മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു നിർണായക സംഭവമായ ഹിജ്റയാണ് മദീന ചരിത്രത്തെ അടിമുടി മാറ്റി മറിച്ചത് . മക്കയിൽ നിന്നും ഒന്നാം ഖലീഫയായ അബൂബക്കർ സിദ്ദീഖിനോടൊപ്പം യഥ്‌രിബിനടുത്തുള്ള ഖുബയിലെത്തിയ മുഹമ്മദ് നബിയെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ആഹ്ലാദാരവങ്ങളോടെയാണു സ്വീകരിച്ചത്. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ മദീനാ പാലായനത്തിന്റെ സമയം മുതലാണ്‌ കാലഗണനക്കായി ഇസ്‌ലാമിക കലണ്ടർ കണക്കു കൂട്ടി വരുന്നത്. ഖലീഫ ഉമർ ഭരണം നടത്തുന്ന കാലത്ത് മദീനയിൽ സ്വഹാബീ പ്രമുഖരുടെ കൂടിയാലോചനാ യോഗത്തിലാണ് ഹിജ്‌റ വർഷത്തിന് തുടക്കമായത്. അതിനു മുമ്പ് മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ജനനവർഷം നടന്ന ആനക്കലഹ സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയും അറേബ്യൻ ഗോത്രവർഗങ്ങൾ തമ്മിൽ നടന്ന രക്തരൂക്ഷിതമായ ഫിജാർ യുദ്ധത്തെ ആസ്പദമാക്കിയും അനൗദ്യോഗിക കാലഗണനകൾ അറബികൾക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇസ്‌ലാമിലെ ആരാധനകളും കാലഗണനകളുമെല്ലാം ചന്ദ്രമാസത്തെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഹിജ്‌റ കലണ്ടർ അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. മുഹമ്മദ് നബി എത്തിയ ശേഷം യഥ്‌രിബ് പ്രവാചകന്റെ പട്ടണം അഥവാ മദീന അൽ മുനവ്വറ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
മുസ്‌ലിംകളുടെ ആദ്യ ഖിബ്‌ലയായിരുന്ന മസ്ജിദുൽ അഖ്‌സയിൽ നിന്നും മക്കയിലെ കഅബാലയത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടുള്ള പ്രധാന ചരിത്ര സംഭവമാണ് ഖിബ്‌ലമാറ്റം. മുഹമ്മദ്‌ നബി മദീനയിൽ വന്നതിനു ശേഷം പതിനാറു മാസത്തോളം ഫലസ്തീനിലെ ജെറുസലേം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ബൈത്തുൽ മുഖദ്ദസിലേക്കു തിരിഞ്ഞാണ് മുസ്‌ലിംകൾ നിസ്‌കരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് മക്കയിലെ കഅബയെ ഖിബ്‌ലയാക്കി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ലോക മുസ്‌ലിംകൾ കഅബയിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് നിസ്‌കരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

ചരിത്രം
ഹിജ്‌റയും ഖിബ്‌ലമാറ്റവും
വെള്ളം
ഉദ്യാനങ്ങൾ