ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പേർഷ്യയിലേക്ക് ചെസ്സ് വ്യാപിക്കുകയും <MASK> ആഭിജാത്യം വിളിച്ചോതുന്നതരത്തിൽ അതു് രാജകീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഭാഗമാകുകയും ചെയ്തു. എ.ഡി. 600 വർഷത്തോടെ നിലവിൽ വന്ന സസാനിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ചത്രങ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും പീന്നിട്, അറബ് മുസ്ലികൾക്ക് ച, ങ എന്നീ തദ്ദേശഭാഷാ ശബ്ദങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ കാലക്രമേണ ഷത്രഞ്ജ് എന്ന പേരിലേക്ക് രൂപാന്തരം പ്രാപിക്കുകയും നിയമങ്ങളിൽ കൂടുതൽ മാറ്റം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു.  ഏതിരാളിയുടെ രാജാവ് ആക്രമിക്കപെടുമ്പോൾ "ഷാഹ്!" (Shāh) (പേർഷ്യനിൽ "രാജാവ്") എന്നും ഏതിരാളിയുടെ രാജാവിന് ആക്രമണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ "ഷാഹ് മറ്റ്!" (Shāh Māt!) (പേർഷ്യനിൽ "രാജാവ് നിസ്സഹായ അവസ്ഥയിൽ" - ചെക്ക്മേറ്റ് കാണുക) എന്നും കളിക്കാർ വിളിക്കാനും തുടങ്ങി. ചെസ്സിൽ, ഇത്തരം പ്രയോഗങ്ങളൊക്കെ നിലനിൽക്കുകയും മറ്റുദേശങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചെസ്സിന്റെ ചരിത്രം
ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ പേർഷ്യൻ ഭാരതത്തിൽ