അലബാമയിലെ കാല്പനികനഗരമായ മേകോംബിൽ 1930-കളിലെ മൂന്ന് വർഷങ്ങളിലാണ്‌ കഥ നടക്കുന്നത്. സ്കൗട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറു വയസ്സുകാരിയായ ജീൻ ലൂയിസ ഫിഞ്ചിന്റെ വീക്ഷണകോണിലൂടെയാണ്‌ നോവലിന്റെ ആഖ്യാനം. അമ്മ മരിച്ചതിനാൽ നാല്‌ വയസ്സിന്‌ മൂത്ത സഹോദരൻ ജെറെമിയോടും (ജെം) അച്ഛൻ ആറ്റികസിനോടുമൊപ്പമാണ്‌ സ്കൗട്ട് ജീവിക്കുന്നത്. മധ്യവയസ്കനായ ആറ്റികസ് അഭിഭാഷകനാണ്‌. അമ്മായിയോടൊപ്പം വേനൽക്കാലം മേകോംബിൽ ചിലവഴിക്കാനെത്തിയ ചാൾസ് ബേക്കർ ഹാരിസ് (ഡിൽ) എന്ന കുട്ടിയുമായി ജെമും സ്കൗട്ടും ചങ്ങാത്തത്തിലാകുന്നു. ഏത് സമയവും വീട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെ കഴിഞ്ഞുകൂടുന്ന അയൽക്കാരനായ ആർതർ റാഡ്‌ലിയെ (ബൂ) കുട്ടികൾക്ക് ഭയമാണ്‌. സ്ഥലത്തെ മുതിർന്നവർ ബൂയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാറേയില്ല. വർഷങ്ങളായി അധികമാരും അയാളെ കണ്ടിട്ടുമില്ല. ബൂ കാണാൻ എങ്ങനിരിക്കുമെന്നും അയാൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങാതിരിക്കാൻ കാരണമെന്തെന്നും കുട്ടികൾ സങ്കല്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഡില്ലുമൊത്തുള്ള രണ്ട് വേനലവധികൾക്കു ശേഷം റാഡ്‌ലിമാരുടെ വീട്ടിനു പുറത്തെ ഒരു മരത്തിൽ തങ്ങൾക്കായി ആരോ ചെറിയ സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവയ്ക്കുന്നുണ്ടെന്ന് സ്കൗട്ടും ജെമും മനസ്സിലാക്കുന്നു. കുട്ടികളെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ധാരാളം കാര്യങ്ങൾ ബൂ ചെയ്യുന്നുവെങ്കിലും ഒരിക്കലും അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ല.

വെളുത്തവർഗ്ഗക്കാരിയായ മായെല്ല യൂവെൽ എന്ന യുവതിയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്തു എന്ന കുറ്റം ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ടോം റോബിൻസണു വേണ്ടി വാദിക്കാൻ കോടതി ആറ്റികസിനോടാവശ്യപ്പെടുന്നു. മേകോംബിലെ പൗരന്മാരധികവും എതിർക്കുന്നുവെങ്കിലും ടോമിനെ രക്ഷിക്കാൻ ആവുന്നത്ര പരിശ്രമിക്കാൻ ആറ്റികസ് തീരുമാനിക്കുന്നു. മറ്റു കുട്ടികൾ ആറ്റികസ് "കാപ്പിരിപ്രേമി" ആണെന്ന് പറഞ്ഞ് കുട്ടികളെ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നു. ആറ്റികസ് വിലക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അച്ഛന്റെ അഭിമാനത്തിനുവേണ്ടി അവരോട് ഏറ്റുമുട്ടാൻ സ്കൗട്ട് ശ്രമിക്കുന്നു. ടോമിനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം ആളുകളെ ആറ്റികസിനും നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. രംഗത്തെത്തുന്ന കുട്ടികൾ അവരെ കാര്യങ്ങൾ ആറ്റികസിന്റെയും ടോമിന്റെയും വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന് കാണാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതോടെ അവർ പിന്തിരിയുന്നു.

