ഭാരതീയ ഭാഷാദർശനത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആശയമാണ്‌ സ്ഫോടവാദം. ഭാഷയെ ബോധത്തിൽ നിന്ന് അഭേദമായി കാണുന്ന സ്ഫോടവാദം ഭാഷാചിന്തയിലെ ശബ്ദാദ്വൈതപക്ഷത്തിന്റെ(speech monistic school) നിലപാടാണ്.  ഭാഷണത്തിന്റെ പിറവി, ഭാഷയുടെ ഘടകങ്ങളെ ഗ്രാഹ്യമായ അർത്ഥവും ആശയങ്ങളുമായി മനസ്സ് ക്രമീകരിക്കുന്നതെങ്ങനെ, എന്നീ വിഷയങ്ങളുമായി ഇതു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  സ്ഫോട-സങ്കല്പത്തിന്റെ സൂചനകൾ <MASK> പോലുള്ള മുൻ‌കാല വൈയാകരണന്മാരുടെ കൃതികളിലും കാണാമെങ്കിലും ക്രി.വ. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വൈയാകരണനും, ഭാഷാചിന്തകനും കവിയുമായിരുന്ന ഭർതൃഹരിയുടെ വാക്യപദീയം എന്ന രചനയിലാണ്‌ ഭാഷാസിദ്ധാന്തമെന്ന നിലയിൽ ഇത് വ്യക്തതയോടെ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. 
സ്ഫോടവാദം
ഭർതൃഹരിയിൽ പതഞ്ജലി ഭർതൃഹരി ഭർതൃഹരിക്കുശേഷമുള്ള