ജാതിയെന്നാൽ ജനനം എന്നർത്ഥം. പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ജാതി വളരെ അപൂർവ്വമായേ സൂചിപ്പിക്കുന്നുള്ളു. ജാതി വർണ്ണത്തിൽനിന്നും വ്യക്തമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നാലു വർണ്ണം മാത്രമേയുള്ളു, പക്ഷെ, ആയിരത്തിൽക്കൂടുതൽ ജാതികളുണ്ട്. ജാതികൾ സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹ്യ വിഭാഗമാണ്. ജാതിക്ക് പൊതുവായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മാനദണ്ഡമോ നിർവ്വചനമോ ഘടനയൊ ഇല്ല. മുമ്പ് വിചാരിച്ചതിലും വഴങ്ങുന്നതും വൈവിധ്യമുള്ളതുമായ ഘടനയാണതിനുള്ളത്. 

ചില പണ്ഡിതന്മാർ വിചാരിക്കുന്നത്, ജാതിക്ക് മതത്തിൽ അതിൻറെ അടിസ്ഥാനമുണ്ട് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ ജീവിതത്തിൻറെ വിശുദ്ധഭാവങ്ങൾ മതേതരത്വത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ആന്ത്രപ്പോളജിസ്റ്റ് ആയ ലൂയിസ് ഡ്യൂമോണ്ട് മതപരമായ വിശുദ്ധി, മലിനീകരണം എന്നിവയുടെ സങ്കൽപ്പത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ് ജാതി സംവിധാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അനുഷ്ഠാനക്രമം. ഈ വീക്ഷണകോണിനെ മറ്റു ചില പണ്ഡിതർ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ജാതി സംവിധാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അനുഷ്ഠാനക്രമം, ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൻറേയും രാഷ്ട്രീയത്തിൻറേയും സാമ്പത്തികത്തിൻറേയും ആവശ്യകതകൾ മതേതര സാമൂഹ്യ പ്രതിഭാസത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നവർ പറയുന്നു. ചിലർ ജാതി ഒരു തൊഴിൽസംബന്ധമായ വിഭജനമാണെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ, ജാതി അതിൻറെ അംഗത്തെ അയാൾ ജനിച്ച ജാതിത്തൊഴിലിൽനിന്നും മാറി മറ്റൊരു തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നതിൽനിന്നും വിലക്കുന്നില്ല എന്ന് ജീനീൻ ഫൊവ്ലർ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. സൂസൻ ബേലീയുടെ വാക്കുകളിൽ, ജാതിയുടെ ഒരു പ്രധാനസ്വഭാവം, അതിലെ അംഗങ്ങളുടെ ഇടയിലെ സ്വജാതിവിവാഹമാണ്. "ഒരു പ്രത്യേക ജാതിയിൽ ജനിച്ച ഭൂതകാലത്തിലെ മിക്ക ആളുകളും ആധുനിക കാലത്തെ ചിലരെങ്കിലും സ്വാഭാവികമായി അവരുടെ ജനിച്ച ജാതിയിൽനിന്നു തന്റെ പങ്കാളിയെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. മദ്ധ്യകാല ഇന്ത്യയിൽ, വൈവാഹികനിയന്ത്രണങ്ങൾ നിർബന്ധമായും പാലിക്കണമായിരുന്നു. 

ഇന്ത്യയിലെ ഹിന്ദുക്കളിലും മുസ്ലിങ്ങളിലും ക്രിസ്ത്യാനികളിലും ആദിവാസികളിലും ജാതി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇവരിൽ വ്യക്തമായ ഒരു ക്രമം ജാതിയുടെ കാര്യത്തിൽ കാണുന്നില്ല.

ജാതികൾ
വിവേകാനന്ദൻ
വേദകാലത്തെ വർണ്ണം
ജാതി