ഒരാൾ ചില പ്രത്യേകസന്ദർഭങ്ങളിൽ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്ന് പഠിക്കുന്നത് ഉപാഖ്യാനരീതിക്ക് ഉദാഹരണമാണ്. ഇതിലൂടെ അയാളുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ സംബന്ധിച്ച പല വിലപ്പെട്ട സൂചനകളും ലഭിക്കുന്നു.
ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ നിരീക്ഷകൻ അപ്പപ്പോൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് രണ്ട് കോളത്തിൽ ചെയ്യാം. ഒന്നാം കോളത്തിൽ സംഭവവിവരണവും രണ്ടാം കോളത്തിൽ അതിന്റെ വ്യാഖ്യാനവും.
സ്കൂൾ അധ്യാപകരെ സംബന്ധിച്ച് കുട്ടികളെ മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ ഉപകാരപ്പെടുന്ന രീതിയാണിത്.
അന്തർദർശനം ( introspection)
ക്രിയാഗവേഷണം ( action research)
ഉപാഖ്യാനരീതി ( anecdotal method)
പരീക്ഷണരീതി ( experimental method)