പത്തൊൻപതാം നൂറ്റണ്ടിലാണ് അധ്യാപനം ഒരു ജീവിതവൃത്തിയെന്നനിലയിൽ പരക്കെ അംഗീകാരം നേടിത്തുടങ്ങിയത്. അതോടെ അധ്യാപകസംഘടനകളും രൂപംകൊള്ളാൻ തുടങ്ങി. പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികനിലവാരത്തിലുള്ള ചെറിയ അധ്യാപകസംഘടനകളാണ് രൂപമെടുത്തത്. അക്കാലത്ത് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വിവിധ നിലവാരത്തിൽപെട്ട അധ്യാപകർ പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം സംഘടിച്ച് അവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്. വിസ്തൃതമേഖലകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വലിയ സംഘടനകൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമവും സുശക്തവുമായിരിക്കും എന്ന ധാരണ ക്രമേണ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെ പ്രാദേശികതലത്തിലും സംസ്ഥാനതലത്തിലും ഉള്ള വിവിധസംഘടനകൾ സംയോജിപ്പിച്ച് ദേശീയ സംഘടനകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ചെറിയ സംഘടനകളുടെ വ്യക്തിത്വം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വിവിധമേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ (അധ്യാപകർ, പരിശോധനോദ്യോഗസ്ഥന്മാർ, ഭരണകർത്താക്കൾ) ഒരേ സംഘടനയ്ക്കകത്തു കൊണ്ടുവരികയായിരുന്നു ദേശീയ സംഘടനകളുടെ ലക്ഷ്യം. എങ്കിലും ഓരോ രാജ്യത്തിലും ദേശീയനിലവാരത്തിൽ തന്നെ അനേകം സംഘടനകൾ ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് അധ്യാപകരിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം നേടി വളർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.

ക്രമേണ അധ്യാപകസംഘടനകളുടെ അതിരുകൾ വിസ്തൃതമാകുവാൻ തുടങ്ങി. അന്തർദേശീയധാരണ വളർത്തുക, പഠനനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങൾ വച്ചുകൊണ്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനേകം അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ അങ്ങനെ നിലവിൽവന്നു.

ആദ്യമാദ്യം അക്കാദമീയമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് പ്രാമുഖ്യം കല്പിച്ച സംഘടനകൾ പില്ക്കാലത്ത് അധ്യാപകരുടെ വേതനം, പദവി, സൌകര്യങ്ങൾ മുതലായവ വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും അവകാശങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നതിനും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകി. ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായതോടുകൂടി അവയുടെ മാതൃകയിൽ അധ്യാപകസംഘടനകളേയും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നുതുടങ്ങി. എന്നാൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ദേശീയസംഘടനകളെല്ലാം ഈ പ്രവണതയ്ക്ക് എതിരാണ്.

കൗൺസിൽ ഫോർ ടീച്ചർ എഡ്യൂക്കേഷൻ
നാഷനൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ അസോസിയേഷൻ
ചരിത്രം
നാഷനൽ യൂണിയൻ ഒഫ് ടീച്ചേഴ്സ്