ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയുടെ ആരംഭം നാഗാർജുനകൊണ്ടയിലെ ഇക്ഷ്വാകുകളുടെ ഇഷ്ടികാനിർമിതമായ പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അടുത്ത ഘട്ടം അയ്ഹോളിലും അതിനടുത്തുമായി എ.ഡി. 600ലുണ്ടായ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. അയ്ഹോൾ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങളിലൊന്നിന്റെ പുറത്തെ കോണുകളിലുള്ള ചുമർത്തുണൂകളിൽ ദ്രാവിഡ കലാസമ്പ്രദായത്തിന്റെ പിറവിയുടെ സൂചന കാണാമെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഉത്തര-ദക്ഷിണ ഭാരത ദേശങ്ങളിലെ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയിലെ ഒരു മുഖ്യ വൈജാത്യം ഇതാണ്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ പൊതുവേ വൃത്താകൃതിയിലാണ് ഗർഭഗൃഹത്തിനു മുകളിലുള്ള ശിഖരം കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ തെക്ക്, ഒന്നിനൊന്ന് വലിപ്പം കുറയുന്ന ചതുരാകൃതിയിലുള്ള തട്ടുകളായാണ് അത് ഉയരുന്നത്.

ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വാസ്തുകലയുടെ ഒരു സവിശേഷ ചാലകശക്തിയായിരുന്നു ചാലൂക്യന്മാർ. ചാലൂക്യരാജാക്കന്മാർ ശില്പകലയ്ക്ക് വമ്പിച്ച പ്രോത്സാഹനം നല്കി. പുലികേശി രണ്ടാമൻ കലാകാരന്മാരുടെയും ശില്പികളുടെയും വലിയ പുരസ്കർത്താവായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളിലൂടെയാണ് അജന്തയിലെ ശില്പവിസ്മയം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെട്ടത്. സവിശേഷമായ ചാലൂക്യ കലാശൈലിയുടെ ഉത്തമ മാതൃക ബാദാമിയിൽനിന്ന് പത്തുമൈൽ അകലെയുള്ള പട്ടടയ്ക്കൽ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണ്.
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ക്ഷേത്രവാസ്തുവിദ്യ
പാണ്ഡ്യരാജവംശത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ
പല്ലവരാജവംശത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ
ബുദ്ധ വാസ്തുശൈലി