പ്രാചീന ഭാരതത്തിൽ, ശിക്ഷ നിശ്ചയിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കൊലപാതകത്തിന്, ഭരണാധിപന് ഉണ്ടായിരുന്ന അധികാരം അനിയന്ത്രിതവും അഭേദ്യവുമായിരുന്നു. കൊലപാതകിയുടെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആജ്ഞ നൽകൽ മാത്രമല്ല, ഏതു പ്രകാരത്തിൽ ആയിരിക്കണം ജീവൻ നശിപ്പിക്കേണ്ടതെന്നു കൂടി തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരവും രാജാവിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു. അംഗവിച്ഛേദമാണ് നൽകപ്പെടുന്ന ശിക്ഷയെങ്കിൽ ഏതവയവമാണു ഛേദിക്കേണ്ടതെന്നും രാജാവുതന്നെ തീരുമാനിക്കും. വധ ശിക്ഷ നടപ്പിൽ വരുത്തിയിരുന്നത്, ജ്വലിക്കുന്ന തീയിലേക്കു വലിച്ചെറിഞ്ഞും കഴുത്തുവെട്ടിയും തൂക്കിലിട്ടും വലിച്ചിഴച്ച് അവയവങ്ങൽ വേർപ്പെടുത്തിയും വണ്ടിചക്രത്തിൽ ശിരസ്സു കയറ്റിവച്ചു ഞെരുക്കിയും വെള്ളത്തിൽ മുക്കി ശ്വാസം മുട്ടിച്ചും കല്ലെറിഞ്ഞും ജീവനോടെ തൊലിയുരിച്ചും കൈവാൾകൊണ്ട് അറത്തു മുറിച്ചും ആനയെ കൊണ്ടു ചവുട്ടിയും നിർബ്ന്ധിത ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ പെടുത്തിയും ക്രൂരമൃഗങ്ങളുടെ മുമ്പിലേക്കെറിഞ്ഞും തിളക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ മുക്കിയും ചുറ്റുപാടും കുറ്റിയടിച്ചു കെട്ടിനിറുത്തി ശൂലമോ കുന്തമോകൊണ്ടു കുത്തിയും കുരിശിൽ തറച്ചും കഴുത്തു ഞെക്കിയും അമ്പെയ്തും പട്ടിണികിടത്തിയും വിഷം കൊടുത്തും ഒക്കെ ആയിരുന്നു. ശിക്ഷ നൽകുന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ മനോധർമം പോലെ നൂതന സമ്പ്രദായങ്ങൾ അപ്പഴപ്പോൾ കണ്ടുപിടിച്ച് നടപ്പിൽ വരുത്തിയിരുന്നു.

ഇക്കാലത്ത് വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് ഇത്തരം മൃഗീയവും അപരിഷ്കൃതവുമായ സമ്പ്രദായങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാറില്ല. തൂക്കിലിട്ടാണ് ഇന്ത്യയിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നത്.. യു. എസ്സിൽ വൈദ്യുതാഘാതംകൊണ്ടും (Electric Chair) സോവിയറ്റ് റഷ്യയിൽ കരിങ്കൽ ഭിത്തിയിൽ ചാരിനിറുത്തി വെടിവച്ചും ആണ് വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നത്. 16 വയസ്സിനു താഴെയുള്ള കൊലപാതയിയെ വധശിക്ഷ നൽകാതെ ദുർഗുണപരിഹാര പാഠശാലയിലേക്ക് അയക്കുകയാണു പതിവ്. കൊലപ്പുള്ളി ഗർഭിണി ആണെങ്കിൽ പ്രസവം കഴിഞ്ഞ് 6 മാസക്കാലം കാത്തതിനു ശേഷം ശിക്ഷ നടപ്പിൽ വരുത്തും.

