1526 ആയപ്പോൾ, ലൂഥറുടെ ശ്രദ്ധയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം താൻ തുടക്കമിട്ട വിഭജിതസഭയെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലായി. സഭാസംഘങ്ങൾ ശുശ്രൂഷകന്മാരെ സ്വയം തെരഞ്ഞെടുക്കുകയെന്ന ബൈബിൾ അധിഷ്ഠിതമായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയം ഫലപ്രദമല്ലെന്നു അതിനകം തെളിഞ്ഞിരുന്നു. "സഭയെ ഒരേ സമയം, വ്യക്തിപരമായ ബോദ്ധ്യങ്ങളേയും അനുഭവങ്ങളേയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിശ്വാസികളുടെ കൂട്ടായ്മയും ഒരോ പ്രദേശത്തേയും മുഴുവൻ വ്യക്തികളേയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രാദേശികസമൂഹവും ആക്കി നിലനിർത്തുകയെന്നത് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ധർമ്മസങ്കടത്തിലെത്തിച്ചുവെന്നും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒഴിവാക്കാനാവാതെ വന്നപ്പോഴൊക്കെ ജനസാമാന്യത്തിനൊപ്പം നിൽക്കുകയെന്ന നയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് അദ്ദേഹം മുന്നേറിയതെന്നും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1525-നും 1529-നും ഇടയ്ക്ക് അദ്ദേഹം സഭയിൽ ഒരു മേൽനോട്ടസമിതിയ്ക്കു രൂപം കൊടുക്കുകയും പുതിയ ആരാധനാരീതികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും വിശ്വാസത്തിന്റെ വ്യക്തസംഗ്രഹമായി രണ്ടു വേദപാഠങ്ങൾ രചിക്കുകയും ചെയ്തു.
ജനങ്ങളെ ചിന്താക്കുഴപ്പത്തിലും സംശയത്തിലും പെടുത്തുംവിധമുള്ള തീവ്രവ്യതിയാനങ്ങൾ ലൂഥർ കഴിയുന്നത്ര ഒഴിവാക്കി. പഴയ അധികാരശ്രേണിയുടെ സ്ഥാനത്ത് മറ്റൊന്നു പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതും അദ്ദേഹം ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. പ്രധാനമായും സാക്സണിയിലെ സഭയുടെ കാര്യത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചത്. അവിടത്തെ സഭയുടെ മാതൃക പിന്തുടർന്ന മറ്റുപ്രദേശങ്ങളിലെ സഭകളിൽ അദ്ദേഹം ഉപദേശകന്റെ ചുമതല മാത്രം നിർവഹിച്ചു. സാക്സണിയിലെ പുതിയ ഭരണാധികാരി ജോണുമായി ലൂഥർ അടുത്തു സഹകരിച്ചു. റോമിൽ നിന്നുള്ള വേർപിരിയലിനു ശേഷം ധനശ്രോതസ്സു വറ്റിയ സഭയ്ക്കു ആവശ്യമായിരുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായത്തിനായും മതേതരകാര്യങ്ങളിൽ നേതൃത്വത്തിനായും ലൂഥർ ജോണിനെ ആശ്രയിച്ചു. ജോണുമായുള്ള ലൂഥറുടെ ഈ സഹകരണം, "സഭാഭരണത്തെ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിന്റെ കൈകളിലെത്തിക്കുകയെന്ന അനാരോഗ്യകരവും അനുദ്ദിഷ്ടവുമായ പരിണാമത്തിനു വഴിയൊരുക്കിയെന്ന്" ലൂഥരുടെ ജീവചരിത്രകാരനായ മാർട്ടിൻ ബ്രെഷ്ട് വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. പലപ്പോഴും ലൂഥർ അവതരിപ്പിച്ച പരിഷ്കാരങ്ങൾ നവീകരണാശയങ്ങളുടെ മൗലികതകളുമായി ഒത്തുപോകാത്തവയായിരുന്നു. ഉദാഹരണമായി, ലൂഥറുടെ അംഗീകാരത്തോടു കൂടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹകാരി മെലാഞ്ച്തൻ എഴുതി 1528-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു രേഖ, പാപപ്പൊറുതിയിൽ പാശ്ചാത്താപത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എടുത്തു പറഞ്ഞു. നീതീകരണം വിശ്വാസത്തിലൂടെ മാത്രമാണെന്ന നവീകരണനിലപാടിനു വിരുദ്ധമായിരുന്നു ഇത്. വ്യവസ്ഥാപിത സഭയുടെ നിലപാടിനോടുള്ള ഈ വിട്ടുവീഴ്ചയെ ഐസ്ലെബെനിലെ നവീകർത്താവ് ജോഹാനാസ് അഗ്രിക്കോള ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ ലൂഥർ അദ്ദേഹത്തെ വിശ്വാസത്തേയും പ്രവൃത്തികളേയും വേർതിരിച്ചു കാണുന്നതിന്റെ പേരിൽ അപലപിച്ചു.

