വാക്കിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന സാധുവായ അറിവാണ് ശബ്ദം. വിശ്വസനീയരായ ആളുകൾ, അന്യരുടെ മാർഗ്ഗദർശനത്തിനായി, സത്യസന്ധമായിപ്പറയുന്ന വാക്കുകൾ, ശരിയായ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് മാത്രമാണ് അതു പ്രമാണമായി പരിഗണിക്കാവുന്നത് എന്നാണു ന്യായവാദം. അതിന്, നാലു വ്യവസ്തകളാണ് പാലിക്കേണ്ടത്. (i) ആശങ്ക (Expectancy): ആശയം പൂർണ്ണമായി വ്യക്തമാക്കുന്ന വിധം, വാക്കുകൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബന്ധമാണിത്. "തരൂ" എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞാൽ, ആശയം വ്യക്തമാകുന്നില്ല. 'എന്ത്?' എന്ന സംശയം അതുണ്ടാക്കുന്നു. 'കുടം തരൂ' എന്നാണെങ്കിൽ അതു വ്യക്തമായി. (ii) യോഗ്യത (Mutual Fitness): വാക്യത്തിലെ വാക്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ യോജിപ്പാണിത്. 'തീ കൊണ്ടു നനയ്ക്കൂ' എന്ന വാക്യത്തിൽ, വാക്കുകൾ തമ്മിൽ ആശയപരമായ വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്. ശരിയായ അറിവുനൽകുന്ന വാക്യങ്ങളിൽ ഈ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടാവരുത്. (iii) സന്നിധി/ ആസത്തി (Proximity): വാക്കുകൾ തമ്മിൽ സ്ഥല-കാലപരമായ അടുപ്പമാണിത്. 'ഒരു പശുവിനെ കൊണ്ടുവരൂ' എന്ന വാക്യത്തിലെ മൂന്നു പദങ്ങൾ, ആശയപരമായി പൂർണ്ണവും, വൈരുദ്ധ്യമില്ലാത്തതിമാണ് എങ്കിലും അവ മൂന്നു താളുകളിലായി എഴുതിയാലോ, മൂന്നു ദിവസങ്ങളിലായി പറഞ്ഞാലോ, ആശയം വ്യക്തമാവുകയില്ല. (iv) താത്പര്യം (Intended Meaning): വാക്കുകൾക്ക് സാന്ദർഭികമായി അർത്ഥം മാറും. വാക്കുകളുടെ, ശരിയായ അർത്ഥം മനസ്സിലാകണമെങ്കിൽ, അവ‍ പറയുന്നയാൾ അല്ലെങ്കിൽ എഴുതിയ ആൾ ഏതു സന്ദർഭത്തിലാണ് പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന പ്രകരണം (Context) അറിഞ്ഞാണ്, സാധാരണഗതിയിൽ അതു സാധിക്കുന്നത്.

വിശ്വസനീയമായി സാധാരണയാളുകളും, ദിവ്യരായവരും, വിശുദ്ധഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ലോകത്തിലെ അനുഭവേദ്യമായ കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചു പറയുന്നത് ദൃഷ്ടാർത്ഥമെന്നും, നേരിട്ടറിയാൻ കഴിയാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ളത് (കണങ്ങൾ, ഇലക്ട്റോണുകൾ, വിറ്റമിൻ തുടങ്ങിയവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രജ്ഞരും, ധർമ്മാധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചു വിശുദ്ധരും, ഈശ്വരൻ, അമർത്യത എന്നിവയെക്കുറിച്ചു വിശുദ്ധഗ്രന്ഥങ്ങളും മറ്റും) അദൃഷ്ടാർത്ഥമെന്നും പറയുന്നു. അറിയേണ്ട കാര്യങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ തരം തിരിവ്. അതുപോലെ, അറിവിന്റെ ഉറവിടം ആസ്പദമാക്കിയും, വൈദികം, ലൗകികം (Scriptural, Secular) എന്ന് വർഗ്ഗീകരണമുണ്ട്. വിശുദ്ധഗ്രന്ഥങ്ങളിലൽ ‍നിന്നും കിട്ടുന്ന ദൈവവചനങ്ങളാണ് വൈദികം. അവ പൂർണ്ണവും അപ്രമാദവും - തെറ്റാത്തത്, Infallible - ആണ്. എന്നാൽ സാധാരണയാളുകൾ പറയുന്ന വാക്കുകൾ (ലൗകികങ്ങൾ) അപ്രകാരമല്ല; അവ തെറ്റോ ശരിയോ ആകാം. വിശ്വസനീയരായവർ പറയുന്നതു മാത്രമാണ് ശരിയായ അറിവ് എന്നാണു ന്യായപ്രമാണം. എന്നാൽ, അംഗീകരിക്കാവുന്ന വചനങ്ങൾ (ശബ്ദം) ഏത് ഉറവിടത്തിൽ നിന്നുള്ളതായാലും - സാധാരണക്കാരിൽ നിന്നോ, ദിവ്യന്മരിൽ നിന്നോ, ഈശ്വരനിൽ നിന്നു നേരിട്ടു തന്നെയോ ആയാലും - അവ തമ്മിൽ, യാതൊരു വ്യത്യാസവും ന്യായദർശനം കല്പിക്കുന്നില്ല.

ശബ്ദം (Testimony)
അനുമാനം (Inference)
ജ്ഞാനശാസ്ത്രം (Epistemology)
കേവലദർശനം (Metaphysics)