പെലാജിയന്മാരെ റോമിൽ നിന്ന് ബഹിഷ്കരിച്ച ശേഷമുള്ള വർഷങ്ങളിൽ അവരുടെ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം, എക്ലാനമിലെ ജൂലിയനും അഗസ്തീനോസും തമ്മിലുള്ള സം‌വാദത്തിന്റെ ചരിത്രമായിരുന്നു. മരണത്തിൽ കലാശിച്ച പനി തുടങ്ങുന്നതിനു ഏതാനും ദിവസം മുൻപ് വരെ ജൂലിയനെ വിമർശിച്ചുള്ള മറ്റൊരു കൃതിയുടെ രചന അഗസ്തീനോസ് തുടർന്നു. ആ കൃതി പൂർത്തിയായില്ല. 

പെലാജിയനിസത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രഗല്ഭവക്താവായിരുന്ന ജൂലിയൻ അവസാന നാളുകൾ ചെലവഴിച്ചത് സിസിലിയിൽ കൊച്ചുകുട്ടികളെ അക്ഷരമാല പഠിപ്പിക്കുന്ന അദ്ധ്യാപകനായാണ്‌. പെലേജിയനിസത്തിന്റെ ധർമ്മവ്യവസ്ഥ തെക്കൻ ഇറ്റലിയിലും സിസിലിയും ക്രി.വ. 455-ൽ ജൂലിയന്റെ മരണം വരെ പ്രചരിച്ചു. ഒരു പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ പെലേജിയനിസം ആറാം നൂറ്റാണ്ടോടെ അപ്രത്യക്ഷമായെങ്കിലും, ആധുനികകാലത്തെ യേശുസഭാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ(Church of Christ Movement) അതിന്റെ പ്രതിഫലനം കാണുന്നവരുണ്ട്.

ജൂലിയൻ മെത്രാൻ
കുറിപ്പുകൾ
വിലക്ക്
അന്ത്യം