മിക്ക സ്കാൻഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങളിലും വ്യക്തിഗത യൂണിയനുകൾ ചേർന്ന് ഫെഡറേഷൻ രൂപീകരിക്കുന്ന സമ്പ്രദായമാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഈ ഫെഡറേഷന് അവയിൽ അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ള യൂണിയനുകൾക്കുമേൽ ഗണ്യമായ നിയന്ത്രണവുമുണ്ട്. ബ്രിട്ടനിലെ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കോൺഗ്രസ് (Trade Union Congree-TUC) ഒരു പ്രബല ശക്തിയാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ സംഘടിതമായ വിലപേശലിൽ അതിന് നിർണായക സ്വാധീനമുണ്ട്.
പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യവസായങ്ങൾ ദേശസാൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മാനേജ്മെന്റിൽ തൊഴിലാളിയൂണിയനുകളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് വിപുലമായ സംവാദങ്ങളുണ്ടായി. ദേശസാൽക്കരണം തൊഴിലാളി യൂണിയനുകളുടെ ചരിത്രത്തിലെ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവാണ്. ദേശസാൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വ്യവസായങ്ങളും മാനേജ്മെന്റിൽ തൊഴിലാളിസംഘടനകളുടെ പ്രതിനിധികളെ നോമിനേറ്റ് ചെയ്തു. അതിന്റെ ഫലമായി വ്യവസായങ്ങളുടെ നടത്തിപ്പിൽ ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾക്ക് ഗണ്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താവുന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി,

സംഘടിത വിലപേശലിന്റെ കേന്ദ്രമായിട്ടാണ് ബ്രിട്ടൻ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. സേവന - വേതന വ്യവസ്ഥകൾ തീരുമാനിക്കുന്നതിൽ തൊഴിലാളികളെ അവഗണിക്കാനാവില്ല. സേവന-വേതന വ്യവസ്ഥകളെ സംബന്ധിച്ച് ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുമായി ചർച്ച ചെയ്ത് അംഗീകൃതമായ ഉടമ്പടികൾ ആവിഷ്കരിക്കേത് നിയമപരമായിത്തന്നെ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അവകാശങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നതിനുവേണ്ടി തൊഴിലാളികൾ വിവിധങ്ങളായ സമരമാർഗങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും മുഖ്യമായ സമരായുധമാണ് പണിമുടക്ക്. തൊഴിൽശാലകളിലെ പ്രവർത്തനം സ്തംഭിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ, മാനേജ്മെന്റിനെ തൊഴിലാളി സംഘടനകളുമായുള്ള ഒത്തുതീർപ്പിന് നിർബന്ധിതമാക്കുകയെന്നതാണ് പണിമുടക്കിന്റെ ലക്ഷ്യം. പണിമുടക്കിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സംഘടനകളുമായുള്ള ഒത്തുതീർപ്പു സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാൻ മിക്ക ആധുനിക മാനേജുമെന്റുകളും സന്നദ്ധമാകാറുണ്ട്. സംഘടിതമായ വിലപേശലും അവകാശ സംരക്ഷണവും തൊഴിൽശാലകളിലെ വേതന നിർണയത്തെ പ്രത്യക്ഷമായും ഉത്പന്നവിലകളെ പരോക്ഷമായും സ്വാധീനിക്കുന്നു. വേതനത്തിൽ വരുത്തുന്ന വർധനവ്, ഉത്പാദനച്ചെലവ് വർധിപ്പിക്കും. അത് ഉത്പന്നങ്ങളുടെ വില വർധനവിന് കാരണമാകുന്നു. ട്രേഡ് യൂണിയൻ വിലപേശലിലൂടെ സംഘടിത തൊഴിലാളി വിഭാഗങ്ങൾക്കു ലഭിക്കുന്ന ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക്, അന്തിമമായി വില നൽകേണ്ടി വരുന്നത് ഉപഭോക്താക്കളാണ്.

