തുടങ്ങിയവയൊക്കെ നഗരഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെ പഠനപരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നഗരവത്കരണം (urbanization) എന്ന പ്രക്രിയയിലെ മുഖ്യ പ്രാചലം (prime parameter) ജനസംഖ്യാവർധനവാണ്. ജനപ്പെരുപ്പത്തിന്റെ തോതിനോടു കൂടിനില്ക്കത്തക്കവണ്ണം തൊഴിലവസരങ്ങളിലും ഉപജീവനമാർഗങ്ങളിലും ഏറ്റമുണ്ടാവണം. ഒപ്പംതന്നെ, നഗരാധിവാസത്തിന്റെ ആകർഷണമായ അടിസ്ഥാന സുഖസൗകര്യങ്ങളിലും വർധനവുണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്. പരസ്പര പൂരകങ്ങളായ ഈവിധ വികസനത്തിനുവേണ്ട ധനം നഗരത്തിലെ ഉത്പാദനമേഖലയാണ് സമാഹരിക്കേണ്ടത്. ഇക്കാരണത്താൽ, ഉത്പാദന വർധനവാണ് നഗരവത്കരണത്തിന്റെ ജീവനാഡി എന്നു പറയാം. ഉത്പാദനസൌകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നത് കൂറ്റൻ ഫാക്റ്ററികളിൽ നടത്തുന്ന വൻകിട വ്യവസായങ്ങളിലൂടെയോ ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിലൂടെയോ പാർപ്പിടങ്ങളിൽത്തന്നെയുള്ള കുടിൽ വ്യവസായങ്ങളിലൂടെയോ ആവാം. <MASK> ആസൂത്രിതമായ വളർച്ചയിൽ ഇവ മൂന്നിനും ഏറെക്കുറെ തുല്യമായ പ്രാധാന്യം നല്കപ്പെടുന്നുമുണ്ട് (പരിസ്ഥിതിപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ഇതിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ ഉണ്ടായെന്നു വരാം). ഉത്പാദനമേഖലയുടെ വളർച്ചയും ജനപ്പെരുപ്പത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഭവന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനവും ചേർന്ന്, പരമ്പരാഗതമായി നിലനിന്നുപോന്ന, കൃഷി തുടങ്ങിയ പ്രാഥമിക (primary) വൃത്തികളുടെ ശൈഥില്യത്തിന് ഇടയാവുന്നത് നഗരവത്കരണത്തിൽ സാർവത്രികമാണ്. പരമ്പരാഗത വൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന തദ്ദേശീയർ നഗരവത്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഉത്പാദന-സേവന മേഖലകളിലേക്കു ചുവടുമാറ്റുന്നു.
നഗര ഭൂമിശാസ്ത്രം
പട്ടണമായി നഗരത്തിലേക്കെത്തുന്നതോടെ നഗരങ്ങളുടെ റോഡുകളെയും