ക്ലോഡിയസിന്റെ ഭരണം മുതൽ അന്റോണിനസ് പയസ് വരെ മാർച്ചിലെ ഒരു "വിശുദ്ധ വാരം" മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെയും ആറ്റിസിന്റെയും ചടങ്ങുകൾക്കായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു ("ഗ്രേറ്റ് മദർ", മേറ്റർ ഡ്യൂം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, "ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ്" അല്ലെങ്കിൽ സൈബലെ). മാർച്ച് 15 ന് നടന്ന ഒരു പ്രാഥമിക ഉത്സവത്തിൽ, ഫ്രിജിയൻ നദിയുടെ ഞാങ്ങണകൾക്കിടയിൽ ആറ്റിസിന്റെ ശിശുക്കളെ ഇടയന്മാരോ സൈബേലോ കണ്ടെത്തിയതായി അടയാളപ്പെടുത്തി. തുടർച്ചയായ ചടങ്ങുകൾ മാർച്ച് 22 ന് ആർബർ ഇൻട്രാട്ട് ("ദി ട്രീ എൻട്രസ്") ഉപയോഗിച്ച് പുനരാരംഭിക്കുകയും മാർച്ച് 27 അല്ലെങ്കിൽ 28 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസത്തിൽ, കോളേജ് ഓഫ് ഡെൻഡ്രോഫോറസ് ("ട്രീ-ചുമക്കുന്നവർ") ഒരു പൈൻ മരം കൊണ്ടുപോയി ആറ്റിസിന്റെ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി "ദൈവത്തെപ്പോലെ കമ്പിളി തലപ്പാവു കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. ലുക്രേഷ്യസ് (ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) ഏപ്രിലിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന മെഗാലെൻസിയയിലെ മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ഉല്ലാസയാത്രയിൽ റോസാപ്പൂക്കളെയും പേരിടാത്ത മറ്റ് പുഷ്പങ്ങളെയും കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. 

ആറ്റിസ് പുരാണത്തിലെ അക്രമത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തവും സങ്കീർണ്ണവുമായ വിവരണം നൽകിയിരിക്കുന്നത് ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റ് അർനോബിയസ് (മരണം: 330),ആണ്. റോമൻ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലെ ആരാധനാ സമ്പ്രദായത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിപ്പ് മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഫ്രിഗിയയിലെ അഗ്ഡസ് എന്ന പാറയിൽ നിന്നാണ് കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്, അതിൽ നിന്ന് പ്രളയത്തിനുശേഷം ലോകത്തെ വീണ്ടും ജനകീയമാക്കുന്നതിനായി പിർഹയും ഡീകാലിയനും ചേർന്ന് കല്ലുകൾ മനുഷ്യരായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി. ദേവന്മാരുടെ മഹതിയായ അമ്മ അവിടെ പതിവായി വിശ്രമിച്ചു. അവിടെ അവളെ കാമഭ്രാന്തനായ ജൂപ്പിറ്റർ ആക്രമിച്ചു. തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയാതെ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് പാറയിൽ സ്വയംഭോഗം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വയം ഒഴിവായി.അതിൽ നിന്ന് അക്രമാസക്തനും അതിശക്തനുമായ ഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിക് ദേവതയായ അക്ഡെസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് ജനിച്ചു. ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം, ഡയോനിഷ്യസുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ദേവന്മാർ ഈ അതിശക്തനായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ പരിചരണത്തിനായി (ക്യൂറ) റോമൻ ദേവനായ ലിബറിന് നൽകുന്നു. ക്യൂറ എന്നാൽ "പരിചരണം, ഉത്കണ്ഠ, ചികിത്സ, മേൽനോട്ടം" എന്നാണ്.

വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായ ലിബർ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നീരുറവയുടെ (ഫോണ്ടസ്) ജലത്തെ ശുദ്ധമായ വീഞ്ഞ് ആക്കി മാറ്റുന്നു. നിവൃത്തിയില്ലായ്‌മയാൽ ദാഹിക്കുന്ന അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ വീഞ്ഞ് കുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സിരകൾ വീഞ്ഞ് വലിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ മയങ്ങാൻ തുടങ്ങുന്നു. മുടിയിൽ നിന്ന് നെയ്ത ഒരു കുടുക്കിലകപ്പെട്ട അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ താൽക്കാലികമായി സ്വതന്ത്രമാക്കാനുള്ള സ്വയം നടത്തിയ പോരാട്ടത്തിൽ ജനനേന്ദ്രിയളെ മുറിച്ച് സ്വയം വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ മെഡിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ രചനകളിലെ ഒരു യൂഫെമിസം അനുസരിച്ച് രക്തനീരുറവയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു മാതളനാരകമരം, അതിന്റെ ഫലം വളരെ ആകർഷകമാണ്, നദിദേവനായ സംഗാരിയസിന്റെ മകളായ നാന, സിനു റിപോണിറ്റിൽ, ഈ ഫലം "യോനിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു." പിതാവിനെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് നാന ഗർഭിണിയാകുന്നു. പിതാവ് അവളെ കേടായ സാധനങ്ങളുടെയിടയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് പട്ടിണിക്കിടുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് നൽകുന്ന പഴങ്ങളും മറ്റ് സസ്യാഹാരങ്ങളും അവളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു. ശിശു ജനിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ സംഗാരിയസ് ഉത്തരവിടുന്നു. പക്ഷേ ഒരു ആട്ടിടയൻ കുട്ടിയെ കണ്ടെത്തി വളർത്തുന്നു. ഈ കുട്ടി ആറ്റിസ് ആണ്.
അസാധാരണമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആറ്റിസ് ദൈവങ്ങളുടെ അമ്മയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരന്തരമായ കൂട്ടാളിയായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. വീഞ്ഞിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ആറ്റിസ് ഒരു വേട്ടക്കാരനെന്ന നിലയിൽ തന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ദൈവിക പ്രീതി മൂലമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കേതത്തിൽ വീഞ്ഞ് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ (നെഫാസ്) കാരണം വിശദീകരിക്കുന്നു. വീഞ്ഞുമായി പ്രവേശിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു മലിനീകരണമായി കണക്കാക്കുന്നു. അപലപനീയവും സാമൂഹികമായി പാർശ്വവൽക്കരിക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി ആഗ്ഡിസ്റ്റിസുമായുള്ള ആറ്റിസിന്റെ ബന്ധത്തെ ഇൻഫാമിസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കുട്ടിയെ (പ്യൂവർ) വീണ്ടെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫ്രിജിയൻ രാജാവായ മിഡാസ്, മകളുമായി ഒരു വിവാഹം സംഘടിപ്പിക്കുകയും നഗരം പൂട്ടിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മേറ്റർ ഡ്യൂമിന് ആറ്റിസിന്റെ വിധി (ഫാറ്റം) അറിയാം. വിവാഹബന്ധം ഒഴിവാക്കിയാൽ മാത്രമേ അയാളെ ദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. ദേവന്മാരുടെ അമ്മയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസും വിവാഹചടങ്ങിനെ തകർക്കുന്നു. ഒപ്പം അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അതിഥികൾക്കിടയിൽ പരിഭ്രമവും ഭ്രാന്തും പരത്തുന്നു. ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സിലെ വിഷമകരമായ ഒരു ഭാഗത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വിശദാംശങ്ങളിൽ ഗാലസ് എന്ന പുരോഹിതന്റെ വെപ്പാട്ടിയുടെ മകളുടെ മുലകൾ മുറിച്ചുമാറ്റി ഒരു കുടിയനെപ്പോലെ ആക്രോശിച്ച ആറ്റിസ് സ്വയം ഒരു പൈൻ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ എത്തുകയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന് ഒരു വഴിപാടായി ജനനേന്ദ്രിയം മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ രക്തം വാർന്നു ആറ്റിസ് മരിക്കുകയും രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് പുഷ്പം ജനിക്കുന്നു.

ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളെ "മരിച്ചവരുടെ വസ്ത്രത്തിൽ" പൊതിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ മൂടുകയും ജന്തുക്കളുടെ വൃഷണസഞ്ചിയുടെ യാഗോചിതമായ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പുരാണത്തിന്റെ ഒരുഭാഗം ലിഖിതങ്ങളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.വയലറ്റ് (ഗ്രീക്ക് Ia) എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന വധു ആറ്റിസിന്റെ നെഞ്ചിനെ കമ്പിളി കെട്ടുകളാൽ മൂടുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനുവേണ്ടി വിലപിച്ച ശേഷം ആത്മഹത്യചെയ്യുന്നു. മരിക്കുമ്പോഴുള്ള അവളുടെ രക്തം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളായി മാറുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ അമ്മയുടെ കണ്ണുനീർ ഒരു ബദാം മരമായി മാറുന്നു. ഇത് മരണത്തിന്റെ കയ്പ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അവൾ പൈൻ മരത്തെ തന്റെ പവിത്രമായ ഗുഹയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അവളുമായി വിലാപത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ആറ്റിസിനെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെകൊണ്ടുവരാൻ ജുപ്പിറ്റർ ദേവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് അനുവദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ വിധി ശരീരം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാനും, മുടി വളരാൻ തുടരാനും, ചെറുവിരലിനു ജീവിക്കാനും നിരന്തരമായ ചലനങ്ങളിൽ തരംഗമാകാനും അനുവദിക്കുന്നു.

