നഗരങ്ങളുടെ സമീപകാലത്തെ പെരുപ്പവും പ്രാമുഖ്യവും അവയെ സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിഗണന അർഹിക്കുന്നു. 18-ം ശതകത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ലോകജനതയിലെ 3% മാത്രമാണ് 5,000-ലേറെ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരങ്ങളിൽ അധിവസിച്ചിരുന്നത്. 2,000-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇത് 40% ആയി വർധിച്ചു. ലോകജനസംഖ്യ മൂന്നുമടങ്ങു വർധിച്ചതിനിടയിൽ നഗരവാസികളുടെ എണ്ണത്തിൽ മുപ്പതുമടങ്ങ് പെരുക്കമുണ്ടായി. 1950-70 കാലഘട്ടത്ത് ലോകത്തിലെ നഗരവാസികളുടെ ശതമാനം 28.2-ൽ നിന്ന് 36.0 ആയി ഉയർന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ അനുമാനത്തിൽ ലോക ജനസംഖ്യയിലെ പകുതിയോളവും നഗരങ്ങളിലാണു പാർക്കുന്നത്. ഭൂതലത്തിലെ അഭൂതപൂർവമായ ജനപ്പെരുപ്പത്തിൽ സാരമായ പങ്കുവഹിക്കുന്നത് നഗരങ്ങളിലെ ജനവർധനവാണ്-അഥവാ നഗരങ്ങളുടെ പെരുപ്പമാണ്. ജനാധിവാസങ്ങളുടെ ഭൂപരമായ വിന്യാസത്തിലും ജനലക്ഷങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരത്തിലും നഗരവത്കരണം ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ "നഗരഭൂമിശാസ്ത്രം" എന്ന വിജ്ഞാന ശാഖയുടെ പ്രാധാന്യവും കാലികതയും സ്പഷ്ടമാവുന്നു. നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് മുഖ്യ ആധാരം വ്യവസായവത്കരണമാണെന്ന മുൻകാല ധാരണയെ ആധുനിക പഠനങ്ങൾ നിരാകരിക്കുന്നു. നഗരങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച ഗവേഷപഠനങ്ങൾ ആഗോളതലത്തിൽ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

പത്തുലക്ഷത്തിലേറെ ജനവാസമുള്ള "പ്രയുത നഗര"(Million City)ങ്ങളുടെ എണ്ണം 1921-ൽ മൊത്തം 24 ആയിരുന്നു. 1941-ൽ ഇത് 41 ആയും 1963-ൽ 113 ആയും 1988-ൽ 240 ആയും ഉയർന്നു. വികസിത രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രയുത നഗരങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിച്ചുകാണുന്നൂ. ഈ പ്രവണത അഭിലഷണീയമല്ല. അമേരിക്കയിലും യൂറോപ്പിലും വികേന്ദ്രീകരണത്തിലൂടെ പ്രയുത നഗരങ്ങളിലെ ജനപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിച്ചുനിർത്താനായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ മൂന്നാംലോകത്തിലെ സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിതി ആർജിച്ചുവരുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ നഗരങ്ങളിലെ ജനപ്പെരുപ്പം പരിഹാരം കാണാത്ത പ്രശ്നമായി തുടരുന്നു. നഗരങ്ങൾ കുറഞ്ഞ കാലയളവിൽ മഹാനഗരങ്ങളായി വളരുന്ന സ്ഥിതിയാണ് പൊതുവിലുള്ളത്. വ്യത്യസ്ത ധർമങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മഹാനഗരങ്ങളെ-വിശിഷ്യ, പ്രയുത നഗരങ്ങളെ-നഗരസമുച്ചയ(Conurbation)ങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയാണ് സുകരമായ പരിഹാരം. എന്നാൽ ദുർവഹമായ സാമ്പത്തികഭാരം ഈദൃശ നടപടികൾക്ക് പ്രതിബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

അതിർവരമ്പുകൾ
നഗരങ്ങളുടെ സമീപകാല വളർച്ച
തൊഴിലുറപ്പ്
നഗരങ്ങളുടെ നിർവചന വ്യവസ്ഥ