എന്നാൽ ചില കലണ്ടറുകളിലും പഞ്ചാംഗങ്ങളിലും അയനാംശം എന്നൊരു ഘടകം കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. മിക്കവാറും ഭാരതീയസമ്പ്രദായങ്ങളും ആര്യഭടൻ, വരാഹമിഹിരൻ, ബ്രഹ്മഗുപ്തൻ തുടങ്ങിയ ഭാരതീയ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും സൂര്യസിദ്ധാന്തം തുടങ്ങിയ ഗണിതപദ്ധതികളും വഴി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്ന പഞ്ചാംഗങ്ങളിൽ അയനാംശം കൂടി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

പുരസ്സരണം, അക്ഷഭ്രംശം തുടങ്ങിയ ചാഞ്ചാട്ടങ്ങൾ മൂലം ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടോ അതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുള്ള ധ്രുവങ്ങളോ ഭൂമദ്ധ്യരേഖയോ ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖതന്നെയോ കേവലമായി സ്ഥിരമല്ല. ഇവയെല്ലാമടങ്ങുന്ന മൊത്തം ചട്ടക്കൂട് വളരെ സാവധാനത്തിൽ ചാഞ്ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നു പറയാം. ഈ ചാഞ്ചാട്ടം മൂലം ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖയ്ക്കു് ക്രാന്തിവൃത്തവുമായുള്ള ചെരിവും തദ്ഫലമായി അവയ്ക്കു പരസ്പരമുള്ള സംഗമബിന്ദുക്കൾ (മേഷാദിയും തുലാവിഷുവവും) തന്നെ സാവധാനത്തിൽ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടു്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും മുഖ്യമായ സ്വാധീനം, ഏകദേശം 26000 വർഷങ്ങൾകൊണ്ടു് ഒരാവൃത്തി പൂർത്തീകരിക്കുന്ന പുരസ്സരണം (ഖഗോളായനം) (precession)എന്ന പ്രതിഭാസത്തിനാണു്.

പുരസ്സരണത്തിന്റെ പ്രഭാവം മൂലം മേഷാദി എന്ന മൂലബിന്ദുതന്നെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടു്. ഈ വ്യത്യാസമാണു് അയനാംശം.

സ്ഫുടത്തിന്റെ ചരസ്വഭാവം
അയനാംശം
സ്ഫുടത്തിന്റെ ഉപയോഗം
നിരയനസ്ഫുടം