യൂറോപ്പിൽ റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അസ്തമയത്തോടുകൂടി (1806) അനേകം ചെറിയ രാഷ്ട്രങ്ങൾ ആവിർഭവിക്കുകയും, ആ രാഷ്ട്രങ്ങളെ തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാൻ പ്രത്യേകം വ്യക്തമായ അതിർത്തികൾ ഉണ്ടാവുക ആവശ്യമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. അന്നുണ്ടായിരുന്ന അതിരുകളും ശാസ്ത്രീയാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരുന്നില്ല. ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ഭൂപടശാസ്ത്ര(Cartography)ത്തിന്റെയും വികാസത്തോടെ ആധുനിക രീതിയിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ രേഖപ്പെടുത്തിത്തുടങ്ങി. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തെ(Topography)പ്പറ്റിയുള്ള പഠനവും ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികാസവും, രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ വ്യക്തമായ അതിർത്തിരേഖകൾ നിശ്ചയിക്കുന്നതിനു സഹായകമായി.

നദികൾ, തടാകങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, മലകൾ എന്നീ പ്രകൃതിഭാഗങ്ങളെ രാജ്യാതിർത്തികളായി അംഗീകരിച്ചു തുടങ്ങിയത് 17-ഉം, 18-ഉം ശതങ്ങളോടുകൂടിയാണ്. ഫ്രഞ്ചു വിപ്ലവാനന്തരം (1789) യൂറോപ്പിൽ നിശ്ചിതവും വ്യക്തവുമായ അതിർത്തികൾ കൂടിയേ കഴിയൂ എന്ന അവസ്ഥ സംജാതമായി. അതിനുശേഷം അതിർത്തി നിർണയനത്തിൽ വളരെയേറെ പുരോഗതിയുണ്ടായി.

അതിർത്തിനിർണയനവും (delimitation) അതിർത്തി തിരിക്കലും (demarcation) അതിർത്തിയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്. രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ അതിർത്തിയെ ആസ്പദമാക്കി അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായക്കോടതിയോ മറ്റു കോടതികളോ ഉഭയകക്ഷി സമ്മതപ്രകാരം രൂപവത്കരിക്കപ്പെടുന്ന സമിതിയോ ആയിരിക്കും അതിർത്തിനിർണയനം നടത്തുന്നത്. വിവാദപ്രശ്നങ്ങളില്ലെങ്കിൽ രണ്ടു രാജ്യങ്ങളിലെയും പ്രതിനിധികൾ തമ്മിലുള്ള കൂടിയാലോചനകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതിർത്തി നിർണയിക്കപ്പെടും. നയതന്ത്രപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെയാണ്, അതിർത്തി സാധാരണ നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. രണ്ടു രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിനിർണയനത്തിൽ ഉഭയകക്ഷികൾ കൂടാതെ, അതിൽ താത്പര്യമുള്ള മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളും ഇടപെടുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ വിരളമല്ല. യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു രാജ്യാതിർത്തികളിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാവുക സാധാരണമാണ്. ഒന്നും രണ്ടും ലോകയുദ്ധങ്ങൾക്കുശേഷം യൂറോപ്പിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികളിൽ വളരെ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി. വൻ ശക്തികൾക്ക് പ്രാബല്യം ഉണ്ടായിരുന്ന യുദ്ധാനന്തര സമാധാനസമ്മേളനങ്ങളാണ് യൂറോപ്പിലെ രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾ നിർണയിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചത്.

അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തൽ
അതിർത്തി നിർണയനം
പ്രാചീനകാലങ്ങളിൽ
യൂറോപ്പിൽ