സസ്യാഹാരികളും സർവാഹാരികളുമടങ്ങുന്ന ഒരു നാല്ക്കാലിവിഭാഗമാണിത്. പാലിയോസീൻ യുഗത്തിലും ഇയോസീൻ യുഗത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിലും ജീവിച്ച ഇവയുടെ ഫോസ്സിലുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത് വടക്കേ <MASK>, തെക്കേ അമേരിക്ക, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ആദിമ യൂത്തീരിയൻ (Eutherian) സസ്തനിയുടെയും, പരികല്പിതമായ ആദിമ അംഗുലേറ്റയുടെയും മധ്യേ വർത്തിക്കുന്ന കോണ്ടിലാർത്തുകൾ സസ്തനപരിണാമത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ കണ്ണിയാണ്. ഇവയുടെ തലയോടുകൾ വിശേഷവത്കൃതവും മാംസഭുക്കുകളുടെ തലയോടിനോട് സാമ്യമുള്ളതുമായിരുന്നു. മൂന്നു മുൻപല്ലുകൾ, ഒരു നായ്പ്പല്ല്, നാല് മുൻമോളാറുകൾ, മൂന്നു മോളാറുകൾ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു ദന്തവിന്യാസം. ദന്തശിഖരങ്ങൾ താഴ്ന്നതും ഉരുണ്ടതുമായിരുന്നു. പാദഘടനയിൽ വൻപിച്ച വൈവിധ്യം പ്രകടമായിരുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ അംഗുലേറ്റകൾ പിന്നീട് കൈവരിച്ച വൈവിധ്യവത്കരണ സൂചനകൾ വിവിധ കോണ്ടിലാർത്ര കുടുംബങ്ങൾ പ്രകടമാക്കിയിരുന്നു. കണങ്കാലിലെ അസ്ട്രഗാലസ് (astragalus) എല്ല് പന്തുപോലെ വികസിക്കുകയും കപ്പ് രൂപത്തിലുള്ള നാവിക്യുലാർ (navicular) എല്ലിലേക്ക് തള്ളി വർത്തിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കണങ്കാലിന്റെ ഈ ഘടനയിൽനിന്നാണ് കോണ്ടിലാർത്ര എന്ന പേർ വന്നതുതന്നെ. ഹയോപ്സോഡോണ്ടിഡേ (Hyopso -dontidae) കുടുംബാംഗങ്ങളിൽ കണങ്കാലിലെ ടാർസസ് (tarsus) എല്ല് ഏകാന്തരസ്വഭാവം പ്രകടമാക്കുന്നുണ്ട്.
അംഗുലേറ്റ
അമേരിക്ക ആർജന്റീന അമേരിക്കയിൽ ബ്രസീൽ