ജീവികളിൽ പരിണാമം സംഭവിക്കുന്നത്‌ പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ മൂലമാണ്. കണ്ണിന്റെ നിറം പാരമ്പര്യ സ്വഭാവത്തിന് ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങൾ ജീനുകളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ജീവിയുടെ ജീനോമിലെ ജീനുകളുടെ ആകെത്തുകയാണ് അതിന്റെ ജീനോടൈപ്പ്.

ഒരു ജീവിയുടെ ശാരീരികഘടനയുടെയും സ്വഭാവത്തിന്റെയും ആകെത്തുകയാണ് അതിന്റെ ഫീനോടൈപ്പ്. ഇത് ഉണ്ടാകുന്നത് ജീനോടൈപ്പും ചുറ്റുപാടുകളും തമ്മിലുള്ള ഇടപെടലിലൂടെയാണ്. അതിനാൽത്തന്നെ ഫെനോടൈപ്പിൽ ഉള്ള പല പ്രത്യേകതകളും പാരമ്പര്യമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന് വെയിലേറ്റു തൊലി ഇരുളുന്നത് ഫീനോടൈപ്പിലെ മാത്രം മാറ്റമാണ്. അതിനാൽത്തന്നെ കരുവാളിപ്പ് ഒരാളുടെ കുട്ടികളിലേക്ക് പകരുന്നില്ല. എന്നാൽ ജന്മനാ ഇരുണ്ട തൊലിയും എളുപ്പത്തിൽ തൊലി ഇരുളുന്ന സ്വഭാവവും ജീനോടൈപ്പിൽ ഉള്ള പ്രത്യേകതകൾ ആകയാൽ അവ പാരമ്പര്യമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

പാരമ്പര്യപ്രത്യേകതകൾ ജനിതക വിവരം അടങ്ങിയ DNA തന്മാത്ര വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. DNA നാല് തരം ബേസുകൾ (bases) അടങ്ങിയ നീണ്ട ഒരു പോളിമർ തന്മാത്രയാണ്. അക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു വാക്യം ഉണ്ടാകുന്നത് പോലെ അടുത്തടുത്തുള്ള ഓരോ കൂട്ടം ബേസുകളുടെ വിന്യാസങ്ങളിൽ ജനിതകവിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു കോശം വിഭജിക്കുമ്പോൾ അതിലെ DNA പകർത്തപ്പെട്ട് ഓരോ പകർപ്പ് ഓരോ പുത്രീകോശത്തിനും കിട്ടുന്നു. ഓരോ പ്രത്യേക പ്രായോഗിക കാര്യം ചെയ്യുന്ന ബേസുകളുടെ വിന്യാസത്തിനെയും ഓരോ ജീൻ എന്ന് പറയുന്നു. വ്യത്യസ്ത ജീനുകൾക്ക് വ്യത്യസ്ത ബേസ് വിന്യാസമാണ് ഉള്ളത്. ഒരു കോശത്തിനുള്ളിൽ ഓരോ നീണ്ട DNA ഇഴയെയും ചുരുണ്ടുകൂടിയ അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെ ക്രോമസോം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു ക്രോമസോമിൽ ഒരു പ്രത്യേക ബേസ് വിന്യാസം (ജീൻ) ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് അതിന്റെ ലോക്കസ് (locus). പല വ്യക്തികളിൽ ഒരേ ലോക്കസിലെ ബേസ് വിന്യാസങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാകാം. ഇങ്ങനെ ഒരേ ലോക്കസിൽ ഇരിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത ആളുകളിലെ വ്യത്യസ്ത ബേസ് വിന്യാസങ്ങളെ അല്ലീലുകൾ (alleles) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു DNA ബേസ് വിന്യാസം മ്യൂട്ടേഷനിലൂടെ മാറിയാൽ പുതിയ അല്ലീലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒരു ജീനിൽ മ്യൂട്ടേഷൻ ഉണ്ടായി പുതിയ അല്ലീൽ ഉണ്ടായാൽ അത് ആ ജീൻ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സ്വഭാവത്തെ മാറ്റി ഫീനോടൈപ്പിനെ മാറ്റാം. പ്രായോഗികമായി മിക്ക സ്വഭാവങ്ങളും സങ്കീർണ്ണവും ഒന്നിലധികം ജീനുകളുടെ ഇടപെടൽ മൂലം ഉണ്ടാവുന്നവയും ആണ്. 

ജനിതകേതരമായ പാരമ്പര്യപ്രേഷണവും (Epigenetics) ഉണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്ക് ജനിതക പാരമ്പര്യപ്രേഷണത്തിനെ അപേക്ഷിച്ച് പരിമിതമായ പ്രസക്തിയേ ഉള്ളൂ.

പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങളുടെ പ്രേഷണം
പൊതുവായ പാരമ്പര്യം
ജീവൻറെ പരിണാമചരിത്രം
പരിണാമചിന്തയുടെ ചരിത്രം