അഭിനന്ദന്റെ കൃതിയായി രാമചരിതം മഹാകാവ്യം മാത്രമേ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. രാമായണകഥയാണ് അതിലെ പ്രതിപാദ്യം. 1930-ൽ ബറോഡയിലെ ഓറിയന്റൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽനിന്നാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം ആദ്യമായി അച്ചടിച്ചു പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയത്.

40 സർഗങ്ങളുള്ള ഒരു ബൃഹത്കാവ്യമാണ് രാമചരിതം. ഇതിൽ 36 സർഗങ്ങളേ അഭിനന്ദൻ എഴുതിയിട്ടുള്ളു. പക്ഷേ, കഥ അത്രയുംകൊണ്ട് പൂർണമാകുന്നില്ല; യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ കുംഭനികുംഭവധത്തോടുകൂടി അഭിനന്ദന്റെ രചന അവസാനിക്കുന്നു. പിന്നീട് രാവണനിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് സീതയുടെ പരിശുദ്ധി പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുവരെയുള്ള കഥ ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് നാലു സർഗങ്ങളായി ഒരു പരിശിഷ്ടം ആരോ എഴുതിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഈ നാലു സർഗങ്ങളിൽവച്ച് ഭേദപ്പെട്ട നിലവാരമുള്ള നാലാം സർഗവും അപൂർണമായ നിലയിലാണ് അവസാനിക്കുന്നത്. അഭിനന്ദൻ അവസാനിപ്പിച്ചേടത്തുനിന്നും തുടങ്ങി രാമന്റെ പട്ടാഭിഷേകം വരെയുള്ള കഥ ആഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന നാലു സർഗങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു പരിശിഷ്ടവും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മഹ? ശ്രീദേവപാലന്റെ മകനും ഗുജറാത്തുകാരനെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന കവിയുമായ ഒരു ഭീമനാണ് ഈ രണ്ടാമത്തെ പരിശിഷ്ടത്തിന്റെ കർത്താവ്. രണ്ടു പരിശിഷ്ടവും അഭിനന്ദന്റെ കവിതയോട് കിടനില്ക്കുന്നവയല്ല.

രാമായണകഥ മുഴുവൻ പറയാനല്ല അഭിനന്ദൻ തുനിഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. ബാലിവധം വരെയുള്ള കഥ ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. വിരഹാർത്തനായ ശ്രീരാമനെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് രാമചരിതം തുടങ്ങുന്നത്. മഴക്കാലം തീർന്നിട്ടും കണ്ണീരുപെയ്തു തീരാത്ത മുഖവും സഖ്യത്തിലേർപ്പെട്ട സുഗ്രീവൻ വരാൻ വൈകുന്നതുകൊണ്ട് സംശയിക്കുന്ന ഹൃദയവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ശ്രീരാമൻ വായനക്കാരുടെ ശ്രദ്ധ വളരെവേഗം പിടിച്ചുപറ്റുന്നു. വിയോഗവും ദുഃഖവും വർണിക്കുവാൻ പ്രത്യേക താത്പര്യം അഭിനന്ദനുണ്ട്. അനുവാചകർക്ക് ആഭിമുഖ്യം ജനിപ്പിക്കാനായി വാല്മീകി രാമായണത്തിൽനിന്ന് ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനും ഇദ്ദേഹം മടിച്ചിട്ടില്ല. വരാൻ വൈകുന്ന സുഗ്രീവനെ വിളിക്കാൻ ലക്ഷ്മണനെ അയയ്ക്കാതിരിക്കുന്നതും സുഗ്രീവൻ സൈന്യസമേതനായി സ്വയം വന്നുചേരുന്നതും സേവനസന്നദ്ധതയില്ലെങ്കിൽ സൈന്യവുമായി തിരിച്ചുപൊയ്ക്കൊള്ളാൻ സുഗ്രീവനോട് രാമൻ പറയുന്നതുമെല്ലാം ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്.

നാടകീയ സന്ദർഭങ്ങൾ, സമുചിതമായ അലങ്കാരങ്ങൾ, അയത്നലളിതമായ ശൈലി എന്നിവയുടെ ഉചിതമായ പ്രയോഗം രാമചരിതത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്.

ചില പ്രാചീന കാവ്യസമാഹാരങ്ങൾ അഭിനന്ദന്റേതായി ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുള്ള പദ്യങ്ങൾ രാമചരിതത്തിൽ ഇല്ലാത്തവയാണ്. അതുകൊണ്ട് മറ്റു കൃതികളും അഭിനന്ദന്റെ വകയായി ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം എന്ന് അനുമാനിക്കാം. പക്ഷേ, രാമചരിതമല്ലാതെ വേറൊന്നും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടില്ല.

ബംഗാളി കവി
ജീവിതകാലം
അഭിനന്ദന്റെ കൃതി
മറ്റൊരു അഭിനന്ദൻ