ജർമ്മൻ ഭാഷയിലുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള വേണ്ടിയുള്ള ആവശ്യത്തോടു പ്രതികരിച്ച്, ലൂഥർ 1526-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആ ഭാഷയിൽ ഒരു കുർബ്ബാനക്രമം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. നേരത്തേ 1523-ൽ ലത്തീൻ കുർബ്ബാനയുടെ ഒരു പരിഷ്കൃതരൂപം അദ്ദേഹം ജർമ്മൻ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. അതിനു പകരം വയ്ക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നില്ല ഈ പുതിയ കുർബ്ബാന. സാധാരണക്കാർക്കും, വിശ്വസിക്കാനും ക്രിസ്തുമതം പിന്തുടരാനും ആഗ്രഹിക്കുന്ന തുടക്കാർക്കും വേണ്ടി മാത്രമുള്ള രചനയായിരുന്നു അത്. കത്തോലിക്കാ കുർബ്ബാനയുടെ ക്രമം പിന്തുടർന്നപ്പോഴും ലൂഥർ, കുർബ്ബാനയ്ക്ക് ബലിസ്വഭാവം നൽകുന്ന എല്ലാ ഘടകങ്ങളേയും ഒഴിവാക്കി; വിശ്വാസിസമൂഹം ഒന്നു ചേർന്ന് അപ്പവും വീഞ്ഞും പങ്കിടുന്ന ആഘോഷമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുതിയ കുർബ്ബാന. ബലിവസ്തുക്കളെ ഉയർത്തുന്ന ചടങ്ങ് കുർബ്ബാനയിൽ നിലനിർത്തിയ ലൂഥർ, സവിശേഷമായ ചമയങ്ങളും, അൾത്താരയും, മെഴുകുതിരിയും മറ്റും ഇഷ്ടമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്താമെന്നാക്കി. സ്വിറ്റ്സർലണ്ടിലെ നവീകർത്താവ് സ്വിംഗ്ലിയുടെ അനുയായികളെപ്പോലുള്ള പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകൾ, കുർബ്ബാനയിൽ ആവശ്യത്തിലധികം പരമ്പരാഗതഘടകങ്ങൾ നിലനിർത്തിയതിന് ലൂഥറെ വിമർശിച്ചു. കത്തോലിക്കാ കുർബ്ബാനക്ക് പകരം ലൂഥർ അവതരിപ്പിച്ച കുർബ്ബാനയുടെ യാഥാസ്ഥിതിക സ്വഭാവം ആധുനിക പണ്ഡിതന്മാരും തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം വിശ്വാസികൾ ഒന്നു ചേർന്ന് ജർമ്മൻ ഭാഷയിൽ പ്രാർത്ഥനാഗാനങ്ങളും ആലപിക്കുന്നതും വിശ്വാസപ്രമാണം ചൊല്ലുന്നതും ലൂഥറുടെ കുർബ്ബാനയുടെ പുതുമയായിരുന്നു. സാധാരണക്കാരുടേയും യുവജനങ്ങളുടേയും പ്രയോജനത്തിനായി ലൂഥർ, സാധാരണദിവസങ്ങളിലെ ആരാധനയിൽ, വേദപാഠത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ മതബോധനം ഉൾപ്പെടുത്തി. ജ്ഞാനസ്നാനം, വിവാഹം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളുടെ ലളിതരൂപങ്ങളും അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു.

1527 മുതൽ സാക്സണിയിലെ വിശ്വാസി സമൂഹങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച ലൂഥറും സഹപ്രവർത്തകരും, പുതിയ ആരാധനാക്രമത്തിന്റെ അവതരണത്തിന് അത് അവസരമാക്കി. ഒപ്പം, വിശ്വാസിസമൂഹങ്ങളുടെ പരിപാലനത്തിന്റേയും ക്രിസ്തീയ അനുശാസനത്തിന്റേയും നിലവിലിരുന്ന സംവിധാനങ്ങളെ അവർ വിലയിരുത്തി. "കരുണാമയനായ ദൈവമേ, ഞാൻ കണ്ട സ്ഥിതി എത്ര ദയനീയമായിരുന്നു...സാധാരണജനങ്ങൾക്ക് ക്രിസ്തീയവിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് ഒന്നും അറിഞ്ഞുകൂടാ ... പാസ്റ്റർമാരിൽ തന്നെ പലരും പിടിപ്പുകെട്ടവരും പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവരും ആയിരുന്നു" എന്ന് അദ്ദേഹം എഴുതി.

ബൈബിൾ പരിഭാഷ
ബൃഹദ്കുടുംബം
സ്വകാര്യജീവിതം
സഭാഘടന