സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുന:സംഘടനയെന്ന ആവശ്യം വ്യാപകമായി ഉയരാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ആന്ധ്രാമഹാസഭയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി മദ്രാസ് ആസ്ഥാനമാക്കി ആന്ധ്രാ സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ചു. 1952 ഒക്ടോബർ 19ന് മദ്രാസിൽ പോറ്റി ശ്രീരാമുലു മരണംവരെ നിരാഹാരസമരവുമാരംഭിച്ചു. 58 ദിവസം പിന്നിട്ട് 1952 ഡിസംബർ 16ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിലാണ് നിരാഹാരസമരം അവസാനിച്ചത്. ഇതിനെത്തുന്ന് 1953 ഒക്ടോബർ 1 ന് കർണ്ണൂൽ ആസ്ഥാനമായി ആന്ധ്രസംസ്ഥാനം രൂപംകൊണ്ടു. ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ആദ്യസംസ്ഥാനമെന്ന ബഹുമതിയും ഇതോടെ ആന്ധ്രയ്ക്ക് ഇതോടെ കൈവന്നു. 
ചരിത്രം
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക്
സംസ്ഥാന പുന:സംഘടന
ആന്ധ്ര സംസ്ഥാനം