ടോക്യോയിൽ ശിലായുഗം മുതൽ മനുഷ്യവാസമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുള്ള തെളിവുകൾ പുരാവസ്തു പഠനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. പ്രാചീന ടോക്യോയുടെ ചരിത്രപരമായ അറിവു ലഭ്യമാക്കുന്ന ഒട്ടനവധി തെളിവുകൾ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ മുസാഷിനോ (Musashino) സമതലത്തിൽനിന്നും ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 645 എ.ഡി. യിൽ ജപ്പാനിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന 50 പ്രവിശ്യകളിൽ ഒന്നായ മുസാഷിയിൽപ്പെട്ടതാണ് ഇന്നത്തെ ടോക്യോ പട്ടണം. ഇന്ന് ഇവിടെയുള്ള ഫുച്ചു (Fuchu) നഗരമായിരുന്നു അന്നത്തെ ഭരണത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രം. ഇപ്പോഴത്തെ ടോക്യോ നഗരം 12-ാം ശ.-ത്തിൽ 'എദോ' എന്ന ഗ്രാമമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. കേന്ദ്രീകൃത ഗവൺമെന്റ് തകരുകയും 12-ാം ശ.-ത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ സമുറായ് വിഭാഗം ശക്തി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ 'എദോ' കാന്റോ മേഖലയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിത്തീർന്നു. സമുറായ് വിഭാഗക്കാർ ജപ്പാനിൽ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ 'എദോ' അവരുടെ ഭരണകേന്ദ്രമായി സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.

എദോ ടാരോ ഷിഗനാഗാ (Edo Taro Shigenaga) എന്ന പ്രാദേശിക യോദ്ധാവ് ഇവിടെ 12-ാം ശ.-ത്തിൽ ഒരു കോട്ട നിർമിച്ചിരുന്നു. 15-ാം ശ. വരെ നൂറോളം കുടുംബങ്ങൾ നിവസിച്ചിരുന്ന ഒരു സാധാരണ മത്സ്യബന്ധന ഗ്രാമം മാത്രമായിരുന്നു എദോ. 15-ാം ശ.-ത്തിലെ ആഭ്യന്തര കലഹകാലത്ത് ജപ്പാനിലെ ഷോഗനേറ്റിനു കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന കാന്റോ പ്രദേശത്തെ ഒറ്റാ ഡൊകാൻ (Ota Dokan) എന്ന യോദ്ധാവ് 1457ൽ എഡൊ കൊട്ടാരം കൊട്ടാരം നിർമിച്ചു. 

