മദ്ധ്യകാലയൂറോപ്പിൽ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മേഖലയിലെ ആദ്യത്തെ ശ്രദ്ധേയമായ മുന്നേറ്റം, എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കരോലീനിയൻ നവോത്ഥാനം(Carolingian Renaissance) ആയിരുന്നു. ഇതിന്റെ പേര്‌ കാറൽമാൻ ചക്രവർത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പിസ്സയിലെ പീറ്റർ, യോർക്കിലെ അൽക്കുൻ മെത്രാൻ എന്നിവരുടെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് ക്രി.വ. 787-ൽ ഷാർലിമേൻ പുറപ്പെടുവിച്ച പ്രഖ്യാപനത്തിൽ, ഇംഗ്ലണ്ടിലേയും അയർലണ്ടിലേയും പണ്ഡിതന്മാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടി, സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും വിദ്യാശാലകൾ(സ്കൂളുകൾ) സ്ഥാപിക്കാനുള്ള തീരുമാനം വിളമ്പരം ചെയ്തു. മദ്ധ്യകാലങ്ങളിൽ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളായി പ്രവർത്തിച്ച ഈ "സ്കൂളുകളും" ആയി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്‌ സ്കൊളാസ്റ്റിസിസം എന്ന പേരു തന്നെ ഉണ്ടായത്.
ആദ്യകാല സ്കൊളാസ്റ്റിസിസം, അൽകിൻഡി, അൽഫരാബി, അവിസെന്ന, അൽ-ഗസ്സാലി, അവ്വെരോസ്, എന്നിവർ വഴി ഇസ്ലാമിക ചിന്തയിലും; മൈമോനിഡിസ്, ഗെർസോനിഡിസ് തുടങ്ങിയവർ വഴി യഹൂദചിന്തയിലും ഉണ്ടായ മുന്നേത്തിനു സമകാലികമായിരുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കൂടുതൽ യാഥാസ്ഥിതികമായ അഷാറി ചിന്താസരണിയുടെ ആക്രമണത്തെ നേരിടാൻ ഇസ്ലാമിക ചിന്തയിലെ മുത്തസിലീയ സരണി തത്ത്വചിന്തയുടെ സഹായം തേടുകയായിരുന്നു. മുത്തസിലീയ ചിന്തകന്മാർ അന്വേഷിച്ച ഇൽമ്‌-അൽ-കലാം, സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ ഒരു സമാന്തരരൂപമായിരുന്നു. ഇസ്ലാമിക ദാർശനികരായ അവിസെന്നയുടേയും അവ്വരോസിന്റേയും ആശയങ്ങൾ സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തെ ഒട്ടേറെ സ്വാധീനിച്ചു.

ഇക്കാലമായപ്പോൾ പശ്ചിമയൂറോപ്പിൽ, അയർലണ്ടിലൊഴികെ, ഗ്രീക്ക് ഭാഷാജ്ഞാനം ഏതാണ്ട് അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു. അയർലണ്ടിലെ സന്യാസാശ്രമങ്ങളോട് അനുബന്ധിച്ചുണ്ടായിരുന്ന വിദ്യാലയങ്ങളിലാവട്ടെ, ആ ഭാഷയ്ക്ക് വലിയ പ്രചാരമുണ്ടായിരുന്നു.അതിനാൽ, ഷാർലിമേന്റേയും പിൻ‌ഗാമികളുടേയും കൊട്ടാരങ്ങളിൽ അയർലണ്ടിൽ നിന്നുള്ള പണ്ഡിതന്മാർക്ക് അവരുടെ അറിവിന്റെ ബലത്തിൽ വലിയ സ്ഥാനവും ബഹുമാനവും ലഭിച്ചു. സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ പ്രാരംഭകരിൽ പെട്ടിരുന്ന ജോൺ സ്കോട്ടസ് എറിയുജീന(ക്രി.വ.815-877) അവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു.ക്രൈസ്തവസന്യാസത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയരായ ഐറിഷ് ബുദ്ധിജീവികളിൽ ഒരാളും തത്ത്വചിന്തയിലെ മൗലികതയുടെ കാര്യത്തിൽ മുന്നിട്ടുനിന്നവനുമായിരുന്നു എറിജിയുജീന. ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ അഗാധമായ ജ്ഞാനമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഒട്ടേറെ കൃതികൾ ലത്തീനിലേയ്ക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി. കപ്പദോച്ചിയൻ പിതാക്കന്മാരേയും, ഗ്രീക്ക് ദൈവശാസ്ത്രപാരമ്പര്യത്തേയുമെല്ലാം പാശ്ചാത്യ ക്രിസ്തീയലോകത്തിന്‌ പരിചയപ്പെടുത്താൻ ഈ പരിഭാഷകൾ സഹായകമായി.

സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിലെ മറ്റു മൂന്നു മുൻ‌നിര പ്രതിഭകൾ പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പീറ്റർ അബലാർഡും, കാന്റർബറിയിലെ മെത്രാപ്പോലീത്ത ലാൻഫ്രാങ്കും, കാന്റർബറിയിലെ തന്നെ അൻസെൽമും(Anselm) ആയിരുന്നു.യുക്തിയ്ക്ക് അൻസ്ലെമിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ ലഭിച്ച പ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്ത്, അത്ര കൃത്യതയോടെയല്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തെ ചിലപ്പോൾ, സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ പിതാവെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. പ്രാമാണികമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന വിശ്വാസങ്ങളുടെ സ്ഥാപനത്തിനായി, യുക്തിബദ്ധമായ വാദങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുകയാണ്‌ അൻസെലം(Anselm) ചെയ്തിരുന്നത്.

ലത്തീൻ പാശ്ചാത്യലോകത്തിന്‌ നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന പല ഗ്രീക്ക് ദാർശനികരചനകളുടേയും കണ്ടെത്തലും ഇക്കാലത്തായിരുന്നു. പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ, സ്പെയിനിലെ പണ്ഡിതന്മാർ, ഗ്രീക്ക് രചനകളുടെ പരിഭാഷകൾ സമാഹരിക്കാനും ആ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയോടെ, അവയെ ഇതര യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് പകർന്നുകൊടുക്കാനും തുടങ്ങി. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, സ്പെയിനിന്റെ ക്രിസ്തീയ പുനരധിവേശത്തിനു (Reconquista) ശേഷം, കൂടുതൽ സൗഹാർദ്ദപരമായി കണ്ട അവിടത്തെ മതാന്തരീക്ഷത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ ക്രിസ്തീയപണ്ഡിതന്മാർക്ക് താത്പര്യമേറി. 

അതേസമയം തന്നെ ലാവോണിലെ അൻസ്ലെം, ബൈബിൾ പാഠങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ട കുറിപ്പുകളുടെ നിർമ്മിതിയിൽ കൂടുതൽ ചിട്ട കൊണ്ടുവന്നു. പീറ്റർ അബലാർഡിന്റെ രചനകളിൽ സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ സം‌വാദാത്മകശൈലി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കണ്ടെത്തി. സഭാപിതാക്കന്മാരുടേയും മറ്റ് അധികാരികളുടേയും അഭിപ്രായങ്ങളുടെ ശേഖരമായി പീറ്റർ ലൊംബാർഡ് രചിച്ച "സെന്റൻസുകൾ" എന്ന കൃതിയും സ്കൊളാസ്റ്റിസിസത്തിന്റെ വികാസത്തെ സഹായിച്ചു.

സ്കൊളാസ്റ്റിക ശൈലി
വിലയിരുത്തൽ
ചരിത്രം
ആദ്യകാലം