1933 ഫെബ്രുവരി കാലത്ത് തന്നെ രാഷ്ട്രം ആയുധങ്ങൾ നിറയെ നിർമ്മിക്കണമെന്ന് ഹിറ്റ്‌ലർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. വെർസാലിസ് ഉടമ്പടിക്ക് വിരുദ്ധമാകുമെന്നതിനാൽ ആദ്യമാദ്യം നിയമവിരുദ്ധമായ ഇക്കാര്യം രഹസ്യമായിട്ടാണ് ചെയ്തിരുന്നത്. അടുത്തവർഷം, കിഴക്കോട്ടുള്ള യുദ്ധത്തിന് 1942 ആകുമ്പോഴേക്കും തയ്യാറാവണമെന്ന് സൈനികനേതൃത്ത്വത്തിന് ഹിറ്റ്‌ലർ നിർദ്ദേശം നൽകി. ജർമനിയുടെ ഭൂവിസ്തൃതിവികസനത്തിന് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ ഏറ്റവും പിന്തുണ ഗീബൽസിന്റെ പക്ഷത്തുനിന്നുമായിരുന്നു.1936 -ൽ റൈൻലാന്റ് തിരിച്ചുപിടിക്കുന്ന സമയത്ത് ഗീബൽസ് തന്റെ ഡയറിയിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി: “ഇതാണ് യുദ്ധത്തിനുപറ്റിയ സമയം, ധൈര്യശാലികൾക്കേ വിജയം ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ. ഒന്നിനും ശ്രമിക്കാത്തവന് ഒന്നും ലഭിക്കില്ല”. 1938 -ലെ സുഡേറ്റൻലാന്റ് പ്രശ്നകാലത്ത് ഗീബൽസ് ചെക്ക് സർക്കാരിനെതിരെ യുദ്ധകാലത്ത് സുഡേറ്റൻ ജർമൻ‌കാർക്ക് അനുകൂലമായി അനുതാപം ഉണ്ടാക്കാൻ വീണ്ടും പ്രൊപഗണ്ടയെ തനെ ഉപയോഗിച്ചു. ജർമനിയിൽ യുദ്ധഭീതി വർദ്ധിക്കുകയാണെന്നു ബോധ്യപ്പെട്ട ഗീബൽസ് ജൂലൈ ആയപ്പോഴേക്കും പ്രൊപഗണ്ടയുടെ തീവ്രത ഒന്നു കുറച്ചു. ചെക്കോസ്ലൊവാക്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പശ്ചിമശക്തികൾ 1938 -ൽ വഴങ്ങിയപ്പോൾ ഉടൻതന്നെ ഗീബൽസ് തന്റെ പ്രൊപഗണ്ട യന്ത്രങ്ങൾ പോളണ്ടിനെതിരെ തിരിച്ചു. ജർമൻ വംശജർക്കെതിരെ പോളണ്ടിലെ നഗരങ്ങളിൽ ആക്രമണം നടക്കുകയാണെന്നു കള്ളക്കഥകളുണ്ടാക്കി ഗീബൽസ് മെയ് മുതൽ പോളണ്ടിനെതിരെ ശക്തമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. അപ്പോൾപ്പോലും അയാൾക്ക് ഭൂരിഭാഗം ജർമൻകാരുടെയും പിന്തുണ യുദ്ധാനുകൂലമാക്കിയെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പോളണ്ടിനെ ആക്രമിച്ച് ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസുമായി ദീർഘകാലം യുദ്ധം നിലനിർത്തുന്നതിന്റെ സാധുതയെപ്പറ്റിയുള്ള ശങ്കകൾ അപ്പോൾപ്പോലും അയാൾ രഹസ്യമായി പങ്കുവച്ചിരുന്നു.

1939 -ലെ പോളണ്ട് അധിനിവേശത്തിനു ശേഷം നാട്ടുകാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ തന്റെ പ്രൊപഗണ്ട മന്ത്രാലയത്തെയും ജർമൻ ചേംബെഴ്‌സിനെയും ഉപയോഗിച്ചു. തന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ കടന്നുകയറിപ്പെട്ട് അപമാനിതനായെന്നു തോന്നിയ വിദേശകാര്യമന്ത്രി റിബൺട്രോപ് ഇതിനുള്ള ഗീബൽസിന്റെ അധികാരത്തെ നിരന്തരം ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു. ഇതെപ്പറ്റി ഉറപ്പിച്ചൊരു അഭിപ്രായം ഹിറ്റ്‌ലറും പറയാതിരുന്നതിനാൽ ഇവർ രണ്ടുപേരും പിൽക്കാലം മുഴുവൻ എതിരാളികളായിത്തന്നെ തുടർന്നു. സൈനികതീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നകാര്യങ്ങളിൽ ഗീബൽസ് പങ്കെടുത്തിരുന്നില്ല അതുപോലെ നയതന്ത്രതീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തതിനുശേഷമേ അയാളെ അറിയിക്കാറുമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

മറ്റുരാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കിയ ഉടൻതന്നെ നാട്ടുകാരുടെ വിശ്വാസം പിടിച്ചുപറ്റാൻ അവിടത്തെ റേഡിയോനിലയങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത് മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ വിവരങ്ങളും വാർത്തകളും അവിടെ നിലവിലുള്ള അവതാരകരെക്കൊണ്ട് തന്നെ പ്രഖ്യാപിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണ് പ്രൊപഗണ്ട മന്ത്രാലയം സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്. നാട്ടിലെയും കീഴടക്കിയ ഇടങ്ങളിലെയും മാധ്യമങ്ങളെയും അവരുടെ നിലപാടുകളെയുമെല്ലാം ഗീബൽസും അയാളുടെ മന്ത്രാലയവും തന്നെയാണ് നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയവും, സൈനിക പരിപാടികളും ജർമനിയുടെ യൂറോപ്യൻ വിഭാഗവും എല്ലാം തന്നെ കൃത്യമായ രീതിയിൽ എന്തുവാർത്തകൾ പുറത്തുവിടണമെന്നും ഏതുസംഗീതം വയ്ക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പാർട്ടി റാലികളും പ്രസംഗങ്ങളും പ്രകടനങ്ങളും തുടർന്നു. പ്രൊപഗണ്ടകൾ റേഡിയോയിൽക്കൂടിയും ചെറിയ വീഡിയോ വഴി 1500 -ഓളം സഞ്ചരിക്കുന്ന വാനുകളിൽക്കൂടിയും അനുസ്യൂതം നടന്നു. യുദ്ധം മുന്നോട്ടുപോകുന്തോറും ഹിറ്റ്‌ലർ പുറത്തേക്കുവരുന്നതും പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ നടത്തുന്നതും കുറച്ചു. ജർമൻ ജനതയ്ക്ക് നാസിഭരണകൂടത്തിന്റെ ശബ്ദമെന്നത് ഗീബൽസിന്റെയായി മാറി. 1940 മെയ് മുതൽ അയാൾ "ദ റീഷ്" എന്ന പത്രത്തിൽക്കൂടി തുടർച്ചയായി എഡിറ്റോറിയലുകൾ എഴുതുകയും അവ റേഡിയോ മാർഗ്ഗം സംപ്രേഷണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. റേഡിയോ കഴിഞ്ഞാൽ ചലച്ചിത്രങ്ങളാണ് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ പ്രൊപഗണ്ട മീഡിയം എന്ന് അയാൾ മനസ്സിലാക്കി. അയാളുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം തുടക്കത്തിൽ യുദ്ധകാല ജർമനിയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പാതിയും, പ്രത്യേകിച്ച് ജൂതവിരോധം കാണിക്കുന്ന, പ്രൊപഗണ്ട സിനിമകൾ ആയിരുന്നു, കൂടാതെ ചരിത്രയുദ്ധങ്ങളും എങ്ങനെയാണ് ജർമൻ ജനത ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെട്ടതെന്നുമെല്ലാമുള്ള വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടവയും.

