സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുത്പാദനാവയവമാണ് അണ്ഡാശയം. ബദാംപരിപ്പിന്റെ ആകൃതിയിൽ വെളുത്ത് ഉപസ്ഥാശയത്തിൽ (pelvic cavity) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥികൾ ഗർഭാശയത്തിന്റെ (Uterus) പിന്നിൽ, രണ്ടു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി യൂട്ടെറോ-ഓവേറിയൻ സ്നായുക്കൾ (utero-ovarian ligament) കൊണ്ട് ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 സെ.മീ. നീളവും 2 സെ.മീ. വീതിയും അര സെ.മീ. ഘനവുമുണ്ട്. ഉത്പാദനകോശങ്ങളായ അണ്ഡങ്ങൾ (Ova) രൂപം പ്രാപിക്കുന്നതും വളർച്ച മുഴുമിക്കുന്നതും അണ്ഡാശയങ്ങൾക്കുള്ളിലാണ്. ഇതുകൂടാതെ രണ്ടു സുപ്രധാന ഹോർമോണുകളും അണ്ഡാശയം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അണ്ഡാശയത്തെ തത്സ്ഥാനത്തു താങ്ങി നിർത്തുന്നത് ഇൻഫണ്ടിബുലോ പെൽവിക് ലിഗമെന്റ് (infundibulo-pelvic ligament), ബ്രോഡ് ലിഗമെന്റ് എന്നീ അണ്ഡാശയസ്നായുക്ക(ligament ovarii)ളാണ്. പ്രായപൂർത്തിയെത്തിയ അണ്ഡാശയങ്ങൾ ചെറുതും നീണ്ടതുമായിരിക്കും. സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവവിരാമം സംഭവിക്കുന്ന അവസരത്തിൽ ഈ ഗ്രന്ഥികൾക്ക് ലോപനം (atrophy) സംഭവിക്കുന്നു. ഓരോ അണ്ഡാശയത്തിനുള്ളിലും പ്രാഥമിക അണ്ഡകോശങ്ങൾ എന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പ്രത്യുല്പാദന കോശങ്ങളുണ്ട്. 28, 30 ദിവസമുള്ള ഒരു ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ഏകദേശം പകുതിയോടെ, ഏതാണ്ട് പതിനാലാം ദിവസത്തോടെ അണ്ഡവിസർജനം (Ovulation) നടക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഒരണ്ഡം ഓവറിയിൽ നിന്നും വിസർജ്ജിക്കുന്നു. ഗർഭധാരണം നടക്കാൻ സാധ്യത കൂടിയ ദിവസങ്ങളായാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ശരീര താപനിലയിൽ ഉള്ള നേരിയ വർദ്ധനവ്, നേർത്ത യോനീസ്രാവം എന്നിവ അണ്ഡവിസർജനത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ വന്ധ്യതാ ചികിത്സയിലും കുടുംബാസൂത്രണത്തിലും ഓവുലേഷൻ സവിശേഷ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. 

മനുഷ്യനിലെ അണ്ഡാശയം
ഘടന
അണ്ഡാശയം പ്രാണികളിൽ
അണ്ഡാശയം വിവിധ ജീവജാലങ്ങളിൽ