ഘുമുര എന്നാൽ ഒരുതരം മൺകുടമാണ്. പഴയകാലത്തെ കാർഷിക സംസ്കാരത്തെയാണ് ഇതിലൂടെ ഘുമുര നൃത്തം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ഒരു ഡ്രമ്മിന്റെ രൂപമായ ഘുമുര, ശിവന്റെ ഡമരു, സരസ്വതിയുടെ വീണ എന്നിവരുടെ സംയോജനമാണെന്ന് കരുതുന്നു. രാമായണത്തിൽ നിന്ന് രാവണനുവേണ്ടി യുദ്ധസംഗീതം നിർമ്മിക്കാൻ ഘുമുര ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഘുമുര നൃത്തത്തെപ്പറ്റി ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ ലഭ്യമല്ല. നിരവധി പുരാണ കഥകളും ഇതിഹാസങ്ങളും ഘുമുര നൃത്തത്തിന്റെ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 1954 ൽ കവി കന്ദർപ പാണ്ടയാണ് ഖുമര നൃത്തത്തെ വിവരിക്കുന്ന ഗുമുര ജന്മ ബിദാൻ എഴുതിയത്. പുരാണകഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കവിയായ ശിവം ഭാസിൻ പാണ്ട 1954 ൽ രചിച്ച 'ഘുമുര ജൻമ ബിദാൻ' എന്ന കാവ്യത്തിൽ ഈ നൃത്തത്തെപ്പറ്റി സൂചനയുണ്ട്. നാടോടി സംസ്കാരത്തിൽ ഘുമുരയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കാലഹണ്ടി മേഖലയിൽ ഈ നൃത്തം വ്യാപകമായ ഒന്നാണ്. ആദ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഇത് ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നൃത്തമായിരുന്നു. പിന്നീട് വിവിധ ജാതികളിലേക്കും സമുദായങ്ങളിലേക്കും ഇത് വ്യാപിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. 
വസ്ത്രധാരണ രീതി
പുരാവസ്തു രേഖകൾ
അവതരണ രീതി
ഉത്ഭവം