ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾ പല തരത്തിലുണ്ടെങ്കിലും അവയിൽ രണ്ടിനമാണ് അന്തർഭൌമഘടനയെ സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളിൽ സഹായകം. ഒരേ മാധ്യമത്തിൽപോലും വ്യത്യസ്ത പ്രവേഗ (velocity) ങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇവയെ പ്രാഥമിക തരംഗങ്ങൾ (P. തരംഗങ്ങൾ) എന്നും ദ്വിതീയ തരംഗങ്ങൾ (S. തരംഗങ്ങൾ) എന്നും വിളിക്കുന്നു. പ്രാഥമിക തരംഗങ്ങളുടെ വേഗം കൂടുതലാണ്; കമ്പനം സഞ്ചരണദിശയിലേക്കുതന്നെ ആയിരിക്കും. ഉദ്ഗമകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും വളരെ അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭൂകമ്പലേഖികൾ (Seismograms) ഇവയെയാണ് ആദ്യം രേഖപ്പെടുത്തുക. സഞ്ചാരദിശയ്ക്കു ലംബമായി കമ്പനം ചെയ്യപ്പെടുന്നതുനിമിത്തം താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദ്വിതീയതരംഗങ്ങൾ രണ്ടാമതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടും. ഈ തരംഗങ്ങളുടെ പ്രവേഗങ്ങൾ അവയെ പരാഗമനം (transmission) ചെയ്യുന്ന വസ്തുവിന്റെ ഘനത്വം, ഇലാസ്തികത എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ചു മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. വിച്ഛിന്നതലങ്ങളിൽ ഇവയ്ക്കു പ്രതിപതനമോ അപവർത്തനമോ സംഭവിക്കുന്നു. ഒരേ ആഘാതത്തിൽനിന്നും ഉടലെടുക്കുന്ന പ്രാഥമിക-ദ്വിതീയ തരംഗങ്ങളെ വിവിധ സ്റ്റേഷനുകളിലുള്ള ഭൂകമ്പമാപിനികൾ രേഖപ്പെടുത്താനെടുക്കുന്ന സമയക്രമത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി സഞ്ചാരസമയപ്പട്ടികകൾ (Travel Time-Tables) നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ പഠനത്തിലൂടെ തരംഗങ്ങളുടെ പ്രവേഗത്തെ ആഴത്തിന്റെ ഫലനമായി (functions) കണക്കാക്കാവുന്നതാണ്. ഈവിധമുള്ള പഠനങ്ങളിലൂടെ ഭൂമിക്കുള്ളിൽ പല ആഴങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത ഇലാസ്തിക സ്വഭാവമുള്ള വസ്തുക്കളാണ് ഉള്ളതെന്ന് അറിവായിട്ടുണ്ട്. അന്തർഭൌമഘടനയിലെ ഭിന്നാത്മകസ്വഭാവം ഇങ്ങനെ വ്യക്തമായി.

വിഭിന്നസ്വഭാവമുള്ള മേഖലകൾ വിച്ഛിന്നതകളാൽ വിഘടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂപ്രതലം മുതൽ താഴെ മൊഹോറോവിസിക് വിച്ഛിന്നത (Mohorovicic discontinuity) വരെയുള്ള ഭാഗമാണ് ഭൂവല്കം (crust) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഭൂമിയുടെ പുറന്തോടാണിത്. മൊഹോറോവിസിക്വിച്ഛിന്നതതൊട്ട് അഗാധതലത്തിലുള്ള ഗുട്ടെൻസ്ബർഗ് വിച്ഛിന്നതവരെയുള്ള ഭാഗത്തിന് മാന്റിൽ (mantle) എന്നും അതിനുതാഴെ ഭൂകേന്ദ്രത്തോളമുള്ള ഭാഗത്തിന് കാമ്പ് (core) എന്നും പറയുന്നു. മാന്റിലിനു താഴോട്ടു ദ്വിതീയതരംഗങ്ങൾ കടക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ കാമ്പിന്റെ പുറംഭാഗമെങ്കിലും ദൃഢതയില്ലാതെ ദ്രാവകരൂപത്തിൽ വർത്തിക്കുന്ന ഒരു വസ്തുവായിരിക്കണമെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.

മൊഹോറോവിസിക് വിച്ഛിന്നത ഭൂഗർഭപരിതഃസ്ഥിതികൾക്കനുസൃതമായി പല ആഴങ്ങളിലായാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. സമുദ്രതലങ്ങളിൽനിന്നും 10-13 കി.മീ. ഉള്ളിലായും വൻകര പ്രദേശങ്ങളിൽ ശ.ശ. 35 കി.മീ. താഴെയായുമാണ് ഈ വിച്ഛിന്നമേഖല; പർവതഭാഗങ്ങളിൽ 60 കി.മീ.റ്ററോളം ആഴത്തിൽ കാണുന്നു. മാന്റിലിനുള്ളിൽ തന്നെ 410-ഉം, 1,000-ഉം കി.മീ. ആഴത്തിലായി താരതമ്യേന അസ്പഷ്ടമായ രണ്ടു വിച്ഛിന്നതകളുള്ളതായി ബുള്ളെൻ നിഗമിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഭൂഗർഭ താപനില
ഭൂമാതൃകകൾ
ഭൂമിക്കുള്ളിലെ ഘനത്വം
ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