ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് ഉരുവെടുത്ത് ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ആദിമശതകങ്ങളിൽ ഏറെ പ്രചാരം നേടിയ ഒരു മതവിശ്വാസവും ചിന്താവ്യവസ്ഥയുമായിരുന്ന ജ്ഞാനവാദം,   ക്രിസ്തുമതവുമായുള്ള മത്സരത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട്  അപ്രത്യക്ഷമായതിനെ തുടർന്ന് അതിന്റെ സമ്പന്നമായ സാഹിത്യശേഖരവും നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ വിസ്മൃതിയിലാവുകയോ ചെയ്തു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിക്കു മുൻപ് ജ്ഞാനവാദത്തിന്റെ ചിന്താലോകത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ ആകെ  ആശ്രയിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത് അതിനെ വിമർശിച്ച് ക്രിസ്തീയലേഖകന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച രചനകളിലെ ഉദ്ധരണികൾ മാത്രമായിരുന്നു.  പക്ഷപാതപരമായ ക്രിസ്തീയവീക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള വികലചിത്രം മാത്രമാണ് ഈ രചനകളിൽ നിന്ന് കിട്ടിയിരുന്നത്.  ജ്ഞാനവാദലിഖിതങ്ങൾ അടങ്ങിയ <MASK> പുസ്തകം (Berlin Codex 8502) എന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതി 1896-ൽ  കണ്ടുകിട്ടിയിരുന്നെങ്കിലും അത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത് 1955-ലാണ്.  മറിയത്തിന്റെ സുവിശേഷം, യോഹന്നാന്റെ അപ്പോക്രിഫ, യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ വിജ്ഞാനം എന്നീ മൂന്നു ജ്ഞാനവാദരചനകൾ മാത്രമാണ് ആ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
നാഗ് ഹമ്മദി ഗ്രന്ഥശേഖരം
യു.എസ്സിൽ സൈപ്രസുകാരൻ ബെർലിൻ ഈജിപ്തിലെ