1860-ഓടേ ഇന്ത്യയിലെ ഭൂപടനിർമ്മാണം ഏതാണ്ട് പൂർത്തിയാകാറായി. ഈ കാലയളവിൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു (1867). ഇതിനു ശേഷം ഇന്ത്യയുടെ അതിരിനു പുറത്തെ പ്രദേശങ്ങളിലും ഭൂപടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ചൈനയുടേ വിലക്ക് മറീകടന്ന് <MASK> ഭൂപടം നിർമ്മിക്കുന്നതിന്‌ പണ്ഡിറ്റ് നയിൻ സിങ് എന്നും എ. കുമയുൻ എന്നും വിളിക്കുന്ന ഒരു അദ്ധ്യാപകനെ ബുദ്ധസന്യാസിയായി വേഷം കെട്ടിച്ച് തിബറ്റിലേക്കയച്ചു. പലവട്ടം ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ലാസയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയും ഓരോ സഞ്ചാരവേളയിലും ദൂരവും ദിശയും കുറിച്ച് സർ‌വേ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന ലാമാ പ്രാർത്ഥനാ ചക്രത്തിൽ സാധാരണയുണ്ടാകേണ്ട പ്രാർത്ഥനാചുരുളൂകൾക്കു പകരം വടക്കുനോക്കിയന്ത്രമാണ്‌ ഉണ്ടായിരുന്നത്. അതുപോലെ പ്രാർത്ഥനാമാലയിൽ 108 മുത്തുകൾക്കു പകരം യാത്രയുടെ വേഗതയും മറ്റും എണ്ണിത്തിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്‌ 100 മുത്തുകൾ മാത്രമാണ്‌ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പണ്ഡിറ്റ് നയിൻ സിങ്ങിന്റെ ഈ യാത്രകൾ മൂലം തിബറ്റിന്റെ ഏകദേശം കൃത്യമായ ഭൂപടം തയ്യാറാക്കാൻ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യക്ക് കഴിഞ്ഞു.
സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ
ഡെറാഡൂണിലാണ്‌ മദ്രാസിൽ ഹല്ലൂരിൽ തിബറ്റിന്റെ