സുപ്രീംകോടതി വധശിക്ഷ ശരിവച്ചശേഷം പ്രസിഡന്റിന്റെ മുമ്പിൽ ദയാഹർജി സമർപ്പിക്കാൻ പ്രതിക്കവകാശമുണ്ട്. ദയാഹർജി തള്ളിയതായി വിവരം കിട്ടിയാൽ പ്രതിയെ തൂക്കിക്കൊല്ലാനുള്ള തിയതിയും സമയവും നിശ്ചയിച്ച് സെഷൻസ് ജഡ്ജി ജയിൽ സൂപ്രണ്ടിന്റെപേർക്ക് മരണവാറണ്ട് (Death warrant) അയയ്ക്കും. മൂന്നാഴ്ചയിൽ കുറയാത്ത കാലയളവു വച്ചുള്ള ഒരു തിയതിയായിരിക്കും നിശ്ചയിക്കുന്നത്. പ്രതിയുടെ മതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള വിശേഷദിവസങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ വർജ്ജിക്കേണ്ടതാണെന്നു വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. കാലത്ത് അഞ്ചുമണിക്കാണ് സാധാരണ തൂക്കികൊല നിർ‌‌വഹിക്കുന്നത്, സ്ഥലത്തെ ഒന്നാംക്ലാസ് മജിസ്ട്രേട്ടും ജില്ലാമെഡിക്കൽ ആഫീസറും ഈ ക്രിയക്കു സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഒരു പ്രയോഗം കൊണ്ടു പുള്ളി മരിച്ചില്ലങ്കിൽ പിന്നെയും തൂക്കിലിടണം. മരിക്കും വരെ തൂക്കിലിടണം. മരിച്ചു എന്ന് മെഡിക്കൽ ആഫീസർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ വാറണ്ട് മടങ്ങി സെഷൻസ് ജഡ്ജിക്കു കിട്ടണമെന്നാണു വ്യവസ്ഥ. മുൻ‌‌കാലങ്ങളിൽ തുറസ്സായ മൈതാനത്തു വച്ചാണ് തൂക്കിലിടൽ കർമ്മം നിർ‌‌വഹിച്ചിരുന്നത്. കൃത്യം കഴിഞ്ഞാലും മൃതദേഹം അങ്ങനെതന്നെ കുറെ മണിക്കൂർ നിറുത്തിയേക്കുമായിരുന്നു. ആ കാഴ്ച കാണാൻ ഇടയാകുന്നവർ കൊലചെയ്യാൻ മടിക്കും എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തിലാണ് അങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നത്.

