 പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ജോർജിയൻ ചരിത്രകാരനായ ലിയോണ്ടി മ്രോവേലി തന്റെ "ജോർജിയൻ ക്രോണിക്കിൾസ്" എന്ന കൃതിയിൽ നഗരത്തിന്റെ അടിത്തറയെ ജോർജിയൻ വംശജരുടെ പൂർവ്വികനായ കാർട്ട്ലോസുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ കുറാ നദിക്കരയിൽ ബോസ്റ്റൺ-കലാക്കി ( "ഗാർഡൻ നഗരം") എന്ന പേരിൽ ആണ് ഈ നഗരം സ്ഥാപിച്ചതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അതേ ചരിത്രകാരൻ, രാജാക്കൻമാരുടെ ജീവിതം എന്ന തന്റൈ മറ്റൊരു കൃതിയിലും റുസ്തവി പട്ടണത്തെ കുറിച്ചും അവിടത്തെ കോട്ടകളെ കുറിച്ചും പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ കോട്ടകൾ മഹാനായ അലക്‌സാണ്ടറിനെ ചെറുത്തുനിന്നു എന്നാണ് പരാമർശം. അലക്‌സാണ്ടർ ഒരിക്കലും ഐബീരിയയെ ആക്രമിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും. പുരാതന പട്ടണങ്ങളായ അപ്‌ലിസ്റ്റിഖെ, ഉർബ്നിസി, മത്‌ഷെറ്റ, സർക്കിനെറ്റി എന്നിവയിൽ റുസ്താവിയെ പരാമർശിക്കുന്നു. ഒരു നഗരം എന്ന നിലയിൽ റുസ്തവി കുറഞ്ഞത് 5 മുതൽ 4 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അനുമാനിക്കാം. ലഭ്യമായ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ പ്രകാരം, 
റുസ്തവി കോട്ടയിലെ ഖനനത്തിലൂടെ തെളിയിക്കുന്നത് റുസ്തവി ഐബീരിയയിലെ ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ഭരണ കേന്ദ്രമായിരുന്നു എന്നാണ്. എ.ഡി നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ട്രൂഡാറ്റ് ഓഫ് ഐബീരിയ റുസ്തവിയിൽ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിയും കനാലും നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഐബീരിയയിലെ വക്താങ് ഒന്നാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് (അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) ഐബീരിയ രാജ്യത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ റുസ്തവി ഒരു പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. അറബ് അധിനിവേശത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ റുസ്തവി കഖേതി രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, പിന്നീട് കഖേതിയൻ രാജ്യം രൂപീകരിച്ചു, അതിന്റെ ഭരണാധികാരി ക്വിറികെ മൂന്നാമൻ റുസ്തവിയിൽ നാട്ടുലവാഴ്ച സ്ഥാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണ ശേഷം, കഖേതിയെ ജോർജിയ രാജ്യവുമായി താൽക്കാലികമായി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ചരിത്രം
വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ
ആദ്യകാല ചരിത്രം
കാലാവസ്ഥ