ബി.സി. 1500-നോടടുത്ത് അഷൂർമിരാരി ക അസീറിയ ഭരിച്ചു. അടുത്ത നൂറ്റാണ്ടിൽ അസീറിയയുടെ പ്രതാപം വീണ്ടും നഷ്ടപ്പെട്ടു. അന്നു പല വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായി യുദ്ധങ്ങളും പല സമാധാനസന്ധികളും ഉണ്ടായി. ഇന്തോ-ആര്യൻ രാജ്യമായ മിതാന്നിയുടെ അധീശാധികാരവും അസീറിയയ്ക്ക് അംഗീകരിക്കേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്. തുത്മോസ് III (ഈജിപ്തിലെ രാജാവ്) അസീറിയ ആക്രമിച്ച് മിതാന്നിയൻ സേനയെ തോല്പിച്ചപ്പോൾ (1450), അസീറിയൻ രാജാവ് തുത്മോസിനു സമ്മാനങ്ങൾ അയച്ചുകൊടുത്തു. ഹിറ്റൈറ്റുകൾ മിതാന്നിയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതോടുകൂടി അസീറിയയിലെ എറിബാ-അദാദിന് (ബി.സി. 1383-57) അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യം പുനരുദ്ധരിക്കുവാൻ സന്ദർഭം ലഭിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ ആഷൂർ ഉബാല്ലിത് I (ബി.സി. 1356-21) അസീറിയയെ ഒരു സൈനികശക്തിയായി വളർത്തി. അന്നു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ വിപുലമാക്കുകയും ബാബിലോണിയയുടെമേൽ അധീശാധികാരം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അഖ്നതെനു(ഇഖ്നാത്തൻ)മായി നടത്തിയ കത്തിടപാടുകൾ ചരിത്രവസ്തുതാണ്. അടുത്ത രണ്ടു രാജവംശങ്ങളുടെ ഭരണകാലത്ത് (ബി.സി. 1320-1299) അസീറിയ ശക്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രമായി; അവർക്കു പല സൈനികവിജയങ്ങളും നേടാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ മുഖ്യ രാജാക്കന്മാർ അദാദ്നിരാരി I (ബി.സി. 1298-1266), ശൽമനേസർ I (ബി.സി. 1265-1236), തുകുൽതി നിനൂർത I (ബി.സി. 1235-1199) തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു. അക്കാലത്തു മിതാന്നിയെ ആക്രമിച്ച് യൂഫ്രട്ടീസ് നദിക്കു മറുകര വരെ അസീറിയയുടെ അതിർത്തി വ്യാപിപ്പിച്ചു. ബി.സി. 1270-ൽ ഈജിപ്തുകാരും ഹിറ്റൈറ്റുകളും സന്ധി ഉണ്ടാക്കിയതോടുകൂടി അവർ തമ്മിലുള്ള ശത്രുത അവസാനിച്ചു. അസീറിയയുടെ വളർച്ചയെ വിഘാതപ്പെടുത്താൻ ഈ സൗഹൃദം അവർ ഉപയോഗിച്ചു. എങ്കിലും അസീറിയൻ രാജാവായ തുകുൽതി നിനുർത I ബാബിലോണിയ കീഴടക്കി തന്റെ സാമ്രാജ്യം അർമീനിയ മുതൽ പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടൽ വരെ വ്യാപിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രന്റെ ഭരണകാലത്ത് അസീറിയ ബാബിലോണിയയുടെ സാമന്ത രാജ്യമായിത്തീർന്നു. തിഗ്ലത്ത് പിലീസർ I (ബി.സി. 1116-1078)-ന്റെ കാലത്ത് അസീറിയ വീണ്ടും ശക്തമായ രാഷ്ട്രമായി. അദ്ദേഹം ബാബിലോണിയയെ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പ്പെടുത്തി.

മധ്യ അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യം
അസീറിയൻ സംസ്കാരം
ആമുഖം
ഇനാമൽ പ്രയോഗം