പൊതുവായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് അതിപുരാതന ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്നതാണ് പെട്രോളിയം. പെട്രോളിയത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത തന്മാത്രകൾ അറിയപ്പെടുന്ന ജൈവതന്മാത്രകളുടെ ഘടനയുമായുള്ള സാമ്യം നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിൽ നിന്നാണ് ആദ്യമായി ഈ സിദ്ധാന്തം രൂപപ്പെടാൻ കാരണമായത് (ചിത്രം).

ഭൂമിശാസ്ത്രകാരന്മാരുടെ നിഗമനപ്രകാരം അതിപുരാതന ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉന്നത മർദ്ദത്തിനും താപീകരണത്തിനും വിധേയമായി രൂപപ്പെടുന്നതാണ്‌ പെട്രോളിയവും പ്രകൃതിവാതകവും. ചരിത്രാതീതകാലത്തെ സമുദ്രജീവികളുടെയും ആൽഗകളുടെയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ വലിയ അളവിൽ സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ അടിഞ്ഞുകൂടി ചെളിയുമായി കൂടിക്കലർന്ന് കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (ചരിത്രാതീത സസ്യാവശിഷ്ടങ്ങൾ കൽക്കരിയായി രൂപപ്പെടുകയാണ്‌ ചെയ്യുന്നത്). കാലക്രമേണ ചെളികൊണ്ടുള്ള ആവരണം അവയ്ക്ക് മീതെ രൂപപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ അവ ഓക്സിജന്റെ അസാന്നിധ്യത്തിൽ ഉന്നത മർദ്ദത്തിനും താപത്തിനും വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ആ ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളെ രാസപരമായ മാറ്റത്തിന്‌ കാരണമാകുന്നു, ആദ്യം ഇത് മെഴുകിന് സമാനമായ കെറോജീൻ എന്ന വസ്തുവായി മാറുന്നു, ഇത് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്, കൂടുതൽ താപീകരണത്തിലൂടെ ഇവ കാറ്റജെനിസിസ് എന്ന പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ദ്രാവകത്തിന്റെയും വാതകത്തിന്റെയും രൂപത്തിലുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകളായി മാറുന്നു.

പെട്രോളിയം രൂപപ്പെടാൻ ആവശ്യമായ താപനിലയിലും കുറഞ്ഞ താപനിലയാണ്‌ ഉള്ളതെങ്കിൽ കെറോജീൻ ആയിതന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ആവശ്യമായതിലും കൂടുതൽ താപനിലയാണെങ്കിൽ താപവിഘടനം വഴി പ്രകൃതിവാതകം രൂപം കൊള്ളുന്നു. ഇത്തരം താപനില മേഖല ഭൂമിയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വിവിധ ആഴങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു, താരതമ്യേനയുള്ള ആഴം 4 മുതൽ 6 കി.മീറ്റർ വരെയാണ്‌. ചില അവസരങ്ങളിൽ വളരെ ആഴത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട പെട്രോളിയം ഉയർന്നുവന്ന് മുകൾത്തട്ടിലുള്ള പാറക്കടിയിൽ തങ്ങി നിൽക്കാറുണ്ട്. അതബാസ്ക എണ്ണ മണലുകൾ ഇതിനൊരുദാഹരണമാണ്‌.

രൂപവത്കരണം
ഉപഭോഗം
പാരമ്പര്യേതര എണ്ണ നിക്ഷേപങ്ങൾ
കയറ്റുമതി