പിന്നീട് ഇദ്ദേഹം <MASK> ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ സജീവമായി പങ്കുവഹിക്കാൻ തുടങ്ങി. അന്നു മുതല്ക്കാണ് ഇദ്ദേഹവും ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ആയ സർദേശായിയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നത്. കമ്യൂണിസ്റ്റുപാർട്ടിയെ നിരോധിച്ചതോടു കൂടി (1934) അജയ്കുമാർ ഒളിവിലായി. 1933-34 കാലത്ത് ഇദ്ദേഹം കമ്യൂണിസ്റ്റുപാർട്ടിയുടെ സെൻട്രൽ കമ്മിറ്റി അംഗമായി; 1936-ൽ പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ അംഗവും. 1937-ൽ കാൺപൂരിലെ 6 ലക്ഷത്തിൽപരം മിൽതൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് സമരരംഗത്തിറക്കി. 1938-ൽ ഇദ്ദേഹം നാഷനൽ ഫ്രണ്ട് വാരികയുടെ പത്രാധിപസമിതിയംഗമായി. മാർക്സിസത്തിന്റെ പ്രചാരകനായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അജയ്കുമാറിനെ 1940-ൽ അറസ്റ്റുചെയ്തു സിയോലിജയിലിൽ പാർപ്പിച്ചു. രാഷ്ട്രീയതടവുകാരോടുള്ള ഗവൺമെന്റിന്റെ പെരുമാറ്റത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഇദ്ദേഹം ജയിലിൽ നിരാഹാരസമരം അനുഷ്ഠിച്ചു. പൊതുജനസമ്മർദം മൂലം 1942-ൽ ഇദ്ദേഹം ജയിലിൽനിന്നും മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ക്ഷയരോഗബാധിതനായെങ്കിലും അതൊന്നും വകവയ്ക്കാതെ ഇദ്ദേഹം വീണ്ടും തൊഴിലാളിരംഗത്ത് സജീവപ്രവർത്തനം തുടർന്നു. 1947-ൽ പഞ്ചാബിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റുപാർട്ടി പ്രവർത്തകയായ ലിത്തൊറായിയെ ഇദ്ദേഹം വിവാഹം ചെയ്തു. അധികം താമസിയാതെ ഇദ്ദേഹം വീണ്ടും യെർവാദ ജയിലിൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടു. ക്ഷയരോഗം മൂർഛിച്ചതോടെ, 1950 ജൂലൈയിൽ ഇദ്ദേഹത്തെ തടവിൽനിന്നു മോചിപ്പിച്ചു.
അജയ്‌ കുമാർ ഘോഷ്
ലാഹോർ കാൺപൂരിനടുത്തുള്ള റാഞ്ചി കാൺപൂരിലെത്തി