"ചാരുലത" കാലഘട്ടത്തിനുശേഷം, ഫാന്റസി, സയൻസ് ഫിക്ഷൻ, ഡിറ്റക്റ്റീവ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ, പുരാണ ചിത്രങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ പല വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങളും റേ സ്വന്തം ചലച്ചിത്രത്തിനു വേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചു. ഈ സമയത്ത് ഒരുപാട് പരീക്ഷണങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. കൂടാതെ തന്റെ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ സമകാലീന ഭാരതീയ ജീവിതരീതികൾ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്ന ആരോപണത്തിനാൽ ആ വിഷയം കൂടുതലായി അടുത്തറിയുന്ന തരം സിനിമകളും അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു. ഈ സമയത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സിനിമയായിരുന്നു "നായക്" (നായകൻ). നായകൻ ട്രെയിനിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു പത്രക്കാരിയെ പരിചയപ്പെടുന്ന കഥയായിരുന്നു ഈ സിനിമയ്ക്ക്. ഉത്തം കുമാറും ഷർമ്മിള ടാഗോറും അഭിനയിച്ച ഈ സിനിമയിൽ, ഇരുപത്തിനാല് മണിക്കൂർ നീളമുള്ള ഒരു ടെയിൻ യാത്രയിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്ന ജീവിതവിജയം നേടിയ രണ്ടുപേരുടെ മാനസിക പിരിമുറുക്കങ്ങളാണ് വിഷയമായത്. ബെർളിനിൽ വിമർശകരുടെ അവാർഡ് ലഭിച്ചുവെങ്കിലും ഈ സിനിമയോടുള്ള പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രതികരണം തണുത്തതായിരുന്നു.

1967-ൽ, റേ "ദ ഏലിയൻ" എന്ന പേരിൽ ഒരു തിരക്കഥ എഴുതുകയുണ്ടായി. "സന്ദേശ്" എന്ന റേയുടെ കുടുംബമാസികയ്ക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം 1962-ൽ എഴുതിയ "ബാങ്കുബാബുർ ബന്ധു" (ബാങ്കു ബാബുവിന്റെ സുഹൃത്ത്) എന്ന ചെറുകഥയാണ് ഈ തിരക്കഥയ്ക്ക് ആധാരം. കൊളമ്പിയ പിക്ചേർസ് ആയിരുന്നു "ദ ഏലിയൻ" എന്ന് പേരിട്ട ഈ ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാക്കളായി തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. പീറ്റർ സെല്ലേർസ്, മാർലൺ ബ്രാൻഡോ എന്നിവർ അഭിനേതാക്കളും. പക്ഷെ തന്റെ ഈ തിരക്കഥ നേരത്തേ തന്നെ പകർപ്പവകാശനിയമപ്രകാരം മറ്റൊരാൾക്ക് അവകാശപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ആശ്ചര്യപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. ബ്രാന്റോ പിന്നീട് ഈ ഉദ്യമത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. ബ്രാന്റോയ്ക്ക് പകരം ജെയിംസ് കബ്ബേൺഎന്ന നടനെക്കൊണ്ട് ചിത്രം തുടരാൻ കുറച്ച്കാലം ശ്രമിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും, മനം മടുത്ത് റേ കൊൽക്കത്തയ്ക്ക് തന്നെ മടങ്ങി. ഈ സിനിമ വീണ്ടും തുടങ്ങുവാനായി കൊളമ്പിയ 1970-1980 കാലഘട്ടത്തിൽ പല തവണ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും ഈ പദ്ധതി മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയതേയില്ല. 1982-ൽ "എക്ട്രാ ടെറസ്ട്രിയൽ (E.T. the Extra-Terrestrial)" പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ തന്റെ തിരക്കഥയുമായി വളരെയധികം സാമ്യം റേ ഈ സിനിമയിൽ കാണുകയുണ്ടായി. 1980-ൽ "സൈറ്റ് & സൗണ്ട് (Sight & Sound)" എന്ന പരിപാടിയിൽ റേ തന്റെ ഉദ്യമത്തിന്റെ പരാജയകാരണം ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1989-ൽ റേയുടെ ചരിത്രകാരൻ ആണ്ട്രൂ റോബിൻസൻ "ദ ഇന്നർ ഐ" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ പുറത്ത് വിട്ടിരുന്നു. "ദ ഏലിയൻ" എന്ന തന്റെ തിരക്കഥ അമേരിക്ക മുഴുവൻ ലഭ്യമായില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ സ്റ്റീവൻ സ്പീൽബർഗിന് "എക്ട്രാ ടെറസ്ട്രിയൽ" എന്ന സിനിമ നിർമ്മിക്കുവാനാകുമായിരുന്നില്ല എന്ന് റേ പിന്നീട് ആരോപിച്ചെങ്കിലും സ്പീൽബർഗ് അത് നിഷേധിച്ചു.