യുദ്ധസമയത്ത് നാട്ടുകാരുടെ ആത്മവീര്യത്തെപ്പറ്റിയായിരുന്നു ഗീബൽസിന്റെ ചിന്തകൾ. കൂടുതൽ കൂടുതൽ ആൾക്കാർ യുദ്ധകാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകിയാൽ അതിനനുസരിച്ച് അവരുടെ ആത്മവീര്യം കൂടുമെന്ന് അയാൾ കണക്കുകൂട്ടി. ഉദാഹരണത്തിന് കിഴക്ക് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് മഞ്ഞുകാലത്തേക്ക് വസ്ത്രങ്ങളും സ്കീ ചെയ്യാനുള്ള ഉപകരണങ്ങളും ശേഖരിക്കാൻ ഒരു പരിപാടി അയാൾ തയ്യാറാക്കി. ഇതിനൊപ്പം തന്നെ ജനങ്ങൾക്കുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും റേഡിയോവിലും പ്രൊപഗണ്ട കുറച്ച് ആസ്വാദനത്തിന് ഇടനൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ അയാൾ നിർദ്ദേശം നൽകി. 1942 അവസാനം ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ 20 ശതമാനം ഭാഗം പ്രൊപഗണ്ടയും 80 ശതമാനം ആസ്വാദകരമായ കാര്യങ്ങളും ആകാമെന്ന് അയാൾ പറഞ്ഞു. ബെർളിൻ ഭരണാധികാരിയെന്ന നിലയിൽ ഗീബൽസ് പുതിയപ്രശ്നങ്ങൾ നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനും ക്ഷാമം നേരിട്ടു, ആത്മവീര്യം നിലനിർത്താൻ അത്യാവശ്യമായ ബിയറിനും പുകയിലയ്ക്കും റേഷൻ ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടിവന്നു. അളവുകൂട്ടി നൽകാനായി ബിയറിൽ വെള്ളം ചേർത്തുനേർപ്പിക്കാാനും സിഗരറ്റിന്റെ ഗുണം കുറയ്ക്കാനും ഹിറ്റ്‌ലർ നിർദ്ദേശിച്ചെങ്കിലും അപ്പോൾത്തന്നെ കുറഞ്ഞ നിലവാരത്തിലുള്ള സിഗരറ്റുകൾ ഇനിയും ഗുണംകുറച്ചുനൽകാനാവില്ലെന്നും പറഞ്ഞ് ഗീബൽസ് ആ നിർദ്ദേശം നിരസിച്ചു. തന്റെ പ്രൊപഗണ്ടകളിൽക്കൂടി സൈനിക-യുദ്ധഅവസ്ഥകളുടെ യഥാർത്ഥരൂപം അവതരിപ്പിക്കാൻ അയാൾ പാടുപെട്ടു. ഇക്കാലത്ത് പലയിടത്തും സൈനികമായി ഗൗരവമായ തിരിച്ചടികൾ ജർമൻ സൈന്യം നേരിടേണ്ടിവന്നു. 1942 മെയ്‌മാസത്തിൽ കൊളോണിലെ ആയിരം ബോമർ ആക്രമണം, 1942 നവംബറിലെ സഖ്യസേനയുടെ രണ്ടാം എൽ അലമീൻ യുദ്ധം, 1943 ഫെബ്രുവരിയിൽ സംഭവിച്ച സ്റ്റാലിൻഗ്രാഡ് യുദ്ധത്തിലെ ഭീകരതോൽവി എന്നിവ അപ്പോൾത്തന്നെ യുദ്ധം ജയിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണെന്നു ഭയന്നിരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ പ്രയാസമുണ്ടാക്കി. 1943 ജനുവരി 15 -ന് അപ്പോൾ പുതുതായി ഉണ്ടാക്കിയ വ്യോമാക്രമണ-നഷ്ടപരിഹാര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതല ഹിറ്റ്‌ലർ ഗീബൽസിനെ ഏൽപ്പിച്ചു. അതുപ്രകാരം രാജ്യമെങ്ങും വ്യോമാക്രമത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനും ആക്രമണം കൊണ്ടുള്ള നഷ്ടങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം നൽകുന്നതിനുമുള്ള ചുമതല ഗീബൽസിന്റേതായി. പക്ഷേ യാഥാർത്ഥത്തിൽ ബെർളിൻ ഒഴികെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെ വ്യോമാക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കേണ്ട ചുമതല അതതിടത്തെ ഭരണാധികാരികളിൽത്തന്നെയായിരുന്നു. ആക്രമണം നേരിട്ട ഇടങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകലും പ്രൊപഗണ്ട വഴി അവരുടെ മനോവീര്യം ഉയർത്തിനിർത്തലുമായിരുന്നു ഗീബൽസിന്റെ കടമ.