ലോകത്തുള്ള എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും വധശിക്ഷ അതിപ്രാചീന കാലം മുതലേ നിലവിലിരുന്നിരുന്നു. ജീവകാരുണ്യ പ്രസ്ഥാനക്കാർ വധശിക്ഷക്കെതിരായി ചിലപ്പോഴൊക്കെ ശബ്ദമുയർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പരമാവധി ശിക്ഷ എന്ന നിലയ്ക്ക് വധശിക്ഷയ്ക്ക് അമിത പ്രാധാന്യം എല്ലാ ശിക്ഷാക്രമ സം‌‌വിധായകരും കല്പിച്ചു പോന്നിരുന്നു. ശ്രീബുദ്ധന്റെ കാലത്ത് വധശിക്ഷക്കെതിരായി ഭാരതത്തിൽ ശക്തമായ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റു വീശി; പക്ഷേ ഫലമൊന്നും ഉണ്ടായില്ല. അഹിംസാ ധർമം ഉത്തമമായ അനുഷ്ഠാനമെന്ന നിലയിൽ സ്വീകാര്യവും ആകർഷകവും ആണെന്നിരുന്നലും, അതിനെ നിയമമണ്ടലത്തിലേക്കു കടത്തിവിടുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കുകയില്ല എന്നായിരുന്നു അന്നത്തെ ഭരണാധിപൻമാരുടെ അഭിപ്രായം. ബുദ്ധമതാനുയായികളായ ഭരണാധികാരികളിൽ പ്രമുഖനായിരുന്ന അശോകചക്രവർത്തി പോലും ഈ അഭിപ്രായക്കാരനായിരുന്നു. വധശിക്ഷ നടപ്പിൽ വരുത്തുന്ന കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയും കാണിച്ചിരുന്നില്ല. വധശിക്ഷക്കു വിധിക്കപ്പെട്ട കൊലപുള്ളിക്ക് സ്വന്തം സുഹൃത്തുക്കളെയു ബന്ധുജനങ്ങളെയും കണ്ടു യാത്രപറയാൻ മൂന്നു ദിവസം അനുവദിച്ചിരുന്നു എന്നത് അശോകന്റെ നാലാം ശിലാസ്തംഭത്തിൽ കൊത്തിവച്ചിരുന്നതായി ചരിത്രകരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അക്കാലത്തും അതിനുമുമ്പും ഒരു കൂട്ടം മനുഷ്യസ്നേഹികൾ വധശിക്ഷയെ എതിർത്തിരുന്നു. വധശിക്ഷ അത്യന്തം പൈശാചികവും പ്രാകൃതവും അപഹസ്യവും പരിഷ്കൃത ലോകത്തിനു വച്ചുപൊറുപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ശിക്ഷാ സമ്പ്രദായമാണെന്നു ആധുനിക ദണ്ഡതത്വ വിശാരദന്മാരിൽ ഒരു കൂട്ടർ വദിക്കുമ്പോൾ പരമാവധി ദണ്ഡനകൃയ എന്ന നിലയിൽ വധശിക്ഷ നിലനിറുത്തേണ്ടത് ആവശ്യമാണെന്നും കൊലചെയ്യാനുള്ള പ്രവണതയിൽ നിന്നും ജനങ്ങളെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ വധശിക്ഷയ്ക്കു മാത്രമേ കഴിയൂവെന്നും മറുപക്ഷക്കാരും വാദിക്കുന്നു. പൊതുജനാഭിപ്രായത്തെ ആദരിച്ച് ചില രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിറുത്തൽ ചെയ്തുവെങ്കിലും കൊലപാതകങ്ങൾ ക്രമാതീതമഅയി വർദ്ധിച്ചു എന്ന് സ്ഥിതിവിവര കണക്കുകളിൽ നിന്നും ബോധ്യമാവുകയാൽ വീണ്ടും അത് ഏർപ്പെടുത്തുകയാണുണ്ടായത്.

വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കണമെന്ന പക്ഷക്കാർ പ്രാചീന ഭാരതത്തിലുമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ജീവനെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം അയാളെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന ഭാര്യാപുത്രാദികളുടെ ജീവനെയും ഫലത്തിൽ നശിപ്പിക്കുകയാണ് യഥാർദ്ധത്തിൽ ചെയ്യുന്നതെന്നും ക്രൂരനായ ഒരു മനുഷനിൽ നിന്നും ചിലപ്പോൾ ഉത്തമരായ സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചുകൂടെന്നില്ലെന്നും അതുകൊണ്ട് വധശിക്ഷ സ്വീകാര്യമായ ഒരുശിക്ഷാവിധി അല്ലെന്നും ഋഷീശ്വരന്മാർ വാദിച്ചിരുന്നതായി കാണുന്നു. എതിർ പക്ഷക്കാർ അക്കാലത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു. ശുക്രാചാര്യർ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു. ദുഷ്ടന്മാരെയും കൊലപാതകികളെയും വധിക്കുന്നത് ശ്രുതിവചനപ്രകാരം യഥാർഥ അഹിംസ ആണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മതം.

