കേരളത്തിൽ ഇസ്ലാംമതം പ്രചരിക്കാനാരംഭിച്ചപ്പോൾ ഇവിടത്തെ മുസ്ലിങ്ങൾക്ക് മാതൃഭാഷയിൽ മതവിഷയങ്ങൾ പഠിക്കാനും പഠിപ്പിക്കാനും ഒരക്ഷരമാലയുടെ ആവശ്യം നേരിട്ടു. അറബിഭാഷയിലുള്ള ഖുർ ആൻ സൂക്തങ്ങൾ, നബിവചനങ്ങൾ, സ്തോത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഉച്ചാരണഭേദംകൂടാതെ ലിപിബദ്ധമാക്കുവാൻ പര്യാപ്തമായ ലിപി പ്രചാരത്തിലെത്തിയിട്ടില്ലായിരുന്നു. തന്മൂലം അറബിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ എഴുതുവാനാകുന്നതരത്തിൽ ചില പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങൾ നൽകി അറബി ലിപിമാലയെ അവർ പരിഷ്കരിച്ചെടുത്തു. പിൽക്കാലത്ത് ഈ പുതിയ അറബി ലിപി പ്രയോഗത്തിൽവന്നു. ഈ ലിപിയിൽ എഴുതപ്പെട്ട മലയാളമാണ് അറബിമലയാളം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

ഈ പുതിയ അറബിമലയാള ലിപി എപ്പോൾ രൂപംകൊണ്ടു എന്നു വ്യക്തമായി പറയാനുതകുന്ന തെളിവുകളൊന്നും കിട്ടിയിട്ടില്ല. കീർത്തനപ്രധാനമായ മുഹിയിദ്ദീൻമാല എന്ന അറബിമലയാളകൃതിയുടെ രചന കൊല്ലവർഷം 782 (എ.ഡി. 1606) ആണെന്ന് അതിൽത്തന്നെ പ്രസ്താവമുണ്ട്. അറബിമലയാളത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ കൃതി ഇതാണെങ്കിൽ, ഈ ഭാഷാരൂപത്തിന് കഷ്ടിച്ച് നാല് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമേയുള്ളു. മുഹിയിദ്ദീൻമാലയ്ക്കുമുൻപും അറബി മലയാളകൃതികൾ രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാകും എന്നും അവ നശിച്ചിരിക്കാനാണ് സാധ്യത എന്നും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നവരുണ്ട്.

അറബിപദങ്ങളും മലയാളപദങ്ങളും ഒന്നുപോലെ എഴുതാവുന്ന പതിനാലും മലയാളത്തിൽ മാത്രമുള്ള വ്യഞ്ജനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിനായി അറബി അക്ഷരങ്ങൾക്ക് ചിഹ്നങ്ങൾ കൊടുത്ത ഏഴും അറബി പദങ്ങൾമാത്രം എഴുതാനുപകരിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടുംകൂടി മുപ്പത്തഞ്ച് ലിപികളാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഗ, ഡ, ഴ, ഷ എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ ലിപികൾ അക്കൂട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പിൽക്കാലത്ത് ഈ ഭാഷയുടെ വ്യവഹാരപ്രാധാന്യം വർധിച്ചതോടെ, അക്ഷരമാലയുടെ അപര്യാപ്തത ബോധ്യപ്പെടുകയും പലരും ഇത് പരിഷ്കരിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ലിപിപരിഷ്കരണയത്നത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സെയ്താലിക്കുട്ടി, സനാഹുല്ലാമഖ്ദി തങ്ങൾ, ശുജായി മൊയിതു മുസലിയാർ, വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൌലവി, ചാലിലകത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി വരക്കൽ മുല്ല കോയ തങ്ങൾ എന്നിവരുടെ പേരുകൾ പ്രത്യേകം സ്മരണീയമാണ്. ആധുനിക അറബിമലയാളത്തിൽ ആകെ അൻപത് അക്ഷരങ്ങളാണുള്ളത്.

ലിത്തോപ്രസ്സുകളുടെ ആവിർഭാവത്തോടെ അറബിമലയാളത്തിന് പൂർവാധികം പ്രചാരം സിദ്ധിച്ചു. വലിയ വിദ്യാഭ്യാസമില്ലാത്ത സാധാരണ മുസ്ലിംസ്ത്രീകൾ പോലും അറബിമലയാളത്തിൽ പ്രയോഗജ്ഞാനം നേടിയിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിലും സാമൂഹികവും വ്യക്തിപരവുമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും അറബിമലയാളമാണ് കേരളമുസ്ലിങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുപോന്നിരുന്നത്; ശുദ്ധമലയാളത്തിന് അവരുടെ ഇടയിൽ പ്രചാരം സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അറബിമലയാളത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം അവസാനിച്ചു എന്നു പറയാൻ വയ്യ. മൂവായിരത്തോളം സ്വകാര്യമദ്രസകളിൽ അറബിമലയാളം പഠിപ്പിച്ചുപോരുന്നു.

സാഹിത്യം
ഭാഷ
ഗദ്യം
മോയിൻകുട്ടിവൈദ്യർ