ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മിക്ക വിഷയങ്ങളുമടങ്ങിയ ഒരു വിജ്ഞാനകോശമെന്നനിലയിൽ വിരചിതമായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ (850-900) വ്യാകരണസംബന്ധമായും സാഹിത്യസംബന്ധമായും അനേകം വിഷയങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 336-ാം അധ്യായത്തിൽ അഗ്നി ധന്വന്തരിയോട് 'കാവ്യസ്യനാടകാദേശ്ച അലങ്കാരാൻ വദാമ്യഹം' എന്ന മുഖവുരയോടുകൂടി കാവ്യലക്ഷണങ്ങൾ വിവരിക്കുവാൻ ആരംഭിക്കുന്നു. അതനുസരിച്ചു ഗുണത്തോടുകൂടിയതും ദോഷമില്ലാത്തതും അലങ്കാരങ്ങൾ സ്ഫുടമായി ഉള്ളതുമായ ഒന്നാണ് കാവ്യം. നാലു രീതികൾ, നാലു വൃത്തികൾ, നാലുതരം അഭിനയങ്ങൾ, ഗദ്യം, പദ്യം, മിശ്രം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാവ്യവിഭാഗങ്ങൾ, സംസ്കൃതം, പ്രാകൃതം എന്നീ കാവ്യഭാഷകൾ, കഥ, ആഖ്യായിക, മഹാകാവ്യം എന്നീ സാഹിത്യവിഭാഗങ്ങൾ, നാടകത്തിലെ രസഭാവാദികൾ, ഗുണങ്ങൾ, ദോഷങ്ങൾ എന്നീ വിവിധകാര്യങ്ങൾക്കുപുറമേ ശബ്ദാലങ്കാരങ്ങൾ, അർഥാലങ്കാരങ്ങൾ, ശബ്ദാർഥാലങ്കാരങ്ങൾ എന്നീ വിഷയങ്ങളും അതിൽ സവിസ്തരം ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭരതൻ മുതൽ അഭിനവഗുപ്തൻവരെയുള്ള ആചാര്യന്മാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളുമായി ഗാഢബന്ധമുള്ള ഒരു കൃതിയാണിത്. അഗ്നിപുരാണം പ്രാചീനമാണെന്നു സമർഥിക്കുന്നപക്ഷം പ്രസ്തുത ഭാഗങ്ങൾ പിന്നീട് ആരെങ്കിലും എഴുതിച്ചേർത്തിരിക്കാനാണ് വഴി. പുതിയതായി ഒരു പ്രമേയവും ഇതിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടില്ല എങ്കിലും കഴിഞ്ഞ കാലത്തിലെ സാഹിത്യശാസ്ത്രവിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരു സാരസംഗ്രഹണം 11 അധ്യായങ്ങളിലൂടെ നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ് അതിന്റെ സവിശേഷത.

കാവ്യാദർശം
ഇതര കൃതികൾ
അലങ്കാരശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാരംഭം
അഗ്നിപുരാണവും അലങ്കാരശാസ്ത്രവും