അന്റാർട്ടിക്കയുടെ 95 ശ.മാ.-ഓളം ഹിമപാളികളുടെ കനത്ത ആവരണത്തിനടിയിലാണ്. ഇവയ്ക്ക്അടിയിലുള്ള ശിലാഘടന നിർണയിക്കുന്നത് നന്നെ ദുഷ്കരമായിരിക്കുന്നു. പർവത ശിഖരങ്ങളിൽ അപൂർവമായുള്ള നഗ്നശിലാതലങ്ങളെ പഠനവിധേയമാക്കിയും ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങളുടെ പ്രതിപതനം ആസ്പദമാക്കിയുമുള്ള നിഗമനങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ ലഭ്യമായിട്ടുള്ളത്. അന്റാർട്ടിക്കാസഖ്യത്തിലെ അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒട്ടേറെ ഭൂവിജ്ഞാനികൾ ഈ വൻകരയുടെ ശിലാഘടനയെ സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളിൽ വ്യാപൃതരാണ്. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ബ്രിട്ടിഷ് ഭൂവിജ്ഞാനികളുടെ സംഭാവനകളാണ് മികച്ചുനില്ക്കുന്നത്.

ശിലാസംരചനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അന്റാർട്ടിക്കയെ രണ്ട് അതുല്യമേഖലകളായി തിരിക്കാം: സ്ഥായിത്വം പുലർത്തുന്ന പ്രീകാമ്പ്രിയൻ ശിലകളുടെ സുദീർഘപടലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പൂർവ അന്റാർട്ടിക്ക; നന്നെ പ്രായംകുറഞ്ഞ, മീസോസോയിക്-സിനോസോയിക് കാലഘട്ടത്തിലെ അസ്ഥായി ശിലാക്രമങ്ങളുടേതായ പശ്ചിമ അന്റാർട്ടിക്ക. ഇവയ്ക്കു കുറുകെ വിഭാജകമായി വർത്തിക്കുന്ന ട്രാൻസ് അന്റാർട്ടിക് നിരകൾ ഒരു ഭ്രംശോത്ഥ-പർവത(fault-block)മാണ്. പൂർവ, പശ്ചിമ അന്റാർട്ടിക്കകളെ യഥാക്രമം ഗോണ്ഡ്വാനാമേഖല, ആൻഡീയൻ മേഖല എന്നിങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. പ്രസക്ത മേഖലയുടെ ശിലാപ്രസ്തരപരമായ പൂർവകാലബന്ധം ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന സംജ്ഞകളാണ് ഇവ. ഇന്ത്യാ-ഉപദ്വീപിലെ ഗോണ്ഡ്വാനാ പ്രദേശത്തിനോടു സാദൃശ്യം പുലർത്തുന്നതാണ് പൂർവ അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ശിലാക്രമങ്ങൾ. പ. അന്റാർട്ടിക്കയെ തെ. അമേരിക്കയിലെ ആൻഡീസ് ശിലാ വ്യൂഹത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി കരുതാവുന്നതാണ്. അന്റാർട്ടിക്കയുടെ സങ്കീർണമായ ശിലാസംരചനയെക്കുറിച്ച് സുവ്യക്തമായ അറിവുകൾ ഗവേഷണ പഠനങ്ങളിലൂടെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇനിയും പൂർണമായിട്ടില്ല.

