കോംഗോയിൽ നടന്നുവന്നിരുന്ന സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും തന്റെ പരിചയസമ്പത്ത് അവിടുത്തെ പോരാളികൾക്ക് പകർന്നു നൽകാനുമായിരുന്നു 1965 ൽ ചെ ഗുവേര ആഫ്രിക്കയിലെ കോംഗോയിലേക്ക് പോയത്. സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധയുദ്ധത്തിൽ ആഫ്രിക്ക ഒരു തുടക്കക്കാർ മാത്രമാണെന്നും, അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത്തരം വിപ്ലവങ്ങളിൽ അവിടെ ധാരാളം സാദ്ധ്യതകളുണ്ടെന്നും ചെ ഗുവേര വിശ്വസിച്ചു.. ചെ ഗുവേരയുമായി സഹോദരബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന ഈജിപ്ത് പ്രസിഡന്റ് ഈ നടപടിയിൽ നിന്നും പിൻമാറാൻ ചെ ഗുവേരയെ ഉപദേശിച്ചു. ഈ പോരാട്ടം പരാജയത്തിലേ കലാശിക്കൂ എന്ന് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ജമാൽ അബ്ദുൾ നാസർ ചെ ഗുവേരക്ക് മുന്നറിയിപ്പു നൽകി. എന്നാൽ ഈ ഉപദേശങ്ങളെയും മുന്നറിയിപ്പുകളേയും അവഗണിച്ച് ചെ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായി. റെമോൺ ബെനിറ്റ്സ് എന്ന വ്യാജ നാമത്തിലാണ് ചെ ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് പോയത്.. ചെ ഗുവേരയും, തന്റെ പന്ത്രണ്ട് സഹപ്രവർത്തകരും 1965 ഏപ്രിൽ 24 ന് കോംഗോയിലെത്തിച്ചേർന്നു. ഏതാണ്ട നൂറോളം അഫ്രോ-ക്യൂബൻ വംശജരും ചെ ഗുവേരയുടെ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്നു.. ഈ സംഘം പിന്നീട് ഗറില്ലാ നേതാവായ ലോറൻസ് ഡിസയർ കാബില എന്നയാളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗറില്ലാ സംഘവുമായി ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കാൻ തീരുമാനമായി. സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെടുകയും പിന്നീട് ഫയറിംഗ്സ്ക്വാഡിനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത മുൻ കോംഗോ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന പാട്രിസ് ലുമുംബയുടെ ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു ചെ. "അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം നമുക്കെല്ലാവർക്കും ഒരു പാഠമായിരിക്കണമെന്ന്" ചെ തന്റെ സംഘാങ്ങളോട് പറഞ്ഞു..
പ്രാദേശിക ഭാഷയായ സ്വാഹിലിയിൽ ചെ അത്ര പ്രാഗല്ഭ്യമുള്ളയാളായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ ദ്വിഭാഷിയായി ഒരു കൗമാരക്കാരനെ ചെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഫ്രെഡ്ഡി ഇലങ്ക എന്ന ഈ ചെറുപ്പക്കാരൻ മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചെ ഗുവേരയുടെ ഒരു ആരാധകനായി മാറി. ചെ ഗുവേരയുടെ കഠിനയത്നങ്ങൾ അയാളെ ആകർഷിച്ചു. കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോടും, വെളുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോടും ഒരുപോലെ പെരുമാറുന്ന ആൾ എന്നായിരുന്നു ഫ്രെഡ്ഡിയുടെ കണ്ടെത്തൽ.. കബിലയുടെ സംഘാംഗങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസം ചെ ഗുവേരക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടു. അവരുടെ അച്ചടക്കത്തിൽ ചെ തൃപ്തനല്ലായിരുന്നു..

സ്വാർത്ഥരായ ചില വെള്ളക്കാർ കോംഗോ നാഷണൽ ആർമിയുമായി ചേർന്ന് ചെ ഗുവേരയുടെ നീക്കത്തെ എതിർക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയായ സി.ഐ.എ ഇവർക്ക് എല്ലാവിധ സഹായങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. ഫിസി ഗ്രാമത്തിനടുത്തുള്ള മലനിരകളിൽ വെച്ച് ചെഗുവേരയുടെ ഒരു പദ്ധതി ഈ സംഘം തകർക്കുകയുണ്ടായി. ചെ ഗുവേരയുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും അവർ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ ഗുവേരക്കുള്ള സാധനലഭ്യതാ മാർഗ്ഗം അവർ അടച്ചു. ഇത് ചെ ഗുവേരയുടെ വല്ലാതെ കുരുക്കിലാക്കി. ചെ ഗുവേര തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഒളിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയെങ്കിലും അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ചെ യുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും രഹസ്യമായി അറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ യുടെ എല്ലാ ആശയവിനിമയവും ചോർത്തിയെടുക്കാനായി അമേരിക്ക ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യനിൽ സദാ റോന്തുചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു യുദ്ധക്കപ്പൽ അയച്ചിരുന്നു. യു.എസ്.എൻ.എസ് പ്രൈവറ്റ് ഹൊസെ എഫ്.വാൽഡെസ് എന്നായിരുന്നു ഈ കപ്പലിന്റെ പേര്..