1943 തുടക്കമായപ്പോഴേക്കും നാസിസാമ്രാജ്യത്തിന് യുദ്ധം വലിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിത്തുടങ്ങി. യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തികകാര്യങ്ങളിൽ ഏകോപനം ഉണ്ടാക്കാൻ രാജ്യത്തിന്റെയും സൈന്യത്തിന്റെയും പാർട്ടിയുടെയും മൂന്ന് പ്രതിനിധികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഹിറ്റ്‌ലർ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. കമ്മറ്റിയിൽ രാഷ്ട്രത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഹാൻസ് ലാമേഴ്‌സും, സൈനികത്തലവനായ ഫീൽഡ് മാർഷൽ വില്യം കീറ്റലും, പാർട്ടി പ്രതിനിധിയായി മാർട്ടിൻ ബോർമനും ആയിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിച്ച് മറ്റു മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ ചൊൽപ്പടിയായല്ലാതെ നേരിട്ട് ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് വേണ്ട നിർദ്ദേശം നൽകലായിരുന്നു അവരുടെ ചുമതല, മിക്കവയുടെയും അന്തിമതീരുമാനം ഹിറ്റ്‌ലറുടെ തന്നെയായിരുന്നു. മൂവർ കമ്മറ്റി എന്നറിയപ്പെട്ട അവർ 1943 ജനുവരി - ആഗസ്ത് കാലയളവിൽ പതിനൊന്നുതവണ യോഗം ചേരുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ കമ്മറ്റിയിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടത് തങ്ങൾക്ക് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ മേലുള്ള സ്വാധീനം കുറഞ്ഞതുകൊണ്ടാണെന്നും ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അടുത്ത് വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നു തോന്നൽ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്ത ഹിറ്റ്‌ലറുടെ മന്ത്രിമാർക്കിടയിൽ നിന്നും അവർ വലിയ എതിർപ്പ് ആണ് നേരിട്ടത്. തങ്ങളുടെ അധികാരത്തിനു ഭീഷണി ആകുമെന്നു തോന്നിയ ഗീബൽസും ഗോറിംഗും സ്പീയറും ഈ കമ്മറ്റിയെ പൊളിക്കാൻ ഒറ്റക്കെട്ടായി നിൽക്കുകയും നിർജ്ജീവമായി മാറിയ കമ്മറ്റി 1943 സെപ്തംബർ ആകുമ്പോഴേക്കും അപ്രസക്തമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

മൂവർ കമ്മറ്റിയിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടതിന്റെ പ്രതികരണമായി "സമ്പൂർണ്ണയുദ്ധത്തിലേക്കു" നീങ്ങുമ്പോഴുള്ള സ്ഥിതിഗതികൾ നേരിടാനുള്ള മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇറാക്കാൻ ഗീബൽസ് ഹിറ്റ്‌ലറെ നിർബന്ധിച്ചു, അവയിൽ യുദ്ധത്തിനായിട്ടുള്ളതല്ലാത്ത ബിസിനസുകൾ പൂട്ടാനും, സ്ത്രീകളെ പടക്കോപ്പുകൾ ഉണ്ടാക്കനുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യിക്കാനും മുൻപ് പലകാരണങ്ങളാൽ സൈന്യത്തിൽ നിന്നു ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവരെ വീണ്ടും യുദ്ധാവശ്യത്തിനുവിളിക്കാനുമുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇതിലേക്കുള്ള ചില ഉത്തരവുകൾ ജനുവരി 13 -ന്റെ ഉത്തരവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ബെർളിനിലുള്ള തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഹോട്ടലുകൾ അടപ്പിക്കരുതെന്ന ഗോറിംഗിന്റെ നിർദ്ദേശവും കുട്ടികളെനോക്കാൻ മറ്റാൾക്കാർ ഉള്ളപ്പോൾപ്പോലും കുട്ടികൾ ഉള്ള സ്ത്രീകളെ ജോലികളിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ലാമേഴ്‌സിന്റെ നിർദ്ദേശവും വിജയകരമായി ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അടുത്തു നിന്നും അവർ നേടിയെടുത്തതും ഗീബൽസിനെ നിരാശനാക്കി. തന്റെ1943 ജനുവരി 30-ന്റെ പ്രസംഗത്തിനുലഭിച്ച വൻ സ്വീകരണം സമ്പൂർണ്ണയുദ്ധത്തിനുള്ള ജർമൻ ജനങ്ങളുടെ പിന്തുണയായി ഗീബൽസ് കരുതി. 1943 ഫെബ്രുവരി 18 -ന് അയാൾ നടത്തിയ പ്രസിദ്ധമായ സ്പോർട്‌സ്പലാസ്റ്റ് പ്രസംഗത്തിൽ കേൾവിക്കാരോട് സമ്പൂർണ്ണ1യുദ്ധത്തിനു പിന്തുണ നൽകാൻ ഗീബൽസ് ആവശ്യപ്പെടുകയുണ്ടായി. അതുമാത്രമേ ഒരു ബോൾഷെവിക് കടന്നുകയറ്റത്തിൽ നിന്നു ജർമനിയെ രക്ഷിക്കാൻ ഉതകുകയുള്ളു എന്നയാൾ പറഞ്ഞു. ആ പ്രസംഗത്തിൽ ജൂതരെ ഇല്ലായ്മ ചെയ്യണമെന്നതടക്കമുള്ള കാര്യങ്ങൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് ഗീബൽസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. റേഡിയോയിൽ തൽസമയം സമ്പ്രേഷണം ചെയ്ത ആ പ്രസംഗം വീഡിയോറിക്കോഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. ഹിറ്റ്‌ലറും സമ്പൂർണ്ണയുദ്ധത്തിനു അനുകൂലമായിരുന്നെങ്കിലും തന്റെ മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ പരിപാടികളിൽ വ്യത്യാസം വരുത്താൻ താല്പര്യം കാണിക്കാതിരുന്നതിനാൽ ആ സമയത്ത് ഗീബൽസിന്റെ പ്രസംഗത്തിന് പ്രത്യേകസമ്മർദ്ദമൊന്നും ഉണ്ടാക്കാനായില്ല. സോവിയറ്റ് സേന 1940 -ൽ നടത്തിയ പോളിഷ് സൈനിക ഓഫീസർമാരെ കൂട്ടക്കൊലചെയ്ത സംഭവം ഏതാണ്ട് ഇക്കാലത്ത് വെളിയിൽ വരികയും കാറ്റിൻ കൂട്ടക്കൊല എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഭവത്തെ ഗീബൽസ് തന്റെ പ്രൊപഗണ്ടയിലൂടെ സഖ്യകക്ഷികളിലെ പശ്ചിമവിഭാഗത്തെയും സോവിയറ്റ് യൂണിയനെയും തമ്മിലടിപ്പിച്ച് സ്പർദ്ധ ഉണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.

വത്തിക്കാനുമായുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ
സമ്പൂർണ്ണയുദ്ധവും അതിന്റെ ചുമതലയും
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം
മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം