ലോകസഞ്ചാരികളായ ചിലർ പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ചൈനയിൽ നിന്നും ക്രിസ്ത്വബ്ദാരംഭത്തോടെ ഭാരതത്തിലൂമെത്തിയിരുന്നു. ഭാരതീയ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക കാര്യങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണവും വിശകലനവും നടത്തിയ ആദ്യത്തെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ ഇവരുടേതാണ്. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതിയ പെരിപ്ലസ് എന്ന കൃതി ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ഡയറിക്കുറിപ്പായി കണക്കാക്കാം. ഗ്രീസിലെ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിലാണ് ഇതിന്റെ രചയിതാവ് ജനിച്ചത്.

ബുദ്ധമതത്തെക്കുറിച്ചും ഭാരതത്തെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ അറിയുന്നതിന് ചൈനയിൽ നിന്ന് ഭാരതത്തിലെത്തിയ ഫാഹിയാന്റെയും (374-434 ) ഇതേ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ വന്ന ഹുയാൻ സാങിന്റെയും (603-665) ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ ഈ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ഭാരതീയ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക-രാഷ്ട്രീയ കാര്യങ്ങൾ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചരിത്രകാരനുമായ അൽബിറൂനി (970-1039) ഭാരതം സന്ദർശിക്കുകയും തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിലൂടെ അക്കാലത്തെ ഭാരതീയ രാഷ്ട്രീയ സമൂഹിക പരിസ്ഥിതിയിലേക്കു വെളിച്ചം വിതറുകയും ചെയ്തു. 1254-ൽ വെനീസിൽ ജനിച്ച മാർക്കോപോളോ ചൈനീസ് ഭരണാധികാരിയായ കുബ്ലാഖാന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ഭാരതം സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ കേരളത്തിലും എത്തുകയുണ്ടായി. ചോളമണ്ഡലം, സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട്, കന്യാകുമാരി, കൊല്ലം, മലബാർ തുടങ്ങിയ തെന്നിന്ത്യൻ സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച മാർക്കോപോളോയുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ കേരളത്തെ സംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.

14-ആം നൂറ്റണ്ടിലെ ഭാരതീയ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പരിസ്ഥിതി വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ലോകസഞ്ചാരിയായ ഇബ്നു ബത്തൂത്ത (1304-79) യുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ. ഇന്ത്യയിൽ അന്നു നിലനിന്ന "സതി"യുടെ ദുരന്തമുഖവും ഭരണാധികാരിയായ മുഹമ്മദ് ബിൻ തുഗ്ളക്കിന്റെ ഭ്രാന്തൻ ഭരണവും തന്റെ കുറിപ്പുകളിലൂടെ ഇദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

15-നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭാരതം സന്ദർശിച്ച റഷ്യക്കാരനായ നികീതിൻ ഒരു വ്യാപാരി എന്നതിനപ്പുറം ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവ് കണ്ടെത്താനാഗ്രഹിച്ച ഒരു ജിജ്ഞാസു കൂടിയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ തെളിയിക്കുന്നു.

പോർട്ടുഗീസുകാരായ കോവിൻഹോയും വാസ്കോ ദെ ഗാമയും കേരളത്തിലെത്തിയത് ഭാരതവുമായുള്ള വ്യാപാരകാര്യങ്ങൾക്കു പ്രാമുഖ്യം നൽകിയാണെങ്കിലും ഇവരുടെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ കേരളീയരെ സംബന്ധിച്ച് അമൂല്യങ്ങളാണ്. 

ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ മലയാളത്തിൽ
മഹാത്മജിയുടെ ഡയറി
ഗുജറാത്തിയിലും ഹിന്ദിയിലും
ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ ഭാരതത്തിൽ