ജൈവവ്യവസ്ഥ (organism)യുടെ ശരിയായ ഉദ്ദേശ്യം ഇദാണു പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്. സൈര്ഗ്ഗികാവശ്യങ്ങളുടെ സാഫല്യം (satisfaction) എപ്പോഴും ഇദ് അന്വെഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. ഇദിന്റെ ആവശ്യങ്ങളിൽൽന്നുദ്ഭൂതമാകുന്ന സംഘര്ഷങ്ങൾക്കു (tension) പിന്നിൽ പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ബലങ്ങളെ (forces) യാണ് വാസകൾ (instincts). എന്നു വിളിക്കുന്നത്. മാനസിക ജീവിതത്തിൻമേലുളള ശാരീരികാവശ്യങ്ങളെയാണവ പ്രതിധീകരിക്കുന്നത്. എല്ലാത്തരം ക്രിയാത്മകതയുടെയും ആത്യന്തിക നിമിത്തങ്ങളാണിവ.
മനസ്സില് അസംഖ്യം വാസനകള് നിലീനമാണ്. ഈ വാസനാ വിശേഷങ്ങളെ ഏതാനും അടിസ്ഥാന വാസനകളിൽനിഷ്പാദിപ്പിക്കാനാവുമോ എന്ന് ഫ്രോയ്ഡ് അന്വെഷിക്കുന്നുണ്ട്. സ്ഥാനാന്തരീകരണത്തിലൂടെ (displacement) വാസനകള്ക്ക്, അവയുടെ ലക്ഷ്യം മാറ്റാനാവും. അതുപോലെ വാസനകളുടെ ആദേശവും നടക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു വാസനയുടെ ഊര്ജ്ജം മറ്റൊന്നിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് അവിടെ സംഭവിക്കുന്നത്. ഫ്രോയിഡിന്റെ അഭിപ്രായത്തില് എറോസ് (eros), സംഹാരവാസന (destructive instinct) എന്നിവ മാത്രമാണ് അടിസ്ഥാന ത്വരകൾ (basic instincts). ആത്മസംരക്ഷണവും ജാതിസംരക്ഷണവും (preservation of species) തമ്മിലും ആത്മപ്രണയവും വസ്തുപ്രണയവും തമ്മിലുളള വിപരീത തത്ത്വങ്ങളും എറോസിന്റെ പരിധിയില്പ്പെടും. എറോസിന്റെ ലക്ഷ്യം ഏകത്വത്തിന്റെ സംസ്ഥാപനവും സംരക്ഷണവുമാകുന്നു. എറോസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു; സംഹാരവാസനയാകട്ടെ, ബന്ധങ്ങളഴിക്കുകയും വസ്തുക്കള് സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജൈവവസ്തുക്കളെ നിര്ജ്ജീവാവസ്ഥയിലേക്ക് ഇറക്കിക്കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് സംഹാരവാസനയുടെ പരമ ലക്ഷ്യം. ഇക്കാരണത്താല് നാം ഇതിനെ മൃത്യുവാസന (death instinct) എന്നുവിളിക്കാം. എറോസിനെ പ്രേമവാസന ( love instinct) എന്നുവിളിക്കാം. ഇവ രണ്ടുമാണ് മര്ത്യജീവിതത്തിലെ അടിസ്ഥാനബലങ്ങൾ (basic forces) അഥവാ അടിസ്ഥാന വാസനകൾ (basic instincts).
പരസ്പരവിരുദ്ധമായോ പരസ്പരസംബന്ധമായോ വര്ത്തിക്കുക എന്നതാണ് ഇവയുടെ ജീവശ്സ്ത്രപരമായ ധര്മ്മം. ഫ്രോയ്ഡ് നല്കുന്ന ഉദാഹരണം രസകരമത്രെ. ഭക്ഷണംകഴിക്കുമ്പോള് ഒരുവസ്തുവിന്റെ സംഹാരമാണ് നടക്കുന്നത്: പക്ഷേ നമ്മുടെ ആത്യന്തികലക്ഷ്യം 
ആവസ്തുവിന്റെ സ്വാംശീകരണമാണ്. അതുപോലെ ലൈംഗികപ്രവര്ത്തനം ആക്രാമകമാണെങ്കിലും സഖ്യമാണ് അതിന്റെ പരമോദ്ദേശ്യം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട് അടിസ്ഥാനവാസനകളുടെ പരസ്പരവിരുദ്ധവും പരസ്പരസംശ്ളിഷ്ടവുമായ അന്യൊന്യവൃത്തി (interaction)യാണ് ജീവിതപ്രതിഭാസങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വര്ണ്ണവിചിത്രതങ്ങൾക്കും ബീജമായി വര്ത്തിക്കുന്നത്.
