ക്രിസ്തു വർഷം ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഭരിച്ചിരുന്ന ചോള രാജാക്കന്മാർ നിർമ്മിച്ച ഘടനയിലെ ഒരു ലിഖിതത്തിൽ നോക്കിയാൽ ഇന്നത്തെ കൊത്തുപണികളെയും ഗോപുരങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിനുമുമ്പ് കാഞ്ചീപുരത്ത് ഭരിച്ചിരുന്ന പല്ലവ രാജാക്കന്മാരുടെ കീഴിലായിരുന്നു തിരുവണ്ണാമലയെന്ന് കൂടുതൽ ലിഖിതങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നായനാർ സന്യാസിമാർ സമ്പന്തർ, അപ്പർ എന്നിവരുടെ കാവ്യ രചനകളായ തേവാരം എന്ന കൃതിയിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിരുന്നു. അപ്പർ, സംബന്ധർ എന്നിവർ അണ്ണാമലൈയ്യയെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി പെരിയപുരാണത്തിൽ സെക്കിഴർ എഴുതി. ക്രി.വ. 850 മുതൽ ക്രി.വ. 1280 വരെ നാലു നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈ ഭൂപ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന ചോള രാജാക്കന്മാർ ക്ഷേത്ര രക്ഷാധികാരികളായിരുന്നു. രാജവംശത്തിന്റെ വിവിധ വിജയങ്ങളുടെ സ്മരണയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിന് ഭൂമി, ആട്, പശു, എണ്ണ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായി ചോള രാജാവിന്റെ ലിഖിതങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ക്രി.വ. 1328 മുതൽ ഹൊയ്‌സാല രാജാക്കന്മാർ തിരുവണ്ണാമലയെ തലസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിച്ചു. സംഗമ രാജവംശം (1336-1485 CE) നിന്നും 48 ലിഖിതങ്ങളും, സലുവാ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് ലിഖിതങ്ങളും, തുളുവാ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള 55 ലിഖിതങ്ങളും (1491-1570 CE ) വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി, അവരുടെ ഭരണാധികാരികൾ ക്ഷേത്രത്തിന് സമ്മാനിച്ചിരുന്നു. ഏറ്റവും ശക്തനായ വിജയനഗര രാജാവായ കൃഷ്ണദേവരായരുടെ (1509-1529 CE) ഭരണത്തിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ ലിഖിതങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം. വിജയനഗര ലിഖിതങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും തമിഴിൽ എഴുതിയവയാണ്. ചിലത് കന്നഡയിലും സംസ്കൃതത്തിലും കാണാം. വിജയനഗര രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷേത്രത്തിലെ ലിഖിതങ്ങൾ ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങൾക്കും പ്രാദേശിക ആശങ്കകൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഇത് തിരുപ്പതി പോലുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ അതേ ഭരണാധികാരികളുടെ ലിഖിതങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. സമ്മാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലിഖിതങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഭൂദാനം തുടർന്ന് ചരക്കുകൾ, ധനദാനങ്ങൾ, പശുക്കൾ, വിളക്കുകൾ കത്തിക്കുന്നതിനുള്ള എണ്ണ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളെയും സൈനിക പാതകളെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് വിജയനഗര സാമ്രാജ്യകാലത്ത് തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു വഴിത്തിരിവിലായിരുന്നു തിരുവണ്ണാമല പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. നായക് ഭരിച്ച നഗരങ്ങളായ മധുരയ്ക്ക് സമാനമായി ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റും നഗരം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ, പ്രവിശ്യയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള പ്രദേശത്തെ ഒരു നഗര കേന്ദ്രമായി കാണിക്കുന്ന ലിഖിതങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം. 

എ.ഡി പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തിരുവണ്ണാമലൈ പട്ടണത്തോടൊപ്പം ക്ഷേത്രവും കർണാടിക് നവാബിന്റെ ആധിപത്യത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. 1753 ന് ശേഷം മുഗൾ സാമ്രാജ്യം അവസാനിച്ചതോടെ ആശയക്കുഴപ്പവും അരാജകത്വവും മൂലം നവാബിന് പട്ടണത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ഹിന്ദു-മുസ്ലിം മേൽനോട്ടങ്ങളുടെ കാലഘട്ടവും ഉണ്ടായിരുന്നു. മുരാരുരായ, കൃഷ്ണ റായ, മ്രിത്തിസ് അലി, ബുർഖത് ഉല്ലാഖാൻ എന്നിവരുടെ പിൻഗാമികൾ തുടർച്ചയായി ക്ഷേത്രത്തെ ഉപരോധിച്ചിരുന്നു. യൂറോപ്യൻ കടന്നുകയറ്റം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, ഫ്രഞ്ച് സൂപ്രീസ്, സാമ്പ്രിനേറ്റ്, ഇംഗ്ലീഷ് ക്യാപ്റ്റൻ സ്റ്റീഫൻ സ്മിത്ത് എന്നിവരാണ് തിരുവണ്ണാമലയെ ആക്രമിച്ചത്. ചിലർ പിന്മാറിയിരുന്നെങ്കിലും മറ്റുള്ളവർ വിജയികളായി. 1757-ൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ ഈ പട്ടണം കൈവശപ്പെടുത്തുകയും 1760-ൽ ക്ഷേത്രവും പട്ടണവും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. CE എ.ഡി. 1750-99 കാലഘട്ടം ഭരിച്ച ടിപ്പു സുൽത്താൻ 1790-ൽ തിരുവണ്ണാമലൈ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ ഈ പട്ടണവും ക്ഷേത്രവും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. 1951 മുതൽ, ഹിന്ദു മത-ചാരിറ്റബിൾ എൻ‌ഡോവ്‌മെൻറ് നിയമപ്രകാരം, ക്ഷേത്രം പരിപാലിക്കുന്നത് തമിഴ്‌നാട് സർക്കാരിന്റെ ഹിന്ദു മത-എൻ‌ഡോവ്‌മെൻറ് ബോർഡ് (എച്ച്ആർ & സിഇ) ആണ്. 2002-ൽ ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ഒരു ദേശീയ പൈതൃക സ്മാരകം ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അതിന്റെ സംരക്ഷണ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, സുപ്രീംകോടതിയുമായി വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധവും വ്യവഹാരവും പുരാവസ്തു സർവേയെ ക്ഷേത്രത്തെ ഹിന്ദു മത-എൻ‌ഡോവ്‌മെൻറ് ബോർഡിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നതിലേയ്ക്ക് നയിച്ചു.

വിശുദ്ധരും സാഹിത്യ പരാമർശവും
ചരിത്രം
ഹാളുകൾ
വാസ്തുവിദ്യ