കുട്ടികൾ കോടതിയിലേക്ക് വരേണ്ടെന്ന് ആറ്റികസ് വിലക്കുന്നതിനാൽ അവർ കറുത്തവർഗ്ഗക്കാർക്കായുള്ള പ്രത്യേക ബാൽക്കണിയിൽ നിന്നാണ്‌ വാദപ്രതിവാദം കാണുന്നത്. മായെല്ലയും പിതാവ് മദ്യപാനിയായ ബോബ് യൂവെലും കള്ളം പറയുകയാണെന്ന് ആറ്റികസ് തെളിയിക്കുന്നു. മായെല്ല യഥാർത്ഥത്തിൽ ടോമിനെ വശീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു എന്നും ഇത് കണ്ടെത്തിയ അച്ഛനാണ്‌ മായെല്ലയെ തല്ലിയത് എന്നും തെളിയുന്നു. ടോം നിരപരാധിയെന്ന് തെളിഞ്ഞിട്ടും അയാൾ കുറ്റക്കാരനാണെന്നാണ്‌ വിധി വരുന്നത്. ടോമിനെ കോടതി തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിക്കുന്നതോടെ ജെമിന്‌ നീതിവ്യവസ്ഥയിലുള്ള വിശ്വാസം നഷ്ടമാകുന്നു. അപ്പീൽ നൽകി ടോമിനെ രക്ഷിക്കാൻ ആറ്റികസ് ശ്രമം നടത്തുന്നതിനിടെ ജയിൽ ചാടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ടോമിനെ അധികൃതർ വെടിവച്ചുകൊല്ലുന്നു.

വിധി തനിക്കനുകൂലമായെങ്കിലും ജനങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ അപഹാസ്യനാക്കപ്പെട്ട ബോബ് യൂവെൽ പ്രതികാരപ്രതിജ്ഞയെടുക്കുന്നു. അയാൾ തെരുവിൽ വച്ച് ആറ്റികസിന്റെ മുഖത്ത് തുപ്പുകയും ജഡ്ജിയുടെ വീട്ടിൽ അയാളില്ലാത്ത സമയം നോക്കി കയറി മോഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ടോമിന്റെ വിധവയെയും ബോബ് ഉപദ്രവിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ ഒരു രാത്രി ജെമും സ്കൗട്ടും സ്കൂളിലെ ഹാലോവീൻ പരിപാടി കഴിഞ്ഞ് തനിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനിടെ അവരെ ആക്രമിച്ച് കൊല്ലാൻ ബോബ് ശ്രമിക്കുന്നു. മൽപ്പിടിത്തത്തിനിടെ ജെം കൈയൊടിഞ്ഞ് അബോധാവസ്ഥയിലാകുന്നുവെങ്കിലും ഒരു അജ്ഞാതൻ കുട്ടികളുടെ രക്ഷയ്ക്കെത്തുകയും അവരെ വീട്ടിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വീട്ടിൽ വച്ച് അത് ബൂ റാഡ്ലിയാണെന്ന് സ്കൗട്ട് മനസ്സിലാക്കുന്നു.

രംഗത്തെത്തുന്ന മേകോംബ് പോലീസ് മേധാവിയായ ഹെക്ക് ടേറ്റ് ബോബ് കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. കൊലക്കുറ്റം ജെം, ബൂ ഇവരിലാരുടെയെങ്കിലും മേൽ ചാർത്തുന്നത് വിഡ്ഢിത്തവും അധാർമ്മികതയുമായിരിക്കുമെന്ന് ടേറ്റ് ആറ്റികസിനെ പറഞ്ഞ് മനസ്സിലാക്കുന്നു. വാദിക്കാൻ ആറ്റികസ് ശ്രമിക്കുന്നുവെങ്കിലും ഒടുവിൽ സ്വന്തം കത്തിമേൽ വീണാണ്‌ ബോബ് മരിച്ചത് എന്ന ടേറ്റിന്റെ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നു. തന്റെ കൂടെ വീട്ടിലേക്ക് നടക്കാൻ ബൂ സ്കൗട്ടിനോടാവശ്യപ്പെടുന്നു. വാതിൽക്കൽ വച്ച് ഇരുവരും പിരിയുന്നതിനു ശേഷം ബൂ വീണ്ടും സ്വയം തീർത്ത വീട്ടുതടങ്കലിൽ തുടരുന്നു. ജീവിതത്തെ അയാളുടെ വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന് നോക്കിക്കാണാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സ്കൗട്ട് അയാളുടെ അനേകം ഉപകാരങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും തങ്ങൾ നന്ദി പറയുകയോ പ്രത്യുപകാരം നൽകുകയോ ചെയ്തില്ലല്ലോ എന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കുന്നു.

കഥാസംഗ്രഹം
ചലച്ചിത്രം
ആത്മകഥാപരമായ അംശങ്ങൾ
തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ജീവിതവും വർണ്ണവിവേചനവും