<MASK>മഹർഷിരചിച്ച അഷ്ടാദ്ധ്യായി എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥമാണ് ലോകത്തിലെതന്നെ പ്രഥമവും പ്രധാനവുമായ വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥം. ബി സി 350നും 250നും ഇടയിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ഈ വ്യാകരണഗ്രന്ഥത്തെ' മനുഷ്യബുദ്ധിയുടെ ഏറ്റവും മഹത്തായ സ്മാരകങ്ങളിലൊന്ന് 'എന്നാണ് വിഖ്യാത വിവരണത്മക ഭാഷാശസ്ത്രജ്ഞനായ ബ്ലൂംഫീൽഡ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.വിവരണാത്മക വ്യാകരണത്തിന്റെ മഹനീയമായ ഈ മാതൃകാഗ്രന്ഥം ലോകഭാഷാപഠനത്തിന്റെ ഗതി തിരിച്ചുവിടുന്നതിൽ ഗണനീയമായ പങ്കുവഹിച്ചു.എന്നുമാത്രമല്ല ലോകഭാഷകളുടെ മാതാവാണ് സംസ്കൃതം എന്നൊരു വിശ്വാസം ഭാരതീയപണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്നതിൽ പാണിനീയത്തിന്റെ വിവരണത്മകമായ പൂർണ്ണത വലിയൊരു കാരണമായിത്തീർന്നു.
ഭാഷാപഠനചരിത്രം
അരിസ്റ്റോട്ടിലിനു പതഞ്ജലി പാണിനി ഹെറോഡോട്ടസും