പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജോർജിയൻ അയൽവാസികളുടെ ശ്രദ്ധ ഷിർവാനിലേയ്ക്കു തിരിയുകയും അവർ നിരവധി തവണ ഈ പ്രദേശത്തു മിന്നലാക്രമണം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ജോർജിയയ്ക്കും സെൽജുക്കിഡ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുമിടയിൽ തങ്ങളുടെ അധികാരക്കൈമാറ്റം നടക്കുന്ന നിലയിലായിരുന്ന അപ്പോൾ ശിർവാൻഷാ ഭരണാധികാരി. 1112-ൽ ജോർജിയയിലെ ഡേവിഡ് നാലാമൻ രാജാവ് തന്റെ മകൾ തമാറിനെ ശിർവാൻഷാ അഫ്രീദുൻ ഒന്നാമന്റെ മകനായി മനുചിഹിർ മൂന്നാമനു വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുത്തു. 1117 ലും 1120 ലുമായി ഖ്വബാല ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോട്ടകൾ അഫ്രീദന് നഷ്ടമാകുകയും അവ ജോർജിയയിലെ ഡേവിഡ് നാലാമന്റെ കൈവശത്തിലാകുകയും ചെയ്തു. ഡെർബെന്റിനുവേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട അഫ്രീദുൻ ഒന്നാമന്റെ മരണശേഷം, ഷിർവാനിലെ സിംഹാസനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ മനുചിഹിർ മൂന്നാമനിലേയ്ക്കു (1120-1160) കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മനുചിഹിർ മൂന്നാമൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നിയായ ജോർജിയൻ രാജകുമാരി തമാറിന്റെ സ്വാധീനത്തിലായിരുന്നതിനാൽ പലപ്പോഴും ജോർജിയൻ അനുകൂല നിലപാടെടുത്തു. ഡിഡ്‌ഗോറി യുദ്ധത്തിലെ നിർണ്ണായക വിജയത്തിനുശേഷം എൽഡിഗുസിഡുകൾക്ക് കപ്പം കൊടുക്കാൻ മനുചിഹിർ വിസമ്മതിച്ചു. നാൽപ്പതിനായിരം ദിനാറുകൾ കപ്പം കൊടുക്കുന്നതിൽ വൈമുഖ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചതോടെ സെൽജുക്കിദ് സുൽത്താൻ മഹ്മൂദ് 1123 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഷിർവാനിലേക്ക് പട നയിക്കുകയും ഷമാഖി പിടിച്ചടക്കുകയും മനുചെഹിറിന്റെ വിശ്വാസവഞ്ചനയ്ക്ക് പകരമായി ഷായെ ഒരു ബന്ദിയാക്കുകയും ചെയ്തു.

1123 ജൂണിൽ ഡേവിഡ് നാലാമൻ, സുൽത്താനെ വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ഷമാഖി, ബഗുർഡ്, ഗുലുസ്താൻ, ഷബ്രാൻ നഗരങ്ങളും കോട്ടകളും പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു. 1125-ൽ ഡേവിഡിന്റെ മരണത്തോടെ മനുചെഹിർ സ്വന്തം ശക്തി പുനസ്ഥാപിക്കുകയും ഭാര്യാസഹോദരൻ ദെമേത്രിയസുമായി സൗഹൃദബന്ധം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം, താമർ തന്റെ പുത്രന്മാർ ഒരു അധികാര പോരാട്ടത്തിലേർപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തുകയും ഇളയ പുത്രന് അനുകൂലമായി, കിപ്ചാക് കൂലിപ്പടയാളികളുടെ സഹായത്തോടെ ഷിർവാനെ ജോർജിയയുമായി ഒന്നിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലേർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മനുചിഹിറിന്റെ മൂത്തപുത്രനായ അഖ്‌സിറ്റാൻ ഒന്നാമൻ അസർബൈജാനിലെ എൽഡിഗുസിഡുകളിൽ നിന്ന് പിന്തുണ നേടുന്നതിൽ വിജയിക്കുകയും സിംഹാസനത്തിനുള്ള മത്സരത്തിൽ വിജയിയായതോടെ തമാറിനെയും അനുജനേയും ജോർജിയയിലേക്ക് നീങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരാക്കുകയും ചെയ്തു.

