ഒരു ഇരുസ്ട്രോക്കു യന്ത്രം പലവിധത്തിലും ഒരു ചതുഷ്സ്ട്രോക്കു യന്ത്രത്തിൽ നിന്നും വിഭിന്നമാണ്. സാധാരണമായി, ഇത്തരം യന്ത്രങ്ങളിൽ വാൽവുകൾക്കുപകരം ദ്വാരങ്ങൾ (ports) ആണ് ഉള്ളത്. പിസ്റ്റണിന്റെ മുൻപിൻ ചലനംകൊണ്ട് ഈ ദ്വാരങ്ങൾ അടയ്ക്കപ്പെടുകയും തുറക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ചാർജിന്റെ പ്രവേശനവും ദഹന ഉത്പന്നങ്ങളുടെ ബഹിർഗമനവും ഈ ദ്വാരങ്ങൾവഴിയാണ്. അതിനാൽ വാൽവുകൾ പ്രവർത്തിക്കുവാനുള്ള യന്ത്രവിധി (mechanism) മുഴുവനും ഒഴിവാക്കാമെന്നുള്ളത് ഇത്തരം യന്ത്രങ്ങളുടെ ഒരു മെച്ചമാണ്. 

വേറൊരു വ്യത്യാസം, സിലിൻഡറിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് വായു (ഡീസൽ യന്ത്രത്തിൽ) ഒരു ക്രാങ്കു കെയ്സിൽ (crank case) പ്രവേശിക്കുകയും അല്പം മർദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നുള്ളതാണ്. 
പിസ്റ്റൺ സിലിൻഡറിനുള്ളിൽ താഴെനിന്നും മുകളിലേക്കു നീങ്ങുമ്പോൾ ക്രാങ്ക്കെയ്സിൽ ഭാഗികശൂന്യത ഉണ്ടാവുകയും തത്ഫലമായി അന്തരീക്ഷവായു (ഡീസൽയന്ത്രത്തിൽ) S എന്ന ദ്വാരത്തിൽക്കൂടി ക്രാങ്ക്കെയ്സിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതേസമയം, പിസ്റ്റണിന്റെ മേല്പോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ രേചനദ്വാരവും സ്ഥാനാന്തരദ്വാരവും അടയ്ക്കപ്പെടുകയും പിസ്റ്റണിന്റെ മേൽഭാഗത്തുള്ള വായു, മർദത്തിനു വിധേയമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇപ്രകാരം പിസ്റ്റണിന്റെ മേല്പോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ അതിന്റെ മേൽഭാഗത്ത് മർദവും കീഴ്ഭാഗത്ത് ക്രാങ്ക്കെയ്സിലേക്കുള്ള വായുവിന്റെ പ്രവേശനവും നടക്കുന്നു. 

പിസ്റ്റൺ സിലിൻഡറിന്റെ മേൽഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ ഇന്ധനം ഒരു അന്തഃക്ഷേപിണി മുഖേന സിലിൻഡറിലേക്കു കടത്തുന്നു. പിന്നീട് ഇന്ധന-വായുമിശ്രിതം ജ്വലനത്തിനു വിധേയമാക്കപ്പെടുന്നു. ജ്വലനഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഉന്നതമർദം പിസ്റ്റണെ താഴോട്ടു തള്ളുന്നു. ഈ സമയം രേചനദ്വാരവും സ്ഥാനാന്തരദ്വാരവും അടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദഹന ഉത്പന്നങ്ങളുടെ വികാസം നടക്കുന്നത് പിസ്റ്റണിന്റെ താഴോട്ടുള്ള ഈ യാത്രയിലാണ്. ആദ്യം രേചനദ്വാരം തുറക്കപ്പെടുകയും ദഹന ഉത്പന്നങ്ങൾ ഈ ദ്വാരത്തിൽക്കൂടി പുറത്തു പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനു ശേഷം സ്ഥാനാന്തരദ്വാരം തുറക്കപ്പെടുകയും, പിസ്റ്റണിന്റെ താഴോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ ക്രാങ്ക്കെയ്സിലുള്ള അല്പം മർദനവിധേയമായ വായു ഈ ദ്വാരത്തിൽക്കൂടി സിലിൻഡറിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇപ്രകാരം പ്രവേശിക്കപ്പെടുന്ന വായു, പിസ്റ്റണിന്റെ പ്രത്യേക ആകൃതികൊണ്ട് മുകളിലേക്കും പിന്നീട് ഇടതുവശത്തേpage899for3.pngക്കും നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് രേചനദ്വാരത്തിൽക്കൂടിയുള്ള ദഹന ഉത്പന്നങ്ങളുടെ നിഷ്കാസനത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ ഉദ്ദേശ്യത്തോടുകൂടിയാണ് പിസ്റ്റൺതലയ്ക്ക് (piston head) ഈ പ്രത്യേക ആകൃതി കൊടുത്തിട്ടുള്ളത്. 

പിസ്റ്റണിന്റെ താഴോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ ദഹന ഉത്പന്നങ്ങളുടെ വികാസവും ബഹിഷ്കരണവും നടക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്രാങ്ക്കെയ്സിലുള്ള വായു അല്പം മർദത്തിനു വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. 

പിസ്റ്റണിന്റെ മേല്പോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ വീണ്ടും രേചനദ്വാരവും സ്ഥാനാന്തരദ്വാരവും അടയ്ക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ദഹന ഉത്പന്നങ്ങളുടെ ബഹിഷ്കരണവും സിലിൻഡറിലേക്കുള്ള വായുവിന്റെ പ്രവേശനവും നടക്കുന്നു. 

ഒരു യന്ത്രം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഒരു സൂചക(indicator)ത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന മർദ-വ്യാപ്ത ആരേഖ (P-V diagram)ത്തിന് സൂചക ആരേഖം (indicator diagram) എന്നു പറയുന്നു. ഒരു യന്ത്രം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന യഥാർഥ (actual) സൂചക ആരേഖം ഒരു താത്ത്വിക (theoretical) സൂചക ആരേഖത്തിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. 

ചരിത്രപശ്ചാത്തലം
ഇരുസ്ട്രോക്കു യന്ത്രങ്ങൾ
സൂപ്പർ ചാർജിങ്
അന്തഃക്ഷേപിണി (Injector)