ക്രൂരസ്വഭാവികളായ കുറ്റവാളികൾക്കു ചിലപ്പോൾ ഏകാന്തത്തടവും നൽകാറുണ്ട് (പീനൽ കോഡ് 73 - 74 വകുപ്പുകൾ). കഠിനതടവിനു വിധിക്കപ്പെട്ട കുറ്റവാളിയുടെ ശിക്ഷയിൽ മൊത്തം 3 മാസത്തിൽ കവിയാത്ത ഒരു കാലയളവ് ഏകാന്തത്തടവായി അനുഭവിക്കണം എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കാൻ കോടതിക്ക് അവകാശമുണ്ട്. ഓരോപ്രാവശ്യവും നൽകപ്പെടുന്ന ഏകന്തത്തടവ് 14 ദിവസത്തിൽ കൂടാൻ പാടില്ല. ചെയ്ത കുറ്റത്തെപറ്റി പശ്ചാത്തപിച്ച്, തന്നിൽ മാനസിക പരിവർത്തനം വളർത്താൻ ഏകാന്തത്തടവ് ഉപരിക്കും എന്നാണു കരുതപ്പെടുന്നതെങ്കിലും ഫലത്തിൽ മറിച്ചാണ് കാണുന്നത്. ഈ ശിക്ഷയുടെ ഫലമായി ഏകാന്തതയിലിരുന്ന് ചിന്തിച്ച് ചിന്തിച്ച് മനസു മുരടിക്കുവാനും മനസ്സിക രോഗിയാകുവാനും ഇടയക്കുന്നുവെന്ന് ഈ ശിക്ഷാസമ്പ്രദായത്തെപ്പറ്റി വിശേഷ ജ്ഞാനം നേടിയിട്ടുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

സ്വത്തു കണ്ടുകെട്ടൽ (Forfeiture of Property) ഒരു ക്രിമിനൽ ശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ ഇംഗ്ലണ്ട് അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. ക്രിമിനൽ കുറ്റത്തിനു നൽകാവുന്ന ശിക്ഷ എന്ന നിലയ്ക്ക് "കണ്ടുകെട്ടലിന്" നിയമസാധുതയില്ല. നിയമനിഷേധി (outlaw) കളുടെ കാര്യത്തിൽ മാത്രമേ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഇന്ന് സ്വത്തു കണ്ടുകെട്ടൽ പ്രയോഗത്തിൽ വരുത്തുന്നുള്ളു. ഇന്ത്യയിലെ ഇന്നത്തെ നിയമമനുസരിച്ച്, നമ്മുടെ രാജ്യവുമായി രമ്യതയിലിരിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്ത് കടന്നുചെന്ന് കൊള്ളയടിക്കുക (പീനൽ കോഡ് 126 - ം വകുപ്പ്), അങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്ന സാധനങ്ങൾ വങ്ങുക (127), ഗവണ്മെന്റ് ഉദ്യോഗത്തിലിരിക്കെ ക്രമരഹിതമായി സ്വത്തുകൾ വിലയ്ക്കു വാങ്ങുകയോ ലേലത്തിൽ പിടിക്കുകയോ ചെയ്യുക (169) മുതലായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുടെ മേൽ‌‌വിവരിച്ച വിധം സമ്പാതിക്കുന്ന സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടാം. ക്രിമിനൽ നടപടി നിയമം 517 - ം വകുപ്പനുസരിച്ച് കോടതിയുടെ കൈവശം വന്നുചേരുന്ന സാധനങ്ങൾ കേസിന്റെ അവസാനം കണ്ടുകെട്ടാം. കൂടതെ അഴിമതി നിരോധനനിയമം തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടുകൾ അനുസരിച്ച് ചില പ്രത്യേക പരിസ്ഥികളിലും കണ്ടുകെട്ടൽ ആകാം.

പിഴശിക്ഷയും ഒരു തരം കണ്ടുകെട്ടൽ തന്നെയാണ്. ലുറ്റവളിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷി അനുസരിച്ചു വേണം പിഴശിക്ഷ ചുമത്തേണ്ടത്. തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ അതിനുമീതെ പിഴയും കൂടി വിധിക്കുന്നത് നിയമവിധേയം ആണെങ്കിലും ആശാസ്യമല്ല. തടവുശിക്ഷയോടുകൂടി പിഴയും വിധിക്കാവുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ പ്രധാനമായും മൂന്നാണ്:-

വധശിക്ഷ
മറ്റു ശിക്ഷകൾ
വിമർശനം
പ്രൊബേഷൻ