"മറ്റുള്ളവരുടെ ഇടപെടൽകൊണ്ട് നിലനില്പില്ലാതായിപ്പോകുന്നതും ഒരിക്കലും ഒരു പ്രകാരത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമാകാത്തതുമായ ശക്തിയാണ്" പരമാധികാരമെന്ന് ഡച്ച് രാജ്യതന്ത്രജ്ഞനായ ഹ്യൂഗോ ഗ്രോഷ്യസ് (1583-1645) നിർവചിക്കുന്നു. ഇതാണ് അന്താരാഷ്ട്രബന്ധങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനശിലയെന്ന് അക്കാലങ്ങളിൽ കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടായപ്പോഴേക്കും പരമാധികാരരാഷ്ട്രങ്ങൾ "ദേശീയരാഷ്ട്ര" (Nation-States)ങ്ങളായിത്തീർന്നു. ഭാഷ, മതം, സംസ്കാരം, ആചാരം, വർഗപരമായ പാരമ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദേശീയരാഷ്ട്രമെന്ന സങ്കല്പത്തെ നിർവചിക്കാൻ ചിലർ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾക്ക് അന്നും സാർവത്രികമായ അംഗീകാരം കിട്ടിയിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഈ സങ്കല്പം കേവലം ആത്മനിഷ്ഠമായി കുറെക്കാലം നിലനിന്നു. സ്വന്തം രാഷ്ട്രത്തിനുള്ളിൽ സ്വാഭിലാഷം അനുസരിച്ച് വസിക്കാനും തങ്ങൾ രൂപംകൊടുക്കുന്ന ആശയസങ്കല്പങ്ങൾക്കനുസൃതമായി സ്വയംഭരണം നടത്താനും അധികാരം നൽകുന്ന 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്വയം നിർണയാവകാശസിദ്ധാന്തം തന്നെയാണ്, രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിനുശേഷമുളള ലോകത്തിലും, അല്പം വ്യത്യസ്തമായ രൂപത്തിലാണെങ്കിലും, നിലനില്ക്കുന്നത്. ആഗോള രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക രംഗങ്ങളിൽ സമീപകാലത്തായി സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ, ദേശരാഷ്ട്രത്തിന്റെ പ്രാമുഖ്യത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രതന്ത്രത്തിൽ രാഷ്ട്രങ്ങൾ സ്വന്തം സുരക്ഷിതത്വം മെച്ചപ്പെടുത്താനും സാമ്പത്തികമേൻമകൾ കൈവരുത്താനും ചിലപ്പോൾ ചില ക്ഷേമപരിപാടികൾ നടപ്പിലാക്കാനും സഖ്യങ്ങളെയും ഉടമ്പടികളെയും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയ്ക്കും അതിന്റെ നിരവധി പോഷക സംഘടനകൾക്കും പുറമേ, പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയുള്ള ധാരാളം കൂട്ടുകെട്ടുകളുമുണ്ട്. ഉത്തര അറ്റ്ലാന്റിക് സഖ്യസംഘടന (NATO), ദക്ഷിണപൂർവേഷ്യൻ സഖ്യസംഘടന (SEATO), തുടങ്ങിയവ ഇത്തരത്തിലുള്ളതാണ്; അറബി-ഐക്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രസ്ഥാനങ്ങളും "സൌഹൃദത്തിനും സഹകരണ"ത്തിനും വേണ്ടി ചില പരമാധികാരരാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിൽ ഏർപ്പെടുന്ന കരാറുകളും ഉദാ: ഇന്ത്യയും യു.എസ്സുമായി ഒപ്പിട്ട ആണവ പരീക്ഷണ കരാർ (ഇന്ത്യയും ബംഗ്ലാദേശും തമ്മിൽ) ഇക്കൂട്ടത്തിൽപെടുന്നു. കമ്യൂണിസ്റ്റു നേതൃത്വത്തിലുള്ള ലോകതൊഴിലാളി യൂണിയൻ ഫെഡറേഷന്റെയും (WFTU)അതിന്റെ എതിർചേരിയിൽ നിൽക്കുന്ന അന്തർദേശീയ സ്വതന്ത്ര തൊഴിലാളിയൂണിയനുകളുടെ കോൺഫെഡറേഷന്റെയും (ICFTU) ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങൾ പോലും രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക് അടിവരയിട്ടുകൊണ്ടുളള കൂട്ടുകെട്ടുകളാണെന്ന് കാണാം.

ഏറ്റവും സമർഥമായി പ്രവർത്തനം നടത്തുന്ന അന്താരാഷ്ട്രീയ സംഘടനകളിൽപോലും, തീരുമാനമെടുക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഓരോ രാഷ്ട്രത്തിന്റെയും ഇച്ഛാശക്തിക്ക് അന്യൂനമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. പൊതുവായ ഭീഷണികളെ നേരിടാൻ പൊതുവായ ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങളോടുകൂടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇത്തരം സംഘടനകളിലെ ഓരോ രാഷ്ട്രവും ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന് നിർണായകമായ ഒരു നില സ്വീകരിക്കുന്നതും അസാധാരണമല്ല.

നയതന്ത്രനിപുണത
സ്വയംനിർണയാവകാശം
യുദ്ധവും യുദ്ധഭീഷണിയും
പ്രശ്നങ്ങൾ