ഫോക്കോ തിയറിയും, ഗറില്ലായുദ്ധതന്ത്രങ്ങളും എല്ലാം ഉപയോഗിച്ച് വിപ്ലവം ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാൻ ചെ ഗുവേര കഠിനമായി പ്രയത്നിച്ചു. പക്ഷെ കോംഗോയിൽ അദ്ദേഹത്തിനു വിജയിക്കാനായില്ല. അവിടുത്തെ ആളുകളുടെ കഴിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ച് കോംഗോ ഡയറി എന്ന തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ അദ്ദേഹം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ കടുത്ത ആസ്മയും, ഡിസന്റ്റി എന്ന അസുഖവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തി.. അപ്പോഴേക്കും തന്റെ സംഘാംങ്ങളിലെ ആറു പേർ യുദ്ധത്തിൽ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂടെയുള്ള ആറുപേരെയും കൂട്ടി അക്കൊല്ലം അവസാനം നവംബർ 20, 1965 ൽ ചെഗുവേര ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നു തിരിച്ചുപോയി. ഒരു വേള മുറിവേറ്റവരെ ക്യൂബയിലേക്ക് അയച്ചിട്ട് മരണം വരെ യുദ്ധം തുടരാൻ ചെ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഫിഡൽ പ്രത്യേക ദൂതനെ വിട്ട് ചെ ഗുവേരയോട് മടങ്ങിപ്പോരാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് ചെ വളരെ നിരാശനായിരുന്നു. യുദ്ധം ചെയ്യാൻ താല്പര്യമില്ലാത്ത ഒരു ജനത എന്നാണ് കോംഗോയിലെ ജനങ്ങളെ ചെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. "മാനുഷികഘടങ്ങൾ തോറ്റു, യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള മനസ്സില്ലായിരുന്നു ആർക്കും, നേതാക്കൾക്ക് അഴിമതിയിലായിരുന്നു താല്പര്യം, അവിടെ ഒന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല" എന്നാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിൽ എഴുതിയത്.. "ഇത് ഒരു പരാജയത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്" എന്നാണ് കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ ചെ എഴുതിവെച്ചത്.

തിരിച്ചു ക്യൂബയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ചെ ഗുവേരക്ക് ഒട്ടും തന്നെ ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനു പ്രധാനകാരണം തന്റെ വിടവാങ്ങൽ കത്ത് ഫിഡൽ പൊതുജനങ്ങളെ കാണിച്ചു എന്നതായിരുന്നു. അത് തന്റെ മരണശേഷം മാത്രമേ പുറത്തു കാണിക്കാവു എന്ന് ഫിഡലിനോടു പറഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിലും ഫിഡൽ അത് അനുസരിച്ചില്ലായിരുന്നു. അടുത്ത ഒമ്പതുമാസക്കാലം, ചെ ടാൻസാനിയയിലുള്ള ഡാർ-എസ്-സെലാം എന്ന സ്ഥലത്തും, ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പ്രേഗിലുമായി ഒളിവുതാമസത്തിലായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവങ്ങൾ ക്രോഡീകരിച്ച് രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ ചെ ഇവിടെ വെച്ച് എഴുതുകയുണ്ടായി. ഒന്ന് സാമ്പത്തികവും, മറ്റൊന്നും തത്ത്വചിന്തയുമായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ..

ഇതിനിടെ ചെ പല പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു. ആഫിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായപ്പോൾ ക്യൂബൻ ഇന്റലിജൻസ് സൃഷ്ടിച്ച തന്റെ കപടവ്യക്തിത്വം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് അറിയാൻ കൂടിയായിരുന്നു ഈ യാത്രകൾ. ഈ സമയത്തെല്ലാം ചെ ബൊളീവിയക്കു വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കുക കൂടിയായിരുന്നു. പലപ്പോഴായി ഫിഡലിനെയും തന്റെ ഭാര്യയെയും കാണാനായി ചെ ക്യൂബയിലേക്ക് രഹസ്യയാത്രകൾ നടത്തി. തന്റെ മരണശേഷം വായിക്കാനായി തന്റെ അഞ്ച് മക്കൾക്കും എഴുത്തുകൾ എഴുതിവെച്ചു. ആ എഴുത്തുകൾ അവസാനിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.

കുറിപ്പുകൾ
കോംഗോ
ചിത്രം
കടന്നാക്രമണം , യുദ്ധമുന്നണി , സാന്താക്ലാര