ഗ്രീസിന്റെ ശക്തികളിലൂന്നിയും പേർഷ്യയുടെ കുറവുകൾ പെരുപ്പിച്ചു കാട്ടിയും മുന്നോട്ടുപോകുന്ന ഹെറോഡോട്ടസിന്റെ ആഖ്യാനം ആധുനികകാലത്തെ പ്രചാരണസാഹിത്യങ്ങളുടെ ജനുസ്സിൽ പെടുന്നുവെന്നും പേർഷ്യക്കെതിരെയുള്ള ഒത്തൊരുമിപ്പിന് ഗ്രീക്കുകാരെ പ്രേരിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം അതിനുണ്ടായിരുന്നെന്നും എച്ച്.ജി.വെൽസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. തന്റെ വിശ്വചരിത്രാവലോകനത്തിൽ (Glimpses of World History) ഹെറോഡോട്ടസിന്റെ രചനയിലെ കൗതുകങ്ങൾ എടുത്തുകാട്ടുന്ന ജവഹർലാൽ നെഹ്രുവും അതിലെ പക്ഷപാതം തിരിച്ചറിയുന്നു. അതേസമയം യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങളിൽ ഇരുപക്ഷത്തിന്റേയും നിലപാടുകൾ അവതരിപ്പിക്കാനും പോരിൽ പേർഷ്യൻ പക്ഷം പ്രകടിപ്പിച്ച ബഹുമാന്യതകളും യുദ്ധവീര്യവും എടുത്തുപറയാനും ഹെറോഡോട്ടസ് മടി കാണിക്കുന്നില്ല.

ഒരു തലമുറക്കു ശേഷം ചരിത്രരചനയുടെ വഴിയിൽ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്ന് മറ്റൊരു മഹായുദ്ധത്തിന്റെ കഥയെഴുതിയ തുസ്സിഡിഡീസുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത് ഹെറോഡോട്ടസിനെ വിമർശിക്കുക പതിവാണ്. തന്റെ ചരിത്രം കല്പ്പിതകഥകളൊന്നും ഉൾക്കൊള്ളാത്തതിനാൽ വിരസമായേക്കാം എന്ന തുസ്സിഡിഡീസിന്റെ നിരീക്ഷണം തന്നെ ഹെറോഡോട്ടസിന്റെ പരോക്ഷവിമർശനമാകാം. തുസ്സിഡിഡീസിന്റെ ഒന്നാം പുറമാണ് നേരായുള്ള ചരിത്രത്തിന്റെ തുടക്കമെന്നും അതിനുമുൻപുള്ള പുരാവൃത്തങ്ങളെല്ലാം കല്പിതകഥകളാണെന്നും പറയുന്ന ഡേവിഡ് ഹ്യൂമിന്റെ അഭിപ്രായവും ഹെറോഡോട്ടസിനെ ലക്ഷ്യം വച്ചുള്ളതാണ്. കെട്ടുകഥകളും അസംഭവ്യതകളും കാടുകയറ്റങ്ങളും നിറഞ്ഞ രചനയെന്ന് ഹെറോഡോട്ടസിന്റെ കൃതി വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കൃതിയിലെ അബദ്ധങ്ങളും അവാസ്തവങ്ങളും മൂലം "ചരിത്രരചനയുടെ പിതാവ്" എന്ന പുകഴ്ചക്കൊപ്പം "നുണകളുടെ ജനകൻ"(Father of lies) എന്ന ദുഷ്പേരും അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചു.

ഹെറോഡോട്ടസിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ അബദ്ധങ്ങളിൽ ചിലത് ഇവയാണ്:‌-

കഥയുടെ സ്രോതസ്സ് കേട്ടുകേൾവി ആകുമ്പോഴാണ് ഹെറോഡോട്ടസ് അബദ്ധങ്ങളിൽ ചെന്നുചാടുന്നതെന്നും നേരിട്ടറിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ പറയുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഖ്യാനം വിശ്വസനീയമാണെന്നും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രസിദ്ധചരിത്രകാരൻ വിൽ ഡുറാന്റ് ചൂണ്ടികാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കൗതുകങ്ങൾ
കുറവുകൾ
മാരത്തൺ
മനുഷ്യഭാവചിത്രങ്ങൾ