<MASK> ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ നദിയുടെ പ്രധാന കൈവഴിയായ പത്മ നദിക്ക് എ.ഡി. 1600-നും 2000-ത്തിനുമിടയിൽ സാരമായ ഗതിമാറ്റമുണ്ടായി. അതിനുമുമ്പ് ഏതൊക്കെ വഴികളിലൂടെയാണ് പത്മ ഒഴുകിയിരുന്നതെന്നു കൃത്യമായി കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ബുരിഗംഗ, രാംപുർ ബോലിയ (രാജ്ഷാഹി), ചലൻ ബീൽ, ധാലേശ്വരി, ധാക്ക, മേഘ്ന എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ പത്മാ നദി ഒഴുകിയിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ബൂരിഗംഗ എങ്ങനെയാണ് ഗംഗാ നദിയിൽ  നിന്നു പൂർണ്ണമായും വേർപെട്ടതെന്നു കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. മുഗൾ സാമ്രാജ്യകാലം മുതൽ ബൂരി ഗംഗ നദിയോടു ചേർന്ന് ധാക്ക തുറമുഖം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബുരിഗംഗയിലെ കൂറ്റൻ തിരമാലകൾ മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.
ബുരിഗംഗ നദി
ധാക്ക ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ബംഗ്ലാദേശിലൂടെ ബംഗ്ലാദേശിലെ