ജപ്പാൻ ഒഴികെയുള്ള ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളിൽ 19-ാം ശ. വരെ ദേശീയബോധം ദുർബലമായിരുന്നു. തത്ഫലമായി ഇന്ത്യ ഉൾ പ്പെടെ മിക്ക ഏഷ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെയുംമേൽ യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യം അടിച്ചേല്പിക്കപ്പെട്ടു. അവയിൽ ദേശീയബോധം ഉടലെടുത്ത പ്രധാന രാജ്യം ഇന്ത്യയായിരുന്നു ("നോ: ഇന്ത്യ"). 19-ാം ശ.-ത്തിൽ ഉണ്ടായ സാംസ്കാരിക-സാമൂഹിക നവോത്ഥാനമാണ് ഇന്ത്യയെ അതിലേക്കു നയിച്ചത്. ദേശീയഐക്യം, രാഷ്ട്രീയസ്വാതന്ത്ര്യം, അവസരസമത്വം, സാമൂഹ്യനീതി തുടങ്ങിയ പുരോഗമനാശയങ്ങളോട് ജനങ്ങൾ ആഭിമുഖ്യമുള്ളവരായിത്തീർന്നു. യുക്ത്യധിഷ്ഠിതവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചിന്ത രാജ്യത്ത് ഉയർന്നുവന്നു. സാമൂഹിക-ആധ്യാത്മിക നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വർത്തമാനപത്രങ്ങളുടെയും ആനുകാലികങ്ങളുടെയും വളർച്ച, ബ്രിട്ടിഷ് ഭരണത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ(നന്മയും തിന്മയും), വനിതാസമുദ്ധാരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ ആവിർഭാവം, അരവിന്ദഘോഷും ബാലഗംഗാധര തിലകനും വിപിൻ ചന്ദ്രപാലും മറ്റും തുടങ്ങിവച്ച രാഷ്ട്രീയാദർശങ്ങൾ എന്നിവ ഇന്ത്യയിൽ ദേശീയബോധത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് പ്രേരകഘടകങ്ങളായിത്തീർന്നു. അതോടുകൂടി ഐകമത്യബോധവും ഭാരതീയരാണെന്ന ധാരണയും ഇന്ത്യക്കാരിൽ പ്രബലമായി. 20-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ആരംഭമായപ്പോഴേക്കും ഇന്ത്യൻ ദേശീയത സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള അഭിവാഞ്ഛയായി മാറി. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെയും മറ്റും നേതൃത്വത്തിൽ അതിനുവേണ്ടിയുള്ള സമരങ്ങൾ നടന്നു. ഇന്ത്യയിലുണ്ടായ ഈ പരിവർത്തനം ഏഷ്യയിലെ മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളിലും ദേശീയബോധം വളരുവാൻ സഹായിച്ചു. ഡോക്ടർ സൺ യാത് സെന്നിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈനയിലും ദേശീയബോധം ശക്തമായി.
ഇരുപതാം ശതകത്തിന്റെ ആരംഭമായപ്പോഴേക്കും ഏഷ്യൻ ദേശീയബോധം വളരെ ശക്തമായിത്തീർന്നു. 1904-ൽ ജപ്പാൻ റഷ്യയെ തോല്പിച്ചത് ഏഷ്യൻ ദേശീയവാദികൾക്ക് വലിയ പ്രചോദനം നല്കി. ജപ്പാൻ കൈവരിച്ച ഈ മഹത്തായ വിജയം ഏഷ്യയ്ക്ക് യൂറോപ്പിന്റെമേലുണ്ടായ വിജയമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. 

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ഏഷ്യൻ ദേശീയത കൂടുതൽ ശക്തമായിത്തീർന്നു. യുദ്ധത്തിൽ കോളനിവാസികളുടെ സഹായം ലഭിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി യുദ്ധാനന്തരം കോളനികളിൽ സ്വയം നിർണയാവകാശം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതാണെന്ന് സഖ്യകക്ഷികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിനുശേഷം യൂറോപ്യൻ ശക്തികൾ അടവു മാറ്റി. അധിനിവേശ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നല്കുവാൻ യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ വിസമ്മതിച്ചു. നൈരാശ്യവും അമർഷവും ഏഷ്യൻ ദേശീയബോധം ആളിക്കത്തിച്ചു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോഴേക്കും ഏഷ്യൻ കോളനികളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരപ്രസ്ഥാനം പ്രതിരോധ്യമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ സഖ്യകക്ഷികൾ ജയിച്ചുവെങ്കിലും അവരുടെ ശക്തി ഗണ്യമാംവിധം കുറഞ്ഞിരുന്നു. ഒടുവിൽ കോളനികൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നല്കുവാൻ യൂറോപ്യൻ ശക്തികൾ നിർബന്ധിതരായിത്തീർന്നു. 1947 ആഗ. മാസത്തിൽ ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം കൈവരിച്ചു. തുടർന്ന് ഏഷ്യയിലെ മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായിത്തീർന്നു.

യൂറോപ്യൻ ദേശീയത
ആഫ്രിക്കയിലെ ദേശീയബോധം
അമേരിക്കൻ ദേശീയബോധം
ഏഷ്യയിലെ ദേശീയബോധം