സസ്യഘടനാശാസ്ത്രപഠനം പുരാതനകാലം മുതല്ക്കുതന്നെ ഭാരതത്തിലാരംഭിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്. സസ്യശരീരത്തെ ത്വക്ക് (പുറത്തുള്ള ആവരണചർമം), മൻസാ (മൃദുവായ സസ്യശരീരഭാഗങ്ങൾ), അസ്ഥി (കാഠിന്യമുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങൾ), സ്നായു (ഫ്ലോയം-Phloem-ത്തിലെ ഫൈബറുകൾ), മജ്ജ (പിത്ത്-pith) എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് ആയി അന്നേ തന്നെ തരംതിരിച്ചിരുന്നു.

പാശ്ചാത്യലോകത്ത് സസ്യശാസ്ത്രപഠനം ആദ്യമാരംഭിച്ചത് അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ കാലത്ത് (ബി.സി. 384-322) ആയിരുന്നു. സസ്യശരീരത്തിൽ ഇന്നറിയപ്പെടുന്ന ഖരവ്യൂഹം(xylem), മൃദുവ്യൂഹം(phloyem), പിത്ത് എന്നീ ഭാഗങ്ങളെ ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത് അരിസ്റ്റോട്ടലിന്റെ ശിഷ്യനായ തിയോഫ്രാസ്റ്റസ് ആയിരുന്നു. അതിനുശേഷം വളരെക്കാലത്തേക്ക് ഈ ശാസ്ത്രശാഖ അധികം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല.

സൂക്ഷ്മദർശിനിയുടെ കണ്ടുപിടിത്തത്തോടെ ഈ ശാസ്ത്രശാഖ ഒരു നവജീവൻ കൈക്കൊണ്ടു. 1590-ൽ ജാൻസ് (jans), സഖറിയാസ് ജാൻസെൻ (Zacharias janssen) എന്നീ ഡച്ചുകാർ ആദ്യമായി ഒരു സംയുക്ത സൂക്ഷ്മദർശിനി (Compound Microscope) നിർമിച്ചു. ഒരു സസ്യശരീരഭാഗം ആദ്യമായി സൂക്ഷ്മദർശിനിയിൽക്കൂടി പഠനവിധേയമാക്കിയത് റോബർട്ട് ഹൂക്ക് (Robert Hook ) എന്ന ഇംഗ്ലീഷുകാരനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുടർന്നുള്ള നിരീക്ഷണഫലങ്ങൾ 1665-ൽ മൈക്രോഗ്രാഫിയ (Micro -graphia) എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയുണ്ടായി; നെഹീമിയാ ഗ്രൂ (Nehemiah Grew-1641-1712) എന്ന ഇംഗ്ലീഷുകാരനും മാഴ്സെല്ലോ മാൽപിജി (Marcello Malpighi , 1628-94) എന്ന ഇറ്റലിക്കാരനും ഈ ശാസ്ത്രശാഖയിൽ ഗവേഷണം നടത്തിയിരുന്നു. നെഹീമിയായുടെ അനാറ്റമി ഒഫ് പ്ലാന്റ്സ് (Ana-tomy Plants) എന്ന പുസ്തകം സസ്യങ്ങളുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള താരതമ്യപഠനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. പാരൻകൈമ (parenchy-ma), വെസൽ (vessel) എന്നീ പദങ്ങൾ ആദ്യമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതും ഈ പുസ്തകത്തിലാണ്. 1675-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മാൽപിജിയുടെ അനാറ്റോമേ പ്ലാന്റം (Anatome Plantum) എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് സർപ്പിളവെസലുകൾ (spiral vesels), സ്റ്റോമ എന്നിവയെപ്പറ്റിയുള്ള ആദ്യവിവരണം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.

19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോശങ്ങളുടെയും വെസലുകളുടെയും ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചവരായിരുന്നു ഫാങ്കോയ് മിർബനും (Charles Fancois Mirben, 1778-858), കർട് സ്പ്രെൻഗലും (Curt Sprengel, 1766-1833).

റോബർട്ട് ബ്രൌൺ (1773-1858) എന്ന ആംഗലേയശാസ്ത്രകാരനാണ് ആദ്യമായി കോശത്തിലെ ജീവദ്രവ (protoplasm) ത്തിന്റെ ഘടനയും പ്രാധാന്യവും പഠനവിഷയമാക്കിയത്. ഹ്യൂഗോ ഫൊൺ മോൾ (Hugo von Mohi, 1805-72) ജീവികളിൽ ജീവദ്രവത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കിയതോടെ കോശത്തെക്കുറിച്ച് അതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന ധാരണകൾ പാടേ മാറുകയുണ്ടായി.

അനാറ്റമി എന്ന ശാസ്ത്രശാഖയ്ക്കു മഹത്തായ സംഭാവനകൾ നല്കിയ മറ്റൊരാളാണ് കാൾ ഫൊൺ നഗെലി (Carl von Nageali 1817-91). പ്രാഥമിക മെരിസ്റ്റമിക കലകൾ (primary meri-stems), ദ്വിതീയ മെരിസ്റ്റമിക കലകൾ (secondary meristems), സംവഹന വ്യൂഹങ്ങളുടെ വർഗീകരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഇന്നുള്ള അറിവിനാധാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളാണ്. അടുത്തകാലത്തായി ഈ ശാസ്ത്രശാഖയിലെ പഠനങ്ങൾ വർധമാനമായിട്ടുണ്ട്. ഹാൻസ്റ്റീൻ (ഹിസ്റ്റോജൻ സിദ്ധാന്തം), സാക്സ് (ടിഷ്യൂകളുടെ തരംതിരിക്കൽ), ഹാബർലാന്റ് (ശരീരഘടനാശാസ്ത്രവും ശരീരക്രിയാവിജ്ഞാനവും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധം), വാൻടീഗ് ഹാം (സ്റ്റീൽ സിദ്ധാന്തം), ബെയ്ലി, ഫോസ്റ്റർ, ഈസോ, മജൂംദാർ, മെറ്റ്കാഫ്, ചോക് എന്നീ ശാസ്ത്രകാരൻമാരുടെ സംഭാവനകൾ വിലപ്പെട്ടവയാണ്.

സൂക്ഷ്മഘടന
കോർടെക്സ് (ആവൃതി)
പാരൻകൈമ
ചരിത്രം