അഖ്‌സിറ്റാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര നയം നടപ്പിലാക്കുകയും ജോർജിയക്കാരുമായും, ഷംസ് അൽ-ദിൻ എൽഡെനിസ്, ജഹാൻ പഹ്‌ലവൻ എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എൽഡിഗുസിഡുകളുമായും അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 1173-ൽ അഖ്‌സിതാൻ ഒന്നാമൻ തന്റെ ബന്ധുവായ ജോർജ്ജ് മൂന്നാമന്റെ സഹായത്തോടെ ഡെംന രാജകുമാരന്റെ കലാപം അടിച്ചമർത്തിയിരുന്നു. 1174 ൽ 73 കപ്പലുകളുമായി വോൾഗയിൽനിന്നെത്തിയ റുസ് ഫെഡറേഷന്റെ നാവികപ്പട പ്രദേശത്തു നടത്തിയ മിന്നലാക്രമണങ്ങളും കുറാ നദിയുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയുതം ഒരു കിപ്ച്ചാക്ക് കവർച്ചസംഘം ഡെർബന്റ് കൊള്ളയടിക്കുകയും അതേവർഷം ഷബ്രാൻ പിടിച്ചടക്കിയ സംഭവങ്ങളും  അഖ്‌സിറ്റാൻ ഭരണകാലം ദർശിച്ചു.  അഖ്‌സിറ്റാൻ തന്റെ സഖ്യകക്ഷിയായ ജോർജിയയെ സഹായത്തിനു വിളിച്ചതിന്റ ഫലമായി ഡെർബന്റ് ഉപരോധത്തിൽ വിജയിച്ചു. ജോർജ്ജ് മൂന്നാമൻ നഗരത്തെ അധീനപ്പെടുത്തുകയും അതിനെ ഷായുടെ ഭരണത്തിലേയ്ക്കു മാറ്റി പ്രദേശത്തെ ജോർജിയൻ ആധിപത്യം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. റസിന്റെ നാവികസേനയെ അവർ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും കത്തിച്ചു ചാമ്പലാക്കുകയും ചെയ്തു.

എൽഡിഗുസിഡുകളുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ അഖ്‌സിറ്റാൻ ശ്രമിക്കുകയും ക്വിസിൽ അർസ്‌ലാൻസിന്റെ സിംഹാസനാഭിലാഷത്തെ എതിർക്കുകയും ചെയ്തുവെങ്കിലും അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. ഇതിനുള്ള മറുപടിയായി, 1191 ൽ ക്വിസിൽ അർസ്ലാൻ ഷിർവാനെ ആക്രമിക്കുകയും ഡെർബെന്റിലെത്തി മുഴുവൻ ഷിർവാനെയും തന്റെ അധികാരത്തിൻ കീഴിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, 1192-ൽ ഭീകരമായ ഭൂകമ്പത്തിൽ ഷമാഖി നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും അഖ്‌സിറ്റാൻ ഒന്നാമൻ തലസ്ഥാനം ബാക്കു നഗരത്തിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. 1190 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, താമർ ദി ഗ്രേറ്റിനു കീഴിലുള്ള ജോർജിയൻ സർക്കാർ എൽഡിഗുസിഡുകളുടെയും ഷിർവാൻഷയുടെയും കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ തുടങ്ങുകയും പ്രാദേശിക രാജകുമാരന്മാരെ സഹായിക്കാനും ഷിർവാനെ ഒരു സാമന്ത രാജ്യമായി തരം താഴ്ത്താനും ശ്രമിച്ചു. എൽഡിഗുസിഡ് അത്താബെഗ് അബുബക്കർ ജോർജിയൻ മുന്നേറ്റം തടയാൻ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും ഷാംകോർ യുദ്ധത്തിൽ ഡേവിഡ് സോസ്ലന്റെ കൈയിൽനിന്നു തോൽവിയെറ്റു വാങ്ങുകയും 1195-ൽ തലസ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം അബുബക്കറിന് തന്റെ ഭരണം പുനരാരംഭിക്കാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും എൽഡിഗുസിഡുകൾക്ക് കൂടുതൽ ജോർജിയൻ കടന്നുകയറ്റങ്ങളെ താങ്ങാനുള്ള കെൽപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.

സെൽജുക്കിഡ് ഭരണം
ജോർജിയൻ ഭരണം
നാടോടികളുടെ ആക്രമണങ്ങൾ
പേർഷ്യൻ കവിതകൾ