ആറ്റിസിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നടത്തിയ ആചാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് മിഥ്യയുടെ വശങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ചും ഡയോനിഷ്യൻ ആരാധനയുമായുള്ള പോരാട്ടവും വിഭജനവും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നുവെന്ന് അർനോബിയസ് വ്യക്തമായി പറയുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വികസിച്ചത് സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ മാത്രമാണ്. മാർച്ച് 22-ന് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിനായി, ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റ് പുഷ്പചക്ര മരത്തെ മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. മരിക്കുന്ന വയലയെന്ന നിലയിൽ, പാരന്റാലിയയ്‌ക്കായി ശവക്കുഴികളിലേക്ക് വയലറ്റുകൾ വിതറിയത് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. അടുത്ത ദിവസം ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ കോറിബാന്റുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗൗരവമേറിയ സംഗീതവും, സായുധ നൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച യുവാക്കളും പുരാണങ്ങളിലെ ശിശുദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. മാർച്ച് 24 ന് നടന്ന ഡൈസ് സാങ്കുനിസിനായി ("രക്ത ദിനം"), ഭക്തർ വിലാപത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ മുഴുകി, മരിച്ചവരുടെ "പോഷണം" എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രതിമയിൽ രക്തം വിതറി. ഗല്ലി സൈബലിന്റെ ഷണ്ഡനായ പുരോഹിതനാകുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമികമെന്ന നിലയിൽ ചില അനുയായികൾ ഈ ദിവസം സ്വയം ഷണ്‌ഡനായതായിരിക്കാം. തുടർന്നുള്ള വിശുദ്ധരാത്രിയ്ക്കായി ആറ്റിസിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "ശവകുടീരത്തിൽ" സ്ഥാപിച്ചു.

സല്ലുസ്റ്റിയസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, മരം മുറിക്കുന്നത് ഉപവാസത്തോടൊപ്പമായിരുന്നു. മരം വെട്ടിയതിനുശേഷം "തലമുറയുടെ കൂടുതൽ പുരോഗതിക്കുവേണ്ടി പുനർജന്മത്തിനായി പാൽ കുടിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം പുതിയ ഉയർച്ചയ്ക്കുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷത്തോടുകൂടി മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. ജൂലിയൻ കലണ്ടറിലെ മഹാവിഷുവം മാർച്ച് 25 ന് ആറ്റിസിന്റെ ഏതെങ്കിലും അർത്ഥത്തിൽ" പുനർജന്മം "അല്ലെങ്കിൽ നവീകരണവുമായി സന്തോഷത്തോടുകൂടി (ഹിലാരിയ) മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. ചില ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സുകൾ ഈ ദിവസത്തെ യേശുവിന്റെ പുനരുത്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ഡമാസ്കിയസ് അതിനെ "ഹേഡിസിൽ നിന്നുള്ള വിമോചനമായി" കണ്ടു. ഒരു ദിവസത്തെ വിശ്രമത്തിനുശേഷം (റിക്വീഷ്യോ), മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണം (ലാവറ്റിയോ) മാർച്ച് 27 ന് നടത്തി. മാർച്ച് 28 വത്തിക്കാനത്തിലെ മാഗ്ന മെറ്ററിന്റേയും ആറ്റിസിന്റേയും രഹസ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക് മതപ്രവേശം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദിനമായിരിക്കാം.

"മരിക്കുകയും പുനർജീവിക്കുന്നതുമായ സസ്യദേവൻ" എന്ന കർക്കശമായ രൂപരേഖയിൽ ആറ്റിസിനെ കാണാൻ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് താൽപ്പര്യമില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളുടെ ശവസംസ്കാര സ്വഭാവത്തിന് സസ്യചക്രം അവിഭാജ്യമാണ്. റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ പൈൻ ട്രീ, പൈൻ കോണുകൾ അവയുടെ ആരാധന പ്രാധാന്യത്തിനായി ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഒന്നോ രണ്ടോ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഏഥൻസിൽ നിന്നുള്ള ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിമയിൽ മാതളനാരങ്ങ, പൈൻ കോണുകൾ, വയലറ്റുകളുടെ ഒരു പൂച്ചെണ്ട്‌ എന്നിവ അടങ്ങിയ ഒരു കൊട്ടയുണ്ട്.

കലണ്ടറിൽ
ബാക്ച്ചിക് ആചാരങ്ങൾ
വീഞ്ഞും റോസാപ്പൂവും
ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റുകൾ