പിന്നീട് ഈ കൊട്ടാരം പലരുടെയും അധീനതയിലായിത്തീർന്നു എന്നാണ് ചരിത്രം. ഒരു നൂറ്റാണ്ടുകാലത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധങ്ങൾക്കുശേഷം തൊയൊത്തോമി ഹിദേയോഷി രാജ്യത്തെ ഭാഗികമായി ഏകീകരിക്കുകയും ടോക്കുഗാവ ഇയെയാസു (ടോക്കുഗാവ ഷോഗനേറ്റിന്റെ സ്ഥാപകൻ) 1590-ൽ എദോ ആസ്ഥാനമാക്കി കാന്റോയിലെ ഭരണാധികാരിയാകുകയും ചെയ്തു. 1603ൽ അദ്ദേഹം ഷോഗൺ (പരമ്പരാഗത സൈനിക ഭരണാധിപൻ) പദവി ഔദ്യോഗികമായി ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് എദോയെ ഇദ്ദേഹം ഷോഗൺ സൈനിക ഗവൺമെന്റിന്റെ (ബാക്കുഫു - bakufu)തലസ്ഥാനമാക്കി. ടോക്കുഗാവാ ഭരണകാലത്ത് ഷോഗണിന്റെ എദോയിലെ കൊട്ടാരം നഗര ജീവിതത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഇയെയാസു എദോ നഗരം വിപുലമാക്കി. ചതുപ്പു പ്രദേശമായിരുന്ന ഇവിടെ ചതുപ്പു നിലങ്ങൾ നികത്തിയും വെള്ളമൊഴുകിപ്പോകാൻ തോടുകളുണ്ടാക്കിയും നഗര വികസനത്തിനാവശ്യമായ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കി. ഷോഗണിന്റെ കൊട്ടാരത്തെ ചുറ്റി ഡെയ്മോ (ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കൾ), സമുറായ് (യോദ്ധാക്കൾ), വ്യാപാരികൾ തുടങ്ങിയവരുടെ അധിവാസ കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ടായി. കൊട്ടാരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് കുലീന വർഗക്കാരുടെയും കിഴക്ക് കച്ചവടക്കാരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങളായിരുന്നു. വിദൂര സ്ഥലങ്ങളിലുള്ള ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കളുടെ കുടുംബങ്ങളെ എദോയിൽത്തന്നെ സ്ഥിരമായി താമസിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഡെയ്മോകൾ ഒന്നിടവിട്ടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ എദോയിൽത്തന്നെയുണ്ടായിരിക്കണമെന്നും ഇയെയാസു നിഷ്കർഷിച്ചിരുന്നു. സമുറായ്കളെയും എദോയിൽതന്നെ പാർപ്പിച്ചു 80,000-ത്തോളം സമുറായ്കൾ മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും നഗരത്തിലേക്കു മാറ്റപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇക്കാരണങ്ങളാൽ ഇവിടെ ജനവാസം ഏറെ വർധിച്ചു. എദോ കൊട്ടാരത്തിനു ചുറ്റുമായി നഗരം വികസിച്ചു. കൊട്ടാരസമുച്ചയത്തിനു ചുറ്റുമായി സമാന്തര തെരുവുകളും കിടങ്ങുകളുമായി നഗരം ആവിഷ്ക്കരിച്ചിരുന്നു. മധ്യത്തുനിന്നും ബഹിർഗമിക്കുന്ന ആരക്കാലുപോലുള്ള തെരുവുകളുമുണ്ടായിരുന്നു. തോടുകളുടെയും റോഡുകളുടെയും ശൃംഖല തന്നെയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമിച്ചിരുന്നു. ഇതോടൊപ്പം നഗരം ഒരു സാംസ്കാരികകേന്ദ്രവും വാണിജ്യകേന്ദ്രവുമായി വികസിക്കുകയും ചെയ്തു. വീടുകളുടെ ബാഹുല്യവും നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളുടെ പ്രത്യേകതയും എദോയിൽ നിരവധി തീപ്പിടുത്തങ്ങൾക്കിടവരുത്തി. 1657-ലെ വൻ തീപ്പിടുത്തത്തിൽപ്പെട്ട് നഗരത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾക്ക് വൻപിച്ച നാശമുണ്ടായി. പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട നഗരം കൂടുതൽ വിശാലവും വികസിതവുമായി. തീപ്പിടുത്തങ്ങളും ഭൂകമ്പങ്ങളും വഴിയുള്ള നാശം ഇവിടെ സാധാരണമായിരുന്നു.

തുടർന്നുള്ള എഡൊ കാലഘട്ടത്തിൽ എഡൊ 18ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ 10 ലക്ഷം ജനസംഖ്യയോടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി. ഇക്കാലത്ത് എദോ നഗരം ജപ്പാനിലെ വാണിജ്യ, കലാ, രാഷ്ട്രീ യാധികാരങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായി രൂപംപൂണ്ടുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇമ്പീരിയൽ തലസ്ഥാനം ജാപ്പനീസ് ചക്രവ്ർത്തിയുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്ന ക്യോട്ടോ ആയിരുന്നെങ്കിലും യഥാർത്ഥ തലസ്ഥാനം എഡൊ ആയിരുന്നു. 
19-ആം നൂറ്റാണ്ട് ആയപ്പോഴേക്കും വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ഷോഗനേറ്റ് ഭരണത്തിന്റെ, ശക്തി ക്ഷയിച്ചുവന്നു. ഇതോടെ നഗരത്തിന്റെ പ്രതാപവും കുറഞ്ഞു. ഇക്കാലത്ത് ഭരണമേധാവിത്വം പുനഃസ്ഥാപിക്കുവാൻ ചക്രവർത്തി ശ്രമിച്ചുവന്നു. ഈ പരിവർത്തനങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 1868-ൽ ടോക്കുഗാവാ ഷോഗൺ ജപ്പാനിലെ മെയ്ജി ചക്രവർത്തിയുടെ സേനയ്ക്ക് കീഴടങ്ങിയതോടെ (മീജി പുനരുദ്ധരിക്കൽ) 263 വർഷത്തെ ഷോഗൺ വാഴ്ച അവസാനിച്ചു. 1869ൽ മെയ്ജി ചക്രവർത്തി എഡൊയിലേക്ക് താമസം മാറ്റി. എഡൊ കൊട്ടാരം ഇമ്പീരിയൽ കൊട്ടാരമായി മാറി. എദോ എന്നതിനുപകരം ടോക്യോ (പൂർവ തലസ്ഥാനം) എന്നു പേരു നൽകി. ടോക്യോയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഇതോടെ ഒരു വഴിത്തിരിവുണ്ടായി. മെയ്ജി പുനഃസ്ഥാപനത്തിനുശേഷം സമുറായ്കളുടേയും ഡെയ്മോകളുടേയും പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞു. ടോക്യോയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ കുറവുണ്ടായി. മെയ്ജി പുനഃസ്ഥാപനത്തോടെ ടോക്യോയിലൂടെ ജപ്പാനിൽ പാശ്ചാത്യവത്ക്കരണത്തിന്റെ തുടക്കമായി. ആധുനികതയിലൂന്നിയുള്ള വികസനമാണ് പിന്നീടു ടോക്യോയിൽ ദൃശ്യമാകുന്നത്. റ്റോക്യോ നഗരം 1943 വരെ തലസ്ഥാനമായി തുടർന്നു. ആ വർഷം റ്റോക്യോ 'റ്റോക്യോ പ്രിഫക്ചർ' ആയി മാറി.

20ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ രണ്ടു വൻ ദുരന്തങ്ങളെ നേരിടേണ്ടിവന്നെങ്കിലും അവ രണ്ടിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവരാൻ റ്റോക്യോക്കു സാധിച്ചു. 1923ലെ ഗ്രേറ്റ് കാന്റ്റോ ഭൂകമ്പം , രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം എന്നിവയായിരുന്നു അവ. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ ബോംബിടലിൽ 75000 മുതൽ 2000000 വരെ ആളുകൾ മരിക്കുകയും നഗരത്തിന്റെ പകുതിയോളം നശിക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധത്തിനു ശേഷം പൂർണമായി പുതുക്കിപ്പണിത റ്റോക്യോ നഗരമാണ്‌ 1964ലെ ഒളിമ്പിൿസിന്‌ ആതിഥേയം അരുളിയത്. 1970കളിൽ നഗരത്തിനു പുതിയ മുഖച്ഛായ നൽകിക്കൊണ്ട് സൺഷൈൻ 60 പോലെയുള്ള അംബരചുംബികളും നരിത വിമാനത്താവളവും പണി കഴിക്കപ്പെട്ടു.

നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ വർദ്ധിച്ചതോടെ റ്റോക്യോയിലെ സബ് വേയും യാത്രാട്രെയിനുകളും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയവയിൽ ഒന്നായിമാറി‌. 1980ലെ സാമ്പത്തികവളർച്ചയിൽ സ്ഥലവില കുത്തനെ കുതിച്ചുയരുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ 1990കളിൽ ഊതിവീർപ്പിച്ച ഈ കുമിള തകർന്നപ്പോൾ ജപ്പാന്‌ സാമ്പത്തികമാന്ദ്യം നേരിടേണ്ടിവന്നു. 'നഷ്ടപ്പെട്ട ദശവർഷ'ത്തിൽ നിന്ന് ജപ്പാനും റ്റോക്യൊയും മെല്ലെ തിരിച്ചുവരികയാണ്‌ ഇപ്പോൾ. റ്റോക്യോയുടെ വളർച്ചാനിരക്ക് കുറയ്ക്കാനായി ദേശീയഭരണകൂടം റ്റോക്യോയിൽ നിന്ന് മാറ്റണമെന്നൊരു വിവാദപരമായ ആവശ്യം ജപ്പാനിൽ നിലവിലുണ്ട്.

ഗതാഗതം
പേര്‌
ഭൂമിശാസ്ത്രം
ചരിത്രം