എസാർഹഡന്റെ പുത്രനായ ആഷൂർബാനിപാൾ (ബി.സി. 668-663) അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അവസാനകാലത്തെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ രാജാവായിരുന്നു. ഗ്രീക്കുചരിത്രത്തിൽ സർദാനപാലസ് എന്ന പേരിലാണ് ഈ ചക്രവർത്തി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈജിപ്ത്, നുബിയ, തീബ്സ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ അദ്ദേഹം കീഴടക്കി. ബാബിലോണിലെ രാജാവും ആഷൂർബാനിപാളിന്റെ സഹോദരനുമായ ഷംഷ്ഷുമുകിനും ആഷൂർബാനിപാളും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ നിരവധി ബാബിലോണിയർ വധിക്കപ്പെട്ടു. നീണ്ട ഒരു യുദ്ധത്തിനുശേഷം ആഷൂർബാനിപാൾ അറേബ്യയും കീഴടക്കി. ലിഡിയയെയും അർമീനിയയെയും തന്റെ ആധിപത്യത്തിൻകീഴിലാക്കാനും ആഷൂർബാനിപാളിനു കഴിഞ്ഞു.

ആഷൂർബാനിപാളിന്റെ ഭരണകാലത്ത് അസീറിയൻ സംസ്കാരം വളരെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടു. ക്യൂനിഫോം രീതിയിലുള്ള ലേഖനവിദ്യയുടെ വികാസവും തൻമൂലമുണ്ടായ വിജ്ഞാനവർധനവും ആഷൂർബാനിപാളിന്റെ കാലത്തെ പ്രത്യേകതകളാണ്. സുമേരിയൻ-അക്കേദിയൻ ഭാഷകളിൽ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ശാസനങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ അദ്ദേഹം പണ്ഡിതൻമാരെ ബാബിലോണിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല പ്രാചീന നഗരങ്ങളിലേക്കും അയച്ചു. നിനവെയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥശാലയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ലിഖിതഫലകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു (അവയിൽ പലതും ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്). ബി.സി. 633-ൽ അദ്ദേഹം നിര്യാതനായതോടുകൂടി അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യം നാശോൻമുഖമായി; ആഷൂർബാനിപാളിന്റെ അനന്തരഗാമികൾ തമ്മിലുള്ള അധികാരമത്സരംമൂലം സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും സ്വതന്ത്രങ്ങളായി. ബി.സി. 614-ൽ മീഡുകൾ തലസ്ഥാനമായ ആഷൂർ ആക്രമിച്ചു നശിപ്പിച്ചു; രണ്ടു കൊല്ലത്തിനുശേഷം നിനവെയും ആക്രമണവിധേയമായി. ആഷൂർ ഉബാലിത് കക, ഹറാൻ തലസ്ഥാനമാക്കിക്കൊണ്ടു ഭരണം തുടർന്നു. ബി.സി. 608-നും 606-നും മധ്യേ ഹറാനും മീഡുകൾ നശിപ്പിച്ചു. അതോടുകൂടി അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യം നാമാവശേഷമായി.

ഭരണസംവിധാനം
Klngs farmers and towns
ചരിത്രം
അസീറിയൻ സാ‌മ്രാജ്യത്തിന്റെ അവസാനകാലം