ബയ്ബായിന്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഏറെയും ഊഹാപോഹങ്ങളാണുള്ളത്. തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ എഴുത്തുവ്യവസ്ഥകളിൽ പലതിനേയും പോലെ അതും ബ്രാഹ്മി പോലെയുള്ള ഇന്ത്യയിലെ പുരാതനലിപികളിൽ ഒന്നിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാകാമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. വ്യഞ്ജനങ്ങളെ സ്വരങ്ങൾ ചേർത്തുവായിക്കുക, ചേരുന്ന സ്വരം നിർണ്ണയിക്കാൻ സവിശേഷചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകൾ ഇന്ത്യൻ ലിപികളുമായി പങ്കിടുന്നുണ്ടെങ്കിലും ബയ്ബായിന് ഇന്ത്യയിലെ പുരാതനലിപികളോളം പഴക്കമുണ്ടായിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഇന്തോനേഷ്യയിൽ ജാവയിലെ കാവിലിപിയുമായി അതിന് രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. എങ്കിലും ഏറെക്കാലം പ്രചാരത്തിലിരുന്നശേഷം പൊതുവർഷം 1400-നടുത്ത് തിരോഭവിച്ച കാവിലിപിയുടെ പഴക്കവും അതിനുണ്ടാകാൻ വഴിയില്ല. ഫിലിപ്പീൻസിൽ അതു പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിന് ഏറെ മുൻപാകായിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യത കുറവാണ്. 

ഇന്നത്തെ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ബോർണിയോയിൽ നിന്നായിരുന്നു അതിന്റെ വരവെന്ന് ഫിലിപ്പീൻസുകാർ കരുതിയിരുന്നതായി സ്പാനിഷ് രേഖകൾ പറയുന്നു. ഫിലിപ്പീനി ഭാഷകളിൽ സാധാരണമായ അക്ഷരാന്ത്യത്തിലെ വ്യഞ്ജനത്തെ രേഖപ്പെടുത്താൻ ബയ്ബായൻ എഴുത്തിന്റെ തനതുരൂപത്തിനു കഴിയില്ല എന്നത് ഇതിനു തെളിവായിരിക്കുന്നു. അക്കാര്യം പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, അടുത്തകാലത്ത് കടം കൊണ്ടതും പുതിയ ഉപയോക്താക്കളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പരിണമിച്ചിട്ടില്ലാതിരുന്നതുമായ ലിപി ആയിരുന്നു യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഫിലിപ്പീൻസിൽ ബയ്ബായിൻ. ഇന്തോനേഷ്യയിലെ സുലവേസി ദ്വീപിലെ ബുഗിനീസ് ലിപിയിൽ നിന്നോ, അതുമായി ഗോത്രബന്ധമുള്ള ഏതെങ്കിലും നഷ്ടലിപിയിൽ നിന്നോ രൂപപ്പെട്ടതാകാം ബയ്ബായിൻ എന്നാണ് ഭൂരിപക്ഷം അന്വേഷകരുടേയും അഭിപ്രായം. ഏതുവഴിക്കായാലും, ഉത്തരഫിലിപ്പീൻസിലെ മുഖ്യദ്വീപായ ലുസോണിൽ അതെത്തിയത് 13-14 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ എന്നോ ആകാമെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.

കോളനിവാഴ്ചയുടെ തുടക്കത്തിൽ സ്പാനിഷ് വേദപ്രചാരകർ ഫിലിപ്പീനികളുടെ സാക്ഷരത ശ്രദ്ധിക്കുകയും അതിൽ മതിപ്പുകാട്ടുകയും ചെയ്തു. പുരുഷന്മാരെപ്പോലെ സ്ത്രീകളും എഴുത്തറിയാവുന്നവരായിരുന്നെന്ന് യൂറോപ്യൻ ലേഖകർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. "സ്ത്രീപുരുഷഭേദമെന്യേ ഇവിടെ മിക്കവാറും എല്ലാവർക്കും ഈ ഭാഷ എഴുതാനറിയാം. വളരെ നന്നായും തെറ്റില്ലാതെയും അതെഴുതാൻ കഴിയാത്തവർ ചുരുക്കമാണ്" എന്നാണ് പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടവസാനം കോളനിഭരണത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന സ്പെയിൻകാരന്റെ അന്തോണിയോ ഡി മോർഗായുടെ സാക്ഷ്യം. ആദ്യകാലത്ത്, യൂറോപ്യൻ ഭാഷകളിലെ വേദപാഠങ്ങളുടേയും മറ്റും പരിഭാഷകൾ ബയ്ബായിനിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലും വേദപ്രചാരകർ താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. എങ്കിലും 19-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ, കൈമാറ്റരേഖകളിലെ കൈയ്യൊപ്പുകളിലൊഴിച്ച്, ഈ ലിപി മിക്കവാറും ഉപയോഗിക്കപ്പെടാതെയായി. ബയ്ബായിനിൽ തന്നെയുള്ള ചുരുക്കം ചില കൊടുക്കൽ-വാങ്ങൽ രേഖകളും കൊളനിയുഗത്തിലേതായി നിലവിലുണ്ട്. യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവിനുമുൻപുള്ള ബയ്ബായിൻ രേഖകൾ മിക്കവയും മുളന്തണ്ടും ഓലയും മരത്തോലും പോലുള്ള എഴുത്തുസാമിഗ്രികളിലായിരുന്നതിനാൽ കാലത്തെ അതിജീവിച്ചില്ല. മതവിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകൾ, 'പേഗൻ' ധാർമ്മികതയെ തിന്മയായി കരുതിയ മിഷനറിമാർ നശിപ്പിച്ചിരിക്കാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

പേര്
പുനർജ്ജീവനം
അക്ഷരമാല
ചരിത്രം