മനുഷ്യന്റെ " ദൃശ്യ സ്പെക്ട്രത്തിന് " പുറത്തുള്ള ആവൃത്തികളുള്ള പ്രകാശം പല ജീവജാലങ്ങൾക്കും കാണാൻ കഴിയും. തേനീച്ചയ്ക്കും മറ്റ് പല പ്രാണികൾക്കും അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും, ഇത് പുഷ്പങ്ങളിൽ അമൃതിനെ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. പ്രാണികളുടെ പരാഗണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന സസ്യജാലങ്ങൾ, മനുഷ്യർക്ക് എത്രമാത്രം വർണ്ണാഭമായതായി കാണപ്പെടുന്നു എന്നതിനേക്കാൾ ഉപരി, അവയുടെ അൾട്രാവയലറ്റ് നിറങ്ങളും പാറ്റേണുകളും അതിൻറെ പ്രത്യുൽപാദന വിജയത്തിന് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പക്ഷികൾക്കും അൾട്രാവയലറ്റ് (300–400നാ.മീ) കാണാൻ കഴിയും, കൂടാതെ ചിലതിൻറെ തൂവലുകളിൽ അൾട്രാവയലറ്റ് ശ്രേണിയിൽ മാത്രം ദൃശ്യമാകുന്ന ലൈംഗികതയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള അടയാളങ്ങളുണ്ട്. അൾട്രാവയലറ്റ് ശ്രേണിയിലേക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്ന പല മൃഗങ്ങൾക്കും ചുവന്ന വെളിച്ചമോ മറ്റേതെങ്കിലും ചുവന്ന തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോ കാണാൻ കഴിയില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, തേനീച്ചയുടെ ദൃശ്യ സ്പെക്ട്രം ഏകദേശം 590 നാനൊമീറ്ററിൽ അവസാനിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പക്ഷികൾക്ക് മനുഷ്യരുടെ അത്രയില്ലെങ്കിലും ചില ചുവന്ന തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. ഇൻഫ്രാറെഡും അൾട്രാവയലറ്റ് പ്രകാശവും കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു മൃഗമാണ് സാധാരണ ഗോൾഡ് ഫിഷ് എന്നത് ഒരു മിഥ്യയാണ്; അവയുടെ വർണ്ണ ദർശനം അൾട്രാവയലറ്റിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇൻഫ്രാറെഡ് ഇല്ല. 

ഈ വ്യതിയാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം സ്പീഷിസുകൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുള്ള കോൺ തരങ്ങളുടെ എണ്ണമാണ്. സസ്തനികൾക്ക് പൊതുവെ പരിമിതമായ തരത്തിലുള്ള വർണ്ണ ദർശനമാണ് ഉള്ളത്, രണ്ട് തരം കോണുകൾ മാത്രമുള്ളവയ്ക്ക് സാധാരണയായി ചുവപ്പ്-പച്ച വർണ്ണാന്ധതയുണ്ട്. മനുഷ്യർ‌, ചില പ്രൈമേറ്റുകൾ‌, ചില മാർ‌സ്പിയലുകൾ‌ എന്നിവയ്ക്ക് വർ‌ണ്ണങ്ങളുടെ വിപുലമായ ശ്രേണി കാണുന്നു, പക്ഷേ മറ്റ് സസ്തനികളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയാൽ‌ മാത്രം. മിക്ക സസ്തനികളല്ലാത്ത കശേരുക്കളും വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളെ മനുഷ്യരെയും വേർതിരിച്ചറിയുന്നു, കൂടാതെ പലതരം പക്ഷികൾ, മത്സ്യം, ഉരഗങ്ങൾ, ഉഭയജീവികൾ, ചില അകശേരുക്കൾ എന്നിവയിൽ മൂന്നിൽ കൂടുതൽ കോൺ തരങ്ങളും മനുഷ്യരേക്കാൾ മികച്ച വർണ്ണ ദർശനവുമുണ്ട്. 

മിക്ക കാതറിനിയിലും (മനുഷ്യരുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള പ്രൈമേറ്റുകളായ പഴയ ലോക കുരങ്ങുൾ) മൂന്ന് തരം കളർ റിസപ്റ്ററുകൾ ഉണ്ട് ( കോൺ സെല്ലുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു), അതിന്റെ ഫലമായി ട്രൈക്രോമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ടാകുന്നു . ഈ പ്രൈമേറ്റുകളെ മനുഷ്യരെപ്പോലെ ട്രൈക്രോമാറ്റുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മറ്റ് പല പ്രൈമേറ്റുകളും (ന്യൂ വേൾഡ് കുരങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടെ) മറ്റ് സസ്തനികളും ഡൈക്രോമാറ്റുകളാണ്, ഇത് പകൽ സമയത്ത് സജീവമാകുന്ന സസ്തനികളുടെ (അതായത്, പൂച്ചകൾ, കാനുകൾ, അൺഗുലേറ്റുകൾ) പൊതുവായ വർണ്ണ ദർശനമാണ്. രാത്രികാല സസ്തനികൾക്ക് വർണ്ണ ദർശനം കുറവായിരിക്കാം. ട്രൈക്രോമാറ്റ് നോൺ-പ്രൈമേറ്റ് സസ്തനികൾ അപൂർവമാണ്. 

