ഫിലിപ്പീൻസിൽ സ്പെയിനിന്റെ കോളനിഭരണത്തിന്റേയും അതിനു കീഴിലുള്ള സന്യാസിവാഴ്ചയുടേയും തുറന്നുകാട്ടലായിരുന്നു റിസാലിന്റെ നോളി മെ താങ്കറെ (എന്നെ സ്പർശിക്കരുത്) എന്ന ആദ്യനോവൽ. 1887-ൽ ജർമ്മനിയിൽ ബർളിൻ നഗരത്തിൽ വച്ച് അത് എഴുതിത്തീർക്കുമ്പോൾ റിസാലിന് 26 വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. അത് അദ്ദേഹത്തെ കോളണിഭരണകൂടത്തിന്റേയും കത്തോലിക്കാ സന്യാസ സമൂഹങ്ങളുടേയും ശത്രുവാക്കി. കളാംബയിൽ ഡോമിനിക്കൻ സന്യാസഭവനങ്ങൾ ഉടമസ്ഥത അവകാശപ്പെട്ട ഭൂമിയിൽ പാട്ടക്കൃഷിക്കാരായിരുന്നു റിസാലിന്റെ വീട്ടുകാർ. റിസാലിന്റെ നിലപാടുകൾ മൂലമുണ്ടായ സന്യാസഭവനങ്ങളുടെ ശത്രുത അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. കരിമ്പായിരുന്നു അവർ പ്രധാനമായും കൃഷി ചെയ്തിരുന്നത്. പഞ്ചസാരയുടെ വിലയിടിവു മൂലം വലഞ്ഞിരുന്ന അവർക്ക് സന്യാസമൂഹം ഒന്നിനൊന്നു വർദ്ധിച്ച നിരക്കിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്ന പാട്ടം അടക്കാൻ കഴിയാതെയായി. പാട്ടഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട അവർ ക്രമേണ സാമ്പത്തികമായി തകർന്നു.

'നോളി'
കുറിപ്പുകൾ
നാടുകടത്തൽ
ജീവിതരേഖ