ഈ ബില്ലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വലിയ വിമർശനം അഴിമതിയെ നേരിടുന്ന കാര്യത്തിൽ ഈ ബിൽ തീർത്തും നിഷ്കളങ്കമായ അല്ലെങ്കിൽ തീർത്തും ലളിതമായ പ്രായോഗികമല്ലാത്ത ഒന്നാണ് എന്നതാണ്. ഡൽഹിയിലെ സെൻറർ ഫോർ പോളിസി റിസർച്ചിന്റെ പ്രസിഡന്റ്‌ ആയ പ്രതാപ്‌ ഭാനു മേഹ്ത ഈ ബില്ലിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്‌ 'ഏറ്റവും നല്ല അവസ്ഥയിൽ തീരെ നിഷ്കളങ്കവും എന്നാൽ ഏറ്റവും മോശം അവസ്ഥയിൽ പ്രാധിനിത്യ ജനാധിപത്യത്തെത്തന്നെ അട്ടിമറിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുമായ ഒന്ന്' എന്നാണ്. കേന്ദ്ര മന്ത്രി കപിൽ സിബൽ ലോക്പാൽ എന്ന ആശയത്തെ ഉത്തരാവാദിത്വമില്ലാത്തതും ക്രൂരവും ജനാധിപത്യവിരുദ്ധവുമായ ഒന്ന് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്‌.

എന്നാൽ ബിൽ ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണ് എന്ന വാദത്തെ ബില്ലിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അരവിന്ദ് കേജ്രിവാൾ തള്ളിക്കളയുന്നു. അദ്ദേഹം പറയുന്നത് ലോക്പാൽ അഴിമതിയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു ചാർജ്ജ് ഷീറ്റ് സമർപ്പിക്കുകയെ ഉള്ളൂ എന്നും അതിൽ വാദം നടത്തി ശിക്ഷ വിധിക്കേണ്ടത് കോടതികളാണ് എന്നുമാണ്. സമാനസ്വഭാവമുള്ള വേറെയും സ്ഥാപനങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ ബില്ലിൽ സുപ്രീം കോടതിയ്ക്ക് ലോക്പാലിനെ പിരിച്ചു വിടാനുള്ള അധികാരം നൽകുന്ന വ്യവസ്ഥകളും ഉണ്ട്.

ഈ വിശദീകരണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ലോക്പാലിന്റെ വിമർശകർ പറയുന്നത് ലോക്പാലിന്റെ യഥാർഥ ജുഡീഷ്യൽ അധികാരങ്ങൾ അതിന്റെ അന്വേഷണ അധികാരങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അവ്യക്തം ആണ് എന്നാണ്. ലോക്പാലിലെ അംഗങ്ങളും അന്വേഷണ വിഭാഗത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരും പോലീസുകാർ ആയിരിക്കണമെന്ന് ബിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ബില്ലിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവരിൽ ചിലരെങ്കിലും ലോക്പാലിനു ജുഡീഷ്യൽ അധികാരങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്നത് നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും സർക്കാരും ചില വിമർശകരും അതിനു അർദ്ധ-ജുഡീഷ്യൽ അധികാരങ്ങൾ ഉള്ളതായി കരുതുന്നു.

ബില്ലിൽ പറയുന്ന പ്രകാരം കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ഒരു ഹൈക്കോടതിക്ക് ഉള്ള അധികാരങ്ങൾ ലോക്പാലിനുണ്ടാവും. കൂടാതെ ലോകപാലിന്റെ ഒരു നടപടിയെയോ തീരുമാനത്തേയോ കോടതിൽ പോലും ചോദ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ബില്ലിൽ വിചാരണ എങ്ങനെയായിരിക്കുമെന്ന് വ്യക്തത ഇല്ലാത്ത അവസരത്തിൽ തന്നെ പ്രത്യേക കോടതികളും ജഡ്ജുമാരും ലോക്പാലിനു ആവശ്യമായി വരും. കൂടാതെ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കുകയും വേണം. ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ ഒരു ജുഡീഷ്യൽ മേല്നോട്ടമില്ലാത്ത, ഭരണഘടനയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള, അന്വേഷണ-ജുഡീഷ്യൽ അധികാരങ്ങളുള്ള സാധാരണ കോടതിയിൽ തീരുമാനങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സ്ഥാപനമായി മാറും ലോക്പാൽ.

ഒരു പ്രധാന തർക്കവിഷയം ജുഡീഷ്യറിയേയും ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രിയേയും ലോക്പാലിനു പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ എന്നുള്ളതാണ്. ജോയിന്റ് പാനലിൽ അന്നയുടെ നോമിനിയും പാനലിന്റെ കോ-ചെയർമാനുമായ ജസ്റ്റിസ്‌ വർമ്മ പറയുന്നത് പ്രധാനമന്ത്രിയെയും ഉയർന്ന തലത്തിലെ ജുഡീഷ്യറിയേയും ലോക്പാലിനു കീഴിൽ കൊണ്ട് വരുന്നതിന് ഭരണഘടനയിൽ തന്നെ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്നാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇതു ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന രൂപത്തെത്തന്നെ അട്ടിമറിക്കും. മാഗ്സസെ അവാർഡ് ജേതാവ് അരുണ റോയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ 'ഭരണ സംവിധാനത്തിന് നെടുകെയും കുറുകെയും അധികാരപരിധി നൽകുന്നത് വളരെക്കൂടുതൽ അധികാരങ്ങൾ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാപനത്തിന് ലഭിക്കുന്നതിനു ഇടയാക്കും. കൂടാതെ അമിതമായ ജോലിഭാരം സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം ദുഷ്കരമാക്കും.'

വിവാദങ്ങൾ
ജോയിന്റ് ഡ്രാഫ്റ്റിംഗ് കമ്മിറ്റി
ബില്ലിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിമർശനങ്ങൾ
പ്രധാനമായി പിന്തുണച്ചവരും എതിർത്തവരും