1510-ജനുവരി മൂന്നാം തിയ്യതി (915 റമസാന് 22) പോര്ച്ചുഗീസ് ഭടന്മാർ പത്തേമാരിയിൽ കല്ലായി അഴിമുഖം വഴി കോഴിക്കോട് നഗരവും അക്രമിച്ചു നശിപ്പിച്ചു. കുറ്റിച്ചിറ മിസ്കാൽ പള്ളിക്ക് തീവെക്കുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയായിരുന്ന വിശ്വാസികളെ കൂട്ടക്കൊലയ്ക്കിരയാക്കി. കോട്ടമതിലുകൾ തകർത്ത് സാമൂതിരിയുടെ വിക്രമപുരം കൊട്ടാരം ആക്രമിച്ചു കൊള്ള ചെയ്തു തീവെച്ചു കോട്ട കാവലാളുകളായിരുന്ന കോഴിക്കോട് പതിനായിരമെന്ന നായർ പോരാളികൾ പോർച്ചുഗീസ് സൈന്യവുമായി കനത്ത പോരാട്ടം കാഴ്ച വെച്ച് കോട്ടയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് അവരെ തുരത്തി ഓടിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും ആക്രമണ വാർത്തയറിഞ്ഞ നായർ -മുസ്ലിം യോദ്ധാക്കൾ സംഘടിച്ചെത്തി. ഇരു ഭാഗത്തും ആൾ നഷ്ടമുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ 500 പോർച്ചുഗീസ് ഭടന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. 
പരിക്ക് പറ്റിയ ക്യാപറ്റൻ അൽ ബുക്കർക്കും സംഘവും രക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രതികാരമായി പറങ്കികൾ പൊന്നാനി ആക്രമിച്ചു 50 കപ്പലുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും 70 മുസ്ലിങ്ങളെ കൊന്നൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തിരിച്ചടികൾ ശക്തമായതോടെ പോർച്ചുഗീസുകാർ തന്ത്രം മാറ്റി കിരീടാവകാശിയുടെ ദൗർബല്യങ്ങൾ ചൂഷണം ചെയ്ത് വാഴുന്ന സാമൂതിരിയെ വിഷം കൊടുത്ത് കൊല്ലിപ്പിച്ചു 
നാടുവാണിരുന്ന സാമൂതിരി മരണപ്പെടുകയും അധികാരമേറ്റെടുത്ത സഹോദരൻ പോർച്ചുഗീസുകാരോട് സൗഹൃദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ അഫോൻസാ ഡി അൽബുക്കർക്കിനു ഫാക്ടറിയും കോട്ടയും പണിയുന്നതിന് കോഴിക്കോട് രാജ്യത്ത് സ്ഥലം അനുവദിക്കാമെന്ന ഓഫർ നൽകപ്പെട്ടു. 

1513 ഡിസംബർ 24 ന് കോഴിക്കോട് പോർച്ചുഗീസ് കോട്ട കെട്ടാനുള്ള ധാരണാപത്രം ഒപ്പിട്ടതോടെ കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന പോർച്ചുഗീസ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് ഇടവേള വീണു. പോർച്ചുഗീസുകാരോട് രമ്യതയിലാകുന്നത് രസിക്കാതിരുന്ന കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമൻ ഇത് സംബന്ധിച്ച മുന്നറിയിപ്പുകൾ നമ്പ്യാതിരി സാമൂതിരിക്ക് നൽകിയെങ്കിലും അവയൊന്നും രാജാവ് മുഖവിലക്കെടുത്തില്ല. ദക്ഷിണ കടൽ തീരത്ത്(south beach) പറങ്കികൾ കോട്ട കെട്ടുകയും കോട്ടയ്ക്കരികിലുണ്ടായിരുന്ന പെട്ട മുസ്ലിം പള്ളി പൊളിച്ചുമാറ്റി അവരുടെ ആരാധാനാലയം പണിയുകയുമുണ്ടായി. മാപ്പിളമാരിൽ ഇത് വലിയ പ്രതിഷേധം ഉണ്ടാക്കിയെങ്കിലും രാജാവ് നടത്തിയ കരാറിനെതിരായ നീക്കം അവരിൽ നിന്നും ഉണ്ടായില്ല.
വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടതോടെ പോർച്ചുഗീസുകാർ ധാരണകൾ ലംഘിച്ചു കോഴിക്കോടിന് അവകാശപ്പെട്ട തീര ചുങ്കത്തിന്റെയും, ചരക്ക് നികുതിയുടെയും പാതി അവർ പിടിച്ചു വെച്ചു. ഭീഷണിയിലൂടെ ഇതര രാജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് വലിയ ചുങ്കം ചുമത്തി പണം ഈടാക്കി, 1517 ഇൽ തൃച്ചേരിയിൽ വെച്ചു സാമൂതിരിയെ കൊല്ലാനുള്ള നീക്കവും നടത്തി. പ്രകോപനങ്ങൾ പരമാവധി സൃഷ്ടിച്ചുവെങ്കിലും പറങ്കികൾക്കെതിരായ സൈനിക ചുവട് വെയ്പ്പിനു കോഴിക്കോട് രാജ്യാധിപൻ അശേഷം താല്പര്യം കാട്ടിയില്ല. പറങ്കികളുടെ ആക്രമണത്തിൽ അമർഷം പൂണ്ടിരുന്നുവെങ്കിലും രാജ ശാസനയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കുഞ്ഞാലിയുടെ ഭാഗത്ത് നിന്നുമുണ്ടായതുമില്ല. 1522 ഇൽ പറങ്കികളോട് സൗഹൃദം പുലർത്തിയ സാമൂതിരി നാടുനീങ്ങുകയും പുതിയ സാമൂതിരി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തതോടെ കാര്യങ്ങൾ മാറി മറിഞ്ഞു.
പറങ്കികളുടെ നികുതി കൊള്ള അദ്ദേഹം അംഗീകരിച്ചില്ല. കടലിൽ പാസ് ഏർപ്പെടുത്തി നികുതി പിരിച്ചിരുന്ന പറങ്കി കപ്പലുകളെ തുരത്താൻ കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമനോട് പുതു രാജ്യാധികാരി ഉത്തരവിട്ടു. തുടർന്ന് കുട്ട്യാലി മരക്കാർ അലി ഇബ്രാഹിം മിസ്രി കുട്ടി ഇബ്രാഹിം എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലുകളെ ആക്രമിച്ച മരയ്ക്കാർ സൈന്യം പത്ത് പറങ്കി കപ്പലുകൾ പിടിച്ചെടുത്തു. 

കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമന് കീഴിൽ വലിയ ഹസ്സൻ കണ്ണൂരിലും, പാച്ചി മരയ്ക്കാർ കോഴിക്കോടും, ചിന്ന കുട്ടി അലി ഗോവൻ തീരത്തും കുട്ട്യാലി മരക്കാർ താനൂർ കേന്ദ്രമാക്കിയും നാവിക നീക്കങ്ങൾക്ക് ചുക്കാൻ പിടിച്ചു. 

അറബി കടലിലും ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലും നേരിട്ട തിരിച്ചടികൾക്ക് പ്രതികാരമായി ചെങ്കടലിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്ന കോഴിക്കോട് കപ്പലുകളെ ആക്രമിച്ചു നശിപ്പിച്ചായിരുന്നു പോർച്ചുഗീസുകാർ അരിശം തീർത്തത്. ചെങ്കടലിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യണമെങ്കിൽ തങ്ങൾക്ക് കരം നൽകണമെന്ന അലിഖിത വ്യവസ്ഥ പറങ്കികൾ നടപ്പാക്കി. പറങ്കികൾ തീർത്ത വെല്ലുവിളിയെ തട്ടിമാറ്റിയ കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമൻ 1523ൽ കോഴിക്കോട്ടു നിന്ന് കുരുമുളക് കയറ്റിയ എട്ട് വലിയ കപ്പലുകള് നാൽപത് ഓടങ്ങളുടെ നാവിക അകമ്പടിയോടെ ചെങ്കടലിലൂടെ ലക്ഷ്യ സ്ഥാനത്തെത്തിച്ചു. കോഴിക്കോട് നാവിക സേനയുടെ ആഗമനമറിഞ്ഞ പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലുകൾ സുരക്ഷിത