ഓരോ ധൂമകേതുവിന്റെയും പ്രദക്ഷിണകാലം വ്യത്യസ്തമാണ്. മൂന്നേകാൽ വർഷം മുതൽ 10,00,000 വർഷം വരെ പ്രദക്ഷിണകാലമുള്ള ധൂമകേതുക്കളുണ്ട് (ഒരിക്കൽമാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് എന്നെന്നേക്കുമായി പോയ്മറയുന്നവയുമുണ്ട്). പ്രദക്ഷിണകാലം 200 വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞവയെ ഹ്രസ്വകാല ധൂമകേതുക്കളെന്നും 200 വർഷത്തിൽ കൂടിയവയെ ദീർഘകാല ധൂമകേതുക്കളെന്നും വിളിക്കുന്നു. ഹ്രസ്വകാല ധൂമകേതുക്കളെ വീണ്ടും വ്യാഴകുടുംബം (പ്രദക്ഷിണകാലം 20 വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞവ), ഹാലി കുടുംബം (പ്രദക്ഷിണകാലം 20 വർഷത്തിനും 200 വർഷത്തിനുമിടയിൽ) എന്നിങ്ങനെ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹാലി ധൂമകേതു (75-76 വർഷം), എൻഖെ ധൂമകേതു (3.3 വർഷം) എന്നിവ ഹ്രസ്വകാല ധൂമകേതുക്കളും 1864-ൽ ദൃശ്യമായ 'മഹാധൂമകേതു' (The Great Comet) (പ്രദക്ഷിണകാലം 28 ലക്ഷം വർഷം), 2013ൽ ദൃശ്യമാകുന്ന ഐസോൺ എന്നിവ ദീർഘകാല ധൂമകേതുക്കളുമാണ്.

സൂര്യനിൽ നിന്നും 30 മുതൽ 50 വരെ അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് അകലെയുള്ള കൈപ്പർ ബെൽറ്റിൽ നിന്നാണ് ഹ്രസ്വകാല ധൂമകേതുക്കൾ എത്തുന്നത്. ഇവിടെ ഒരു ബെൽറ്റിന്റെ രൂപത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് ധൂമകേതു വസ്തുക്കൾ സൂര്യനെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നെപ്ട്യൂണിനുമപ്പുറത്ത് ഒരു ഗ്രഹമാകാതെപോയ വസ്തുക്കളാണ് ഒരു ബെൽറ്റായി സൂര്യനെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. വളരെ അപൂർവ്വമായി ഇവയിൽചിലത് ആ വലയത്തിൽ നിന്നും വേർപെട്ട് സൂര്യനടുത്തെക്ക് നീങ്ങുന്നു. സൂര്യസമീപത്തെത്തുമ്പോൾ മണിക്കൂറിൽ ഏതാനും ലക്ഷം കി.മീ. വരെ വേഗതയുണ്ടാകും ഇവയ്ക്ക്. ഇവ സൂര്യസമീപത്ത് എത്തുമ്പോൾ സൂര്യതാപമേറ്റ് അവയിലെ വസ്തുക്കൾ ബാഷ്പീകരിക്കപ്പെട്ട് വലിപ്പം കൂടിയ അന്തരീക്ഷവും വാലും രൂപപ്പെടുന്നു. സൂര്യനെ ഗ്രഹങ്ങൾ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്ന തലത്തിൽ തന്നെയാണ് ഹ്രസ്വകാല ധൂമകേതുക്കൾ സഞ്ചരിക്കുന്നത്. സൂര്യനിൽനിന്നും 5000മുതൽ 1 ലക്ഷം വരെ അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് അകലെയുള്ള ഊർട്ട മേഘങ്ങളിൽനിന്നാണ് ദീർഘകാല ധൂമകേതുക്കൾ എത്തുന്നത്. ഇവ എല്ലാദിശകളിൽ നിന്നും ഏതാണ്ടൊരുപോലെയാണ് എത്തുന്നത്. അതിനാൽ ഊർട്ട് മേഘത്തിന് ഗോളാകൃതിയാണുള്ളതെന്ന് കരുതുന്നു.

ഓരോ തവണയും സൂര്യനോടടുക്കുമ്പോൾ ധൂമകേതുക്കളുടെ ഉപരിതലപാളിയിൽനിന്ന് വാതകങ്ങളും ശിലാധൂളികളും നഷ്ടമായിക്കൊണ്ടിരിക്കും (ആകെ ഭാരത്തിന്റെ 1-2% വരെ). നൂറുതവണയിൽ കൂടുതൽ സൂര്യനെ സമീപിക്കാൻ കഴിയുന്ന ധൂമകേതുക്കൾ അപൂർവമാണ്. ചിലവ അവയുടെ സഞ്ചാരവേളയിൽ ഗ്രഹങ്ങളുടെ (ഉദാ. വ്യാഴം) സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ ഗ്രഹത്തിന്റെ ആകർഷണം കാരണം അവയുടെ കുറേ ഭാഗം നഷ്ടമാവുകയും ഇങ്ങനെ പല തവണ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നതോടെ ശിഥിലീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. 1994 ജൂലൈയിൽ ഷുമാക്കർ-ലെവി 9 ധൂമകേതു (SL 9) വ്യാഴത്തിനു സമീപമെത്തിയതോടെ ഇരുപതിലേറെ കഷണങ്ങളായി ശിഥിലീകരിക്കപ്പെടുകയും അവ ഒന്നിനു പുറകെ ഒന്നായി വ്യാഴത്തിൽ പോയി പതിച്ച് വൻ വിക്ഷോഭം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഉറവിടം
എൻകെ വാൽനക്ഷത്രം
പ്രശസ്തമായ ചില ധൂമകേതുക്കൾ
പ്രദക്ഷിണകാലവും സഞ്ചാരരീതിയും