റോമായുദ്ധങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി വലിയ പരിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എങ്കിലും വിശാലമായ ഈ സാമ്രാജ്യം നോക്കി നടത്തുക എന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ കാര്യമായിരുന്നു. ഇതിനു പുറമേ അഴിമതിയും സ്വാർത്ഥതയും ഏറി വന്നു. സാമ്രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ റോമാ നഗരം സ്വാർത്ഥതയുടെയും അമിത ഭോഗത്തിന്റെയും ആസ്ഥാനം കൂടിയായിത്തീർന്നു. ചൂഷണവും അഴിമതിയും എല്ലായിടത്തും വിളയാടി. യുദ്ധങ്ങളിൽ സമ്പാദ്യം മുഴുവനും ഹോമിക്കുന്നത്‌ ഇറ്റലിക്കാരും അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത്‌ റോമാക്കാരും ആണെന്നു വന്നതോടെ ഇറ്റലിക്കാരുടെ രോഷം വർദ്ധിച്ചു. റോമാക്കാർ സുഖലോലുപന്മാരായി മറ്റുള്ളവരുടെ പൗരാവകാശങ്ങൾ ഹനിക്കാൻ തുടങ്ങിയതും അവരെ ചൊടിപ്പിച്ചു. റോമൻ പൗരാവാകാശം ഇറ്റാലിയന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും കൂടി ലഭിക്കുന്നതിനായി അവർ പ്രക്ഷോഭം തുടങ്ങി. റോമാ നഗരത്തിൽ സാമാന്യ ജനങ്ങളും പ്രഭുക്കന്മാരും തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടായി. അടിമകളും സമരത്തിൽ പങ്കു ചേർന്നു. ഇത്തരം സമരങ്ങൾ ക്രി.മു 104-ൽ സിസിലിയിൽ വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. ക്രി.മു. 73-ൽ സ്പാർട്ടക്കുസ്‌ എന്ന ഒരു അടിമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ എഴുപതിനായിരം അടിമകൾ ലഹള തുടങ്ങി. ഒരു വർഷക്കാലം കോൺസുൾമാരുടെ ഭരണം സ്തംഭിച്ചു. താമസിയാതെ സേനാ നായകന്മാരുടെ ഏകാധിപത്യഭരണം തുടങ്ങി

ഭരണഘടന
ഗ്രാക്ചുസ് സഹോദരന്മാർ
സെനറ്റ്
റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പതനവും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയവും