കായംകുളവും ദേശിംഗനാടും ലന്തക്കാരുടെ പിൻതുണയോടെ ഒരു ഭാഗമായിനിന്ന് കൊല്ലത്തും <MASK> വച്ച് തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തെ എതിർത്തപ്പോൾ അച്യുതവാരിയർ ആയിരുന്നു സംയുക്തസൈന്യത്തിന്റെ നേതൃത്വം വഹിച്ചത്. അച്യുതവാരിയരുടെ കൈയിൽ വാൾ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം ആർക്കും ഇദ്ദേഹത്തെ വധിക്കാൻ സാധ്യമാവുകയില്ല എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. പൗരുഷശാലിയും യുദ്ധവിദഗ്ദ്ധനുമായിരുന്ന വാരിയരെ നേരിട്ടു തോല്പിക്കുന്നതു പ്രയാസമായിരുന്നതിനാൽ ഇദ്ദേഹത്തെ ഗൂഢോപായത്തിൽ പരാജിതനാക്കാൻ രാമയ്യൻദളവ യത്നിച്ചതായിട്ടാണ് ഐതിഹ്യം. വാരിയർ പതിവായി സന്ധ്യാഭജനത്തിനു പോകാറുണ്ടായിരുന്ന കണ്ണമംഗലം ക്ഷേത്രത്തിൽവച്ചു ചതിയിൽ ഇദ്ദേഹത്തെ അപായപ്പെടുത്തിയതായും പറഞ്ഞുവരുന്നു. അവിടെവച്ച് ശത്രുക്കൾ വാരിയരെ വളഞ്ഞ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതു കൈ ഛേദിച്ചു. ഇടതു കൈയിൽ വാളേന്തി ഇദ്ദേഹം ശത്രുക്കളെ വീറോടെ നേരിട്ടുവെങ്കിലും രക്തം വാർന്ന് നഷ്ടപ്രജ്ഞനായിത്തീർന്ന വാരിയർ ശ്രീകോവിലിന്റെ മുൻപിൽ ശിവനാമോച്ചാരണത്തോടെ വീണ് ചരമമടഞ്ഞു എന്നാണ് കഥ. കായംകുളത്തെ വീരയോദ്ധാവ് എന്ന നിലയ്ക്ക് ചില ഐതിഹ്യങ്ങൾ ഇദ്ദേഹത്തെപ്പറ്റി ഉണ്ടെന്നല്ലാതെ ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് വിവരം ഒന്നും ലഭിക്കുന്നില്ല. വാരിയരുടെ വീരാപദാനങ്ങളെ പ്രകീർത്തിക്കുന്ന രണ്ടു ഖണ്ഡകവിതകൾ ഉണ്ട്.
എരുവയിൽ അച്യുതവാരിയർ
കിളിമാനൂരും കൊല്ലം കായംകുളം കായംകുളവും