നേതൃത്വത്തെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും ഒഴിവാക്കുന്നതിലും ജനാധിപത്യ രീതിശാസ്ത്രത്തെ അംഗീകരിക്കുന്ന ഇസ്‌ലാം, പക്ഷെ നിയമനിർമ്മാണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ വെച്ചിരിക്കുന്നു. അടിസ്ഥാന ധാർമിക-നൈതിക മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന രീതിയിലുള്ള നിയമനിർമ്മാണത്തിന്‌ മാത്രമേ സഭക്ക് അധികാരമുണ്ടാകൂ. നബിക്ക് ശേഷം ഖലീഫമാരെ നിശ്ചയിച്ച രീതികൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഇസ്‌ലാമിന്റെ ജനാധിപത്യ വീക്ഷണം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ പിന്നീട് അത് രാജഭരണത്തിലേക്ക് വഴിതെറ്റുകയായിരുന്നു. 

ഭരണാധികാരികളെ തിരഞ്ഞടുക്കുക, കൂടിയാലോചന സംവിധാനം, വിമർശനാധികാര്യം, അധികാരികളെ നിശ്ചയിക്കുവാനും മാറ്റാനുമുള്ള പൗരൻമാരുടെ അവകാശം എന്നു തുടങ്ങുന്ന ജനാധിപത്യത്തിൻറെ ഈ വിശാല മേഖലയെ ഇസ്‌ലാം പിന്തുണക്കുന്നു. ഖിലാഫത്തിലൂടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പു സംവിധാനം, ശൂറ(പാർലമെൻററി സംവിധാനം), നീതിനിർവാഹക സംവിധാനം എന്നിവക്ക് മാതൃകകൾ സമർപ്പിക്കാനായി. ആധുനിക ജനാധിപത്യത്തെയും ഇസ്‌ലാമിനെയും ഈ രീതിയിൽ ആദ്യമായി സൈദ്ധാന്തിക തലത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്തത് സയ്യിദ് മൗദൂദിയാണ് ബുദ്ധിയുള്ള ഒരുത്തനും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ക്രിയാത്മക വശത്തെ എതിർക്കുകയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വീക്ഷണത്തെ റാശിദ് ഗനൂശി, ഡോ. യൂസുഫുൽ ഖർദാവി, അസ്സാം തമീമി തുടങ്ങിയവരും ക്രിയാത്മകമായി വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഈജിപ്ഷ്യൻ ജിഹാദ് സംഘത്തിനെ തലവനും അൽ ഖാഇദയുടെ താത്വികാചര്യനുമായ ഡോ. അയ്മൻ സവാഹിരി, ഈജ്പ്തിലെ ഇഖ്‌വാനുൽ മുസ്‌ലിമൂൻ നേതാവ്‌ സയ്യിദ് ഖുതുബ്, ഹിസ്ബുത്തഹ്രീറിന്റെ നേതാവ് തഖിയുദ്ദീൻ നബ്‌ഹാനി എന്നിവർ തീർത്തും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട രീതിയായി ജനാധിപത്യത്തെ വിലയിരുത്തുന്നു. ലോകത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന എല്ലാ ജിഹാദി സംരംഭങ്ങളും, സലഫികളും തകർക്കപ്പെടേണ്ട ജനവിരുദ്ധ വ്യവസ്ഥിതിയായാണ് ജനാധിപത്യത്തെ കാണുന്നത്. ജനാധിപത്യവും ഇസ്‌ലാമും വിരുദ്ധാശയങ്ങളാണെന്ന ചിന്താഗതി മാത്രമല്ല, ജനാധിപത്യം ഇസ്‌ലാമിനെതിരെയുള്ള പാശ്ചാത്യ നിർമിതിയാണെന്ന് വരെയുള്ള വിവിധ വാദമുഖങ്ങളാണ്‌ ഈ ശത്രുതക്കടിസ്ഥാനമായി കാണുന്നത്.

'നന്മയിലേക്കു ക്ഷണിക്കുകയും ധർമം കൽപിക്കുകയും അധർമം വിലക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സമൂഹം നിങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാകുന്നു. ഈ ദൌത്യം നിർവഹിക്കുന്നവരാരോ അവരാകുന്നു മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നവർ.' (വിശുദ്ധ ഖുർആൻ )

ഭാരതീയ ജനാധിപത്യം
ജനപ്രതിനിധിയുടെ ചുമതല
ഇസ്‌ലാമിക ജനാധിപത്യം
സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനാധിപത്യം