അഗോചരവും അപരിചിതവുമായ ആദ്യമൂലകത്തിൽനിന്നു ചൂട്, തണുപ്പ് എന്നീ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ വേർപെടൽ എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് പ്രപഞ്ചമെന്ന ബാഹ്യാനുഭവമുണ്ടായത്. വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ സംഘട്ടനം തന്നെയാണ് ഈ വേർപെടൽ.  ഈ പ്രക്രിയയാണ് അനക്സിമാണ്ടറുടെ പ്രപഞ്ചസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കാതൽ. ചൂടും തണുപ്പും അനന്തതയിൽനിന്നു വേർപിരിഞ്ഞുനിന്നു. തണുപ്പ് ഉള്ളിലൊതുക്കിക്കൊണ്ടുള്ള തീഗോളമുണ്ടായി. അതിന്റെ കേന്ദ്രം ഉറച്ചു ഭൂമിയായി. ഈ പ്രക്രിയ തുടർന്നുപോയി, പ്രപഞ്ചം രൂപപ്പെട്ടു. <MASK>, വായു, അഗ്നി, ജലം എന്നീ ഭൂതങ്ങൾ വീണ്ടും യോജിക്കുകയും സംഘട്ടനത്തിലൂടെ വേർപെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ വിവിധ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന് ഒരു ഉദ്ഭവമുള്ളതിനാൽ അന്ത്യവുമുണ്ടായിരിക്കുമെന്നും അവസാനം പ്രപഞ്ചം ആദ്യമൂലകത്തിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചെത്തുമെന്നും അനക്സിമാണ്ടർ വിശ്വസിച്ചു.
അനക്സിമാണ്ടർ
ഭൂമിക്കു ഭൂമി ഏഷ്യാമൈനറിലെ നേര്യമംഗലം