നവോത്ഥാന കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇതിന്റെ പ്രണേതാക്കളിൽ പ്രമുഖരായ ദാന്തെയും (1265-1321) പെട്രാർക്കും (1304-74) എഴുതിയ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ ഈ സാഹിത്യശാഖയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും പുതിയ പ്രവണതകളുടെ ആവിർഭാവത്തിനും കാരണമായി. ദാന്തെയുടെ വിറ്റ നുഒവ (Vita nuova)യിലും പെട്രാർക്കിന്റെ കൻസൊനീറെ (Canzoneiere) യിലും ഇവർക്ക് തങ്ങളുടെ പ്രേമഭാജനങ്ങളോടുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ അനുക്രമമായ വളർച്ച രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധേയമായി.

സാമുവൽ പെപിസ് (1633-1703), ജോൺ എവലിൻ (1620-1706) എന്നിവരുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയിലുള്ളതാണ് ഇവ. മാതൃകാപരമായ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. നേവിയിൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന സാമുവൽ പെപിസ് അന്ധത തന്നെ കീഴ്പെടുത്തുന്നതായി മനസ്സിലാക്കിയ 1660-ലാണ് ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ എഴുതാനാരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ മറ്റാരും പെട്ടെന്ന് വായിക്കാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി കൃത്രിമമായ ഒരു ഭാഷാരീതി ഇദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. അതിനാൽ ഇതിന്റെ ആദ്യഭാഗം തന്നെ വളരെക്കാലത്തിനുശേഷമേ - 1825-ൽ - പ്രസിദ്ധീകൃതമായുള്ളൂ. 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ മാത്രമാണ് ഡയറിയുടെ പൂർണമായ പ്രസിദ്ധീകരണം നടന്നത്. 1665-ൽ യൂറോപ്പിലാകെ പടർന്നു പിടിച്ച പ്ലേഗ്ബാധയെക്കുറിച്ചും 1666-ൽ ലണ്ടനിലുണ്ടായ അഗ്നിബാധയെക്കുറിച്ചും ഉള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. പെപിസിന്റെ സമകാലികനായ ജോൺ എവലിന്റെ ഡയറി കൂടുതൽ സാഹിത്യാംശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്. പല ആവർത്തി വായിച്ച് പരിഷ്കരിച്ചതാണ് എവലിന്റെ ഡയറി.

തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാർ പലരും ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ രേഖപ്പെടുത്തി സൂക്ഷിച്ചവരാണ്. ജയിംസ് ബോസ്വൽ തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളെ ആധാരമാക്കിയായിരുന്നു ഡോ. സാമുവൽ ജോൺസന്റെ ജീവചരിത്രം രചിച്ചത്.

മഹാത്മജിയുടെ ഡയറി
ഗുജറാത്തിയിലും ഹിന്ദിയിലും
ആൻഫ്രാങ്ക് എഴുതിയ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ
നവോത്ഥാന കാലഘട്ടം