ഭാരതത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രമുഖ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന പഞ്ചകേദാരങ്ങളിൽ അഞ്ചാമത്തെ ക്ഷേത്രമാണ് കല്പേശ്വ്രരം (कल्पेश्वर). ദേവഭൂമിയായ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിൽ ചമോളിയിൽ <MASK>  ഉർഗ്ഗാം ഗ്രാമത്തിലാണ് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 2200 മീറ്ററിലധികം ഉയരത്തിലുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഗഡ്വാൾ മലനിരകളീലെ ഒരു ഗുഹാക്ഷേത്രമായ് ഇവിടെ സ്വയംഭൂരൂപത്തിൽ ശിവലിംഗം കാണുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിന് മഹാഭാരതകാലത്തോളം പഴക്കമുണ്ട്.പാണ്ഡവർ ബന്ധുക്കളെ കൊന്ന പാപം തീർക്കാർ മഹർഷി വ്യാസന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ശിവനെ കാണാനായി ഹിമാലയത്തിലെത്തി.  പാണ്ഡവരിൽ നിന്ന് ഒളിക്കാനായി ഗുപ്തകാശിയിൽ ശിവൻ ഒരു കാളയുടെ രൂപത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായെന്നും ഭീമൻ ചാടിപ്പിടിച്ചപ്പോൾ പൂഞ്ഞയിൽ പിടികിട്ടിയെന്നും ആ പൂഞ്ഞയാണ് കേദാർനാഥിലെ ബിംബം എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. ആ കാളയുടെ പുറത്ത് കണ്ട അവയവങ്ങൾ പഞ്ചകേദാരങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. തുംഗനാഥ്-കാലുകൾ, മധ്യമഹേശ്വരം-വയർ രുദ്രനാഥ്-തല എന്നിവയാണ് മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങൾ..  കല്പേശ്വരത്ത് കാളയുടെ ജടയാണ് പൂജിക്കപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട ജടേശ്വർ എന്നപേരിലും ഇവിടം അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഹിമാലയഭാഗത്തെ കേദാരഖണ്ഡ്ം എന്നപേരിലാണ് പുരാണങ്ങളീൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്..
കല്പേശ്വരം
തുംഗനാഥ് രുദ്രനാഥ് കേദാർനാഥിലെ ജോഷിമഠിനടുത്ത്