ശരീരഘടകങ്ങളായ അവയവങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ് ആന്തരികമായ അനുകൂലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഉദാഹരണമായി, ചലനമെന്ന പ്രക്രിയ പരിശോധിക്കാം. അസ്ഥിഭാഗങ്ങളും മാംസപേശികളും ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് വിരലുകൾ ചലിക്കുന്നതും കാലുകൾ നീങ്ങുന്നതും. കേൾവി, കാഴ്ച എന്നീ അനുഭൂതികൾക്ക്, ഇന്ദ്രിയഘടകങ്ങളും നാഡീഘടകങ്ങളും ചേർന്നുള്ള പ്രവർത്തനം അനിവാര്യമാണ്. സൂക്ഷ്മപരിശോധനയിൽ ഒരു ജീവിയുടെ ഓരോ പ്രത്യേക പ്രവർത്തനത്തിലും അനവധി അവയവങ്ങളും അവയുടെ ഘടകങ്ങളും പൊരുത്തത്തോടെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതായി കാണാം. ആന്തരികാവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സമഞ്ജസമായി കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ നാഡീവ്യൂഹത്തിന് പ്രധാനമായ പങ്കുണ്ട്. പരിസരഘടകങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ പ്രേരണകളുൾക്കൊണ്ട് ആന്തരികാവയവങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ജീവിക്ക് ബാഹ്യലോകവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ കഴിയുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക പ്രവർത്തനത്തെ ലാക്കാക്കിയുള്ള ശരീരഘടന പരിശോധിച്ചാൽ അതിസൂക്ഷ്മങ്ങളായ അംശങ്ങളിൽപോലും ദൃശ്യമാകുന്ന യാന്ത്രികരൂപത്തിലുള്ള അനുയോജ്യത അത്ഭുതം ഉളവാക്കുന്നതാണ്. കൊതുകിന്റെ അതിലോലവും സങ്കീർണവുമായ വായ്ഘടകങ്ങൾ രക്തം വലിച്ചെടുക്കുന്നതിന് അനുയോജ്യമായിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരപൂരകങ്ങളായ അനേകം ഉപഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പരസ്പരബന്ധത്തോടും ആശ്രയത്തോടുമുള്ള അവയവങ്ങളുടെ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ആന്തരികമായ അനുകൂലനം ഉണ്ടാക്കുന്നത്.

ആന്തരിക അനുകൂലനം
പരിവർത്തനം
അനുകരണം
വർഗീകരണം