രണ്ട് അടിസ്ഥാന വാസനകളും മസ്സിന്റെ ഒരുമേഖലയിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിക്കൂടുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. അവ എല്ലാ മേഖലകളിലും സന്നിഹിതമായിരിക്കും. 
എറോസിന്റെ ഈര്ജ്ജത്തിന് ലിബിഡോ (libido) എന്നാണ് പേര്. അവിഭക്തമായ 'ഈഗോഇദിൽ' ലിബിഡോ സദാ സന്നദ്ധമാണ്. അവിടെ സംസ്ഥിതമായ സംഹാരവാസനയെ നിഷ്ക്രിയമാക്കാൻ ലിബിഡോ യത്നിത്ച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സംഹാരവാസനയുടെ ഊര്ജ്ജത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് ഒരു സംജ്ഞ കണ്ടെത്താൻ ഫ്രോയിഡിന് സാധിച്ചിട്ടില്ല. 
ആക്രമണവാസന (aggressive instinct) യെ ആത്മനാശന (self distruction)ത്തിലേക്ക് പരിവര്ത്തിതമാക്കുന്നത് മനസ്സില് രൂപംകൊളളുന്ന സൂപ്പർ-ഈഗോയാണ്. ആക്രമണോത്സുകത്വത്തെ തടഞ്ഞുനിര്ത്തുന്നത് അനാരോഗ്യകരമാണ്. എങ്കിലും അങ്ങന സംഭവിക്കുന്നു. രോഷാകുലനായ വ്യക്തി സ്വന്തം മുടി വലിച്ചുപറിക്കുന്നതും തലയറയുന്നതും മറ്റും സ്വാഭാവികമാണല്ലോ.
ഇദിലും സൂപ്പർ-ഈഗോയിലും ലിബിഡോ പെരുമാറുന്നതെങ്ങയൈന്ന് സ്പഷ്ടമല്ല. ഈഗോയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടേ ലബിഡോയെ മസ്സിലാക്കാനാകൂ. ലബിഡോയുടെ ലഭ്യമായ അളവ് ആകമാനം ഈഗോയില് സഞ്ചിതമാണ്. വസ്തുക്കളുടെ ഈ അവസ്ഥക്കാണ് പ്രൈമറി നാർസിസം (primary narcissism) എന്നുപറയുന്നത്. നാര്സിസിസ്റിക് ലിബിഡോയെ ഈഗോ ഒബ്ജക്ട് ലിബിഡോയായി മാറ്റിത്തുടങ്ങുംവരെ ഈ അവസ്ഥ തുടരും. ലിബിഡോ ചലനാത്മകമാണ്. അത് ഒരുവസ്തുവില്നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് കടന്നു പൊയ്ക്കൊളളും. അതേസമയം അത് ചില വസ്തു വിശേഷങ്ങളിൽ സ്ഥീരീകരണം (fixation) ആര്ജ്ജിക്കുകയും ചെയ്യും.
സ്ഹേമെന്നവാക്കിന്റെ അര്ത്ഥവിതാത്തിനു കീഴിൽ വരുന്ന എല്ലാ വാസകളുടെയും പാരിമാണികമായ ഉര്ജ്ജമാണ് ലിബിഡോ. സ്ഹേത്തിന്റെ ബീജകേന്ദ്രം ലൈംഗികപ്രണയവും ലൈംഗികമായ ഏകീഭവനവുമാണ്. സ്നേഹത്തിന്റെ സീമയിൽ അത്മ സ്നേഹം പര സ്നേഹം, മാതാപിതാക്കളോടുളള സ്നേഹം, മക്കളോടുളള സ്നേഹം, സൌഹൃദം, മനുഷ്യ സ്നേഹം, ആശയങ്ങളോടും വസ്തുക്കളോടുമുളള സ്നേഹം എന്നിവ അന്തര്ഭവിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാംതന്നെ ഒരേ അന്തശ്ചോദനയുടെ ആവിഷ്കാരങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
സ്വപ്നവും കലയും
പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യദർശനങ്ങളൾ
ഇദ്, ഈഗോ, സൂപ്പർ - ഈഗോ
വാസനകൾ