കാൽവിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രബോധനങ്ങളിൽ നിന്നു പിറന്ന കാൽവിൻവാദത്തിന്റേയും അസാധാരണത, ഏറെ വൈവിദ്ധ്യം നിറഞ്ഞ പ്രതികരണങ്ങൾ ഉളവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് വേദപ്രചാരകൻ ചാൾസ് സ്പർജന്റെ ഈ വിലയിരുത്തൽ ആരാധനാഭാവം നിറഞ്ഞതാണ്:- 

സംസ്കാരത്തിന്റെ കഥ എന്ന ചരിത്രപരമ്പരയുടെ ഭാഗമായി മതനവീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബൃഹദ്‌വാല്യത്തിൽ വിഖ്യാതചരിത്രകാരനായ വിൽ ഡുറാന്റ് നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണം ഇതിനു നേർവിപരീതമാണ്. രക്ഷാ-വിനാശങ്ങളുടെ മുൻനിശ്ചയത്തേയും ഭൂരിപക്ഷം മനുഷ്യരേയും കാത്തിരിക്കുന്ന നരകവിധിയേയും കുറിച്ചുള്ള കാൽവിന്റെ നിലപാടുകൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്മുറക്കാരായ കാൽവിൻവാദികൾ തന്നെ പിൽക്കാലങ്ങളിൽ മയപ്പെടുത്തിയ കാര്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ ശേഷം ഡുറാന്റ് ഇങ്ങനെ എഴുതുന്നു:- 
പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് നവീകർത്താവെന്ന നിലയിൽ ലൂഥർ തെളിച്ച വഴി പിന്തുടർന്നെങ്കിലും ലൂഥറിനേയും അതിലംഘിക്കുന്നതാണ് കാൽവിന്റെ സ്വാധീനം എന്നു പറയാം. മാർപ്പാപ്പയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള റോമിന്റെ ശാസനത്തിനെതിരെ ലൂഥർ ഉയർത്തിയ കലാപം വലിയരളവു വരെ ജർമ്മൻ ദേശീയതയുടെ പ്രകടനമായിരുന്നു. മതനവീകർത്താവെന്നതിനൊപ്പം ജർമ്മൻ ദേശീയവാദി കൂടി ആയിരുന്നു ലൂഥർ. ഈ പ്രത്യേകത, ലൂഥറുടെ നവീകരണത്തെ ട്യൂട്ടൻ ജനവർഗ്ഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒതുക്കി നിർത്തി. കാൽവിനെ ഈ പരിമിതി തീണ്ടിയില്ല. ഫ്രാൻസിനെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം ഒരു ഫ്രെഞ്ചു ദേശീയവാദി ആയിരുന്നില്ല. ദേശീയതയുടെ പരിമിതികൾ ഇല്ലാതിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നവീകരണപ്രസ്ഥാനം ദേശാന്തരങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചതോടെയാണ് പ്രോട്ടസ്റ്റന്റ് ക്രിസ്തീയത ഒരു ആഗോളധർമ്മമായത്. തങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ സ്പഷ്ടീകർത്താക്കളിൽ മുഖ്യനായി കാൽവിനെ കണക്കാക്കുന്ന നവീകൃത, പ്രിസ്ബിറ്റേറിയൻ സഭകൾ ഇന്നു ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

കാൽവിൻവാദം
സ്ട്രാസ്‌ബർഗ്ഗ്, വിവാഹം
വിലയിരുത്തൽ
ബേസൽ, 'ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ടുകൾ'