താവളങ്ങളിലേക്ക് മാറിയതിനാൽ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ലഅതേ വർഷം ഫൻദാറിന (പന്തലായനി) തിരുവാരങ്കാട് (തിരൂരങ്ങാടി) ബാർബുറങ്ങാട് (പരപ്പനങ്ങാടി) തുടങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള മാപ്പിള യോദ്ധാക്കൾ പോർച്ചുഗീസ് സൈന്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും ചെറിയകപ്പൽ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 
1524ഇൽ ഈജിപ്തിൽ നിന്നും ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും വന്ന വ്യാപാരി സമൂഹത്തെ കോഴിക്കോട് അങ്ങാടിയിൽ വെച്ച് പറങ്കികൾ ആക്രമിച്ചു. അതോടെ ഇരു കൂട്ടരും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു. അതേ വർഷം തന്നെ കാനറ രാജ്യത്ത് നിന്നും കോഴിക്കോടേക്കുള്ള ഭക്ഷ്യഇറക്കുമതി പോർച്ചുഗീസ് നാവിക പട തടഞ്ഞു ഇതോടെ പോർച്ചുഗീസുകാർക്ക് മുൻ സാമൂതി അനുവദിച്ചു കൊടുത്ത കോട്ടയും ഫാക്ടറിയും ഒഴുഞ്ഞു തരാൻ ഇളംകൂർ സാമൂതിരി ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും പറങ്കികൾ വഴങ്ങിയില്ല. ഗോവ വൈസ്രോയി വാസ്ഗോഡിഗാമ മുന്നൂറു സൈനികർ അടങ്ങിയ കപ്പലിനെ കോഴിക്കോട് ആക്രമിക്കാൻ അയച്ചതോടെ കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ പറങ്കികൾക്കെതിരെ പ്രതിരോധവലയം തീർത്തു. ആത്മീയ ഗുരുവായിരുന്ന മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻറെ വിയോഗവും, പൊന്നാനിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് ആക്രമണങ്ങളും, കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിനെതിരായ ആക്രമണ വ്യാപ്തിയും വർദ്ധിച്ചതോടെ 1524 ഓട് കൂടി പൊന്നാനി വിട്ട് ആളഗ പുഴ തീരത്തേക്ക് കുഞ്ഞാലിയും സംഘവും താമസം മാറ്റി. 
1925 ഇൽ പോർച്ചുഗീസ് ഗവർണർ നയിച്ച പറങ്കി സൈന്യം കോഴിക്കോടിൻറെ രണ്ടാം തലസ്ഥാനവും നാവിക കേന്ദ്രവുമായിരുന്ന പൊന്നാനി ആക്രമി ച്ചു നൂറുകണക്കിന് പേരെ കൊല്ലുകയും, സ്ത്രീകളെ ബലാത്സംഗം ചെയ്യുകയും, ഭവനങ്ങളും, പാണ്ടികശാലകളും, കപ്പലുകളും, കൃഷികളും തീ വെച്ച് നശിപ്പിക്കുകയുമുണ്ടായി. 1525 നവംബർ 2 ന് മാപ്പിള പോരാളികൾ പറങ്കി കോട്ട ആക്രമിച്ചു വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തി, തുടർന്ന് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിൻറെ സഹായത്തോടെ പോർച്ചുഗീസ് സൈന്യം പന്തലായനി തുറമുഖ ആക്രമിച്ചു കോഴിക്കോടിൻറെ നിരവധി ചരക്കു നൗകകൾ പിടിച്ചെടുത്തു. രാജാവിൻറെ നിർദ്ദേശാനുസരണം ചെമ്പകശ്ശേരിയിലെ അരയന്മാരാണ് പോർച്ചുഗീസുകാരെ സഹായിച്ചത്. ആക്രമണത്തിന് ശേഷം പോർച്ചുഗീസുകാർ ഇവരെ വെടിവെച്ചു കൊന്നു. ഇതോടെ ചെമ്പകശ്ശേരി പോർച്ചുഗീസ് സഖ്യത്തിൽ നിന്നും മാറി. 
