വാതകങ്ങളുടെ അപവർത്തനാങ്കം കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രകാശത്തിന്റെ വ്യതികരണ (interference) ത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമിച്ചിട്ടുള്ള അപവർത്തനാങ്കമാപിനികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നു. ഒരേ സ്രോതസ്സിൽ (source) നിന്നു വരുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം നിരീക്ഷണവിഷയമായ വാതകത്തിലൂടെയും മറ്റൊരു ഭാഗം വായുവിലൂടെയും കടത്തിവിട്ട് അവയെ പുനഃസംയോജിപ്പിച്ചാൽ വ്യതികരണ പ്രതിരൂപം (interference pattern) ദൃശ്യമാകുന്നതാണ്. വാതകവും വായുവും പ്രകാശപരമായി (optically) സാന്ദ്രതാവ്യത്യാസമുള്ള മാധ്യമങ്ങളായതിനാൽ അവയിലൂടെയുള്ള പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗം വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. വ്യതികരണപ്രതിരൂപത്തിന്മേൽ നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നും വേഗം നിർണയിക്കാം. അവ തമ്മിലുള്ള അനുപാതം ആണ് വാതകത്തിന്റെ വായുവിനെ അപേക്ഷിച്ചുള്ള അപവർത്തനാങ്കം. ഇതിൽനിന്നും വാതകത്തിന്റെ നിരപേക്ഷ (absolute) അപവർത്തനാങ്കം കണ്ടുപിടിക്കാം.

അപവർത്തനമാപിനികൾ രണ്ടുതരം ഉണ്ട്: ക്രാന്തികകോണം അളന്ന് അങ്കം (index) നിർണയിക്കുന്നവയും വ്യതികരണതത്ത്വം ഉപയോഗിക്കുന്നവയും.

വ്യതികരണ അപവർത്തനമാപിനി
വാതകങ്ങളുടെ അപവർത്തനാങ്കം
ക്രാന്തികകോണ അപവർത്തനമാപിനികൾ
നിമജ്ജിത അപവർത്തനമാപിനി