1905-ൽ ബംഗാൾ വിഭജനത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധ പരിപാടികളിൽ മോത്തിലാൽ റോയ് പങ്കെടുത്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ബംഗാളിലെ സായുധ വിപ്ലവകാരികളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. 1908-ൽ നരേൻ ഗോസ്വാമിയെ വധിക്കുന്നതിനുള്ള റിവോൾവർ എത്തിച്ചുകൊടുത്തത് മോത്തിലാലായിരുന്നു. അരവിന്ദഘോഷിന്റെ ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായ മോത്തിലാൽ റോയി പ്രബർത്തക സംഘ എന്നൊരു സംഘടനയ്ക്കു രൂപം നൽകി. അതോടെ 'സംഘ ഗുരു' എന്ന പേരിൽ അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സംഘത്തിന്റെ മുഖപ്രസിദ്ധീകരണമായ 'പ്രബർത്തക്' <MASK> മഹീന്ദ്ര നാഥ് നായകിനെ പോലുള്ള വിപ്ലവകാരികൾ എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മോത്തിലാൽ റോയിയുടെ വീടും പ്രബർത്തക സംഘിന്റെ ഓഫീസും നൂറുകണക്കിനു സ്വാതന്ത്ര്യ സമരസേനാനികളുടെ അഭയകേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. വിപ്ലവകാരികൾക്കു പണവും ആയുധങ്ങളും എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിലും മോത്തിലാലിനു പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. 1910 ഫെബ്രുവരി 21-ന് അരവിന്ദഘോഷ് ചന്ദൻനഗർ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ റോയിയുടെ വീട്ടിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. ചന്ദൻനഗറിൽ വിദ്യാലയങ്ങൾ, ലൈബ്രറികൾ, ഹോസ്റ്റലുകൾ, ഖാദി വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾ, അച്ചടിശാലകൾ എന്നിവയും മോത്തിലാൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മോത്തിലാൽ റോയി
ബംഗാളിൽ ദേശീയവാദി ബംഗാളിലെ ദ്വൈവാരികയിൽ