പാണിനിയുടെ വ്യാകരണത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ആധിപത്യം പരത്തിയ ക്ലാസ്സിക്കൽ സംസ്കൃതം മത-സാസ്കാരികഭാഷയെന്ന നിലയിൽ പാലിക്ക് ഭാരതത്തിലുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനം ക്രമേണ കയ്യടക്കി. ശ്രീലങ്കയിലും സംസ്കൃതം പ്രബലമാകാനും പാലി ക്ഷയിക്കാനും തുടങ്ങിയെങ്കിലും ഈ പ്രവണതക്ക് ക്രി.വ. നാല്-അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾകളോടെ വിരാമമാവുകയും പാലി അതിന്റെ പ്രാധാന്യം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. ബുദ്ധമതചിന്തയുടേയും പാണ്ഡിത്യത്തിന്റേയും ഭാഷയെന്ന നിലയിലുള്ള അതിന്റെ പ്രാധാന്യം പുന:സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചത് ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ബുദ്ധഗയക്കടുത്ത് ജനിച്ച് ശ്രീലങ്കയിലെത്തിയ ബുദ്ധഘോഷനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശുദ്ധിമാർഗ്ഗം എന്ന കൃതിയും മറ്റുവ്യാഖ്യാനരചനകളും മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ ശ്രീലങ്കയിൽ വികസിച്ചുവന്ന സിംഹളഭാഷയിലെ വ്യാഖ്യാനപാരമ്പര്യത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളെ സംഗ്രഹിക്കുകയും ക്രമപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ആധുനികകാലത്ത് പാലി പഠിക്കുന്നവരുടെ ലക്‌ഷ്യം പ്രധാനമായും ബുദ്ധമതസംഹിതകളിൽ അറിവുനേടുകയെന്നതാണ്. ബുദ്ധമതാനുഷ്ടാനങ്ങളിലെ ആലാപനഭാഷ എന്ന പ്രാധാന്യവും അതിനുണ്ട്. ചരിത്രരേഖകൾ, വൈദ്യസംഹിതകൾ, ശിലാലിഖിതങ്ങൾ, എന്നിവയടങ്ങിയ പാലിയിലെ മതേതരസാഹിത്യവും ഏറെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഇന്ന് പാലിപഠനത്തിന്റെ മുഖ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ ഥേരവാദബുദ്ധമതത്തിന് പ്രാബല്യമുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങളായ മ്യാന്മാർ, ശ്രീലങ്ക, തായ്‌ലൻഡ്, ലാവോസ്, കംബോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്. പാലിപഠനത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തിനായി പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ രൂപം കൊണ്ട സഭകൾ ഇൻഡ്യയിലും ആ ഭാഷയുടേയും അതിന്റെ സാഹിത്യത്തിന്റേയും പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ പരത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. അങ്കരിക ധർമ്മപാലന്റെ മഹാബോധിസഭ ഈ സഭകളിൽ പ്രധാനമാണ്.

പാലി, ബുദ്ധവചനങ്ങളുടെ മാത്രം ഭാഷയായിരുന്നില്ലെന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ആ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട അനേകം മതേതര രചനകൾ തെളിയിക്കുന്നു. എന്നാൽ പണ്ഡിതലോകത്തിന് ആ ഭാഷയിലുള്ള താത്പര്യത്തിന്റെ പ്രധാനകാരണം അതിലെ മത-ദാർശനിക സാഹിത്യങ്ങളും ബുദ്ധമതത്തിന്റെ വികാസത്തിന്റെ ഒരുഘട്ടത്തിലേക്ക് അവയിലൂടെ സാധ്യമാകുന്ന ജാലകക്കാഴ്ചയുമാണ്.

അപചയം, അതിജീവനം
സ്വരപദ്ധതിയും രൂപപ്രകൃതിയും
ചരിത്രം
ബുദ്ധനും പാലിയും