സ്വതന്ത്രവും പടിഞ്ഞാറൻ നാണയസംവിധാനങ്ങൾക്ക് സമാന്തരവുമായ 2500 വർഷത്തെ ചരിത്രമുണ്ട് ചൈനീസ് നാണയവികാസത്തിന്. മധ്യത്തിൽ ദ്വാരമുള്ള കട്ടികുറഞ്ഞ വാർപ്പുനാണയങ്ങളായിരുന്നു അവ. ചിത്രങ്ങളല്ല, ലിഖിതരൂപങ്ങളാണ് ഇവയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. നാണയഭാരവും ഭരണകർത്താവിന്റെ പേരും വർഷവും മാത്രമേ ഇവയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളു. 

കവടിരൂപത്തിൽ വാർത്തെടുക്കുന്ന ലോഹങ്ങൾ (700 ബി.സി.) മൺവെട്ടി, കത്തികൾ തുടങ്ങിയവയും ആദ്യകാലനാണയങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഷാങ് രാജവംശ (17 ശ. - 11 ശ. ബി.സി) കാലത്തേതാകാം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. വടക്കൻ ചൈനയിൽ ഉദ്ഭവിച്ച ഈ രീതി ഭാരത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതാണ്.

വൃത്താകാര നാണയങ്ങളുണ്ടായത് ബി.സി. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലാകാമെന്ന് കരുതുന്നു. ഓരോ നാണയവും 12 ഷു അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നര ചൈനീസ് ഔൺസ് ആയിരുന്നു. ഇത് ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നു. 118 ബി.സി.യിൽ 'വുതി' നടപ്പിലാക്കിയ നാണയപരിഷ്കരണം നൂറ്റാണ്ടുകളോളം വിജയകരമായി നിലനിന്നു. എ.ഡി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് ഇവ പരിഷ്കരിച്ച് ചെറുതും കനംകുറഞ്ഞതുമാക്കി തീർത്തത്.

മധ്യത്തിൽ ചതുരദ്വാരത്തോടുകൂടിയ വൃത്താകാര നാണയം ആദ്യ 'ടാങ്' ചക്രവർത്തി കവൊത്സു നടപ്പിൽ വരുത്തി. ഇവ മുൻകാല നാണയങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു. ഇതിന്റെ മുഖഭാഗത്ത് നാണയ വിവരവും രാജവംശത്തിന്റെ പേരും ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. മറുഭാഗത്ത് മുദ്രണങ്ങളൊന്നുമില്ല. സാങ് രാജവംശം (960-1280) നാണയങ്ങളിലെ എഴുത്തുരീതികൾ പലവിധമാക്കി. ഇതേ രാജവംശത്തിലെ ഹ്സിവൊങ്ത്സു (1163-89) നാണയങ്ങളുടെ എതിർവശത്ത് ഭരണവർഷം രേഖപ്പെടുത്തിത്തുടങ്ങി. ഇതിനും 400 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷമേ പടിഞ്ഞാറ് ഇത് ആരംഭിക്കുന്നുള്ളൂ. 

മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ മംഗോളിയരുടെ ആക്രമണത്തിന് വിധേയരായി സാങ് രാജവംശം തകർന്നു. ജെംഗിസ് ഖാനും, കുബ്ളെഖാനുമായിരുന്നു ഇതിന് നേതൃത്വം നല്കിയത്. അവർ പരിമിതമായ അളവിലേ നാണയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളു. മിക്കവാറും പേപ്പർ കറൻസികളാണ് ഇപയോഗിച്ചിരുന്നത്.

മിങ് (1368-1644) രാജവംശം ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിനും രാഷ്ട്രീയത്തിനും കനത്ത സംഭാവനകൾ നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ നാണയങ്ങളും മറ്റ് നാണയങ്ങളുടെ പൊതുസ്വഭാവം പങ്കുവച്ചെങ്കിലും കമ്മട്ടത്തിന്റെ പേരും നാണയമൂല്യവും പുറകുവശത്ത് രേഖപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. ഈ മാറ്റങ്ങൾ 1911-ൽ ചിങ് വംശം അധികാരത്തിൽ നിന്നു പുറത്താകുന്നതുവരെ തുടർന്നു. 1900-ത്തിൽ പുതിയ നാണയരീതി അവലംബിച്ചു. ആയിരം പണം ഒരു യുവാന് തുല്യമായിരുന്നു.

16-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ പടിഞ്ഞാറിന്റെ സ്വാധീനം ചൈനയിൽ ഉടലെടുത്തു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ഇതിനെതിരായ മനോഭാവവും അവിടെ ശക്തമായിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ശൈലി സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും നിർമ്മാണ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. പഴയതിനും പുതിയതിനുമിടയിലെ മധ്യമ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു ഇത്. പാരമ്പര്യവും ആധുനികതയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ഈ നാണയങ്ങളിൽ ദർശിക്കാവുന്നതാണ്. ആദ്യ യന്ത്രവത്കൃത നാണയനിർമ്മാണത്തിന് പരമ്പരാഗത ശൈലി ഉപയോഗിച്ചു.

ചൈന
ജനപഥനാണയം
നാണയങ്ങൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ
വൈദേശിക നാണയങ്ങൾ