ലോകത്തിലുണ്ടായിട്ടുള്ള ഏറ്റവും സമർത്ഥനും ധീരനുമായ യുദ്ധവീരന്മാരിലൊരാളായ മഹാനായ അലക്സാണ്ടർ ആണ് ക്രി.മു. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മാസിഡോണിയ ഭരിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം (ക്രി.മു.320) അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേനാനായകന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും രാജ്യം പങ്കുവക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇത് ക്രി.മു.30 വരെ തുടർന്നു. ഈ കാലഘട്ടം ഹെല്ലനിക് സംസ്കാരം (ഹെല്ലനിക് യുഗം) എന്നറിയപ്പെട്ടു. സാംസ്കാരികവും സാമ്പത്തികവുമായി മാനവരാശിക്ക് നിസ്തുലമായ വളരെയധികം സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുള്ള നിരവധി തത്ത്വചിന്തകരും ചരിത്രകാരന്മാരും ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഗവേഷകരും ഇക്കാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഹെല്ലനിക് സംസ്കാരം ശക്തി ക്ഷയിച്ചു തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപേ തന്നെ മറ്റൊരു ശക്തി യൂറോപ്പിലുദിച്ചിരുന്നു. ഇറ്റലിയിലെ നദിയായ ടൈബർ തീരത്ത് വളർന്നു വന്ന റോം നഗരമായിരുന്നു അത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഗ്രീക്ക് നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളെപ്പോലെയായിരുന്നു റോമും. ഏതാനും നൂറ്റാണ്ടുകൾ കൊണ്ട് അവർ പ്രബലരാവുകയും ഒരു വലിയ സാമ്രാജ്യം രൂപം കൊള്ളുകയും ചെയ്തു. 

റോമാ നഗരത്തിന്റെ ആദിമചരിത്രം ഇന്നും അജ്ഞാതമാണ്. പ്രാചീന ശിലായുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഫ്രാൻസിലെ ക്രോമാഗ്നൻ വർഗക്കാരോട് അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഒരു ജനത ഇറ്റലി കേന്ദ്രമാക്കി ജീവിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകളുണ്ട്. നവീന ശിലായുഗത്തിൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ വർഗ്ഗക്കാർ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും സ്പെയിൻ, ഗ്വാൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടേയ്ക്ക് കുടിയേറിപ്പാർത്തു തുടങ്ങി. വെങ്കല യുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ ഹെല്ലൻ വർഗത്തിനോട് സാദൃശ്യമുള്ള ഇൻഡോ-യൂറോപ്യന്മാർ കുടിയേറി. ഇവരിൽ പ്രധാന ഗോത്രക്കാരായ ലത്തീൻകാർ ടൈബർ നദിയുടെ തീരത്ത് താമസമാക്കി. അവർ അധിവസിച്ച പ്രദേശത്തിന് ലാറ്റിയം എന്നു പേര് വന്നു. ലാറ്റിയത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാന നഗരമായിരുന്നു റോമാ നഗരം ഇത് സ്ഥാപിച്ചത് ഇരട്ട സഹോദര‍ന്മാരായ റോമുസ് റോമുലുസ് എന്നിവരാണ്. ചെറുപ്പത്തിലെ അമ്മ നഷ്ടപ്പെട്ട അവരെ കാട്ടിലെ ഒരു ചെന്നായ ആണ് വളർത്തിയത് എന്ന് ഐതിഹ്യം. റോം പല യുദ്ധങ്ങലിലൂടെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളെ അധീനത്തിലാക്കിക്കൊണ്ട് മധ്യധരണ്യാഴിയുടെ തീരം വരെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ലത്തീൻ‍കാരെക്കൂടാതെ, എട്രൂസ്കന്മാർ എന്ന മറ്റൊരു ജനവിഭാഗവും ഇവിടെ പ്രബലമായിരുന്നു. ഇവർ ക്രി.മു. പത്താം ശതകത്തിൽ ടൈബർ നദിയുടെ വടക്കു ഭാഗത്ത് കുടിയേറിപ്പാർത്തു. തെക്കു ഭാഗത്തായാണ് റോമാ നഗരം. എട്രൂസ്കരുടെ നഗരം എട്രൂറിയ എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. ക്രി.മു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലത്തീൻ‍കാരെ തോല്പിച്ച് ഇവർ റോം ഭരിച്ചുവെങ്കിലും അത്യന്തികമായി റോമാക്കാർ ഇവരെ തോല്പിച്ച് തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം പുന:സ്ഥാപിച്ചു. എന്നാൽ എട്രൂസ്കന്മാർ റോം ഭരിച്ച ചെറിയ കാലങ്ങളിൽ നിന്ന് ലത്തീൻ‍കാർ പലതും പഠിച്ചു. പൗരാണിക പൗരസ്ത്യ സംസ്കാരങ്ങളേയും റോമിനേയും തമ്മിൽ കൂട്ടിയിണക്കിയ കണ്ണി എട്രൂസ്കന്മാർ ആയിരുന്നു. ക്രി.മു. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഗ്വാൾ(ഇന്നത്തെ സ്പെയിൻ) വംശക്കാർ റോമാ നഗരം ആക്രമിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു പിന്മാറി. അതിനുശേഷമാണ് റോമാനഗരത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിപുലമായ രാജ്യവിസ്തൃതി ഉണ്ടായത്.

ഭരണഘടന
സെനറ്റ്
ട്രിബൂണുകൾ‍
പൂർവ്വ ചരിത്രം