ജോൺസൺ തന്റെ രചനകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് "കവികളുടെ ജീവിതം" എന്ന പരമ്പരയിൽ, ഉത്തമസാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ എടുത്തുപറയുന്നു. ഒന്നാം തരം കവിത സമകാലീനഭാഷയെയാണ് ആശ്രയിക്കുകയെന്ന് വിശ്വസിച്ച ജോൺസൺ, ആലങ്കാരികഭാഷയേയും, അനവസരത്തിൽ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന പുരാതനഭാഷയേയും വെറുത്തു. മിൽട്ടന്റെ കാവ്യഭാഷയെ അദ്ദേഹം സംശയദൃഷ്ടിയോടെ വീക്ഷിച്ചു. അത്തരം ശൂന്യപദ്യങ്ങൾ (Blank verse) മോശമായ അനുകരണങ്ങൾക്കു വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് ജോൺസൺ കരുതി. തന്റെ സമകാലീനനായിരുന്ന തോമസ് ഗ്രേയുടെ കാവ്യഭാഷയേയും ജോൺസൺ വെറുത്തു. മിൽട്ടന്റെ ലിസിഡാസിലും മറ്റും കാണുന്നതുപോലുള്ള അവ്യക്തപരാമർശനങ്ങൾ അധികപ്പറ്റാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പരാതി; എളുപ്പം വായിച്ചുമനസ്സിലാക്കാവുന്ന കവിതയായിരുന്നു ജോൺസണു പ്രിയം. ഭാഷയേക്കുറിച്ചുള്ള ഈ നിലപാടുകൾക്ക് പുറമേ, ഉത്തമകവിത നവവും അസാധാരണവുമായ ഒരു ഭാവനയെ ഉൾക്കോണ്ടിരിക്കണമെന്നും ജോൺസൺ വിശ്വസിച്ചു. 

തന്റെ ലഘുകവിതാസൃഷ്ടികളിൽ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചത്, ആർദ്രതയോടെ എഴുതപ്പെട്ട ചെറിയവരികളാണ്. ജൂവനലിനെ അനുകരിച്ചുള്ള ആദ്യരചനയായ "ലണ്ടൺ" എന്ന കവിതയിൽ ജോൺസൻ, രഷ്ട്രനീതിസംബന്ധമായ നിലപാടുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കവിതയെ മാധ്യമമാക്കുകയും, വിഷയത്തെ യുവസഹജമായ ഹർഷോല്ലാസങ്ങളോടെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, ജൂവനലിനെ അനുകരിച്ചുതന്നെ എഴുതിയ "മനുഷ്യമോഹങ്ങളുടെ വ്യർഥത" എന്ന പിൽക്കാലരചന ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്; അതിന്റേയും ഭാഷ ലളിതമായിരുന്നെങ്കിലും, സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ക്രൈസ്തവസദാചാരത്തെ വിശദീകരിക്കാനുള്ള ജോൺസന്റെ ശ്രമം വായന ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കവിതയിലാണ് കലാശിച്ചത്. അതിൽ ജോൺസൺ വിവരിക്കുന ക്രൈസ്തവമൂല്യങ്ങൾ ആ കവിതയുടെ മാത്രം പ്രത്യേകതയല്ല. ജോൺസന്റെ മിക്കവാറും രചനകളിൽ അവ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ദൈവത്തിന്റെ അതിരില്ലാത്ത സ്നേഹത്തെ വിവരിച്ച് സൽപ്രവർത്തികൾ സന്തുഷ്ടിയിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയാണ് ജോൺസൺ ചെയ്തത്.

