കേരളത്തിൽ അത്യപൂർവ്വമായ ഗജപൃഷ്ഠാകൃതിയിൽ രണ്ടുനിലകളോടെ പണിതീർത്തതാണ് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ശ്രീകോവിലാണിത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന്റെ രണ്ടുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും മുകളിൽ മൂന്ന് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടങ്ങൾ ശോഭയോടെ നിൽക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് കരിങ്കൽപ്പടികളും കാണാം. ഇവ ഇന്ന് പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിലെ വാതിലും ഇതേപോലെ സ്വർണ്ണം പൂശിയിരിയ്ക്കുകയാണ്. ഇതിനിരുവശവും ദ്വാരപാലകരുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. കിഴക്കേ അറ്റത്താണ് ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നരയടിയോളം പൊക്കം വരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗം പടിഞ്ഞാറോട്ട് അഭിമുഖമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സ്വയംഭൂലിംഗമായതിനാൽ യാതൊരുവിധ മിനുക്കുപണികളും നടത്തിയിട്ടില്ല. ഒപ്പം, വിഗ്രഹപീഠം മുകളിലൂടെ കൊണ്ടുവന്ന് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ടതായി പറയപ്പെടുന്ന കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും മറഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ തേജസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് കാലാന്തകനായ ഭഗവാൻ മഹാശിവലിംഗമായി തൃപ്രങ്ങോട്ട് വാഴുന്നു.

ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റും നിരവധി ദാരുശില്പങ്ങളുണ്ട്. മിക്ക പുരാണകഥകളും ദേവതാരൂപങ്ങളും അവയിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്തേയ്ക്ക് ചെറിയൊരു എടുപ്പും അതിനകത്ത് ചെറിയൊരു മുറിയും ഈ ശ്രീകോവിലിലുണ്ട്. പാർവ്വതീദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഭഗവാന്റെ വാമാംഗത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന ഭഗവതിയായാണ് ഇവിടെ സങ്കല്പം. ഇത് പിൽക്കാലത്ത് വന്ന പ്രതിഷ്ഠയാകാനാണ് കൂടുതൽ സാദ്ധ്യത. എങ്കിലും മംഗല്യസൗഭാഗ്യത്തിന് പാർവ്വതീദേവിയെ ഇവിടെ വന്ന് തൊഴുന്നത് പരമപവിത്രമായി കണ്ടുവരുന്നു. വടക്കുവശത്ത് ഗംഗാസങ്കല്പത്തിൽ ഓവ് അതിമനോഹരമായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇതിനപ്പുറം പ്രദക്ഷിണം പാടില്ല.

ദക്ഷിണാമൂർത്തി
നിത്യപൂജകളും വഴിപാടുകളും
ശ്രീകോവിൽ
ചരിത്രം