മുത്തശശിമാർ പറഞ്ഞുവന്നു, തലമുറകളായി കൈമാറപ്പെട്ട ഐതിഹ്യങ്ങളും നാടോടിക്കഥകളും രസകരമായ കഥാസന്ദർഭങ്ങളിൽ കോർത്തിണക്കി രചിച്ച ഗ്രന്ഥമാണ് ഹിതോപദേശം . ആബാലവൃദ്ധം ജനങ്ങൾക്കും ഓർത്തിരിക്കാവുന്ന കഥപറച്ചിൽ, കഥകളെ ഒന്നിലോന്നു കോർത്തിണക്കി പറയുന്ന ആഖ്യാനരീതി എന്നിവ "ഹിതോപദേശത്തെ" ലോക സാഹിത്യത്തിലെ മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽനിന്നു വേറിട്ട്‌ നിർത്തുന്നു. വാല്മീകിയുടെ രാമായണത്തിലും, വ്യാസൻറെ മഹാഭാരതത്തിലും , പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യരംഗത്തെ എമിലെ ബ്രോനടിൻറെ വുതെറിംഗ് ഹൈറ്റ്സിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ഫ്രെയിം സ്റ്റോറി എന്ന ആഖ്യാനരീതിയാണ് നാരായണസ്വാമികൾ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മൂന്നും നാലും കഥകൾ വരെ ആഴത്തിൽ പോകുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം പക്ഷിമൃഗാദികളുടെ കഥകളിലൂടെ നന്മയുടെയും കൌശലത്തിൻറെയും ചെപ്പുകൾ തുറക്കുന്നു.

സഹസ്രാബ്ധങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും ഇന്നും ഈ കഥകളുടെ മാറ്റ് പോകാതെ നിൽക്കുന്നത് കഥപറച്ചിലിൻറെ വൈഭവം കൊണ്ടും കഥകളുടെ ആഴം കൊണ്ടുമാണ്. സാമൂഹികപരിവർത്തനങ്ങളോ അനുദിനം മാറിമറിയുന്ന കാഴ്ച്ചപ്പാടുകളോ ഹിതോപദേശത്തെ വിസ്മൃതിയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടില്ല. അറുപതോളം ഭാഷകളിലേക്ക് ഹിതോപദേശത്തിൻറെ സന്ദേശം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ലോകത്തിൻറെ നാനതുറകളിലുള്ള കൊച്ചുകുട്ടികൾ പാടുന്ന പാട്ടുകളിലും ,വരയ്ക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളിലും , ഹിതോപദേശ കഥകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. മതഗ്രന്ഥമല്ലെങ്കിലും ഇത്രയും സ്വീകാര്യതയുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥം ലോകസാഹിത്യത്തിൽ തന്നെ ചുരുക്കമാണ്. ഏതു സംസ്കാരത്തിലേക്കും ഇഴുകിച്ചേരാനുള്ള ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൻറെ കഴിവിനുപിന്നിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിൻറെ പച്ചയായ ആവിഷ്കാരമാണ്.

ഗഹനവും നിഗൂഡവുമായി തുടരുന്ന ജീവിതത്തെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം നേരിടുന്ന രീതികൾ അത്യന്തം ലളിതവും രസകരവുമായി ഗ്രന്ഥകാരൻ പ്രകടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് സ്തുത്യർഹമാണ്. എങ്ങനെ ജീവിക്കണം ,എങ്ങനെ ജീവിച്ചുകൂടാ എന്നു ഈ ഗ്രന്ഥം പഠിപ്പിക്കുന്നു. പൂർണമായും ധർമ്മിഷ്ഠമായ ജീവിതരീതിയിൽനിന്നുമാറി തൻറെ താല്പര്യങ്ങളും നേട്ടങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്ന രീതിയിൽ എങ്ങനെ കൌശലപൂർവ്വം ജീവിക്കാം എന്നാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം പറയുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ നന്മയും തിന്മയും സഹതാപവും കുതുകാൽവെട്ടുമുള്ള ലോകത്ത് എങ്ങനെ തലയുയർത്തി പിടിച്ചുനിൽക്കാം എന്നു നാം അറിയുന്നു.

നിരീക്ഷണപാടവം , വിശകലനശേഷി, മനോധൈര്യം , ആത്മവിശ്വാസം, വാക്ചാതുര്യം എന്നിവയെപ്പറ്റി ഈ കഥകൾ നമ്മെ ബോധവാന്മാരാക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ഒരു സാമൂഹ്യജീവിയാണന്നും നമ്മുടെ വിജയപരാജയങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരുടെ നിലപാടുകളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു വെന്നും, ജീവിതവിജയത്തിനായി മറ്റുള്ളവരെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കണമെന്നും നാം അറിയുന്നു. മതഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ , ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ കാണാൻ കഴിയാത്ത പ്രായോഗിക ജീവിതരീതികളുടെ ഒരു കലവറയാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം . കുട്ടികളിൽ യുക്തിബോധം വളർത്തുന്ന ഈ കൃതി തികച്ചും പുതുമയുള്ളതും അയാഥാസ്ഥിതികവുമായ ഒരു സൃഷ്ടിയാണ്.

പഞ്ചതന്ത്രത്തിൽ പറയുന്ന പോലെ:
സാരം:ഈ നീതിശാസ്ത്രം പാരായണം ചെയ്യുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് ഒരിക്കലും, ദേവേന്ദ്രനിൽനിന്നുപോലും ,പരാജയം സംഭവിക്കില്ല
വിശകലനം
ഉള്ളടക്കം
വിഗ്രഹം
പഞ്ചതന്ത്രവും ഹിതോപദേശവും