ദേശ-രാഷ്ട്രം (നേഷൻ സ്റ്റേറ്റ്) ദേശീയവാദം എന്നീ പ്രയോഗങ്ങൾ ഇന്ന് സർവസാധാരണമാണെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ വ്യവഹാരത്തിലും നയതന്ത്രനടപടികളിലും ഇവയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം കിട്ടിയത് യൂറോപ്പിൽ 18-ം ശതകത്തിന്റെ അവസാനവും 19-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യവും ആണ്. വിശുദ്ധ <MASK> സാമ്രാജ്യം, ആസ്ത്രോ-ഹംഗേറിയൻ സാമ്രാജ്യം മുതലായവയുടെ തകർച്ചയും അതേ തുടർന്ന് നിലവിൽവന്ന ദേശ-രാഷ്ട്രങ്ങളും അനേകം ചെറുഘടകങ്ങളായി വിഭജിച്ചുകിടന്നിരുന്ന ജർമനിയും ഇറ്റലിയും ഏകീകൃതമായ ദേശ-രാഷ്ട്രങ്ങളായി വളർന്നതുമെല്ലാമാണ് ഈ ചരിത്രപ്രതിഭാസത്തിന് പ്രേരകമായി ഭവിച്ചത്. ഈ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഭാസത്തിനുള്ള ആന്തരിക പ്രചോദനം വ്യാവസായികവിപ്ളവത്തെ തുടർന്ന് വളർന്നുവന്ന പുത്തൻ മുതലാളിത്ത ശക്തികൾക്ക് സ്വച്ഛന്ദമായി വളരാനുള്ള സാഹചര്യം ഒരുക്കത്തക്കവിധം പഴയ നാടുവാഴിത്ത വ്യവസ്ഥ തകരാൻ തുടങ്ങിയതായിരുന്നു. അങ്ങനെ യൂറോപ്പിന്റെ ആധുനികതയിലേക്കുള്ള കുതിപ്പിന്റെ ഒരു ഘടകമായിരുന്നു ദേശീയത. പാശ്ചാത്യ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ ഏഷ്യയിലും ആഫ്രിക്കയിലും ഉയർന്നുവന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയും ദേശീയതയായിരുന്നു. മാനവപുരോഗതിക്ക് ആവേഗം നൽകിയ ഈ ദേശീയതയെ ലിബറൽ എന്നോ ജനകീയമെന്നോ വിശേഷിപ്പിക്കാം.
അക്രമാസക്ത ദേശീയത
റോമാ ഇന്ത്യയിലെ മണിപ്പൂരിലും ഇന്ത്യയിൽ