ബാഹ്യലോകവുമായുണ്ടാകുന്ന അനുകൂലനം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ദൃശ്യമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന പരിസരങ്ങൾ അവയ്ക്കു പൂർണമായി ഇണങ്ങിയതരം ജീവികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ജലത്തിലും കരയിലും വൃക്ഷത്തിലും <MASK> പരശരീരത്തിലും മരുഭൂമിയിലും കഴിയുന്ന ജീവികൾ അതതു പരിസരങ്ങളോട് അങ്ങേയറ്റം അനുയോജ്യമായ ശരീരഘടനയും പ്രവർത്തനരീതികളും ഉള്ളവയാണ്. ഈ വസ്തുത നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടാണ്, പ്രസിദ്ധ പുരാജീവിഗവേഷകനായ ഓസ്ബോൺ ഒരു ജീവശാസ്ത്രനിയമമായി അനുകൂലക വികിരണം (adaptive radiation) എന്ന തത്ത്വം ആവിഷ്കരിച്ചത്. ബഹുമുഖങ്ങളായ പരിതഃസ്ഥിതികളുള്ള ഒരു വിസ്തൃത ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ, ജീവികളെ നാനാഭാഗത്തേക്കുമുള്ള യോജ്യതാപരമായ ഒരു വികിരണത്തിന്, അതായത് അവയ്ക്കു സഹജമായ അനുയോജ്യതയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നു. ഒരു സാമാന്യ പ്രകൃതിയിൽനിന്നും കാലക്രമേണ പലതായി തിരിഞ്ഞ് ആ ഭൂഖണ്ഡം പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു വ്യത്യസ്തപരിസരത്തിലും ഒത്തിണങ്ങിക്കഴിയാനുള്ള വിധം അവ രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതേ കാരണംകൊണ്ടു തന്നെയാണ് അഭികേന്ദ്രസരണപരിണാമം (conver-gent evolution) എന്ന മറ്റൊരു പ്രതിഭാസവും ജീവികളിൽ കാണുന്നത്. വിഭിന്ന വർഗങ്ങളിൽപെട്ട ജീവികൾ ഒരേ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ ഒരേ ജീവിതസമ്പ്രദായം കൈക്കൊള്ളുകയാണെങ്കിൽ സമാനമായ ശരീരഘടനയും പ്രവൃത്തിവിശേഷങ്ങളും കാണിക്കുന്നു.
അനുകൂലനം
ഭൂഖണ്ഡം ഭൂമിക്കടിയിലും മരുഭൂമിയിലും മരുഭൂമിയോട്