ക്രി.വ. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനഭാഗമായിരുന്നിരിക്കണം സെൽസസിന്റെ പ്രവർത്തനകാലം. മാർക്കസ് ഔറേലിയസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നെന്നും, ക്രിസ്തുമതത്തെ വിമർശിച്ച് 'സത്യവചനം' എന്ന കൃതി രചിച്ചു എന്നും അതിന്റെ രചനാകാലം ക്രി.വ. 175-നും 180-നും ഇടക്കായിരുന്നെന്നും മാത്രമാണ് സെൽസസിനെക്കുറിച്ച് ആകെയുള്ള അറിവ്. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ക്രിസ്തുമതത്തെ എതിർത്ത പല സെൽസസ്മാരിൽ ഒരാൾ മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരുപക്ഷേ, കവി ലൂഷന്റെ(Lucian) സുഹൃത്തായി അറിയപ്പെടുന്ന സെൽസസ് ഇദ്ദേഹമായിരിക്കാം. എന്നാൽ ഇതും ഉറപ്പില്ലാത്ത കാര്യമാണ്; കാരണം ലൂഷന്റെ സുഹൃത്തായ സെൽസസ്, എപ്പിക്യൂറസിന്റെ അനുയായി അയിരുന്നു; 'സത്യവചനത്തിൽ' പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സെൽസസാകട്ടെ, തത്ത്വചിന്തയിൽ എപ്പിക്യൂറസിന്റെ വിരുദ്ധചേരിയിലായിരുന്ന പ്ലേറ്റോയുടേയും ഒരുപക്ഷേ, യഹൂദപ്ലേറ്റോണിസ്റ്റായിരുന്ന അൽക്സാണ്ഡ്രിയയിലെ ഫിലോയുടേയും അനുയായി ആയിരുന്നു. 
സെൽസ് ഗ്രീസിലോ റോമിലോ നിന്നുള്ളവനായിരുന്നെന്നാണ് പൊതുവേ കരുതപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ യഹൂദമതവുമായും ഈജിപ്ഷ്യൻ ആശയങ്ങളും ആചാരങ്ങളുമായുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിചയം കണക്കിലെടുത്ത്, റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ നിന്നുള്ളവനായിരുന്നിരിക്കാം അദ്ദേഹം എന്നു കരുതുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുമുണ്ട്. അതേസമയം പൗരസ്ത്യസംസ്കാരങ്ങളുമായുള്ള പരിചയം ദേശാടനവും റോമിൽത്തന്നെയുണ്ടായിരുന്ന വിദേശികളുമായുള്ള സഹവാസവും മൂലം നേടിയതായിരിക്കാം എന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
'സത്യവചനം' എഴുതപ്പെട്ടത് റോമിലാണെന്ന് ഒരുകാലത്ത് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ കൃതിയിൽ തന്നെയുള്ള തെളിവുകളെ ആധാരമാക്കി രചന നടന്നത് അലക്സാൻഡ്രിയയിലാണ് ഇന്ന് പലരും വാദിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ ചരിത്രത്തേയും, ആചാരരീതികളേയും അടുത്തറിഞ്ഞ മട്ടിലുള്ള പരാമർശങ്ങൾ 'സത്യവചനത്തിൽ' പലയിടത്തുമുണ്ട്. അതിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന യഹൂദർ റോമിൽ നിന്നുള്ളവരല്ല; ദൈവവചനം (Logos) എന്ന ഗ്രീക്ക് ആശയം സ്വാംശീകരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്ന പൗരസ്ത്യരാണ്. 
രചനാകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകളും ഗ്രന്ഥത്തിലുണ്ട്. അപ്പൊൾ സാമ്രാജ്യം ഒരു സുരക്ഷാപ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോവുകയായിരുന്നു. ജർമ്മൻ ഗോത്രങ്ങൾക്കെതിരെ മാർക്കസ് ഔറെലിയസ് നടത്തിയ സൈനിക നീക്കങ്ങളായിരിക്കണം (സെൽസസിന് മറുപടി viii.69)ഇതിനു പശ്ചാത്തലമായുള്ളത്. മതപരമായ നവീനതകൾക്കെതിരെ ജാഗ്രതപാലിക്കാൻ ഔറേലിയസ് പ്രവിശ്യാധികാരികളോടും നിയമപാലകരോടും ആവശ്യപ്പെട്ട കാലവുമായിരുന്നു അത്. ക്രി.വ. 180-ലുണ്ടായ ഔറേലിയസിന്റെ മരണം വരെ തുടർന്ന ക്രിസ്തുമതപീഡനത്തിന് തുടക്കമിട്ട ഈ കല്പനയുടെ കാലം ക്രി.വ. 176-177 ആണ്. ആ വർഷങ്ങളിൽ കമ്മോഡസ് സഹ-സാമ്രാട്ടായിരുന്നു. ഈ കൂട്ടുഭരണത്തെ സെൽസസ് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. (സെൽസസിന് മറുപടി viii.71).
