മുതലാളിത്തത്തിന്റെ വികാസത്തിലെ ആന്തരികമായ സാമൂഹിക പാരിസ്ഥിതിക വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്തുക എന്നതായിരുന്നു "രാസവിനിമയത്തിലെ വിള്ളൽ" എന്ന സങ്കല്പനത്തിന്റെ പ്രധാനസംഭാവന. പിൽക്കാല സോഷ്യലിസ്റ്റുകൾ, "ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദം" ("Historical Meterialism", 1921) എന്ന കൃതിയിലൂടെ നിക്കോലായ് ബുക്കാറിൻ, "The Agraian Question" എന്ന കൃതിയിലൂടെ കാറൽ കൗട്‌സിക്കിയുൾപ്പെടെയുള്ളവർ, മാർക്‌സിന്റെ ആശയങ്ങളെ വിപുലീകരിക്കുകയുണ്ടായി. അതിലൂടെ നഗരങ്ങൾ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന രാസവിനിമയ വിള്ളലിൽ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വളങ്ങളുടെ കുതിച്ചുകയറ്റത്തിന്റെ പ്രശ്‌നങ്ങളുമൊക്കെ ഉയർത്തപ്പെടുകയുണ്ടായി.

ഫോസ്റ്ററിനു പുറമേ വർത്തമാന പാരിസ്ഥിതിക സോഷ്യലിസ്റ്റുകളും ഈ ദിശയിലുള്ള കണ്ടെത്തലുകൾ നടത്തി. ഉദാഹരണമായി ജയിംസ് കൊണോർ. മുതലാളിത്തം പ്രകൃതിയെ കേവലം സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഒന്നായി മാത്രം വിലകുറച്ച് കാണുകയാണെന്നായിരുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹം വാദിച്ചത്. 'മുതലാളിത്തത്തിന്റെ രണ്ടാം വൈരുദ്ധ്യം' എന്നാണദ്ദേഹം അതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

വ്യത്യസ്ത വിജ്ഞാന ശാഖകളിൽ നിന്നുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ സമൂഹവും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ അപഗ്രഥനം ചെയ്യാൻ മാർക്‌സിന്റെ രാസവിനിമയ സമീപനത്തിനും രാസവിനിമയ വിള്ളൽ എന്ന ആശയത്തിനും ചെവിനൽകിയിരുന്നു.

ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദികളും രാസവിനിമയ വിള്ളലിനെ വ്യത്യസ്തരീതികളിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ജെയ്‌സൺ ഡബ്ല്യൂ മൂർ (Jaison W Moor) നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സമൂഹവും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നത ആനുഭവികമായി (Empirical) ശരിയല്ലാത്തതും സൈദ്ധാന്തികമായി ഏകപക്ഷീയമായതുമാണ്. മാർക്‌സിനെ വ്യത്യസ്തമായി വായിച്ചുകൊണ്ട് രാസവിനിമയത്തെ മനുഷ്യനും മനുഷ്യ-ബാഹ്യ പ്രകൃതിയും (extra-human nature) തമ്മിലുള്ള ബന്ധമായിട്ടാണ് മൂർ വീക്ഷിച്ചിരുന്നത്. ഈ വീക്ഷണത്തിൽ, മുതലാളിത്തിന്റെ 'രാസവിനിമയ വിള്ളൽ' അദ്ധ്വാനത്തിന്റെ നഗര-ഗ്രാമ വിഭജനത്തിലൂടെയുള്ള മനുഷ്യനും ശേഷിക്കുന്ന പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ഒരു കൂട്ടം ബന്ധങ്ങളെ ചുരുളഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മൂലധനത്തിന്റെ അനന്തമായ കുന്നുകൂടലിനുള്ള (Accumulation) ആധാരമായി മൂർ ഇതിനെ കാണുന്നു. 

ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദത്തിൽ മൂറിന്റെ വീക്ഷണം അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തുമ്പോൾ തന്നെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധികളുണ്ടാവുന്നതിനെ കുറിച്ചും അതെങ്ങനെ മൂലധനത്തിന്റെ കുന്നുകൂടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിനെ കുറിച്ചും ഫോസ്റ്റർ അടക്കമുള്ള ചിന്തകരിൽ നിന്നും ഭിന്നമായൊരു കാഴ്ച്ചപ്പാടാണ് മൂർ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഫോസ്റ്ററിന്റെ ലേഖനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് ഒൻപത് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 'രാസവിനിമയ വിള്ളൽ'ന്റെ ഉദയം 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലല്ല, മറിച്ച് മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ഉദയനാളുകളായ 'നീണ്ട' 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിലാണെന്ന് മൂർ വാദിച്ചു. 

രാസവിനിമയ വിള്ളൽ വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കൃഷിയുടെ പരിണതഫലമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മൂല്യനിയമത്തെ അച്ചുതണ്ടാക്കിയുള്ള മുതലാളിത്ത ബന്ധങ്ങളാണ് അതിനാധാരം എന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. 

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് പ്രാകൃതമായ മൂലധന സഞ്ചയത്തിന്റെയും (Primitive Accumulation of Capital) കോളനിവൽക്കരണത്തിന്റെയും ആധുനിക മുതലാളിത്തത്തിന്റെയും ആദ്യനാളുകളിലെ സവിശേഷമായ നഗര-ഗ്രാമ ബന്ധങ്ങളുടെയും ആഗോളീകരണത്തിന്റെയും ഭൂദാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് (Ground Movement). ഈ വീക്ഷണപ്രകാരം ഒന്നല്ല, നിരവധിയായ രാസവിനിമയ വിള്ളലുകൾ കാണാൻ കഴിയും. മുതലാളിത്ത വികാസത്തിലെ ഓരോ സുപ്രധാന ഘട്ടത്തിലും പ്രകൃതിയെ ഒരു പുതിയ രീതിയിൽ സജ്ജീകരിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അവയുടേതായ രാസവിനിമയ വിള്ളലുകൾ ഉണ്ടാവുന്നുണ്ട്. കാർഷിക വിപ്ലവങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് മൂർ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് നിസ്സാര വിലയ്ക്ക് ഭക്ഷണവും അദ്ധ്വാനവും നൽകുകയെന്ന കർത്തവ്യത്തിലൂന്നിക്കൊണ്ടുള്ള, മുതലാളിത്ത ചരിത്രത്തിൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ ഭക്ഷണ പ്രതിസന്ധിയെ കുറിച്ചുള്ള വിശകലനമുൾക്കൊള്ളുന്ന ആവർത്തിച്ചുവരുന്ന കാർഷിക പാരിസ്ഥിതിക വിപ്ലവങ്ങളിലാണ്.

മണ്ണപഹരണവും കാർഷിക വിപ്ലവങ്ങളും (Soil exhaustion and agricultural revolutions)
സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആരംഭം
സുസ്ഥിര നഗരങ്ങൾ (Sustainable cities)
മാർക്‌സ് മുതലുളള എഴുത്തുകാർ