റഷ്യയിലെ സിംബിർസ്കിൽ (ഇന്ന് ഉല്യനോവ്‌സ്ക്‌ Ulyanovsk) 1870 ഏപ്രിൽ 22-ന്‌ ലെനിൻ ജനിച്ചു. പിതാവ്‌ ഇല്യ നിക്കോളാവിച്ച്‌ ഉല്യനോവ്‌ ഒരു സ്കൂൾ ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്നു. മാതാവ്‌ മരിയ അലെക്സാണ്ഡ്രോനോവ ഉല്യനോവയും അധ്യാപികയായിരുന്നു . പിതാവ്‌ റഷ്യൻ പ്രോഗ്രസ്സീവ്‌ ഡെമോക്രസിക്കായും സൗജന്യ കലാലയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായും പരിശ്രമിച്ചിരുന്നയാളായിരുന്നു. ചെറുപ്പത്തിലേ ലെനിനെ റഷ്യൻ ഓർത്തഡോക്സ്‌ സഭാ വിശ്വാസിയാക്കി ജ്ഞാനസ്നാനം ചെയ്യിക്കപ്പെട്ടു. 

1886-ൽ ലെനിന്റെ പിതാവ്‌ മസ്തിഷ്കസ്രാവം മൂലം മരണമടഞ്ഞു. അടുത്ത വർഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത ജ്യേഷ്ഠൻ അലക്സാണ്ഡർ ഉല്യനോവ്‌, സാർ ചക്രവർത്തി അലക്സാണ്ഡർ മൂന്നാമനെതിരായി തീവ്രവാദി പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടതിന്‌ വധശിക്ഷക്ക്‌ വിധേയനാക്കപ്പെട്ടു. കാറൽ മാർക്സിന്റെ കൃതികളോട്‌ ലെനിനെ അടുപ്പിച്ചത്‌ ജ്യേഷ്ഠനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരിയെ അന്ന് നാടുകടത്തുകയുമുണ്ടായി. ഈ സംഭവങ്ങൾ ആണ്‌ യുവാവായ ലെനിന്റെ മനസ്സിൽ വ്യത്യസ്ത ചിന്താഗതി ഉടലെടുക്കാൻ കാരണം എന്ന് റഷ്യൻ ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതേ വർഷം അദ്ദേഹം കസാൻ സർവ്വകലാശാലയിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായി പഠനം ആരംഭിച്ചു. വ്യത്യസ്തമായ പാതയിലൂടെ പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിച്ച ലെനിൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത പാത മാർക്സിസം അയിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കുമ്പോൾ മാർക്സിസ്റ്റ്‌ പ്രക്ഷോഭ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും അറസ്റ്റ്‌ വരിക്കുകയും ചെയ്തു. താമസിയാതെ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കി. 

അദ്ദേഹം സെന്റ്‌ പീറ്റേഴ്‌സ്‌ ബർഗിലെത്തി സ്വകാര്യമായി നിയമ പഠനം ആരംഭിക്കുകയും 1891-ൽ ബിരുദം നേടി അഭിഭാഷകവൃത്തിക്കുള്ള ലൈസൻസ്‌ കർസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേ സമയംതന്നെ അദ്ദേഹം ജെർമൻ, ഗ്രീക്ക്‌, ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഭാഷയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഇതിന്‌ ശേഷം അദ്ദേഹം സമാറയിൽ രണ്ടു വർഷം അഭിഭാഷകവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അധികം താമസിയാതെ അദ്ദേഹം സെന്റ്‌ പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിൽ തിരിച്ചെത്തി.

രഹസ്യപ്പോലീസിന്റെ വികസനം
വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ
സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ
ആദ്യകാലം