15-ാ ശതകത്തിൽ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അപചയത്തോടുകൂടി ഗ്രീക് പണ്ഡിതന്മാരും ഗ്രീക് സാഹിത്യവും പശ്ചിമയൂറോപ്പിൽ പ്രവേശിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതിന്റെ ഫലമായി ജനങ്ങളുടെ വിജ്ഞാനതൃഷ്ണയ്ക്ക് ആക്കം വർദ്ധിക്കുകയും അവ പലതരം അക്കാദമികളുടെ ആവിർഭാവത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വൈജ്ഞാനിക പുനരുത്ഥാനത്തിന്റെ വിളനിലം, മറ്റു പല മണ്ഡലങ്ങളുടേതുമെന്നപോലെ, ഇറ്റലിയായിരുന്നു. പരേതന്മാരുടെ, പുകവലിക്കാരുടെ, ഗുപ്തവിഷയങ്ങളുടെ, ഇന്ദ്രജാലത്തിന്റെ, ഹാസ്യത്തിന്റെ എന്നു തുടങ്ങി അസാധാരണവും വിചിത്രവുമായ സങ്കല്പങ്ങൾക്ക് ഊന്നൽ കൊടുത്തുകൊണ്ടുള്ള അക്കാദമികൾ ഈ കാലത്തെ ഇറ്റലിയുടെ സൃഷ്ടികളാണ്. പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം, ചിത്രകല, സംഗീതം, പ്ളേറ്റോയുടെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ പഠനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അക്കാദമികളും ഇതോടൊപ്പം രൂപം പൂണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇവ ക്രമേണ ഇറ്റലിയിൽനിന്നു ജർമനി, ഫ്രാൻസ്, സ്പെയിൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും മധ്യകാലഘട്ടങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചു.

ശാസ്ത്ര അക്കാദമികളുടെ ആരംഭം 16-ാ ശതകത്തിലായിരുന്നു. 1560-ൽ ഇറ്റലിയിലും 1575-ൽ സ്പെയിനിലും ശാസ്ത്രീയ വിഷയങ്ങളുടെ പഠനത്തിന് ഓരോ അക്കാദമി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1603-ൽ റോമിൽ തുടങ്ങിയ ഒരു പ്രസിദ്ധ ശാസ്ത്രപഠനകേന്ദ്രത്തിലെ (Academia Dei Lincei) ഒരംഗമായിരുന്നു ഗലീലിയോ. 1617-ൽ ജർമനിയിലെ വെയ്മാറിൽ, ഭാഷാശുദ്ധിയെയും സാഹിത്യാഭിവൃദ്ധിയെയും ലാക്കാക്കി ഒരു കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; 1622-ൽ റോസ്റ്റോക്കിൽ, ശാസ്ത്രവിഷയങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും, 1652-ൽ ഷ്വിൻഫർടിൽ വൈദ്യശാസ്ത്ര പഠനത്തിനുവേണ്ടിയും അക്കാദമികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യത്തെ ജർമൻ ശാസ്ത്രമാസിക (Misellanea Curiosa) പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയത് (1670) ഷ്വിൻഫർടിലെ അക്കാദമിയാണ്.

17-ാ ശതകമായപ്പോഴേക്കും യൂറോപ്പിലാകെ വ്യക്തമായ ഒരു കലാ-ശാസ്ത്ര-പഠന സ്ഫോടനം തന്നെ ഉണ്ടായി. പാരിസും ലണ്ടനും ഓക്സ്ഫോർഡും പശ്ചിമയൂറോപ്പിലെ സംസ്കാര കേന്ദ്രങ്ങളായിത്തുടങ്ങിയത് ഈ കാലത്താണ്. 1645-ൽ ലണ്ടനിലാരംഭിച്ച "റോയൽ സൊസൈറ്റി"യും 1699-ൽ പാരിസിൽ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട ശാസ്ത്ര അക്കാദമിയും (Academie Des Sciences) 18-ാ ശതകത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധിയാർജിച്ചു. 1703-ൽ ജർമനിയിലെ ഡ്രെസ്ഡനിലും ഒരു ശാസ്ത്ര അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായി. ദാർശനികനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ ലീബ്നിറ്റ്സ് (1646-1716) ആയിരുന്നു ഇതിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിനു മുൻകൈയെടുത്തത്.

മുൻപ് പറഞ്ഞ ആദ്യകാല അക്കാദമികളെല്ലാം സാഹിത്യത്തിനോ ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങൾക്കോ മാത്രം പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ളവയായിരുന്നു. 18-ാ ശതകമായപ്പോഴേക്കും സുകുമാരകലകളും ഇവയുടെ പരിധിയിൽ വന്നുതുടങ്ങി. ഇവയെല്ലാം ഏറിയകൂറും ഓരോ വിഷയത്തിൽ ഉപരിപഠനവും സവിശേഷ വൈദഗ്ദ്ധ്യവും പ്രധാനം ചെയ്യാനുതകുന്ന വിദ്യാകേന്ദ്രങ്ങളായാണ് ആദ്യമൊക്കെ നിലകൊണ്ടത്. 19-ഉം, 20-ഉം ശതകങ്ങളിൽ സാഹിത്യം, സുകുമാരകലകൾ, ശാസ്ത്രീയവിഷയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വികസനത്തിനും അഭിവൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി മിക്കവാറും എല്ലാ ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളിലും ദേശീയവും പ്രാദേശികവുമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എണ്ണമറ്റ അക്കാദമികൾ രൂപംകൊള്ളുന്ന പ്രക്രിയ അഭംഗുരം തുടർന്നു. അക്കാദമികളുടെ പ്രവർത്തനമേഖലകൾ അനുക്രമം വികസ്വരമാവുകയും വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഖനനം, പുരാവസ്തുപര്യവേക്ഷണം, വനവിജ്ഞാനീയം, കൃഷിശാസ്ത്രം, വാണിജ്യം, സൈനിക-നാവിക-വ്യോമയാന തന്ത്രങ്ങൾ തുടങ്ങി മാനവ വ്യവഹാരത്തിലുൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ വിഷയങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം പഠന ഗവേഷണപ്രചാരണകേന്ദ്രങ്ങൾ അക്കാദമി എന്ന പേരിൽ നാടൊട്ടുക്കു സ്ഥാപിതമായിത്തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.

പഠനവിഷയങ്ങളുടെയും പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെയും അന്താരാഷ്ട്രസ്വഭാവം പുലർത്തുന്നതിന് മിക്ക അക്കാദമികളും പ്രശസ്തരായ പല വിദേശീയർക്കും അംഗത്വം നൽകി ബഹുമാനിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ താഴെ പറയുന്നവയിലെ അക്കാദമികളും അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അന്തർദേശീയ പ്രശസ്തിയാർജിച്ചിട്ടുണ്ട്:

നെതർലൻഡ്സ്
മധ്യകാലം
സിഐഎസ് (മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ)
ബ്രസീൽ