<MASK> പൂനെയിൽ ഒരു ലീഗ് സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട് ബാലഗംഗാധര തിലകനാണ് ഇന്ത്യൻ ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനു തുടക്കമിടുന്നത്. ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രം  ഡൽഹിയായിരുന്നുവെങ്കിലും, ബോംബെ കൽക്കട്ട മദ്രാസ് എന്നിവിടങ്ങളിലും പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായിരുന്നു. മുസ്ലീം ലീഗിന്റേയും, കോൺഗ്രസ്സിന്റേയും പ്രവർത്തകരിൽ നിന്നും ആവേശം നിറഞ്ഞ പ്രതികരണമാണ് ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിനു ലഭിച്ചത്. കോൺഗ്രസ്സിലെ ഇടതുപക്ഷത്തേയും, വലതു പക്ഷത്തേയും, ഏകോപിപ്പിച്ചു നിറുത്തി, മുസ്ലിം ലീഗും കോൺഗ്രസ്സും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ദൃഢമാക്കി ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനു കരുത്തേകിയത് ബ്രിട്ടീഷുകാരിയും, തിയോസഫിക്കൽ സൊസൈറ്റി അംഗവുമായിരുന്ന ആനി ബസന്റായിരുന്നു. 1917 ൽ ബ്രിട്ടൻ ആനീ ബസന്റിനെ അറസ്റ്റു ചെയ്യുമ്പോഴേയ്ക്ക്, ഇന്ത്യയുടെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോലും ഹോംറൂൾ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനം
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഓസ്ട്രേലിയ ഡൽഹിയായിരുന്നുവെങ്കിലും ബ്രിട്ടന്റെ