1966 ൽ മൊറാർജി ദേശായിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭരണ പരിഷ്കാര കമ്മീഷനാണ് അഴിമതിക്കെതിരായി ഇത്തരമൊരു ബില്ലിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശം സമർപ്പിച്ചത്.കേന്ദ്രത്തിൽ ലോക്പാലും സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോകായുക്തകളുമെന്ന സംവിധാനമാണ് ഇതിലൂടെ മുന്നോട്ടുവച്ചത്. നീതിനിഷേധം അനുഭവിക്കാനിടയാകുന്ന വ്യക്തിയുടെ പരാതിയിന്മേൽ അന്വേഷണം നടത്താനും , നിഗമനത്തിലെത്താനും , ആയതിനു പരിഹാര മാർഗ്ഗം കാണാനും സർക്കാർ നിയോഗിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ഓംബുഡ്സ്മാൻ . നിയമാനുസൃതപ്രതിനിധി എന്നാണ് സ്വീഡിഷ് ഭാഷയിൽ ഓംബുഡ്സ്മാൻ എന്ന പദത്തിൻറെ അർത്ഥം. പരാതി പരിഹാരകൻ എന്ന് വേണമെങ്കിൽ പറയാം. ഓംബുഡ്സ്മാൻ എന്ന പദത്തിൻറെ അർത്ഥവ്യാപ്തിയിൽ ലോക്പാൽ, ലോകായുക്ത എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.ഒരു സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ സ്വീഡനിലാണ് 1809 ൽ ലോകത്താദ്യമായി ഓംബുഡ്സ്മാൻ നിലവിൽ വന്നത്. 1919ൽ ഫിൻലാൻഡിലും 1953 ൽ ഡെൻമാർക്കിലും നോർവെയിലും ഈ സംവിധാനം നിലവിൽ വന്നു. ലോക(ജനങ്ങൾ), പാല(പാലകൻ) എന്നീ സംസ്കൃതപദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനങ്ങളുടെ സംരക്ഷകൻ എന്ന അർത്ഥത്തിലുള്ള ലോക്പാൽ എന്ന പദം രൂപംകൊണ്ടത് . ജവാഹർലാൽ നെഹ്രു പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് അഴിമതി വിരുദ്ധ സംവിധാനമായ ഓബുഡ്‌സ്മാൻ എന്ന ആശയം ഇന്ത്യയിലും നടപ്പാക്കണമെന്ന് ശക്തമായി വാദിച്ചിരുന്ന ലോക് സഭയിലെ സ്വതന്ത്ര അംഗവും സംസ്കൃതത്തിൽ പാണ്ഡിത്യവുമുണ്ടായിരുന്ന എൽ. എം. സിങ് വിയോട് ഓബുഡ്‌സ്മാൻ എന്ന വാക്കിന് തത്തുല്യമായ ഭാരതീയ പദം കണ്ടെത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചത് നെഹ്റു തന്നെയയിരുന്നു. പാർലമെന്റിൽ അഴിമതി വിരുദ്ധ സംവിധാനമായ ഓബുഡ്‌സ്മാൻ എന്ന ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ച എൽ. എം. സിങ് വി 1963 ഏപ്രിൽ മൂന്നിന് ലോക് സഭയിൽ നടന്ന ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കവെ ലോക്പാൽ എന്ന വാക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
സ്കാൻഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങളിലെ ഓംബുഡ്സ്മാൻറെ ചുവടുപിടിച്ച് 1968ൽ ഇന്ത്യയിൽ ലോക് സഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ലോക്പാൽ ബിൽ 1969ൽ ലോക്‌സഭയിൽ പാസായെങ്കിലും രാജ്യസഭ പാസാക്കും മുൻപേ നാലാം ലോക് സഭ പിരിച്ചുവിട്ടതിനെ തുടർന്ന് നിയമമാക്കാനായില്ല. ലോക്പാൽ - ലോകായുക്ത ബിൽ എന്നപേരിലായിരുന്നു ഈ ബിൽ. പിന്നീട് 1971,77, 85,89,1996,98,2001,2005,2008 എന്നീ വർഷങ്ങളിലായിരുന്നു ബിൽ പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. രാജ്യസഭയിൽ ഒരിക്കൽ പോലും ബിൽ പാസാക്കപ്പെട്ടിട്ടുമില്ല. 17 സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ ലോകായുക്തകളെ നിയമിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇവയുടെ അധികാരപരിധി എല്ലായിടത്തും ഒരേപോലെയല്ല. ചിലയിടങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ ലോകായുക്തകളുടെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുമ്പോൾ മറ്റു ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ എം.എൽ.എ. മാർ പോലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ല.1971 ൽ ആദ്യമായി ലോകായുക്തയെ നിയമിച്ച ഒറീസ 1993 ൽ ഈ സംവിധാനം അവസാനിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.

സർക്കാർ ലോക്പാൽ ബിൽ
ബിൽ പാർലമെൻറിൽ
ചരിത്രം
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