ഫിലിപ്പീൻസിന്റെ തെക്കേയറ്റത്ത് <MASK> ദ്വീപിലുള്ള വടക്കൻ സംബോവാംഗാ പ്രവിശ്യയിലെ ദാപ്പിത്താൻ നഗരത്തിലേക്കായിരുന്നു നാടുകടത്തൽ. ബഹുമുഖപ്രതിഭയായ റിസാൽ അവിടെ വിവിധതരം ക്രിയാത്മക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുഴുകി. അദ്ധ്യാപകനായും, നേത്രവൈദ്യനായും, കൊപ്രാവ്യാപാരിയായും കർഷകനായും ഗവേഷകനായും മറ്റും അദ്ദേഹം അവിടെ പ്രവർത്തിച്ചു. ഹോങ്ങ് കോങ്ങിൽ നിന്ന് ദാപ്പിത്താനില തന്റെ ചികിത്സ തേടിയെത്തിയ ഒരു രോഗിയുടെ വളർത്തുമകൾ ജോസഫൈൻ ബ്രാക്കൻ എന്ന യുവതിയുമായി റിസാൽ പ്രണയത്തിലായി. എങ്കിലും യാഥാസ്ഥിതിക കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നു വഴുതി മാറിയിരുന്ന റിസാലിന് അക്കാരണത്താൽ ഔപചാരികമായി വിവാഹിതനാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.  എങ്കിലും അദ്ദേഹം ജോസഫൈനുമൊത്ത് ജീവിച്ചു. അവർക്കു ജനിച്ച ഒരു കുഞ്ഞ്, പിറവിയിലേ മരിച്ചു.
ഹോസെ റിസാൽ
യൂറോപ്പിലുള്ള മലപ്പുറത്തും മിന്ദനാവോ മനിലായിൽ