നിഘണ്ടുക്കളുടെ എഡിറ്റിങ്ങിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ പതിപ്പിക്കുന്നത് പദങ്ങളുടെ അകാരാദിയിലുള്ള ക്രമീകരണത്തിലാണ്. ലോകഭാഷകളിൽ ആധുനികകാലത്ത് ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ മുഖ്യനിഘണ്ടുക്കളിലും അതതു ഭാഷയുടെ അക്ഷരമാലാക്രമത്തെ നിഷ്കൃഷ്ടമായി ദീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

എന്നാൽ പ്രാചീന ഭാരതത്തിൽ, സംസ്കൃതത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ശബ്ദകോശങ്ങളിൽ ഈ നിർമ്മാണരീതി ഒട്ടുംതന്നെ പാലിച്ചു കാണുന്നില്ല. സംകൃതത്തിലെ പ്രമാണികമായ് "അമരകോശം" ഓരോരോ 'വർഗ്ഗ'ത്തിൽ സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, ഗിരി, വാരി, പൂരം, വനം ഔഷധി തുടങ്ങിയവ - പദങ്ങളെയും പര്യയായങ്ങളെയുമാണ് എണ്ണി പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. "അമരകോശം" പോലെ "പര്യായനിഘണ്ടു," "നാനാർഥകോശം" തുടങ്ങിയ പ്രാചീന സംസ്കൃതകോശങ്ങളെല്ലാം പദ്യത്തിലാണ് രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അകാരാതി സംവിധാനം എന്ന ആശയം അവയുടെ കർത്താക്കന്മാരുടെ സങ്കല്പത്തിൽഎത്തിയിട്ടില്ലായിരുന്നു എന്നു ഊഹിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

ആധുനികകാലത്ത് മറ്റെല്ലാ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെയും എന്നപോലെ നിഘണ്ടുവിന്റെയും നിർമ്മാണത്തിന് അനുപേക്ഷണീയമായ അടിസ്ഥാന സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ പ്രധാനം അകാരാദി ക്രമത്തിലുള്ള സംവിധാനം തന്നെയാണ്. (സംസ്കൃതത്തിൽ "അകാരാദി" എന്ന പദം തന്നെ "നിഘണ്ടു" ശബ്ദത്തിന്റെ പര്യായമാണ്.) മലയാളം പോലെ സങ്കീർണമായ ലിപിഘടനയുള്ള -- ഉദാ. ര, റ, റ്റ, ള, ഴ തുടങ്ങിയവയുള്ള -- ഒരു ഭഷയിൽആദ്യമായി അവശ്യം ചെയ്യേണ്ടകാര്യം അക്ഷരമാലാക്രമം സുസ്ഥിരമാക്കുക എന്നതാണ്. നിഘണ്ടുവിലേക്കുള്ള പദസമുച്ചയത്തിന്റെ അകാരാദിക്രമം ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിന് ഇത്തരത്തിലുള്ള ചിട്ടപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമാണ്.

ഒരു ശബ്ദത്തിന്റെ നിരുക്തി, ഓരോ കാലത്തുമുണ്ടായിട്ടുള്ള അതിന്റെ അർത്ഥവിക്ഷാഭേദങ്ങൾ, പ്രയോഗവിധങ്ങൾ, ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള ഉദ്ധരണികൾ എന്നിവയ്ക്കു നൽകേണ്ട ക്രമം നിശ്ചയിച്ച് അവ വിശദമാക്കുകയാണ് നിഘണ്ടു നിർമ്മാണത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യഘടകം. വിദേശഭാഷകളുൾപ്പെടെ ഏത് ഇതര ഭാഷാ ശബ്ദത്തിൽനിന്ന് ഒരു പദം ഉണ്ടായി, അത് തദ്ഭവമായോ തൽസമമായോ നിർദിഷ്ടഭാഷയിൽ സംക്രമിച്ചപ്പോൾഏതെല്ലാം അർത്ഥഭേദങ്ങൾ സംഭവിച്ചു, സ്വന്തം ഭാഷയിലുള്ള പദത്തിന്റെതന്നെ മൂലവും ധാത്വാർഥവും എന്താണ് എന്നിവ ക്രമബദ്ധമായി പ്രമാണിക നിഘണ്ടുവിൽ ഉദാഹരണസഹിതം പ്രതിപാദിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇത്തരം അഗാമിക പദ്ധതിയനുസരിച്ച് ക്രോഡീകരിച്ചിട്ടുള്ളവയാണ് ഓക്സ്ഫോർഡ്, വെബ്സ്റ്റർ തുടങ്ങിയ ഇംഗ്ലിഷ് നിഘണ്ടുക്കളും മോണിയർവില്ല്യംസിന്റെ സംസ്കൃത--ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടുവും കാശീനാഗരീ പ്രചാരിണീസഭ പ്രസാധനം ചെയ്ത ഹിന്ദി ശബ്ദസാഗർ, മാനക്-ഹിന്ദി കോശ് എന്നീ നിഘണ്ടുക്കളും കിറ്റലിന്റെ കന്നട--ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടുവും ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ മലയാളം--ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടുവും.

