1857 മേയ് പത്തിന് <MASK> ലഹളയാരംഭിച്ചത്. മീറഠിൽ നിന്നുള്ള മുന്നൂറോളം വിമതശിപായിമാർ തൊട്ടടുത്ത ദിവസം ദില്ലിയിലെത്തി. തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഇരച്ചുകയറിയ അതൃപ്തരായ ബ്രിട്ടീഷ്ശിപായിമാർ അദ്ദേഹത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും, ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അദ്ദേഹം സൈനികലഹളക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുകയുമായിരുന്നു. തന്റെ രാജവംശത്തിന് അന്ത്യം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ ആ ഒരു വഴിയേ അദ്ദേഹം കണ്ടുള്ളൂ. സഫർ ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് രമ്യതയിലായിരുന്നില്ലെങ്കിലും ബ്രിട്ടീഷുകാർ അദ്ദേഹത്തെ അവഗണിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും വിലക്കുകളേർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞിരുന്നില്ല. വിമതരുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം, വളരെ സംശയാലുവായി, മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് അദ്ദേഹം അവരുടെ നാമമാത്രനേതാവായി മാറിയത്. എന്നാൽ മുഗൾ ചക്രവർത്തി ഈ ലഹളയുടെ നേതൃസ്ഥാനത്തെത്തിയതോടെ വെറും പട്ടാളലഹളയായിത്തുടങ്ങിയ ഈ സംഭവത്തിന് വലിയ രാഷ്ട്രീയമാനം കൈവന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് അധീശത്വത്തിന് ഇതൊരു രാഷ്ട്രീയവെല്ലുവിളിയായി മാറി.സഫറിന്റെ അഭ്യർത്ഥനമൂലം നിരവധി സാധാരണക്കാർ ലഹളയെ പിന്തുണച്ചു. മുഗൾ ചക്രവർത്തിക്ക് യാതൊരു വിലയും നൽകാതിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കിത് അത്ഭുതമായി.
ബഹാദൂർഷാ സഫർ
മീറഠിലാണ് റംഗൂണിൽ തോട്ടകം ചെങ്കോട്ടയിലെ