അവസാദശിലാസമൂഹങ്ങളിൽ കൂടുതലും കളിമണ്ണ്, ക്വാർട്ട്സ്, കാൽസൈറ്റ് എന്നിവ ഒറ്റയ്ക്കോ കൂട്ടായോ ചേർന്ന സഞ്ചയങ്ങളാണ്. വ്യത്യസ്ത ഘടനയുള്ള ചുരുക്കം ചില ശിലകളുമുണ്ട്; ഇവയിൽ ഡോളമൈറ്റ് [Ca Mg(Co)] തുടങ്ങിയ ചിലയിനങ്ങൾ പ്രത്യേക ശിലാസ്തരങ്ങളായി അവസ്ഥിതമായിക്കാണും. മിക്കപ്പോഴും ഡോളമൈറ്റ് ശിലകൾ കാൽസൈറ്റ് ശിലകളുമായി ഇടകലർന്നു കണ്ടുവരുന്നു; ഡോളമൈറ്റിന്റെ അംശം താരതമ്യേന കൂടുതലായിരിക്കുമ്പോൾ അത്തരം ശിലകൾ ഡോളമൈറ്റുകളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. കാൽസൈറ്റുമായി തിരിച്ചറിയുന്നതു നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടാണെങ്കിലും അത്യാവശ്യവുമാണ്. നേർപ്പിച്ച ഹൈഡ്രോക്ളോറിക് അമ്ളത്തിൽ കാൽസൈറ്റ് നന്നായി കുമിളിക്കുന്നു; ഡോളമൈറ്റിന്റെ ഈദൃശപ്രവർത്തനം നന്നേ മന്ദഗതിയിലാണ്.

ചിലയിനം അവസാദശിലകളിൽ ഫെൽസ്പാറുകളും അഭ്രങ്ങളും ധാരാളം അടങ്ങിക്കാണുന്നു. രാസാപക്ഷയത്തിന്റെ ഫലമായി ഈ ധാതുക്കൾ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ മറ്റു ധാതുക്കളായി പരിവർത്തിതമാവുന്നതിനാൽ, ഇവയുടെ സാന്നിധ്യമുള്ള അവസാദശിലകളുടെ ഉദ്ഭവം ഭൗതികാപക്ഷയംമൂലമാണെന്നു മനസ്സിലാക്കാം.

ആഗ്നേയശിലകളിലടങ്ങിയിട്ടുള്ള ഫെറോമഗ്നീഷ്യൻ ധാതുക്കളുടെ രാസാപക്ഷയംമൂലം വിഘടിതമാവുന്ന ഇരുമ്പിന്റെ അംശങ്ങൾ ഇതര പദാർഥങ്ങളുമായി കൂട്ടുചേർന്ന് പുതിയ ധാതുക്കൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും തുടർന്നു നിക്ഷിപ്തമാവുകയും ചെയ്യും. ഇങ്ങനെയുണ്ടാവുന്ന അവസാദശിലകൾ ഹേമറ്റൈറ്റ് (hematite), ജിയോഥൈറ്റ് (geothite), ലിമൊണൈറ്റ് (limonite) എന്നിവ ഉൾക്കൊണ്ടുകാണുന്നു. മിക്കപ്പോഴും ഒരു വർണവസ്തുവിന്റെയോ സിമന്റു പദാർഥത്തിന്റെയോ സ്ഥാനമാവും ഇവയ്ക്കുണ്ടായിരിക്കുക. എന്നാൽ ചുരുക്കം ചില അവസാദസ്തരങ്ങൾ മേല്പറഞ്ഞവയുടെ സമ്പന്നനിക്ഷേപങ്ങളായും കണ്ടുവരുന്നു.

അവക്ഷേപങ്ങളായി നിക്ഷിപ്തമാവുന്ന മറ്റു രണ്ടു ധാതുക്കളാണ് ഹാലൈറ്റ് (Na Cl), ജിപ്സം (Ca So.2HO) എന്നിവ. ലായനിയിലെ ജലാംശം ബാഷ്പീകരിക്കപ്പെട്ടാണ് ഇവ ഉണ്ടാകുന്നത്; ലീനവസ്തുക്കളുടെ അനുപാതമനുസരിച്ചാണ് അവക്ഷേപത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. സാധാരണ ഊഷ്മാവിൽ ലവണത മാധ്യമൂല്യത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയായി വർധിക്കുമ്പോൾ ജിപ്സം അവക്ഷിപ്തമാവുന്നു; പത്തിരട്ടിയാവുമ്പോഴാണ് ഹാലൈറ്റുകൾ വേർതിരിയുന്നത്.

പൈറോക്ലാസ്റ്റിക് അവസാദങ്ങൾ വലിപ്പമുള്ളവയോ ധൂളീമാത്രങ്ങളോ ആവാം. അഗ്നിപർവതജന്യമായ ഈ പദാർഥങ്ങൾ ഉദ്ഗാരപ്രദേശത്തുനിന്നും പ്രവാഹജലത്താലോ, വായു തുടങ്ങിയ മറ്റ് അപരദനകാരകങ്ങളാലോ വഹിക്കപ്പെട്ട് അനേകശതം കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായി നിക്ഷിപ്തമാവാം. ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളാണ് അടുത്തത്. കൽക്കരി നിക്ഷേപങ്ങളിലെ പ്രധാന ഘടകം സസ്യാവശിഷ്ടങ്ങളാണ്. സാധാരണയായി അവസാദശിലാസ്തരങ്ങളിലെ ജൈവാംശങ്ങൾ വലുതായ പരിവർത്തനങ്ങൾക്കു വിധേയമായിക്കാണുന്നില്ല.

കൊൺഗ്ളോമെറേറ്റ്
ഇതര ധാത്വംശങ്ങൾ
ചേർവിള്ളലുകളും തരംഗചിഹ്നങ്ങളും
ഊലൈറ്റ്