പോർഫിറി തുടങ്ങിയ ക്രിസ്തുമതവിമർശകന്മാരുടെ രചനകളെപ്പോലെ അപലപിക്കപ്പെട്ട സെൽസസിന്റെ കൃതി, കാലക്രമത്തിൽ നഷ്ടമായി. അതിനെക്കുറിച്ചന്വേഷിക്കുന്നവർക്ക് ഇന്നു ലഭ്യമായ ഒരേയൊരു രേഖയായ "സെൽസസിന് മറുപടി" ഒരിജൻ എഴുതിയത് 'സത്യവചനം' പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് എഴുപത് വർഷത്തോളം കഴിഞ്ഞാണ്. സെൽസസിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതിയുടേയും സ്മരണ നിലനിർത്തിയ ഒരിജന്റെ രചന നടന്നത് ക്രി.വ. 248-ലായിരുന്നിരിക്കണം. അപ്പോൾ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന അറബി ഫിലിപ്പിന്റെ അലംഭാവമോ സഹിഷ്ണുതയോ മൂലം, ക്രിസ്തുമതം കാര്യമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എന്നാൽ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധം ഒട്ടും സൗഹാർദ്ദപൂർണ്ണമായിരുന്നില്ല. റോം അതിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ സഹസ്രാബ്ദി ആഘോഷിക്കുകയായിരുന്നു. സ്വാഭാവികമായും സാമ്രാജ്യാഭിമാനം ഔന്നത്യത്തിലായിരുന്നു. അതേസമയം ക്രൈസ്തവചിന്തകനായ ഒരിജൻ, സാമ്രാജ്യത്തേയും സീസറിന് കല്പ്പിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യത്വത്തേയും, പിതാവായ ദൈവത്തിന്റെ രാജത്വം, സ്വർഗരാജ്യത്തിലെ വിശ്വാസികളുടെ പൗരത്വം, എന്നീ ക്രൈസ്തവാശയങ്ങളെ മുൻനിർത്തി വിലയിരത്തി. അത്തരത്തിലുള്ള പരിഗണനയിൽ, സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സഹസ്രാബ്ദക്കാലത്തിന് ഒരുദിവസത്തിന്റെ വിലപോലുമില്ലായിരുന്നു. മാർക്കസ് ഔറേലിയസിന്റെ കാലത്തെഴുതപ്പെട്ട സെൽസസിന്റെ പഴയ കൃതിക്ക് ഒരു പ്രത്യാഖ്യാനം എഴുതാൻ ഒരിജനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് ഈ സാഹചര്യങ്ങളായിരിക്കണം. തിര‍ക്കിട്ടെഴുതിയ മട്ട് ഒരിജന്റെ 'മറുപടിയിൽ' പലയിടത്തുമുണ്ട്. എന്നാൽ രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കൃതിയുടെ ഏകമാത്രസ്മരണികയാണതെന്നോർക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ കുറവുകളെല്ലാം അവഗണിക്കാനാവും.
ക്രി.വ. 240-നടുത്ത് സുഹൃത്ത് അംബ്രോസിയസാണ് സെൽസസിന്റെ കൃതിയുടെ ഒരു പ്രതി, ഒരു പ്രത്യാഖ്യാനം രചിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒരിജന് അയച്ചുകൊടുത്ത്. ആദ്യത്തെ വൈമനസ്യത്തിന് ശേഷം ഒരിജൻ അത് നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരിജന്റെ രചനകളിൽ ഏറ്റവും ദീർഘമായത് സെൽസസിന് കൊടുത്ത ഈ മറുപടിയാണ്.

കുറിപ്പുകൾ
സെൽസസിന്റെ പ്രത്യേകത
പശ്ചാത്തലം
'സത്യവചനത്തിന്റെ' ഉറവിടങ്ങൾ