19-ാം ശതകത്തിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിൽ ഒരു രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും <MASK> കൊളോണിയൽ മുന്നേറ്റത്തെ എതിർക്കുകയും ചെയ്ത മാഡിൻഗോ (Madingo) ഗോത്രവർഗ നേതാവാണ് സമോരി ടൂറ. ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തര ഗിനിയിലെ സനാൻകൊറോയിൽ ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചു (സു. 1830). ഒരു മികച്ച യോദ്ധാവായിത്തീർന്ന ഇദ്ദേഹം 1860-കളുടെ ഒടുവിലും 70-കളുടെ തുടക്കത്തിലുമായി തന്റെ നാട്ടിലെ ഭരണാധിപനായി. പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിൽ അധികാരം വ്യാപിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഫ്രഞ്ചുകാരുമായി 1883 മുതൽ യുദ്ധം ചെയ്തു. 1886-ൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ വിജയിച്ചപ്പോൾ ഇദ്ദേഹം ഫ്രഞ്ചു സംരക്ഷണം സ്വീകരിച്ചുവെങ്കിലും 1891-ൽ വീണ്ടും അവരുമായി ശത്രുതയിലായി. തുടർന്ന് ഐവറി കോസ്റ്റിലേക്കും ലൈബീരിയയിലേക്കും പിൻവാങ്ങേണ്ടിവന്ന ഇദ്ദേഹത്തെ 1898 സെപ്റ്റംബറിൽ പിടികൂടി നാടുകടത്തി. 1900 ജൂൺ 2-ന് ഗാബണിൽ മരണമടഞ്ഞു.
സമോരി ടൂറ
ഫ്രഞ്ചുകാരുടെ ഗാബണിൽ ലൈബീരിയയിലേക്കും ഗിനിയിലെ