മഹാഭാരത കാലത്തോളം ഇതിന് പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. പല ഐതിഹ്യങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിലവിലുണ്ട്. സംസ്കൃതത്തിലെ ഇതിഹാസ കഥയായ മഹാഭാരതത്തിലെ വീരന്മാരായ പാണ്ഡവർ ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് ഒരു വിശ്വാസം. പതിമൂന്ന് വർഷത്തെ വനവാസക്കാലത്ത് നാലുവർഷം പാണ്ഡവർ ഇവിടെയാണ് കഴിഞ്ഞതെന്ന് ഐതിഹ്യം അവകാശപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള കുളത്തിലെ വെള്ളം ശിവന്റെ കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരുണ്ട്. ഈ തീർത്ഥത്തിലെ വെള്ളത്തിന് മാന്ത്രിക ശക്തിയുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. പാണ്ഡവരിലെ മൂത്ത സഹോദരനായ യുഥിഷ്ടിരൻ യക്ഷനെ തന്റെ ബുദ്ധിയുപയോഗിച്ച് പരാജയപ്പെടുത്തിയത് ഇവിടെവച്ചാണെന്ന് ഒരു ഐതിഹ്യ കഥയുണ്ട്. 

ശിവന്റെ പത്നിയായ സതിയുടെ മരണം സംബന്ധിച്ചുള്ളതാണ് മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം. സതി മരിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ ദുഃഖത്താൽ ഒഴുക്കിയ കണ്ണുനീരാണ് ഈ തീർത്ഥത്തിൽ എന്നാണ് വിശ്വാസം. ശിവന്റെ കണ്ണുനീരാൽ ഉണ്ടായ രണ്ട് കുളങ്ങളിൽ മറ്റൊന്ന് ഇന്ത്യയിലെ അജ്‌മേറിലെ പുഷ്കാരയാണ്. കേതാക്ഷ (പെയ്യുന്ന കണ്ണുകൾ) എന്ന പാകിസ്താനിലെ കുളമാണ് ലോപിച്ച് "കടാസ്" എന്ന സ്ഥലപ്പേരുണ്ടായത്. മറ്റൊരു കഥയനുസരിച്ച് കടാസ്‌രാജും നൈനിതാളുമാണ് ഈ രണ്ട് കുളങ്ങൾ.

മറ്റൊരു കഥയിൽ ശിവന്റെ കുതിരയായ കടാസ് ആണ് മരിക്കുന്നത് (സതിയല്ല). ആദ്യ ശിവലിംഗം കടാസിലായിരുന്നു എന്നും ഒരു കഥയുണ്ട്. ചില രേഖകളനുസരിച്ച് കടാസ് രാമൻ ജനിച്ച ഭൂമിയാണ് എന്നും അവകാസപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ പ്രദേശത്തെ ഹിന്ദുക്കൾ ഇത് രാമൻ ജനിച്ച ഭൂമിയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല.

ഹിന്ദുമതത്തിലെ പ്രാധാന്യം
പാകിസ്താൻ ഗവണ്മെന്റിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ ശ്രമങ്ങൾ
സ്ഥാനം
ആധുനിക ചരിത്രം