പൊതു ഉടമാസമ്പ്രദായം മാർക്സിന്റെ ആശയമല്ലായിരുന്നുവെന്ന് 1883ലെ പതിപ്പിന്റെ ആമുഖത്തിൽ മാർക്സ് തന്നെ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ എഴുതപ്പെട്ട ചരിത്രത്തിൽ പൊതു ഉടമസ്ഥതാ രീതി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ റഷ്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള പൊതു ഉടമസ്ഥതാ സമ്പ്രദായം മുമ്പ് നിലനിന്നിരുന്നതായി ഹക്സ്താസെൻ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് . എന്നാൽ ഇത് ലിഖിത ചരിത്രമല്ലായിരുന്നു

മാർക്സ് വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ച, കർഷക-തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റം എന്ന ആശയം അത്ര പുതിയതൊന്നുമായിരുന്നില്ലെന്ന് വിമർശകർ തെളിവുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. 14 ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയിൽ ജോൺ ബോളിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഇംഗ്ലീഷ് കർഷക യുദ്ധം ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമായി ഇവർ കാണിക്കുന്നു. ജോൺ ബോൾ, ജാക്ക് സ്ട്രോ എന്നീ വൈദികരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട കർഷക സമൂഹം അവരുടെ മോചനത്തിനായി വിപ്ലവമുന്നേറ്റം നടത്തുകയുണ്ടായി. 

മാർക്സും ഏംഗൽസും അവരുടെ ഉദ്യോഗത്തിന്റെ തുടക്കക്കാലത്ത് എഴുതിയതുകൊണ്ടു തന്നെ ആ ലഘുലേഖക്ക് വേണ്ടത്രം പക്വത കൈവരിക്കാനായിട്ടില്ലെന്ന് ചിലർ വാദിക്കുന്നു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ യൂറോപ്പിലാകമാനം ഒരു വിപ്ലവമുന്നേറ്റം നടക്കുകയുണ്ടായി. ഫ്രാൻസിൽനിന്നും, ജർമ്മനി, ഹംഗറി, ഇറ്റലി അങ്ങനെ അത് ഒരു കാട്ടുതീ പോലെ പടർന്നു പിടിക്കുകയുണ്ടായി. വളരെ ചുരുങ്ങിയ കാലം മാത്രമേ ഈ മുന്നേറ്റത്തിനായുസ്സുണ്ടായുള്ളു എങ്കിലും, സർക്കാരുകൾ ഒന്നൊന്നായി താഴെവീണു. പക്ഷേ ലോകം മൊത്തത്തിൽ പടരാനുള്ള ഒരു ചൂട് ആ വിപ്ലവത്തിനുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ മുന്നേറ്റത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോയുടെ സ്വാധീനം തീരെ കുറവായിരുന്നു. കാരണം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് ലഘുലേഖ പുറത്തിറക്കിയിട്ട് വളരെയധികം ആയിരുന്നില്ല.

മാർക്സ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോയിൽ വിശദീകരിച്ച രീതിയിലല്ല ഇന്ന് കമ്മ്യൂണിസം നടപ്പിലാവുന്നതെന്ന് ഒരു കൂട്ടം വിമർശകൾ പറയുന്നു. ചൈനയെ ഒരു ഉദാഹരണമായി ഉയർത്തിക്കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മാർക്സിസ്റ്റ്കാർ മാർക്സിസത്തെ ശരിക്കു മനസ്സിലാക്കാതെ എടുത്ത നടപടികൾ മാർക്സിസത്തോടു ചെയ്ത വഞ്ചനയാണെന്ന് ഇക്കൂട്ടർ വാദിക്കുന്നു. ശരിയായ രീതിയിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോയെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ആകൃതി തന്നെ മാറിപ്പോയേനെ എന്നും ഈ കാര്യങ്ങൾ എടുത്തുപറയുന്നവർ പറയാൻ മറക്കുന്നില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.


IV വിവിധ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളോടുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളുടെ നിലപാട്
വിമർശനങ്ങൾ
പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം
I ബൂർഷ്വാകളും തൊഴിലാളികളും