സ്വാമി ചിന്മയാനന്ദ, പ്രസിഡണ്ട്‌ ആയും മുൻ ആർ.എസ്.എസ് അംഗമായിരുന്ന എസ്.എസ്. ആപ്തെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും ആയി 1964-ൽ മാസ്റർ താരാ സിങ്ങും ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ചതാണ് വി.എച്.പി. സംഘടനയുടെ പ്രാരംഭ സമ്മേളനം 1964 ആഗസ്റ്റ്‌ 29-ന് ജന്മാഷ്ട്ടമി ദിനത്തിൽ നടത്തപ്പെടുകയും ഹിന്ദു, സിഖ്, ബുദ്ധ, ജൈന വിശ്വാസികളിൽ പെട്ട നിരവധി പ്രതിനിധികൾ, ദലൈലാമ ഉൾപ്പെടെ, പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. സമ്മേളനത്തിന്റെ ആതിഥ്യം വഹിച്ചിരുന്ന ആർ.എസ്.എസ് സർസംഘചാലക് എം.എസ്. ഗോൾവർക്കർ സമ്മേളനത്തിൽ "എല്ലാ ഭാരതീയ വിശ്വാസങ്ങളും ഒന്നിക്കണം" എന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും "ഹിന്ദു"(ഹിന്ദുസ്ഥാനിലെ ജനങ്ങൾ) എന്നത് എല്ലാ മതങ്ങളുടെയും അതീതമായിട്ടുള്ള ഒന്നാണ് എന്ന് വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ആപ്തെ പ്രസ്താവിച്ചു:

ആ സമ്മേളനത്തിൽ സംഘടനയുടെ പേര് വിശ്വ ഹിന്ദു പരീഷത്ത് എന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ലോകത്തിലെ ഹിന്ദുക്കളുടെ ഒത്തുചേരലായ കുംഭമേള സമയത്ത്, 1996-ൽ അലഹാബാദിൽ വച്ച് സംഘടന നിലവിൽ വരുത്താനും തീരുമാനിച്ചു. കൂടാതെ, സംഘടന ഒരു രാഷ്ട്രീയേതര സംഘടയാക്കാനും മറ്റു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളിൽ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നവർക്ക് വി.എച്.പിയിൽ ഒരേ സമയം സ്ഥാനം പാടില്ല എന്നും തീരുമാനമെടുത്തു.
സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളായി തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടത്‌, 

ഹിന്ദൂയിസത്തിൽ നിന്നുള്ള പരിവർത്തനം
ആദർശങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും
ഹിന്ദൂയിസത്തിൻറെ അർത്ഥം
ചരിത്രം