[[പ്രമാണം:Bagha jatin.JPG|thumb|100px|[[ബഘ ജതിൻ]]]]

20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെ ഏതാനും ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ ഒഴിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾക്കെതിരായി ഉള്ള സായുധ വിപ്ലവം ആസൂത്രിതമല്ലായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ അധോലോക വിപ്ലവ പ്രവർത്തങ്ങൾക്ക് പ്രവേഗമുണ്ടായത് [[1900]]-കളുടെ ആദ്യ ദശാബ്ദത്തിലാണ്. [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ബംഗാൾ]], [[ഒറീസ്സ]], [[ബിഹാർ]], [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]], [[പഞ്ചാബ് (ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ)|പഞ്ചാബ്]], അന്നത്തെ [[മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]] (ഇപ്പൊഴത്തെ [[തെക്കേ ഇന്ത്യ]]) എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിപ്ലവ സംഘങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടു. പല സംഘങ്ങളും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കു]] ചുറ്റുമായി രൂപംകൊണ്ടു. ഇവയിൽ എടുത്തുപറയത്തക്ക വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ജാബിലും]] [[1905]]-ഇലെ [[ബംഗാൾ വിഭജനം (1905)|ബംഗാൾ വിഭജനത്തോട്]] അനുബന്ധിച്ച് [[ബംഗാൾ|ബംഗാളിലും]] ആണ് രൂപം കൊണ്ടത്. ബംഗാളിലെ വിപ്ലവകാരികളിൽ കൂടുതലും മദ്ധ്യവർഗ്ഗ നാഗരികരായ [[ഭദ്രാലോക്]] സമുദായത്തിൽനിന്നുള്ള അഭ്യസ്തവിദ്യരും ബുദ്ധിജീവികളും അർപ്പിതരുമായ ചെറുപ്പക്കാരായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരി എന്ന പ്രതിച്ഛായ ഇവരെ ആസ്പദമാക്കിയായിരുന്നു. പഞ്ജാബിലെ വിപ്ലവകാരികൾക്ക് പഞ്ജാബിലെ സായുധ ഗ്രാമീണ സമൂഹത്തിൽ നിന്നും വൻപിച്ച പിന്തുണ ഉണ്ടായിരുന്നു. [[യുഗാന്തർ]], [[അനുശീലൻ സമിതി]] തുടങ്ങിയ സംഘടനകൾ 1900-കളിൽ രൂപപ്പെട്ടു. വിപ്ലവ ആദർശങ്ങളും പ്രസ്ഥാനങ്ങളും 1905-ഇലെ [[ബംഗാൾ വിഭജനം|ബംഗാൾ വിഭജന]] കാലത്ത് തങ്ങളുടെ ശക്തി തെളിയിച്ചു. വിപ്ലവകാരികളെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നതിനുള്ള ആദ്യ ശ്രമങ്ങൾ ആദ്യം തുടങ്ങിയത് [[Sri Aurobindo|അരബിന്ദോ ഘോഷ്]], അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ [[ബാരിന്ദ്ര കുമാർ ഘോഷ്|ബാരിൻ ഘോഷ്]], [[ഭുപേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത]] തുടങ്ങിയവർ ചേർന്ന് [[ജുഗന്തർ പാർട്ടി]] തുടങ്ങിയതോടെ ആയിരുന്നു എന്നു പറയാം. ഒരു വ്യായാമ ക്ലബ് എന്ന മറവിൽ ബംഗാളിൽ രൂപം കൊണ്ട വിപ്ലവ സംഘടനയായ [[അനുശീലൻ സമിതി|അനുശീലൻ സമിതിയുടെ]] ഒരു അന്തർ വൃത്തമായി ആയിരുന്നു [[ജുഗാന്തർ]] രൂപം കൊണ്ടത്.

