ഒരാൾ തന്റെ മനസ്സിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ സ്വയം വിവരിക്കുന്ന രീതി. ഇതിലൂടെ അയാളുടെ മനസ്സിൽ നടക്കുന്നത് എന്തെന്ന് അറിയാനാവും എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
വില്യം വുണ്ടും വില്യം ജെയിംസും ഈ രീതി ഉപയോഗിക്കുകയുണ്ടായി.
എന്നാൽ ഈ രീതി ഒട്ടും വിശ്വസനീയമല്ലെന്ന് മറ്റു പലരും കരുതി. കുട്ടികൾ, അബ് നോർമലായ മുതിർന്നവർ, വൈകാരികമായ അവസ്ഥയിൽ അകപ്പെട്ടവർ എന്നിവർക്ക് വസ്തുനിഷ്ഠമായ ഒരു വിവരണം നൽകാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ വിശ്വസനീയമല്ല.
സർവെ (survey)
ഉപാഖ്യാനരീതി ( anecdotal method)
അഭിമുഖം ( interview)
അന്തർദർശനം ( introspection)