വിചാരണ പൂർത്തിയാകാൻ മൂന്നരകൊല്ലക്കാലമെടുത്തു. 320 സാക്ഷികളെ വിസ്തരിക്കുകയുണ്ടായി. മൂവായിരത്തോളം വരുന്ന തെളിവുകൾ കോടതിക്കുമുമ്പാകെ ഹാജരാക്കി. കോടതിചെലവ് പതിനഞ്ച് ലക്ഷത്തോളം രൂപ വന്നു എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തൊഴിലാളി-കർഷകപാർട്ടി രൂപം കൊണ്ടത് കൽക്കട്ടയിലും, അതിന്റെ വളർച്ച ബോംബെയിലുമായിരുന്നെങ്കിലും കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നത് മീററ്റിലാകാനുള്ള കാരണം കേസിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരായ പ്രതികൾ കൂടി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു. കൽക്കട്ടയിലോ ബോംബെയിലോ വെച്ച് വിചാരണ നടത്തിയാൽ അന്നത്തെ നിയമമനുസരിച്ച് ജൂറിമാർ കൂടി വിചാരണയിൽ പങ്കാളികളാവണമായിരുന്നു, കോടതിയിൽ ഇവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യം സർക്കാരിനും അസൗകര്യമായിരിക്കുമെന്ന് കരുതിയാണ് വിചാരണ മീററ്റിലേക്കു മാറ്റിയത്. വിചാരണ സമയത്ത് പ്രതികളിലൊരാളായ പി.സി.ജോഷി തനിക്ക് പരീക്ഷ എഴുതുവാൻ വേണ്ടി കേസിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടുവെങ്കിലും കോടതി അനുവദിച്ചില്ല. പകരം, അലഹബാദ് ജയിലിൽ വെച്ച് പരീക്ഷ എഴുതുവാനുള്ള സൗകര്യം കോടതി ചെയ്തുകൊടുത്തു. വിചാരണകാലത്ത് ഇവരെ സാധാരണ തടവുകാരായല്ല പരിഗണിച്ചിരുന്നത്. ഇവർക്ക് വായിക്കാൻ കമ്മ്യൂണിസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. കൂടാതെ, ഇവർക്കു വേണ്ടി കൊണ്ടു വന്നിരുന്ന പുസ്തകങ്ങൾ യാതൊരു പരിശോധനയും കൂടാതെ വിട്ടുകൊടുത്തിരുന്നു. വിചാരണ സമയത്തു തന്നെ, പ്രതികളിലൊരാൾ, 68 വയസ്സുണ്ടായിരുന്ന തേജസി വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾകൊണ്ട് മരണമടഞ്ഞു.
ഗൂഢാലോചനാ കേസ്
കോടതി വിധി
വിചാരണ
സംയുക്ത മൊഴി