ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലുണ്ടായ മഹായാന ബുദ്ധമതത്തിന്റ്റെ ഉദയം ഇന്ത്യയുടെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലകളിലുണ്ടായ വളരെ സങ്കീർണമായ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങളോടനുബന്ധമായിട്ടായിരുന്നു. ഇന്തോ-ഗ്രീക്ക് സാമ്രാജ്യങ്ങളൊക്കെ തകർ‌ന്നടിയുകയും പ്രസ്തുത സം‌സ്കാരങ്ങളെല്ലാം പിന്നീട് ഇന്തോ-സിത്തീയൻ സംസ്കാരത്തിലും തുടർ‌ന്ന് യ്‌വേഴി (ക്രിസ്തുവിനു ശേഷം പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കുഷാൻ രാജവംശം സ്ഥാപിച്ച സംസ്കാരമാണിത്)സം‌സ്കൃതിയിലേക്കും കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു.

ബുദ്ധമതാനുയായികളായിരുന്നു കുശാനർ. കുശാനചക്രവർ‌ത്തിയായിരുന്ന കനിഷ്കൻ ക്രിസ്തു വർഷം 100 ന് അടുപ്പിച്ച് ജലന്ധറിലോ, കാശ്മീരിലോ വച്ച് ഒരു നാലാം ബുദ്ധ സഭ സംഘടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. തെരവാദ ബുദ്ധമതധാരയിൽ നിന്നുമ് പിരിഞ്ഞ് ഔദ്യോഗികമായി മഹയാന ശാഖ വളർ‌ന്നു തുടങ്ങിയത് ഈ സമ്മേളനം മുതലാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. തെരവാദ ബുദ്ധിസം ഈ സഭയുടെ ഔദ്യോഗികത അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. വിമത സന്യാസിമാരുടെ കൂട്ടായ്മയെന്നാണ് അവർ പലപ്പോഴും ഈ സഭയെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ളത്.

ബുദ്ധനെ ദൈവസമാനനായി കാണുന്നതായിരുന്നു പുതുതായുരുത്തിരിഞ്ഞ ബുദ്ധമത രൂപങ്ങൾ. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ബുദ്ധസ്വഭാവമുണ്ടെന്നും ബുദ്ധനാവാൻ പരിശ്രമിക്കേണ്ടത് അതിനാൽ തന്നെ പ്രധാനമാണെന്നുമുള്ള ചിന്തകൾ ഇങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലും കുഷാന സാമ്രാജ്യത്തിലും നിലനിന്നിരുന്ന പല തരം ആചാരങ്ങളും സംസ്കാരങ്ങളുമെല്ലാം കൂടിച്ചേർന്നതും ഈ വിശ്വാസങ്ങളെ വിപുലീകരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു
വജ്രയാനത്തിന്റെ ഉദയം (ക്രിസ്തുവർഷം അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്)
ജപ്പാൻ
മഹായാന ബുദ്ധമത തത്ത്വങ്ങളുടെ ഉദയം (ക്രിമുൻപ് ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ ക്രിശേഷം രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ)
ഥേർവാദ നവോത്ഥാനം (ക്രിസ്തുവർഷം പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ)