സഭയിലെ 9 തിരുസംഘങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്നതാണ് സാർവത്രികസഭയുടെ ഭരണത്തിൽ പ്രധാനകടമയുള്ള വിശ്വാസതിരുസംഘം. 1542-ൽ പോൾ മൂന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പയാണ് ഈ തിരുസംഘം ആരംഭിച്ചത്. അംഗങ്ങളുടെ ദൈവികവിശ്വാസത്തിലാണ് സഭയുടെ എക്കാലത്തെയും നിലനിൽപ്പ് എന്നതിനാൽ ധാർമ്മികതയും വിശ്വാസവും എക്കാലവും ശരിയായി തന്നെ നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് വിശ്വാസതിരുസംഘം നിർവഹിക്കുന്നത്. പാഷണ്ഡതകളുടെ തെറ്റായ ബോധവത്കരണങ്ങളിൽ നിന്നും ക്രൈസ്തവവിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കുവാനാണ് വിശ്വാസതിരുസംഘം ആരംഭിച്ചത്. വകുപ്പിന്റെ അനുദിനപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നത് കർദ്ദിനാൾ സ്ഥാനമുള്ള മെത്രാൻ അധ്യക്ഷനായി രണ്ടു സെക്രട്ടറിമാരുടെ കീഴിലാണ്. 

വത്തിക്കാനിൽ വിശുദ്ധ പത്രോസിന്റെ ബസിലിക്കയുടെ സമീപമുള്ള കെട്ടിടത്തിലാണ് വിശ്വാസതിരുസംഘകേന്ദ്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 37 ജോലിക്കാർ വിവിധവിഭാഗങ്ങളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഉപദേശകരായി ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള 23 കർദ്ദിനാൾമാരും 33 മെത്രാന്മാരും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവരുടെ യോഗം വർഷത്തിൽ രണ്ടു പ്രാവശ്യം കാര്യാലയത്തിൽ ചേരുന്നു. ഇവരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നത്.

വിശ്വാസതിരുസംഘത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് സഭയുടെ ചരിത്രത്തിൽ വളരെയധികം വിമർശിക്കപ്പെടുകയും കുപ്രസിദ്ധിയാർജിക്കുകയും ചെയ്ത ഇൻക്വിസിഷൻ കോടതികൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. മധ്യയുഗത്തിലും മറ്റും തെറ്റായ രീതിയിൽ വിശ്വാസപ്രബോധനം നടത്തുകയും, വ്യക്തിവിചാരണ നടത്തുകയും, സഭാഭൃഷ്ട് കല്പിക്കുകയും ചെയ്തതിന്റെ പേരിൽ ഈ കോടതികൾ വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

"കോൺഗ്രിഗേഷൻ ഫോർ യൂണിവേഴ്സൽ ഇൻക്വിസിഷൻ" എന്ന നാമമായിരുന്നു വിശ്വാസതിരുസംഘത്തിന് ആരംഭകാലഘട്ടത്തിൽ നൽകിയത്. 1908-ൽ പത്താം പീയൂസ് മാർപ്പാപ്പ ഈ നാമം "കോൺഗ്രിഗേഷൻ ഓഫ് ഹോളി ഓഫീസ്" എന്ന് പുനർനാമകരണം നടത്തി. തുടർന്ന് 1965-ൽ രണ്ടാം വത്തിക്കാൻ കൗൺസിലിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പോൾ ആറാമൻ മാർപ്പാപ്പയാണ് വിശ്വാസതിരുസംഘം എന്ന് നാമപരിഷ്കാരം നടത്തിയത്. 1988-ൽ ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ കാര്യാലയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനനവീകരണങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോൾ ഈ വകുപ്പിനും രൂപരേഖ തയ്യാറാക്കുകയും, പ്രവർത്തനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 

വകുപ്പിന്റെ ദൈനംദിനപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നത് കാര്യാലയത്തിലെ മറ്റു വകുപ്പുകളുമായും തിരുസംഘങ്ങളുമായും സഹകരിച്ചാണ്. സുസ്വാതന്ത്രമുള്ള വകുപ്പുകളാണെങ്കിലും അന്തർദേശീയ ദൈവശാസ്ത്രകമ്മീഷനും പൊന്തിഫിക്കൽ ബൈബിൾ കമ്മീഷനും വിശ്വാസതിരുസംഘത്തിന്റെ കീഴിലാണ് നില കൊള്ളുന്നത്. വിശ്വാസതിരുസംഘത്തിന്റെ അഗീകാരത്തോടെ മാത്രമാണ് കാര്യാലയത്തിലെ ഏതു വകുപ്പും സഭയിലെ മെത്രാന്മാർക്കും കർദ്ദിനാൾമാർക്കും കത്തുകൾ അയയ്ക്കുവാൻ പാടുള്ളു. സഭയുടെ ഔദ്യോഗിക ദിനപത്രത്തിൽ പോലും (ലാ ഒസ്സർവത്തോരെ റൊമാനൊ) ദൈവശാസ്ത്രലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഈ വകുപ്പിന്റെ അനുമതിയോടെ മാത്രമാണ്.

ഭരണസൗകര്യത്തിനായി ഈ വകുപ്പിനെ നാലായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. (1) വിശ്വാസകാര്യ വിഭാഗം (2) അച്ചടക്ക വിഭാഗം (3) വിവാഹകാര്യ വിഭാഗം (4) വൈദികവിഭാഗം.

(2/1) വിശ്വാസതിരുസംഘം
(1) നയതന്ത്രവിഭാഗം
(2/3) ആരാധനാക്രമതിരുസംഘം
(2/6) പൗരോഹിത്യതിരുസംഘം