"ഇവിടെയുള്ളത് മറ്റു പലയിടത്തും ഉണ്ടായിരിക്കും. എന്നാൽ ഇവിടെ ഇല്ലാത്തത് മറ്റെങ്ങും ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല."മഹാഭാരതത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഈ വിവരണം മതി ഭാരതകഥയുടെ ഉൾക്കാമ്പും സ്വാധീനവും വിശദീകരിക്കാൻ. ഇത്രയധികം ചർച്ചചെയ്യപ്പെടുകയും ,പുനരാവിഷ്ക്കരിക്കയും, തലമുറകളായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഉണ്ടായിട്ടുള്ള ഒരു കൃതിയില്ല. മാനവനും ദേവനും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും ദൈത്യനും ദാനവനും ഒത്തുചേരുന്ന ഈ മഹാകാവ്യത്തിൽ അതിശയോക്തിയുടെ മുഖംമൂടിയിലൂടെ ജീവിതസത്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുന്നു. ധർമ്മമേത് അധർമ്മമേതു ,സുഖമെന്ത് ദുഃഖമെന്തു എന്നറിയാതെ ഉഴലുന്ന ഒരു പിടി അതിമാനുഷർ അഥവാ അതിമാനുഷികതയാൽ അസാമാന്യ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന മനുഷ്യജന്മങ്ങളും ഈശ്വരന്മാരും ഈ കഥക്ക് നിറം പകരുന്നു. തത്വം,നീതി, ശാസ്ത്രം, ആസ്വാദനം, ഘടന എന്നിവയിൽ അത്യപൂർവമായ മേന്മയുള്ള ഈ കൃതി പലകാലം പരാൽ വാഴ്പ്പെത്തപ്പെട്ടതിൽ അതിശയമില്ല.

എന്നാൽ സാമാന്യ വിശകലനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഭാരതപര്യടനത്തെ വേറിട്ടു നിർത്തുന്നത് മാരാരുടെ ധീരമായ ഇടപെടലുകളാണ്.
"രാമൻ,യുധിഷ്ഠിരൻ തുടങ്ങിയ ഇതിഹാസ കഥാനായകന്മാർ യാതോരൂപ്പക്കെടും പറ്റാതെ ചില്ലലമാരിയിൽ സൂക്ഷിച്ചുവക്കേണ്ട പ്രദർശനവസ്തുക്കലാണന്നും അവരിൽ വല്ല കുറ്റവും കുറവും ഉണ്ടാവാമെന്നു ശങ്കിക്കുന്നതെ പാപമാണെന്നും വിശ്വസിക്കുന്ന ആളുകളുടെ പൊക്കണങ്ങളിൽ ഇതിനു ചില സമാധാനങ്ങളുണ്ടാവാം ;അവർ അത് കൊണ്ട് സംതൃപ്തി കൊള്ളട്ടെ " - "സഹോദരന്മാർ തമ്മിൽ", ഭാരതപര്യടനം.
ഈശ്വരതുല്യരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നവരുടെ സ്വഭാവ വിശകലനം തന്നെയാണ്, അവരുടെ കുറ്റവും കുറവും മനസ്സിലാകുന്നതാണ് മാരാരുടെ വ്യത്യസ്തത . ദുര്യോധനാദികളായ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മഹത്ത്വങ്ങളും യുധിഷ്ടിരാധികളായ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വ്യതിചലനങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയും അവയെ ശക്തസുന്ദരമായ ഭാഷയിൽ വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മാരാരുടെ രീതി വിപ്ലവാത്മകമാണ്. കുന്തി ,കർണ്ണൻ ,കൃഷ്ണൻ ,ഭീഷ്മർ,പഞ്ചപാണ്ടവർ, നൂറ്റൊന്നു കൌന്തെയർ തുടങ്ങിയവരുടെ വൈകാരിക നിമ്നോന്നതകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടു പുതിയ ചിന്താവീഥികൾ മാരാർ വെട്ടിത്തുറക്കുന്നു. മഹാഭാരതകഥ ഇത്തരം പുതു വെളിച്ചത്തിലൂടെ കാണുമ്പോൾ നന്മ , തിന്മ എന്നീ ആശയങ്ങൾക്ക് നിലനിൽപ്പില്ലെന്നും ലോകം മുഴുവൻ ഏവ രണ്ടിന്റെയും സങ്കലനം മാത്രമെന്നും നാം അറിയുന്നു.മഹാഭാരതം വെറുമൊരു കേട്ടുകഥയല്ലെനും ഭാരതത്തിൻറെ ചരിത്രാതീത കാലത്തെപ്പറ്റിയുള്ള അവശേഷിക്കുന്ന അറിവാണന്നുമുള്ള വിദഗ്ദ്ധാഭിപ്രായം നിലനിൽക്കെ, ഭാരതകഥയെ തികച്ചും മനുഷ്യതലത്തിൽ കൊണ്ടുവരാനുള്ള മാരാരെ പോലുള്ള കവികളുടെ പ്രയത്നം തികച്ചും സ്തുത്യർഹമാണ്.

ഉള്ളടക്കം
ഗ്രന്ഥകർത്താവ്
കഥാപാത്ര വിശകലനങ്ങൾ
വിശകലനം