സംഘകാലത്തിനുശേഷമുള്ള കാലം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ രാജവംശങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങളൊന്നും ലഭ്യമല്ലാത്ത കാലഘട്ടമാണ്. ആയ് രാജവംശത്തിന്റെ കാര്യവും വ്യത്യസ്തമല്ല. പിൽക്കാലത്ത് ആയ് രാജ്യം ശക്തരായ പാണ്ഡ്യന്മാർക്കും ചേരന്മാർക്കുമിടയിൽ ദീർഘകാലം ഒരു നിഷ്പക്ഷ മേഖലയായിൽ വർത്തിച്ചു. ചേരന്മാർ ക്ഷയിച്ചശേഷം പാണ്ഡ്യന്മാരും ചോളന്മാരും ആയ് പ്രവിശ്യകൾക്കുമേൽ പലവട്ടം ആക്രമണം നടത്തുകയുണ്ടായി. പാണ്ഡ്യർ നാഞ്ചിനാട് മേഖലയിൽ പലവട്ടം ആക്രമണം നടത്തുകയുണ്ടായി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പാണ്ഡ്യ രാജാവായ ജ‌യന്തവർമൻ ആയ് രാജാവിനെ തോൽപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. ജയന്തവർമന്റെ പിൻഗാമിയായിരുന്ന അരികേസരി മാരവർമൻ സെന്നിലത്തുവച്ചുനടന്ന ഒരു യുദ്ധത്തിൽ വിജയിച്ചു. ഇദ്ദേഹം കോട്ടാർ ആക്രമിക്കുകയും ആയ് രാജാവിനെ ജീവനോടെ പിടികൂടുകയും ചെയ്തു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കൊച്ചടയാൻ രണധീരൻ ഭരിച്ചിരുന്ന സമയമായപ്പോഴേക്കും ആയ് രാജ്യം പാണ്ഡ്യരുടെ മേൽക്കോയ്മ അംഗീകരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. മരുത്തൂർ നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ കൊച്ചടയാൻ രണധീരൻ ആയ് രാജാവിനെ തോൽപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. 

എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ ആയ് രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്നത് സടയൻ (788 വരെ) കരുനന്തൻ (788-857) എന്നിവരായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് ജതിലവർമൻ പരന്തകന്റെ കീഴിൽ പാണ്ഡ്യന്മാർ പലതവണ ആയ് രാജ്യം ആക്രമിക്കുകയും ആയ് രാജാക്കന്മാരെ തോൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കഴുഗുമലൈ ലിഘിതം അനുസരിച്ച് ഇദ്ദേഹം കരുനൻതനെതിരേ പടനയിക്കുകയും അരിവിയൂർ കോട്ട നശിപ്പിക്കുകയുമുണ്ടായി. ജതിലവർമൻ ആയ് തലസ്ഥാനമായ വിഴിഞ്ഞം പിടിച്ചെടുക്കുകയുണ്ടായി. ആയ് ഭരണാധികാരി പത്തുവർഷത്തിലധികം വിഴിഞ്ഞം പ്രദേശത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ചേരരാജാക്കന്മാർ പാണ്ഡ്യർക്കെതിരേ ആയ് രാജാക്കന്മാരെ സഹായിച്ചിരുന്നു. 

ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കരുനന്തടക്കൻ, ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ വിക്രമാദിത്യ വരഗുണൻ എന്നീ രണ്ടു പ്രഗൽഭരായ രാജാക്കന്മാർ ആയ് രാജ്യം ഭരിക്കുകയുണ്ടായി. കരുനന്തടക്കൻ‍ (എ.ഡി. 857-885) വിഴിഞ്ഞം തലസ്ഥാനമായാണ് ഭരിച്ചിരുന്നത്. രാജ്യം അപ്പോൾ വടക്ക്‌ തൃപ്പാപ്പൂർ മുതൽ തെക്കു നാഗർകോവിൽ വരെ ആയി ചുരുങ്ങിയിരുന്നു. പാർഥിവശേഖരപുരത്തെ വിഷ്‌ണു ക്ഷേത്രം കരുനന്തടക്കനാണ്‌ നിർമിച്ചത്‌. ഇദ്ദേഹത്തിന്‌ ശ്രീവല്ലഭവൻ എന്നു കൂടി പേരുണ്ടായിരുന്നതായി ഹജുർശാസനത്തിൽ നിന്ന്‌ മനസ്സിലാക്കാം.ഒരുപക്ഷേ കാന്തളൂർ ശാലൈ സ്ഥാപിച്ചത് ഇദ്ദേഹമായിരുന്നിരിക്കാം. ഇദ്ദേഹം സമാധാനം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുകയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

വിക്രമാദിത്യ വരഗുണൻ‍ (885-925) ചോളന്മാർക്കെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യുവാൻ പാണ്ഡ്യന്മാരെ സഹായിക്കുകയുണ്ടായി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ദക്ഷിണകേരളത്തിലെ ഒട്ടേറെ ഭൂസ്വത്ത്‌ ബുദ്ധമതകേന്ദ്രമായിരുന്ന തിരുമൂലപാദത്തിന്‌ (ശ്രീമുലവാസം) ദാനം ചെയ്‌തതായി ഇതിൽ പറയുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ആയ് രാജവംശത്തിന്റെ പ്രതാപം അവസാനിക്കുകയും ഇവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഭൂമി ചോളന്മാരും മറ്റും പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പത്താം നൂറ്റാണ്ടോടെ കാന്തലൂരും വിഴിഞ്ഞവുമ്മ് ചേരരാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളാ‌യി. ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ആയ് രാജവംശത്തിലെ ഒരു ശാഖ പിന്നീട് (എ.ഡി. 1100) വേണാട്ടിലെ രാജവംശവുമായി ലയിച്ചു എന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. 
സാമൂഹിക ജീവിതവും സംസ്‌കാരവും
സംഘകാലഘട്ടം
ഉദ്ഭവം
സംഘകാലഘട്ടത്തിനു ശേഷം