1969-ൽ റേ, തന്റെ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിജയം നേടിയ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചു. തന്റെ മുത്തച്ചൻ എഴുതിയ ഒരു ബാലസാഹിത്യകഥയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച "ഗൂപ്പി ഗൈൻ ഭാഗ ബൈൻ (ഗൂപ്പിയുടേയും ഭാഗയുടേയും സാഹസങ്ങൾ)", ഒരു സംഗീത സാന്ദ്രമായ ഫാന്റസി ചിത്രമാണ്. ഗൂപ്പി എന്ന പാട്ടുകാരനും ഭാഗ എന്ന ഡ്രമ്മറും, പ്രേതങ്ങളുടെ രാജാവ് തങ്ങൾക്ക് അനുവദിച്ചുതന്ന മൂന്ന് വരങ്ങൾ വച്ച് രണ്ട് അയൽ‌രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം. തന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ചിലവേറിയ ഒന്നായ ഇതിന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ ലഭിക്കാൻ റേ ഒരുപാട് കഷ്ടപ്പെട്ടു. ഒരു ബോളിവുഡ് നടനെ മുഖ്യ അഭിനേതാവാക്കാമെങ്കിൽ ലഭിക്കുമായിരുന്ന പണം വേണ്ടെന്ന് വയ്ക്കുക വരെ ചെയ്ത്, അവസാനം നിവർത്തിയില്ലാതെ ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ റേ ഈ ചിത്രം ബ്ലാക്ക് & വൈറ്റിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്. യുവകവിയും കഥാകാരനുമായ സുനിൽ ഗംഗോപാധ്യായയുടെ ഒരു നോവലായിരുന്നു അടുത്തതായി റേ ചലച്ചിത്രമാക്കിയത്. "ചാരുലതയേക്കാൾ" സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഗീത പ്രമേയമായിരുന്നു ഈ സിനിമയ്ക്ക് . "അരന്യർ ദിൻ രാത്രി" ("ആരണ്യത്തിലെ ദിനങ്ങളും രാത്രികളും") എന്ന ഈ സിനിമയിൽ നാലു നാഗരികയുവാക്കൾ വനത്തിലേയ്ക്ക് ഒരു വിനോദയാത്ര പോകുന്നതും അവിടെ തങ്ങളുടെ നാഗരികത ഉപേക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുമാണ് പ്രമേയമായത്. ഇതിൽ ഒരാളൊഴികെ മറ്റുള്ളവർ മുഴുവനും സ്തീകളുമായി ഇടപഴകുന്നത് ചിത്രീകരിച്ച ഈ സിനിമയെ വിമർശകർ ഇന്ത്യൻ മധ്യവർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഒരു ആഴത്തിലുള്ള പഠനമായിട്ടാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഒരു ആദിവാസി വനിതയായി ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ച സിമി ഗരേവാൾ എന്ന മുബൈ നടി, നഗരത്തിൽ ജീവിച്ചുവളർന്ന തന്നെ റേ ഈ ആദിവാസിയുടെ റോളിനായി പരിഗണിച്ചതുകണ്ട് ആശ്ചര്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

