പുരാതന ഈജിപ്‌തുകാരുടെ പ്രധാന ദേവീദേവൻമാരാണ്‌ ഹോറസ്‌, ഓസിറസ്‌, ഐസിസ്‌ ത്രിമൂർത്തികൾ. ഈജിപ്‌തുകാർ ഇവയ്‌ക്ക്‌ കുരുശിന്റെ പ്രതീകം നല്‌കിയിരുന്നു. സൂര്യദേവനായ ഓസിറസിനെ അവർ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഓസിറസിന്റെ പ്രതീകം ആകൃതിയിലുള്ള കുരിശാണ്‌. ബി സി 1500-നു മുമ്പുതന്നെ കുരിശാഭരണങ്ങളും വസ്‌ത്രങ്ങളിൽ കുരിശടയാളങ്ങളും അവർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ്‌ ചരിത്രം പറയുന്നത്‌.

എന്ന പ്രതീകം (xp ആകൃതിയിൽ) ക്രൈസ്‌തവ ദേവാലയങ്ങളിൽ കാണാം. പുരാതന ഈജിപ്‌തുകാരിൽ നിന്ന്‌ അപ്പടി പകർത്തിയതിന്റെ വ്യക്തമായ തെളിവാണിത്‌. ക്രിസ്‌തുവിന്‌ വളരെ നൂറ്റാണ്ടു മുൻപുതന്നെ ഈജിപ്‌ത്‌, ബാബിലോണിയ, പേർഷ്യ, സിറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രാകൃതമതങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നുവല്ലോ. അവ മിത്രാസ്‌, തമ്മൂസ്‌, ഹോറസ്‌, ബാൽ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങളിലായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്‌. സൂര്യദേവന്റെ അവതാരങ്ങളായിട്ടായിരുന്നു വിശ്വാസികൾ ഇവയെ കണ്ടിരുന്നത്‌. മാത്രമല്ല, ഇവയുടെയെല്ലാം പ്രതീകങ്ങൾ കുരിശായിരുന്നുവെന്നത്‌ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധേയമാണ്‌. ഈജിപ്‌തുകാരുടെ ദേവന്മാരായ ഓസിറസ്‌, ഐസിസ്‌, കറസ്റ്റ, സെറാപിസ്‌, ഹോറസ്‌ തുടങ്ങിയവയും ഗ്രീക്കുകാരുടെ ബാകസും കുരിശ്‌ രൂപത്തിൽ പ്രതീകവൽക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

``സമകോണുകളിൽ രേഖകൾ കുറുകെ വെക്കുന്ന ഏറ്റവും ലളിതമായ വിധത്തിൽ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന കുരിശ്‌ അടയാളം പാശ്ചാത്യ പൗരസ്‌ത്യ ദേശങ്ങളിലും ക്രിസ്‌തു മതത്തിന്റെ അവതരണത്തിന്‌ വളരെ മുമ്പുതന്നെയുണ്ട്‌. അത്‌ മാനവ സംസ്‌കാരത്തിന്റെ വളരെ വിദൂരമായ ഒരു ഘട്ടത്തിലേക്ക്‌ പിന്നോട്ട്‌ പോകുന്നുണ്ട്‌." (Catholic Encyclopedia -1968, Vol-4, p-517)

ബ്രിട്ടാണിക്ക എഴുതുന്നു: ``കുരിശു രൂപങ്ങൾ മതത്തിന്റെയോ അല്ലാത്ത രൂപത്തിലോ ആയി ക്രിസ്‌തുവർഷങ്ങൾക്ക്‌ വളരെ മുമ്പ്‌ തന്നെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത്‌ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ രൂപത്തിലാണോ ആരാധനാ മനോഭാവത്തോടെയാണോ എന്നത്‌ വ്യക്തമല്ല. ജീവിതത്തിന്റെ പ്രതീകമായി പുരാതന ഈജിപ്‌തുകാർ ഇതിനെ കണ്ടിരുന്നു... 4-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോൺസ്റ്റന്റൈൻ ചക്രവർത്തിക്കു മുമ്പ്‌ ക്രൈസ്‌തവർ കുരിശു രൂപകല്‌പനയെ പറ്റി മൗനം പാലിച്ചിരുന്നു. കോൺസ്റ്റന്റൈൻ ക്രിസ്‌തുമതത്തിലേക്ക്‌ വന്നപ്പോൾ ക്രൂശീകരണം അനിവാര്യ മരണമാവുകയും ക്രിസ്‌തുമതത്തിന്റെ വിശ്വാസമാവുകയും ചെയ്‌തു. അങ്ങനെ എ ഡി 350-നു ശേഷം ഈ ചിഹ്‌നം പ്രചാരത്തിലാവുകയും ഒരുതരം സ്‌മരണ (funerary monuments) ആവുകയും ചെയ്‌തു." (Britanica -1992, 15th Edition, vol-3, p.763)

കറസ്റ്റ്‌, സെറാപിസ്റ്റ്‌
കുരിശും തമ്മൂസും
കുരിശും മിത്രമതവും
ഈജിപ്‌ഷ്യൻ ത്രിമൂർത്തികളും കുരിശും