ഒരു ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഏതൊരു മനുഷ്യ നിർമ്മിത വസ്തുവിനേയും കൃത്രിമോപഗ്രഹം എന്നു വിളിക്കുന്നു. <MASK> സദൃശമായ ഇവ ആ ഗ്രഹത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കും. ഉപഗ്രഹങ്ങൾ രണ്ടു തരമുണ്ട്. പ്രകൃതിദത്തവും മനുഷ്യനിർമ്മിതവും. ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയുടെ പ്രകൃത്യായുള്ള ഉപഗ്രഹമാണ്. എന്നാൽ ഇൻസാറ്റ് പോലെയുള്ളവ മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ഉപഗ്രഹങ്ങളാണ്. മനുഷ്യ നിർമ്മിതമായ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ പൊതുവേ കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. 1957 -ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ വിക്ഷേപിച്ച സ്പുട്നിക്ക് ആണ് ആദ്യത്തെ കൃത്രിമോപഗ്രഹം. അതിനുശേഷം ധാരാളം കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ബഹിരാകാശനിലയം പോലെയുള്ള കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ പലഘടകങ്ങളായി വിക്ഷേപിച്ചതിനു ശേഷം ഭ്രമണപഥത്തിൽ വെച്ച് സംയോജിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അൻപതിലധകം രാജ്യങ്ങളുടെ കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പത്തോളം രാജ്യങ്ങൾക്കാണ് വിക്ഷേപണ സാങ്കേതികവിദ്യ സ്വന്തമായുള്ളത്. നൂറിൽപരം ഉപയോഗക്ഷമമായ ക്രിത്രിമോപഗ്രഹങ്ങളും ആയിരത്തിലധികം ഉപയോഗശൂന്യമായ സാറ്റലൈറ്റുകളും അവയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഭൂമിയെ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ചില കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ അന്യഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്കും വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിട്ടൂണ്ട്.
കൃത്രിമോപഗ്രഹം
വ്യാഴം ഭൂമിയുടെ സൂര്യനു ഉപഗ്രഹ