ക്രി. വ. 434 മുതൽ 453 -ൽ മരിക്കുന്നതു വരെ ഹൂണസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന വ്യക്തിയാണ് ദൈവത്തിന്റെ ചാട്ടവാർ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ആറ്റില. <MASK> മുതൽ യൂറാൽ നദി വരേയും, ഡാന്യൂബ് നദി മുതൽ ബാൾട്ടിക് കടൽ വരേയും പരന്നു കിടന്നിരുന്ന പാശ്ചാത്യ ഹൂണവിഭാഗത്തിലെ ഏറ്റവും കരുത്തനായ പരാക്രമിയായിരുന്ന ആറ്റില, തന്റെ ഭരണകാലത്ത് കിഴക്കും പടിഞ്ഞാ‍റും റോമാസാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവായിരുന്നു. ആറ്റില രണ്ടുതവണ ബാൾക്കൻ ആക്രമിച്ച് കീഴടക്കുകയും, ഷാലോൺ യുദ്ധത്തിൽ തോൽ‌പ്പിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ഓർലിയോൺസ് വരെ ഗൗളിലൂടെ (നവീന ഫ്രാൻസ്) പടയോട്ടം നടത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ റോമോ, കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളോ ആക്രമിക്കുന്നതിൽ നിന്നും ആറ്റില വിട്ടുനിന്നു. ആറ്റിലയുടെ പ്രശസ്തമായ വാൾ പ്രകൃത്യതീതമായ രീതിയിലൂടേ ലഭിച്ചതാണെന്ന് റോമൻ ചരിത്രകാരനായ പ്രിസ്കസ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലെങ്ങും ആറ്റില അറിയപ്പെടുന്നത്, ക്രൂരതയുടെയും, ദുർമോഹത്തിന്റെയും പര്യായമായാണ്. എന്നാൽ, ഹംഗറിയിലും, ടർക്കിയിലും, മറ്റ് ടർക്കിക് സംസാരിക്കുന്ന മദ്ധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ആറ്റില ഒരു വീരനായകനാണ്.
ആറ്റില
റോമോ ചൈനയുടെ ജർമ്മനി ഹംഗറിയിലും