വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ വളരെ കുറവായിരുന്ന കാലമായിരുന്നു മൊയ്തു മൗലവിയുടേത്. മൂന്നാം തരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന, നാലാം തരം വരെയുള്ള ഒരു സ്കൂളിലാണ് മൗലവി പഠനം തുടങ്ങുന്നത്. സ്കൂളിൽ ചേരും മുൻപ് ഖുർആൻ പഠിപ്പിക്കുന്ന 'നാഗദം' എന്ന കീഴ്വഴക്കമാണ് അന്ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നത്. അഞ്ചു വർഷത്തെ ഖുർആൻ പഠനമായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടമായി അന്ന് പരിഗണിച്ചിരുന്നത്. അറബി ഭാഷ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നതിനും മുമ്പ് ഖുർ‌ആൻ മുഴുവൻ ഹൃദിസ്ഥമാക്കണം. അദ്ധ്യാപകർക്ക് ഖുർആനെപ്പറ്റി വിവരമില്ലായിരുന്നു എന്ന് മൊയ്തു മൗലവി തന്റെ ആത്മകഥയിൽ പറയുന്നു. 'ദുഷിച്ച സമ്പ്രദായം' എന്നാണ് മൗലവി ഈ പഠന രീതിയെ തൻറെ ആത്മകഥയിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

ഇക്കാലത്ത് പരിഷ്കൃതാശയക്കാരനായ ശൈഖ് ഹംദാനി സാഹിബുമായി പരിചയപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞത് മൗലവിയുടെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായി. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മൊയ്തു മൗലവി ഉർദുഭാഷ സ്വായത്തമാക്കി. പിന്നീട് വാഴക്കാട്ടെ മദ്രസ്സയിൽ പഠനം തുടർന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി എന്ന മത പണ്ഡിതനെ ഗുരുവായി ലഭിച്ചു. പുരോഗമന ചിന്താഗതിക്കാരനും ദേശീയവാദിയുമായിരുന്ന അദ്ദേഹം. ഇക്കാരണത്താൽ അദ്ദേഹത്തെ മദ്രസയുടെ യാഥാസ്ഥിതികനായ നടത്തിപ്പുകാരൻ അവിടെ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി പിന്നീട് കോഴിക്കോട് തന്റെ അധ്യാപന ചര്യ തുടർന്നപ്പോൾ മൊയ്തു മൗലവിയും അദ്ദേഹത്തിനു കീഴിൽ ചേർന്ന് പഠിക്കാൻ കോഴിക്കോട്ടെത്തുകയായിരുന്നു.

കോഴിക്കോട് ബാസൽ മിഷൻ കോളേജിൽ പഠിച്ചിരുന്ന അബ്ദുറഹ്‌മാൻ സാഹിബ് ‍ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജിയെ സന്ദർശിക്കാൻ പതിവായി വരാറുണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ വെച്ചാണ് മൗലവി അബ്ദുറഹ്‌മാൻ സാഹിബുമായി പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഈ ബന്ധമാണ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനായി മൊയ്തു മൗലവിയെ പരിവർത്തിപ്പിച്ചത്.

ജീവിതരേഖ
മരണം
പഠനം‌
സമരരംഗം