പൂർവ, പശ്ചിമ അന്റാർട്ടിക്കകളിലെ ഭൂവല്ക്കശിലകളുടെ കനം മറ്റു വൻകരകളിലേതിനോട് ഏറെക്കുറെ തുല്യമാണ്. ഹിമാവരണം പാടെ ഒഴിവായാൽ ഒരു ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ പ്രകൃതിയാവും ഈ വൻകരയ്ക്കുണ്ടാവുക. ഭൂവല്ക്കശിലകളുടെ ശ.ശ. കനം 32 കി.മീ. ആണ്. പൂർവ അന്റാർട്ടിക്കയിൽ ഭൂവല്ക്കപടലങ്ങൾ 40 കി.മീ. ആഴത്തിൽ വരെ നിർണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ട്രാൻസ് അന്റാർട്ടിക് നിരകൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭ്രംശമേഖലയുടെ പാർശ്വങ്ങളിലാണ് ഈ പടലങ്ങളുടെ കനം ഏറ്റവും കൂടിക്കാണുന്നത്. അന്റാർട്ടിക്കയിലെ ഭ്രംശമേഖലകളിൽ ഭൂചലനങ്ങൾ നന്നെ വിരളമാണ്. ഭൂകമ്പീയ പ്രക്രിയകൾ ഏറ്റവും കുറവായുള്ള വൻകരയാണിത്. പ്രകമ്പനങ്ങൾ വിരളമായെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നത് വൻകരയുടെ സീമാമേഖലയിലുള്ള ജലാന്തരവരമ്പു(submerged ridge)കളുടേയും അഗ്നിപർവത ദ്വീപുകളുടേയും പ്രാന്തങ്ങളിലാണ്. എന്നിരിക്കിലും അന്റാർട്ടിക് ഫലകം (Antarctic plate) വിവർത്തനിക പ്രക്രമ(Tectonic process)ത്തിൽനിന്നു തീർത്തും മുക്തമല്ല; 1977-ൽ ബെലിങ്ഷാസൻ കടലിൽ അനുഭവപ്പെട്ട ശക്തമായ ഭൂകമ്പം (തീവ്രത 6.4) ഇതാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

പ്രീകാമ്പ്രിയനിലും അതേ തുടർന്നുള്ള ഭൂവിജ്ഞാനീയ കല്പങ്ങളിലും അന്റാർട്ടിക്കയുടെ പ്രതല സ്വഭാവം ഇന്നത്തേതിൽ നിന്നു തുലോം വിഭിന്നമായി വർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടാവണം. അതിപ്രാചീനമായ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ, അന്നത്തെ സമുദ്ര തടങ്ങളും തടാകങ്ങളും അഗ്നിപർവത വിസ്ഫോടനത്തിലൂടെയും ശിലാവിഘടനത്തിലൂടെയും ഉരുത്തിരിഞ്ഞ അവസാദങ്ങളടിഞ്ഞ് നികന്നു പോയിട്ടുണ്ടാവാം. ആവർത്തിച്ചുണ്ടായ പർവതന പ്രക്രിയയുടെ കാലത്ത് ഈ അടിവുകൾ ഞെരിഞ്ഞമർന്നും പല മടക്കുകളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടും പരൽ ഘടനയും സങ്കീർണ സ്വഭാവവുമുള്ള ശിലാപടലങ്ങൾക്കു രൂപംനല്കി. ഇങ്ങനെയുണ്ടായ മടക്കുപർവതങ്ങൾ അപരദന വിധേയമായി കാർന്നെടുക്കപ്പെടുക, തുടർന്നുണ്ടായ അവസാദ സഞ്ചയങ്ങൾ വീണ്ടും മടക്കി ഉയർത്തപ്പെടുക, ഈ പ്രക്രമത്തിനിടയിൽപ്പെട്ട് ശിലാഘടനയിൽ കാതലായ മാറ്റങ്ങൾ വന്നുചേരുക തുടങ്ങിയ ഭൂവിജ്ഞാനീയ പ്രക്രിയകൾ പലവുരു ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു. പരിണാമപരമായ ഈ പ്രക്രമത്തിനിടയിൽ വിവർത്തനിക പ്രക്രിയകളുടെ സജീവസാന്നിധ്യവും അനുഭവപ്പെട്ടിരിക്കാം. ഈ നീണ്ട കാലയളവിനിടയിൽ അന്റാർട്ടിക് ഫലകത്തിന് വിസ്ഥാപനം (drift) മൂലം സ്ഥാനചലനം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. സ്വാഭാവികമായും സ്ഥാനഭേദമനുസരിച്ച് വൈവിധ്യമാർന്ന കാലാവസ്ഥാപ്രകാരങ്ങളും അനുഭവസിദ്ധമായിട്ടുണ്ടാവാം. ഉദ്ദേശം 400 ദശലക്ഷം വർഷം മുമ്പ് അന്റാർട്ടിക്ക ദ.