ഒന്നാം ലോലമഹായുദ്ധകാലത്ത് ഓട്ടോമൻ സാമ്ര്യാജ്യവും റഷ്യയും തമ്മിൽ അവരുടെ അതിർത്തിയിൽ നടന്ന യുദ്ധമാണ്‌ കോക്കസസ് യുദ്ധം.ഇതിൽ തുർക്കി, റഷ്യൻ, അർമേനിയ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു. 

ഗാല്ലിപോലി യുദ്ധത്തിനുശേഷം മുസ്തഫാ കെമാൽ 1916 ജനുവരി 14 വരെ എഡീർനിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട 1916 ഏപ്രിൽ 1 ന് രണ്ടാം കരസേനാ വിഭാഗത്തിന്റെ പതിനാറാം യൂണിറ്റിന്റെ തലവനായി കോക്കസസിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു. ഇത്തവണ ബ്രിഗേഡിയർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചിരുന്നു. റഷ്യൻ കോക്കസസ് സൈന്യത്തിന്‌ അന്ന് രണ്ട് വിഭാഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നിന്റെ തലവൻ പ്രസിദ്ധനായ നിക്കൊളായി യുഡേനിച്ച് എന്ന ജനറൽ ആയിരുന്നു.

മുസ്തഫാ ദൗത്യത്തിനായി തിരിക്കുമ്പോൾ രണ്ടാം കരസേനാ വിഭാഗം റഷ്യൻ ആർമി ജനറലായ തോവ്മാസ് നസർബേകിയാന്റെ കീഴിലുള്ള അർമീനീയൻ ഘടകത്തിന്റെ സൈനികരേയും ഇടവിടാതെ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്ന മറ്റു അർമേനിയൻ വിഭഗങ്ങളേയും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. അർമേനിയക്കാർ സ്വയരക്ഷക്കായി ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യവുമായി പോരാടുകയായിരുന്നു. വാൻ എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് നടന്ന ഇതിനെ വാൻ പ്രതിരോധം എന്നാണ്‌ വിളിച്ചിരുന്നത്. എണ്ണത്തിൽ കുറവായിരുന്നിട്ടും കുഴികളും ഗർത്തങ്ങളും വെട്ടി തുർക്കി സൈനികരെ തളർത്താന് ‍അവർക്കായിരുന്നു. താമസിയാതെ റഷ്യക്കാർ അർമേനിയരുടെ സഹായത്തിന്‌ എത്തിച്ചേർന്നത് ടർക്കി സൈന്യത്തിന്‌ തിരിച്ചടിയായി. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ്‌ കെമാൽ പാഷ യുദ്ധരംഗത്തെത്തുന്നത്. യുദ്ധരംഗം ആകെ താറുമാറായികിടക്കുകയായിരുന്നു. സൈന്യം ഒളിപ്പോരാളിളുടെ ശല്യവും കുർദ് അഭയാർത്ഥികളുടെ ബാഹുല്യവും മൂലം നട്ടം തിരിയുകയും ചെയ്തു. റഷ്യക്കാർ ബിറ്റ്ലിസ്, മൂഷ്, എർസൂറം എന്നീ പട്ടണങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തത് അവർക്ക് വൻ തിരിച്ചടിയുമായി. എന്നാൽ സൈനികരുടെ ആത്മവീര്യം വർദ്ധിപ്പിച്ച് മുസ്തഫാ കെമാൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിൽ അഞ്ച് ദിവസം കൊണ്ട് അവർ ബിറ്റ്ലിസ് പിടിച്ചെടുത്തു.

ഗാല്ലിപോലി യുദ്ധം
വിദേശനയം
കോക്കസസ് യുദ്ധം
അവസാനം