സ്ട്രാസ്ബർഗ്ഗിലായിരിക്കുമ്പോഴും ജനീവയിലെ നവീകരണശ്രമങ്ങൾക്കുള്ള പിന്തുണ കാൽവിൻ തുടർന്നിരുന്നു. ക്രമേണ അവിടെ കാര്യങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് അനുകൂലമായി മാറി. നവീകർത്താക്കൾ നാടുകടത്തപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് നഗരത്തിന്റെ ഭരണം പിടിച്ചെടുക്കാൻ നേരത്തേ അവിടെ നിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പുരോഹിതനേതൃത്വത്തിന്റെ ശ്രമം നഗരസഭയെ ഭയപ്പെടുത്തി. കാൽവിനും ഫാരെലിനും പകരം നിയമിക്കപ്പെട്ട പാസ്റ്റർമാർ മതപ്രഘോഷണത്തിലും പൊതുസദാചാരപരിപാലനത്തിലും പരാജയമായിരുന്നു. നഗരത്തിൽ നിയമരാഹിത്യവും അസാന്മാർഗികതയും വ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ കാൽവിനെ ബഹിഷ്കരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഉത്തരവ് പിൻവലിച്ച നഗരസഭ, ജനീവയിലെ ക്രിസ്തീയസമൂഹത്തെ നയിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും ക്ഷണിച്ചു. പഴയ അനുഭവങ്ങളുടെ ഓർമ്മയിൽ, ക്ഷണം സ്വീകരിക്കാൻ കാൽവിൻ മടിച്ചു. "ലോകത്തിൽ മറ്റൊരിടത്തേയും ഞാൻ ഇത്രയധികം ഭയപ്പെടുന്നില്ല" എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അതിനാൽ കാൽവിൻ 1541-ൽ ജനീവയിൽ മടങ്ങിയെത്തിയത് സന്ദർശകനായാണ്. എന്നാൽ അവിടെ കിട്ടിയ ക്ഷമാപണങ്ങളുടേയും സ്വീകരണങ്ങളുടെയും ബഹുമതികളുടേയും ബാഹുല്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സു മാറ്റി. സന്ദർശകനായെത്തിയ കാൽവിൻ ജീവിതാന്ത്യം വരെ ജനീവയിൽ കഴിഞ്ഞു. 

ക്രമേണ അദ്ദേഹം, ഔദ്യോഗികപദവികൾ ഒന്നുമില്ലാതെയാണെങ്കിലും ജനീവയിലെ ഏറ്റവും അധികാരമുള്ള വ്യക്തിയായി മാറി. തന്റെ അധികാരത്തിനു കടിഞ്ഞാണിടാൻ ശ്രമിച്ച പ്രമുഖന്മാരുടെ എതിർപ്പിനെ അവഗണിച്ച്, സഭാ ഭരണത്തിലും ആരാധനാമുറയിലും സദാചാരനിഷ്ഠകളിലും അദ്ദേഹം വ്യാപകമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തി. വ്യക്തിപരവും സാമൂഹ്യവുമായ ജീവിതങ്ങൾ, ക്രിസ്തീയതയ്ക്ക് താൻ നൽകിയ കർക്കശഭാഷ്യമനുസരിച്ച് ചിട്ടപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ദൈവനഗരമായി ജനീവയെ രൂപപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം തുനിഞ്ഞത്. ഈ ശ്രമത്തിൽ, വാക്കും വസ്ത്രവും ശീലങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ, ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളും നിയന്ത്രണവിധേയമായി.

ക്രിസ്തീയവിശ്വാസങ്ങളുമായി ചേർന്നു പോകാത്ത പാഷണ്ഡതയായി കാൽവിൻ കരുതിയ അത്രിത്വവാദം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആശയങ്ങൾ പുലർത്തിയിരുന്ന മൈക്കൽ സെർവെറ്റസ് എന്ന സ്പെയിൻകാരൻ ജനീവയിൽ എത്തിയത് ഇക്കാലത്തായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനു ജനീവയിലുണ്ടായ അനുഭവം, കാൽവിൻ നടപ്പാക്കിയ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ കാർക്കശ്യത്തെ ഉദാഹരിക്കുന്നു. കാൽവിൻ അപലപിച്ച സെർവറ്റസിനെ ജനീവയിലെ നഗരസഭ വിചാരണയ്ക്കു ശേഷം, ജനീവാത്തടാകത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു നിൽക്കുന്ന ചാമ്പെൽ കുന്നിൽ, മെല്ലെ കത്തുന്ന തീയിൽ എരിച്ചു കൊന്നു.

വിശ്വാസത്തിന്റേയും സദാചാരത്തിന്റേയും മേഖലകളിൽ കർക്കശമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ച കാൽവിൻ സാമ്പത്തികനയത്തിൽ ഉദാരത കാട്ടി. പലിശ വാങ്ങുന്നതിനെതിരെ മദ്ധ്യകാല ക്രിസ്തീയത ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന വിലക്ക് അദ്ദേഹം പിൻവലിച്ചു. ഇത് വ്യാപാരത്തെ സഹായിച്ച് സമ്പദ്ഘടനയുടെ വികാസത്തിനു വഴിതെളിച്ചു. കച്ചവടവിഭാഗങ്ങൾക്ക് കാൽവിൻവാദം സ്വീകാര്യമാക്കുന്നതിൽ ഈ നയം ഉപകരിച്ചു. കാൽവിൻ ജനാധിപത്യവാദി ആയിരുന്നില്ലെങ്കിലും, പാസ്റ്റർമാരേയും ആത്മീയാധികാരികളേയും വിശ്വാസികളുടെ സമൂഹം തെരഞ്ഞെടുക്കുകയെന്ന നയമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ ജനീവ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. ഇത് ആ നഗരത്തിലും, കാൽവിൽവാദത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ വന്ന മറ്റു നാടുകളിലും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വളർച്ചയെ സഹായിച്ചു. യൂറോപ്പിലൊട്ടാകെയുള്ള പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകൾ മാതൃകയായി കണക്കാക്കിയ തീർത്ഥഭൂമി ആയിത്തീർന്നു കാൽവിന്റെ ജനീവ. ഇതര നാടുകളിൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന നവീകരണവാദികൾക്ക് ആ നഗരം അഭയകേന്ദ്രമായി. ഈ അഭയാർത്ഥികളുടെ പിന്തുണ, നഗരസഭയിലേക്കു നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, പ്രതിയോഗികളെ പുറത്താക്കുന്നതിൽ കാൽവിൻ പക്ഷത്തെ സഹായിച്ചു. കാൽവിൻവാദത്തിന്റെ മുദ്ര ഏറ്റുവാങ്ങിയാണ് ഈ അന്യദേശക്കാർ പിന്നീട് അവരുടെ നാടുകളിലേക്കു മടങ്ങിയത്. ഫ്രാൻസിലും, നെഥർലാൻഡ്സിലും, ജർമ്മനിയിലും, ഇംഗ്ലണ്ടിലും, സ്കോട്ട്‌ലണ്ടിലും, അവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒടുവിൽ അമേരിക്കയിലെ ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലും, കാൽവിനീയ ക്രിസ്തീയതയുടെ വ്യാപനത്തിന് ഇതു വഴിയൊരുക്കി.

ജനീവയിൽ
വിലയിരുത്തൽ
കാൽവിൻവാദം
ജീവിതാന്ത്യം