1857 മേയ് പത്തിന് മീറഠിലാണ് ലഹളയാരംഭിച്ചത്. മീറഠിൽ നിന്നുള്ള മുന്നൂറോളം വിമതശിപായിമാർ തൊട്ടടുത്ത ദിവസം ദില്ലിയിലെത്തി. തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഇരച്ചുകയറിയ അതൃപ്തരായ ബ്രിട്ടീഷ്ശിപായിമാർ അദ്ദേഹത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും, ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അദ്ദേഹം സൈനികലഹളക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുകയുമായിരുന്നു. തന്റെ രാജവംശത്തിന് അന്ത്യം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ ആ ഒരു വഴിയേ അദ്ദേഹം കണ്ടുള്ളൂ. സഫർ ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് രമ്യതയിലായിരുന്നില്ലെങ്കിലും ബ്രിട്ടീഷുകാർ അദ്ദേഹത്തെ അവഗണിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും വിലക്കുകളേർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞിരുന്നില്ല. വിമതരുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം, വളരെ സംശയാലുവായി, മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് അദ്ദേഹം അവരുടെ നാമമാത്രനേതാവായി മാറിയത്. എന്നാൽ മുഗൾ ചക്രവർത്തി ഈ ലഹളയുടെ നേതൃസ്ഥാനത്തെത്തിയതോടെ വെറും പട്ടാളലഹളയായിത്തുടങ്ങിയ ഈ സംഭവത്തിന് വലിയ രാഷ്ട്രീയമാനം കൈവന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് അധീശത്വത്തിന് ഇതൊരു രാഷ്ട്രീയവെല്ലുവിളിയായി മാറി.സഫറിന്റെ അഭ്യർത്ഥനമൂലം നിരവധി സാധാരണക്കാർ ലഹളയെ പിന്തുണച്ചു. മുഗൾ ചക്രവർത്തിക്ക് യാതൊരു വിലയും നൽകാതിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കിത് അത്ഭുതമായി.

നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ശിപായിമാരുടെ കൈയിലായതോടെ ദില്ലിയിലെ ജനങ്ങൾ അവരെക്കൊണ്ട് പൊറുതിമുട്ടി. നിരവധി പരാതികൾ അവരെക്കുറിച്ച് സഫറിന് ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങി. അതോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ നിന്നും ശിപായിമാരിൽ നിന്നും ദില്ലിയിലെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന നിലപാടിലേക്ക് സഫർ മാറി.
1857 സെപ്റ്റംബറിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കലാപം അടിച്ചമർത്തി. സഫറും കുടുംബവും ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ വില്ല്യം ഹോഡ്സനു മുമ്പിൽ കീഴടങ്ങി. സഫറിന്റെ മക്കളായ മിർസ മുഗൾ, മിർസ അബൂബക്കർ, മിർസ ഖിസർ സുൽത്താൻ എന്നിവരെ ഹോഡ്സൻ വെടിവച്ചുകൊന്നു. സഫറിനെ തടവിലാക്കി കൂട്ടിലിട്ട മൃഗത്തെപ്പോലെ പ്രദർശനം നടത്തി. 1857 ഒക്ടോബറിൽ സഫറിനെ ചെങ്കോട്ടയിൽവച്ച് വിചാരണചെയ്യുകയും നാടുകടത്താൻ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. 1858-ൽ സഫറിനെയും ശേഷിച്ച കുടുംബാംഗങ്ങളെയും ബർമ്മയിലെ റംഗൂണിലേക്ക് നാടുകടത്തി.

പിൻഗാമി
കുടുംബവും പിൻഗാമികളും
ജീവിതരീതി
1857-ലെ ലഹളക്കാലം