(The List System). ഈ പദ്ധതിയനുസരിച്ച് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത് മിക്കവാറും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളാണ്. ജർമനി, ഇറ്റലി, ഫ്രാൻസ് തുടങ്ങിയ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ, അതതു ദേശത്തെ പരിതഃസ്ഥിതികൾക്കിണങ്ങിയ വിധത്തിൽ അല്പാല്പം വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഈ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേകത, ഓരോ നിയോജകമണ്ഡലത്തിലെയും സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം നോക്കി, അത്രയും എണ്ണം സ്ഥാനാർഥികളുടെ പേർ ഉൾ​ക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ട് ഓരോ ലിസ്റ്റ് ഓരോ രാഷ്ട്രീയപാർട്ടിയും തയ്യാറാക്കി സമ്മതിദായകരുടെ വോട്ടിനുവേണ്ടി സമർപ്പിക്കുന്നു എന്നുള്ളതാണ്. സമ്മതിദായകർ ഓരോ സ്ഥാനാർഥിക്കും പ്രത്യേകം വോട്ടുചെയ്യുന്നതിനു പകരം ലിസ്റ്റിനു മുഴുവനുമായി തങ്ങളുടെ വോട്ടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഹെയർ പദ്ധതിയിലേതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇവിടെയും ക്വോട്ടാ നിശ്ചയിക്കുന്നത്. വോട്ടെടുപ്പിനും ക്വോട്ടാ നിർണയത്തിനും ശേഷം, ഓരോ ലിസ്റ്റിനും (കക്ഷിക്കും) ലഭിക്കുന്ന വോട്ടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സീറ്റുകൾ വീതിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ഓരോ പാർട്ടിക്കും കിട്ടുന്ന സീറ്റുകൾ അതിന്റെ ലിസ്റ്റിൽ ഉൾ​ക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥാനാർഥികളുടെ സ്ഥാനക്രമം അനുസരിച്ച് വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ബെൽജിയം, നെതർലൻഡ്, നോർവേ, സ്വീഡൻ, ലക്സംബർഗ് തുടങ്ങിയ പല യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും മേല്പറഞ്ഞ രീതിയിലുള്ള ലിസ്റ്റ് സമ്പ്രദായം നിലവിലുണ്ട്. ഇസ്രയേലിൽ അതിന്റെ പ്രവർത്തനം ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിലാണ്. അവിടത്തെ ഏകമണ്ഡല പാർലമെന്റി(Knesset)ലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുവേണ്ടി രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ ഒരൊറ്റ നിയോജകമണ്ഡലമായി കണക്കാക്കുന്നു. 120 അംഗസംഖ്യയുള്ള 'നെസ്സത്തി'ലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിനു മുൻപായി ഓരോ രാഷ്ട്രീയകക്ഷിയും, 120 സ്ഥാനാർഥികളുടെ പേരുൾ​ക്കൊള്ളുന്ന ഓരോ ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുന്നു. സമ്മതിദായകർ തങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ള ഓരോ ലിസ്റ്റിനും വോട്ടുചെയ്യുന്നു. ആകെ പോൾചെയ്ത വോട്ടുകളുടെ സംഖ്യയെ 120 കൊണ്ടു ഹരിച്ചാൽ കിട്ടുന്ന ഹരണഫലത്തെ മാനദണ്ഡമാക്കി ഓരോ പാർട്ടിക്കും ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതതുപാർട്ടിക്കുള്ള സീറ്റുകൾ എത്രയെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രാജ്യത്തെ മുഴുവനും കൂടി ഒരൊറ്റ നിയോജകമണ്ഡലമായി കരുതുന്നതിനാൽ ഓരോ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയുടെയും സ്ഥാനാർഥിലിസ്റ്റ് വളരെ വലുതായിരിക്കുകയും, അത്തരം ലിസ്റ്റുകളിലുളള എല്ലാ വ്യക്തികളെയും പരിചയമുള്ള ഒരൊറ്റ സമ്മതിദായകൻപോലും ഉണ്ടായിരിക്കുക സാധാരണഗതിയിൽ അസംഭവ്യമായിരിക്കുകയും ചെയ്കയാൽ സ്ഥാനാർഥികളുടെ യോഗ്യതകൾ എന്തെന്നറിയുവാനോ, തദനുസരണം വോട്ടുരേഖപ്പെടുത്തുവാനോ വോട്ടർമാർക്കു സാധിക്കാതെ വരുന്നു. തന്നെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന സ്ഥാനാർഥി ആരെന്നറിയുവാൻ സമ്മതിദായകന് കഴിയാത്തതുപോലെ തന്നെ, പാർട്ടികൾക്കു അമിതമായ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ദോഷഫലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.

ചില രാജ്യങ്ങളിൽ (ഉദാ. ബെൽജിയം, ഹോളണ്ട് മുതലായവ) ഹെയർ പദ്ധതിയും ലിസ്റ്റ് സമ്പ്രദായവും കൂട്ടിയിണക്കിയ രീതിയിലാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പു സമ്പ്രദായം സംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ജർമനിയിലാകട്ടെ 'ഭൂരിപക്ഷ' (majority) തത്ത്വവും ആനുപാതികപ്രാതിനിധ്യവും സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

ചരിത്രം
ഗുണങ്ങൾ
ലിസ്റ്റ് പദ്ധതി
നടപടിക്രമം