ജീവചരിത്രങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ജോൺസന്റെ നിലപാട് പ്ലൂട്ടാർക്കിന്റേതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ജീവചരിത്രങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം അവക്കു വിഷയമായ വ്യക്തികളുടെ പുകഴ്ചയോ വായനക്കാരന് ഗുണപാഠം പകർന്നുനൽകലോ ആയിരിക്കരുതെന്ന് ജോൺസൺ കരുതി. വ്യക്തികളെ സത്യസന്ധമായും ദോഷങ്ങൾ മറച്ചുവക്കാതെയും വർച്ചുകാട്ടുകയാണ് ജീവചരിത്രങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്. ജീവചരിത്രങ്ങളുടെ കൃത്യതയുടെ കാര്യത്തിൽ ജോൺസന്റെ നിലപാട് അക്കാലത്ത് വിധ്വംസകമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. വ്യക്തികളുടെ പ്രശസ്തിയെ ബാധിക്കുന്ന ജീവചരിത്രപരമായ വിശദാംശങ്ങളെ അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച സമൂഹവുമായി ജോൺസണ് മല്ലിടേണ്ടിവന്നു; ജോൺസന്റെ "റാംബ്ലർ" മാസികയുടെ അറുപതാം ലക്കത്തിന്റെ വിഷയം തന്നെ ഇതായിരുന്നു. ജീവചരിത്രങ്ങൾക്കു വിഷയീഭവിക്കേണ്ടത് പ്രശസ്തവ്യക്തികൾ മാത്രമല്ലെന്നും, അപ്രശസ്തരുടെ ജീവിതങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നും ജോൺസൺ വിശ്വസിച്ചു; അതിനാൽ, "കവികളുടെ ജീവിതം" എന്ന കൃതിയിൽ ജോൺസൺ അപ്രശസ്തരായ കവികളേയും ഉൾപ്പെടുത്തി. സാധാരണഗതിയിൽ അപ്രസക്തമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടേക്കാവുന്ന വിശദാംശങ്ങൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിയാലേ ജീവചരിത്രങ്ങൾക്ക് മിഴിവും പൂർണ്ണതവരുകയുള്ളു എന്നും ജോൺസൺ കരുതി. ആത്മകഥകൾക്കും താനുൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഡയറികൾക്കും ജോൺസൺ ഏറെ പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചു. "സമയംകൊല്ലി"-യുടെ എൺപത്തിനാലാം ലക്കത്തിൽ, ആത്മകഥാകാരന്മാർ തങ്ങളുടെതന്നെ ജീവിതത്തെ വളച്ചൊടിക്കാൻ താരതമ്യേന സാധ്യത കുറവാണെന്ന് ജോൺസൻ വാദിച്ചു.

ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജോൺസന്റെ നിലപാട്, നിരൂപകന്റെ യഥാർഥദൗത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. തന്റെ രചനകളെയെല്ലാം അദ്ദേഹം സാഹിത്യവിമർശനത്തിന്റെ ഉപാധികളായാണ് കണ്ടത്. നിഘണ്ടുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇത് ഏറെ ശരിയാണ്. അതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ എഴുതി: "ഇറ്റലിയിലേയും ഫ്രാൻസിലേയും അക്കാദമികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതരം ഒരു നിഘണ്ടു ഞാൻ ഈയിടെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. "വിമർശനത്തിൽ കൃത്യതയും ശൈലിയും ഗാംഭീര്യവും" ലക്ഷ്യം വക്കുന്നവരുടെ ഉപയോഗത്തിനായാണ് അത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്". നിഘണ്ടുവിന്റെ ഒരു ചെറിയ പതിപ്പാണ് വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചതെങ്കിലും, ജോൺസന്റെ പൂർണ്ണ നിഘണ്ടു, വാക്കുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സാഹിത്യസൃഷ്ടികളിൽ, എങ്ങനെയാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതെന്ന് കാണിക്കുന്ന പഠനസാമഗ്രിയായിരുന്നു. ഈ ലക്ഷ്യം സാധിക്കാനായി, ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതിയ സാഹിത്യമേഖലകളായ പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, കവിത, ദൈവശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ, ഹുക്കർ, മിൽട്ടൺ, ഷേക്സ്പിയർ, സ്പെൻസർ തുടങ്ങിയവരുടെ രചനകളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധരണികൾ ജോൺസൺ സമൃദ്ധമായി ഉപയോഗിച്ചു. ഉദ്ധരണികളേയും പ്രയോഗങ്ങളേയും അവധാനതയോടെ താരതമ്യപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കുന്ന നിഘണ്ടു, സാഹിത്യസൃഷ്ടികളിൽ വാക്കുകൾക്ക് ഓരോ സന്ദർഭത്തിലും എന്തർഥമണുള്ളതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ആസ്വാദകനെ സഹായിക്കുന്നു.

