അറ്റ്‌ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിന്റെ ഉദ്ഗമരഹസ്യം വെളിവാക്കുന്നതിന്റെ പ്രധാനസാക്ഷ്യം മധ്യ-അറ്റ്‌ലാന്റിക് വരമ്പാണ്. ഒരു ഭ്രംശമേഖലയിൽ ഉണ്ടായ പർവതനിരകളും <MASK> ഭ്രംശഖണ്ഡങ്ങ(fault block)ളും ചേർന്നാണ് മധ്യ-അറ്റ്‌ലാന്റിക് വരമ്പിന് രൂപം നല്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇവിടത്തെ ഭ്രംശ-രേഖ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്; ഇവിടെ അനുസ്യൂതമായി മാഗ്മാ ഉദ്ഗാരം ഉണ്ടാവുന്നതിലൂടെ വിന്യസിക്കപ്പെടുന്ന ലാവ അന്തിമമായി കടൽത്തറയുടെ മറുദിശകളിലേക്കുള്ള വിസ്ഥാപനത്തിനു വഴിയൊരുക്കുന്നു. ഈ പ്രതിഭാസത്തെ കടൽത്തറ-വ്യാപനം (Sea floor spreading) എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു: ഇതിനോടൊപ്പം പിളർപ്പിന്റെ മേഖലയിൽ അനല്പമായ തോതിൽ താപവിസരണവും സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ഭ്രംശമേഖലയുടെ ഇരുപുറവുമുള്ള ശിലാസ്തരങ്ങൾ നന്നെ പ്രായം കുറഞ്ഞവയാണ്. ബന്ധപ്പെട്ട ഫലകങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ തീർത്തും നവജാതങ്ങളാണിവ. മധ്യ അറ്റ്‌ലാന്റിക് തടത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് നടുവിലായി നീളുന്ന ഭ്രംശമേഖലയുടെ ഇരുപുറവും ഭൂമിയുടെ ഉള്ളറയിൽനിന്നുള്ള ഉരുകിയ മാഗ്മ അട്ടിയിട്ടുയർന്നിട്ടുള്ളതിന്റെ സൂചനകളും ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. നവജാതശിലാക്രമങ്ങളിൽ ഗാബ്രോ, ബസാൾട്ട്, സർപന്റൈൻ തുടങ്ങിയ ശിലകൾക്കാണു പ്രാമുഖ്യം. മാന്റിലി(mantle)നുള്ളിൽവച്ചുതന്നെ അത്യധികമായ ഊഷ്മാവിനും മർദത്തിനും വിധേയമായി പരുക്കൻ പരലുകളായി രൂപം കൊള്ളുന്ന ആഗ്നേയശിലയാണ് ഗാബ്രോ. കടൽത്തറകളിൽ ഏറ്റവുമധികം അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ശിലാപദാർഥം ബസാൾട്ടാണ്.
അറ്റ്‌ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം
യൂറോപ്പ് അന്റാർട്ടിക്ക കടലുകളിൽ അഗ്നിപർവതങ്ങളും