ആദ്യകാല ടെട്രാപോഡുകൾ ക്രോസ്സോപ്ടെറിജിയൈ (Crossopterygii) എന്ന മത്സ്യവർഗത്തിൽനിന്നും പരിണമിച്ചവയാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ആദിമ ടെട്രാപോഡുകൾ ഇന്നത്തെ നാൽക്കാലികളിൽനിന്നും വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ഫോസിൽ രേഖകൾ പ്രകാരം ക്രോസ്സോപ്ടെറിജിയൈ മത്സ്യങ്ങൾ 400 ദശലക്ഷം വർഷം മുമ്പ്, ഡിവോണിയൻ (Devonian) കാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്നതായി സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ മത്സ്യങ്ങളുടെ ചിറകുകൾ മറ്റു മത്സ്യങ്ങളുടേതിൽനിന്നും ഭിന്നമായിരുന്നു. നട്ടെല്ലുമായി, മുൻ-പിൻ ചിറകുകളിലെ അസ്ഥികളെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന അംസ മേഖല (pectoral girdle), ശ്രോണീ മേഖല (pelvic girdle) എന്നിവ ഇവയുടെ അസ്ഥികൂടത്തിൽ കാണാനാവും. ഇത് ടെട്രാപോഡയിൽ കാണുന്നതിനോട് സമാനമാണ്. അതിനാലാണ് ടെട്രാപോഡ ക്രോസ്സോപ്ടെറിജിയൈ മത്സ്യ പിൻഗാമികളിൽനിന്നും പരിണമിച്ചുണ്ടായതാണെന്ന ശാസ്ത്രമതം ശക്തിയാർജിച്ചത്.

ഉഭയജീവികൾ
ഉരഗങ്ങൾ
പരിണാമം
ചരിതം