ഖനികളിലും ബോർഹോളുകളിലും (bore holes) നേരിട്ടു നടത്തിയിട്ടുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നും ആഴത്തിനനുസരിച്ച് ചൂടു വർധിക്കുന്നതായി തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; താപവർധനത്തിന്റെ തോത് സ്ഥിരമല്ല. ഭൂവല്കത്തിൽ ധാരാളമുള്ള റേഡിയോ ആക്ടീവ് ധാതുക്കളുടെ വികലനം മൂലം ഉത്പാദിതമാകുന്ന താപം ഉപരിതലത്തിലേക്ക് വിനിമയം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. വസ്തുസ്ഥിതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 30 കി.മീ. ലേറെ താഴ്ചയിൽനിന്നും ഈ രീതിയിൽ താപം പ്രസരിക്കുന്നില്ല എന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ അർഥം മാന്റിലിൽനിന്നും പുറത്തേക്കുള്ള താപപ്രസരണം നന്നേ കുറവാണെന്നതാണ്. ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾ എളുപ്പം കടന്നുപോകുന്നതിനാൽ മാന്റിൽ ഖരരൂപത്തിലാണെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. ഈ മേഖലയിൽ വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള താപനില ഘടകപദാർഥങ്ങളുടെ ദ്രവണാങ്കത്തിന് താഴെയായിരിക്കണം.

ഭൂഗർഭത്തിലെ താപവിതരണത്തെ വെറൂഗൻ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ സൂക്ഷ്മമായി വിശകലനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. താപനിലയെയും ആഴത്തെയും ബന്ധപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള സമതാപവക്രങ്ങൾ അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തി. ഏകക ആഴത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന താപവ്യത്യാസത്തെ അന്തർഭൌമതാപമാനം (Geothermal gradient) എന്നു പറയുന്നു. ഈ താപമാനം മാന്റിലിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നന്നേ കുറവായിരിക്കും; വെറൂഗന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇത് കി.മീ. ന് 0.06ബ്ബഇ ആണ്. അങ്ങനെയാവുമ്പോൾ കാമ്പുമായുള്ള അതിർത്തിയിൽ താപനില 2,7000C ന് അടുപ്പിച്ചായിരിക്കണം.

മർദം വ്യത്യാസപ്പെടുമ്പോൾ ശിലകളുടെ ദ്രവണാങ്കത്തിലുണ്ടാകുന്ന ഏറ്റക്കുറച്ചിലിനെ സംബന്ധിച്ച് വ്യക്തമായ രൂപമില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് സിലിക്കേറ്റ് ശിലകളുടെ കാര്യത്തിൽ. ഒലിവിനെ (olivine) സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം 1,000 അന്തരീക്ഷ മർദത്തിൽ 50C എന്ന തോതായിരിക്കുമെന്ന് സൂചനയുണ്ട്. മാന്റിലിൽ ഒലിവിന്റെ ബാഹുല്യമുണ്ട്.

ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾ
ഭൂഗർഭ താപനില
ഭൂമാതൃകകൾ
ഭൂമിക്കുള്ളിലെ ഘനത്വം