പൗരസ്ത്യ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയിൽ കുമ്പസാരത്തിനായി പ്രത്യേക കുമ്പസാരക്കൂടുകളില്ല. ദേവാലയത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗത്ത്, ഐക്കണുകൾ എന്ന രൂപങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള വിശുദ്ധ മേശയ്ക്കു സമീപമാണ് കുമ്പസാരം നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഈ മേശയിൽ സുവിശേഷഗ്രന്ഥവും ആശീർവാദത്തിനുള്ള ക്രൂശിതരൂപവും വയ്ക്കുന്നു. കുമ്പസാരം നടത്തുന്നത് പുരോഹിതനോടല്ല യേശുവിനോടാണെന്നും പുരോഹിതന് സാക്ഷിയുടേയും വഴികാട്ടിയുടേയും സ്ഥാനം മാത്രമാണെന്നും വിശ്വാസി മനസ്സിലാക്കുന്നു. കുമ്പസാരിക്കുന്നതിനുമുൻപ് മനസ്താപി സുവിശേഷഗ്രന്ഥത്തെയും ക്രൂശിതരൂപത്തേയും വണങ്ങുകയും കുരിശിൽ കിടക്കുന്ന യേശുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വലം കയ്യുടെ പെരുവിരലും അടുത്ത രണ്ടുവിരലുകളും വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒന്നും മറച്ചുവക്കാതെ എല്ലാ തെറ്റുകളും ഏറ്റുപറഞ്ഞ് കുമ്പസാരം നടത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് പുരോഹിതൻ വിശ്വാസിയെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

സാധാരണരീതിയിൽ, മനസ്താപി ആത്മീയവഴികാട്ടിയോട് പാപങ്ങൾ ഏറ്റുപറഞ്ഞുകഴിയുമ്പോൾ, ഇടവക വികാരി അയാളുടെ തല തന്റെ ഊറാല കൊണ്ട് മൂടി പാപമോചനപ്രാത്ഥന വായിക്കുന്നു. ഇതിനുപയോഗിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥന ഗ്രീക്ക്-സ്ലാവിക് സഭകളിൽ വ്യത്യസ്തമാണ്. മനസ്താപി അത്മീയവഴികാട്ടിയോട് പാപങ്ങൾ ഏറ്റുപറയുന്നതിന് പുരോഹിതൻ സാക്ഷിയായിരിക്കണമെന്നില്ല. അത്മീയവഴികാട്ടിയോട് പതിവായി പാപങ്ങൾ ഏറ്റുപറഞ്ഞശേഷം വിശുദ്ധ കുർബാന സ്വീകരിക്കുന്നതിനുമുൻപു മാത്രം പുരോഹിതനിൽ നിന്ന് പാപമോചനം വാങ്ങുന്നതും സാധാരണമാണ്.

അടിയന്തരഘട്ടങ്ങളിൽ എവിടേയും കുമ്പസാരം കേൾക്കാം. ഇതിനായി പൗരസ്ത്യ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് റഷ്യൻ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയിൽ ക്രൂശിതരൂപം ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രത്യേക കുരിശ്(pectoral cross) ഉള്ള മാല പുരോഹിതന്മാർ എപ്പോഴും അണിയാറുണ്ട്.

പൗരസ്ത്യസഭകളിൽ മെത്രാന്മാരും പുരോഹിതന്മാരും ശെമ്മാശന്മാരുമൊക്കെ സുവിശേഷഗ്രന്ഥവും ആശീർവാദക്കുരിശും വച്ചിട്ടുള്ള വിശുദ്ധമേശക്കുമുൻപിൽ സാധാരണവിശ്വാസികളെപ്പോലെ തന്നെ കുമ്പസാരിക്കുന്നു. എന്നാൽ പുരോഹിതൻ മെത്രാന്റെ കുമ്പസാരക്കാരനാകുമ്പോൾ പുരോഹിതൻ മുട്ടുകുത്തിനിൽക്കുന്നു എന്ന വ്യത്യാസം മാത്രമുണ്ട്. 

ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് വർഷത്തിൽ നാലു പ്രാവശ്യമെങ്കിലും കുമ്പസാരിക്കണമെന്നുണ്ട്; വലിയനോയമ്പ്, ആഗമനകാലം, അപ്പൊസ്തോലന്മാരുടെ നോയമ്പ്, മാതാവിന്റെ മരണത്തിരുനാളിന്റെ നോയമ്പ് എന്നീ അവസരങ്ങളാണ് സാധാരണ ഇതിനു തെരഞ്ഞെടുക്കാറ്. പല അജപാലകരും കൂടെക്കൂടെയുള്ള കുമ്പസാരത്തെയും കുർബാന സ്വീകരണത്തേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ആഥോസ് മലയിലെ സംന്യാസഭവനങ്ങളിൽ ചിലതിൽ, സംയമികൾ എല്ലാദിവസവും അവരുടെ പാപങ്ങൾ കുമ്പസാരിക്കുന്നു.

ആത്മീയവഴികാട്ടി
രഹസ്യസ്വഭാവം
കുമ്പസാരക്രമം
വിലയിരുത്തൽ, വിമർശനം