1960-കളിൽ മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങളിലെ സമ്പദ്ഘടനകൾക്കുണ്ടായ ഘടനാപരമായ പരിവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി തൊഴിലാളി സംഘടനകൾക്ക് മാനേജ്മെന്റിൽ വർധിച്ച പ്രാതിനിധ്യം നൽകാൻ മുതലാളിമാർ തയ്യാറായി. തൊഴിലാളികളുടെ സേവന വേതന വ്യവസ്ഥകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയെന്നത് മൂലധന താത്പര്യത്തിന്റെതന്നെ ഭാഗമായിട്ടുണ്ട് എന്നു പറയാം. ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ മൂലധന താത്പര്യത്തിന്റെ പങ്കുപറ്റാൻ തുടങ്ങുന്നതോടെ, ആദ്യകാലങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന പുരോഗമന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലാനും തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക പരിവർത്തനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി വാദിച്ചിരുന്ന ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ മുതലാളിത്ത വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതായി പല ചിന്തകരും വിമർശിക്കുന്നു. വിഭാഗീയമായ താത്പര്യങ്ങൾക്കു വേണ്ടി മാത്രം തൊഴിലാളികൾ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയതിന്റെ പരിണതഫലമാണ് ട്രേഡ് യൂണിയനിസം എന്ന ആധുനിക പ്രതിഭാസം. മൂലധന താത്പര്യങ്ങളിൽ പരോക്ഷമായി പങ്കുപറ്റുന്നു എന്നതിനു പുറമേ, പിന്നോക്ക രാജ്യങ്ങളിൽ അത് സംരംഭകത്വ സംസ്കാരത്തെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ട്രേഡ് യൂണിയനിസം സംരംഭകത്വ സംസ്കാരത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്നതിന് ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണമാണ് കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക പിന്നോക്കാവസ്ഥ എന്ന് പൊതുജനാഭിപ്രായമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് രണോത്സുകമായ ട്രേഡ് യൂണിയനിസമാണ് കേരളത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്കും പോഷക സംഘടനകളെന്ന നിലയ്ക്ക് ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുണ്ട്. സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുവായ വ്യാവസായിക വികസന കാഴ്ചപ്പാടുകൾക്കു പകരം, സങ്കുചിതവും വിഭാഗീയവുമായ താത്പര്യങ്ങൾ മിക്ക ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതൃത്വങ്ങളും അവലംബിക്കുന്നു എന്നത് ഒരു പോരായ്മയായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ലോക സമ്പദ്ഘടനയിലുണ്ടാകുന്ന പരിവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആധുനികരിക്കുന്നതിനും യന്ത്രവൽക്കരിക്കുന്നതിനും മറ്റും തടസ്സം നിൽക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതൃത്വം ഇവിടത്തെ ഉത്പാദനരംഗം നേരിടുന്ന മാന്ദ്യത്തിന് കാരണമായിത്തീരുന്നു എന്ന് പല സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങൾ അത്യന്താധുനികമായ രീതിയിൽ നവീകരിക്കുന്നതിനും ലോക കമ്പോളത്തിലെ മത്സരം നേരിടുന്നതിന് അവയെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ലോക വിപണിയെ മുഖ്യമായും ആശ്രയിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോക വിപണിയിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ കേരളത്തിനു പുറത്തുള്ള വ്യവസായ നിക്ഷേപകർ, ഇവിടെ മൂലധനം മുടക്കുന്നതിന് താത്പര്യം കാണിക്കാത്തതിന് ഒരു കാരണം ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ സമീപനത്തിലെ സമന്വയമില്ലായ്മയാണ് എന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് സമീപകാലത്തായി പുതിയൊരു 'വികസനസംസ്കാര'ത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങൾ ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. പ്രത്യുത്പാദനമേഖലയുടെ അവികസിതാവസ്ഥ മറികടക്കുന്നതിന് വമ്പിച്ച സ്വകാര്യമൂലധനനിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്. അനുകൂലമായ സംരംഭകത്വ സംസ്കാരം വളർന്നെങ്കിൽ മാത്രമേ സ്വകാര്യ സംരംഭകരെ കേരളത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. പ്രത്യുത്പാദന മേഖല വൻതോതിൽ വികസിച്ചെങ്കിൽ മാത്രമേ, കേരളത്തിലെ ഉയർന്ന ജീവിതഗുണനിലവാരം സ്ഥായിയായി നിലനിർത്താൻ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്ന കാര്യത്തിൽ പൊതുവായ അഭിപ്രായ ഐക്യമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. സേവന-വിതരണ മേഖലകളുടെ ആനുപാതികമല്ലാത്ത വളർച്ചയെ ക്രമപ്പെടുത്തുകയും പ്രത്യുത്പാദനമേഖലകളിലേക്ക് മൂലധനപ്രവാഹത്തെ തിരിച്ചു വിടുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് പുതിയ വികസനസംസ്കാരം കൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്.

അന്തർദേശീയം
യൂണിയനുകളുടെ പ്രവർത്തനരീതി
സോവിയറ്റ്‌ യൂണിയൻ
ലേബർ പാർട്ടി