അതിസങ്കീർണ്ണമായ നീതി എന്ന ആശയം വിപ്ലവകരമായാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. രാമായണത്തിലെയോ മഹാഭാരതത്തിലെയോ പോലെ നീതിന്യായ സംവാദം നടത്തുന്ന , ധർമ്മപാതയിൽ ചലിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മത്തെ സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ച് വളച്ചൊടിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളെ നാം കാണുന്നില്ല.
മറിച്ചു തികച്ചും അവസരോചിതവും പ്രായോഗികവുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവരാണ്‌ ഹിതോപദേശത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സ്ഥിരരൂപികളായ ദേവപക്ഷിമൃഗാദികളിലൂടെ തികച്ചും ഒരു ശരാശരി മനുഷ്യൻറെ വികാരവിചാരങ്ങളും, കർമ്മങ്ങളും, വെല്ലുവിളികളും ഗ്രന്ഥകാരൻ വരച്ചുകാട്ടുന്നു. നീതി എന്നാൽ പുസ്തകത്തിൽ എഴുതപെട്ടത്‌ എന്നതിന് പുറമേ , അവസരോചിതം അഥവാ വ്യക്തിത്വാധിഷ്ടിതം എന്ന മാനം കൈവരിക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹാപൂർത്തീകരണത്തിനായി കൌശലം ഉപയോഗിക്കുന്ന ദമനക-കരടകന്മാർ സ്വാർത്ഥതയും കാപട്യവുമുള്ള ശരാശരി മനുഷ്യരെ വരച്ചുകാട്ടുന്നു. 
ഡോക്ടർ ഹെര്റെല്ലിനെ സംബന്ധിച്ചടുത്തോളം പാശ്ചാത്യലോകത്ത് പ്രശസ്തമായ മാക്യവെല്ലനിസം ആണ് ഹിതോപദേശകഥകൾ വരച്ചുകാട്ടുന്നത്.
സന്ധി
ഉല്പത്തി
മിത്രലാഭം
സാരാംശം