ഏഷ്യാഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ മധ്യഭാഗവും അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും മരുഭൂമികളും മൂലം വേർപെട്ടു കിടക്കുന്നു. <MASK>, കോക്കസസ് പർവതങ്ങൾ, കാരകും മരുഭൂമി, ഗോബി മരുഭൂമി എന്നിവ സ്റ്റെപ്പി നാടോടികൾക്ക് മുറിച്ച് കടക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കി. സാങ്കേതിക വിദ്യയിലും സാംസ്കാരിക വളർച്ചയിലും പട്ടണവാസികൾ മുന്നിട്ടു നിന്നെങ്കിലും സ്റ്റെപ്പി നാടോടികളുടെ സൈനികബലത്തിനെ കവച്ചു വെക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. പക്ഷെ താഴ്വാരങ്ങളിൽ അവരുടെ വലിയ കുതിരപ്പടയെ മേയ്ക്കാൻ ഉള്ള പുൽമൈതാനങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു. തന്മൂലം മധ്യധരണ്യാഴിയിലെ രാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കിയ നാടോടികൾക്ക് തദ്ദേശീയ സംസ്കൃതിയുമായി സമരസപ്പെടേണ്ടി വന്നു.
ഏഷ്യാചരിത്രം
ഹിമാലയം സൈബീരിയ ദക്ഷിണേഷ്യ പൂർവേഷ്യ