ബുദ്ധമത തത്ത്വങ്ങളുടെ വിവിധരീതിയിലുള്ള ക്രോഡീകരണമാണ് തിപിടകയിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. സുത്തയിൽ ഗദ്യം മാത്രവും ഗേയ്യയിൽ, ഗദ്യവും പദ്യവും ഗാഥയിൽ ശ്ളോകങ്ങൾ മാത്രവും ഉദാനയിൽ ശിലാരേഖകളും ഇതിവുത്തകയിൽ ചെറുവിവരണങ്ങളും ജാതകയിൽ മുൻജന്മങ്ങളിലെ അവതാരരഹസ്യങ്ങളും ആണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇത് നമുക്കു മനസ്സിലാക്കിത്തരുന്ന ഒരു ചരിത്രസത്യം, തിപിടകപ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സമയം ബുദ്ധന്റെ എല്ലാകാലങ്ങളിലുമുള്ള ധർമോപദേശങ്ങളും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു എന്നതാണ്.

അശോക ചക്രവർത്തിയുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ ലിപികളും രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശിലാലിഖിതങ്ങളും (ബാർഹട്ട്, സാഞ്ചി, തുടങ്ങിയവയിലെ ലിഖിതങ്ങളും) കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ "ധർമപിടകയും", "വിനയപിടക"യും മയൂരശുംഗ വംശങ്ങൾക്കു മുൻപാകണം എന്നും അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.

"അഭിധമ്മ"യ്ക്കാണ് ഏറെ പഴക്കം കല്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അശോകന്റെ കാലഘട്ടത്തിന് തൊട്ടുമുൻപുള്ളവയാണ് "മഹാവഗ്ഗ", "ചുല്ലവഗ്ഗ" എന്നിവയും, അവയിലെ അഞ്ച് നികായങ്ങളും. "കഥാവത്തു"വിലെ ധർമോപദേശങ്ങൾ ടിസാ ഗോപുരത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

പുഗ്ഗലപന്നത്തി
വിവർത്തനങ്ങൾ
ബുദ്ധമത തത്ത്വങ്ങളുടെ ക്രോഡീകരണം
വിനയപിടകം