ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണ ശാല എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന യന്ത്രമാണ്‌ ലാർജ് ഹാഡ്രൊൺ കൊളൈഡർ. മുപ്പത്തിനാലു രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നായി രണ്ടായിരത്തോളം ശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്നാണ്‌ ഇതു നിർമ്മിച്ചത്. യൂറോപ്യൻ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ന്യൂക്ലിയർ റിസർച്ച് അഥവാ CERN ആണ് നിർമ്മാതാക്കൾ. 1984-89 കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ട ഇലക്ട്രോൺ-പോസിട്രോൺ യന്ത്രത്തിന്റെ(LEP) മാതൃകയിലായിരുന്നു ഹാഡ്രോൺ കൊളൈഡറിന്റെയും നിർമ്മാണം. 

സ്വിറ്റ്സർലന്റിൽ ജനീവയ്ക്കു സമീപം ഭൂഗർഭത്തിൽ 100 മീറ്റർ മുതൽ 165 മീറ്റർ വരെ ആഴത്തിലാണ്‌ യന്ത്രം സ്ഥാപിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തുരങ്കത്തെ 8 ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.ആകെ ചുറ്റളവ് 26.7 കിലോമീറ്റർ. എട്ടു ഭാഗങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭാഗത്താണ്‌ കൂട്ടിയിടി കേന്ദ്രങ്ങൾ ക്രമീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.പ്രോട്ടോൺ കണങ്ങളെ കൊളൈഡറിലേയ്ക്കെത്തിയ്ക്കാൻ 2.5 കിലോമീറ്റർ നീളവും 3 മീറ്റർ വ്യാസവുമുള്ള രണ്ടു ചെറുതുരങ്കങ്ങളുമുണ്ട്.

ഓരോ പ്രോട്ടോൺ-പ്രോട്ടോൺ കൂട്ടിമുട്ടലും ഏകദേശം 7 ടെട്രാ ഇലക്ട്രോൺ വോൾട്ട് (10^12eV) ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുന്നു.അങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന വൻ ഊഷ്മാവ് നിയന്ത്രിയ്ക്കാനായി -271 ഡിഗ്രി താപനില സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. 60 ടൺ ദ്രവീകൃത ഹീലിയമാണ്‌ ഇതിനുപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ കൊടും തണുപ്പ് അതിചാലകതയ്ക്കു കാരണമാകുന്നതിനാൽ തുരംഗത്തിനുള്ളിലെ കേബിളുകൾ വളരെക്കുറഞ്ഞ പ്രതിരോധത്തിൽ വൈദ്യുതി പ്രസരിപ്പിക്കും. 

പ്രോട്ടോൺ ബീമുകളെ നിശ്ചിത ദിശയിലേയ്ക്ക് നിയന്ത്രിതമായി പായിയ്ക്കാൻ അതിശക്തമായ കാന്തികക്ഷേത്രവുമുണ്ട്.ഏകദേശം 14.3 മീറ്റർ നീളമുള്ള 1,232 കാന്തങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെയാണ്‌ അതു സാധ്യമാകുന്നത്.11,700 ആമ്പിയർ വൈദ്യുതിയിൽ 8.4 ടെസ്‌ല ശക്തിയുള്ള കാന്തികക്ഷേത്രമാണ്‌ അവ സൃഷ്ടിയ്ക്കുന്നത്.

യന്ത്രത്തിനുള്ളിൽ കണികകളും വാതകകണങ്ങളും തമ്മിലുള്ള കൂട്ടിമുട്ടൽ നിയന്ത്രിയ്ക്കാനായി ശൂന്യത സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. മൂന്ന് വാക്വം സിസ്റ്റങ്ങളുടെ ഒരേ സമയത്തുള്ള പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ഇതു സാദ്ധ്യമാവുന്നത്. ഇതിൽ ഒരു സിസ്റ്റം കാന്തികക്ഷേത്രത്തിലും മറ്റൊന്ന് ദ്രവീകൃത ഹീലിയം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ടണലുകളിലും ഒടുവിലത്തേത് പ്രോട്ടോണുകളുടെ സഞ്ചാരപാദയിലും ശൂന്യത സൃഷ്ടിയ്ക്കുന്നു.

രൂപകല്പന
പരീക്ഷണങ്ങൾ
ചരിത്രം
ALICE പരീക്ഷണം