ജീവധർമ്മവീക്ഷണത്തിൽ(biophysiological point of view) ജീവജാലങ്ങൾ തമ്മിലും സ്ഥലമണ്ഡലം(Lithosphere), ജലമണ്ഡലം(Hydrosphere), ഭൗമാന്തരീക്ഷം(Atmosphere) എന്നിവയിലെ മൂലകങ്ങളുമായുള്ള അവയുടെ പ്രതിവർത്തനങ്ങളുൾപ്പെടെയുള്ള പരസ്പരബന്ധങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന ആഗോള പരിസ്ഥിതിവ്യൂഹമാണ് ജൈവമണ്ഡലം. 350 കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപുനടന്ന ആകസ്മിക ജീവോൽപ്പത്തിയോ ആകസ്മികമായി അകാർബണികവസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് ജീവനുണ്ടായ പ്രക്രിയയോ (Abiogenesis or biopoiesis)മൂലമാകാം ജൈവമണ്ഡലം രൂപപ്പെട്ടതും വികാസം കൈവരിച്ചതുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. വാനനിരീക്ഷണം, ജൈവഭൗതികം, ഭൗമശാസ്ത്രം, ജലപഠനം, ജൈവഭൗമശാസ്ത്രം, പരിണാമം എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത പഠനവിഭാഗങ്ങളിലുൾപ്പെടുന്ന ശാസ്ത്രമേഖലയാണ് ജൈവമണ്ഡലം. പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം, ഭൗമശാസ്ത്രം, ഭൗതികഭൂമിശാസ്ത്രം(Physical geography) എന്നീ മേഖലകളിലെ മുഖ്യാശയവു (Core concept)മാണിത്. 

പ്രാപഞ്ചികവിശാലവീക്ഷണത്തിൽ പരിഗണിച്ചാൽ, പ്രകൃത്യാ നമുക്കു് അനുഭവവേദ്യമാകുന്ന ജൈവമണ്ഡലവും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിലും ഉപഗ്രഹങ്ങളിലും കണ്ടെത്തിയേക്കാവുന്ന, കൃത്രിമജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ കൂടി അടങ്ങിയ, മൊത്തം വ്യവസ്ഥകളെ ഒരുമിപ്പിച്ച് നമുക്കു് ജൈവമണ്ഡലം എന്നു നിർവ്വചിക്കാം. പ്രായോഗികമായ (അനുഭവവേദ്യമായ) ജൈവമണ്ഡലവും കൃത്രിമമായോ നാം അറിയപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുന്നതോ ആയ ജൈവമേഖലകളും വെവ്വേറെ പരിഗണിക്കാൻ ഉതകുന്ന വിധത്തിൽ രണ്ടാം ജൈവമണ്ഡലം(Biosphere 2), മൂന്നാം ജൈവമണ്ഡലം (BIOS-3)എന്നിങ്ങനെ ജൈവമണ്ഡലങ്ങളെ ആശയഗതി അനുസരിച്ച് പലതായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ടു്.

ചില ജൈവശാസ്ത്രകാരൻമാരും ഭൗമശാസ്ത്രകാരൻമാരും ജീവമണ്ഡലത്തെ വളരെ ലഘുവായ അസ്തിത്വമായി നിർവ്വചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭൗമരസതന്ത്രജ്ഞർ ജീവമണ്ഡലത്തെ ജീവികളുടെ ആകെത്തുകയായി പരിഗണിക്കുന്നു. ഭൗമരാസമാതൃകയുടെ നാല് വിവിധ ഘടകമായി ഇത്തരത്തിൽ ജീവമണ്ഡലം എന്ന ആശയം പരിമിതപ്പെടുന്നു. സ്ഥലമണ്ഡലം(Lithosphere), ജലമണ്ഡലം(Hydrosphere), ഭൗമാന്തരീക്ഷം(Atmosphere)എന്നിവയോടൊപ്പം ജീവമണ്ഡലവും (Biosphere) ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണീ നിർവ്വചനം നിലകൊള്ളുന്നത്. ഭൂമിയിലെ ജീവശാസ്ത്രപരവും ഭൗതികപരവുമായ വസ്തുക്കളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് ചില ശാസ്ത്രകാരൻമാർ ഇക്കോസ്ഫിയർ (Ecosphere) എന്ന പദവുമുപയോഗിക്കുന്നു. അടഞ്ഞ ജൈവവ്യൂഹങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള രണ്ടാം അന്തർദ്ദേശീയ സമ്മേളനം (Second International Conference on Closed Life Systems) ഭൗമജൈവമണ്ഡല മാതൃകകളേയും പകർപ്പുകളേയും പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്ര- സാങ്കേതിക വിഭാഗമായി ബയോസ്ഫെറിക്സ് (Biospherics) എന്ന പദമുപയോഗിച്ച് വിവക്ഷിക്കുന്നു. കൃത്രിമഭൂമിക്കുതുല്യമായ ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്. 
വിവിധ നിർവ്വചനങ്ങൾ
പ്രത്യേക ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ
ജൈവമണ്ഡലത്തിന്റെ വ്യാപ്തി
സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ സ്ഥാനം