താത്വികനല്ലായിരുന്ന ജോൺസൺ സാഹിത്യത്തിന്റെ വിശകലനത്തെ സഹായിക്കുന്ന ലാവണ്യനിയമങ്ങളൊന്നും സൃഷ്ടിച്ചില്ല. പകരം, സാഹിത്യരചനകളുടെ ഫലപ്രദമായ വായനയിലും ആസ്വാദനത്തിലും മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കാൻ തന്റെ വിമർശനത്തെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചു. ഷേക്സ്പിയർ നാടകങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ, ഭാഷയുടെ അസ്വാദനത്തിൽ വായനക്കാരനുള്ള പങ്ക് അദ്ദേഹം ഏടുത്തുപറഞ്ഞു: "ഷേക്സ്പിയറുടെ രചനകൾ മറ്റുള്ളവരുടേതിനേക്കാൾ കഠിനമാണെങ്കിൽ അതിനുകാരണം നിത്യജീവിതത്തിൽ നാഴികതോറും അലസമായി ഇന്ന് നാം കേൾക്കുകയും പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവയ്ക്ക് സമാനമായ ആലങ്കാരികഭാഷയിൽ, സൂചകപ്രയോഗങ്ങളും, പഴമൊഴികളും, വക്രോക്തികളും കലർത്തി എഴുതാൻ അദ്ദേഹം നിർബന്ധിതനായിരുന്നതാണ്."

ഷേക്സ്പിയറെ സംബന്ധിച്ച ജോൺസന്റെ രചനകൾ ഷേക്സ്പിയറെ മാത്രമല്ല വിഷയമാക്കിയത്. സാഹിത്യത്തിന്റെ പൊതുവെയുള്ള പഠനമായിരുന്നു അവ; ഷേക്സ്പിയർ നാടകങ്ങൾക്ക് താനിറക്കിയ പതിപ്പിനെഴുതിയ അവതാരികയിൽ ജോൺസൺ, അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ കാവ്യശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് കടംകൊണ്ട നാടകത്തിന്റെ ക്ലാസ്സിക്കൽ ചട്ടക്കുടിനെ (Classical Unities) തള്ളിപ്പറയുകയും നാടകം ജീവിതത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കണമെന്ന് വാദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഷേക്സ്പിയറെ പിന്തുണയ്ക്കുകമാത്രമല്ല ജോൺസൺ ചെയ്തത്; സദാചാരരാഹിത്യം, വഴിവിട്ട തമാശകൾ, അശ്രദ്ധമായ കഥാഘടന, വാക്കുകളുടേയും അവയുടെ ക്രമത്തിന്റേയും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചിലപ്പോഴൊക്കെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന അനൗചിത്യം തുടങ്ങിയവയുടെ പേരിൽ ജോൺസൺ ഷേക്സ്പിയറെ വിമർശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. എഴുത്തുകാരന്റെ സൃഷ്ടിയെ കൃത്യമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന പാഠം സ്ഥാപിച്ചെടുക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ജോൺസൺ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഉദാഹരണമായി, അനേകം പതിപ്പുകൾ ഇറങ്ങിയ ഷേക്സ്പിയറുടെ കൃതികളിൽ ഓരോ അച്ചടിക്കിടെ തെറ്റുകൾ കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ട്. ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള വാക്കുകളെ തെറ്റായ വാക്കുകളായി കരുതി, പുതിയപതിപ്പുകളിൽ തോന്നിയതുപോലെ മാറ്റിയെഴുതിയ അസമർഥരായ സംശോധകർ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളാക്കി. പാഠത്തെ അങ്ങനെ മാറ്റിയെഴുതാൻ സംശോധകന് ഒരുകാര്യവുമില്ലെന്ന് ജോൺസൻ കരുതി.

ജോൺസന്റെ പ്രാധാന്യം
സ്വഭാവചിത്രം
ആരോഗ്യം
സാഹിത്യനിരൂപകൻ