[[ബംഗാൾ|ബംഗാളിന്റെ]] നാനാഭാഗങ്ങളിലും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും അനുശീലൻ സമിതിയും ജുഗന്തറും ശാഘകൾ തുറന്നു. ഇവർ യുവാ‍ക്കളെയും യുവതികളെയും വിപ്ലവ പ്രവർത്തങ്ങൾക്കായി സംഘടനയിൽ ചേർത്തു. പല കൊലപാതകങ്ങളും കൊള്ളിവെയ്പ്പുകളും നടന്നു. പല വിപ്ലവകാരികളെയും സർക്കാർ പിടികൂടുകയും തുറുങ്കിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ബരീന്ദ്ര കുമാർ ഘോഷ്|ബാരിൻ ഘോഷ്]], [[ബാഘ ജതിൻ]] തുടങ്ങിയ ജുഗന്തർ പാർട്ടി നേതാക്കൾ സ്ഫോടക വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തീവ്രവാദത്തിലെ പ്രധാന സംഭവവികാസങ്ങളിൽ പെടുന്നവയാണ് [[ആലിപൂർ ബോംബ് കേസ്]], [[Prafulla Chaki#The Muzaffarpur killing|മുസാഫർപൂർ കൊലപാതകം]] എന്നിവ. മുസാഫർപൂർ കൊലപാതകത്തിനു പിന്നാലെ പല വിപ്ലവക്കാരികളെയും വിചാരണ ചെയ്യുകയും ജീവപര്യന്തം നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു. [[ഖുദിരം ബോസ്|ഖുദിറാം ബോസ്]] എന്ന വിപ്ലവകാരിയെ തൂക്കിക്കൊന്നു. [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] [[ഇന്ത്യാ ഹൗസ്]]. [[ദി ഇന്ത്യൻ സോഷ്യോളജിസ്റ്റ്]] എന്നിവ [[ശ്യാംജി കൃഷ്ണ വർമ്മ|ശ്യാംജി കൃഷ്ണ വർമ്മയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[1909]]-ൽ സ്ഥാപിച്ചത് തീവ്രവാദ പ്രസ്ഥാനത്തെ ബ്രിട്ടനിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചു. ഇന്ത്യാ ഹൌസുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള [[മദൻ ലാൽ ഢീംഗ്റ|മദൻ ലാൽ ധിൻ‌ഗ്ര]] എന്ന ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി ബ്രിട്ടീഷ് നിയമസഭാ സാമാജികനായിരുന്ന വില്യം ഹട്ട് കഴ്സൺ വൈലീയെ ലണ്ടനിൽ വെച്ച് [[1909]] [[ജൂലൈ 1]]-നു വെടിവെച്ചു കൊന്നു. മുൻ-[[ജുഗാന്തർ]] അംഗമായ [[റാഷ് ബിഹാരി ബോസ്|റാഷ് ബിഹാരി ബോസിന്റെ]] ആസൂത്രണത്തിൽ നടന്ന [[ഡെൽഹി-ലാഹോർ ഗൂഢാലോചന]] [[1912]]-ൽ അരങ്ങേറി. ഈ ഗൂഢാലോചനയുടെ പരിസമാപ്തിയിൽ കൽക്കട്ടയിൽ നിന്നും ദില്ലിയിലേയ്ക്കു ഇന്ത്യയു ടെ തലസ്ഥാനം മാറ്റുന്ന അവസരത്തിൽ നടന്ന വൈസ്രോയിയുടെ ഘോഷയാത്രയിൽ ബോംബ് പൊട്ടിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. ഈ സംഭവത്തിനു പിന്നാലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ പോലീസും രഹസ്യാന്വേഷണ സംഘങ്ങളും ഒത്തുചേർന്ന് ബംഗാളിലെയും പഞ്ജാബിലെയും വിപ്ലവകാരികളെ നശിപ്പിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇത് വിപ്ലവകാരികളുടെമേൽ കുറച്ചുനാളത്തേയ്ക്ക് ശക്തമായ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തി. റാഷ് ബിഹാരി ബോസ് മൂന്നുവർഷത്തോളം പോലീസിനു പിടികൊടുക്കാതെ കഴിഞ്ഞു. യൂറോപ്പിൽ [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പൊഴേയ്ക്കും തദ്ദേശീയ ഭരണകൂടങ്ങളെ നിഷ്ക്രിയമാക്കാൻ തക്കവിധത്തിൽ പഞ്ജാബിലും ബംഗാളിലും വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ശക്തിപ്രാപിച്ചു.

[[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധ]] കാലത്ത് വിപ്ലവകാരികൾ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിന്നും ഇന്ത്യയിലേയ്ക്ക് [[Indo-German Conspiracy|ആയുധങ്ങളും സ്ഫോടകവസ്തുക്കളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യാനും]] ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ സായുധ വിപ്ലവം നടത്താനും ശ്രമിച്ചു.

ഇന്ത്യയ്ക്കു പുറത്തുനിന്നും പ്രവർത്തിച്ച [[ഗദ്ദർ പാർട്ടി|ഘദ്ദാർ പാർട്ടി]] ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവകാരികളുമായി സഹകരിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവകാരികൾക്ക് വിദേശ ആയുധങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നതിൽ ഘദ്ദാർ പാർട്ടിയുടെ പങ്ക് വലുതായിരുന്നു.

ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു പിന്നാലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം പ്രധാന വിപ്ലവ നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. ഇത് വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായി. വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തൽഭലമായി കുറഞ്ഞുവന്നു. 1920-കളിൽ ചില വിപ്ലവ പ്രവർത്തകർ വീണ്ടും ഒന്നിച്ചുകൂടാൻ തുടങ്ങി. [[ചന്ദ്രശേഖർ ആസാദ്|ചന്ദ്രശേഖർ ആസാദിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ അസോസിയേഷൻ]] രൂപവത്കരിച്ചു. [[ഭഗത് സിങ്ങ്]], [[ബത്തുകേഷ്വർ ദത്ത്]] എന്നിവർ പൊതു സുരക്ഷാ നിയമം, വാണിജ്യ തർക്ക നിയമം എന്നിവയോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി [[1929]] [[ഏപ്രിൽ 8]]-നു കേന്ദ്ര നിയമസഭയ്ക്ക് അകത്തേയ്ക്കു ഒരു ബോംബ് എറിഞ്ഞു. ‍സെൻ‌ട്രൽ അസംബ്ലി ബോംബ് കേസിന്റെ വിചാരണയ്ക്കു ശേഷം [[ഭഗത് സിങ്ങ്]], [[സുഖ്ദേവ്]], [[രാജ്ഗുരു]] എന്നിവരെ 1931-ൽ തൂക്കിക്കൊന്നു. മുസ്ലീങ്ങളെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിലേയ്ക്കു നയിക്കുന്നതിനായി [[അല്ലാമ മഷ്രീഖി]] [[ഖർക്സർസ്|ഖർക്സർ തെഹ്രീക്]] എന്ന സംഘടന രൂപവത്കരിച്ചു.

ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചടക്കുന്നതിനും പ്രാദേശിക ഭരണം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയുള്ള സർക്കാർ വാർത്താവിനിമയം നശിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി [[സൂര്യ സെൻ]] മറ്റ് പ്രവർത്തകരോടൊത്ത് [[ചിറ്റഗോങ് ആയുധപ്പുര ആക്രമണക്കേസ്|ചിറ്റഗോങ് ആയുധശാല]] [[1930]] [[ഏപ്രിൽ 18]]-നു ആക്രമിച്ചു. [[ചിറ്റഗോങ്|ചിറ്റഗോങ്ങിലെ]] യൂറോപ്യൻ ക്ലബ്ബിലേയ്ക്ക് [[1932]]-ൽ [[പ്രീതിലത വാദേദാർ]] ഒരു ആക്രമണം നയിച്ചു. [[കൊൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാല|കൽക്കട്ട സർവ്വകലാശാലയുടെ]] കോൺ‌വൊക്കേഷൻ ഹാളിനുള്ളിൽ വെച്ച് [[ബിന ദാസ്]] ബംഗാൾ ഗവർണറായിരുന്ന [[സ്റ്റാൻലി ജാക്സൺ|സ്റ്റാൻലി ജാക്സണെ]] വധിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. [[ചിറ്റഗോങ് ആയുധപ്പുര ആക്രമണക്കേസ്|ചിറ്റഗോങ്ങ് ആയുധശാല ആക്രമണ]] കേസിനെ തുടർന്ന് [[സൂര്യ സെൻ|സൂര്യ സെന്നിനെ]] തൂക്കിക്കൊല്ലുകയും മറ്റു പലരെയും [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ|ആൻഡമാനിലെ]] [[സെല്ലുലാർ ജയിൽ|സെല്ലുലാർ ജയിലിലേയ്ക്ക്]] ജീവപര്യന്തം നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു. ബംഗാൾ വോളന്റിയേഴ്സ് 1928-ൽ പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങി. ഈ വിപ്ലവ സംഘടനയിലെ അംഗങ്ങളായ [[ബിനോയ് ബാസു|ബിനോയ്]]-[[ബാദൽ ഗുപ്ത|ബാദൽ]]-[[ദിനേഷ് ഗുപ്ത|ദിനേഷ്]] എന്നിവർ [[1930]] [[ഡിസംബർ 8]]-നു [[കൽക്കട്ട]] സെക്രട്ടറിയേറ്റ് കെട്ടിടമായ [[Writers' Building|റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിങ്ങിൽ]] കയറി കാരാഗ്രഹങ്ങളുടെ ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ആയ കേണൽ എൻ.എസ്. സിമ്പ്‌സണെ വധിച്ചു.

[[ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല|ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊലയെ]] ന്യായീകരിക്കുകയും ജനറൽ ഡയറിനെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്ത [[മൈക്കിൾ ഒ’ഡ്വയർ|മൈക്കിൾ ഒ’ഡ്വയറെ]] [[1940]] [[മാർച്ച് 13]]-ന് [[ഉധം സിങ്]] ലണ്ടനിൽ വെച്ച് വെടിവെച്ചുകൊന്നു. എങ്കിലും 1930-കളുടെ അവസാനം രാഷ്ട്രീയ കാലാവസ്ഥയിൽ വന്ന മാറ്റങ്ങളും മുഖ്യധാരാ നേതാക്കൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർ മുന്നോട്ടുവെച്ച പല പദ്ധതികളും സ്വീകരിച്ചതും ജാതീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആവിർഭാവവും കാരണം വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പതിയെ കുറഞ്ഞു. പല മുൻ വിപ്ലവകാരികളും [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസിലും]] മറ്റു പാർട്ടികളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് കമ്യുണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും ചേർന്ന് മുഖ്യധാരാ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. മറ്റ് പല പ്രവർത്തകരെയും സർക്കാർ രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള വിവിധ ജയിലുകളിൽ പാർപ്പിച്ചു.

വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
ബംഗാൾ വിഭജനം
കലാശം: യുദ്ധം, ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ, ഐഎൻഎ, യുദ്ധശേഷമുള്ള കലാപങ്ങൾ
ഗാന്ധി ഇന്ത്യയിൽ വരുന്നു