ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളിൽ 75 ശതമാനവും ഗ്രാമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. 1991-ലെ ജനസംഖ്യാകണക്കനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ ആൾപാർപ്പുള്ള 5,87,226 ഗ്രാമങ്ങളും ആൾപാർപ്പില്ലാത്ത 47,095 ഗ്രാമങ്ങളുമുണ്ട്. പൊതുവേ നോക്കിയാൽ ഭൂരിപക്ഷം ഗ്രാമങ്ങളിലും കേന്ദ്രീകൃതമായ അധിവാസമാണ് കാണാനുള്ളത്. ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ചിതറിയ അധിവാസത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളുണ്ട്. ഗംഗാനദിയുടെ ഡെൽറ്റാപ്രദേശത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ട വീടുകളാണുള്ളത്. ഗ്രാമാധിവാസങ്ങളുടെ സ്ഥാനം നിർണയിക്കുന്നതിൽ ഭൂമിയുടെ കിടപ്പും ജലലഭ്യതയും നിർണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിക്കാണുന്നു. നിമ്നോന്നതമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ചരിവുതലങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നിടത്തായി നിരനിരയായി വീടുകളുണ്ടാവുക ഇന്ത്യയിലെ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിൽ സാധാരണയാണ്. ഭൂപ്രകൃതിയിലെ ഈ രീതിയിലുള്ള വിന്യാസം മൂലം, കേരളമൊട്ടാകെത്തന്നെ രേഖീയമായ (linear) അധിവാസക്രമം കാണാം. ഉത്തരേന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനസംഖ്യയുടെ പെരുപ്പവും ജലദൌർലഭ്യവും ഒന്നുചേർന്ന് ഇടതൂർന്ന അധിവാസക്രമത്തിനു കാരണമായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. പൊതുവേ നോക്കുമ്പോൾ നിയതമായ സംവിധാനക്രമമോ ആസൂത്രണമോ ഇല്ലാതെ, പാർപ്പിടങ്ങളുടെ എണ്ണം അനുദിനം പെരുകിവരുന്ന ഗ്രാമങ്ങളാണ് നമുക്കുള്ളത്. പാർപ്പിടങ്ങളുടെ കേന്ദ്രീകരണത്തിൽ സവർണാവർണഭേദം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള തരംതിരിവ് ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നത് തീർത്തും ഇല്ലാതായിട്ടുണ്ട് എന്നു പറയുകവയ്യ.

നഗരങ്ങളുടെ രൂപഭാവങ്ങളും പ്രവൃത്തിവ്യവസ്ഥയും
ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ
നാഗരികതയുടെ വളർച്ച
ഭവന മാതൃകകൾ