പന്തലായനി അക്രമത്തിനു മറുപടിയായി കൊച്ചിയിലെ പോർച്ചുഗീസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ ആക്രമിക്കാനുള്ള തന്ത്രങ്ങൾ കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമൻ ഒരുക്കി. കുട്ട്യാലി മരക്കാരിന്റെ കീഴിൽ കൊച്ചി ആക്രമിച്ച മരയ്ക്കാർ സൈന്യം മുഴുവൻ പറങ്കികപ്പലുകളും അഗ്നിക്കിരയാക്കി. 1526 ജൂണിൽ കോഴിക്കോട്ടെ പറങ്കി കോട്ട സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യം ആക്രമിച്ചു. 1526 സെപ്റ്റംബറിലും ഒക്ടോബറിൽ കോഴിക്കോട്ടെ പറങ്കിക്കോട്ട തിരിച്ചു പിടിക്കാൻ കപ്പൽ പട വ്യൂഹവുമായെത്തിയ പോർച്ചുഗീസ് സൈനിക മേധാവി മെനസിസിനേയും സംഘത്തേയും കുഞ്ഞാലിയും സംഘവും അതി ശക്തമായി നേരിട്ടു. തിരിച്ചടിയിൽ നിരവധി പോർച്ചുഗീസ് കപ്പലുകൾ നശിക്കുകയും കനത്ത ആൾ നാഷ്ട്ടം സംഭവിക്കുകയും സൈനിക മേധാവി കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 
നിരന്തര സംഘർഷങ്ങളും യുദ്ധങ്ങളും നേരിടാനാവാതെ അതെ വർഷം കോട്ട ഉപേക്ഷിച്ചു പോർച്ചുഗീസുകാർ രായ്ക്കുരാമാനം സ്ഥലം വിട്ടു. പറങ്കികൾ കോട്ട ഉപേക്ഷിച്ചു കയറിയത് വെടിമരുന്നിനു തീ കൊളുത്തിയ ശേഷമായിരുന്നു. ചതിയറിയാതെ കോട്ടക്കുള്ളിലേക്ക് ഇരച്ചു കയറിയ 2000 നായർ- മാപ്പിള പടയാളികൾ സ്ഫോടനത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. 

1528 ൽ വീണ്ടും പോർച്ചുഗീസ് ആക്രമണം കോഴിക്കോട് തുറമുഖത്തിന് നേരെയുണ്ടായി, കനത്ത നഷ്ട്ടം സമ്മാനിച്ചുവെങ്കിലും പൂർണ്ണമായും പറങ്കി കപ്പലുകളെ തുരത്താൻ കോഴിക്കോടിനായി. ഇതേ തുടർന്ന് കടലിലൂടെയുള്ള കൊച്ചി - ഗോവ ചാനലിന് കുഞ്ഞാലി ഒന്നാമൻ തടയണയിട്ടു. 
1528 ഇൽ പൊന്നാനിപ്പുഴക്ക് വടക്ക് വെട്ടത്തുനാട്ടിൽ (താനൂർ) കോട്ട നിർമ്മിക്കാൻ സാധന സാമഗ്രികളുമായി നിരവധി പറങ്കി കപ്പലുകൾ പീരങ്കികളും വെടിമരുന്നുകളുമായി കൊച്ചിയില്നിന്നു പുറപ്പെട്ടു. ഇതിനെ തടയാനായി മക്ദൂം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിശുദ്ധന്മാരുടെ കീഴിൽ മാപ്പിള പോരാളികൾ സംഘടിച്ചു. കപ്പലുകൾ കരയ്ക്കണിയില്ലെന്നു സിദ്ധന്മാർ പ്രവചനം നടത്തി. ഒരു ചെറിയ കപ്പൽ ഒഴികെയുള്ള മുഴുവൻ കപ്പലുകളും വെളിയങ്കോടിനടുത്ത് കൊടുങ്കാറ്റിലകപ്പെട്ടു തകർന്നു. ഇത് സിദ്ധന്മാരുടെ അത്ഭുത പ്രവർത്തിയായി യോദ്ധാക്കൾ വാഴ്ത്തി ബാക്കിയായ പറങ്കികളെ വെളിയങ്കോടുള്ള മാപ്പിള യോദ്ധാക്കൾ എതിരിട്ട് തോൽപ്പിച്ചു. വലിയ പീരങ്കികൾ പറങ്കികളിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത് സാമൂതിരിക്ക് കാഴ്ചവെച്ചു. 

അവസാന ഘട്ട പോരാട്ടങ്ങൾ
ജീവചരിത്രം
പോരാട്ടങ്ങൾ
ആക്രമണ പരമ്പരകൾ