ബുദ്ധിജീവികളുടെ സാമൂഹിക ദൗത്യത്തെക്കുരിച്ചുള്ള ചിന്തക്ക് ഗ്രാംഷി പരമമായ പ്രാധാന്യമാണു കൊടുക്കുന്നത്. എല്ലാ മനുഷ്യരും ചിന്തിക്കാനാവശ്യമായ യുക്തിയുള്ളവരാണു, എന്നാൽ എല്ലാവരും ബുദ്ധിജീവിയുടെ സമൂഹിക ദൗത്യം നിർവഹിക്കുന്നില്ല. ആധുനിക സമൂഹത്തിലെ ബുദ്ധിജീവികൾ സമൂഹത്തെ നയിക്കുകയും പ്രത്യയശാസ്ത്രപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ അധീശത്വം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിദ്ധ്യാഭ്യാസം, മതം, വിവിധ മാധ്യമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെ നടത്തുന്ന പരോക്ഷമായ അധികാരപ്രയോഗങ്ങളെയാണു പ്രത്യയശാസ്ത്രപ്രവർത്തനം എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കുന്നത്. പാരമ്പര്യ ബുദ്ധിജീവികൾ (traditional intellectuals), മൗലിക ബുദ്ധിജീവികൾ (organic intellectuals) എന്നിങ്ങനെ ഗ്രാംഷി രണ്ടു തരം പ്രത്യയശാസ്ത്ര പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. പാരമ്പര്യബുദ്ധിജീവികൾ തങ്ങളെ സമൂഹത്തിൽ നിന്നും മാറ്റി നിർത്തി ഒരു പ്രത്യേക വർഗമായി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, മൗലികബുദ്ധിജീവികൾ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായി മൂല്യങ്ങളുടെ പരിവർത്തനത്തിനു വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ചരിത്രവാദം (Historicism)
ബുദ്ധിജീവികളും വിദ്ധ്യാഭ്യാസവും (Intellectuals and Education)
സാമ്പത്തിക വാദത്തിന്റെ വിമർശനം
രാഷ്ട്രവും പൗരസമൂഹവും (State and Civil Society)