പല അകശേരുക്കൾക്കും വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട്. ജന്തുലോകത്ത് ബംബിൾബീകൾക്കും തേനീച്ചകൾക്കും ട്രൈക്രൊമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട് പക്ഷെ അവചുവപ്പിന് പകരം അൾട്രാവയലറ്റ് സെൻസിറ്റീവ് ആണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, "ഓസ്മിയ റൂഫ". തേനീച്ചകൾക്ക് വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ഈ റിസപ്റ്റർ സെൻസിറ്റിവിറ്റികൾ അവയുടെ പ്രത്യേക വിഷ്വൽ ഇക്കോളജി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം; ഉദാഹരണത്തിന് അവർ സന്ദർശിക്കുന്ന പൂക്കളുടെ തരം. എന്നിരുന്നാലും, ഉറുമ്പുകൾ ഒഴികെയുള്ള ഹൈമനോപ്റ്റെറൻ പ്രാണികളുടെ പ്രധാന ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് (അതായത്, തേനീച്ച, പല്ലികൾ, സോ ഫ്ലൈ) കൂടുതലും മൂന്ന് തരം ഫോട്ടോറിസെപ്റ്ററുകളുള്ളതിനാൽ തേനീച്ചയ്ക്ക് സമാനമായ സ്പെക്ട്രൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റികളുണ്ട്. "പാപ്പിലിയോ" ചിത്രശലഭങ്ങൾക്ക് ആറ് തരം ഫോട്ടോസെസെപ്റ്ററുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് പെന്റക്രോമറ്റിക് കാഴ്ചയും ഉണ്ടാകാം. മൃഗരാജ്യത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ വർണ്ണ ദർശന സിസ്റ്റം സ്റ്റാമാറ്റോപോഡുകളിൽ ( മാന്റിസ് ചെമ്മീൻ പോലുള്ളവ) കണ്ടെത്തി, അവയിൽ 12 വരെ സ്പെക്ട്രൽ റിസപ്റ്റർ തരങ്ങൾ ഒന്നിലധികം ഡൈക്രോമാറ്റിക് യൂണിറ്റുകളായി പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 

ഉഷ്ണമേഖലാ മത്സ്യം, പക്ഷികൾ തുടങ്ങിയ കശേരു മൃഗങ്ങൾക്ക് ചിലപ്പോൾ മനുഷ്യനേക്കാൾ സങ്കീർണ്ണമായ വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട്; അതിനാൽ അവ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പല സൂക്ഷ്മ നിറങ്ങളും മറ്റ് മത്സ്യങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും നേരിട്ടുള്ള സിഗ്നലുകളായി വർത്തിക്കുന്നു. പക്ഷി ദർശനത്തിൽ, സ്പീഷിസുകളെ ആശ്രയിച്ച് നാല് കോൺ തരം വരെ ഉള്ളതിനാൽ ടെട്രാക്രോമസി കൈവരിക്കുന്നു. ഓരോ സിംഗിൾ കോണിലും നാല് പ്രധാന തരം ഫോട്ടോ ഫോട്ടോപിഗ്മെന്റ് (LWS / MWS, RH2, SWS2, SWS1) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഒപ്പം അതിന്റെ ആന്തരിക വിഭാഗത്തിൽ നിറമുള്ള എണ്ണത്തുള്ളികളും ഉണ്ട്. കോണിനുള്ളിലെ കടും നിറമുള്ള എണ്ണത്തുള്ളികൾ കോശത്തിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ സംവേദനക്ഷമതയെ മാറ്റുകയോ ചുരുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. പ്രാവുകൾ പെന്റക്രോമറ്റുകൾ ആയിരിക്കാമെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട് . 

ഉരഗങ്ങൾക്കും ഉഭയജീവികൾക്കും നാല് കോൺ തരങ്ങളുണ്ട് (ചിലതിൽ അഞ്ച്), അതിനാൽ മനുഷ്യർ കാണുന്ന അതേ എണ്ണം നിറങ്ങളോ അതിൽ കൂടുതലോ കാണാൻ അവയ്ക്കാവും. കൂടാതെ, ചില രാത്രികാല ഗെക്കോകൾക്ക് മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ നിറം കാണാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്. 

