നട്ടെല്ല് എന്ന് സാധാരണ അറിയപ്പെടുന്ന കശേരുകദണ്ഡ് (vertebral column) അഥവാ സുഷുമ്നാ-ദണ്ഡ് (spinal column) മുപ്പത്തിമൂന്ന് കശേരുക ഖണ്ഡങ്ങളാലാണു നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ഖണ്ഡങ്ങളെത്തമ്മിൽ കട്ടിയുള്ളതും ഇലാസ്തിക സ്വഭാവമുള്ളതുമായ ഡിസ്കുകളാൽ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയെ അന്തരാകശേരുക ഡിസ്കുകൾ ( inter vertebral discs) എന്നു വിളിക്കുന്നു. കശേരുക്കൾ (verte-brae) ഉറപ്പുള്ള ഒരു കേന്ദ്രാക്ഷമായി വർത്തിക്കുന്നതോടൊപ്പം സുഷുമ്നയെ (spinal cord) പരിരക്ഷിക്കുകകൂടി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ നട്ടെല്ല് ഇതിനുമപ്പുറം ശരീരത്തിന്റെ ഭാരത്തെ താങ്ങുകയും ഈ ഭാരത്തെ കാലുകളിലേക്കു പ്രസരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കശേരുകദണ്ഡിന്റെ സഖണ്ഡസ്വഭാവം (segmental nature) അരയ്ക്കും കഴുത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള ശരീരഭാഗത്തിനും ചലനക്ഷമത നൽകുന്നുണ്ട്.

ഓരോ കശേരുകഖണ്ഡവും താഴെ പറയുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്: ഒരു അധര (ventral) ഭാഗവും ഒരു പൃഷ്ഠ (dorsal) ഭാഗവും; അധരഭാഗത്തെ മുൻഭാഗമെന്നും പറയാം. ഇതിനെ കശേരുകയുടെ പിണ്ഡഭാഗമായി കണക്കാക്കാം. പൃഷ്ഠഭാഗം (പിൻഭാഗം) കശേരുകചാപ(arch)മായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കു രണ്ടിനും മധ്യത്തിലായി കശേരുകരന്ധ്രം (vertebral foramen) കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെയാണ് സുഷുമ്ന നാഡി കടന്നുപോകുന്നത്. കശേരുകചാപം രണ്ടു ഫലകങ്ങളും (laminae) രണ്ടു വൃന്തകങ്ങളും (pedicles) ചേർന്നതാണ്. ഫലകങ്ങൾ പിൻഭാഗത്തായി കൂടിച്ചേർന്ന് ശൂലമയ പ്രവർധം (spinous process) ആയിത്തീരുന്നു. ഇതു പിൻഭാഗത്തായി താഴോട്ടു തള്ളിനില്ക്കുന്നു. വ്യന്തകങ്ങൾ ഫലകങ്ങളെ കശേരുകയുടെ പിണ്ഡവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ശൂലമയപ്രവർധങ്ങളെക്കൂടാതെ കശേരുകചാപത്തിൽ മറ്റ് ആറ് പ്രവർധങ്ങൾകൂടി കാണപ്പെടുന്നു: രണ്ട് അനുപ്രസ്ഥപ്രവർധങ്ങളും, രണ്ട് ഊർധ്വസന്ധി (superiour articular) പ്രവർധങ്ങളും, രണ്ട് അധഃസ്ഥിതസന്ധി പ്രവർധങ്ങളും. ഫലകങ്ങളുടെയും വൃന്തകങ്ങളുടെയും സന്ധിസ്ഥാനത്തുനിന്നും ഈ പ്രവർധങ്ങൾ അവയുടെ പേര് ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളിലേക്കു തള്ളി നില്ക്കുന്നു.
നട്ടെല്ല്

മനുഷ്യരിൽ ശൈശവദശയിൽ 33 കശേരുക്കൾ വെവ്വേറെയായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവയിൽ ചില കശേരുക്കൾ തമ്മിൽ ചേരുന്നതിനാൽ 26 ഖണ്ഡങ്ങളായി ചുരുങ്ങുന്നു. ഇവയെ സെർവൈക്കൽ (cervical), തൊറാസിക് (thoracic), ലുംബാർ (lumbar), സേക്രൽ (sacral), കോക്സീജിയൽ (coccygeal) എന്നിങ്ങനെ വർഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പാർശുക
അധരപാദം
അക്ഷീയാസ്ഥിവ്യൂഹം
കാണ്ഡരാസ്ഥികൾ