1853 നവംബർ 3-ന് ദഹനസംബന്ധമായ ഒരു അസുഖത്തെത്തുടർന്ന് തോമസ് മെറ്റ്കാഫ് മരണമടഞ്ഞു. ഈ അസുഖം, അൽപാൽപ്പമായുള്ള വിഷപ്രയോഗത്തിലൂടെയുണ്ടായതാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈദ്യന്മാർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. മുഗൾ ചക്രവർത്തി ബഹാദൂർഷാ സഫറിന്റെയും രാജ്ഞി സീനത്ത് മഹലിന്റെയും ഇഷ്ടപുത്രനായിരുന്ന മിർസ ജവാൻ ബഖ്തിനെ തഴഞ്ഞ് മൂത്ത പുത്രനായ മിർസ ഫഖ്രുവിനെ ഭാവിചക്രവർത്തിയായി അംഗീകരിച്ചതിൽ അസന്തുഷ്ടയായ
രാജ്ഞിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരമായിരുന്നു ഈ വിഷപ്രയോഗമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചത്.

1853 വേനൽക്കാലത്തുതന്നെ താൻ വിഷപ്രയോഗത്തിനിരയാകുകയാണെന്ന് തോമസ് മെറ്റ്കാഫ് സംശയിച്ചു. വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ക്രമവും നിയന്ത്രിതവുമായ ജീവിതം നയിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളേ ഉണ്ടാകാറില്ലായിരുന്നു. മഴക്കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അദ്ദേഹം വളരെ പെട്ടെന്ന് രോഗബാധിതനാകുകയും ഛർദിലാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ആഴ്ചകളോളം അദ്ദേഹത്തിന് ഭക്ഷണം കഴിക്കാനാകുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം വളരെ മെലിയുകയും വിളറിവെളുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ യാതൊരു വേദനയും ഉണ്ടായിരുന്നുമില്ല. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ നേർത്ത സൂപ്പൊഴികെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിലായി. മിർസ ഫഖ്രുവുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് നേതൃത്വം കൊടുത്ത വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിലെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ ജെയിംസ് തോമാസൻ, വിദേശകാര്യസെക്രട്ടറിയായിരുന്ന ഹെൻറി എലിയറ്റ് എന്നിവർക്കും സമാനമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ താൻ വിഷപ്രയോഗത്തിനിരയായിരിക്കുകയാണെന്നുതന്നെ മെറ്റ്കാഫ് ഉറപ്പിച്ചു. ഇരുവരും 1853-ൽത്തന്നെ മരിച്ചിരുന്നു. 1853 സെപ്റ്റംബർ-ഒക്റ്റോബർ സമയത്ത് മകൾ ജോർജീനയുടെ വിവാഹത്തിനായി സിംല സന്ദർശിച്ച് മടങ്ങിയെത്തിയതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് മെറ്റ്കാഫിന് മരണം സംഭവിച്ചത്. ഈ യാത്രയിൽത്തന്നെ അദ്ദേഹം മരണത്തോടടുത്തിരുന്നു.

തോമസ് മെറ്റ്കാഫിനെ കൊല്ലാനുപയോഗിച്ച വിഷം പച്ചിലമരുന്നായിരുന്നു എന്നും, ഡെൽഹിയിലെ പ്രസിദ്ധരായ തദ്ദേശീയവൈദ്യന്മാരായിരിക്കാം (ഹക്കീമുകൾ) അത് തയ്യാറാക്കിയതെന്നുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ അനുമാനിക്കുന്നത്. മെറ്റ്കാഫിന്റെ അന്ത്യരാത്രിയിൽ മകൻ തിയോഫിലസിന്റെ താൽപര്യപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ പരിശോധിപ്പിക്കാനായി, ബഹാദൂർഷാ സഫറിന്റെ വൈദ്യനായിരുന്ന ഹക്കീം അസനുള്ള ഖാനെ വിളിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ മെറ്റ്കാഫിന്റെ സർജനായിരുന്ന ഡോക്റ്റർ റോസ്സ്, അസനുള്ള ഖാനെ പരിശോധിപ്പിക്കാനനുവദിച്ചില്ല. മെറ്റ്കാഫിന്റെ മരണത്തിനുപിന്നിൽ അസനുള്ള ഖാന്റെ പങ്കാളിത്തം കൂടിയുണ്ടെന്ന് റോസ്സ് സംശയിച്ചിരുന്നു. മെറ്റ്കാഫ് വിഷപ്രയോഗം കൊണ്ട് മരിച്ചതാണെന്ന് കൃത്യമായി സ്ഥിരീകരിക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇത് വിഷപ്രയോഗം മൂലമാണെന്നും സീനത്ത് മഹലാണ് ഇതിനു പിന്നിലെന്നും ഉള്ള വിശ്വാസം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി വൃത്തങ്ങളിൽ ശക്തമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ മുഗൾ കുടുംബത്തെ മുമ്പത്തേക്കാളുമുപരി വെറുപ്പോടെ വീക്ഷിക്കാൻ ഇത് കാരണമാകുകയും ചെയ്തു.

മെറ്റ്കാഫ് മരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, മിർസ ഫഖ്രുവും അധികകാലം ജീവിച്ചിരിക്കില്ല എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. 1856-ൽ ഫഖ്രു മരിച്ചെങ്കിലും അത് കോളറ ബാധ മൂലമായിരുന്നു.

മരണം
കമ്പനിയുടെ അവഗണന
കുടുംബവും ജീവിതരീതിയും
ഔദ്യോഗികജീവിതം