ജീവിതത്തിന്റെ ഗണ്യമായൊരു ഭാഗം സാമൂഹ്യജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു തന്റേതായ ലോകത്തിൽ ചുരുങ്ങിയെങ്കിലും എമിലി ഡിക്കിൻസണ് പല ദൃഢസൗഹൃദങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. "എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളാണ് എന്റെ ധനം" (My friends are my estate) എന്ന് അവർ ഒരു സുഹൃത്തിനെഴുതി. ഈ സൗഹൃദങ്ങളിൽ പലതിന്റേയും തുടക്കവും നിലനില്പും കത്തിടപാടുകളിലൂടെ ആയിരുന്നു. സഹോദരന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന സൂസൻ ഗിൽബർട്ടുമായുള്ള അവരുടെ സൗഹൃദം പ്രസിദ്ധമാണ്. തന്റെ കവിതകളിൽ ചിലത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "സ്പ്രിങ്ങ്ഫീൽഡ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ" എന്ന പത്രികയുടെ പത്രാധിപന്മാരായിരുന്ന സാമുവൽ ബൗൾസിനും ജോഷിയാ ഹോളണ്ടിനും എമിലി തന്റെ പല കവിതകളും അയച്ചു കൊടുക്കുകയും തുടർന്ന് ദീർഘകാലം അവരുമായി കത്തിടപാടുകൾ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. 1955-ൽ പിതാവ് അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടന്ന് വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി. സന്ദർശിച്ച എമിലി മടക്കയാത്രയിൽ ഫിലാഡെൽഫിയയിൽ ആർച്ച് തെരുവിലെ പ്രിസ്ബിറ്റേറിയൻ പള്ളിയിലെ പുരോഹിതൻ ചാൾസ് വാഡ്സ്‌വർത്തിനെ പരിചയപ്പെടുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം വരെ ആ സൗഹൃദം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. 1955-നു ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ രണ്ടു വട്ടം മാത്രമേ കണാൻ അവസരം കിട്ടിയുള്ളുവെങ്കിലും "എനിക്കു ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട സുഹൃത്ത്" "ബാലപ്രായം മുതലുള്ള എന്റെ ഇടയൻ" എന്നൊക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

1862-ൽ സാഹിത്യനിരൂപകനും, അടിമത്ത നിരോധനവാദിയും മതപ്രബോധകനുമായ തോമസ് വെന്റ്വർത്ത് ഹിഗിൻസ് അറ്റ്ലാന്റിക് മാസികയിൽ ചെറുപ്പക്കാരായ എഴുത്തുകാർക്കു ചില നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൊടുത്ത് ഒരു ലേഖനം എഴുതിയതിനെ തുടർന്ന് എമിലി അദ്ദേഹവുമായി തുടങ്ങിയ കത്തിടപാട് ഏറെക്കാലം തുടർന്നു. ആദ്യത്തെ കത്തിനൊപ്പം അയച്ചുകൊടുത്ത 4 കവിതകൾ വായിച്ച ഹിഗിൻസിന് അവ അത്രയൊന്നും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. അവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാതിരിക്കുന്നതായിരിക്കും ഭേദം എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചത്. എങ്കിലും എമിലിയുടെ സർഗ്ഗശക്തി ഹിഗിൻസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. സാഹിത്യസംബന്ധിയായ ഉപദേശങ്ങൾ അവർ അദ്ദേഹത്തോട് ആരാഞ്ഞു. "എന്റെ വരികളിൽ ജീവനുണ്ടോ എന്നു പറയാൻ താങ്കൾക്കു ഒഴിവുണ്ടാകുമോ?" എന്നാണ് അവർ അദ്ദേഹത്തോടു ചോദിച്ചത്."

ഈ സൗഹൃദങ്ങളേയും കത്തുകളേയും, ഡിക്കിൻസന്റെ രചനാസഞ്ചയത്തിന്റേയും അവരുടെ ദുരന്തഛായ വീണ ജീവിതത്തിന്റേയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യാനും പഠിക്കാനും ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. കേവലസൗഹൃദങ്ങൾ മാത്രമായിരിക്കാതെ ചിലപ്പോഴെങ്കിലും ഇവയ്ക്ക് പ്രേമബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നും മറ്റുമുള്ള അന്വേഷണങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഡിക്കിൻസന്റെ കഥ രതിനഷ്ടത്തിന്റെ നാടകമാണെന്ന് (a drama of erotic loss) സാഹിത്യചിന്തകൻ ഹാരോഡ് ബ്ലൂം തറപ്പിച്ചു പറയുന്നു. ചാൾസ് വാഡ്സ്‌വർത്ത്, സൂസൻ ഗിൽബർട്ട്, സാമുവൽ ബൗൾസ് എന്നിവരിൽ ആരെയെങ്കിലുമാകാം അവർക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്നും ബ്ലൂം ഊഹിക്കുന്നു. സൂസൻ ഗിൽബർട്ടിനോടും സാമുവേൽ ബൗൾസിനോടുമുള്ള ഡിക്കിൻസന്റെ പ്രേമപ്രഖ്യാപനം ചില കത്തുകളിൽ വായിക്കാം. എന്നാൽ വിവാഹിതനായിരുന്ന ബൗൾസിനെഴുതിയ കത്തിലെന്നതുപോലെ അയാളുടെ പത്നി മേരിയ്ക്കെഴുതിയ കത്തുകളിലും ഇത്തരം പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകുമെന്നത് അവയുടെ സാമാന്യസ്വഭാവത്തിനു തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാം.

മരണം
ജീവിതം
സൗഹൃദങ്ങൾ
പിൽക്കാലജീവിതം