി. മനുഷ്യനു രക്ഷ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് ദാനമായി ലഭിക്കുന്നതാണെന്നും, ആ ദാനം സ്വീകരിക്കുകയോ തിരസ്കരിക്കുകയോ ചെയ്യാനുള്ള കഴിവിലാണ്‌ മനുഷ്യസ്വാതന്ത്ര്യം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതെന്നും അഗസ്തീനോസ് കരുതി.
പാപം മനുഷ്യപ്രകൃതിയുടെ ഭാഗം തന്നെയാണെന്നും പാപം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ആർക്കുമാവില്ലെന്നും വിശ്വസിച്ച ജെറോം, അഗസ്തീനോസിനൊസ് കഴിഞ്ഞാൻ പെലേജിയൂസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിമർശകനായി.

കുറിപ്പുകൾ
ജൂലിയൻ മെത്രാൻ
സിദ്ധാന്തം
വിലക്ക്