ബയോ(βίος) ലോജിയ(-λογία) എന്നീ ഗ്രീക്കു പദങ്ങൾ ചേർന്നാണു ബയോളജി എന്ന പദം ഉണ്ടായത്. മലയാളത്തിൽ ജീവശാസ്ത്രം എന്നാണീ പദം വിഅർത്തനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. 1736 ൽ ലിന്നയുസ് തന്റെ ബിബ്ലിയോതെക്ക ബൊട്ടാണിക്ക എന്ന കൃതിയിൽ ഈ പദത്തിന്റെ ലാറ്റിൻ രൂപമായ ബയൊലോജി എന്ന് ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചതായി കാണുന്നു. മിഷേൽ ക്രിസ്റ്റോഫ് ഹാനോവ് ഈ പദം വീണ്ടും തന്റെ കൃതിയായ ഫിലൊസൊഫിയേ നച്ചുറാലിസ് സൈവി ഫിസിക്കെ യിൽ ഉപയോഗിച്ചു. ജെർമനിയിൽ ഈ പദം 1771ലാണുപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. മനുഷ്യന്റെ ശാരീർശസ്ത്ര പഠനത്തിലും മട്ടും ഈ പദം 1800ൽ കാൾ ഫെദെരിക്ക് ബർദാഷ് ആണുപയോഗിച്ചത്. എന്നാൽ ഈ പദത്തെ ആധുനികമായി ഇന്നത്തെ അർത്ഥത്തിൽ ഉപയൊഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയതു ഗൊട്ട്ഫ്രയിഡ് റെയിൻഹോൾഡ് ട്രെവിറനസ് ആയിരുന്നു.

ആധുനിക ജീവശാസ്ത്രം താരതമ്യേന അടുത്തകാലത്തുണ്ടായ ശാസ്ത്രശാഖയാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാസ്ത്രശാഖകൾ പ്രാചീനകാലം തൊട്ടേ പഠിച്ചുവന്നിരുന്നു. പുരാതന സംസ്ക്കാരങ്ങളായ മെസപ്പൊട്ടാമിയ, ഈജിപ്ത്, ഇന്ത്യൻ ഉപദ്വീപ്, ചൈന എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രകൃതിതത്വശാസ്ത്രം പഠിച്ചുവന്നിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ആധുനിക ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും അതിന്റെ പ്രകൃതിപഠനത്തോടുള്ള സമീപനവും പ്രാചീന ഗ്രീസിൽ വരെയുണ്ടായിരുന്നതായി കാണാം. ഹിപ്പോക്രാറ്റസിന്റെ (ca. 460 BC – ca. 370 BC) കാലത്തുള്ള മരുന്നുകളെപ്പറ്റിയുള്ള പഠനം ഔപചാരികമായിരുന്നു. അരിസ്റ്റോട്ടിൽ (384 BC – 322 BC) ആയിരുന്നു ആധുനിക ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികാസത്തിനു കനത്ത സംഭാവന നൽകിയത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്തുക്കളുടെ ചരിത്രം (History of Animals) തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പ്രകൃതിയോടുള്ള തന്റെ ചായ്വു പ്രകടമാക്കുകയും തുടർന്ന് കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടുള്ള ജീവശാസ്ത്ര കാരണവും ജീവന്റെ വൈവിധ്യവും വെളിവാക്കുന്ന കൂടുതൽ രചനകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ലൈസിയത്തിലെ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ പിൻ ഗാമിയായ തിയോഫ്രാസ്റ്റസ് സസ്യശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു പുസ്തക പരമ്പര തന്നെ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ പോലും ഈ പുസ്തകങ്ങളുടെ പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. 
മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതരായിരുന്ന അൽ-ജാഹിസ്(781–869), അൽ-ദിനാവരി (828–896) എന്നിവർ ജീവശാസ്ത്രത്തെപ്പറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. 
ജീവശാസ്ത്രം പെട്ടെന്നു വളരാനും വികസിക്കാനും തുടങ്ങിയത് അന്റോൺ വാൻ ല്യൂവെൻഹോക്കിന്റെ സൂക്ഷ്മദർശിനിയുടെ പരിഷ്കരണത്തോടെയാണ്. ഇതിൽപ്പിന്നീടയിരുന്നു, പണ്ഡിതന്മാർ സൂക്ഷ്മജീവികളേയും ബാക്ടീരിയകളേയും സൂക്ഷ്മജലജീവികളേയും കണ്ടെത്തി സൂക്ഷ്മജീവജാലവൈവിധ്യത്തെപ്പറ്റി മനസ്സിലാക്കിയത്. ജാൻ സ്വമ്മെർദാമിന്റെ സൂക്ഷ്മപരിശോധന കീടശാസ്ത്രത്തിൽ പുതിയ താത്പര്യമുണ്ടാക്കി. ഇത് സൂക്ഷ്മ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കും( dissection) നിറംകോടുക്കുന്ന വിദ്യയ്ക്കും(staining) അടിസ്ഥാനമുണ്ടാക്കി.
സൂക്ഷ്മദർശിനിയുടെ മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ പുരോഗതി ജീവശാസ്ത്രചിന്തയിൽ ആഴത്തിലുള്ള മാറ്റമാണുണ്ടാക്കിയത്. 19 ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയിൽ, കോശത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെപ്പറ്റി ഒട്ടനവധി ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. പിന്നീട്, 1838ൽ ഷ്ലീഡനും ഷ്വാനും ഇന്നത്തെ പൊതുധാരണകളായ 1. ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനഘടകം കോശമാണ് 2. ഘടകകോശങ്ങൾക്കോരോന്നിനും ജീവന്റെ എല്ലാ സ്വഭാവങ്ങളും കാണും എന്നിവ ഉറപ്പിച്ചു. പക്ഷെ അവർ 3. മറ്റു കോശങ്ങൾ വിഭജിച്ചാണു എല്ലാ കോശങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന വസ്തുതയോടു യോജിച്ചില്ല. റോബർട്ട് റിമാക്ക്, റുഡോൾഫ് വിർചൗ എന്നിവരാണ് മറ്റു കോശങ്ങൾ വിഭജിച്ചാണു എല്ലാ കോശങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നത് എന്നതു സ്ഥിരീകരിച്ചത്. അങ്ങനെ, 1860കളോടെ ഈ മൂന്നു അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങളും അംഗീകരിച്ചു. ഇവയെ ചേർത്താണു കോശസിദ്ധാന്തം എന്നു പറയുന്നത്. Jan Sapp
ഇതിനിടയിൽ, പ്രകൃതിചരിത്രകാരന്മാരുടെ ചിന്ത കേന്ദ്രീകരിച്ചത് വർഗ്ഗീകരണശാസ്ത്രത്തിലായിരുന്നു.

ജീവികളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
ജീവശാസ്ത്രശാഖകൾ
ചരിത്രം
കിങ്ഡം