1972 ലെ ശാലിയാത്ത് (ചാലിയം) യുദ്ധവും പോർച്ചുഗീസ് കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കലുകളുമാണ് കുഞ്ഞാലി മൂന്നാമൻറെ കിരീടത്തിലെ പൊൻതൂവലുകളായി എണ്ണപ്പെടുന്നത്. ചാലിയം യുദ്ധ ആരംഭവും വിജയവും കുഞ്ഞാലി രണ്ടാമൻറെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നുവെങ്കിലും അറബിക്കടലിലെ പോർച്ചുഗീസ് പോരാട്ടത്തെ തുടർന്ന് കുഞ്ഞാലി രണ്ടാമൻ രക്ത സാക്ഷിത്വം വരിച്ചതോടെ ചാലിയം ഉപരോധവും, കോട്ട യുദ്ധ ചുമതലയും പൂർണ്ണമായും പട്ടു മരയ്ക്കാറിന്റെ കീഴിലാവുകയും, യുദ്ധ സാഹസികതയും, നേതൃപാഠവും മൂലം മൂന്നാം കുഞ്ഞാലിയായി ഇദ്ദേഹം അവരോധിക്കപ്പെടുകയുമായിരുന്നു. പട്ടു മരയ്ക്കാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് കോഴിക്കോട് സൈന്യം ചാലിയം കോട്ട കീഴടക്കുന്നതും കല്ലിന്മേൽ കല്ല് അവശഷിക്കാത്ത രീതിയിൽ കോട്ട തകർത്ത് കളയുന്നതും. മലയാളക്കരയിലെ പോർച്ചുഗീസ് മേധാവിത്വത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്കു കാരണമായ സംഭവ വികാസമായിരുന്ന ഈ യുദ്ധം ലോക ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നു. രാജാവെന്ന നിലയിൽ സാമൂതിരിയുടെ പ്രശസ്തിയും ശക്തിയും ലോകമൊട്ടുക്കും വ്യാപിക്കുവാൻ ചാലിയം കോട്ട യുദ്ധം നിദാനമായി. വീര ശൂരപരാക്രമി എന്ന നിലയിൽ കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാർ കഥകൾ സഞ്ചാരികളിലൂടെ ലോകമൊട്ടുക്കും വ്യാപിക്കുവാനും ചാലിയം യുദ്ധം കാരണമായിരുന്നു. ചീന മുതൽ പേർഷ്യ വരേയ്ക്കും തുർക്കി മുതൽ യൂറോപ്പ് വരേയ്ക്കും പടൈ മരയ്ക്കാരുടെ വീരഗാഥകൾ പ്രചരിച്ചു. “പ്രതിരോധ രംഗത്ത് ഒരു കാരണവശാലും വിദേശ ശക്തികളെ ആശ്രയിക്കരുതെന്നും നാവികരംഗത്തു സ്വാശ്രയത്വം കൈവരിച്ചാൽ മാത്രമേ അധിനിവേശ ശക്തികളെ തടഞ്ഞു നിർത്താൻ ആവുകയുള്ളുവെന്നും” മരയ്ക്കാർ സാമൂതിരി രാജനെ ബോധിപ്പിച്ചു. രാജൻ അതംഗീകരിച്ചു. 

ശാലിയം കോട്ട കീഴടക്കിയതിനെ തുടന്ന് ഒട്ടേറെ പാരിതോഷികങ്ങൾ കുഞ്ഞാലി മൂന്നാമനും നാവികപടയ്ക്കും വാരി കോരി നൽകിയ സാമൂതിരി രാജൻ വടക്കേ കരയിലെ (വടകര) ഇരിങ്ങലിനടുത്ത് കോട്ടപ്പുഴ(കുറ്റ്യാടിപ്പുഴ) തീരത്ത് കോട്ട കെട്ടുവാനുള്ള അധികാരവും നായർ നാടുവാഴിക്ക് സമാനമായ അധികാര ചുമതലയും, പ്രഭു പട്ടവും നൽകി ആദരിച്ചു. 

രണ്ടു വർഷം കൊണ്ട് പുതുപ്പണത്ത് ബലവത്തായ മരയ്ക്കാർ കോട്ട ഉയർന്നു. കോട്ടയ്ക്ക് അനുബന്ധമായി പുതിയ നഗരവും പണിതുയർത്തപ്പെട്ടു. ഇത് പുതുപട്ടണം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഓട്ടോമൻ, മിസ്ർ,പേർഷ്യൻ, മുഗൾ ശിൽപികളും സൈനികവിദഗ്ദ്ധരുമാണ് കോട്ടനിർമ്മാണത്തിനു മരയ്ക്കാരെ സഹായിച്ചത് എന്നത് മരയ്ക്കാർ സൈന്യം ആർജ്ജിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധത്തെയാണ് വരച്ചുകാട്ടുന്നത്. 

മരയ്ക്കാർ കോട്ട ഉയർന്നതോടെ മലയാള കരയിലേക്കുള്ള പോർച്ചുഗീസ് അതിക്രമങ്ങൾക്ക് താഴിട്ടു അതിക്രമങ്ങൾക്കൊരുങ്ങി വരുന്ന കപ്പലുകൾ മരയ്ക്കാർ കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള ശക്തമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കടന്നു വേണമായിരുന്നു സാമൂതിരി രാജ്യത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കേണ്ടിയിരുന്നത്. ഈ പ്രതിബന്ധം അതിജീവിച്ചു അഥവാ മലയാള കരയിൽ അക്രമങ്ങൾ നടത്തിയാലും മടങ്ങുന്ന സമയം അതിശക്തമായ ആക്രമണങ്ങൾക്കു വിധേയമാക്കേണ്ട ദുരന്ത സ്ഥിതിയും പോർച്ചുഗീസുകാർക്കുണ്ടായി. പോർച്ചുഗീസ് ആധിപത്യത്തിന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ അടിച്ച ആണിയായി മരയ്ക്കാർ കോട്ട അറബിക്കടലിൽ തലയുയർത്തി നിന്നു. 

ജീവചരിത്രം
അമരത്തേക്ക്
വിയോഗം
പോരാട്ട ചാതുര്യം