ഭാഷ പരസ്പരാശ്രിതമായ ചിഹ്നങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥയാകയാൽ ഓരോ ചിഹ്നങ്ങളും അതിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുന്നത് പ്രസ്തുത ഭാഷയിലെ മറ്റു ചിഹ്നങ്ങളുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ടാണ്.മറ്റു ചിഹ്നങ്ങളുമായി ഒരു ചിഹ്നം എങ്ങനെ വ്യാവർത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അതിന് അനന്യത കൈവരുന്നത്. ഭാഷാസംവിധാനത്തിലെ പൽച്ചക്രങ്ങളാണ് വ്യതിരേകം(difference), അനന്യത(identity) എന്നിവ. വ്യതിരേകം അനന്യതയ്ക്ക് അനുപൂരകമാണ്. ഭാഷാശബ്ദങ്ങൾക്കെല്ലാം ഈ സവിശേഷതയുണ്ട്.അതിനാൽ ഭാഷാവ്യവസ്ഥ വ്യാവർത്തകവ്യവസ്ഥയാണെന്ന് സൊസ്സൂർ പറയുന്നു. സൊസ്സൂർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന ഉദാഹരണങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഒരു ചെസ്സ് ബോർഡിലെ കരുക്കൾക്കു നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വ്യതിരേകം/അനന്യത കൊണ്ടാന് അവയ്ക്കെല്ലാം വേറിട്ട പദവികൾ കിട്ടുന്നത്. ഓരു കരു നഷ്ടപ്പെട്ടാലും മറ്റെന്തെങ്കിലും വസ്തുക്കൾ വെച്ച് കളിതുടരാൻ കഴിയുന്നത് അതിനാലാണ്. '8.25 നു ജനീവയിൽ നിന്ന് പാരീസിലേക്കുള്ള തീവണ്ടി' എന്നുപറയുമ്പോൾ എഞ്ചിൻ,ബോഗികൾ, യാത്രക്കാർ എന്നിവമാറിയാലും എന്തിന് സമയം തന്നെ മാറിയാലും ഈ വണ്ടി അറിയപ്പെടുക '8.25 നു ജനീവയിൽ നിന്ന് പാരീസിലേക്കുള്ള തീവണ്ടി' എന്നു തന്നെ ആയിരിക്കും. അതു പോലെ പുതുക്കിപ്പണിയപ്പെട്ടാലും ഒരു സ്ട്റീറ്റ് പഴയപേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നതും വ്യതിരിക്തത,അനന്യത എന്നി സവിശേഷതകൾ കൊണ്ടാണ്.ഒരു പ്രത്യേക ഘടനക്കുള്ളിൽ മാത്രമേ ഒരു ചിഹ്നത്തിന് സവിശേഷമായ അർത്ഥം കൈവരുന്നുള്ളൂ.(രാജാവ്, മന്ത്രി എന്നീ പദങ്ങൾക്ക് ചെസ്സ് കളീയിലുള്ള അർത്ഥമല്ല ചിത്രകഥയിലുള്ളത്. ആ അർത്ഥമല്ല രാജഭരണം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരിടത്തെ അർത്ഥം.) ചിഹ്നം നേരിട്ട് വസ്തുവിനെക്കുറിക്കാത്തതു കൊണ്ട് അവക്ക് മറ്റു ചിഹ്നങ്ങളുമായുള്ള പസ്പരബന്ധത്തെ മുൻ നിർത്തി മൂല്യം കല്പിക്കേണ്ടി വരും.
ഭാഷ/ഭാഷണം
സംയോജനാത്മകതലവും സാദൃശ്യാത്മകതലവും
സൊസ്സൂറിന്റെ ഭാഷാദർശനം
വ്യതിരേകം അഥവാ വ്യത്യസ്തത