"ആരണ്യർക്ക്" ശേഷം, റേ സമകാലീന ബംഗാളി യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധയൂന്നി. ഇടതുപക്ഷ നക്സലൈറ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ കാരണം ബംഗ്ലാളികളുടെ ജീവിതം മാറ്റങ്ങളിലൂടെ കടന്ന് പോകുന്ന ഒരു സമയമായിരുന്നു അത്. "കൽക്കട്ട ട്രൈലോജി" എന്ന പേരിൽ "പ്രതിധ്വന്തി" (1970), "സീമബദ്ധ" (1971), "ജന അരണ്യ" (1975) എന്ന പേരിൽ കഥാതന്തുവിൽ സാമ്യമുള്ള മൂന്ന് ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹം നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. "പ്രതിധ്വന്തി" ("പ്രതിയോഗി") ഒരു ആദർശവാനായ ഒരു യുവബിരുദദാരിയുടെ കഥയാണ്. ഈ സിനിമയിലെ കഥാനായകൻ പല മോഹവലയങ്ങളിൽ പെട്ടിട്ടുപോലും അവസാനം വരെ കളങ്കിതനാകാതെ പിടിച്ചു നിന്നു. "ഗണ അരണ്യ" ("ഇടത്തരക്കാരൻ"), ജീവിക്കാനായി അഴിമതി ചെയ്യുന്ന ഒരു യുവാവിന്റേതും "സീമബദ്ധ" ("Company Limited") ജീവിതവിജയം നേടിയിട്ടും ആർത്തി കാരണം സ്വന്തം മൂല്യങ്ങളെ ബലി കഴിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിയുടേയും കഥയാണ്. ഇതിൽ ആദ്യത്തേതായ "പ്രതിധ്വന്തിയിൽ", റേയുടെ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ കാണാത്ത ഒരു എലിപ്റ്റിക്കൾ വിവരണ ശൈലിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്; ഉദാ: നെഗറ്റീവിലുള്ള സീനുകൾ, ഉറക്ക സീനുകൾ, പൊടുന്നനെയുള്ള ഓർമ്മകൾ എന്നിവ. എഴുപതുകളിൽ തന്റെ തന്നെ പ്രശസ്തമായ രണ്ട് അന്വേഷണാത്മകമായ കഥകൾ റേ സിനിമയാക്കുകയുണ്ടായി. മിക്കവയും കുട്ടികളേയും യുവാക്കളേയും ലക്ഷ്യം വച്ചിട്ടുള്ളതായിരുന്നുവെങ്കിലും "സോനാർ കെല്ല" ("സ്വർണ്ണ കോട്ട") , "ജോയ് ബാബ ഫെല്ലുനാഥ്" ("ഒരു ആന ദൈവം") എന്നിവ വിമർശന പ്രശ്ത പിടിച്ചുപറ്റി.

ബംഗ്ലാദേശ് മോചന സമരത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ചലച്ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് റേ ആലോചിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, അഭയാർത്ഥികളുടെ പാലായനങ്ങളും യാത്രകളുമാണ് ഒരു ചലച്ചിത്രകാരൻ സിനിമയാക്കേണ്ടത്, അല്ലാതെ അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയമല്ല എന്ന നിലപാടുകാരണം പിന്നീടത് ഉപേക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു. 1977-ൽ, 'ശത്രഞ്ജ് കേ ഖിലാഡി" ("ചതുരങ്കം കളിക്കാർ") എന്ന ഉറുദു ചിത്രം അദ്ദേഹം പൂർത്തിയാക്കി. ഈ ചിത്രം മുൻഷി പ്രേംചന്ദ് എന്ന വ്യക്തിയുടെ കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയായിരുന്നു എഴുതപ്പെട്ടത്. 1857-ലെ ഇന്ത്യൻ വിമോചന സമരത്തിനു ഒരു വർഷം മുൻപ് ലക്നൌവിലെഔധ് എന്ന സംസ്ഥാനത്ത് നടക്കുന്ന ഒരു കഥയായിരുന്നു അത്. റേയുടെ, ബംഗാളിയിൽ അല്ലാത്ത ആദ്യ ചലച്ചിത്രമായ ഇത്, ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷ് കോളനി ആകാനുണ്ടായ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാധിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. റേയുടെ ഏറ്റവും ചിലവേറിയതും താരനിബഡവുമായ ചിത്രവും ഇതായിരുന്നു. സഞ്ജീവ് കുമാർ, സയിദ് ജാഫ്രി, അംജദ് ഖാൻ, ശബാന ആസ്മി, വിക്റ്റർ ബാനർജി റിച്ചാർഡ് ആറ്റർബറോ എന്നിവർ ഈ സിനിമയിൽ അഭിനേതാക്കളായി അണിനിരന്നു. "ഗൂപ്പി ഗൈനെ ഭാഗ ബൈനെ" എന്ന സിനിമയ്ക്ക് 1980-ൽ റേ രണ്ടാം ഭാഗം ഉണ്ടാക്കുകയുമുണ്ടായി. "ഹിരക് രജർ ദേശേ" ("രത്നങ്ങളുടെ നഗരം") എന്ന ഈ സിനിമയിൽ, ദുഷ്ടനായ രത്നരാജാവ് "ഹിരോക് രാജിന്റെ" നഗരം എന്ന പേരിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്തെ ഇന്ത്യയെയായിരുന്നു റേ ചിത്രീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്. ഇതുകൂടാതെ ഇക്കാലത്ത് "പിക്കൂർ ഡയറി" ("പിക്കൂവിന്റെ ദിവസം") എന്ന ചെറുസിനിമയും ഒരു മണിക്കൂർ മാത്രം ദൈർഘ്യമുള്ള ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രം "സദ്ഗതി" എന്നിവയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ച സിനിമകൾ.

ദേവി മുതൽ ചാരുലത വരെ (1959-1964)
അംഗീകാരങ്ങളും പുരസ്കാരങ്ങളും
പുതിയ ദിശകൾ (1965–1982)
സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