നിയമത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിഭജനങ്ങളിലൊന്നാണ് സിവിൽ നിയമം എന്നും ക്രിമിനൽ നിയമമെന്നുമുള്ള വേർതിരിക്കൽ. വ്യക്തികൾ, സ്വത്ത്, പദവി തുടങ്ങിയവയുടെ പേരിൽ വ്യക്തികൾക്കിടയിൽ ഉടലെടുക്കുന്ന തർക്കങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയാണ് സിവിൽ നിയമങ്ങളുടെ പ്രതിപാദ്യം. ഒരു വ്യക്തി ചെയ്യുന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ അതിന് ഇരയാകുന്ന ആളിനോട് ചെയ്യുന്ന കൃത്യമെന്നതിനുപരി സമൂഹത്തോട് മൊത്തം ചെയ്യുന്ന കുറ്റമായി കണക്കാക്കുന്ന രീതിയാണ് മിക്കരാജ്യങ്ങളിലും നിലവിലിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ വിചാരണ സിവിൽ കേസുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി രാഷ്ട്രത്തിന്റെ മുൻകൈയ്യിൽ നടത്തുന്നു. പരാതിക്കാരൻ/പരാതിക്കാരി പരാതി നൽകേണ്ട അധികാരിയുടെ (പോലീസ്) പക്കൽ പരാതി സമർപ്പിച്ചാൽ മതിയാകും. കേസ് നടത്തിപ്പ് പ്രോസിക്യൂട്ടർ വഴി പോലീസ് നടത്തും.

ഇന്ത്യയിൽ ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക് നൽകപ്പെടുന്ന ശിക്ഷകളെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്ന നിയമസംഹിതയാണ് ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമം 1860. ഇന്ത്യയ്ക്ക് പൊതുവായി ഒരു ശിക്ഷാനിയമം ആവശ്യമായതിനാൽ നിയമമാക്കപ്പെട്ട ഒരുകൂട്ടം നിയമങ്ങൾ അടങ്ങിയതാണ്‌ ഇന്ത്യൻ പീനൽകോഡ്. 1836-ൽ രൂപംകൊണ്ട ഇന്ത്യൻ ലാ കമ്മിഷനാണ് പീനൽ കോഡിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ. കമ്മിഷനിലെ അംഗങ്ങൾ മെക്കാളെ, മക്ളിയോട്, അൻഡേഴ്സൺ, മില്ലെ എന്നീ നാലുപേരായിരുന്നു; എങ്കിലും ഇതിന്റെ പ്രധാന ശില്പി മെക്കാളെ പ്രഭുവായിരുന്നു. നാളതുവരെയുള്ള വ്യത്യസ്ത ശിക്ഷാനിയമങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് സമഗ്രമായ ഒരു നിയമസംഹിത ഉണ്ടാക്കുവാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

വ്യത്യസ്ത പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നതിനായി ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാ നിയമം നടപ്പിൽ വന്നതിന് ശേഷവും പലപ്രത്യേക നിയമങ്ങളും കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുന്നതിനായി നടപ്പാക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. അഴിമതി നിരോധന നിയമം 1988 അതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ശിക്ഷാനിയമത്തിനുപരിയായി, ഇത്തരം നിരവധി നിയമങ്ങളിലും കുറ്റകൃത്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയ്കുള്ള ശിക്ഷകളെക്കുറിച്ചും പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളുടെയെല്ലാം നടപ്പാക്കലിനായി ഒരു ക്രിമിനൽ നടപടി നിയമവും രാജ്യത്ത് നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങൾ ഇവയാണ് :

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന
സ്വത്ത് നിയമം
ടോർട്ട് നിയമം
ക്രിമിനൽ നിയമം