അടിമസമ്പ്രദായം നിലവിലിരിക്കുന്ന സമുദായത്തിലെ ദാസൻമാർക്കു മാത്രമല്ല ഉടമകൾക്കും മാനസികമായ ചില വൈകല്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ടെന്ന് പല പണ്ഡിതൻമാർക്കും അഭിപ്രായമുണ്ട്. തങ്ങളുടേതിൽനിന്ന് ഭിന്നമായ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഭാഗഭാക്കുകളാകാതെ കഴിഞ്ഞുകൂടുക എന്ന വിഷമംപിടിച്ചകാര്യത്തിൽ പല പുതിയ സൂത്രങ്ങളും വിദ്യകളും അടിമകൾ കണ്ടുപിടിക്കേണ്ടതായി വന്നു. അമേരിക്കയിലെ നീഗ്രോ അടിമ മടിയനാണ്, ബുദ്ധിഹീനനാണ്, മൃഗസദൃശമായ ലൈംഗികവാസന ഉള്ളവനാണ് എന്നൊക്കെയാണ് യജമാനസമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവർ പറയുക. യാതൊരു താത്പര്യവും ലാഭവുമില്ലാത്ത പണി അടിമ ചെയ്തിരുന്നത് പട്ടിണിയും ശിക്ഷയും ഭയന്നിട്ടുമാത്രമായിരുന്നു. തലമുറകളായി ഒരുനല്ലഭാവിയുടെ നിഴലാട്ടംകൂടി കാണാൻ കഴിയാത്ത അടിമ അവന്റെ വികാരങ്ങൾ ഒളിച്ചുവയ്ക്കുന്നതിൽ സമർഥനാണ്. അമേരിക്കൻ നീഗ്രോ തന്റെ സംഗീതത്തിലും ദൈവത്തിലും മാത്രം അല്പം ആശ്വാസംകണ്ട് അവന്റെ മനുഷ്യത്വം നിലനിറുത്തി. പ്രാചീനഗ്രീസിലേയും റോമിലേയും അടിമകൾ നീഗ്രോ അടിമകളെക്കാൾ അല്പം നല്ല സ്ഥിതിയിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നതുകൊണ്ട് അവരുടെ മാനസികമായ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. റോമൻനാടകങ്ങളിൽ അടിമകളെ സൂത്രക്കാരായാണ് സാധാരണ ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നത്.

അമേരിക്കയിലെ തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വെള്ളക്കാർക്ക് അടിമനീഗ്രോസ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗികവേഴ്ച സുഗമമായിരുന്നു. ഇതിനുളള പ്രതികാരമോ പ്രത്യാഘാതമോ എന്നപോലെ ആ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വെള്ളക്കാരികളും പൊതുവേ ലൈംഗികകാര്യങ്ങളിൽ കൂസലില്ലാത്തവരായിത്തീർന്നു. അടിമത്തം മൂർധന്യത്തിലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം തന്നെ ദരിദ്രരായ വെള്ളക്കാർക്ക് സാധാരണ അടിമകൾ ചെയ്തുവരുന്ന ചില തൊഴിലുകൾ വർജ്യങ്ങളായിരുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് കൃഷിപ്പണി നിഷിദ്ധമായിട്ടുള്ളത് അത് അടിയാർപ്പണിയായതുകൊണ്ടാണ്. 

ഈജിപ്തിൽ
കുറിപ്പുകൾ
അടിമത്തത്തിൽ വർഗവ്യത്യാസം
ദാസമനോഭാവം