നിത്യേന അഞ്ച് പൂജകളും മൂന്ന് ശീവേലികളും പടിത്തരമായുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് തൃക്കാരിയൂരിലേത്. രാവിലെ നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ആദ്യം നിർമ്മാല്യദർശനമാണ്. പിന്നീട് ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അഭിഷേകം കഴിഞ്ഞ് ശിവലിംഗം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മലർ നിവേദ്യവും നടയടച്ച് ഉഷഃപൂജയും നടത്തുന്നു. അഞ്ചരയോടെ എതിരേറ്റുപൂജയും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. സൂര്യകിരണങ്ങളെ എതിരേൽക്കുന്ന രീതിയിൽ നടത്തുന്ന പൂജയായതുകൊണ്ടാണ് 'എതിരേറ്റുപൂജ' എന്ന പേരുവന്നത്. ഇത് കാലാന്തരത്തിൽ 'എതൃത്തപൂജ' എന്ന് ലോപിച്ചു. ഇതിനുശേഷം ഉഷഃശീവേലിയാണ്. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. മുന്നിൽ ഹവിസ്സുമായി മേൽശാന്തിയും പിന്നിൽ ശീവേലിവിഗ്രഹവുമായി കീഴ്ശാന്തിയും ഇറങ്ങി അകത്തെ ബലിക്കല്ലുകളിൽ ബലിതൂകി ഒരു പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുകയും പിന്നീട് പുറത്തുകടന്ന് മൂന്നുവലം വച്ച് വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകി അകത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ ശിവലിംഗത്തിൽ ധാര തുടങ്ങും. എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജ തുടങ്ങുന്നു. നിഴലിന് പന്ത്രണ്ടടി നീളം വരുന്ന സമയത്ത് നടത്തുന്ന പൂജയായതിനാലാണ് പന്തീരടിപൂജ എന്ന പേരുവന്നത്. ഇതുകഴിഞ്ഞ് വിഗ്രഹത്തിൽ നവകാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. പതിനൊന്നുമണിയോടെ ഉച്ചപ്പൂജയും പതിനൊന്നരയോടെ ഉച്ചശ്ശീവേലിയും കഴിഞ്ഞ് പന്ത്രണ്ടുമണിയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയോടെ വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപ്പൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശ്ശീവേലിയും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തൃപ്പുക. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ശ്രീലകത്ത് അഷ്ടഗന്ധം പുകയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ പുക ശരീരത്തിലേൽക്കുന്നത് ശ്വാസകോശസംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തൃപ്പുകയ്ക്കുശേഷം താംബൂലനിവേദ്യവും പതിവുണ്ട്. അതിനുശേഷം രാത്രി എട്ടരയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ജലധാരയും വഴുതനങ്ങ നിവേദ്യവുമാണ്. ശിവലിംഗത്തിൽ അധികമായുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജം തടയാനെന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന വഴിപാടാണ് ജലധാര. കേരളത്തിൽ കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം ഉൾപ്പെടെ വളരെ ചുരുക്കം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ് വഴുതനങ്ങ നിവേദ്യം. വഴുതനങ്ങ പച്ചയ്ക്ക് നടയ്ക്കുവച്ചശേഷം മേൽശാന്തി അത് തിടപ്പള്ളിയിൽ കൊണ്ടുപോയി നെയ്യും ഇന്തുപ്പും ചേർത്ത് മെഴുക്കുപുരട്ടിയായി കൊണ്ടുവന്ന് ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കുന്നു. ഉദരരോഗശമനവും സ്വരശുദ്ധിയുമാണ് ഫലം. മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാട് മത്തവിലാസം കൂത്താണ്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പല്ലവരാജാവായിരുന്ന മഹേന്ദ്രവിക്രമൻ എഴുതിയ 'മത്തവിലാസം' എന്ന പ്രഹസനത്തെ ആസ്പദമാക്കി നടത്തുന്ന കൂത്താണിത്. സത്യസോമൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം തീർക്കാൻ ശിവനെ തപസ്സുചെയ്ത് പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതും തുടർന്ന് ശിവന്റെ നിർദ്ദേശാനുസരണം കപാലിവേഷത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുമാണ് കഥ. ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂത്തമ്പലമില്ലാത്തതിനാൽ നാലമ്പലത്തിലെ വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്. സന്താനലബ്ധി, കാര്യസിദ്ധി തുടങ്ങിയവയാണ് ഇതിന്റെ ഫലം. മൂന്നുദിവസമാണ് കൂത്തിന് എടുക്കുക.

മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലുമില്ലാത്ത ഒരു വഴിപാടും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രദോഷനാളിലെ മഷിയിലപ്രസാദമാണത്. സാധാരണ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രദോഷദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് അഭിഷേകം നടക്കും. എന്നാൽ ഇവിടെ മാത്രം സന്ധ്യയ്ക്ക് അഭിഷേകമില്ല. അതിനുപകരമാണ് മഷിയിലപ്രസാദം. ഒരു ചെറിയ ഇലയിൽ നെയ്യ് കത്തിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന കരി വിതറി അത് ഇല മുഴുവൻ പുരട്ടി ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകുന്നതാണ് ഈ വഴിപാട്. 
ഈ ഇലയിൽ മഹാലക്ഷ്മീദേവിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, സർവ്വൈശ്വര്യങ്ങളുടെയും പ്രതീകമായി ഇതിനെ കണ്ടുവരുന്നു. ഈ വിചിത്ര വഴിപാടിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്: ഒരിയ്ക്കൽ മഹാലക്ഷ്മി തന്റെ പതിയായ മഹാവിഷ്ണുവിനെ അന്വേഷിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റിനടന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു പ്രദോഷനാളിൽ അവർ തൃക്കാരിയൂരിലെത്തി. ഇവിടത്തെ അഭൗമമായ തേജസ്സ് കണ്ട ദേവി അത് തന്റെ പതിയുടേതാണെന്ന് വിചാരിച്ച് അകത്തുചെന്നു. പക്ഷേ കണ്ടത് പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാരെയും! പാർവ്വതീദേവി പതിവ്രതയായ ലക്ഷ്മീദേവിയ്ക്ക് കണ്മഷിയെ കുങ്കുമവും മഞ്ഞളും നൽകി സ്വീകരിച്ചു. കൂടാതെ വീട്ടിൽ അതിഥികൾ വരുമ്പോൾ കുളിയ്ക്കാൻ പാടില്ലെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. അതിനാലാണ് പ്രദോഷദിവസം ഭഗവാന് അഭിഷേകമില്ലാത്തത്.

ഉപദേവതകൾ
വീരഭദ്രൻ
നിത്യപൂജകളും വഴിപാടുകളും
ശ്രീകോവിൽ