സുഗന്ധവ്യഞ്ജനവ്യാപാരം കടൽ കടന്നുള്ള മതവിശ്വാസങ്ങളുടെയും സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിനും നാന്ദികുറിച്ചു . - 10ാം നൂറ്റാണ്ടോടെ വടക്കു-കിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെത്തിച്ചേർന്ന മുസ്ലിം വാപാരികൾ ഇസ്ലാം മതം അവിടെ പ്രചരിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അതുപോലെ തന്നെ സമുദ്രാനന്തര കച്ചവടത്തിലൂടെ വിനിമയം ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റൊരു മതമാണ് ബുദ്ധിസം. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ കലാസാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തിന് ഇവയെല്ലാം തനതായ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ക്രിസ്തുമത പ്രചാരണാർത്ഥം ഇന്ത്യൻഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെത്തിയ മിഷനറിമാർ അനേകരെ ക്രിസ്തുവിശ്വാസത്തിലേക്ക് നയിച്ചു .വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെയുള്ള സാമൂഹിക ഉന്നമനത്തിന് ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാർ അതുല്യമായ സംഭാവനകൾ നൽകി.

പോർട്ടുഗീസ് കൊളോണിയൽ വ്യാപാരത്തിനു കീഴിൽ വിവിധ ജാതി-മത വർണ്ണ വ്യവസ്ഥയിലുള്ളവർ ഒത്തു ചേർന്നു. തെക്കൻ ഇന്ത്യക്കാരായ ചെട്ടിയാന്മാർ, സിറിയൻ ക്രിസ്ത്യാനികൾ, ഫുജിയാൻ പ്രവിശ്യയിൽ നിന്നുള്ള ചൈനക്കാർ, ഏദനിൽ നിന്നുള്ള അറബികൾ ഇവരെല്ലാം സുഗന്ധവ്യഞ്ജന കച്ചവടത്തിന്റെ് മുഖ്യ പ്രയോക്താക്കളായി.

തദ്ദേശീയ പാചകവിദ്യകൾ വടക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളായ മല്യേഷ്യ, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രശസ്തമായിത്തീർന്നു. ഇന്ത്യൻ മിശ്രവിവാഹം നടത്തിയ യൂറോപ്യന്മാരിലൂടെ, യൂറോപ്യൻ പാചക വിധികൾ ഇന്ത്യയിലുമെത്തിച്ചേർന്നു. കച്ചവടത്തിന്റെ സുഗമമായ നടത്തിപ്പിനായി ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികൾ പോർട്ടുഗീസ് ഭാഷ അഭ്യസിച്ചു. ഇന്ത്യയിലേക്ക് വിനാഗിരി പരിചയപ്പെടുത്തിയതും പോർട്ടുഗീസുകാരാണ്. ഇന്ത്യൻ രുചിയിൽ പ്രചോദിതരായ വിദേശികൾ ഇന്ത്യൻ ഭോജനശാലകൾ യൂറോപ്പിലും ആരംഭിച്ചു. സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിലൂടെ ഉണ്ടായ സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിന്റെ് അവശേഷിപ്പുകൾ ഇന്നും ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിലനില്ക്കുന്നു.

നവപാത -സാംസ്കാരിക വിനിമയങ്ങൾ
കണ്ടുപിടിത്തത്തിൻറെ കാലഘട്ടം, നവയുഗം, നവപാത
ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനവ്യാപാരം-മുസിരിസ്
അറബ് വ്യാപാരവും, മധ്യകാല യൂറോപ്പും