ധ്രുവത്തെ ചൂഴ്ന്നുള്ള ഇന്നത്തെ സ്ഥാനത്ത് എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കണം. ട്രാൻസ് അന്റാർട്ടിക് മലനിരകൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞത് ഈ ഘട്ടത്തിലായിരുന്നു. അന്റാർട്ടിക്കയിൽ പലയിടത്തും പെർമിയൻ കല്കരി നിക്ഷേപങ്ങൾക്കടിയിലായി, ഹിമനദീയനത്തെ (glacia-tion) തുടർന്നുണ്ടാവുന്ന സവിശേഷ നിക്ഷേപങ്ങളായ ടില്ലൈറ്റുകൾ (tillites) അവസ്ഥിതമായിക്കാണുന്നു. ഈ ഹിമാനീകൃത ശിലാക്രമങ്ങളുടേയും ക്രിറ്റേഷ്യസ്-സിനോസോയിക് കാലഘട്ടത്തിലേതായ സൂക്ഷ്മജീവാശ്മ(microfossil)ങ്ങളുടേയും വിന്യാസം ട്രാൻസ് അന്റാർട്ടിക് മലനിരകളുടെ ആവിർഭാവകാലത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 408-360 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപു നിലനിന്നിരുന്ന ഡെവോണിയൻ യുഗത്തിന്റെ ആരംഭഘട്ടമായിരുന്നു ഇത്. തുടർന്ന് മധ്യ-ജൂറാസിക് (160 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപ്) വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ആഴം കുറഞ്ഞ സമുദ്രഭാഗങ്ങളിലും തടാകങ്ങളിലും ക്വാർട്ട്സോസ് (Quartzose) ഇനത്തിൽപ്പെട്ട മണൽക്കല്ല് (ബീക്കൺ സാൻഡ് സ്റ്റോൺ) തുടർച്ചയായി അടിഞ്ഞിരുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ അടിവുകൾക്കിടയിൽ അക്കാലത്ത് സമൃദ്ധമായിരുന്ന് അന്യംനിന്നു പോയിട്ടുള്ള ജീവജാലങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ധാരാളമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഡെവോണിയൻ ശിലകൾക്കിടയിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളവയിൽ ശുദ്ധജലമത്സ്യങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇന്നേയ്ക്ക് 286-245 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപുള്ള പെർമിയൻ യുഗത്തിലെ കല്കരിനിക്ഷേപങ്ങൾക്കിടയിലെ ഗ്ളോസ്സോപ്പ്റ്റെറിസ് (glossopteris), ട്രയാസിക് (245-208 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപ്) യുഗത്തിലെ ഡൈക്രോഡിയം (Dicrodium) എന്നീ സസ്യങ്ങളുടേയും ട്രയാസിക് യുഗത്തിലെ ഉരഗങ്ങൾ (ഉദാ. ലിസ്റ്റ്രോസാറസ് -Listrosaurus), ഉഭയജീവികൾ എന്നിവയുടേയും ജീവാശ്മങ്ങൾ ധാരാളമായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ട്രാൻസ് അന്റാർട്ടിക് നിരകളിലെ ദ. ധ്രുവത്തോടടുത്ത ഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് 1990-91 കാലത്ത് കണ്ടെടുത്ത ദിനോസാറി(Dinosaur)ന്റെ ജീവാശ്മങ്ങൾ ജൂറാസിക്കിന്റെ ആദ്യപാദത്തിലേതായി ചൈനയിൽനിന്നു ലഭിച്ചിട്ടുള്ളവയുമായി ഉറ്റസാദൃശ്യം പുലർത്തിയിരുന്നു. ഇവയോടനുബന്ധിച്ചു കണ്ടെടുത്ത സസ്യാവശിഷ്ടങ്ങൾ അന്റാർട്ടിക്കയിൽ അന്നു നിലനിന്നിരുന്ന താരതമ്യേന സൌമ്യമായ കാലാവസ്ഥയുടെ സൂചകങ്ങളാണ്. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വൻകരയുടെ സ്ഥാനം ദ. അക്ഷാ. 65ത്ഥ ക്ക് ഇരുപുറവുമായിരുന്നെന്ന് കരുതാം.

ഹിമാനികൾ
ജീവജാലങ്ങൾ
ശിലാസംരചന
കാലാവസ്ഥ