(Centrifuge) 
ഒരു വസ്തുവിന്മേൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അപകേന്ദ്രബലം അതിന്റെ ദ്രവ്യമാനത്തിന് ആനുപാതികമായിരിക്കുമെന്നുള്ള തത്ത്വത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി മിശ്രിതരൂപത്തിലോ കൊളോയ്ഡാവസ്ഥ (colloidal state) യിലോ വർത്തിക്കുന്ന പദാർഥങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണമാണ് അപകേന്ദ്രണയന്ത്രം.

അപകേന്ദ്രണത്തിനു വിധേയമാക്കേണ്ട പദാർഥം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സംഭരണിയും അതിനെ അതിവേഗം ഭ്രമണം ചെയ്യിക്കാൻ ആവശ്യമായ സംവിധാനവുമാണ് അപകേന്ദ്രണ യന്ത്രത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗങ്ങൾ. പദാർഥം അപകേന്ദ്രണ യന്ത്രത്തിൽ അതിവേഗം ഭ്രമണം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിന്റെ താരതമ്യേന ഘനത്വം കൂടിയ ഘടകം ഭ്രമണാക്ഷത്തിൽനിന്ന് അകലേക്കും (അപകേന്ദ്രണബലമണ്ഡലത്തിന്റെ ദിശയിൽ) ഘനത്വം കുറഞ്ഞ ഘടകം ഭ്രമണാക്ഷത്തിനടുത്തേക്കുമായി നീങ്ങുന്നു. അങ്ങനെ ആരദിശയിൽ (radial direction) ഒരു സാന്ദ്രതാഗ്രേഡിയന്റ് (concentration gradient) സഞ്ജാതമാകുന്നു. ഇതിനെ സൌകര്യാർഥം അക്ഷീയ (axial) ദിശയിലുള്ള സാന്ദ്രതാഗ്രേഡിയന്റ് ആക്കി മാറ്റാൻ കഴിയും.

ഗവേഷണത്തിനും ഗാർഹികവും വ്യാവസായികവുമായ ഉപയോഗങ്ങൾക്കുമായി നിർമിച്ചിട്ടുള്ള പലതരം അപകേന്ദ്രണയന്ത്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്.

വാതക-അപകേന്ദ്രണയന്ത്രം
ഭൂമിയുടെ ഗുരുത്വമണ്ഡലം
മത്ത് (കടകോൽ)
അപകേന്ദ്രണയന്ത്രം