പാറയുടെ പരന്ന ഉപരിതലത്തിന്റെ മേൽഭാഗത്തെ പഴയ കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, സിംഹകവാടം(lion gate) കണ്ണാടിമതിൽ(mirror wall) ചുവർചിത്രങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്ന മദ്ധ്യഭാഗത്തെ മട്ടുപ്പാവ്, കീഴ്ഭാഗത്തെ ചരിവിനോട് പറ്റിച്ചേർന്നിരിക്കുന്ന താഴത്തെ കൊട്ടാരം, കിടങ്ങുകൾ, പാറയുടെ ചുവടിൽ ഭാഗത്ത് തുടങ്ങി ഏറെ അകലെവരെ നീളുന്ന മതിലുകളും ഉദ്യാനങ്ങളും എല്ലാം ചേർന്നതാണ് സിഗിരിയയിലെ സമുച്ചയം. 

ഇവിടം ഒരു കൊട്ടാരവും കോട്ടയും ആയിരുന്നു. രാജകൊട്ടാരസമുച്ചയം 3 നിലകളിലായാണ്‌ ഒറ്റപ്പാറക്കു മുകളിൽ നിലനിന്നിരുന്നത്. കാലപ്പഴക്കത്തിനുശേഷവും കൊട്ടരസമുച്ചയും അതിന്റെ നിർമ്മാതാക്കളുടെ സർഗ്ഗശേഷിക്കും സാഹസികതക്കും സാങ്കേതികമികവിനും തെളിവായി നിൽക്കുന്നു. മുകളിലെ കൊട്ടാരത്തോട് ചേർന്ന് പാറയിൽ കൊത്തിയെടുത്തിരിക്കുന്ന വെള്ളത്തൊട്ടികൾക്ക്(cisterns) ഇപ്പോഴും ജലം ശേഖരിക്കാനുള്ള ക്ഷമതയുണ്ട്. താഴത്തെ കൊട്ടാരത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള കിടങ്ങുകളും ഭിത്തികളും ഇന്നും അസാമാന്യദൃശ്യമാണ്
ക്രി.വ. ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ആസൂത്രിതനഗരങ്ങളിലൊന്നായി സിഗിരിയ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടത്തെ നിർമ്മാണസമുച്ചയം സങ്കല്പവൈഭവവും സങ്കീർണ്ണതയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ഘടനകളെ ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രകൃതിയോട്, പ്രതിസമതയുടേയും അപ്രതിസമതയുടേയും(symmetry and assymetry) സങ്കല്പങ്ങൾ ബോധപൂർവം ഉപയോഗിച്ച് കൂട്ടിച്ചേർത്തിരിക്കുകയാണിവിടെ. ശിലയുടെ പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് രാജപരിവാരത്തിനുവേണ്ടി നിർമ്മിച്ച ആരാമം പ്രതിസമതയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ഉദ്യാനത്തിലെ ജലശേഖരണസം‌വിധാനത്തിലെ സംഭരണസാമിഗ്രികളിൽ പലതും ഇന്നും പ്രവർത്തനക്ഷമമാണ്. ദക്ഷിണഭാഗത്ത് മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ഒരു ജലസംഭരണി(Reservoir) കാണാം. ചുറ്റുപാടും അഞ്ചു കവാടങ്ങളുണ്ട്. ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട പടിഞ്ഞാറുവശത്തെ കവാടം രാജപരിവാരത്തിനു മാത്രമായുള്ളതായിരുന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. 

പാറക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ചെറിയ തടാകങ്ങളുമായിരുന്നു. സിഗരിയ മഹാവേവ എന്ന ഒരു ജലസേചനസമുച്ചയം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. പാറക്കു ചുറ്റുമുള്ള 40 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ്‌ മന്ത്രിമാരും മറ്റും താമസിച്ചിരുന്നത്.

പാറയുടെ സ്ഥാനവും ഉത്ഭവവും
മഹാവംശത്തിലെ ഭാഷ്യം
സിഗിരിയ സമുച്ചയം
കണ്ണാടിമതിൽ