ശബ്ദ്ങ്ങളുടെ ധാതു, വൈദേശികമൂലം, അർത്ഥവ്യത്യാസങ്ങൾ, പര്യായം, ദൃഷ്ടാന്തം മുതലായവ പഠിതാവിന് സുഗ്രഹമാകത്തക്ക വിധത്തിൽ അച്ചുകളുടെ അളവുകളും പ്രത്യേകതകളും സസൂക്ഷ്മം നിർണയിക്കുന്ന കാര്യവും നിഘണ്ടുവിന്റെ എഡിറ്റിങ്ങിൽപ്പെടുന്നു. റോമൻലിപികളിലുള്ള വിദേശഭാഷാ നിഘണ്ടുക്കൾക്ക് ഉച്ചാരണ നിർദ്ദേശം അപരിത്യാജമാണ്. പക്ഷേ സംസ്കൃതത്തിലേയും ആധുനിക ഭാരതീയ ഭാഷകളിലെയും ലിപികളുടെ ഉച്ചാരണത്തിൽ വായനക്കാരന് വലിയ തടസ്സം അനുഭവപ്പെടാറില്ല. തന്മൂലം ഭാരതീയ ഭാഷാപദങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഉച്ചാരണ വ്യവസ്ഥയെപ്പറ്റിയുള്ള നിർദ്ദേശം നിഘണ്ടുവിൽനൽകേണ്ടി വരുന്നില്ല.

എന്നാൽ, വിദേശഭാഷകളിൽനിന്നു കടമെടുക്കുന്ന പദങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണം ഭിന്നമാകയാൽ അതിന്റെ തനിമ നിലനിർത്തുവാനുതകുന്ന തരത്തിൽ ആ ഉച്ചാരണവും ഉൾക്കൊള്ളുവാൻ പറ്റുന്ന പ്രത്യേക ലിപികൾ ഉണ്ടാക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ഭാരതീയ ഭാഷകളെ സംബന്ധിച്ചും ഈ പ്രശ്നം സമാനമാണ്. ഇവയ്ക്കു പ്രത്യേകം ലിപി ഇല്ലാത്തകാലത്തോളം അവയുടെ സ്ഥാനനിർണയത്തിനു മറ്റു ചില സങ്കേതങ്ങൾസ്വീകരിക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഇതിനുള്ള വ്യവസ്ഥയും നിഘണ്ടുവിലുണ്ടാകും.

ആധുനികാലത്ത് നിഘണ്ടു പ്രസാധനത്തിൽ പല പുതിയ പ്രശ്നങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു പദത്തിന് അതേ ഭാഷയിൽത്തന്നെ അർത്ഥം പറയുക എന്ന ചിരദൃതമായ പന്ഥാവു വിട്ട് ദ്വിഭാഷ, ത്രിഭാഷ, പഞ്ചഭാഷ എന്നീ ക്രമത്തിൽബഹുഭാഷാ നിഘണ്ടുനിർമ്മാണം വൈവിധ്യവത്കരിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നതാണ് ഇവയിൽപ്രധാനം. ബെഞ്ചമിൻ ബെയ്ലിയുടെ "മലയാളം--ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടു"വിന്റെയും (1846), റിച്ചാർഡ് കോളിൻസിന്റെ "മലയാളം--മലയാളം നിഘണ്ടു"വിന്റെയും (1865), ശബ്ദങ്ങളുടെ ആശയം, ഉച്ചാരണം, ഉദ്ഭവം, ധാത്വർഥം, ഇതര ഭാഷകളിലെ സമാനപദങ്ങൾ, അവയുടെ അർത്ഥാന്തര പരിണാമങ്ങൾ, ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെ വിവരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ "മലയാളം--ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടു"വിന്റെയും പ്രണയനത്തിന് (1872) ശേഷം നിഘണ്ടു നിർമ്മാണം ഇന്ന് വളരെയേറെ വ്യാപനത്തിനും വൈവിധ്യവത്കരണത്തിനും വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

നിഘണ്ടുക്കളിൽ
തലക്കെട്ട്
മുഖവുര
സംശോധന (എഡിറ്റിങ്) ഒരു കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം