രണ്ടാം അദ്ധ്യായത്തിലാണ് നിലോവ്ന എന്ന അമ്മയും പാവേൽ എന്ന മകനും ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുന്നത്. അത്യധ്വാനം കൊണ്ടും ഭർത്താവിന്റെ പീഡനങ്ങളാലും അകാലവാർധക്യം ബാധിച്ച, നട്ടെല്ല് തകർന്ന, ഒരുവശത്തേക്ക് കൂനിപ്പോയ ഒരമ്മ. അമ്മയുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ ലോകം കണ്ട പാവേൽ മനുഷ്യസ്നേഹിയാകുന്നു. ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരായ മകന്റെ സമരോത്സുകതയറിഞ്ഞ അമ്മ ആദ്യം ഭയന്നു. പിന്നെ ഈശ്വരനിൽ മനസർപ്പിച്ച് പിന്തുണ നൽകി. വിശ്വാസിയായ അമ്മ ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ അമ്മയായി പരിണമിക്കുന്നു. പാവേലിന്റെ മിക്ക സുഹൃത്തുക്കളും അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് രോഗക്കിടക്കയിൽനിന്ന് സമരമുന്നണിയിലേക്ക് പോയ പാവേലിന്റെ പ്രസംഗം അമ്മ ആൾക്കൂട്ടത്തിൽനിന്ന് കേൾക്കുന്നുണ്ട്. രാത്രി പാവേൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ലഘുലേഖകൾ വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള ചുമതല വൃദ്ധയായ അമ്മ ഏറ്റെടുത്തു. നിലോവ്ന അക്ഷരം പഠിക്കുന്നു. ജയിലിൽ പലതവണ ചെന്ന ശേഷമാണ് അവർക്ക് മകനെ കാണാൻ പറ്റുന്നത്. പാവേൽ പിന്നീട് മോചിതനായി. ഒരു മെയ്ദിനത്തിൽ അത്യാവേശകരമായ ഒരു തൊഴിലാളിമുന്നേറ്റത്തിൽ പൊലീസ് മർദ്ദനത്തിൽ കൊടിവിടാതെ പിടിച്ചുനിന്ന പാവേൽ വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.

മകന്റെ ദൗത്യങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്ത അമ്മ ശരിക്കും വിപ്ലവകാരിയായി മാറുന്നു. മകന്റെ വാക്കുകൾ അച്ചടിച്ച ലഘുരേഖ രഹസ്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്ന അമ്മയുടെ സംതൃപ്തി ഗോർക്കി അവരുടെ വാക്കുകളിൽ വിവരിക്കുന്നത് നോക്കുക: "ഞാൻ എത്ര സന്തുഷ്ടയാണ്! എന്റെ മകന്റെ വാക്കുകൾ - എന്റെ സ്വന്തം മാംസത്തിന്റെയും രക്തത്തിന്റെയും ഭാഗമായ മകന്റെ വാക്കുകൾ - ഞാൻതന്നെ മറ്റുള്ളവർക്കെത്തിച്ചുകൊടുക്കുക! എന്റെ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നതുപോലെയാണ്".

ഒരുദിവസം ലഘുലേഖകൾ നിറച്ച പെട്ടി, രഹസ്യമായി റെയിൽസ്റ്റേഷനിൽനിന്നെടുത്തുകൊണ്ടുപോവുന്ന അമ്മയെ പോലീസ് ചാരൻ പിന്തുടർന്ന് പിടിച്ചു. പെട്ടി ഉപേക്ഷിച്ച് രക്ഷപ്പെടാൻ, അത് മകന് അപമാനമാകുമെന്നതിനാൽ, അവർ ശ്രമിച്ചില്ല. പോലീസ് മർദ്ദനത്തിൽ അവർ മരിച്ചുവീഴുമെന്ന സൂചനയിലാണ് ഈ ബൃഹത് നോവൽ അവസാനിക്കുന്നത്.

ഇതിവൃത്തം
ഉപസംഹാരം
അമ്മ - ചലച്ചിത്രം
അമ്മ - നാടകം