കുമാന ദേശീയോദ്യാനത്തെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ട് കുമാന പക്ഷിസങ്കേതം 1938-ൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. 255-ൽപരം പക്ഷിവർഗ്ഗങ്ങൾ ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിലുള്ളതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. കുമാനയിലെ ചതുപ്പുപ്രദേശങ്ങളിൽ 10000ത്തിലധികം ദേശാടനപക്ഷികൾ ഏപ്രിൽ മുതൽ ജൂലായ് മാസങ്ങളിൽ ദേശാടനം നടത്തുന്നു. അപൂർവ്വയിനങ്ങളായ ബ്ലാക്ക് നെക്ക്ഡ് സ്റ്റോർക്ക് ("Ephippiorhynchus asiaticus"), വയൽനായ്ക്കൻ ("Leptoptilos javanicus"), ചട്ടുകക്കൊക്കൻ ("Platalea leucorodia"), പെരുങ്കൊക്കൻ പ്ലോവർ ("Esacus recurvirostris") എന്നിവയെ ഇവിടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. വേഡേഴ്സിന്റെ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട സാൻഡ്പൈപേഴ്സ്, ഖരാദ്രിഡേ എന്നിവ വാട്ടർ ഫൌൾകൾക്കൊപ്പം ഈ പ്രദേശം സന്ദർശിക്കുന്നു. ദേശാടനപക്ഷിയായ മുൾവാലൻ ചുണ്ടൻ കാട ("Gallinago stenura") സൈബീരിയയിൽ നിന്ന് 9,000 കിലോമീറ്റർ (5,600 മൈൽ) മുതൽ 11,000 കിലോമീറ്റർ (6,800 മൈൽ) ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് ഇവിടെയെത്തുന്നു. പർപ്പിൾ ഹെറോൺ, നൈറ്റ് ഹെറോൺ, എഗ്രെറ്റ്സ്, സ്പോട്ട്-ബിൽഡ് പെലിക്കൻ, ചേരാക്കൊക്കൻ, കുളക്കൊക്ക് ("Ardeola grayii"), കിന്നരി നീർക്കാക്ക ("Phalacrocorax fuscicollis"), ചെറിയ നീർക്കാക്ക ("Phalacrocorax niger"), തീപ്പൊരിക്കണ്ണൻ ("Gallicrex cinerea"), പട്ടക്കോഴി ("Gallinula chloropus"), പർപ്പിൾ സ്വാംഫെൻ, കുളക്കോഴി (മുണ്ടക്കോഴി) ("Amaurornis phoenicurus"), വാലൻ താമരക്കോഴി ("Hydrophasianus chirurgus"), പവിഴക്കാലി ("Himantopus himantopus"), ചൂളൻ എരണ്ട ("Dendrocygna javanica"), മുങ്ങാങ്കോഴി ("Tachybaptus ruficollis") ഇവയെല്ലാം വലിയ കൂട്ടങ്ങളായി പറന്നെത്തുന്ന ദേശാടനപക്ഷികളാണ്. മഞ്ഞക്കാലി പച്ചപ്രാവ് ("Treron phoenicoptera"), കാടുമുഴക്കി ("Dicrurus paradiseus"), തീക്കാക്ക ("Harpactes fasciatus"), കള്ളിക്കുയിൽ ("Phaenicophaeus leschenaultii"), റെഡ് ഫേസെഡ് മാൽക്കോഹ ("Phaenicophaeus pyrrhocephalus") എന്നിവ ദേശാടനപക്ഷികളിൽ അപൂർവ്വയിനങ്ങളാണ്."

ശ്രീലങ്കൻ ആന, പുലി, ഗോൾഡൻ ജാക്കൽ, മീൻ പിടിയൻ പൂച്ച, കാട്ടുപന്നി, യൂറോപ്യൻ ഓട്ടർ തുടങ്ങിയ സസ്തനികളും ഇവിടെയുണ്ട്. പച്ചക്കടലാമ ("Chelonia mydas"), ലോഗ്ഗെർഹെഡ് സീ ടർട്ടിൽ ("Caretta caretta"), ഒലീവ് റിഡ്‌ലി കടലാമ ("Lepidochelys olivacea") എന്നീ മൂന്ന് വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട ആമകളെ ഈ ഉദ്യാനത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഫ്ലാപ്പ് ഷെൽ ടർട്ടിൽ ("Lissemys punctata"), കാരാമ ("Melanochelys trijuga"), മഗ്ഗർ ക്രൊക്കോഡൈൽ ("Crocodylus palustris") എന്നിവയും ഈ ഉദ്യാനത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിൽപ്പെടുന്നതാണ്.

വിനോദസഞ്ചാരം
സസ്യജാലങ്ങൾ
പക്ഷിജന്തുജാലങ്ങൾ
കാലാവസ്ഥ