സസ്തനികളുടെ പരിണാമത്തിൽ, വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു, പിന്നീട് ഏതാനും ഇനം പ്രൈമേറ്റുകൾക്ക്, ജീൻ തനിപ്പകർപ്പ് വഴി അത് വീണ്ടെടുത്തു. പ്രൈമേറ്റുകൾ ഒഴികെയുള്ള യൂത്തേറിയൻ സസ്തനികൾക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന്, നായ്ക്കൾ, സസ്തനികളുടെ കാർഷിക മൃഗങ്ങൾ) നീല, പച്ച, മഞ്ഞ എന്നിവ വേർതിരിച്ചറിയുന്ന രണ്ട്-റിസപ്റ്റർ ( ഡൈക്രോമാറ്റിക് ) കളർ പെർസെപ്ഷൻ സംവിധാനങ്ങളുണ്ട് - എന്നാൽ ഓറഞ്ചും ചുവപ്പും വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ഓപ്‌സിൻ ജീനുകളിലെ ഒരു അമിനോ ആസിഡ് മ്യൂട്ടേഷനുകൾ വഴി പൂച്ചകളെപ്പോലുള്ള ഏതാനും സസ്തനികൾ നീളമേറിയ തരംഗദൈർഘ്യ വർണ്ണങ്ങളെ പരിമിതമായി വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് പുനർനിർമ്മിച്ചു എന്നതിന് ചില തെളിവുകളുണ്ട്. ചുവപ്പ് കാണാനുള്ള പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ പ്രൈമേറ്റ് സസ്തനികൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഇത് പഴങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല പുതുതായി മുളച്ച ചുവന്ന ഇലകളും പോഷകഗുണമുള്ളവയാണ്. 

എന്നിരുന്നാലും, പ്രൈമേറ്റുകൾക്കിടയിൽ പോലും, പൂർണ്ണ വർണ്ണ ദർശനം പുതിയ ലോക കുരങ്ങുകളും പഴയ ലോക കുരങ്ങുകളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യ കുരങ്ങ് ഉൾപ്പടെയുള്ള പഴയ ലോക പ്രൈമേറ്റുകൾക്ക് മനുഷ്യർക്ക് സമാനമായ കാഴ്ചയുണ്ട്. പുതിയ ലോക കുരങ്ങുകൾക്ക് ഈ തലത്തിൽ വർണ്ണ സംവേദനക്ഷമത ഉണ്ടാകാം അല്ലെങ്കിൽ ഉണ്ടാകില്ല: മിക്ക ഇനങ്ങളിലും പുരുഷന്മാർ ഡൈക്രോമാറ്റുകളാണ്, 60% സ്ത്രീകളും ട്രൈക്രോമാറ്റുകളാണ്, എമൂങ്ങ കുരങ്ങുകൾ കോൺ മോണോക്രോമാറ്റുകളാണ്, കൂടാതെ ഹൌളർ കുരങ്ങുകളുടെ ലിംഗഭേദമില്ലാതെ ട്രൈക്രോമാറ്റുകളാണ്. എക്സ് സെക്സ് ക്രോമസോമിൽ വസിക്കുന്ന മഞ്ഞ-പച്ച സെൻസിറ്റീവ് ഓപ്‌സിൻ പ്രോട്ടീനിന്റെ (പച്ചയിൽ നിന്ന് ചുവപ്പിനെ വേർതിരിക്കാനുള്ള കഴിവ് നൽകുന്ന) ജീൻ മൂലമാണ് ഒരൊറ്റ ഇനത്തിൽ തന്നെ സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും തമ്മിലുള്ള വിഷ്വൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റിയിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണുന്നത്. 

പല മാർസൂപ്പേലിയ മൃഗങ്ങളിലും ട്രൈക്രൊമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു. 

കുറഞ്ഞ വെളിച്ചത്തിലെ കാഴ്‌ചയ്‌ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീയിൽ പരിണമിച്ച സമുദ്ര സസ്തനികൾക്ക് ഒരൊറ്റ കോൺ തരം മാത്രമേ ഉള്ളൂ, അതിനാൽ അവ മോണോക്രോമാറ്റുകളാണ് .   

സിദ്ധാന്തങ്ങൾ
മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ
മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിലെ നിറ നിർണ്ണയം
തരംഗദൈർഘ്യവും നിറം കണ്ടെത്തലും